content,title,label,label_text,category,content_length,resource,date
"Ишембай ҡалаһында йәшәүсе, Торатау гәзитенең һәләтле журналисы Гөлнора Йәмилева  тәмле салат рецебы менән уртаҡлашты. Өҫтәл әҙерләгәндә ҡыҙҙары һәр ваҡыт ҙур ярҙамсы. Шуға уларға мул табын әҙерләүе ҡыйынлыҡ тыуҙырмай. – Был салат беҙҙең ғаиләлә иң яратҡан салаттарҙың береһе. Бының өсөн 200 гр тирәһе тауыҡ филеһы, 150 гр консерваланған ананас, һыуҙа бешкән 4 йомортҡа, 100 гр Дружба сыры, 100 гр консерваланған кукуруз, майонез, биҙәү өсөн укроп һәм консерваланған зәйтүн емеше (маслина) кәрәк буласаҡ. Бешкән тауыҡты ваҡ итеп шаҡмаҡлап киҫеп йәлпәк тәрилкәгә һалабыҙ һәм өҫтөнә аҙ ғына тоҙ һибеп майонез яғабыҙ. Икенсе ҡатҡа туралған ананас, өсөнсөгә эре ҡырғыста үткәрелгән сыр һалып өҫтөнә майонез һылайбыҙ. Артабан кукуруз һәм эре ҡырғыстан үткәрелгән йомортҡа ағы ҡырып һалабыҙ. Өҫтөнә майонез һылап ваҡ ҡырғыстан ҡырылған йомортҡа һарыһы һалына. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Еңел генә әҙерләнгән салатты Яңы Йыл табынына эшләгеҙ,0,analytics,Йәмғиәт,961,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2025-12-20/e-el-gen-erl-ng-n-salatty-ya-y-yyl-tabynyna-eshl-ge-4515675,2025-12-20T13:00:00+00:00
"Иллюстратив рәсемКичә, 30 августта Русия дәүләт мәгълүмат чарасы булган ""Кырым радиосы"" (""Радио Крым"") эфирында билгесез хакерлар Украина гимнын ачкан. Бу хакта "" на волне"" -каналыяза. Гимнны көндезге тапшыру вакытында, берничә минут ырлатканнар диелә. Радиостанция белдерүендә проблемның интернет-сегментка һәм кайбер районнардагы сигналны иярчен аша тапшыручы тапшыргычларга гына кагылуы әйтелә. Радио үз белдерүендә эфирда Украина гимны яңгыравынәйтми. Аннексияләнгән Кырымның Русия билгеләгән башлыгы киңәшчесе Олег Крючков Кырымдагы телеканалларның һәм радиостанцияләрнең интернет-мәйданчыкларына инде икенче атна һөүмнәр бара дип белдергән.12 июнь кичендә билгесез хакерлар Русия дәүләт телерадиоширкәте ВГТРКның компьютерлардан Русия телевизион каналларын карау өчен кулланыла торган ""Смотрим. ру"" интернет-сервисынваткан иде. Ярты сәгать дәвамында сервис сәхифәсендә ""Путинукраиннарны юк итә! Сугышны туктатыгыз! "" дигән язу эленеп торуы, бу вакытта телевизион тапшырулар күрсәтелмәве хәбәр ителде. Русия Украинага бәреп кергәч тә икенче көнне үк халыкара аноним хакерлар төркеме Русия хөкүмәтенәкибер-сугышигълан итте. Шул вакыттан бирле аерым алганда Кремль, Русия думасы сайты, саклану министрлыгы, әзаларны үтәү федераль хезмәте, Росстат сайтлары, шулай ук ТАСС дәүләт мәгълүмат агентлыгының, ""Известия"" басмасының сайтлары хакерлар һөүменә дучар булды. ""Кырым радиосы"" ""Кырым"" телерадиоширкәтенә карый. Аны гамәлгә куючы - аннексияләнгән Кырымның эчке сәясәт, мәгълүмат һәм элемтә министрлыгы. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Хакерлар ""Кырым радиосы"" эфирында Украина гимнын кушып куйган",1,news,Яңылыҡтар,1604,https://www.azatliq.org/a/32012102.html,2022-08-31T08:40:58+00:00
"Үрге Тәтешлелә Планета СПОРТ физкультура-һауыҡтырыу комплексында махсус хәрби операцияла һәләк булған яугир Зөфәр Атнабаев иҫтәлегенә волейбол турниры үтте. миллипроект нацпроект национальныепроекты Башкортостан Сара Физик культура һәм спортты үҫтереү дәүләт программаһы маҡсаттарына ярашлы үткәрелә. Сара юғары кимәлдә, күңелле үтте, ҡатнашыусылар оҫталығын, командаларының татыулығын, был спорт төрөнә һөйөүен күрһәтте, тип хәбәр итә Тәтешле районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге. Тамашасылар ҙа яратҡан командалары менән бер булып, улар өсөн көйөп ултыра. Еңеүселәр, призерҙар диплом һәм миҙал менән бүләкләнә. Зөфәр һәр саҡ спорт менән мауыҡты, сәләмәт йәшәү рәүеше алып барҙы. Был сара уның хаҡында хәтерҙе яңыртып ҡына ҡалмай, йәш быуынды спорт менән шөғөлләнергә илһамландыра, – ти Зөфәр Атнабаевтың атаһы Мәғдән Атнабаев. Фото һәм сығанаҡ –.",Яугир иҫтәлегенә,0,analytics,Милли проекттар,857,https://bashkizi.ru/news/milli-proekttar/2025-02-07/yaugir-i-t-legen-4112714,2025-02-07T15:18:00+00:00
"Һуңғы ваҡытта Башҡортостанда айыуҙарҙың кешегә һөжүм итеү осраҡтары йышайҙы. Тәүгеһе 21 мартта Баймаҡ районының 2-се Этҡол ауылынан 7 саҡрым алыҫлыҡта булғайны. Тайыштабан һөжүменән зыян күргән 62 йәшлек ир үҙ аяҡтарында район дауаханаһына килә. Уға операция яһайҙар, әлеге ваҡытта реанимацияла ята.","Һаҡ булығыҙ, айыуҙар уянды!",1,news,Яңылыҡтар,299,https://henek.info/news/novosti/2025-03-25/a-buly-y-ayyu-ar-uyandy-4170712,2025-03-25T09:15:00+00:00
"Кичәдән күренешКырымтатар яшьләре оештырган кичәдә Русиядә тыелган Кырымтатар Мәлесенең рәис урынбасары Нариман Джелял, кырымтатар язучылары, ырчылар, яшьләр катнашты. Кичә Юнус Кандымга багышланган булса да, монда башка кырымтатар шагыйрьләренең милләтпәрвәр шигырьләре дә, ырлары да яңгырады. ырчы Реяна Тарковааның шигыренә язылган ырны башкарды, ә Хатидже Кандымовакырымтатарларны кунаклар ничек итеп үз йортларыннан озатканнары, ягъни сөргенлек хакында ""Төш"" шигырен укыды. 5Юнус Кандымның ""Төш"" шигыреннән өзекБу чараның 24 август, ягъни Украина бәйсезлеге көнендә үткәрелүе очраклымы, юкмы – билгесез. ""Без әдәбиятка, хосусан кырымтатар әдәбиятына кырымтатар яшьләренең игътибарын әлеп итү өчен мондый чараны үткерергә булдык"", диде оештыручыларның берсе, Киевта укучы, туганнары янына каникулга кайткан студент Мухаммед Умеров. Мухаммед Умеров (уңда)Соңынннан Умеров үзе дә шигырьләр сөйләде: ""Күк (зәнгәр) байрак торгызылды, торгызылачак иншаалла. Кырым безнеке булачак, Кырым безнеке, иншаалла! "", дигән юлларны укып чараны тәмәмлаганда залдыгылар аны алкышларга күмде. Гомүмән алганда, бу чара әдәби чара дип игълан ителсә дә, яңгыраган чыгышлар, шигырьләр, залдагыларның кырымтатарларның бүгенге тормышы хакында уйлануы, Кырымдагы чынбарлыкны шигъри юллар белән чагылдарганы тоелып торды.","Акмәчеттә шагыйрьгә багышланган кичә ""Кырым безнеке булачак"", дип тәмамланды",0,analytics,Ҡырым,1300,https://www.azatliq.org/a/28696987.html,2017-08-25T14:29:09+00:00
"Милли шура утырышы5 декабрьдә Дөнья татар конгрессының Милли шурасы еллык утырышын үткәрде. Беренче тапкыр ул аша онлайн узды. Анда Русия төбәкләреннән, чит илләрдән әмгысе 350 дән артык кеше катнашты. Яңа форматта барган киңәшмәдә алдан билгеләнгән кешеләргә генә сүз бирелде. Регламент бозучыларның тавышы шунда ук сүндереп куелды, фикер алышуга юк куелмады. Азатлык чыганаклары белдерүенчә, еллык утырышта Татарстан Конституция мәхкәмәсен саклап калуны сорап мөрәәгать кабул итәргә дә теләгән булганнар. Ләкин берничә көн кала ул мәсьәлә көн тәртибеннән төшеп калган. Бу Татарстан итәкчелеге позициясе белән бәйләп аңлаталар. Дәүләт шурасы утырышында да алдан әзерләнгән мөрәәгать көн тәртибенә керми калган иде диләр. Милли шура рәисе Васил Шәйхразиевелның төп вакыйгасы дип ""Татарның гамәл стратегиясе"" кабул ителүен атады һәм тагын әлеге документ турында сөйләде. Ул быел милли ыеннарның узмавын, милли тормышның интернетта көчәюен әйтте. Мисал өчен, ""Татарча диктант""та узган ел 82 мең кеше катнашса, быел бу сан 350 меңнән артып киткән. Киләсе елда 1 млн кешене ыярга теләвен сөйләде ул. Утырышның төп яңалыгы – Дөнья татар конгрессы каршында экспертлар шурасы оештыру. Әлеге эш белән тарихчы Дамир Исхаковшөгыльләнәчәк. Ул тарих институтында ябылган Этнология мониторингы үзәген дә торгызырга тәкъдим итте. Аның сүзләренчә, белгечләр төбәкләрдәге мөфтиятләрне берләштерүдән алып, Русия сәясәтенә кадәр анализ ясарга тиеш. ""Төбәкләрдә 5-6 мөфтият, берничә милли оешма бар. Аларны берләштерү мәсьәләсе тора. Моны концептуаль дәрәәдә корып хәл итәргә кирәк. Күпкә глобальрәк мәсьәлә – тел проблемы бар. Бер комиссия төзеп кенә хәл итәбез дип уйлыйлар. Аны алай гына чишеп булмый. Иң төп проблем – татар ата-аналарының балаларын урысча укытырга бирүе. Аларның милли аңнарын ничек үзгәртергә? Татарстан һәм татар милләте алдагы көннәргә әзер булырга тиеш. Русия хакимиятендә транзит башланып китте. Бу табигый процесс, итәкчеләр картая, аларга алмаш килә. Бу Татарстанга да кагыла. Без нинди ысуллар кулланып эшләргә тиеш? Башкортстанда безгә каршы пропаганда алып барыла. Безгә контрпропаганда белән шөгыльләнергә кирәк. Без башкорт халкына каршы түгел, без этно-миссионерларга каршы эш алып барырга тиеш. Аларның эшендә күп хаталар бар. Боларны фаш итәргә кирәк. Башкорт теленең төньяк-көнбатыш диалекты – уйдырма. Болар белән экспертлар шурасы шөгыльләнергә тиеш"", диде Исхаков. Васил ШәйхразиевШәйхразиев экспертлар төркемен оештыруны хупласа да, башкортлаштыру сәясәтенә каршы көрәшмәскә чакырды. Ул бу мәсьәлә буенча ""бәхәс ачмауны сорыйм"", диде. ""Бер үтенеч бар. Каршы көрәшү дигән сүз миңа ошамый. Без көрәшмәскә тиешбез. Кирәк булса, безгә спорттагы кебек узып китәргә кирәк"", диде Шәйхразиев һәм аңа каршы сүз әйтүче табылмады. Очрашуда анисәп мәсьәләсе аерым күтәрелмәде. Васил Шәйхразиев киләсе ел башында махсус утырыш үткәреп, мөрәәгать кабул итәчәкләрен әйтте. ""Киләсе елның гыйнварында Милли шура халык санын алуга багышланган чираттан тыш ачык утырышын үткәрәчәк. Аңа әзерлек күптән бара инде. Анда без Русиядә яшәүче халыкларга, татарларга мөрәәгать тә кабул итәрбез. Халык санын алу бөтен милләт өчен мөһим. Аның ачык узуы бик файдалы. Безгә кешенеке кирәк түгел, ләкин үзебезнекен алга алып барырга кирәк"", дип Шәйхразиев анисәп мәсьәләсен шундук ябып куйды. Онлайн утырышта катнашучыларЛәкин милли оешмалар итәкчеләре бу мәсьәләгә мөмкин булган саен тукталырга тырышты. Казакъстанның Алматы шәһәре татар-башкорт мәдәнияте әмгыяте рәисе Гриф Хәйруллин Татарстанда татарлар саны азаю куркынычы булуын әйтте. ""Татар республикасы булмаса, читтәге татарның таралып эреп бетүе озакка сузылмас. Бурыч – Татарстанда татар санын арттыруга ярдәм итү. Күченүчеләр бүген яшәр өчен Көнбатыш илләрен сайлый. Шуңа күрә Татарстанга мөмкин кадәр күбрәк татарны юнәлтү безнең бурычыбыз дип аңлыйбыз. Бездә яшьләрне Казанга укырга ибәрү шактый уңышлы бара, аларның бер өлеше Татарстанда кала. Бу мәсьәләгә Татарстанның да игътибары артырга тиештер. Дөньяда үз халкын бер төбәккә туплау бар. Шул тәрибәне файдалану урынлы булыр иде. Ярый, Татарстан президент постын саклап кала алды. Бу зур шатлык. Ләкин Татарстанда татарлар саны азайса, хәл үзгәрәчәк"", дип кисәтте Хәйруллин. анисәп мәсьәләсенә килгәндә, Башкортстандагы татарлар башкортлаштыру сәясәте турында бернинди фикер дә белдермәде. Киресенчә, чыгышлары Башкортстан хөкүмәтенә карата рәхмәт сүзләренә бай булды. ""Башкортстан итәкчелегенә һәм хөкүмәтенә зур рәхмәтебезне белдерәбез. Быел изоляциягә карамастан, ""Татарча диктант"" бик матур узды. Хәтта хөкүмәтебез татар мәктәпләрендә үткәрергә зур мөмкинчелекләр бирде. ""әлил укулары""на быел 500 ләп гариза килде. Мәгариф министрлыгы тарафыннан бу турыда бөтен мәктәпләргә иткерелде"", диде татар конгрессының Башкортстандагы вәкиле Альфред Дәүләтшин. Башкортстан вәкиле чыгышын тәмамлый алмады. Регламент вакыты чыкты дип, Шәйхразиев аның тавышын сүндерергә кушты. Ринат НасыйровТатар конгрессының Төмән өлкәсендәге вәкиле Ринат Насыйровсүзләренчә, анисәп турында сөйләшергә кирәк. ""Читтә яшәгән татарлар саны 2 миллионнан артык. Төмән өләксен алсак, өч бүлгедә 350 мең татар бар. Бу турыда сөйләшергә кирәк"", диде ул. Насыйров Милли шураны стратегиянең эчтәлеген тулыландырырга һәм федераль хакимият структуралары белән эшләргә чакырды. ""Милли шура федераль структуралар белән бәйләнештә булырга тиеш. Ни өчен дисәк, бүген төбәкләрдә төрле федераль хакимият оешмалары эшли. Милли шура алар белән тулысынча бәйләнештә түгел. Без Татарстан эчендә генә эшлибез. Ә татарлар бөтен Русиягә таралып яши. Федераль структуралар аркылы грантларда катнашу, програмнарга керү мәсьәләләрендә Милли шурага үзен белгертергә кирәк. Шундый тәкъдим бар"", диде Насыйров. Милли шура 2021 елны ""Татар милләте бердәмлеге елы"" дип игълан итте. 2002 елда үткән анисәп вакытында да шундый ук шигар кулланылган иде.","""Русия хакимиятендә транзит башланып китте. Бу Татарстанга да кагыла""",0,analytics,Татарстан,5803,https://www.azatliq.org/a/30986286.html,2020-12-06T07:45:49+00:00
"Мин уларға ат тояғы тауышын тыңлап ҡарарға тәҡдим итер инем. Беҙҙең йөрәк ат тояғы тауышына көйләнгән. Көйләнеп кенә ҡалмаған, меңәр йылдар һуҙымында ат өҫтөнән төшмәгән аҫабаның йөрәк тибеше менән ат тояғы тауышы бер бөтөнгә әүерелгән. Шуға күрә лә ат тояғы тауышы ишетелеү менән беҙ йыш-йыш тын ала, тулҡынлана башлайбыҙ. Башҡорт бейеүенең төп өлөшөн тәшкил иткән тыпырҙау ҙа (дробь) ат тояғы тауышынан алыныуы юҡҡа түгел. Шуға күрә лә бейеүҙәребеҙ рухты күтәреү, тәбиғәт тарафынан һалынған көстәрҙе уятыу ҡеүәтенә эйә. Мөхәммәт Иҙрисов ағай ""Байыҡ"" ты бейей башлағанда, йә, кемебеҙ битараф ҡала ине икән? Билдәле яҙыусы Рамаҙан Өмөтбаев башҡорт аты менән бәйле ҡыҙыҡлы һәм ғибрәтле бик күп тарихтарҙы һөйләр ине. Был йәһәттән уның көньяҡ-көнсығыш Башҡортостанда Граждандар һуғышынан һуң милли азатлыҡ хәрәкәте етәксеһе Хажиәхмәт Унасовтың һәм уның арҡадаштарының Баймаҡ ҡалаһында урынлашҡан Ҡыҙыл Армия штабына килеүе ваҡиғаһын һөйләүе хәтергә ныҡ уйылып ҡалған. Баштарына папаха кейгән, иңдәренә чернобурка ябынған, билдәренә ҡылыс таҡҡан, итектәрендә шпорҙары шыңҡылдап торған Унасов һәм егермеләгән һыбайлыларҙың барыһы ла һайлап алынғандай ҡара ҡашҡа аттарға атланып, ҡыҙылдар штабына килеп туҡтай. Һыбайлылар аттарын ҡоймаға бәйләп, штабҡа инә. Шул саҡта унасовсылар менән һөйләшеп килешергә тип саҡырған ҡыҙылдар уларға засада ойоштора, үҙҙәрен ян-яҡтан ҡамап, хыянатсыл рәүештә ҡулға ала. Ат йәнле кеше булараҡ, ул саҡта Рамаҙан ағайға ""Һеҙ һүрәтләгән аттар башҡорт тоҡомло аттар булғанмы? "" тигән һорау ҙа биргәйнем. Үҙем белгәнемсә, башҡорт аты күпселектә йә ҡола, йә ерән төҫтә, һыртында юлағы булыуы мотлаҡ ине. Уның артабан аңлатыуынса, башҡорт аты тик бер төрлө генә булмаған, ғөмүмән, халҡыбыҙҙа аттар үрсетеү буйынса селекция эше быуындан-быуынға тапшырыла килгән һөнәр булараҡ, йәшәйешебеҙҙең айырылғыһыҙ һәм мөһим өлөшө һаналған. ""Ҡара юрға"", ""Сыбай ҡашҡа"", ""Ҡарат"" кеүек халыҡ йырҙары юҡтан ғына тыумаған һ. б. Хәҙер инде белгестәрҙең дәлилдәрен килтерәйек. ""Башҡорт аты сығышы менән дала һәм урман яғы тоҡомдарына ҡарай. Ҡырҡыу континенталь климат шарттарында йыл әйләнәһенә көтөүлектә йөрөү хәлендә барлыҡҡа килгән. Башы ҙур, маңлайы киң, муйыны йыуан, ҡыҫҡа, мундаһы түбән, арҡаһы яҫы, тура, арт һаны бер аҙ һалыңҡы. Башҡорт аты - быуаттарҙа киң таралған булған. Өфө, Ырымбур губерналарында үрсетелгән. Пермь, Ҡаҙан һәм Һамар губерналарында осраштырған, Себерҙең почта хеҙмәтендә ҡулланылған. Башҡорт тройкалары ла киң билдәле булған. Улар менән (юлда ял иттермәй һәм ашатмай) 8 сәғәттә 120-140 километр юл үткәндәр. Башҡорт ғәскәре ойошторолғанда башҡорт аты ҡулланылған. Рәсәй алып барған бөтөн һуғыштарҙа урыҫ армияһы башҡорт аты менән тулыландырылған. Башҡорт аты 1812 йылғы Ватан һуғышында юғары баһа алған. Был һуғышта башҡорт һыбайлылары Парижға тиклем һуғыша-һуғыша барып еткән һәм кире әйләнеп ҡайтҡан. Хәрби белгестәр башҡорт атын ҡыйыулығы һәм тәүәккәллеге, тырышлығы һәм идара итеүгә еңеллеге, хужаһына ышаныусанлығы, шулай уҡ оҙаҡ ваҡыт шәп сабып һәм йылдам юрғалап барыуға һәләтлелеге (ә был һыбайлыға мәргән атырға һәм ҡылыс менән оҫта эш итергә мөмкинлек бирә) кеүек сифаттары өсөн юғары баһалағандар. Башҡорттар бындай йөрөшкә сыҙамлы аттарҙы махсус тәрбиәләгәндәр. Башҡортостандың 21 тоҡомсолоҡ заводында башҡорт аты менән тоҡомсолоҡ эше алып барыла һ. б. "" (""Башҡортостан"". Ҡыҫҡаса энциклопедия. Өфө-1997). Рамаҙан ағай ""Конезавод""тарҙың Башҡорт атлы дивизияһына, ғөмүмән, һуғышҡа аттар әҙерләп биреүе хаҡында күп һөйләне. Бөйөк Ватан һуғышына беҙҙән киткән тик бер ат ҡына Башҡортостанға кире әйләнеп ҡайта алған икән. Тимәк, һуғышҡа ла, башҡа һылтау менән дә башҡорт аттары ил һәм донъя буйынса бик күп таратылған. Һәр хәлдә, күптән инде йәйләүгә сығыуҙан мәхрүм ҡалып, аҡтыҡ аты менән колхозға инергә мәжбүр ителеп, тракторға ултырған башҡорт үҙенең ҡанатлы дуҫының яҙмышын хәл итеүҙән ситләтелгән. Өҫтәүенә, совет власы шәхси хужалыҡта ат тотоуға ла бармаҡ янап тыйҙы. Минеңсә, ҡара сыбай толпарҙарҙың һуңғылары тап шул йылдарҙа юҡҡа сыҡҡандыр. 1977 йылда урта мәктәпте тамамлағас, мин дә ике йыл колхозда эшләп алдым. Үкенескә күрә, ул саҡтағы күпселек колхоз аттары менән Париж, Берлинға барыу түгел, күрше ауылға барып килеү ҙә ауыр мәсьәлә була торғайны. Үҙҙәрен ат тип әйтерлек тә түгел, ә алаша инде. Үҙҙәрен һыбай менеп, йә арба-санаға егеп, ауылдан сығып китермен, тимә, ауыҙлығын тешләп алалар ҙа, әйләнсек һарыҡ шикелле, бер тирәлә әйләнеп тик йөрөйҙәр. Һыртына атланһаң, баштарын аҫҡа баҫып, нисек булһа ла һине эйәрҙән алып ташларға, арбала йә санала ултырып, дилбегә ҡаҡһаң, арт яҡтарын сиҡыртып, һиңә тибергә яҫҡыналар ине. Ауылдың иң шәп тип һаналған бәйге аттары ла ғәҙәттән тыш ҡыйтыҡ ине. Тиҙ генә өркөп баралар, алып ҡасалар, һыйыр кеүек яндауында торған кешегә ҡабырға яҡҡа тибешәләр. Мин ул саҡта өлкәндәргә шундай һорауҙар бирештерҙем: ""Ҡайҙа булған һуң ҡанатлы башҡорт толпарҙары? "", ""Йылҡы өйөрөндә башҡорт тоҡомло бейәләр тулып йөрөй, ә ниңә уларҙан арғымаҡтар, аҫауҙар тыумай? "". Өлкәндәр барыһы ла ""эш боҙоусы"" өйөр айғырына төртөп күрһәтте. Баҡтиһәң, ""эш аты"" принцибы иң алға ҡуйылған тап шул йылдарҙа беҙҙең бейәләргә Үзбәкстан яғынан һәм Владимир йөк аты айғырҙарын килтереп ҡушҡандар икән. Беҙҙең бейәләрҙе ""Лысенко осоро"" селекционерҙары көслөк менән башҡаларға ""кейәүгә"" биргән. Хәйер, тап шул йылдарҙа кешеләр араһында ла интернациональ ғаиләләр ҡороу иң алдынғы ҡараш һаналып, бер нисә быуын милли йөҙһөҙ кешеләр, маңҡорттар тыуып өлгөргәйне бит. ШУЛАЙ ИТЕП. Умартасылар әйтеүенсә, тап шул йылдарҙа башҡорт тоҡомло бал ҡорттарын себер һәм кавказ тоҡомлолар менән яраштырып, яңы тоҡом тыуҙырырға маташҡандар икән. Һөҙөмтәлә, уларҙан тыуған яңы тоҡом тәүге ҡышта уҡ ҡырылып бөткән. Тимәк, ул осор селекционерҙары милләттәр менән генә түгел, бал ҡорттары, аттар менән дә бер үк ҡыйратыу эшен башҡарған була бит. Әмир ҒҮМӘРОВ.",Мин уларға ат тояғы тауышын тыңлап ҡарарға тәҡдим итер инем,0,analytics,Тарих,5805,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2024-08-17/min-ular-a-at-toya-y-tauyshyn-ty-lap-arar-a-t-dim-iter-inem-3889746,2024-08-17T15:10:00+00:00
"Данный конкурс проводится  с 2019 года, всего за это время в нем участвовали более тысячи человек. 196 стали победителями в разных номинациях. Среди них – многодетные отцы и отцы, которые воспитывают приемных детей, участники СВО и отцы военнослужащих, активисты и просто очень хорошие люди. На встрече принял участие Глава республики Радий Хабиров. - У нас получился обстоятельный, я бы сказал, деловой разговор. Они поделились своими проблемами. То, что в наших силах, обязательно решим, - сказал Радий Хабиров. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Эти мужчины подают своим детям правильный пример,1,news,Яңылыҡтар,636,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-21/eti-muzhchiny-podayut-svoim-detyam-pravilnyy-primer-3894489,2024-08-21T22:29:00+00:00
"Бындай күренеш бик һирәк осрай: һуңғы 500 йыл эсендә өс тапҡыр күҙәтелһә, үткән меңйыллыҡта дүрт тапҡыр ғына булған. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","Сулпан, Марс һәм Ҡояш",1,news,Яңылыҡтар,294,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-07/sulpan-mars-m-oyash-4530724,2026-01-07T18:00:00+00:00
"Процесс отработали до мелочей: социальные координаторы фонда, а их сейчас 120, разъясняют своим подопечным правила и условия проведения адаптации, помогают подготовить полный пакет документов и подать заявку. К бойцу для проведения необходимых замеров и заполнения чек-листов по нозологиям выезжает специальная комиссия, в составе которой заместитель руководителя республиканского филиала фонда, эксперт и социальный координатор фонда по работе с инвалидами. Документы и заявка отправляются на согласование в экспертный совет фонда «Защитники Отечества». После вынесения положительного решения начинается собственно процесс адаптации жилья. К подопечному фонда приезжают замерщики, чтобы уточнить данные и виды работ. Последний этап – установка средств реабилитации. В среднем на все уходит от четырех месяцев до полугода. В адаптируемом жилье устанавливают систему «Умный дом», противоскользящее покрытие, специализированное оборудование, входную группу в дом и многое другое, необходимое людям с инвалидностью – каждый случай рассматривается индивидуально. В Белебеевском районе адаптируют жильё двух ветеранов СВО – специальная комиссия выезжала к ним в конце октября. Документы помогла подготовить социальный координатор Юлия Хусаинова. Ильнур Нагуманов из п. Приютово в зону СВО попал после заключения контракта с министерством обороны. Сейчас он активно участвует в общественной жизни поселка. После получения выплаты боец оказал большую помощь детскому дому. Шамиль Мадгазин был мобилизован в 2022 году. После ранения, повлекшего инвалидность, вернулся в район. Он занимается патриотически воспитанием – принимает активное участие в уроках мужества. Дамир Иванов и Равис Шафигуллин – ветераны СВО из Бакалинского района, документы для адаптации жилья им помогала подготовить социальный координатор Анжела Алчинова. Дамир проживает с семьей в с. Бакалы. Старается вести активный образ жизни, в настоящее время ждет протез для занятий спортом. В планах у Дамира – трудоустройство, он встал на учет в центр занятости и ищет вакансию. Равис Шафигуллин из с. Старокуручево воевал по контракту. Он активно участвует в мероприятиях фонда «Защитники Отечества».  Ждет протезирования, после чего надеется на трудоустройство – на учет в центр занятости Равис уже встал. Адаптируют жильё и у Данила Хужина из Абзелиловского района. Пакет документов ему помогла подготовить социальный координатор Гульназ Валеева. – Я благодарен нашему соцкору Гульназ Фарвазовне за внимание и заботу, за возможность участвовать в этой программе, которая направлена на поддержку защитников, получивших тяжелые увечья. Огромная благодарность нашему государству за поддержку ветеранов боевых действий, – поделился эмоциями Данил Хужин после визита специалистов фонда «Защитники Отечества». По словам руководителя республиканского фонда «Защитники Отечества»  Гульнур Кульсариной, одна из приоритетных задач фонда «Защитники Отечества» – обеспечить комфортную и достойную жизнь героям. – Адаптация жилья – это не просто ремонт, это создание безопасного и комфортного пространства, максимально приспособленного к индивидуальным потребностям каждого ветерана. Фонд учитывает степень и характер инвалидности, чтобы обеспечить максимальную функциональность и удобство передвижения в доме, – уточнила Гульнур Кульсарина. – Особое внимание уделяем героям, получившим тяжелые ранения. Очень важно, чтобы после возвращения домой они могли жить полноценной жизнью: работать, учиться, заниматься спортом, проводить время с родными. Мы делаем все возможное, чтобы обеспечить ветеранам комфортные условия, адаптируя жилье под их нужды, – отметила статс-секретарь –  замминистра обороны России, председатель Госфонда «Защитники Отечества» Анна Цивилева. Программа по адаптации жилья действует по всей республике. Всестороннее содействие в работе с ветеранами оказывают муниципальные власти, они обеспечивают координацию между семьями и фондом «Защитники Отечества». С января 2024 года на ноябрь 2025 года в республиканском филиале фонда получили 198 заявок на адаптацию жилья, 176 помещений из них обследовали, уже адаптировали 51 помещение. Подробнее о работе республиканского филиала фонда здесь: Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Адаптация жилья ветеранам СВО с инвалидностью продолжается в Башкортостане,0,analytics,Йәмғиәт,4338,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-18/adaptatsiya-zhilya-veteranam-svo-s-invalidnostyu-prodolzhaetsya-v-bashkortostane-4473710,2025-11-18T18:55:00+00:00
"Бөтенрусия татар дин әһелләре форумының пленар утырышыКазанда узган дин әһелләре ыеныннан соң, өч сорауга авап эзләдем:1. Ни өчен Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов, өйләгә хәтле дин әһелләре ыенына килмичә, Чаллы абантуенда йөрде?2. Ни өчен мөфтиләр Таетдин һәм Гайнетдин президиумга өйләдән соң, ыенга Татарстан президенты килгәч кенә менеп утырдылар һәм чыгышларын да ул барында гына ясадылар?3. Ни өчен Бөтендөнья татар конгрессы рәисе Ринат Закиров ыенда Миңнеханов барында башына түбәтәй киде, ул киткәч, аны салып куйды? АВАП: Бу аларның дингә, милләткә, бер-берләренә карата булган МӨНӘСӘБӘТЛӘРЕН күрсәтә. Ягъни, ясалма тормыш, ясалма дин, ясалма милләт. Ә чыны кайда? Чыны бармы? Һәрхәлдә, бу купшы залларда ул сизелмәде. Фәүзия Бәйрәмова Язучы, галимә, әмәгать эшлеклесе""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра",Татар имамнары ыены. Өч сорауга бер авап,0,analytics,Комментарийҙар,854,https://www.azatliq.org/a/27072692.html,2015-06-15T08:27:13+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырШулай ук тоткыннарны гигиена нормаларына каршы килеп, бер үк машина белән кырынырга мәбүр иткәннәр диеләр. Самардагы 1 нче тикшерү изоляторына өлкәдәге әзаларны үтәү федераль хезмәте (ФСИН) итәкчесе килгәннән соң, бөтен тоткыннарга сакалларын кырып атарга мәбүр иткәннәр. Бу хакта ""Арестанты"" хокук яклау проектыиткерә. Сакалларын кырудан баш тарткан тоткыннарга махсус блокка ябабыз дип янаганнар, анда аларны махсус көчләр хезмәткәрләре барыбер мәбүри кырындырыр иде, дип искәртелә хәбәрдә. Шулай ук тоткыннарны гигиена нормаларына каршы килеп, бер үк машина белән кырынырга мәбүр иткәннәр диелә. Басма искәртүенчә, бу көннәрдә әзаларны үтәү федераль хезмәте үзенең хезмәткәрләренә ислам белеме лекцияләре укыган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",амар тикшерү изоляторындагы тоткыннарның сакалларын кырганнар,1,news,Яңылыҡтар,874,https://www.azatliq.org/a/camar-tiksheru-izolyatorindagi-totkinnarning-sakallarin-kirgannar/33181826.html,2024-10-31T13:09:40+03:00
"Әлбиттә, сәскәләр! Иң беренсе сиратта – петуниялар. Улар тиҙ үҫә, шуға уларҙы ҡырҡып (черенковать), ҡырҡылған өлөшөн дә сәсеп бик күп сәскә үҫентеләре алырға мөмкин. Петуниялар бик күп төрлө, шулар араһынан Сауэр сноу бриз, Лав ми файер дрим, Софистика лайм биколор, Сауэр миднайт исемлеләре киң таралған. Шулай уҡ ғинуар айында эустоманы сәсергә була. Сөнки, ул үҫенте күренгәндән һуң 4-5 айҙан һуң ғына сәскә ата башлай. Ҡырҡып үрсетер өсөн күп осраҡта Мадам бриджит, Сеньорита Марта, Сеньорита Марсела, ә бәләкәй (карлик) үҫентеләрҙән Мисс эбони бьютины һайлайҙар. Эре япраҡлы колеусты сәсеүгә лә ваҡыт. Уның Биг бэн скарлет, Чоко найт исемлеләре бик популяр. Бөтә үҫентеләр өсөн дә йомшаҡ тупраҡ (рыхлая почва) талап ителә. Бының өсөн тупраҡҡа перлит йәки вермикулит һалып бутарға кәрәк. Сәсерҙән алда тупраҡты ҡоротҡостарҙан эшкәртеп алырға онотмағыҙ. Интернеттан мәғлүмәттәр файҙаланылды",Үҫентеләр сәсә башланығыҙмы?,0,analytics,Тирә-яҡ мөхит,893,https://tanburz.ru/articles/tir-ya-m-khit/2026-01-27/entel-r-s-s-bashlany-y-my-4551499,2026-01-27T09:33:00+00:00
"Разминку для участников фестиваля проведет Депутат Госсобрания Курултай, генеральный директор детской хоккейной школы «Красная машина Юниор Уфа», мастер спорта по самбо, дзюдо и борьбы на поясах Антон Сергеевич Матренин и Анна Александровна Пругова — российская хоккеистка, мастер спорта международного класса, 9-кратный чемпион России,  вратарь хоккейной команды  «Агидель» и сборной России. В программе также мастер-классы от Центр развития и творчества «Золотые шишки», будем создавать, творить, наслаждаться процессом. Авторская мастерская «Золотые шишки» провели уже более 1000 мероприятий и разработали более 250 мастер-классов. В концертной части мероприятия  выступят  воспитанники АНО «Центр выявления, работы и продвижения довоенных детей и талантливой молодежи «Планета Талантов» и Инклюзивный детский эстрадный хор «Восьмая нота».  В праздничной атмосфере будут  исполнены современные эстрадные хиты и затронут души каждого из присутствующих проникновенными песнями. Вас ожидают фитнес - тренировка коллектива «Спутник», мастер-класс от танцевальных студий «Алемана», «220 В». Для самых маленьких книголюбов в рамках праздника на Набережной будет организована площадка от магазина «Китап», который недавно распахнул свои двери по адресу Ленина, 26. Захватывающие настольные игры, яркие и интересные книги от самых популярных авторов Башкортостана, и с некоторыми из них вы встретитесь воочию. На территории летнего кинотеатра состоится творческая встреча с автором бестселлера Международной книжной ярмарки «Китап-Байрам»-2024 Айдаром Газизовым. Его книга «Стишки-БЕЗОПАСИКИ» получила положительные рецензии Минпросвещения России, Минобразования и науки РБ и других профильных учреждений, и рекомендовано к чтению и обучению ОБЖ детям в возрасте от 3 до 10 лет. Также вас ждет увлекательное путешествие в мир «Таежных историй» Камиля Зиганшина. Он не только известный путешественник, но и автор многочисленных путевых очерков о самых труднодоступных уголках планеты, включая повести для детей и исторические романы. Некоторые, особенно полюбившиеся книги, были переизданы до пяти раз. Вместе насладимся показом мод и красотой новых коллекций дизайнеров города Уфы. Мы представим вам коллекции максимально наполненные красотой и смыслами. Стильно и нежно, местами неожиданно! В модном показе принимают участие уфимские бренды одежды: Колерия, ,, и. Бренды представят жителям нашего города свои модели одежды и покажут, что в нашем городе можно каждому человеку найти своё направление в моде. В завершении модного показа вас ждет сюрприз от Арсения Борецкого - создателя бренда. Завершится фестиваль дискотекой. Мы готовим большой семейный праздник. Вас ожидает активная программа для участников всех возрастов! А наши фотографы обязательно сделают для вас сочные и теплые кадры. Организаторами мероприятия являются Уфимский центр творческих проектов, Федерация Велоспорта Велоспорта Маунтинбайк Республики Башкортостан, магазин «Китап» и ведущий стилист -съёмок и модных показов – Яна Фахретдинова. Время проведения мероприятия: 17:00 регистрация и велогонки 17:00 Мастер- классы, творческие номера, показательные шоу 17:00 работает площадка от магазина «Китап», настольные игры и многое другое 18:00 Модный показ 18:40 Встреча с авторами популярных книг Башкортостана 20:00 Мультпоказ 21:00 Дискотека",В Уфе пройдёт фестиваль «Колесо»,0,analytics,Файҙалы эштәр,3312,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-07-08/v-ufe-proydyot-festival-koleso-3840122,2024-07-08T20:38:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырПолиция һәм Роскомнадзор фаразынча, совет диссиденты һәм хокук яклаучысы Людмила Алексеева турындагы мәкаләдә ""Америка авазы"" һәм ""Азатлык адиосы"" турында мәгълүмат булган, әмма аларның ""ят агент"" булуы әйтелмәгән. Аннексияләнгән Кырымда ""Къырым"" бәйсез газетын гамәлгә керткән Сейран Ибраһимовка һәм газетның баш мөхәррире Бекир Мамутовка барлыгы 44 мең сум штраф салганнар. Аларны газетта совет диссиденты һәм хокук яклаучысы Людмила Алексеева турында кырымтатар телендә чыгарган язма өчен ""мәгълүмат ирегеннән явызларча файдалану""да гаепле дип тапканнар. Бу хакта ""Грати""иткерә. Полиция һәм Роскомнадзор фаразынча, Алексеева турындагы мәкаләдә ""Америка авазы"" һәм "" Газетта бу язма үзе 2023 елның 26 октябрендә үк чыккан булган. Мәхкәмәдә Мамутовның хокукларын яклаган юрист Лилия Гемеджибу язма - Алексееваның кыска биографиясе булуын һәм аның ТАССдәүләт агентлыгы сайтыннан күчереп алынуын әйтә. ""Бу язма әле дә ачык кулланышта. Мәхкәмә бу фактка бәяләмә бирмәде"", дигән ул. Быел ""Къырым"" газетына, аның вәкилләренә берничә тапкыр штрафлар бирелде. Август ахырында аннексияләнгән Кырымдагы Русиягә буйсына торган әмәгать мәхкәмәсе газетны гамәлгә керткән Сейран Ибраһимовны ""мәгълүмат ирегеннән явызларча файдалану""да гаепле дип тапкан һәм аңа 250 мең сум штрафсалган иде. Русия мәхкәмәсе газет редакциясенә ""гаскәрне дискредитацияләү"" маддәсендә гаепләп 300 мең сум штрафсалган иде. Шулай ук ""Къырым"" бәйсез газеты мөхәррире Бекир Мамутовка Русия гаскәрен дискредитацияләү һәм ялган мәгълүмат тарату турында административ беркетмәләр төзелде.18 июньдә аннексияләнгән Акмәчетнең (Симферополь) Киев районы мәхкәмәсендә Мамутовның административ эше каралды. Мәхкәмә аны Русия гаскәрен ""дискредитацияләү""дә гаепле дип табып 100 мең сумштраф салды. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","""Къырым"" газетының баш мөхәрриренә һәм гамәлгә куючысына кабат штраф салганнар — бу юлы совет диссиденты турындагы язма өчен",1,news,Яңылыҡтар,1818,https://www.azatliq.org/a/kirim-gazetining-bash-moharrirena-ham-gamalga-kuyuchisina-kabat-shtraf-salgannar-bu-yuli-sovet-dissidenti-turindagi-yazma-ochen/33250236.html,2024-12-23T18:15:52+03:00
Арҡалағы ҡалаҡ һөйәге тәңгәлендәге ауыртыуҙы нисек бөтөрөргә?,Ҡалаҡ һөйәге ауыртһа.,1,news,Яңылыҡтар,61,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-15/ala-y-ge-auyrt-a-4508531,2025-12-15T19:00:00+00:00
"фикерләрРусия думасының саклану комитеты фән докторларын һәм кандидатларын, шулай ук армиядә хезмәт итмәгәннәрне мобилизациягә әлеп итмәү турындагы канун өлгесенә каршы чыккан. Бу хакта инициатива авторы КПРФтан депутат Михаил Матвеевхәбәр итте. Мөһим өлкәләрдә эшләүче галимнәр болай да мобилизациядән кала ала ала дигән депутатлар. Кануннарда ""өлешчә мобилизация"" дигән төшенчә бөтенләй юк икәнлеге һәм булмаячагы ачыкланды. Саклану министрлыгы киләчкәкә үзен чикли алмый, ә мобилизация ""сугыш вакыты"" дигәнне аңлата. Терминология башкача"", дип аңлатты Матвеев социаль челтәрләрдә. Моннан тыш, депутат хәбәренчә, Дума комитеты Матвеевның тагын бер канун өлгесен кире каккан. Ул сәламәтлеге яки башка сәбәпләр белән армиядә хезмәт итмәүчеләрне мобилизациядән кичектереп тору турында. ""Махсус хәрби операциягә кадәр дистә еллар вакытында Русия 30 мең галимен югалтты. Махсус операция башлангач, илдән йөз меңләгән кеше китте, алар арасында галимнәр дә әз түгел. Әгәр без принципиаль рәвештә калган кешеләрне сакламыйбыз икән, Русия фәне һәм мәгарифендәге кризисны хәл итеп булмаячак"", дип саный Матвеев. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Дума комитеты галимнәрне мобилизациядән алып калуга каршы чыккан,1,news,Яңылыҡтар,1205,https://www.azatliq.org/a/32438479.html,2023-06-01T09:34:53+00:00
"Мәскәүнең әмигъ мәчетенә сыймаганнар намазны кар өстендә укырга мәбүр7 гыйнвар православлар Раштуа бәйрәмен билгеләп үтте. Бу көнне Мәскәүдә вазгыять бераз үзгә иде. Раштуа омгага туры килгәнгә күрә Русия башкаласында мөселманнар күпләп мәчеткә омга намазына ыелды. Русия мөселманнары Диния нәзарәте рәисенең беренче урынбасары Дамир Мөхетдинов Мәскәүнең әмигъ мәчетенә 60 мең кеше килде дигән пост куйды -та. Мәскәүдә дүрт мәчет булуына карамастан, бер әмигъ мәчетенә омгага килгән мөселманнар саны барлык урыс чиркәүләренә килгән кешеләргә караганда, күбрәк булды, дип сөйләде ул. Ни өчен хакимият Мәскәүдә мәчет төзүдән курка? Бу сәясәт нинди нәтиәләргә китерергә мөмкин? Соңгы елларда намазга килүче татарлар саны артканмы? Дамир Мөхетдинов Азатлык сорауларына авап бирде. — Дамир хәзрәт, бәйрәм вакытында Мәскәүнең әмигъ мәчетенә омга намазына 60 мең кеше килүен нәрсә белән аңлатырга була? Дамир Мөхетдинов— Без халыкның күпләп килүен 31 декабрьдә, 7 гыйнварда күрдек. Яллар булганга күрә кешеләр балалары, туганнары, гаиләләре белән мәчеткә барды. Алар музей, парклар урынына мәчетне сайлады. Үзем шаһит, кешеләр төркемләп, әмәгать белән килделәр. Алар фотога төшәләр, намаз укыйлар, экскурсия рәвешендә мәчетне карыйлар. Мәчет матур, гүзәл. Кемнеңдер әти-әнисе Мәскәүгә кунакка килгән. Яллар булгач, алар омгада булды. — Бу саннар мәчет итмәү хакында сөйли. Элегрәк Собянин Мәскәүдә яңа мәчет төзелмәячәк дипбелдергәниде. Бу мәсьәләдә хакимият фикере үзгәрешсез каламы? Ни өчен Мәскәү хакимияте мәчет төзүдән курка? — Кызганыч, бүген бу хәл үзгәрешсез кала һәм калачак дип уйлыйм. Исламның зур үсеше, аның роле елдан-ел көчәя бара. Казакъстан, Азәрбайан, Таулы Карабахтагы вакыйгаларга караганда, без мөселманнарның актив кешеләр булуын күрәбез. 7 гыйнвар Раштуа узды. Бөтен чиркәүләрдә күпме кеше катнашуын һәм Мәскәү әмигъ мәчетенә килүчеләрне карасак, бер сәгатькә мәчеткә барган кешеләр саны барлык рус чиркәүләренә килгән кешеләрдән күбрәк. Хөкүмәт, дәүләт итәкчеләре, МВД, ФСБ бу хәлне күрә. Әйтергә куркалармы, юкмы – ләкин бу борчый торган мәсьәлә. Салкын булса да, урын булмаса да, кар яуса да барыбер мөселманнар килә. Алар 1-2 сәгать урамда басып, вәгазь тыңлап, сәдә кылып, хәтта аяк киемнәрен салып намазга баса. Бу нәрсә дигән сүз? Ислам бик көчле дин. Фикер ягыннан дөньяга авап бирә торган бик көчле фәлсәфә. Аны иңеп булмый. Мәчетләр төзесәгез дә, төзетмәсәгез дә мөселманнар киләчәк. Әгәр дә тагын бер мәчет салынса, меңләгән кеше гыйбадәтханәне тутырачак. Шуңа Мәскәүдә унлап мәчет булса да, алар итмәячәк. Мәскәү мәчетенә сыймаганнар намазны кар өстендә укыдыирле татарлар, үзебезнең балалар, туганнар мәчеткә йөри алмый, чөнки мөмкинлек юк. Без бәйрәм, омга вакытында үзебезнең балаларны мәчеткә китерә алмыйбыз. Әгәр алар килсә, өлкән кешенең урынын алалар дигән сүз. Балаларга намаз уку фарыз түгел. Аларга өйдә намаз кылыгыз, мәчеткә бармагыз дип аңлатабыз. Без вәгазьләрне кыскартырга мәбүр. Мөфти шундый әмер бирде, чөнки халык урамда өшеп тора. Кыска вәгазьләр ни турыда сөйли? Бу без мөселманнарга тулы камил рәвештә мәгълүмат тәрбиясен бирмибез дигән сүз. Бер яктан, дәүләт безгә мөселманнарны тәрбияләргә куша, террорчылыкка каршы профилактика ясауны сорый. Ә ничек тәрбия бирергә? Урамда бер-ике сәгать басып туңган, куллары, аяклары өшегән бичара кешеләргә ничек ватанны яратырга, аны сакларга, канунга буйсынырга кирәк дип сөйлисең? Булмый ул. Бүгенге көндә бу зур мәсьәлә. Безгә Пекин, Париж, Берлин үрнәген китерәләр. Анда, имеш, дистәләгән мәчетләр салынган. Ә монда мөселманнар гомер буе, меңъеллар яшәгән, ә мәчет юк. Аны ничек хәл итәргә? иңел генә әйтеп булмый. Акмәчет шәһәрендә кырымтатарларга ир бирелде, ничәмә-ничә елда мәчет төзеп бетерә алмыйлар. Иганәчеләре, акчалары булса да. Мәскәүдә дә халык хисабына шундый зур мәчетне, инфраструктураларны тиз арада төзеп булмый. Моны мэр, хөкүмәт һәм бизнес белән уйлашырга һәм тормышка ашырырга кирәк. — Бүген Мәскәүдә мәчеткә йөрүчеләрнең санын исәпкә алсаң, күпме мәчет төзергә кирәк? — Лужков заманында Русия Мөфтиләр шурасы рәисе Равил Гайнетдин Мәскәүнең һәрбер префектурасында яңа мәчет булырга тиеш дип әйткән иде. Бу тагын 10 мәчет төзергә кирәк дигән сүз. Аның кадәр гыйбадәтханә булса, гомум вазгыять үзгәрер иде. Бер-ике мәчет салып кына бернишли алмыйбыз. Шул ук әмигъ мәчеткә 10 мең кеше сыйса да, калган 40 меңе урамда кала. Димәк, безгә күптән тагын 10 мең кеше сыя торган 4 мәчет кирәк иде. Әле бит Мәскәүнең Мемориал мәчете, Тарихи мәчете бар. Анда 30 мең кеше килә. Әлеге вазгыятьне караганда, 10 мәчет салу иң азы дигән сүз. Бу халык урамда калмасын, эчтә гыйбадәт кылсын өчен мөһим. Мәскәүдә эшләп килүче дүрт мәчетнең урыннары— 2018 елда Әлбир Крганов Яңа Мәскәү микрорайонында мәчет өчен ир биреләчәгенәйткән иде. Өч ел узды, алга китеш күренми. Монда Текстильщикидагы кебек мәчет өчен бүленгән иргәхалык каршыдип кире тартып алу куркынычы бармы? — Без Крганов белән бу турыда сөйләштек. Безне бергә утырттылар (Казан Кирмәнендә узган киңәшмә турында сүз бара - ред. ). Мин әйтәм, син Мәскәүдә инде ун ел. Имеш, яңа мәчет сала. Ул шушы вакыт эчендә бер мәчет төземәде. Мин аңа шул сорауны бирдем. Ул, иншалла, кайчан да булса булыр дип авап кайтарды. Үзе белми. Ун ел эчендә буш сүзләр генә булды. Тагын ун ел узар, бәлки башка мэрлар, башка президентлар килер, ә без шулай сөйләп калырбыз. Равил хәзрәт турында теләсә-нәрсә сөйләсәгез дә, гафу итегез, ул әмигъ мәчет төзетә, Мемориал мәчет салдыра алды. Отрадный бистәсендә мәчет өчен ир алды. Хәзер Равил хәзрәт тарихи татар мәчетен төзекләндерүгә, биләмәсен зурайту өчен гыйбадәтханәне федераль програмга кертте. — Мәскәүдә мәчеткә каршы хәрәкәт бармы? Әллә ул ясалма хәрәкәтме? — Аны ясалма дип тә, ясалма түгел дип тә әйтеп булмый. Халыкның гомум каршы кәефе бар. Мигрантларга каршы сәясәт барганда, ТВдан 24 сәгать буе бөтен афәт-казалар мигрантларга бәйле, безгә эш юк дип сөйләгәнгә шулай. Урыс кешесе, Мәскәү татарымы, мәчет өчен ир бирүләрен ишетсә, димәк, монда корбан чалырлар, мигрантлар булыр, юллар ябылыр дигән проблем барлыкка килә. Әгәр дә Мәскәү тырышса, йортлар булмаган, кешеләр йөрми торган ирләрне табарга була. Мәскәү халкы мәчеткә генә түгел, чиркәүләрне салуга да каршы. Шулай да хөкүмәт, мэрия үз көче белән мәбүри төстә сәясәтен алып бара. Әгәр дә сәяси теләк булса, мәчетне төзетерләр иде. Йә әле вакыты килеп итмәгән, йә әлегә шундый сәясәт бара. Казакъстанда халыкның каршы чыгуын 20 мең чит ил террорчысына сылтадылар. Әлбәттә, бу куркыта торган әйберләр. Гади халык курка. Бу табигый хәл. — Түрәләр мәчет төзелешенә каршы булуын анда мигрантлар йөрүе белән аңлата. Алар бүген монда, иртәгә китә. Бүген Мәскәү мәчетләренә ирле мөселманнар, аеруча, татарлар күпме йөри? Соңгы елларда аларның саны артамы, кимиме? — Мәчеткә йөрүче ирле татарлар аз, яки картаеп үлде дип әйтеп булмый. Без бер татар милләтен мигрантлар белән чагыштырып карасак, алар күбрәк кебек күренә. Әгәр дә мигрантларны төрле милләтләргә бүлсәк, үзбәк, кыргыз, таик, казакъны аерым санасак, барыбер татарлар күпчелек булачак. — Мәчеткә йөрүчеләрнең күпме өлеше татар? — 10-15 проценты татар. — Мәчет булмау нинди нәтиәләргә китерергә мөмкин? Мәчетсез мөселманнар радикальләшә дигән караш бар. — Мин бу мәсьәләне күптән күтәрәм. Мәчет ул ачыктан-ачык халыкны ыя торган урын. Шуңа да без МВДга, ФСБга камералар кирәк икән, куегыз дип әйтәбез. Без ачык. Безнең секта, фирка кебек яшерер серләребез юк. Нәрсә сөйлибез, нәрсәгә өндибез – барысы да ачык. Икенче мәсьәлә, бездән урыс теле, мигрантларның урысча сөйләшүләре кирәк дип сорыйлар. Алар тарихны белсеннәр, кануннарны, ирле гореф-гадәтләрне ихтирам итсеннәр диләр. Мулла бит урыс телендә сөйли. Атнасына бер сәгать урысча вәгазьне тыңлау, вәгазь аша урыс мәдәниятенә кереш бирү мөмкинлеге бар. Мөфтиләр ни сөйли, буйсыныгыз. Әгәр дә кунак булып килгәнсез икән, кануннарны кабул итегез, гадәтләрне ихтирам итегез. Бездә 8 март, Яңа елда, 9 майда котлау гадәте бар. Мин 7 гыйнварда чыгыш ясаган вакытта христианнарны тәбрикләдем. Яратсагыз да, яратмасагыз да, без барыбер урыс дәүләтендә яшибез, һири түгел, григориан календаре белән көн күрәбез. Тарихыбызда билгеләп үтеләчәк вакыйга бар. Бабаларыбыз 1100 ел элек ислам динен кабул иткән. Сез әллә кайдан ерак ирләрдән килгән булсагыз да, тарихыбызны сакларга, аны белергә, өйрәнергә тиеш. Без мәчетләрдә шундый вәгазьләр сөйлибез. Х гасырдан башлап акыллы хакимият имамнарны, мөфтиләрне ничек кулланырга икәнен белгән. Бер дәүләттә дуслык-татулыкта яшик дисәгез, ул нәрсәләрне кулланырга кирәк. Бу мәсьәләне Әби патша яхшы аңлый иде. Кем аңламый, кем татар халкын, мөселманнарны ватандашлар урынына дошман итеп тота икән, бу безнең сәясәткә зур проблемнар китерәчәк. Быел Русиядә тарихи-мәдәни мирасны саклау елы. Шуңа күрә мәчетләр бик күп кирәк. Мәчетләр булмаса, интернетны ачасың һәм Әл-Әзһәр шәехләре, башка галимнәрнең лекцияләрен тыңлыйсың. Бүген бөтен тормыш онлайн рәвешкә күчә. Мәчетләр булмаган вакытта, халыкны ничек әлеп итәргә – мин аңлап бетерә алмыйм. Мигрантлар – алар бичара, атасыз, анасыз, тугансыз яши торган яшьләр. Авыр эштә хезмәт итәләр, аларны алдыйлар, сүгәләр, алар эштән башка берни күрми. Мигрантның күңеленә рәхәтлек бирә торган урын – ул мәчет. Карагыз, кешедән гаделлек таба алмый, ул ялварып мәчеткә бара. Килә, мәчеттә урын юк, имамнар итешми, кешенең күңеле кала, дошман булып чыга. Мәчетләр шуның өчен дә, кешене ирләр өчен дә, дәресләр бирер өчен дә кирәк. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын урнаштырыгыз ( өченмонда, өченмонда) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","Мәскәүдә мәчет кытлыгы. ""Татарны дошман итү зур проблемнар тудырачак""",0,analytics,Дин,9613,https://www.azatliq.org/a/31654101.html,2022-01-14T11:00:46+00:00
"Александр СизиковфикерләрКырымның Бакчасарай район мәхкәмәсе тома сукыр Александр Сизиковның 10 тәүлеккә сак астына алынуы турында ""Кырым теләктәшлегенә"" адвокат Эмил Курбединовхәбәр иткән.22 октябрь төнендә Сизиков йортында тентү булды. Тентүдән соң полиция вәкилләре мөселманны тоткарлады. Шулай ук куәт оешмасы вәкилләре өйдәге ике ноутбук һәм барлык телефоннарны алып киткән. Адвокат Курбединов Сизиковны бары икенче көнне төштән соң гына Бахчасарай мәхкәмәсендә тапкан. Сизиков гаебен танымый, полиция вәкилләренә буйсынмауны кире кага, ди адвокат. Тентү вакытында һәм беркетмә төзегәндә Сизиковның опекуны янында булмаган. Шулай ук полиция хезмәткәрләре Сизиковның сукыр булуы һәм башка авырулары турындагы медицина документларына игътибар итмәгән. Мөселманның беренче төркем инвалид булуы турындагы медицина белешмәсе эш материалларында да теркәлмәгән, полиция вәкилләре аны күрмәүләрен әйткән. Адвокат мәхкәмә Сизиковның сәламәтлеген исәпкә алмаган, аны канунсыз кулга алганнар дип белдерә. Элегрәк Красноярски төбәк мәхкәмәсе, быел май аенда авыру сәбәпле азат ителгән Кырымнан тома сукыр мөселман Александр Сизиковны кабат төрмәгә ябукарарын чыгарды. Сизиковны кабат төрмәгә кайтаруны прокуратура таләп иткән. Иреккә чыгару карарын үзгәртү өчен прокуратураның нинди дәлилләр китерүе әлегә билгесез. Сизиков Русиядә террорчы оешма булып танылган ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасында катнашуда гаепләнеп 17 елга колониягәутыртылганиде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Мәхкәмә сукыр мөселман Александр Сизиковны ""полициягә буйсынмаган"" өчен 10 тәүлеккә кулга алган",1,news,Яңылыҡтар,1532,https://www.azatliq.org/a/33569284.html,2025-10-24T08:56:12+00:00
"23 ғинуарҙа Ишбулды ауыл мәҙәниәт йортонда билдәле йырсылар ҡатнашлығында концерт ҡуйыла. Тамашаны һеҙ яратҡан Теге өсәү алып бара. ""Юлдаш"" булған ерҙә йыр-моң, уйын-көлкө, дәрт һәм, әлбиттә, бүләктәр була. Концерт 19:00 сәғәттә башлана. 24 ғинуар 10:00 сәғәттә  Юлдаштар менән Әбйәлилдәр араһында хоккей уйындары көтөлә. Турнир МХО яугирҙары иҫтәлегенә бағышлана. Батыр егеттәрҙең исемдәре һәр саҡ беҙҙең күңелдәрҙә, уларҙың даны - мәңгелек. Әйтеп үтергә кәрәк, Әбйәлил районы Ишбулды ауылы үткән йыл радиобыҙ ойошторған  Атайсалға изге эштәр конкурсында ҡатнашып, тәүге урынға сыҡты. Улар ауыл халҡы көсө менән хоккей майҙансығы төҙөүе хаҡында хәбәр итте. Яңыраҡ иһә әүҙем халыҡ стела эшләп ҡуйған. Ғүмер буйы Ишбулдыла йәшәгән урындағы халыҡ ҡына түгел, яҙмыш ҡушыуы буйынса ситкә таралған ошо ауылдан сыҡҡан һәр кем йәнтөйәге – кесе Ватаны өсөн йән атып тора. Юлдаш радиоһы ойошторған конкурстар халыҡты берләштерә. Быға тиклем Йылайыр районы Юлдыбай, Өфө районы Шамонин һәм Белорет районы Манышты ауылы халҡы менән ошо проект еңеүселәре булараҡ осрашҡан инек. Күркәм эштәр дауам итә, ихлас, берҙәм тыңлаусыларыбыҙ атайсалын изге эштәр менән биҙәй. Ишбулдылар төҙөгән хоккей майҙансығы ла бер ваҡытта буш тормай, сәмле ярыштар даими ойошторола. Тап беҙ килгән көнгә МХО яугирҙары иҫтәлегенә хоккей турниры үтә. Юлдаш радиоһы командаһы ла ярышта ҡатнаша. Көйәрмәндәр һәм тамашасылар өсөн мауыҡтырғыс һәм ҡыҙыҡлы уйын көтөлә. Осрашҡанға тиклем!",Юлдаштар хоккей уйнай!,1,news,Яңылыҡтар,1446,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-23/yuldash-tar-hokkey-uynay-4547620,2026-01-23T11:01:00+00:00
"Өҫтөмдән хакимлек итеп уҙған хәүеф - хәтәрҙең утын йотоп, күпме уфтаныулы йоҡоһоҙ төндәр уҙғарғаным тик үҙемә генә билдәле. Ҡан – йәш түктергән, бәхетемдән мәхрүм иттергән яҙмышымдың онотолмаҫ ошо өлөшөн көл – күмер, туҙанға әүерелдерергә төрлө юлдар эҙләп ҡарағаным булды, ләкин быға юл да, дауа ла таба алманым. Мейемдең һәр күҙәнәге ана шул аяныслы хәленән һис тә ҡотолғаны юҡ. Үкенес тә, ҡыҙғаныс та. Етмәһә, ураған һайын бер үк төштө күрәм гелән. Әле лә малай тапҡан сағым менән һаташып, тирләп – бешеп уянып киттем. Миңә етмеш туғыҙ йәш. Ниңәлер, тормош тәжрибәм арта барған һайын, үҙемә үҙем яңынан - яңы һорауҙар бирәм. Ул ни өсөн минең менән булған? Ниндәй хаталарым өсөн? Яҙмыш һынауымы? Кеше ышанмаҫтайҙы дөрөҫ булһа ла һөйләмә, тейҙәрме әле? Кемгә һөйләһәм дә, ышанмаҫтар төҫлө. Хатта дыуамал, яндырай бабайыма ла бөгөнгө көнгә тиклем, был турала ләм – мим… Ғәжәп: ғүмерҙә булмаған хәл, көндөҙ күпмелер ваҡытҡа серем иткән мәлдә күргән төшөм — икенсерәк. Әле тәү башлап һөйләгән хәлдәремдән дә күпкә алдараҡ, әллә ҡасанғы онотола башлаған – ҡыҙ булып өлгөрөр - өлгөрмәҫ мәлемде күҙ алдыма баҫтырҙы. Үҙемде уҡытҡан физкультура уҡытыусыһына үлеп ғашик булған сағым. Уның менән ике тиҫтә йыл йәшәгәндән һуң, балаң юҡ, тип, бер йәш уҡытыусыға өйләнеп, сығып киткәйне ул. Быныһын төш тимәҫһең — әкиәткә оҡшаш: малай тапҡанмын да, һинең әле лә балаң юҡ, ә минең улым бар, бына күр, тип тәүге иремә өндәшәм, имеш. Шул саҡ эргәмдә йоҡлап ятҡан бабайым, Әптрәшем уянып, әллә нисек яҡын, үҙ итеп, йомшарып: — Әбей, бөгөн минең тыуған көн. Бер–бер артлы, йә күмәкләшеп балалар килер, торайыҡ, - тине. — Беләм, өҫтәлгә ултыртыр нәмәләрем әҙер. - Эй-й-й, Өлгөрһөң дә инде. Бабайымдың яғымлы, эс – бауырыма үтеп инер һүҙе бөтөнләйгә иретте мине. Уның өндәшкән тауышы тәъҫиренә йәнем иҙерәп, ирәйеп, тынысланып, тормошомдоң Әптерәшле осорона илткән эреле -ваҡлы хәтирәләренә бирелдем— онотолдом. Уйҙарға сумдым… …Ул былай булды: тәүге ирем ташлап киткәс, мине бик тә зирәк, аҡыллы, әсе телле, тик тормаҫ еңгәм генә ҡайғыртты. Бер көн ул, шар – шор килеп инде лә, ихлас һәм тулҡынландырғыс итеп: Нисек ҡыш сыҡмаҡ булаһың? Утын — бесәнең юҡ, ҡоймаң ҡоларға тора. Ауылдан китергә йыйынмайһың. Ана, дыуамал —яндырай Әптерәш. Эшкә әрһеҙ. Ир ир булыр әле, уйла…- тине. Ә мин, тәкәбберлегемде күрһәтеп, тупаҫ тауыш менән: Ике ҡулым, ике аяғым бар, эшләрмен, - тинем. Үҙем һығылған кер кеүек ебеп төштөм: ауылда эш юҡ, ике тиҫтә йыл дауамында йыйған донъямды нисек ташлап китәйем инде. Нигеҙемә береккәнмен, ишелгәнмен. Яҡлаусымдың һүҙҙәрен тыңлап, ғәжәпләнеүемә ҡарамаҫтан, башымды ғорур тотоп ултырып ҡалдым. Эйе, ете балалы, тол ҡалған, яндырай, дыуамал Әптерәш тракторы менән тырылдап, үрге остан бирге осҡа утын, бесән ташығанын күргәнем бар, ә йөҙ – ҡиәфәтенә, ғөмүмән, үҙенә иғтибар ҙа иткәнем юҡ. Бынау еңгәм көн дә инә лә ерле юҡты тылҡый. Ни һөйләгәнен ҡолағы ишетәме икән? Ғүмерҙә лә була торған хәл түгел дә. Уныңса булыры бармы инде. Ҡырыҫ килде шул йылдың көҙө. Көнө - төнө ямғыр ҡоя. Бер туҡтауһыҙ тәҙрә - ҡапҡаларҙы һелкетә ыжғыр, әсе ел - дауыл. Утын - бесәне лә ике ҡосаҡ, йәшәүгә уй – өмөт, ниәте лә юҡ икән Шәйҙәнең, - тигән күрше –күләндең ярты – йорто һүҙҙәрен дә йыш ишеткеләп ҡалам. Көн артынан көн үтте. Хәлем әүәлгесә: үҙемде эшкә ашмаған, һөймәҫ һөйәк, алданған, бәхетһеҙ бәндә итеп тоям. Йәшәүемдең бер мәғәнәһе юҡлығы – көн һымаҡ асыҡ. Үҙем ярар ҙа, ә ошоға тиклем туйындырған да, һөйөндөргән дә малым? Төрлө уйҙарҙан һуң, күңелем тамам ағыулана башланы. Шул минутта еңгәм килеп инмәһә, бәлки, мәңге арынып булмаҫлыҡ хәсрәткә юлыҡтырыр инем туғандарымды. -Йә, уйланыңмы? – тип һөрән һалды  ҡобараһы осҡан, ҡиәфәте ярһыған еңгәм. Мин: Юҡ…Үлмәгәнмен, йәшәп ятам дә баһа- тинем саҡ-саҡ. -Тура әйткән туғанына ярамаған. Йәштән баш – баштаҡланып, бер кемде лә тыңламай сыҡтың шул физкультурнигыңа. Уның менән һөйөшөп туйғанһыңдыр егерме йыл буйына, - тип һөйләнде үҙ алдына еңгәм. Ул нисек кенә зитыма тиерлек хәбәр һөйләмәһен, мин уға: Булмаҫтайҙы ҡайҙан таптың, шул яндырай, дыуамал Әптрәште димләп, мыҫҡыл итәһеңме әллә, - тип ысынталап асыуланам, хатта ки ғәрләнәм. Ләкин артабан ваҡиғаларҙың ҡайһы яҡҡа йүнәлеш алыуы, тәгәрәре билгеһеҙ ине әле… Күп тә үтмәй, тәү күреүгә йәмһеҙ, тыржыҡ танаулы, йыуантаҡ, урта буйлы Әптрәш килеп инде лә, бәйҙән ысҡынғандай, дыуамал ҡылығы менән яндырайланып: Шәйҙә, ас һыйырың сүплектә эҙләнеп йөрөй ине, үҙемә алып ҡайтып, бесәнлегемә ҡуштым, барып һау, - тине. Үҙен һәләк һауалы, текә тотоп, ҡаптыр – ҡоптор, шарт – шорт баҫып сығып та китте. Әлеге зәһәр телле еңгәм шарҡылдап көлөп ебәрҙе лә: Һай, иреңде… Бына был егеттәрсә, - тип тел шартлатты. Ул көндә йоҡлай алманым. Күҙемде йомоуым була, дыуамал Әптрәш пәйҙә була ла, йөрәгем ҡыҫыла, йәнем өшөй. Уртаҡ ҡайғы ла, уртаҡ ҡыуаныс та кешеләрҙе бер – береһенә яҡынайта икән. Әҙ генә күрше еңгәм инмәй торһа, йортом шыҡһыҙ, шомло булып күренә башлай. Сөнки унан башҡа баш һалыр кешем юҡ. Яңғыҙлыҡ, йәтимлек әсеһе лә тамам йонсотто. Теләйемме - теләмәйемме, оҡшаймы – оҡшамаймы һыйырымды алып ҡайтырға Әптрәштәр яғына юл тоттом. Өйҙәренең эргәһенә килеп еткәс, ҡапыл бер нисә минут туҡтап, икеләнеп торҙом әле, ихаталары алдында. Бик яҡында ғына балалар тауышы салынды ҡолағыма. Ҡапҡаға яҡынайғас, береһенән береһе бәләкәй өс бала йүгерешеп килеп сыҡты ҡаршыма. Улар тәтелдәшеп, кескәй бармаҡтарын бөгә – бөгә үҙҙәренә нисә йәш тулыуы тураһында аңлата башланылар. Ошо балаларға ҡарата ҡанмаҫ тартылыу көсө уянған һымаҡ булды минең ҡатҡан күңелдә. Ә үҙем, биҙрәмде беләгемә элдем дә, ялан кәртәгә инеп киттем. Ҡулдарым һыйыр һауа, ә уйҙарым балаларҙа. Әсәләре иҫән булһасы! Һөйөп туя алмаҫ ине лә бит йән киҫәкәйҙәрен. Аталары - яндрай Әптрәш тураһында уйламайым да, әйтерһең дә, ул был донъяла бөтөнләй юҡ. Күнәк тултырып һөт һауып сығыуыма өс –дүрт йәш тирәһендәге ҡыҙ бала ботомдан: Әсәй- тип ҡосаҡлап алды, артабан ҡалғандары һырылды. Улар бер тауыштан: Шәйҙә әсәй. беҙҙә ҡал, - тип йәбештеләр. Был һүҙҙәрҙән һуң, бөтөнләй ыуалдым, тирелдем, иренем. Ысыҡ тамсыһылай күҙ йәштәрем әсәй наҙына, әсәй ҡулы йылыһына зар – интизар булған кескәйҙәрҙең өҫтөнә тамды ла тамды… Бына шулай ҡосаҡлашып, илашып, йәндәребеҙҙең йылылыҡ етешмәгән бушлыҡтарын тулыландырҙыҡ. Булмышым ҡапыл йыуаныс менән тулды. Балаларға тартылыу һәм ылығыу ошолай башланғандыр ҙа. Ғүмерҙә лә үҙемде ете балаға үгәй әсәй булырмын тип башыма ла килтермәй инем, ә ни хәл итәһең - шулай булдым да. Тик тормоштоң китек яҡтары ла булманы түгел. Һөйләһәң һүҙ етмәҫ, уйлаһаң – уйылырһың. Һәр саҡ ғауғалы мәлдәрҙең сәбәпсеһе Әптрәш ине. Эсеп алһа, ҡойоп ҡуйған алйыған диуана. Аҡылынан алда ҡулын болғай-болғай: Ә һин, Шәйҙә, тыуҙырған малайыңды ла әҙәм итә алманың теге ваҡытта, - фәлән дә – төгән, фәсмәтән, тип йәнемә тейҙе. Балалар һәр саҡ минең яҡлы булғас, күтәрмәҫлек хәл-ваҡиғаларҙы үткәреп ебәрҙек бергәләп. Ҙур ғаиләлә мәшәҡәт бөтәме ни ул, ҡайҙа тотонһаң – шунда эш. Әптрәш тегеләй ҙә, Әптрәш былай тип, һөйләнеп ултырырға ваҡыт та булманы. Бына шулай ғүмер үҙған да киткән… …Шәйҙә, Шәйҙә… Әсәһе, тим, мунсаны тоҡандырҙым, иртәнге сәй әҙер, тор инде, балалар ҙа тиҙҙән килеп етерҙәр, - тип ғөрөлдәне тыйнаҡ, ипле тауышлы ҡартым, уйҙарымды туҡтатып. Мин: И-и-и, баллы-татлы телле яндрай, дыуамал Әптрәшем, һин булмаһаң ни эшләр инем был донъяларҙа, - тип арыҡ арҡаһынан тупылдатып һөйөп алдым. Ана, балалар ҡайттылар, - тине үҙе лә, күҙҙәрендә һөйөнөс саткыларын уйнатып. Тау – тау бүләктәр, күстәнәстәр өйөлдө өҫтәлгә. Уландарым - ҡыҙҙарым, ейән –ейәнсәрҙәрем – барыһы ла минең ҡосаҡҡа килеп йылышты: берәүһе - суҡлы шәл, икенсеһе - күлдәк, өсөнсөһө балдаҡ һуҙҙы. Ҡалғандарыныҡын һанай китһәм, бүләктәрҙең ниндәйе генә юҡ. Иң кесе ҡыҙым: Әсәй, - тип бөтөн урамға яр һалып ҡысҡырып артыңдан ҡалмай йөрөүем ғүмер буйы хәтерҙә. Гел эш менән осоп йөрөнөң, бер минут ултырып йә ятып торманың бит, рәхмәттән башҡа һүҙебеҙ юҡ, - тип башланы һүҙен. Уны иң оло улым эләктереп алды: Атай яғы көслө тоҡомданбыҙ, холоҡ – фиғыл асылда шуларҙыҡы! Беҙҙең барыбыҙҙа ла нәҫелдән, ҡандан күскән дыуамаллыҡ, яндырайлыҡ һәм башҡа туҙға яҙмаған сифаттар бик күп. Бына мин шуны әйткем килә, туғандар, һирәктәр өлөшөнә төшөр сабырлығы, итәғәтлелеге менән беҙҙе ғәҙеллеккә, тәртипкә өйрәтте Шәйҙә әсәй. Ауылда ҡалған төпсөк улыбыҙ ағаһын йөпләп: Үгәй тиһәләр ҙә, күптәргә ҡарағанда тәрбиәле үҫтек, тәмәке тартмайбыҙ, эсмәйбеҙ, һүгенмәйбеҙ, ғаиләлебеҙ, эшебеҙ бар, - тине. Өндәшмәй – нитмәй, һеҙгә иркәләнеп, иркенләп тороп тыңлап тик ултырамсы. Бөгөн минең байрамым түгел дә – атайығыҙҙың тыуған көнө! тинем, ҡартыма ҡарап. Әптрәшем бергә йәшәлгән гүмерҙәрҙе йомғаҡлағандай: Ошо ҡыуаныслы көндәрҙе күреүҙән дә артыҡ бүләк юҡ минең өсөн, - тине, тулҡынланып. Балалар кем уҙарҙан: Алтын йөрәкле Шәйҙә әсәй! Һин булмаһаң, атайыбыҙ һикһән йәшлек ҙур юбилейен күрер инеме икән? Юҡтыр, юҡтыр… – тип ҡосаҡлап алдылар. ТАҢҺЫЛЫУ ҒӘЙНУЛЛИНА.",Үгәй тиһәләр ҙә. Хикәйә,0,analytics,Әҙәбиәт,8782,https://tanburz.ru/articles/-bi-bit/2026-01-22/g-y-ti-l-r-hik-y-4546560,2026-01-22T15:00:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрКазанда Украинадагы сугышта катнашу өчен Русия кораллы көчләре белән контракт төзүче кешеләр саны арткан. Бу хакта Казанның контракт белән хәрби хезмәткә сайлап алу пункты итәкчесе урынбасары Рөстәм Сәфиуллинәйтте, дип иткерә""Реальное время"". ""Элек безгә мөрәәгать итүчеләр, без ибәрүчеләр һәр тәүлек 30-40 кеше иде, ә хәзер һәр ике көн саен 107 дән алып 122 кешегә кадәр автобуслар белән озатабыз"", дип белдергән ул. Шул ук вакытта Татарстанда Русия саклану министрлыгы белән килешү төзегән чит ил ватандашлары саны сизелерлекарткан. Алар күбесенчә Кубадан булучылар һәм Якын Көнчыгыштан килгән гарәпләр. Сәфиуллин сүзләренчә, алар моны Русия ватандашлыгы алу һәм югары хезмәт хакына кызыгып эшли. Урынбасар Казанда контракт төзүчеләрнең яше кимүен дә әйткән. ""Элек без контракт белән хезмәт итүче хәрби - 30-40 яшьтән өлкәнрәк дип әйтә идек, хәзер исә мәбүри хәрби хезмәттә булган яки гаскәрдә бөтенләй булмаган яшь егетләр дә бар"", дигән ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Казанда контракт белән хәрби хезмәткә сайлап алу пункты һәр ике көн саен сугышка 122 ләп кешене ибәрә,1,news,Яңылыҡтар,1066,https://www.azatliq.org/a/32665328.html,2023-11-01T09:29:07+00:00
"Ислам динен кабул итүнең 1000 еллыгы исемендәге мәдрәсә 1998 елда Яңа бистәгә күчеп, Ал мәчет бинасында эшли башладыАзат АхуновФәүзия Бәйрәмова",Казан мәдрәсәсенә ябылу куркынычы яный,0,analytics,Татарстан,143,https://www.azatliq.org/a/24891423.html,2013-02-02T22:00:55+00:00
"Иптәшем ғүмер буйы шофер булып эшләне. Өфөгә рейсҡа гел кис сыға ине. Юл да аулаҡ була, машиналар ҙа әҙ йөрөй, ти ине. Шулай бер көн, апрель аҙаҡтарындамы икән, юлға сыҡты. Балалар ауылда, өләсәләрендә. Яңғыҙ булғас, бөтә нәмә шикле күренә. Ишекте бикләнем дә, баҙҙан картуф сығарып бешермәксе булдым. Кистән башым да ауыртып торғас, иртәнге ашты ла йүнәтмәксе булдым, йәнәһе. Утты тоҡандырҙым да, аяғыма калуш кейеп, ҡулыма биҙрә алдым һәм баҙҙың түңәрәк тимеренән тартып, ҡапҡасын астым. Баҙҙың ҡапҡасын асыуым булды, саҡ ҡолап төшмәнем, аҫтан башына яулыҡ тартып бәйләгән ханым ҡарап тора. Тиҙ генә ҡапҡасты яптым да, өҫтөнә менеп ултырҙым. «Хайуан бисәкәй, ҡайһы арала инеп ҡунаҡланың минең өйөмә? ! Хәҙер сәсеңде йолҡҡолап, типкеләп сығарам бит мин һине! Теге айғырҙы ҡайтҡас та аҡылға ултыртам, һиңә лә, миңә лә булмаясаҡ! Яулыҡ ябынып, ҡунаҡҡа килдеңме ни? ! Хәҙер һыйлайым мин һине йоҙроҡ менән! Нимә, сығарып, ҡасырып өлгөрмәгәйнеме, гел генә минең эшкә киткәнде көтөп йөрөгәнһеңдер әле! Эт бисә! Хәҙер бар урамды йыйып индереп мәсхәрә итәм мин һине! » – тип баҙ ҡапҡасының өҫтөнә өҫтәл шылдырып ултырттым да, туҡта әле, тәүҙә кем икәнен танып алайым, тип, өҫтәлемде алып, баҙ ҡапҡасын асып ҡараным. Бәй! Һыуҙа үҙемдең шәүләм тулҡынланып киткәс, аптырап киттем. Баҙға һыу тулған икән. «Уйнаш ҡатын» үҙем булып сыҡтым! Ни иларға, ни көлөргә белмәй, баҙ ҡапҡасын тотоп оҙаҡ ултырҙым. Нисә йылға ҡартайҙым инде ошо һыу арҡаһында… Нуридә ИЛҺАМОВА.",Үҙ-үҙемде нисек әрләнем,0,analytics,Әкәмәт,1452,https://shonkar.com/news/k-l-m-st-r/2025-05-22/emde-nisek-rl-nem-4246696,2025-05-22T16:20:00+00:00
"С приветственным словом к участникам Конкурса обратились первый заместитель министра образования и науки Республики Башкортостан Светлана Антипина, Председатель Башкирской республиканской организации Общероссийского Профсоюза образования Елена Хаффазова, заместитель министра образования и науки Республики Башкортостан Альфия Галиева, ректор Института развития образования Республики Башкортостан Альфис Гаязов, директор Института педагогики БГПУ им. М. Акмуллы Ирина Боронилова, музыкальный руководитель МБДОУ Детский сад 281 городского округа город Уфа Республики Башкортостан, победитель республиканского профессионального конкурса «Педагог года дошкольной образовательной организации Республики Башкортостан» в 2024 году, лауреат и победитель в номинации «За просветительскую деятельность» Всероссийского профессионального конкурса «Воспитатель года России – 2024», советник министра образования и науки Республики Башкортостан на общественных началах Гульназ Кураева.   20  января по года свое педагогическое мастерство представят 94 педагога дошкольной образовательной организации из 9 городских округов и 52 муниципальных районов Республики Башкортостан. Участниками Конкурса являются победители и лауреаты муниципальных этапов Конкурса. Победители двух Конкурсов представят Республику Башкортостан на Всероссийских этапах конкурса, который пройдет осенью 2025 года. первый тур конкурса состоит из 2-х конкурсных заданий в очно-заочном формате: «Педагогическое мероприятие с детьми» пройдет в режиме онлайн с использованием программ видео-конференц-связи; «Просветительское мероприятие с родителями» пройдет в очном формате на базе Колледжа БГПУ им. М. Акмуллы и ГБПОУ Уфимский многопрофильный профессиональный колледж. второй тур Конкурса – очный, состоит из 2-х конкурсных заданий: «Мастер-класс» на базе Технопарка универсальных педагогических компетенций ФГБОУ ВО «Башкирский государственный педагогический университет им. М. Акмуллы»; «Брифинг» на базе ГАУ ДПО Институт развития образования Республики Башкортостан; третий тур конкурса – очный: «Педагогические дебаты» с участием министра образования и науки Республики Башкортостан. Справочно: Конкурс проводится ежегодно с 2012 года. С 2022 года в рамках конкурса «Педагог года дошкольной образовательной организации Республики Башкортостан» проходит 2 конкурса: «Педагог года дошкольной образовательной организации Республики Башкортостан» и «Педагог года дошкольной образовательной организации с обучением на родном языке». В 2025 году принимают участие: 66 воспитателей, 3 старших воспитателя, 10 музыкальных руководителей и 6 инструкторов по физической культуре, 6 учителей - логопедов, 1 педагог – психолог, 1 - педагог башкирского языка, 1-педагог дополнительного образования. Проведение конкурса способствует эффективному развитию системы дошкольного образования, наращиванию его методического и кадрового потенциала. Учредителями конкурса являются Министерство образования и науки Республики Башкортостан, Башкирская республиканская организация профсоюза работников народного образования и науки Российской Федерации. Республиканским оператором является Институт развития образования Республики Башкортостан. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.","Стартовал конкурс ""Педагог года дошкольной образовательной организации - 2025""",1,news,Яңылыҡтар,3304,https://uchbash.com/news/novosti/2025-01-27/startoval-konkurs-pedagog-goda-doshkolnoy-obrazovatelnoy-organizatsii-2025-4097764,2025-01-27T10:36:00+00:00
"Өфөлә Һуҡырҙар өсөн республика махсус китапханаһында Башҡортостан – батырҙар ере тигән даими эшләүсе мемориаль үҙәк булдырылды. Унда Башҡортостандың ун геройы барельефы урынлаштырылған, тип хәбәр итәләр китапхананың социаль селтәрҙәге сәхифәһендә. Уҡыусылар һәм үҙәккә килеүселәр, күреү һәләте буйынса инвалидтар өсөн Башҡортостан геройҙары биографияһы тураһында аудиойыйынтыҡ сығарылған. Текстарҙы махсус китапхананың тауыш яҙҙырыу студияһында профессиональ дикторҙар яҙҙырған. Шулай уҡ был тема буйынса рельеф-графика әсбабы ла донъя күргән. Проект мәҙәниәт һәм сәнғәт өлкәһендә дөйөм милли әһәмиәттәге ижади проекттарҙы хуплау буйынса Рәсәй Президенты гранты ярҙамында ғәмәлгә ашырылған. Фотолар Һуҡырҙар өсөн республика махсус китапханаһының социаль селтәренән.",Башҡортостан – батырҙар ере мемориаль үҙәге булдырылды,1,news,Яңылыҡтар,765,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-11-28/bash-ortostan-batyr-ar-ere-memorial-ge-buldyryldy-4028310,2024-11-28T13:07:00+00:00
Иван Якутов исемендәге парктағы мәңгелек ут янында йөҙләгән шәм ҡабынды.,"""Беренселәр"" акция үткәрҙе",0,analytics,Хәтер,72,https://yanshishma.com/articles/kh-ter/2025-06-21/berensel-r-aktsiya-tk-r-e-4285880,2025-06-21T18:06:00+00:00
"Башҡортостан геройҙары"" финалсыһы Рөстәм Моратов менән осрашҡан.",Яугир - министрлыҡта,0,analytics,Геройҙар,64,https://bashgazet.ru/articles/geroy-ar-d-ere/2025-12-09/yaugir-ministrly-ta-4499408,2025-12-09T12:30:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырГаепләнүчеләрне 7,5 елдан алып 15 елга кадәр ирекләреннән мәхрүм итәргә мөмкиннәр. Төркиянең Истанбул шәһәре баш прокуратурасы ""Ислам дәүләте"" оешмасының әгъзасы дип шикләнелүче биш кешегә гаепләүләр белдергән. Тикшерү фаразынча аларның узган ел 22 мартта Мәскәүнең ""Крокус Сити Холл"" концерт залына һөүм итүгә катнашы бар. Ул чакта 145 кеше үлгән иде, һөүм итүдә шикләнелүчеләр тоткарланды. Тикшерү фаразынча, Хофизон Усмонов, Мутеулло Асоев, Рахматулло Саликов, Мөхәммәдрәхим Файзовһәм Хәмзә Мөхәммәд""Крокус""ка һөүм итүчеләр белән элемтәдә торган һәм аларның берсе концерт залына күрше генә бер сәүдә үзәгенә бомба куярга тәкъдим иткән, моны өчен 800 мең сум түләргә вәгъдә биргән. Бу хакта ""Анадолу"" агентлыгыхәбәр итә. Гаепләнүчеләрне террорчы оешмада әгъза булган өчен хөкем итәчәкләр. Күпчелек илләрнең, шул исәптән Төркиянең дә хакимиятләре ""Ислам дәүләте""н террорчы оешма дип таныды. Гаепләнүчеләрне 7,5 елдан алып 15 елга кадәр ирекләреннән мәхрүм итәргә мөмкиннәр. Бер шикләнелүченең — Файзовның Таикстан ватандашы булуы билгеле. Усмонов исә ""Крокус""ка һөүмдә гаепләнүчеләрнең берсе — Шәмсидин Фаридуни белән бергә ""Ислам дәүләте""нең яшерен фатирында яшәгән диелә. Асоев үзенең телефоныннан Мәскәүдәге ""Вегас"" сәүдә үзәгендә шартлау оештырырга тәкъдим итеп язган һәм бу эшне башкарырга тиеш булган кешегә Беларус чигенә кадәр илтеп куячаклар, анда яңа документлар һәм вакытлы яшәү урыны бирәчәкләр дип ышандырган диелә. ""Анадолу""да чыккан хәбәрдә ""Вегас"" сәүдә йортының кайда урнашуы әйтелми, әмма ""Крокус Сити Холл"" белән бер үк биналар комплексында шундый исемдә сәүдә үзәге бар һәм һөүм булгач аннан да кешеләрне эвакуацияләгәннәр иде. Бу инаять эшендә гаепләнүчеләрнең нинди карашта булулары әлегә билгеле түгел. ФСБ Русиядә 20 дән артык кешенең тоткарлануын хәбәр иткән иде. Һөүмне башкаручыларга һәм аларның булышчылары дип шикләнелүчеләргә террорчылык турында гаепләүләр белдерелде. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Төркиядә ""Крокус""ка һөүм итүчеләр белән бәйле биш шикләнелүчегә гаепләүләр белдерелгән",1,news,Яңылыҡтар,1968,https://www.azatliq.org/a/torkiyada-krokus-ka-hojum-ituchelar-belan-bayle-bish-shiklaneluchega-gaeplaular-belderelgan/33261352.html,2025-01-02T18:03:33+03:00
"Бөгөн Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Республика Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаттары алдында Мөрәжәғәтнамә менән сығыш яһаны. ""Республика Конституцияһына ярашлы, һеҙгә йыллыҡ мөрәжәғәтнамә менән мөрәжәғәт итәм. Һеҙҙе Рәсәй Конституцияһы көнө - Ватандың яңы тарихында тәрән үҙгәртеп ҡороуҙарҙы билдәләгән төп документ менән ҡотлайым», — тине ул үҙенең сығышы башында. ""Беҙгә ауыр, фажиғәле ваҡытта йәшәргә тура килә. Беҙҙе һынауҙар һәм тышҡы көстәр ныҡлыҡҡа тикшерә. Беҙҙе эстән тарҡатырға тырышалар. Ил тарихында бер нисә тапҡыр булған кеүек, беҙ берҙәмлек һәм ойошҡанлыҡ менән яуап бирәбеҙ. Лидерыбыҙ Владимир Путин етәкселегендә иҡтисадты мобилизациялайбыҙ, сәнәғәт һәм оборона ҡеүәтен нығытабыҙ, бөтә йәмғиәтте еңеүгә көйләйбеҙ», — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Башҡортостан Башлығы. Олег Яровиков фотоһы.",Һынауҙар аша,1,news,Яңылыҡтар,806,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-12/ynau-ar-asha-4048908,2024-12-12T11:07:00+00:00
"Колониядә мөселманнар намаз укый. Архив фотосыфикерләрРусия төрмәләрендә һәр иденче тоткын — мөселман. Бу хакта Русия мөселманнары дини ыелышы рәисе Әлбир Крганов Русия эчке эшләр министрлыгының Мәскәү университеты узган семинарда белдергән, дипяза""Российская газета"".206 мең хөкем ителгән кешенең 31 меңе үзен мөселман дип атаган ул. Бу якынча 15 процентны тәшкил итә. Крганов әйтүенчә, мөфтият мөселман тоткыннары белән хезмәттәшлек итә, экстремизм һәм терроризмга каршы эш алып бара. Хөкем ителүчеләр арасында мөселманнарның саны кимер дигән ышанычын белдергән мөфти. Мөселманнарның төрмәләрдә хокуклары кысрыклану турында даими сөйләнеп киленә. Ел башында, үлеменә бер ай кала, Алексей Навальныйтөрмәдә мөселманнар хокукларын яклап Югары мәхкәмәдәчыгыш ясады. — Безнең төрмә системы, зур оешма, үзенә яңа дошман тапты. Бу яңа дошман мөселманнар дип атала. Ислам дине кагыйдәләре белән яшүче мөселманнар һәм исламны өйрәнүчеләр. Һәм менә аларга төрле чикләүләр куела, — дип чыгыш ясаган иде ул мәхкәмә утырышында. Навальный әзаларны үтәү федераль хезмәте (ФСИН) вәкилләре кешенең ислам өйрәнүендә ниндидер куркыныч күрәләр диде. Акча белән бәйле хәрәмләшүдә гаепләнелүче мөселман адвокаты Марат Ашимовэлегрәк төрмәләрдә мөселманнарга караш башкачарак дипсөйләгәниде. — Мөселманнарга икенчерәк, начаррак караш — ул әйбер, гомумән алганда, чыннан да бар. Мөселман икән — аңа баштан ук мөнәсәбәт икенчерәк, аңа шикле кешегә караган кебек карыйлар. Әлбәттә, бөтен ирдә дә шулай дип әйтеп булмый, ул кешедән тора. Әгәр анда эшләүче төрмә хезмәткәрләре ерткычлар икән, алар юктан гына да бәйләнеп, әза бирергә генә торалар. Быел Русия төрмәләрендә мөселман тоткыннарының баш күтәрүләре булды. Алар ике тапкыр тотык алып әзаларны үтәү федераль хезмәте вәкилләренә һөүм итте. Әлеге вакыйгалар төрмә системында мөселманнарның тоткан урыны һәм төрмә эшенә ничек йогынты ясавы турында сөйләргә ирлек тудырды. Белгечләр төрмә системын тиз генә үзгәртеп булмый дипсаный. Колонияләрдә мөселман тоткыннарга дуңгыз ите ашарга тәкъдим итү очраклары да бар. 2022 елда Чистай шәһәренең 5 нче тикшерү изоляторында утыручы мөселманнарга дуңгыз ите тәкъдим ителүе шикаяте нигезендә прокуратурага мөрәәгать тәюлланды. . хокук яклау проекты Мәләкәс (Димитровград) төрмәсендә мөселман тоткыннарны әфалыйлар дипхәбәр итте. Анда ураза тотучы мөселманнарны кыйныйлар, дуңгыз ите тәкъдим иткәннәр диелде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русия төрмәләрендә утыручыларның 15 проценты — мөселманнар,1,news,Яңылыҡтар,2476,https://www.azatliq.org/a/33222254.html,2024-12-01T07:13:05+00:00
"Зөлфиә Ханнанованың Мария Кобец тәржемәһендәге Ҡот поэмаһы (12, ), шулай уҡ Минскиҙа рус телендә сығып килгән Нёманжурналында Вәхит Хызыровтың ҡыҫҡа хикәйәләр теҙмәһе (2, 2019), Часопис журналында Тамара Ғәниеваның Бажена Ганушкина тәржемәһендә Двуадзная снасць мая» хикәйәһе (5, 2019 г. ), шулай уҡ төрлө баҫмаларҙа Айгиз Баймөхәмәтовтың, Фәрзәнә Аҡбулатованың хикәйәләре, Ҡәҙим Аралбай, Хисмәтулла Юлдашев, Салауат Әбүзәр, Лариса Абдуллина, Гөлназ Ҡотоева, Гөлнара Хәлфетдинова һәм башҡаларҙың шиғри шәлкемдәре, тағы ла Шәйехзада Бабич һәм Салауат Юлаев ижадтарына бағышланған мәҡәләләр донъя күрҙе. Йәнә лә шул арауыҡта Башҡортостан Яҙыусылар рәйесе булып эшләгән Зәки Әлибаевтың белорус телендә Лтаратура мастацтва гәзитендә (5, ) Минск ҡалаһында даими уҙып килгән Китап йәрминкәһе ҡыҫаларында уҙған милли әҙәбиәттәргә арналған конференцияла яһаған үҙенең сығышына таянып яҙған Башҡорт әҙәбиәте һәм уның үҫеш перспективалары исемле аналитик мәҡәләһе лә ике яҡты яҡынайтҡан бер еп булып һуҙылды. Әлеге ваҡытта Беларусь Республикаһы Яҙыусылар союзы етәксеһе  булған Алесь Карлюковичтың Шубуршун һәм уның дуҫтары исемле повесть-әкиәте Зөлфиә Ханнанова тәржемәһендә башҡорт телендә айырым китап булып донъя күрҙе. 2019 йылда Минск ҡалаһында Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең тыуыуына 100 йыл тулыу айҡанлы белорус телендә яҙыусының ижадына бағышланған, төрлө төбәктәрҙән булған күп авторҙарҙың мәҡәләләре тупланған айырым ҙур китап  баҫылып сыҡты. Уҙған йылда Башҡортостандың халыҡ шағиры Рәми Ғариповтың 90 йыллығы уңайынан ӨфөләТуған тел шиғыры донъя халыҡтары телдәренә тәржемә ителгән йыйынтыҡ донъя күргәйне, унда данлыҡлы шиғырҙың белорус телендә яңғырашы ла урын алған. Шөкөр, әҙ түгел дәһә был ҡыҫҡа ғына арауыҡ өсөн. Быйыл май айында Өфөбөҙҙә уҙған тәүге халыҡ-ара Китап йәрминкә-фестивалендә Башҡортостан һәм Беларусь Республикаһы араһында әҙәби хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйылды. Һәм бына шул башланғыстың дауамы – октябрь уртаһында белорустарҙың баш ҡалаһында көтөлгән Башҡорт әҙәбиәте көндәре лә донъяның һәр тарафында ла бер үк ҡиммәттәрҙе ҡәҙер иткән, йәндәш йөрәктәр барлығына бер дәлил булып гөрләп уҙһын, үҙ емештәрен бирһен тип теләйбеҙ! Г. Хәлфетдинова әҙерләне",ҺӘР ТАРАФТА ЙӘНДӘШ ЙӨРӘКТӘР БАР.,1,news,Яңылыҡтар,2203,https://agideljurn.ru/articles/novosti/2023-10-09/r-tarafta-y-nd-sh-y-r-kt-r-bar-3472151,2023-10-09T19:04:00+00:00
"Бөгөн Өфөлә Ватанды һаҡлаусылар дәүләт фондының төбәк филиалының яңы асылған Совет урамындағы бинаһында журналистар менән осрашыу үтте. Ул Рәсәйҙә иғлан ителгән Рәсәй халыҡтарының берҙәмлек йылына ярашлы планлаштырылған проекттарға бағышланды. Тәүҙә журналистарҙы Фондтың яңы асылған бинаһы менән таныштырҙылар. Бында махсус хәрби операция ветерандарына һәм уларҙың ғаиләләренә ярҙам итеү өсөн барлыҡ мөмкинлектәр тыуҙырылған. Матбуғат конференцияһында Ватанды һаҡлаусылар дәүләт фонды филиалы етәксеһе, Рәсәй халыҡтары ассамблеяһының төбәк бүлексәһе рәйесе, башҡорт ҡатын-ҡыҙҙар йәмғиәте етәксеһе Г. Ғ. Ҡолһарина, Башҡортостандың мәҙәниәт министрының беренсе урынбаҫары Н. М. Лапшина ҡатнашты. Гөлнур Ғәлинур ҡыҙы Ҡолһарина сығышында 2026 йылда ниндәй саралар һәм проекттар тормошҡа ашырыласағы тураһында һөйләне. Наталья Михайловна Лапшина иһә журналистарҙы 2026 йылда Ҡатын-ҡыҙ – милләт әсәһе гала-концерты концепцияһы менән таныштырҙы. – Лайыҡлы атайҙар өсөн Фондтың республика филиалы Рәсәй халыҡтары ассамблеяһы менән берлектә Ватанды һаҡлаусы атаһы йәмәғәт наградаһын булдырҙы. Ул йәмәғәт эшмәкәрлеген әүҙем алып барған һәм балалар тәрбиәләүҙә өлгө күрһәткән хәрби хеҙмәткәрҙәрҙең аталарына тапшырыла. Ватанды һаҡлаусылар көнө алдынан, 18 февралдә, сираттағы миҙалдар тапшырыу һәм махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың ғаиләләренә һәр яҡлап ярҙам күрһәтеүгә йүнәлтелгән Ватанды һаҡлаусылар республика акцияһы үтәсәк, – тине Гөлнур Ғәлинур ҡыҙы. Фонд филиалы тарафынан Рәсәй халыҡтарының берҙәмлек йылына һәм Башҡортостан Республикаһында Ҙур һәм татыу ғаилә йылына арналған Ватанды һаҡлаусы ғаилә яңы проекты планлаштырылған. – Өс һәм унан күберәк бала тәрбиәләгән ветерандар ғаиләләренең тарихын баҫтырыу планлаштырыла. Тәрбиәләп кенә түгел, ә башҡаларға өлгө күрһәткән ғаиләләр тураһында. Филиалдың социаль селтәрҙәрендә социаль координаторҙар ғаиләләре тураһында Ата-әсәләр эше тураһында балалар тауышы тигән постар циклы донъя күрә. Улар ҙа күп балалы ғаиләләр, – тине Гөлнур Ғәлинур ҡыҙы. Гөлнур Ҡолһарина Х Бөтә Рәсәй Ҡатын-ҡыҙ - милләт әсәһе конкурсына ғаризалар 1 мартҡа тиклем ҡабул ителеүе хаҡында белдерҙе. Рәсәй кимәлендә ойошторолған сара Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы һәм Бөтә Рәсәй Рәсәй халыҡтары ассамблеяһы ижтимағи-дәүләт ойошмаһы һәм Ватанды һаҡлаусылар фондының төбәк филиалы ярҙамында Башҡортостан Республикаһының Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәте"" ҡатын-ҡыҙ статусын үҫтереү Һәм уның ролен әүҙемләштереү төбәк йәмәғәт ойошмаһы башланғысы менән үткәрелә. Конкурста ҡатын-ҡыҙҙар йәмәғәт хәрәкәттәре, граждандар йәмғиәте институттары лидерҙары, йәмәғәтсе-әүҙемселәр, төрлө һөнәргә эйә ҡатын-ҡыҙҙар, шулай уҡ Рәсәй төбәктәренән махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға әүҙем ярҙам итеүсе ҡатын-ҡыҙҙар ҡатнаша. Еңеүселәр түбәндәге номинациялар буйынса билдәләнәсәк: ""Милләт әсәһе – уңышлы һәм өлгөлө балалар тәрбиәләгән күп балалы әсәләр – билдәле ғалимдар, етәкселәр, спортсылар, йәмәғәт һәм сәйәси эшмәкәрҙәр, Ватандың ысын патриоттарын тәрбиәләгән әсәйҙәр араһында; Ирекмән – махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға гуманитар ярҙам йыйыу буйынса ирекмәндәр хәрәкәтендә әүҙем, шулай уҡ МХО биләмәһенә ярҙамды алып барыуҙа шәхсән ҡатнашҡан ҡатын-ҡыҙҙар араһында. Был номинация яңы, икенсе йыл бирелә. Мәҙәниәт – мәҙәниәт һәм сәнғәт өлкәһендә ҙур һөҙөмтәләргә өлгәшкән, ижадтарында милли ҡиммәттәр, илһөйәрлек, Ватанға һөйөү һәм Рәсәй Федерацияһы халыҡтарының традицияларын таратҡан ҡатын-ҡыҙҙар араһында; ""Медицина хеҙмәткәре"" – махсус хәрби операция зонаһында фиҙакәр хеҙмәт иткән ҡатын-ҡыҙ табиптар араһында; Педагог – Рәсәй Федерацияһы халыҡтарының туған телдәрен, әҙәбиәт һәм мәҙәниәт уҡытыусылары, мәғариф өлкәһендә уңыштарға өлгәшкән, уҡыусыларҙы патриотизм рухында әүҙем тәрбиәләгән ҡатын-ҡыҙҙар араһында; Бизнес-леди – хәйриә һәм йәмәғәт эшмәкәрлеге менән әүҙем шөғөлләнгән, неофашизмды еңеүгә үҙ өлөшөн индергән эшҡыуар ҡатын-ҡыҙҙар араһында; Мастерица – халыҡ кәсептәрен һәм һөнәрҙәрен пропагандалаусы ҡатын-ҡыҙҙар араһында; Ағинәй – әүҙем йәмәғәтсе, махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға ярҙам иткән һәм халыҡ араһында ихтирамлы 60 йәштән өлкән ҡатын-ҡыҙҙар араһында. Бөтә Рәсәй Ҡатын-ҡыҙ – милләт әсәһе конкурсы 2025 йылдың 1 декабренән 2026 йылдың мартына тиклем ике этапта - төбәк һайлап алыу турҙарында һәм финалда үтә. Башҡортостан Республикаһынан финалсылар муниципаль турҙарҙан һуң билдәләнә. Ойоштороу комитеты ғаризалар ҡабул итеүҙе 1 мартҡа тиклем оҙайтырға ҡарар итте. Төбәк еңеүселәренең портфолиоһының электрон вариантын (презентацияһын) рәсмиләштерергә һәм Бөтә Рәсәй конкурсы жюрийы ҡарамағына: почтаһына ебәрергә кәрәк. Бөгөнгә Ырымбур, Силәбе өлкәләренән, Ханты-Манси автономиялы округынан һәм Татарстан Республикаһынан бөтәһе 300-ҙән ашыу ғариза бирелгән. Бөтә Рәсәй Ҡатын-ҡыҙ - милләт әсәһе конкурсының финалы Өфө ҡалаһында 2026 йылдың 18 мартында үтәсәк. Рәмилә Мусина фотолары.",Ҡатын-ҡыҙ - милләт әсәһе конкурсына ғаризалар ҡабул ителә,0,analytics,Махсус хәрби операция,4842,https://bashgazet.ru/articles/care/2026-02-09/atyn-y-mill-t-s-e-konkursyna-arizalar-abul-itel-4571328,2026-02-09T23:15:00+00:00
"Зорькин әйтеүенсә, был уның ҡалаға беренсе сәфәре түгел, әммә  бер тапҡыр ҙа уның менән танышырға өлгөрмәй. Был юлы иһә телевидениенан коллегалары уға матур-Өфөнө күрһәткән. - Һәйкәлдәрҙе, яңы асыҡ майҙансыҡтарҙы күрҙем. Ҡала иҫ киткес, ҡунаҡсыл ҡаршы алды, - тип уртаҡлаша телевидение алып барыусыһы. - Ҙур рәхмәт. Антон Зорькин Һөйләүенсә, Хрюша һәм Каркуша ролдәрен башҡарыусы коллега-артистар менән бергә фестиваль сиктәрендә уникаль уйындар уйнарға әҙерләнәләр. Был ҡыҙыҡлы шәп интерактив мажаралар донъяһына фантастик сәйәхәт буласаҡ. Актер программаны бәләкәйҙәргә лә, өлкәндәргә лә оҡшар тип өмөтләнә.","Антон Зорькин: ""Айда уйнарға"" фестивале һәр өлкән кешелә балалыҡ тойғоларын уята",0,analytics,Аңлатма,609,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-06-06/anton-zorkin-ayda-uynar-a-festivale-r-lk-n-keshel-balaly-toy-olaryn-uyata-4267402,2025-06-06T09:29:00+00:00
Премьер-министр Андрей Назаров етәкселегендәге Башҡортостан Республикаһы делегацияһы Абхазия Республикаһына рәсми сәфәр менән килде.,Юл картаһына ҡул ҡуйылды,0,analytics,Иҡтисад,132,https://bashgazet.ru/articles/i-tisad/2025-11-30/yul-karta-yna-ul-uyyldy-4487297,2025-11-30T21:30:00+00:00
"В стране нет другой региональной ассоциации юристов с такой разветвленной сетью, как в Башкортостане, пояснил глава кабмина. Это значит, что практически во всех населенных пунктах республики есть юридическое присутствие, направленное на правовое просвещение и помощь. Региональная исполнительная власть, выступая мостом между теорией права и повседневной жизнью человека, основывается на ключевых элементах-опорах. «Это неукоснительное соблюдение прав и свобод, а также эффективное и прозрачное государственное управление. Благодаря ЦУР мы отработали более 1,5 млн обращений в соцсетях. В среднем реагируем в течение двух часов при стандарте – в три часа. Также такой опорой является доступная среда предоставления государственных и муниципальных услуг. По охвату сетью МФЦ мы – в первой пятерке в стране и предоставляем около 490 видов услуг и сервисов. Это открытый диалог и взаимодействие. Мы формируем единую экосистему «ЦУР. Бизнес». Проводим встречи с бизнесом, в которых приняли участие уже около двух тысяч человек. В онлайн-режиме снимаем их вопросы», – пояснил премьер-министр. От каждого зависит, насколько теория права будет соответствовать ожиданиям людей и насколько быстро можно сделать так, чтобы она соответствовала ожиданиям сегодняшнего дня. Завтрашний день юриспруденции состоит в глобальном общегосударственном, человеческом подходе, резюмировал Андрей Назаров.","Андрей Назаров: ""Региональная власть– мост между теорией права и жизнью человека""",0,analytics,Йәмғиәт,1382,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-12-05/andrey-nazarov-regionalnaya-vlast-most-mezhdu-teoriey-prava-i-zhiznyu-cheloveka-4494483,2025-12-05T09:50:00+00:00
"Кырым белән Херсон өлкәсе чигендә тикшерү урыныУкраина ягы керткән үзгерешләргә күрә, 14-16 яшьлек үсмерләр чикне бер кеше, ягъни әнисе йә әтисе озатуында уза алачак. Элек чиктән узу өчен баланы әти-әнисе бергә озатырга йә берсе генә булса, икенчесеннән ышанычнамә таләп ителә иде. Украина Кырымда алынган ышанычнамәне танымагана күрә, әти-әниләр Украинага чыгып украин ышанычнамәсен әзерләп кайтырга мәбүр иде. Шуннан соң гына бала чикне бер кеше озатуында уза ала иде. Әти-әниләре Кырымда яшәгән 14-16 яшьлек үсмерләрнең Украина уку йортында укуы турында мәгълүмат бердәм дәүләт электрон базасында расланса, бу үсмерләр чикне озатусыз да уза алачак дип хәбәр итә о Украинаның чик саклау хезмәте.14 яше тулган үсмерләр украин паспортына документлар тапшыру өчен Украинага барганда чикне әти-әниләре белән узарга тиеш. Кырымга кайтканда паспортлары әле әзер булмаса, украин миграция хезмәте аларның кемлеген раслаган белешмә биреп украин чигеннән уздыра. Бу үзгәрешләр аннексияләнгән Кырымда яшәүче украин ватандашларына украин чиген узуны иңеләйтү өчен кертелә.2014 елдан соң Украина үзенең югары уку йортларында, техникумнарда Кырым мәктәпләрен тамамлаган укучылар өчен урыннар аера башлады, берничә украин өлкәсендә уку үзәкләре булдырып, кырымнар өчен имтиханнарны украин програмнары буенча тапшыру, украин мәктәпләрендә Кырымда торып онлайн уку мөмкинлекләре оештырды. Кырымдагы югары уку йортларының дипломнары дөньяда танылмавы сәбәпле Кырымнан китеп Украина уку йортларында укыган укучыларның саны берничә меңга итә. Кырымнан Украинага чиктән узуны иңеләйтү карарын Украина хөкүмәте 2019 елның 24 декабрендә кабул иткән иде. Бу карар 9 февраль көченә керде.",Украина үсмерләр өчен Кырым чиген узуны иңеләйтә,1,news,Яңылыҡтар,1665,https://www.azatliq.org/a/30425157.html,2020-02-09T14:46:59+00:00
"Әммә быйыл геройыбыҙ тыуып үҫкән ерҙә уның тыуған көнөндә Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров ҡушыуы буйынса асыҡ һауалағы музей асылды бит. Тимәк, һәр кеше Салауаттың ҡайҙа тыуғанын килеп күрә, ул йөрөгән һуҡмаҡтар буйлап йөрөй ала. Барыһы ла матур итеп эшләнгән, барыһы ла тарих һаҡлай бында. Ә ҡәбере? Эйе, Салауат Юлаев Эстония иленең Рогервик ҡәлғәһендә яҡты донъя менән хушлаша. 26 йыл тотҡонлоҡта ултыра ул. Тәкәй ауылы булған ерҙә хәҙер таш тирмә бар. Унда кенотаф ҡуйылған. Үҙенә күрә батырыбыҙ ҡәбере тип ҡарарға була быны. Сөнки яңыраҡ ҡына Балтик диңгеҙе буйынан килтерелгән тупраҡ һалынған капсула ошо таштың аҫтына күмелде. Уны ғалим Виктор Хәкимов менән шағирә Лариса Абдуллина алып ҡайтҡан. Иҫтәлекле сара алдынан көнө буйы ямғыр ҡойҙо. Һуңынан болоҡһоу көн асылып, ҡояш сығып китте. Таш тирмә янына халыҡ күп йыйылғайны. Салауат хаҡында хәтирәләр яңғыраны, балалар шиғырҙар һөйләне. Батырыбыҙ рухы ныҡ шатланғандыр! Автор фотолары.",Тыуған яғына ҡайтҡандай булды,0,analytics,Хәтер,947,https://yanshishma.com/articles/kh-ter/2025-10-23/tyu-an-ya-yna-ayt-anday-buldy-4438576,2025-10-23T15:53:00+00:00
"Нисәнсе йыл булғандыр, райондың бер ауылына оло йәштәге инәйҙе яҙырға барҙым. Йәше оло, әммә хәтере иҫ киткес асыҡ, хатта бәләкәй саҡта уйнаған күрше ҡыҙҙарының исеменә тиклем хәтерләй. Әңгәмәләшеп ултыра торғас, асылып китеп ул миңә бына ошондай тарих һөйләне: .  Һуғыш йылдары, халыҡтың йонсоған, миктәгән осоро. Атайҙар һуғышта, өлкәнерәктәр ФЗО-ла, ауылда ҡарт-ҡоро ла ирҙәрен һуғышҡа оҙатҡан бисә-сәсә. Аслығына өҫтәп, ас бүреләр күбәйҙе, етмәһә ҡасҡылар артты. Кис булһа, әсәйҙәр ишеккә тәпке һалып йоҡлар ине. Һуғыш бөтөргә йыл ҡалған ине ахырыһы, ире өйләнешеп ике ай үткәс армияға алынған күрше Ғәҙилә апайҙың һыуға батҡандай юҡҡа сығыуы тураһында хәбәр ишетелде. Фермала һауынсы ине ул, юғалған төндө дежурҙа булған. Иртән буранда килгән ҡатындар һарай ишегенең шар асыҡ булыуы,  күнәктәрҙең тиҙәккә буялып бөтөүен күргәс, эштең нимәлә икәнен аңлап, колхоз рәйесенә хәбәр иткән. Йәп-йәш ҡатын шулай һалам араһына төшкән энә һымаҡ юҡҡа сыҡҡан. Һуғыштан һуң имен-һау әйләнеп ҡайтҡан Фәйез еҙнә милиция аша эҙләтеп ҡараны кәләшен, әммә таба алманы. Яңынан өйләнде, матур итеп  йәшәп алып киттеләр. Һуғыштан һуң 3-4 йыл үткәндер, еҙнәнең ҡоҙа тейешле кешеһен балта менән сапҡылап үлтереүе тураһында ҡурҡыныс яңылыҡ ишетеп шаҡ ҡаттыҡ. Баҡтиһәң, һуғыштан ҡасып  йөрөгән күрше ауыл егете Ғәҙилә апайҙы ауылдан йыраҡ та булмаған урындағы бесәнлектәге мәмерйәлә урлап тотҡан икән. Эскән баш менән яугир һалдатҡа эс серен сискән имеш, тип һөйләнеләр һуңынан.  Бер нисә тапҡыр ҡасып ҡайтҡан мәлендә тотоп, аяҡтарына бығау һалып мыҫҡыл итеп йәшәүе тураһында һөйләгән. Ир-егеттәр ҡайта башлағас, был шаҡшы әҙәм, Ғәҙилә апайҙың ҡасан да бер ҡасып үҙен фашлаясағын аңлағас, башына балта төйҙәһе менән һуғып үлтереүе тураһында бәйән иткән. Ауыл зыяратына һөйәктәрен алып ҡайтып күмделәр меҫкен еңгәнең. Ағайҙы ла төрмәгә ултырттылар. Бына шулай йүнһеҙ әҙәм арҡаһында ирле-ҡатынлы кешеләрҙең яҙмышы селпәрмә килде. Бөгөн дә Интернет селтәрендә әленән-әле юғалған, юҡҡа сыҡҡандар тураһында мәғлүмәт осратып, аптырашта ҡалам. Кеше энә түгел бит, ҡайҙа булалар һуң! ? Рәфилә Вахитова.",Кеше энә түгел бит. Ҡайҙа юғала һуң?,0,analytics,Йәмғиәт,2074,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-10-01/keshe-en-t-gel-bit-ay-a-yu-ala-u-4409915,2025-10-01T14:14:00+00:00
"Резиденты Межвузовского кампуса, как и все вузы страны, опубликовали на своих официальных сайтах правила приема на 202526 учебный год, согласно приказу Министерства науки и высшего образования РФ.","Машиностроители и айтишники: на кого нужно поступить, чтобы учиться в кампусе?",0,analytics,Мәғариф,196,https://tanburz.ru/news/m-arif/2025-02-05/mashinostroiteli-i-aytishniki-na-kogo-nuzhno-postupit-chtoby-uchitsya-v-kampuse-4109084,2025-02-05T11:46:47+00:00
"Фаил АлсыновфикерләрБашкорт"" милли хәрәкәтенең (оешма Русиядә тыелды - ред. ) элекке итәкчесе, Куштауны яклаган активист Фаил Алсыновка Русия инаять кодексының 282 нче маддәсе (нәфрәт яки дошманлык уяту) нигезендә инаять эше ачылган. Активист "". Реалии""-гаәйтүенчә, моңа аның Ишморза авылындагы халык ыенында ясаган чыгышын сәбәп иткәннәр. — Мине бүген иртән тоткарладылар. Нинди хезмәтләрнең тоткарлавын да аңламадым, бөтенесе битлектән иде, — дигән Алсынов. — Минем өйдә һәм Зилаер районында әти-әниемнең өендә тентү үткәрделәр. Берни тапмадылар, берни тартып алмадылар. Чөнки бөтен техниканы һәм телефоннарымны быел мартта булган тентүдә үк тартып алганнар иде. Аннары Башкортстан тикшерү идарәсенә алып килеп, инаять эше ачу турындагы карар белән таныштырдылар. Читкә чыкмау турында имза алдылар. Дүшәмбе 16 октябрьдә сорау алуга килү өчен чакыру кәгазе бирделәр. Активист әйтүенчә, аңа инаять эшен быел 28 апрельдә Баймак районының Ишморза авылында алтын табучыларга каршыузган ыендаясаган чыгышы өчен ачканнар. — Аңлавымча, кайбер сүзләремдә ""криминал"" тапканнар. Аерым алганда, безнең егетләр Украинада сугышкан чакта монда — Башкортстанда аларның ирләрен тартып алалар дигән идем. Шулай ук аларга республикага килеп, шул исәптән файдалы казылмаларны канунсыз чыгару белән шөгыльләнгән мигрантлар турындагы сүзләрем дә ошамаган, дип аңлата Алсынов. инаять эше ачу турында 2023 елның 18 августы карарында әйтелгәнчә, 30 апрельдә Алсынов ""Подслушано Аскарово и Абзелиловский район"" дигән төркем сәхифәсендә ""аңлы рәвештә эш итеп, затлар төркемен расасы, милләте, теле, чыгышы ягыннан түбәнсетү максаты белән"" башкорт телендә видео чыгарган. Видеода ""Кавказда яки Урта Азиядә яшәүчеләр"", ""әрмәннәр"" тискәре итеп бәяләнгән сүзләр бар диелгән. Алсынов әйтүенчә, аның чыгышына экспертизаны Уфа фән һәм технология университеты белгече Айнур Хуахмәтовясаган. Моңарчы ул ""Башкорт"" оешмасын тыю турындагы эшкә дә, башкорт активистларына каршы ачылган башка эшләрдә дә йомгаклау әзерләгән иде. — Гаебемне танымыйм дидем. Минем сүзләремдә бернинди криминал юк. Кирәк булса, бәйсез экспертиза ясатам. Миңа ачылган эшнең ""заказлы"" булуы аңлашыла. Соңгы бер елда куәт оешмалары вәкилләре миңа каршы нәрсәдер эзли, канунга каршы килүче әйбер табарга тырыша, дигән ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Башкорт активисты Фаил Алсыновны кавказларга карата ""нәфрәт уятуда"" гаеплиләр",0,analytics,Башҡортостан,2356,https://www.azatliq.org/a/32634762.html,2023-10-12T14:56:07+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБылтыр 5,3 млрд сум бирелгән булган, ә быел 4,1 млрд сум биреләчәк. Узган ел әлеге програм хисабына авылда 10 гаилә өчен 882 дүрткел метр торак кулланылышка кертелгән. Шулай ук авыл ирләрендә яшәүче 118 гаиләнең торак шартларын яхшырткан булганнар. Татарстанда ""Авыл ирләрен комплекслы үстерү"" дәүләт програмын тормышка ашыру өчен 4,1 млрд сум акча бүлеп бирәчәкләр. Бу хакта Татарстан авыл хуалыгы министрлыгының матбугат хезмәтеиткерә. Бу 2024 елда булганнан 1,2 млрд сумга кимрәк. Узган ел 5,3 млрд сум бирелгән булган, шуның 3,9 млрд сумын федераль бюджеттан биргәннәр. Былтыр әлеге програм хисабына авылда 10 гаилә өчен 882 дүрткел метр торак кулланылышка кертелгән. Шулай ук авыл ирләрендә яшәүче татарстаннарның торак шартларын яхшырткан булганнар. 118 гаилә һәм 8,6 мең дүрткел метр турында сүз бара. Шулай ук бу акчаларга Лаешта кечкенә йортлар төзелгән, сигез мәдәни һәм социаль объектка, өч агросәнәгать комплексына 44 километр юл салынган, 38 районда 92 әмәгать урынын төзекләндергәннәр. Былтыр Татарстан әлеге дәүләт програмында иң күп акча алган төбәкбулган иде. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда авыл ирләрен үстерү програмын финанслауны миллиард сумнан артыкка киметкәннәр,1,news,Яңылыҡтар,1145,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-avil-jirlaren-usteru-programin-finanslauni-milliard-sumnan-artikka-kimetkannar/33261237.html,2025-01-02T16:06:56+03:00
"фикерләрБашкортстан башлыгы Радий Хәбировбашкорт милли хәрәкәт активистларын шантажда гаепләде һәм бу ""шантаж омтылышы""ның бетүен белдерде. Бу хакта ул ""Ведомости"" газетына биргән әңгәмәсендәәйткән. Аныңча, 30 ел дәвамында милләтче төркемнәр ""республика хакимиятен шантажлау"" белән шөгыльләнгән. Хәбиров ""Башкорт яшьләре берлеге"", ""Күк-Бүре"", ""Башкорт"" оешмасына әверелгән милли хәрәкәт эшенә нокта куелды дип саный. — Кешеләрне инаять кануннарын тупас бозган өчен аваплылыкка тарта башладылар, чөнки кешеләр дәүләтне эчтән имерергә тиеш түгел, — диде ул. Хәбиров Баймак күтәрелешен оештыручылар белән уртак тел таба алмавын әйткән. Бу кешеләрне ул ""башкорт халкының хыянәтчеләре"" дип атый. — Минем гаебем шунда, без мәгълүмати кырда бу кешеләрне тиешенчә фаш итмәдек. Әлеге чараларга килүче гади халыкка аларның башкорт халкының һәм илнең хыянәтчеләре икәнен аңлатмадык. Алар Русиянең Украина сугышында иңелүенә өметләнделәр, хәзер анда күпме башкорт сугыша. Яки алар экологияне яклаучылар йөзе белән милләткә карата гаделсез булган әйберләр уйлап чыгардылар — мондый хәл башка булмаячак, — дигән ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Хәбиров башкорт милли хәрәкәтен шантажда гаепләде һәм бу ""шантаж омтылышы""ның бетүен әйтте",1,news,Яңылыҡтар,1199,https://www.azatliq.org/a/32997948.html,2024-06-18T12:28:33+00:00
"Аманат журналы үткәргән Башланып китте уҡыуҙар. фотоконкурсы ҡатнашыусыларына сертификат. 12-20 сентябрь асыҡ тауыш биреү беҙҙең ""Бәйләнештә"" сайтындағы төркөмөндә барҙы.  Ике өлөшкә бүленгән 53 конкурсант ярышты. Еңеүсегә Рәхмәт кәлимәһе һәм Һомай аҡыллы колонкаһы булһа, ҡатнашыусыларға сертификат. Уны беҙҙең сайттан ала алаһығыҙ:","""Башланып китте уҡыуҙар. "" конкурсы ҡатнашыусылар иғтибарына!",1,news,Яңылыҡтар,333,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-08/bashlanyp-kitte-u-yu-ar-konkursy-atnashyusylar-i-tibaryna-3960213,2024-10-08T15:09:00+00:00
"Мин дә туҡтап, быларҙы күҙәтә башланым. Был юлы икенсе юлдан килгәйнем, улар унда кеше йөрөмәй тип уйлағандыр инде. Машина эсендә оҙаҡлап һөйләшеп ултырҙылар, көлөштөләр, ҡосаҡлаштылар, үбештеләр ҙә кеүек. Сыҡҡанда киленемдең йөҙө ҡояштай балҡый ине. Әсә булараҡ, йөрәгемә бысаҡ булып ҡаҙалды. Өйгә ингәс, бер ни ҙә һиҙҙермәнем. Малай бөтөрөлөп кенә йөрөй килен янында. «Мине һағынып ҡайтҡанһың әле бөгөн, күҙҙәрең балҡып тора», – тип әйткәнен ишеткәс, күҙемә йәш тулды, сығып киттем. Иң ауыры шул – килен ярты йыл элек кенә бәпес алып ҡайтты. Ейәнемде бик яратабыҙ. Ә хәҙер күңелемдә шомло уйҙар өйөрмәһен туҡтата алмайым: Был бала – минең ейәнем микән? Әллә. Ә хәҙер ике юл сатында торам. Бер яҡтан, күргәндәремде улым менән бүлешергә кәрәк кеүек. Ул был хаҡта белергә тейеш бит! Икенсе яҡтан, башта килен менән һөйләшеп ҡарарғамы? Ә нисек? Ни тип һүҙ башларға? Әгәр был турала һөйләмәһәм, ялған менән йәшәргәме? Әгәр әйтһәм, улымдың ғаиләһен емерәсәкмен? Үҙем дә аңламайым, ҡайһы юлды һайларға. Нисек кенә итһәм дә, был хәл – минең өсөн оло һынау.",«Киленемде башҡа ир менән күрҙем. »,0,analytics,Ғәләмәт бит,1050,https://henek.info/articles/++-++/2026-02-10/kilenemde-bash-a-ir-men-n-k-r-em-4573035,2026-02-10T21:52:00+00:00
"– Рәмил менән бик бәхетле ғүмер иттек. Әйләнеп ҡараһаң, иҫкә алырлыҡ матур ваҡиғалар, уртаҡ еңеүҙәр, карьера баҫҡысынан үрләү, ирешкән дәрәжәләр ҙә бар. Беҙ БДУ-ла бергә уҡыныҡ. Бер ятаҡта йәшәп, һуштан яҙырлыҡ мөхәббәт менән оло тормош юлына аяҡ баҫтыҡ. Мин – буласаҡ филолог, фән юлын һайланым, үҙемде туған телебеҙҙе, уның ғөрөф-ғәҙәттәрен, йолаларын өйрәнеүгә бағышланым. Рәмил эске эштәр министрлығына урынлашты. Бер-беребеҙгә терәк булдыҡ, бары – бергә, юғы уртаҡ, тигәндәй. Бер нисә йылдан улыбыҙ тыуҙы. 90-сыларҙың юҡсыллыҡ заманы ине. Ирем тулыһынса эшенә сумды. Көрәш менән шөғөлләнде. Ил, округ кимәлендәге ярыштарҙа еңеү яуланы, балаларҙы ла өйрәтте. Мин карьераны ла алып барҙым, амбицияларым көслө булды, балаларҙы ла уңышлы итке килә, үҙемдең  мөмкинлектәрҙе лә ҡулдан ысҡындырырға теләмәйем. Һәйбәт эш урынына бүлек етәксеһе итеп саҡырҙылар. Ярай әле ирем, туғандар ярҙам итте, кәрәк саҡта баланы ҡарап торҙолар. Миңә эш буйынса Мәскәүгә лә йөрөргә тура килде, диссертация яҙыу, яҡлау көстө лә, ваҡытты ла ныҡ алды. Рәмил икенсегә бәпәй табыуымды һораһа ла, эш артынан сабып йөрөп, тиҫтә йыл үтеп китте. Үҙем дә тиҙ генә ауырға ҡала алманым. Улыбыҙға 9 йәш тигәндә ҡыҙ табып алдым. Ирем сабыйҙы инде яратты, үҙе һайлап исем ҡушты. Көтөп алынған бала булғас, өрмәгән ергә ултыртманы. Улыбыҙҙы тәрбиәләү менән күберәк Рәмил үҙе шөғөлләнде. Буш ваҡыты һирәк булһа ла, уны бергә үткәрергә тырыштылар. Үҙе менән көрәшкә йөрөттө, яйы сыҡҡанда эшенә лә алып бара ине. Декрет ялынан һуң йәнә эшкә баттым. Яңы проекттар башларға, тикшеренеүҙәр үткәрергә кәрәк. Ҡала ситенән булһа ла ипотекаға өс бүлмәле фатир, ҡиммәтле сит ил машинаһы һатып алдыҡ. Ике бүлмәле фатирыбыҙҙы балаларға булыр тип инселәнек. Ҡыҙым менән төрлө конкурста ҡатнашып, еңеүҙәр яуланыҡ. Рәсәйҙең бик күп урынында булдыҡ. Барған ерҙән диплом менән ҡайттыҡ. Рәмил дә ҡаршы килмәне. Хәленән килгәнсә ярҙам итте, юл хәстәрен үҙ өҫтөнә алды. Уңыштарға бергә һөйөнөп йәшәнек. Ләкин ваҡыты етмәй ине. Гел «пенсияға сыҡҡас» тип йыуатырға тырышты ҡыҙыбыҙҙы. Фән юлын арҡыры-буй йөрөп сыҡҡан кеше булараҡ, был өлкәлә уңышлы эшләү серҙәренә лә төшөндөм. Ҡатын-ҡыҙ өсөн бер һөнәр икәненә инандым. Ҡыҙыбыҙҙы ла үҙем һалған һуҡмаҡтан ебәрергә теләйем. Минең тәжрибә менән уға тағы ла еңелерәк буласағын беләм. Шуға күрә ҡыҙыбыҙ мәктәпте тамамлауға артабан уҡытыу өсөн Мәскәү университетын һайланыҡ. Ана шул саҡта ниңәлер Рәмил ҡаршы килде. «Ниңә һикерәңләп йөрөйһөгөҙ, бында ла уҡып була, шул уҡ университет инде», – тине. Ләкин минең бирешергә иҫәп юҡ ине, Мәскәү  Мәскәү инде. Беҙҙә һәм унда фән яғынан ниндәй мөмкинлектәр барлығын күреп, балабыҙға иң яҡшыһын биргем килде. Ҡыҙыбыҙ үҙе лә Мәскәү тип атлығып тора бит. Тырыштым, тырмаштым. Сентябрҙән беренсе курс студенты булып, ҡыҙыбыҙ Мәскәү университеты ишектәрен асып инде. Әллә уныңса килеп сыҡмағанға, әллә үҙ һүҙен бирергә теләмәгәнгәме – атаһы унда уҡыуына бер ҙә һөйөнмәне. Биш йыл уҡыу дәүерендә бер тапҡыр ҙа янына барманы. Ҡыҙыбыҙ хәҙер ҡулына ҡыҙыл диплом алды инде. Уҡытыусылары аспирантураға инергә тәҡдим итте. Атаһы тағы ҡаршы килде. «Ҡайҙа ашҡынаһығыҙ тағы, ҡыландығыҙ инде! » – ти, һөйләшмәйенсә йөрөй хатта. Мин баланың киләсәге өсөн тырышып йөрөгәндә иремдең шундай битараф булыуы  аптыратты. Битарафлыҡ ҡына түгел, балаһының уңышлы булыуын теләмәү кеүек тойола башланы. Әллә үҙ һүҙҙәрен дәлилләр өсөн шулай эшләйме ул? Йәнәһе, әйттем мин һеҙгә, бында ғына уҡығыҙ, әллә ҡайҙа һикерәңләп йөрөмәгеҙ. Ана шул үҙенекен иҫбатлау, миңә үҙ дөрөҫлөгөн күрһәтер өсөн киреләнеү тип кенә аңлайым мин быны. Сабырлығым шунда өҙөлдө. Көтөп алынған хаҡлы ялға сыҡты ул. Эше ауыр, яуаплы ине, һүҙ ҙә юҡ. Ялдары бик һирәк эләкте, байрам көндәрендә уларҙың эше ҡыҙған саҡ – тәртип һаҡлайҙар. Оҙаҡ йылдар көтөп алған лайыҡлы ялын тыныслыҡта үткәрергә теләгәндер. Ул пенсияны мин дә көттөм, балалар ҙа. Ниһайәт, беҙгә ваҡыты булыр, һәр саҡ бергә булырбыҙ, бергә йөрөрбөҙ, тип уйланыҡ. Ә Рәмилгә бары тик тыныслыҡ ҡына кәрәк. Ҡала ситендә бәләкәй генә баҡсабыҙ ҙа бар ине. Ул бөтә ваҡытын шунда уҙғара, бер ҡайҙа ла йөрөргә яратмай. Һуңғы йылдарҙа үҙе лә бигерәк ҡырыҫланды. Ләкин үҙеңде генә уйлап йәшәп булмай, хәлеңдән килгәнсә балаларҙың киләсәге өсөн тырышырға кәрәк.  Бергә булыу өсөн бик оҙаҡ көттөм был ялды. Ә ул уны үҙе өсөн генә көткән икән. Бер тауыш та сығармай ғына айырылыштыҡ Рәмил менән. Бүлер әйберҙәребеҙ булһа ла, уныһы ла яйлы хәл ителде. Ул баҡсаны ғына үҙенә ҡалдырҙы. Бер йыл шулай йәшәйбеҙ инде. «Беҙҙең менән барырға теләмәһәң, үҙ юлыбыҙҙы үҙебеҙ генә дауам итәбеҙ», – тинем. Мин ҡыҙыма кәрәк. Бындай ваҡыт гел булмай ул. Диссертацияһын яҡлаһа, үҙ юлы менән китәсәк, мин кәңәшсе генә булып ҡаласаҡмын. Ләкин хәҙер беренсе аҙымдарын яһағанда миңә уны аяғында ныҡ баҫып торорлоҡ, аҡса эшләй алырлыҡ белгес итеп үҫтерергә кәрәк. Был юлда Рәмил менән бергә  еңелерәк булыр ине. Улыбыҙ ҙа, ҡыҙыбыҙ ҙа үҙҙәре ғаилә ҡорор йәшкә етте. Ейәндәрҙе бергә тәрбиәләр йәшкә еткәс кенә бына шулай айырылышырға тура килде. Ир менән бала араһында һайларға тура килһә, ҡатын-ҡыҙҙың кемде һайлауы көн кеүек асыҡ. Мин шулай уйлайым. Балалар аталары менән аралаша. Ләкин ҡыҙыбыҙҙың атаһына бер аҙ үпкәһе бар кеүек. Ғүмере буйы көтөп үҫтергән ғәзиз кешеһе унан  алыҫ. 37 йыл бергә йәшәгәндән һуң бына шулай юлдар айырыла икән. М. ЙӘНГИЛДИН.",Ғибрәт булһын.,0,analytics,Йәмғиәт,5260,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-10-11/ibr-t-bul-yn-4424102,2025-10-11T18:24:00+00:00
"Башҡортостанда ҡыштың ҡап уртаһы. Буран, ҡар юлдарҙы ҡаплай, трассаларҙа тығындар барлыҡҡа килә. Әммә, синоптиктар әйтеүенсә, алдағы көндәрҙә ҡар яумаясаҡ. Башгидромет хәбәр итеүенсә, Рәсәйгә аномаль ҡар яуыуы килтергән Урта диңгеҙ циклоны әүҙемлеген юғалтҡан һәм Башҡортостан территорияһына килмәйәсәк. Киреһенсә, Урал өҫтөндә юғары баҫым өлкәһе көсәйә. Яҡын арала һиҙелерлек яуым-төшөм көтөлмәй. Ҡар яуыуын һыуыҡтар алмаштыра. Рәсәй Гидрометеорология үҙәге мәғлүмәттәре буйынса, ғинуарҙың икенсе декадаһында Башҡортостанда һалҡын булыуы көтөлә – климат нормаһынан 4 градусҡа түбәнерәк. Фобос үҙәге синоптиктары хәбәр итеүенсә, ғинуарҙың һуңғы көндәре – 29, 30 һәм 31 ғинуарҙа айырыуса һалҡын була – төндә һауа температураһы -36 градусҡа тиклем төшөүе ихтимал. Февраль башында тағы ла йылыта. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ғинуар аҙағына фараздар менән ҡурҡыталар,0,analytics,Ҡырағай мөхит,902,https://bashgazet.ru/articles/yra-ay-m-khit/2026-01-15/inuar-a-a-yna-farazdar-men-n-ur-ytalar-4537325,2026-01-15T00:50:00+00:00
"Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан буйынса Баш идарлығынан хәбәр итеүҙәренсә, кисә төнгә ҡарай республикала булған янғындарҙа ике кешенең ғүмере өҙөлгән. Шул иҫәптән, 28 ғинуарҙа кисен Учалы районының Учалы ауылында ут сыҡҡан. Көслө ел арҡаһында ут тиҙ арала өйҙән верандаға һәм һарайға күсә. Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының янғын һүндереүселәре янғынды һүндергән саҡта 66 йәшлек ҡатындың ҡәүҙәһен тапҡан. Борай районының Әрҙәш ауылында ла кисен торлаҡ йорт яна. Утты һүндереүгә Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы һәм ирекле янғын һүндереү командаһы ирекмәндәре бара. Утты һүндереп, емеректәрҙе һүткән саҡта 59 йәшлек ирҙең кәүҙәһен табалар. Ике ваҡиға урынында ла янғын сәбәптәрен асыҡлау өсөн Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы тәүтикшереүселәре эшләй. мейестәрҙе һәм электр приборҙарын файҙаланғанда, айырыуса мейес менән йылытылған йорттарҙа, иғтибарлы булығыҙ. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Бер түгел ике кешенең ғүмере өҙөлгән,0,analytics,Хәүефһеҙлек,1008,https://bashgazet.ru/articles/kh-ef-e-lek/2026-01-29/ber-t-gel-ike-keshene-mere-lg-n-4555277,2026-01-29T15:00:00+00:00
"Фестивалдең абруйлы ҡунаҡтары рәссамдар Юрий Сивачев һәм Андрей Дареев оҫталыҡ дәрестәре үткәрә. Улар хәрби ветерандың портретын төшөрәсәк һәм композицияны баталь рәсемдә ижад итеү нескәлектәрен һөйләйәсәк. Фестивалдең эшлекле программаһында Республика башлығы ҡарамағындағы мәҙәниәт һәм сәнғәтте үҫтереү мәсьәләләре буйынса совет ултырышы, шулай уҡ император Петр Бөйөк исемендәге үҙәк хәрби-диңгеҙ музейы һәм Рәсәй Ҡораллы көстәренең үҙәк музейы вәкилдәре ҡатнашлығында «Музейҙар һәм геройҙар: патриотик тәрбиәгә яңы алымдар» семинары ҡаралған. Рәсәй Геройы генерал-майор Миңлеғәле Шайморатовтың тыуған көнөндә абруйлы ҡунаҡтар легендар полководец һәйкәленә сәскәләр һаласаҡ. Кис Совет майҙанында еңеүселәрҙе бүләкләү менән «Геройҙар дәүере» Бөтә Рәсәй асыҡ патриотик йыр конкурсының финалы үтәсәк. Тамашасылар алдында бәйгеселәр, Башҡорт дәүләт филармонияһының эстрада-джаз оркестры, Оборона министрлығының ижади коллективтары һәм Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы Ольга Кормухина сығыш яһай. Башлана 18.00 сәғәттә, инеү ирекле (0).",Армия мәҙәниәте көндәре – һуңғы көн,0,analytics,Иҫтәлекле көндәр,1028,https://henek.info/articles/++++/2025-08-27/armiya-m-ni-te-k-nd-re-u-y-k-n-4363431,2025-08-27T10:55:00+00:00
"Ҡаралырға килгән бер ханымға табип: – Пианинола уйнауығыҙҙы ташлаһағыҙ ғына терелә алаһығыҙ, – ти. – Уның ауырыуы менән уйын ҡоралы араһында ниндәй бәйләнеш бар? – тип аптырап һорай унан шәфҡәт туташы, пациент сығып киткәс. – Бар шул, – ти табип. – Сөнки был ханым минең өҫтәге фатирҙа йәшәй. – Бик елле кер йыуыу машинаһы һатып алдым әле. Үҙе йыуа, үҙе һыға. Ә иң мөһиме – бер ниндәй ҙә тауыш юҡ! – Ә минеке үҙе кейемдәремде һалдырып ала, һыуын, порошогын һала, йыуа, һыға, киптерә, үтекләй, әммә тауышына сыҙарлыҡ түгел, малай! – Сит илдекелер әле. – Санияны әйтәһеңме? Ниндәй сит илдеке булһын, күрше ауыл ҡыҙы!",Көләмәстәр,0,analytics,Юмор,614,https://henek.info/articles/k-l-m-st-r/2025-08-21/k-l-m-st-r-4356695,2025-08-21T14:15:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТөмән шәһәренең Кырынкүл бистәсендә тарихи мәчет бинасын мөселманнарга кайтару мәсьәләсендә һаман нокта куелмаган. Элекке гыйбадәтханә биналарын дин тотучыларга кайтарып бирү турындагы канун булуга карамастан, шәһәр хакимияте инде өч ел мәчетне кайтармас өчен тырыша. Кырынкүл (Казарово) бистәсендә советлар чорында мәктәп урнаштырылган мәчет бинасын мөселманнарга кайтаруда туган кыенлыклар һаман бетмәде. 2010 елда элекке гыйбадәтханә биналарын дин тотучыларга кире кайтару турындаканункабул ителсә дә, Төмәндә хакимиятнең үз мәнфәгатьләре бар. Әлеге бинада эшләп килгән мәктәп 2020 елда яңа бинагаия булды. Мәктәп күченгәч, тарихи мәчет бинасы шәһәр хакимиятенә тапшырылды. Шул заманнан бирле шәһәрнең дәүләт милке департаменты мөселманнарның әлеге бинага карата белдергән хокукларын читкә тибәреп килә — бина бушау белән, биредә элек мәчет булуны дәлилләүче бөтен документлар ыелса да, мөселманнарның мәчетне ирле мәхәлләгә кире кайтару турындагы гаризага махсус комиссия ""мөселманнарга кайтармаска"" дип авап биргән. Шул ук комиссия утырышында православ рухание һәмраббингына мөселманнарны яклап тавыш биргән. Мәхәллә мөселманнарына мәхкәмә юлын таптарга гына кала. Төмәннең Арбитраж мәхкәмәсе Кырынкүл бистәсендәге тарихи мәчет бинасын мөселман әмәгатьчелегенә кайтару карарын чыгарды, дип хәбәр итте адвокат Руслан Нагиевүзенең телеграм-каналында. Мәхкәмә процессы озакка сузылды, өч ел дәвам итте. Мөселманнар башта дини корылманы мәхкәмәсез генә кайтарырга теләгән иде — 2021 елда бистә кешеләре бинаны кайтару үтенече белән ирле хакимияткә мөрәәгать итте. Әмма хакимият, милекнең янәсе дини кыйммәте булмавын сәбәп итеп, үтенечне кире какты. Эш шунда ки, түрәләр гыйбадәтханәне китапханә фонды объекты итә һәм аннан колак кагарга теләми. 2022 елда мөселманнар хәтта кайтарыла торган бинага алмашка үз көчләре белән китапханәнең яңа бинасын төзергә тәкъдим итә, әмма хакимият белән үзара аңлаша алмый. Шуннан бирле мәхкәмәгә йөрүләр башлана. Алдагы ике мәхкәмә тарафыннан чыгарылган тискәре карарлар бер ел элек Көнбатыш Себер Арбитраж мәхкәмәсе тарафыннан кире кагыла, эш кире каралырга тиеш дип кайтарыла. Мөселман әмгыятенең мәнфәгатьләрен адвокат Мансур Усмановяклый. Әлегә бу эштә беренче ноктаны Төмән арбитраж мәхкәмәсе куйды: май азагында узган мәхкәмә утырышында шәһәр хакимиятенең мәчет бинасын кире кайтарудан баш тартуын канунсыз дип танылды. Мәхкәмә гасырда төзелгән бина мәчеттән башка бернәрсә дә була алмавын һәм дини әмгыятькә тапшырылырга тиешлеген билгеләде. Кырынкүлдә яшәгән мөселманнарның берсе аңлатуынча, арбитраж мәхкәмәсе бер ай элек уңай карар чыгаруга карамастан, өч еллык мәхкәмәдән соң да әле мәчетнең язмышы билгеле түгел. ""Мәхкәмә бинаны безгә кайтарды, ә хакимият апелляциягә бирде. Хәзер шуның нәтиәсен көтәбез. Хакимияттәгеләрнең инде дәгъвасы да калмады диярлек. Анда хастаханә һәм мәчетнең уртасында янкорма бар. Шул янкорманы алар китапханә итәргә тели. Ә без сүтеп алыгыз да алып китегез дидек. Хөкүмәтнең һич ояты юк. Әлеге мәчетне безнең агаларыбыз-бабаларыбыз үз акчаларына салып калдырган, ә дәүләт 1930 елда аны мәктәп итеп тартып алды. Мәчеттә сиксән елдан артык мәктәп булды. Хәзер яңа мәктәп салдылар, ә безгә иске бинаны һаман бирмиләр"", диде. Мәчет бинасы 1885 елгы, ди бистә кешесе. ""Беренче төзелеше 1822 елда ук башланган. Аннары бу бинаның фундаментын күчергәннәр"", ди әңгәмәдәшебез. ""Мөселманнар ике мәхкәмәне отты. Омскидагы Себер бүлекчәсе мәхкәмәсе ""документларын карап чыгыгыз да биналарын кайтарыгыз"" дип ибәрә. Монда [Төмәндә] арбитраж мәхкәмәсе карый, шаһитләрне сораштыра, мөселманнар мәхкәмә өчен документлар туплый. Бу мәхкәмә дә Кырынкүл мөселманнары файдасына карар чыгара. Хәзер апелляциядә хәл ителергә тиеш"", ди аксакал. Иске мәчет хакын Кырынкүл мөселманнары дини оешмасы яклап йөри. Әңгәмәдәшебез аңлатуынча, бина утызынчы елларда мәктәп ителгәннән бирле бер тапкыр да мәчет итеп кулланылмаган. ""Тарихи һәйкәл бит ул, тиздән йөз илле ел була инде аңа. Төзекләндерүче юк. Безгә бирсәләр, без аны үзебез торгызып, үзенең тарихи рәвешенә кайтарыр идек — манарасын утыртыр идек, тышлавын салдырыр идек. Хәзер безнең мәчеттә хатыннар өчен урын аз, ә ул якка хатыннар өчен намаз бүлмәсе ясап, экран куелса, бәйрәм намазларында ханымнар анда булырлар иде. Хәзер без йөри торган мәчет тә зур, якынча алты йөз кеше сыядыр, урамда тагын 200 кеше. Кеше күп йөргәнлектән сыймыйбыз. Бәйрәм вакытында тагын 500 кеше урамда кала. Төрле милләт мөселманнары йөри — ислам динен кабул иткән урыслар да, шулай ук таиклар да, чеченнар да бар. Башлыча яшьләр йөри, иң өлкәннәргә 70-71 яшьләр. Утын-газын мәчет халкы үзе түли, монда эшкуарлар күп, алар булыша"", ди ул. Әүвәл монда совхоз булган. Совхоз 1968 елда мәчетнең манарасын сөйрәп төшерә. Шуннан соң мәчет янында янкорма ясый. ""Хәзер шуның белән безгә аяк чалалар. Намуслары булса, дәүләт мәчетне 80 ел мәктәп итеп куллануын шул янкорма белән компенсацияли алыр иде. Без инде өч ел тарткалашабыз"", ди авыл кешесе. Өч ел элек, 2021 елда, авылда яңа мәктәп салынды. Мәктәптә, факультатив буларак, татар теле дә укытыла. Яңа мәктәп артында ук мөселман балалар бакчасы да бар. Кырынкүл — элекке татар авылы, хәзер Төмән эченә кереп калып, шәһәрнең бер бистәсенә әйләнгән урын. Шәһәр эченә кертелгәннән соң Кырынкүлгә төрле милләт кешеләре килеп урнашкан. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Кырынкүлдә мәчет өчен көрәш дәвам итә,0,analytics,Татарстан,5423,https://www.azatliq.org/a/kirinkulda-machet-ochen-korash-davam-ita/33045966.html,2024-07-25T00:00:53+03:00
"2026  йылдың беренсе яртыһына яҙылыусылар өсөн һәйбәт хәбәребеҙ бар. Бөгөн, 20 октябрҙә,  республика баҫмаларына яҙылыу ун көнлөгө башланды. 30-ына тиклем  «Республика Башкортостан» нәшриәт йортоноң гәзит-журналдарына арзаныраҡ хаҡҡа яҙылыу мөмкинлеге бар. Ташламалы яҙылыу өсөн редакцияға йә Матбуғат йортоноң беренсе ҡатында урынлашҡан киоскыға килергә кәрәк. Матбуғат йортоноң адресы: Өфө ҡалаһы,  Октябрҙең 50 йыллығы урамы, 13. Бынан тыш, баҫмаларға яҙылыусылар елле генә  приздар уйнатыуҙа ҡатнаша аласаҡ. Ентеклерәк мәғлүмәт менән сайтта танышығыҙ:",Республика баҫмаларына ташламалы яҙылыу дауам итә,1,news,Яңылыҡтар,555,https://amanat.su/news/novosti/2025-10-20/respublika-ba-malaryna-tashlamaly-ya-ylyu-dauam-it-4434338,2025-10-20T18:24:00+00:00
"Действующая чемпионка России Лейла Табермакова из спортклуба «Толпар» представляла честь страны среди соперниц до 16 лет. На турнире из 11 сыгранных партий шахматистка из Уфы одержала 8 побед, поделив место со второго по четвертое. В этой возрастной группе сражались 65 спортсменок из 37 стран. Наши поздравления!",Башкирская шахматистка – в четверке сильнейших шахматисток мира до 14 лет!,1,news,Яңылыҡтар,313,https://uchbash.com/news/novosti/2024-11-17/bashkirskaya-shahmatistka-v-chetverke-silneyshih-shahmatistok-mira-do-14-let-4012187,2024-11-17T22:30:00+00:00
"Бөгөн Башҡортостан Башлығы ошо мәктәптә булған. Был объект ""Мәҙәниәт"" милли проектының ""Мәҙәни мөхит"" федераль проекты буйынса ремонтланған. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Яңауылда - яңыртылған мәктәп,1,news,Яңылыҡтар,318,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-24/ya-auylda-ya-yrtyl-an-m-kt-p-4549321,2026-01-24T17:39:00+00:00
"Үтерү булган урамфикерләрБүген, 15 мартта Оренбур өлкә мәхкәмәсе Гай шәһәрендә өч студент кызны үтерү турындагы эшне карады. Башкортстан кызларын үтерүдә һәм көчләүдә гаепләнүче Александр Лазаревны гомерлеккә ирегеннән мәхрүм иткәннәр, ул әзасын аерым тәртипле төзәтү колониясендә үтәячәк, дип хәбәр итә"""". Моннан тыш ул һәр кызның гаиләсенә рухи зыян өчен икешәр миллион сум түләргә тиеш булачак. Лазаревны биш маддә нигезендә гаепле дип тапканнар: ""өч затны көчләп һәм енси гамәлләр кылып үтерү"", ""көч кулланып һәм үтерү белән янап көчләү"" маддәсенең өч эпизоды, ""үтерү белән янап енси көчләү"", ""канунсыз рәвештә торакка үтеп керү"", ""канунсыз рәвештә машинага ия булу"", ""шактый зыян китереп, ут төртү ярдәмендә махсус рәвештә чит мөлкәтне юк итү һәм зарарлау"".2021 елның 30 сентябрендә Башкортстаннан Оренбур өлкәсенә килеп, медицина көллиятендә укыган өч кыз үтерелде. Кызларның икесе фатирда, берсе йортның ишегалдында үтерелгән диелде. Корбаннарны янгын сүндерергә килүчеләр тапты. Үтерүче, инаять эзләрен бетерү өчен, ут төрткән дип фаразланды. Кызларның икесе йоклаганда үтерелгән, берсе уянып качарга маташкан, әмма үтерүче аны ишегалдында куып тоткан диелде. Тикшерү әйтүенчә, Лазаревның ДНКсы корбаннарның киемендә табылган ДНК белән туры килгән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстаннан өч кызны үтерүдә гаепләнүче гомерлек төрмәгә хөкем ителде,1,news,Яңылыҡтар,1354,https://www.azatliq.org/a/32319107.html,2023-03-15T08:01:49+00:00
"Байгуа авылында су басуфикерләрБашкортстанның Ишембай районы Байгуа авылында Тайрук елгасы ярларыннан чыккан һәм тугыз хуалыкны баскан. Бу хакта Башкортстанның гадәттән тыш хәлләр министрлыгы хәбәр итә. Су 13 августта көчле яңгырлардан соң күтәрелә башлаган. Авылга коткаручылар килгән. Алар халыкка кирәкле ярдәм күрсәткән, эвакуациядән кешеләр баш тарткан диелә. Башкортстанда көчле яңгырлардан соң 13-14 августта елгаларда су янә күтәрелә башлады. Басутамак һәм Ассы авыллары янында Инзер елгасы, Ишембай һәм Салават янында Агыйдел елгасы ярларыннан чыккан. Республикада яңгырлар август башыннан бирле туктамый. Туфракның чамадан тыш дымлануы аркасында гадәттән тыш хәл кертелү ихтималы турында даәйтелде. Башкортстан авыл хуалыгы министры Илшат Фәйзрахмановсүзләренчә, урып-ыю эшләре әле ике атна элек үк башланырга тиеш булган, тик моңа көчле яңгырлар комачау итә. ""Республика буйлап карасак явым-төшем өч айлык норма күләмендә булды. Кайбер районнарда — алты айлык. 15 августка кадәр һава торышынды яхшы якка үзгәреш әллә ни юк"", дигән Фәйзрахманов һәм туфракның чамадан тыш дымлануы белән бәйле бөтен Башкортстанда гадәттән тыш хәл кертү турында документ әзерләүләрен әйткән. Шул ук вакытта Башкортстанның явым-төшем күп булган Бөрән, Салават, Баймак, Көергәзе, Кыйгы районнарында авыл кешеләренең печән әзерли алмавынаборчу белдерәләр. Башкортстан башлыгы Радий Хәбироваларга ярдәм итәргә кирәк, кышка печән әзерли алмагач, авыл кешесе терлеген бетерергә мәбүр булачак, ди. Башкортстан башлыгы кушуы белән ике атна эчендә авыл кешеләренә печән сатып алырга ничә сум кирәк булачагын ачыклап, бу ярдәмне бирү әмәле билгеләнәчәк диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Башкортстанда Тайрук елгасы ярларыннан чыккан, тугыз йортка су кергән",1,news,Яңылыҡтар,1738,https://www.azatliq.org/a/33078180.html,2024-08-14T08:39:13+00:00
"""Зарница 2.0"" Бөтә Рәсәй хәрби-патриотик уйынының Ырымбурҙа үткән Волга буйы округы этабында Башҡортостандан ике команда ҡатнаша.","""Зарница 2.0"" дауам итә",0,analytics,Донъя,129,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-07-23/zarnitsa-2-0-dauam-it-4323531,2025-07-23T13:37:09+00:00
"Был хәл яңыраҡ Благовещен трассаһында була. Йөк машинаһынан сығып осҡан арматура ҡатын-ҡыҙ һәм уның 16 йәшлек балаһы ултырған еңел машинаға осоп килеп ингән.  Ярай әле иҫән ҡалғандар, әммә үҫмер ныҡ йәрәхәтләнгән. Табиптар әйтеүенсә, зыян күреүселә ябыҡ баш һөйәге-мейе йәрәхәте, төрлө кимәлдәге яралар. Әле бала нейрохирургия бүлегендә, хәле уртаса ауырлыҡта  тип баһалана.",Өфө янында ҡот осҡос фажиғә,1,news,Яңылыҡтар,374,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-27/f-yanynda-ot-os-os-fazhi-4551702,2026-01-27T10:50:00+00:00
"фикерләрКазанның Вознесение тракты аша машина йөртүчеләрдән ничек акча алыначагын хәл итәләр. Әлегә анның суммасы билгеле түгел. Бу хакта бүген Татарстан транспорт һәм юл хуалыгы министры Фәрит Хәнифов хөкүмәттә узган матбугат очрашуында белдерде. Сүз иңү проспектыннан алып М7 федераль трассасына кадәр дәвам итәчәк 8 км юл турында бара. Бүгенгә ике түләү юлы карала. ""М7 трассасыннан керүчеләрдән генә акча алырга мөмкинбез. Әгәр дә километрга карап санасак, бу юлдан баручы һәркем түләячәк. Хәзер исәпләү бара"", диде ул. Машина йөртүчеләрдән түләү ничек алыначагы май аенда гына билгеле булачак. Вознесение трактының икенче өлеше түләүле юл булачагы турында Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановәйткән иде. Хәзергә бу юл төзелмәгән. Сәбәбе — финанс итмәү. Фәрит Хәнифов сүзләренчә, 8 км юлны төзеп бетерер өчен 18 млрд сум акча кирәк. Шуның 9 миллиардын Мәскәүдән алырга телиләр. Хәзер федераль үзәк белән сөйләшүләр алып барыла. Чыгымнарның яртысын Татарстан бюджеты һәм инвестордан әлеп итәргә ниятлиләр. Вознесение тракты төзелеше 2021 елда башланды. Ул 11,7 км озынлыктагы юл. Аны төзер өчен Татарстан рәсмиләре федераль бюджеттан инфраструктур кредитлар алды. 2022 елда 10,4 млрд сум өч объектка, шул исәптән Вознесение трактына бүлеп бирелде дипәйтелде. Бүгенгә Вознесение трактының 3,8 км өлеше генә әзер. Аны 12 октябрьдә ачтылар. Юл Гвардия урамы белән иңү проспектын тоташтыра.2023 елда Татарстанда 1,35 трлн сум салым ыелды. Федераль салым хезмәтенең Татарстан идарәсе итәкчесе Марат Сафиуллин республика керемнәренең 846,7 млрд сумы Мәскәүгә күчереләчәк дипбелдергән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Казанның Вознесение тракты аша йөрү өчен түләү километрга карап саналырга мөмкин,1,news,Яңылыҡтар,1685,https://www.azatliq.org/a/32858365.html,2024-03-12T10:23:53+00:00
Хөрмәтле юғары мөфтөй Тәлғәт-хәҙрәт Тажетдин! Хөрмәтле туғандар! Һеҙҙе изге Рамаҙан айы тамамланыу һәм Ураҙа байрамы менән ихлас ҡотлайым! Уважаемый Верховный муфтий Талгат-хазрат Таджуддин! Уважаемые соотечественники!,Радий Хабиров принял участие в коллективном намазе в честь праздника Ураза-байрам и поздравил всех мусульман с праздником,1,news,Яңылыҡтар,218,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-10/radiy-habirov-prinyal-uchastie-v-kollektivnom-namaze-v-chest-prazdnika-uraza-bayram-i-pozdravil-vseh-musulman-s-prazdnikom-3722322,2024-04-10T11:39:37+00:00
"Мәҙәни булған милләттәр уҙа бара, наҙан милләт туҙан кеүек туҙа бара. Ваҡыт үтһә, үкенеүҙән һис файҙа юҡ, Башыңды ороп булмаҫ ҡаты ташҡа. Нәфсене яҡшы юлға бороу кәрәк, Ҡырын китһә, уға ҡаршы тороу кәрәк. Мөхәббәт берлә тулған саф күңелдәр даръянан киң. Сабырлыҡ менән эшләнгән ҙур эштәр бирер алма кеүек ҙур емештәр. Кешенең сафлығына дәлил булыр Һәр ваҡыт хаҡлыҡ менән ҡылған эше. Мөхәббәтһеҙ йыһанда тормаҡ  булмаҫ, Был донъяны тотоп торғаны – мөхәббәт Уҡыу-яҙыу менән ҡоралланған кеше аңлы тормош ҡора ала. Факил Мырҙағаев туплаған ""Ынйы бөртөктәре"" китабынан.",Мәжит Ғафуриҙың ҡанатлы һүҙҙәре,0,analytics,Аңлатма,564,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-08-05/m-zhit-afuri-y-anatly-re-4338851,2025-08-05T14:39:00+00:00
Был зарарлы ҡушымтаны мессенджерҙар аша тараталар!,"""Радар ДПС. арк"" ҡушымтаһын ҡуя күрмәгеҙ!",1,news,Яңылыҡтар,50,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-26/radardps-ark-ushymta-yn-uya-k-rm-ge-4522205,2025-12-26T15:00:00+00:00
"- Өшөтмәҫ! Урманда йылы була ул. Әкрәм ышанманы. Шулай ҙа атаһы менән урманға китте. Атаһы ҡоро ағастарҙы бысып ауҙара. Ботаҡтарын ботай. Әкрәм утынды бер урынға, сана янына ташый. Эшләй торғас, уға эҫе була башланы. Бүркенең ҡолаҡсындарын күтәреп бәйләне. Малай атаһынан: - Ни эшләп урманда ҡышын да йылы була икән? - тип һораны ул. Атаһы көлдө лә: - Утын күп булғанға, - тине. (Ф. Иҫәнғолов) Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",Фәрит ИҪӘНҒОЛОВ,0,analytics,Хикәйә,616,https://akbuzat-rb.ru/articles/stories/2022-01-17/f-rit-i-n-olov-2656450,2022-01-17T10:11:00+05:00
Глава Башкирии Радий Хабиров вручил ветеранам-фронтовикам юбилейную медаль «80 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941–1945 годов». Торжественная церемония прошла сегодня на заседании Совета Уфы.,Глава Башкирии наградил ветеранов медалью к 80-летию Победы,0,analytics,Йәмғиәт,201,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-02-28/glava-bashkirii-nagradil-veteranov-medalyu-k-80-letiyu-pobedy-4139760,2025-02-28T11:40:00+00:00
"Адвокат Эдем Смедляев һәм ""Бакчасарайда икенче Хизб ут-Тәхрир эше"" фигурантлары. Русиянең Ростовтагы Дон шәһәрендәге Көньяк бүлге хәрби мәхкәмәсе ""Бакчасарайда икенче Хизб ут-Тәхрир эше"" фигурантларын сак астында тоту вакытын озайтты. Алар тикшерү изоляторында 12 ноябрьгә кадәр булачак. Бу турыда ""Кырым теләктәшлеге"" итимагый оешмасыхәбәр итә. Мәхкәмә утырышы вакытында адвокат Алексей Ладинкырымтатарларны сак астында шулай озак тотуны ""әза чарасына охшый"" дип белдергән. ""Мин яклый торган Зекирьяев 13 бала атасы. Ул каядыр качар дип шикләнеп булмый. Аның 13 баласын тәрбияләү хокукын тартып алдылар. Мәхкәмә иреген чикләү чарасын үзгәртергә карар бирсә, яклау ягы гаепләнүчеләрнең мәхкәмәгә килүен тәэмин итәчәк"" дигән адвокат. Башка адвокатлар да үзләре яклаган фигурантлар өчен бүтән төрле чикләү чарасы билгеләүне сораган. Әмма мәхкәмә бу үтенечләрне кире каккан. ""Бакчасарайда икенче Хизб ут-Тәхрир эше"" фигурантлары тикшерү изоляторында инде өч елга якынутыра.2017 елның октябрендә Русия куәт оешмалары Бакчасарайда кырым татарлары йортларында тентү уздырып, Тимур Ибрагимов, Марлен Асанов, Мемет Белялов, Сейран Салиев, Сервер Зекирьяевһәм Эрнес Аметовларнытоткарлады. Алар Русиядә тыелган Хизб ут-Тәхрир оешмасында катнашуда гаепләнә.2018 елның 21 маенда Кырымда ""Кырым теләктәшлеге"" координаторы Сервер Мустафаевһәм Бакчасарай районы Долинное авылында яшәүче Эдем Смаиловтоткарланды. Аларга каршы гаепләүләрне дә Хизб ут-Тәхрир эшенә кушалар. ""Бакчасарайда Хизб ут-Тәхрир эше"" Дондагы Ростов шәһәрендәге Көньяк бүлге хәрби мәхкәмәсе тарафынннан 2019 елның 15 ноябрендә карала башлаган. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды.","""Бакчасарайда икенче Хизб ут-Тәхрир эше"" фигурантларын сак астында тоту вакыты озайтылды",1,news,Яңылыҡтар,2369,https://www.azatliq.org/a/30767082.html,2020-08-05T06:13:31+00:00
"Болгарда Мәүлид бәйрәме. 11 декабрь 2016Рәсим Хәбибулла ""Мөхәммәдия"" мәдрәсәсен тәмамлаган публицист. ""Корьән Һәм сөннәт кушканча гыйбадәт"", ""әннәткә мәбүриләү юк"", ""Хәятел ислам вә бәянел хак"" китаплары авторы. Ул динчеләр ясалма йолалар белән мавыга дип саный. Мәүлид бәйрәмен дә тәнкыйть итә. Мәүлид бәйрәме билгеләнгән көннәрдә Рәсим әфәнде әфәнде белән әңгәмә кордык. – Мәүлид бәйрәмнәренә диндар кешеләр ничек карый? – Мәүлид бәйрәме дип әйтү үзе үк ихлас мөселманның тәнен чымырдата. Чөнки пәйгамбәребез: ""Мин сезгә ике олы бәйрәм һәм шул олы бәйрәмнәрдән дә олырак булган омга калдырам"", дигән. Шуның өчен Мәүлид бәйрәме ислам динендә юк. Хакыйки мөселманнар Мәүлид бәйрәме уздырмыйлар. Кабатлап әйтәм, ислам динендә бары ике генә -Ураза һәм Корбан бәйрәмнәре генә бар. – Ни өчен Мәүлид бәйрәме тансык түгел? – Чөнки пәйгамбәребез дингә кертелгән һәр яңалык кешене исламнан чыгарып ибәрә һәм тәмугка илтә, хәдисләрдә бик күп аңлатыла бу хакта. – Бу бәйрәм кайчан барлыкка килгән? – Мәүлид бәйрәмен пәйгамбәр вафатыннан соң 600 ел узгач Ирбил патшасы беренче тапкыр уздыра һәм Иблис тарафдарлары моны күтәреп алалар. Рәсим Хәбибулла– Пәйгамбәрне хөрмәт итүчеләр аны ничек олылый ала? – Без пәйгамбәребезне Мәүлидтә генә түгел, ә көн саен олылап аңа салават әйтергә тиеш. Мәүлид аенда да мөселман кешесе салаватны өендә үзе генә әйтсә, хата булмый. – Бу да бидгать булмыймы? – Безнең бик мөхтәрәм дин галимнәребез салаватның түгел, Мәүлид бәйрәменең бидгать гамәл икәнлеген язып калдырдылар. Бүген кайбер ""акыллы башлар"" бу яхшы бидгать, дип лаф оралар. Бидгатьнең яхшысы булмый, чөнки бидгать гамәл кешене исламнан чыгарып жибәрә, хәтта бидгать булып кергән гамәлләрдә яхшы эшләр эшләнсә дә. Аллаы Тәгалә: "". нихаять динегезне камил итеп төзеп бетердем һәм сезнең ихтыярыгызга куйдым, бирәсе нигъмәтләремне дә ислам дине белән биреп бетердем"" дигән. – Бидгать ни белән зыянлы санала? – Коръәндә һәм сөннәттә булмаган гамәл кертү - Аллаыны һәм пәйгамбәрне ялганчылыкта гаепләү була. Ягъни, ""юк, син камил итеп төзеп бетермәдең, менә без камиллибез ислам динен"", дигән кебек була. Шуның өчен пәйгамбәребез: ""Кем ислам диненә яңалык (бидгать) кертсә, аның хаы да, гомрәсе дә, намазы да, уразасы да, кылган изгелеге дә кабул булмый, ул камырдан чәч чыккан кебек ислам диненнән чыгып китә"", дигән. – Болгарда Мәүлид бәйрәме зурлап үткәрелде. – Болгарда Мәүлид бәйрәмендә хакимият кешеләре һәм ярарга тырышкан имамнар катнаша. Әле шунда, Болгарга сәхабәләр килгән, дип тә сөйләнәләр. Сәхабәләр вакытында болгарлар Чулман буенда түгел, ә Кара һәм Азов диңгезләре буенда яшәгәннәр. Ә Шәймиев исә мөфтияттән сәхабәгә һәйкәл урнаштыру һәм башка эшләрдә шәригать кануннарына туры килерлек итеп тәкъдимнәр әзерләргә йөкләмә бирә. Беренчедән, ислам динендә һәйкәлләр кую тыелган гамәл; икенчедән, Болгарда бернинди дә сәхабәләр булмаган. Чөнки алар гасырның беренче яртысында яшәгәннәр, ә Болгар шәһәренә гасырның икенче яртысында гына нигез салына. Идел буе Болгар иле башкаласы – Биләргә гасыр ахыры – гасырның беренче яртысында нигез салына. Бөек Болгарстаннан соң Идел буенда Болгар дәүләте төзелгәнче өч гасырга якын вакыт узганын күрәбез. Шулай булгач, ничек итеп без Болгар шәһәренә сәхабәләр килгәннәр дип әйтә алабыз? – Сәхабәләр килү фикере кайдан туган? – Легендалардан. Борынгы татар әдәбияты китабында болгар халкының ничек итеп сәхабәләрдән ислам динен кабул итүе һәм шул вакытта бер кызның параличтан котылуы турында әкият китерелгән. – Имамнарга нинди юл тәкъдим итәсез? – Дөреслек аша ислам диненә чакырырга кирәк. Имамнар булмаган нәрсәне тарихи факт итеп сөйләп адаштыра, исламга кайту юлыннан биздерә. Каян килә соң ул татар түрәләренең башларына шундый уйдырмаларга һәм ен-пәриләргә һәйкәлләр кую теләге? Һәйкәлләр куясылары килгәч, ни өчен Казанны саклап шәһит китүчеләргә, олуг галимнәребезгә, каһарман шәхесләребезгә куймыйлар ул һәйкәлләрне? Менә Кол Шәрифкә һәйкәлне мәчет итеп төзеп куйдык бит, ник шундый рәвештә каһарманнарыбызга һәйкәлләр куймаска. Казаныбызда матур-матур мәчетләр төзеп, аларга Әхмәт Ясәви, Сөләйман Бакыргани, Сайади, Мөхәммәдъяр, Утыз Имәни, Курсави, Камали, Ризаэддин Фәхретдин исемнәре бирергә кирәк. – Бу фикерләрегез башкаларда яклау табамы? Сезне башкалар фетнәче, ваһһабчы яки сәләфи дип әйтмиме? – Ваһһабчы дип әйтергә өрьәт итмиләр, чөнки катгый дәлилләр белән сөйлим. Тик йөз имамның берсе генә минем бу сүзләрне яклый. Чөнки дөресен сөйләүчеләрне ялганчы дип атый торган чорда яшибез. Хәдистә: ""Ахырзаман алдыннан дөресен сөйләүчеләрне ялганчыга чыгарырлар"", дип әйтелә. Бүген исламны таратырга чакырырга иңел булыр иде, әмма ""традицион ислам"" тарафдары булган имамнар бидгать гамәлләр белән баш катыралар.","Рәсим Хәбибулла: ""Хакыйкый мөселман Мәүлид ясамый""",0,analytics,Әңгәмә,4660,https://www.azatliq.org/a/28171807.html,2016-12-12T14:19:57+00:00
"Вот мой секрет, он очень прост: зорко одно лишь сердце. Самого главного глазами не увидишь. Антуан де Сент-ЭкзюпериСимвол сердца во все времена являлся одним из самых сильных позитивных эмблем в мире. Имеются всевозможные легенды о появлении формы и символа сердца. Одним из легенд является то, что, когда два влюбленных лебедя подплывают друг к другу, то момент их касания схоже на форму сердца. По второй легенде, символ сердца по форме схож с плющом, который считался символом глубокой привязанности. У татар есть очень сильная и гармоничная связь сердца и души и многие татарские фразеологизмы сплетаются со значениями ""сердце"" - ""йөрәк"" и ""душа"" - ""күңел"". И часто считалось, что у кого нет души, нет и сердца, и наоборот. Рассмотрим фразеологизмы с употреблением слова ""йөрәк"". Фразеологизм употребляется когда кто-либо волнуется, испытывает беспокойство, тревогу, очень переживает. Данный татарский фразеологизм описывеет сильную боль через слово ""яну"" - ""гореть"": такая сильная боль, что невыносимо. ""Йөрәк яну"" является одним из самых часто употребляемых фразеологизмов в татарских песнях. Попробуйте послушать любую песню о любви на татарском, и вы сразу найдете знакомую фразу. Фразеологизм имеет несколько эквивалентов в русском языке и означает ""грустно, тоскливо, беспокойно, тревожно"", ""состояние дурного предчувствия, тревог"". Данный фразеологизм употребляют, когда хочется показать, что что-то очень сильно волнует, потрясло, пронзило, ""проникло в душу"". Данный фразеологизм имеет как положительное, так и негативное значение. Дословно фразеологизм переводится ""как лед на сердце"". Когда кто-то испытывает боль, которую трудно описать, аж сердце замирает, то будет уместно употребить ""йөрәккә боз булып утыру"". В русском языке данный фразеологизм дается с компонентом ""камень"": ""камень на сердце"". В татарском языке к данному русскому фразеологизму соответствует выражение ""йөрәктә таш яткандай (с тяжелым сердцем)"" в значении ""в подавленном состоянии, в беспокойстве, предчувствуя недоброе"". Данный фразеологизм имеет два значения. первое значение фразеологизма - ""сильно переживать, страдать, волноваться тревожиться, беспокоиться, бояться, болеть душой"", второе значение - ""относиться к чему-то со слишком большим вниманием"". Фразеологизм означает, что кто-то откровенно рассказывает, делится со своими заветными мыслями, переживаниями, чувствами. Данный фразеологизм имеет очень глубокий смысл. Сердце является самым главным органом в жизнедеятельности человека. И тем самым, все что происходит в нашем сердце, отражается и в нас самих внешне и внутренне, а то, что мы храним в сердце всегда является самым сокровенным. Поэтому когда кто-то делится своими тайнами, переживаниями принято употреблять фразеологизм ""открывать сердцедушу"" - ""йөрәк серен ачып бирү"". С самых давних времен зайцы ассоциируются с животными, которые всего на свете боятся. Поэтому, чтобы описать или показать, что кто-либо труслив, робок, в татарском языке употребляют фразеологизм ""куян йөрәк"". Так же есть синоним данного фразеологизма ""чыпчык йөрәк"" (сердце воробья), который переводится как ""трусливый воробей"". В татарском языке использование воробья, как пугливую птицу не редкость. Поэтому можете смело сказать ""чыпчык йөрәк"" и вас тоже прекрасно поймут. Надеемся, вам было интересно выучить новые фразеологизмы. Давайте посмотрим, как используются эти фразеологизмы в контексте и ""подслушаем"" разговор, где встретятся все наши фразеологизмы с компонентом ""йөрәк"": – Рамиль, син миңа үпкәләдеңме әллә? – Сиңамы? Хәзер менә! – Ярар инде, алай мин әйткән бар сүзне дәйөрәгеңә якын алма! Мин бит уйнап кына сөйләштем. – Әйе, уйнап кына сөйләшкән ул! Синең әйткән сүзләрең минемйөрәгемә кадәр үтеп керде. Белсәң иде, ничек миңа хәзер авыр булганлыгын! ""Мин сине яратмыйм! "" дигән сүзләрең һаман колакта яңгырый! Авыр миңа. Сүзләреңйөрәгемә боз булып утырды. – Алай димә инде! Хәзер үз-үземә урын таба алмыйм, йөрәгем урынында түгел. – Ник шулай бик борчылгач, ""Яратмыйм"" дип әйттең соң? – Мин оялдым. Кешеләр алдындайөрәк серемне ачып бирә алмыймбит инде. Үзең дә булдырасың, халык алдында миннән Яратасыңмы? дип сорыйсың! – Эх, син, куян йөрәк! Хисләреңнән куркып торасың. – Мин бернидән дә куркмыйм! Син ул вакытлы вакытсызйөрәгемне яндырып, әллә нинди сораулар биреп йөрисең! – Ярый, алай кызма инде, матурым. Гафу ит. Мин уйлап бетермәгәнмен. – Син дә мине гафу ит. Дуслык? – Бу инде башка сорау. Минемчә, без инде ""дуслык"" тукталышын узып, икенче тукталышка якынлаштык. Ә бу тукталышның исеме ничек, беләсеңме? – Хәзер уйлап карыймчы. Белмим. – Мәхәббәт, матурым. Мәхәббәт! Ну что, справились? Сейчас давайте закрепим наши знания, и заодно проверим, как Вы усвоили фразеологизмы татарского языка с компонентом ""сердце"" - ""йөрәк"". Тест: фразеологизмы со словом ""йөрәк""Надеемся, вам понравился урок. Будем рады отзыву про урок и наш проект в целом. Написать его вы можетев нашей группе в Вконтактеили по адресу: Не забывайте заглядывать нанаш сайт, каждый день вы найдете что-то новое и интересное! Также подписывайтесь на наши соцсети: мы есть в Вконтакте, -еи-е. Встретимся на следующем занятии, сау булыгыз!","Фразеологизмы татарского со словом ""сердце""",0,analytics,фразеологизмы,5112,https://www.azatliq.org/a/29152970.html,2018-04-23T07:17:15+00:00
"Белеүегеҙсә, министрлыҡ – йәш тармаҡ. Былтыр мартта БР Йәштәр сәйәсәте буйынса дәүләт комитеты министрлыҡҡа үҙгәртелде. Министр кәңәшсеһе билдәләүенсә, 2025 йылда төп иғтибар яңы өлкәнең абруйын күтәреүгә йүнәлтелде. Беҙҙең йәштәр сәйәсәтендә эшләүсе белгестәрҙең компетенцияһын күтәреү буйынса ла ҙур эш башҡарылды. Һәр муниципалитетта йәштәр менән эш комитеттары, үҫмерҙәр клубтары бар. Ундағы белгестәрҙе уҡытыу ойошторолдо. Ай һайын семинарҙар булды. Квалификацияны күтәреү буйынса эш алып барыла. Әлбиттә, йыл дауамында сағыу саралар үткәрелде. Айырыуса студенттар өсөн. Мәҫәлән, Өфөләге Көрәш һарайында сентябрҙә Студентҡа бағышлау ойошторҙоҡ. Бынан тыш, ғинуарҙа республиканан ситтә уҡыусы студенттарҙы берләштергән Дома йыйыны йолаға әүерелде. Былтыр Йәштәр сәйәсәте өлкәһендә эшләүселәр көнө булдырылды. Ул июнь аҙағында билдәләнәсәк. Баш ҡалабыҙҙа үткән Йәштәр көнө лә 20 меңләп кешене йыя. Беҙҙең өҫтөнлөклө эштең йүнәлештәре йә форматы үҙгәреүе мөмкин, ә асылы шул уҡ ҡала – беҙ республикабыҙҙа йәш кеше бында үҫергә кәрәк һәм мөмкин икәнен тойһон, үҙе лә файҙа килтерһен өсөн тырышабыҙ, – тине Вилдан Иҫәнгилдин. Уның әйтеүенсә, Башҡортостанда йәштәрҙе социаль проектлауға өйрәтеү буйынса комплекслы система булдырылған. Һәр төбәктә айырым форумдар ҙа үтә. Шуныһы яҡшы, ти белгес, БР Башлығы Радий Хәбиров йәштәр өлкәһенә ҙур иғтибар бирә. Ул былтыр төрлө берлек менән дә осрашты. Уның 18 осрашыуы булды, – тине телеканал журналисына министр кәңәшсеһе.2026 йыл пландарына килгәндә, йәштәр ойошмалары, ситтә белем алыусы студенттар менән тағы ла тығыҙыраҡ эшләү маҡсаты бар. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Иң төп иғтибар - йәштәргә,1,news,Яңылыҡтар,1764,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-09/i-t-p-i-tibar-y-sht-rg-4531987,2026-01-09T13:45:00+00:00
"""Якташлар"" газетының албитеМари иле республикасында ""Якташлар"" исемле татар газеты чыга башлаган. Аны Бәрәңге районының ""Безнең тормыш"" (""Наша жизнь"") газеты баш мөхәррире Фәнил Мусиншәхси акчасына чыгарган. Газет 999 данә тираж белән айга бер мәртәбә чыгачак. Әлегә ул сигез битле. Мари Илендә татарча газет чыгару фикере ике ел элек барлыкка килгән. ""Чит төбәкләрдә йөреп, анда яшәгән татарларның ничек яшәвен күреп, илһамландым. Ульян өлкәсендә ""Өмет"" дигән татар газеты чыга, Удмуртиядә - ""Яңарыш"". Бездә дә булсын дип башладым, тырыштым"", диде әлеге уңайдан Фәнил Мусин Азатлыкка. Анда татар дөньясы хәбәрләре, Марий Илендә яшәгән татарларга кагылышлы вакыйгалар, дин, тарих, милләт, көрәш темалары яктыртыла. ""Якташлар"" газетындагы мәкаләләрне башлыча Фәнил Мусин үзе язган, текстларны рус теленнән татарчага тәремә итәргә Рауза Хисмәтуллина ярдәм иткән. Кадрларга ихтыя бар диде ул. Әлегә газет рәсми рәвештә теркәлмәгән. ""Теркәү эшләре белән киләсе ел башында шөгыльләнәчәкбез, киләсе елның икенче яртыеллыгыннан газетка язылу мөмкинлеген дә оештырырга ниятлибез"", диде мөхәррир Азатлыкка. Татарча газет чыгу хәбәрен ""Мари Иле татарлары"" -төркемендә таратканнан соң, республика татарлары газетны чыгару өчен матди ярдәм туплый башлаган. ""Яңарыш""ның укучылары булыр, дип ышанам. Газет укырга ярата торган буын кешеләре без. Күптән түгел социаль челтәрләр эшләвеннән туктап алды. Ә газет ул тарих. Аны йөз елдан соң да укып булачак"", ди Фәнил Мусин Күптән түгел Азатлык Самарда 1990 елның апреленнән даими нәшер ителүче бердәнбер татарча өлкә газеты ""Бердәмлек""нең халыктан акча сорап мөрәәгать бастыруынхәбәр иткән иде. Газетның абунәчеләре дә, өлкә хөкүмәтеннән килүче финанс ярдәме дә кимегән. ""Бердәмлек"" газеты атнага бер мәртәбә, шимбә көнне 8 битле булып нәшер ителә. Ярты елга язылу бәясе – 558 сум 78 тиен. Утыз бер ел нәшер ителүче әлеге татар басмасының соңгы санында тиражы 1980 данә дип күрсәтелгән. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","Мари Илендә ""Якташлар"" исемле татар газеты чыга башлады",1,news,Яңылыҡтар,2163,https://www.azatliq.org/a/31509801.html,2021-10-14T17:08:24+00:00
Рәсәй Президенты Владимир Путиндың Рәсәй Федерацияһы ҡотҡарыусыһы көнө менән ҡотлауы.,Ҡотлайбыҙ!,1,news,Яңылыҡтар,85,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-27/otlayby-4522980,2025-12-27T20:47:03+00:00
"Дөнья татар конгрессы бинасыДөнья татар конгрессы каршы экспертлар шурасы оеша. Әлеге тәкъдим белән бүген тарихчы Дамир Исхаков Милли Шура утырышында чыкты. Милли Шура рәисе Васил Шәйхразиеваны хуплады һәм киләсе утырышка эш планын әзерләргә кушты. ""Татар конгрессы каршында экспертлар шурасын булдыру тәкъдим ителә. Моның өчен берничә кешедән торган итәкчелек билгеләргә кирәк. Аның рәисе, урынбасары булырга тиеш, эш юнәлешен билгеләргә кирәк. Күп эшче төркемнәр оештырырга һәм төбәкләргә чыгып эшләргә туры киләчәк. Мәскәүдә, Петербурда, башка төбәкләрдә белгечләр бар"", диде Исхаков. Тарихчы экспертлар шурасын оештырып, ярты ел эшләп карарга тәкъдим итте. Дамир Исхаков экспертлар тел, транзит, Башкортстанда контрпропаганда белән шөгыльләнергә тиеш дип саный. ""Төбәкләрдә 5-6 мөфтиятне, милли оешмаларын берләштерү мәсьәләсе бар. Моны концептуаль дәрәәдә корып хәл итәргә кирәк. Күпкә глобальрәк мәсьәлә — тел проблемы бар. Бер комиссия төзеп кенә хәл итәбез дип уйлыйлар. Аны алай гына чишеп булмый. Иң төп проблем — татар ата-аналарының балаларын урысча укытырга бирүе. Милли аңнарын ничек үзгәртергә? Татарстан һәм татар милләте алдагы көннәргә әзер булырга тиеш. Русиядә транзит башланып китте. Бу табигый процесс, итәкчеләр картая. Бу Татарстанга да кагыла. Без нинди ысуллар кулланып эшләргә тиеш? Башкортстанда безгә каршы эш башкарыла. Безгә контрпропаганда белән шөгыльләнергә кирәк"", диде Исхаков. Васил Шәйхразиев экспертлар шурасын оештырырга кушты. Киләсе утырышка кадәр аның итәкчеләре, эш планы расланырга тиеш.",Дөнья татар конгрессы каршында милли мәьәләләр белән шөгыльләнүче экспертлар шурасы оеша,1,news,Яңылыҡтар,1532,https://www.azatliq.org/a/30985273.html,2020-12-05T09:45:21+00:00
"С года граждане смогут заключить договор с негосударственным пенсионным фондом (НПФ) и стать участниками программы через портал Госуслуги. Эти изменения в законодательство были одобрены Государственной думой во втором и третьем чтениях. Новые поправки вводят период охлаждения, в течение которого можно досрочно расторгнуть договор без потери льгот. В настоящее время, если участник решил выйти из программы после внесения взноса, он теряет право на государственное софинансирование, включая будущие договоры. При этом сохраняется такой же подход в случае, если у человека несколько договоров ПДС, и он хочет закрыть хотя бы один. Согласно новым правилам, участник сможет расторгнуть договор долгосрочных сбережений, по которому не получал софинансирование, и продолжать получать господдержку по другим договорам, если расторжение произошло до 1 апреля того года, когда ожидаются средства от государства. В 2024 году жители Башкортостана заключили 86 тысяч договоров ПДС, а сумма взносов составила почти 2,7 миллиарда рублей. Республика занимает восьмое место в России по количеству участников программы и шестое по объему средств. В первом квартале 2025 года было заключено 35,7 тысячи новых договоров ПДС, и сумма по ним превысила 690 миллионов рублей. По числу участников и объему средств Башкортостан по-прежнему входит в топ-10 регионов страны. ПДС — это добровольная программа, в которую может вступить любой желающий. Она была запущена в 2024 году и позволяет гражданам аккумулировать средства с помощью государственного софинансирования для получения дополнительного дохода в будущем или создания финансовой подушки безопасности. Для участия нужно заключить договор с НПФ и начать вносить взносы (не менее 2000 рублей в год). Один человек может открыть несколько счетов долгосрочных сбережений. Государство также будет пополнять счет гражданина, предоставляя софинансирование до 36 тысяч рублей в год в течение первых десяти лет участия. В то же время НПФ инвестиции средств, чтобы повысить доходность. Также в рамках ПДС можно перевести средства из системы обязательного пенсионного страхования. Все внесенные деньги, включая доход от инвестиций, застрахованы государством на сумму до 2,8 миллиона рублей. Участники программы могут также получить налоговый вычет в размере 13 от суммы взносов за год, но не более 52 тысяч рублей в год. Накопленные средства в ПДС можно получить по истечении 15 лет действия договора или достигнув 55 лет для женщин и 60 лет для мужчин. Возможны ежемесячные выплаты, которые гражданин может получать пожизненно или не менее 10 лет. Деньги можно также получить раньшего, например, для оплаты дорогого лечения или в случае потери кормильца. В других случаях досрочный вывод средств возможен, но без бюджетных доплат и инвестиционного дохода. Молодёжная газета",Программа долгосрочных сбережений станет более доступной в Башкирии,0,analytics,Йәмғиәт,2798,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-05-14/programma-dolgosrochnyh-sberezheniy-stanet-bolee-dostupnoy-v-bashkirii-4234899,2025-05-14T15:19:00+00:00
"Социаль әһәмиәтле хеҙмәттәрҙе электрон формаға күсереү, шулай уҡ яңы хеҙмәттәр булдырыу ""Мәғлүмәт иҡтисады"" милли проектының төп маҡсаттарының береһе булып тора. — Профилле ведомстволар менән берлектә социаль әһәмиәтле хеҙмәттәрҙе цифрлаштырыуҙы дауам итәбеҙ. Өфөләге Көнсығыш сығыу юлында юл хаҡы түләүҙән хәрби бәрелештәр һәм Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары, уларҙы йөрөтөүселәр, махсус хәрби операцияла ҡатнашыусылар, унда һәләк булғандарҙың ғаилә ағзалары азат ителә. Шулай уҡ, тәбиғи газ менән эшләгән транспорт хужалары көнсығыш сығыу юлы аша йөрөүгә 50 процент ташлама ала ала, - тип билдәләне Башҡортостандың Дәүләт идаралығының һанлы үҫеш министры Геннадий Разумикин.",Көнсығыш сығыу юлы буйынса ташламалар бар,1,news,Яңылыҡтар,675,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-06/k-nsy-ysh-sy-yu-yuly-buyynsa-tashlamalar-bar-4529563,2026-01-06T00:21:00+00:00
"Был бик көслө таҙарыныу үләне. Ул эстәге төрлө шештәрҙе кәметә, бауыр, бөйөр, ашҡаҙан, эсәктәрҙе таҙарта. Тик таштары булған кешегә уны бик һаҡ ҡулланырға кәрәк. Бик әҙләп башлап үҙегеҙҙе нисек тойоуға иғтибар бирегеҙ. Онкология ауырыуҙары менән ауырығандарға дегәнәк һутын ике сәғәт һайын икешәр сәй ҡалағы эсергә, бер айҙан тикшерелергә, әгәр ыңғай үҙгәрештәр булһа, бер аҙна ял итергә һәм тағы бер айлап дауам итергә. Йыйған дегәнәк япраҡтарын 5-6 сәғәткә һалҡын һыуға һалып торорға. Унан ит турағыс аша үткәреп, һутын һығып алырға. Йәки һут һыҡҡыс аша эшләп алырға. Көнөнә бер сәй ҡалағынан башлайбыҙ. Ас ҡарынға! Һутты эскәндән һуң ярты сәғәт бер нәмә эсергә лә, ашарға ла ярамай. Ныҡ әсе булһа ҡалаҡ осонда бал ҡабығыҙ. Әкренләп көнөнә өс мәртәбә эсеүгә күсәбеҙ. Быға тиклем һутты эсеп өйрәнгәндәр көнөнә өс мәртәбә берәр аш ҡалағы эсә ала. Дауаланыу курсы бер ай. Әҙер һут һыуытҡыста ике көн һаҡлана. Әгәр оҙағыраҡ һаҡларға уйлаһағыҙ, уны 11 итеп бал менән бутап алығыҙ. Дегәнәк һутын туңдырғыста ла һаҡларға була. Ул үҙенең шифаһын юғалтмаясаҡ. (Ҡулланыр алдынан табип менән кәңәшләшергә онотмағыҙ). Сығанаҡ: Башдонъя",Дегәнәк һуты эсеп алайыҡ,0,analytics,Сәләмәтлек,1125,https://tanburz.ru/articles/-auly-ur-bayly/2025-05-16/deg-n-k-uty-esep-alayy-4237694,2025-05-16T10:25:00+00:00
"Кәрәк: тауыҡ ите (һум ит) - 400 гр, картуф - 800 гр, шампиньон бәшмәге - 300 гр, һөт өҫтө 23-33 - 300 мл, һуған - 1 дана, сыр - 200 гр.",Жульен запеканкаһын бешерәйек,1,news,Яңылыҡтар,135,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-21/zhulien-zapekanka-yn-besher-yek-4516133,2025-12-21T12:30:00+00:00
"Башҡортостанда йылдарҙағы «Айыҡ ауыл» конкурсының төбәк этабы тамамланды. 6 майҙа ойоштороу комитеты еңеүселәр исемлеген раҫланы. Һөҙөмтәләр 15 майҙа «Башҡортостан» дәүләт концерт залында иғлан ителә. Хөкүмәттең оператив кәңәшмәһендә Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы рәйесе Юлдаш Йосопов ошо хаҡта һөйләне. Быйыл республика ауылдары араһында конкурс алтынсы тапҡыр уҙғарыла. «Айыҡ ауыл»дың төп маҡсаты – айыҡ һәм сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау, халыҡты йәмәғәт эшмәкәрлегенә йәлеп итеү, сәләмәт фекерләүҙе үҫтереү һәм изге, файҙалы эштәргә дәртләндереү. Конкурс башланғандан алып унда өс меңдән ашыу ауыл биләмәһе ҡатнашҡан. Әле республикала 51 еңеүсе ауыл «Айыҡ ауыл» исемен йөрөтә. Республика турына йомғаҡ яһағандан һуң уларға тағы 12 өҫтәлә.2024 йылда Стратегик башланғыстар агентлығы «Айыҡ ауыл» конкурсын «Халыҡтың йәшәү сифаты» йүнәлеше буйынса «Яңы заман өсөн көслө идеялар» форумының 1000 идеяһы исемлегенә индерҙе, тип яҙғайны«Башинформ». Башҡортостан Башлығы указы менән уҙған йылдан приз фонды 48,4 миллион һумға тиклем арттырылды. Конкурстың республика этабында ҡатнашыусыларға, еңеүселәрҙән тыш, 200 мең һум премия тапшырыла. Еңеүселәр иһә 3-6 миллион һум аҡсалата приз менән бүләкләнә. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",«Айыҡ ауыл» конкурсының республика этабы тамамланды,0,analytics,Йәмғиәт,1383,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-05-13/ayy-auyl-konkursyny-respublika-etaby-tamamlandy-4231930,2025-05-13T08:45:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырШул ук вакытта Русиянең Украинага һөүмендә республикадан кимендә 2575 ир-ат үлгән. Бу – ""Мобилизация в Татарстане"" рәсми хәбәрләр телеграм каналы Украинадагы сугышка ибәрү өчен хәрбиләр туплау ягыннан беренчелеккә чыгуы белән мактанды. Бу хәбәрендә канал Татарстандагы шартлар иң яхшысы, республикага контракт төзү өчен бөтен төбәкләрдән киләләр, дип тә искәртә. Чит төбәкләрдән килүчеләргә дә татарстаннарга булган кебек үк ике миллион сум бирелә, аларның юлын түлиләр, рәсмиләштерү эшләре беткәнче яшәү урыны бирәләр ди. Шул ук вакытта ""Медиазона"" белән мәгълүматынча, Украинада һәлак булучылар саны ягыннан Татарстан Русия төбәкләре арасындаберенче бишлектә. Ә Азатлык саннары ""Медиазона"" саннарыннан да күбрәк. Азатлык ачыклаганча, Русиянең Украинага каршы сугышында Татарстаннан кимендә 2575, кеше һәлак булган. Бу журналистлар ачык чыганаклардан таба алган мәгълүмат кына, чынлыкта сан тагын да зуррак була ала. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстан хакимиятенең рәсми хәбәрләр каналы Украинадагы сугышка контрактчылар туплау ягыннан беренчелеккә чыгуы белән мактанды,1,news,Яңылыҡтар,1076,https://www.azatliq.org/a/tatarstanning-rasmi-telegram-kanali-ukrainadagi-sugishka-jibaru-ochen-harbilar-tuplau-yaginnan-berenchelekka-chigui-belan-maktandi/33117296.html,2024-09-12T13:46:46+03:00
Башҡортостанда «Турист картаһы» системаһы индерелә башланы.,Башҡортостан буйлап сәйәхәт итһәгеҙ,1,news,Яңылыҡтар,59,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-13/bash-ortostan-buylap-s-y-h-t-it-ge-4505668,2025-12-13T12:35:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр2023 елның көзендә Русиядә мәчетләргә, мөселман үзәкләренә, Үзәк Азия илләреннән килеп Русия ватандашлыгы алганнар яши һәм эшли торган урыннарга рейдлар ешайды. ""Мемориал"" кеше хокукларын яклау үзәге юристы фикеренчә, бу тикшерүләрнең максаты - мобилизация, әмма алда президент сайлаулары торганга күрә аның икенче дулкыны башлануы турында рәсми игълан итмиләр. ""Хәлләр болайрак: Русия кораллы көчләрендә ротация булмау, хөкем ителгәннәр белән контракт төзүләр, мәчетләргә рейдлар белән килүләре Русия гаскәренең тере көч белән тулыландырылуга мохта булуы турында сөйли. Әмма хакимиятләр мобилизациянең икенче дулкынын ачыктан-ачык уздыра алмый, чөнки Путинның сайлау алды кампаниясе башланды. Мәскәүдә һәм Петербурда тынычлык атмосферасын тотып торырга кирәк. Шуңа хакимиятләр Украинадагы сугышка халыкның яклаучысызрак катламын әлеп итә бирә. 2022 елның көзендә, ""өлешчә"" мобилизация турында игълан ителгәннән соң Русиянең этник азчылык (яки асаба халыклар) вәкилләрен, кечкенә шәһәрләрдә, бистәләрдә яшәүчеләрнекүпләп мобилизацияләүләретурында хәбәр ителгән иде"", дип белдерде""Мемориал"" кеше хокукларын яклау үзәге юристы. Аның әйтүенчә, бу рейдлардан соң Русия ватандашлыгы алган мигрантларны хәрби исәпкә куялар, ә соңыннан мобилизацияләргә мөмкиннәр. ""Мобилизациянең икенче дулкынын игълан итмәүләренә карамастан, мигрантларга мобилизация повесткалары килә. Шуны онытмаска кирәк: президентның ""өлешчә"" мобилизация төгәлләнүе турында фәрманы юк һәм мобилизация игълан ителү фәрманы бүгенгәчә гамәлдә"", ди ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Мемориал"" юристы мәчетләрдә һәм мөселман үзәкләрендә рейдлар уздыруларын мобилизация белән бәйли",1,news,Яңылыҡтар,1635,https://www.azatliq.org/a/32736744.html,2023-12-19T08:39:48+00:00
"Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе урынбаҫары, шашка буйынса ете тапҡыр донъя чемпионы Тамара Михайловна Танһыҡҡужина: – Милләттең киләсәген ҡайғыртыу – маҡсатлы уйлай һәм эшләй белгән быуын үҫтереү. Бөтә донъя шашка федерацияһы вәкиле һәм Башҡортостан Республикаһы шашка федерацияһы башҡарма комитеты рәйесе булараҡ, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының эш проекттары сиктәрендә, йәштәрҙе шашка уйыны нигеҙендә үҫтереү һәм тәрбиәләү буйынса программалар булдырылды. Был хеҙмәтте балалар баҡсалары һәм мәктәптәрҙән башланыҡ. Уйын рәүешендәге спорт төрө ижади ҡарашлы, логикалы, тапҡыр булыуҙы, уйлау һәм шул уй менән артабан хәрәкәт итеүҙе талап итә. Аң һәм аҡыл менән алышырға, үҙ-үҙең менән идара итә белергә, рухи көс тупларға һәм уны дөрөҫ файҙаланырға өйрәтәбеҙ. Был белем беҙҙең йәштәргә бик тә кәрәк. Бөгөн милләтте уның үткән тарихы ғына түгел, ә өмөтлө киләсәге хаҡындағы мәғлүмәт тә билдәләй. Шашка буйынса түңәрәктәр Урал аръяғында киң таралды, балалар республика һәм ил кимәлендәге ярыш-тарға ла сыҡты. Башланғыс шулай булһа, бөгөн ул ваҡыттағы уҡыусылар – үҙҙәре уҡытыусылар инде. Йылдар ағымында шашка спорты төньяҡ-көнсығыш райондарҙа ла популярлашты. Бөтөн был үҫеш, алға китеш – республикала балалар, үҫмерҙәр һәм йәштәр өлкәһе күҙ уңында, улар менән төрлө даирә һәм кимәлдәге ойошмалар, хеҙмәттәр яҡшы шөғөлләнә икәндең матур күрһәткесе ул. Рәсәй Федерацияһының  һәм саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаты, медицина фәндәре докторы, профессор Сәлиә Шәрифйән ҡыҙы Мырҙабаева: – Ҡоролтайҙың телгә алып һөйләрлек данлы эштәре күп, әлбиттә, мин иһә халыҡ массаларын үтә лә әүҙем ҡуҙғытҡан «Айыҡ ауыл» проекты координаторы булараҡ, ошо конкурс тураһында фекеремде әйтер инем. Әйҙәгеҙ, аҙ ғына уның башланғысын да иҫкә төшөрөп китәйек. Белеүебеҙсә, 2010 йылда республикала «Айыҡ Башҡортостан» төбәк йәмәғәт хәрәкәте рәсми теркәлә. Уның тәү сираттағы маҡсаттары халыҡ араһында айыҡ тормошто пропагандалау һәм алкоголь менән тәмәке һатыуҙы сикләүгә йүнәлтелгән проекттарҙы ғәмәлгә ашырыу була. 2011 йылда конкурста 41 муниципаль райондан 99 ауыл ҡатнаша, шуларҙың 30-ы финалға сыға. Һуңынан был эшкә Башҡортостандың  Йәштәр сәйәсәте һәм спорт, Һаулыҡ һаҡлау министрлыҡтары, республика, район киң мәғлүмәт һәм матбуғат саралары, ҡала-район хакимиәттәре ҡушыла. Артабан инде проектҡа дәүләт әһәмиәте бирелә – Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы уны үҙ ҡанаты аҫтына ала. «Айыҡ ауыл»дың маҡсаты эскелеккә ҡаршы көрәштә генә түгел, ул күпкә киңерәк һәм юғарыраҡ төшөнсәләргә таяна. Мәҫәлән, баштан башлағанда, был сарала ҡатнашыуға ниәт итеүсе ауыл халҡы йыйылып ултырып һөйләшә – бәләкәй ҡор йыя. Йәғни, ауыл үҙ аллы ҡарар ҡабул итә. Ярыш барышында ауылда лидерҙар асыҡлана, кемдәрҙәлер был сифаттар асылып китә. Бәләкәй генә йәмғиәт «халыҡ тәрбиәһе» ҡанундарын булдыра, намыҫ, сәм, ғорурлыҡ, изгелек, ярҙамсыллыҡ кеүек матур төшөнсәләр алға сыға. Ауылдаштар ойоша, кәңәшләшеп, һөйләшеп, бер төптән булып ҡуҙғалырға өйрәнә. Асылда, бөтөн был матур ғәҙәттәр һәм йолалар беҙҙең халыҡҡа таныш ул, бары тик ҡан хәтерен яңыртып, уятып ҡына ебәреү зарур. Быларҙы беҙ саралар барышында төрлө матур миҫалдарҙа күрҙек тә инде. Хәйбулла район хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары Роза Раузат ҡыҙы Рәсембәтова: – Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының «Айыҡ ауыл» проекты сиктәрендә етди һәм файҙалы эштәр башҡарылыуын билдәләп китмәксемен. 2022 йылда райондың Бәләкәй Арыҫланғол ауылы Гран-при яуланы. Конкурс конкурс менән, әлеге урында ошо бәйге барышында асылған һәм барыбыҙҙы ла хайран иткән ҡатын-ҡыҙҙарҙың мөмкинлектәре һәм тырышлыҡтары тураһында булыр һүҙем. «Айыҡ ауыл» конкурсына тиклем үк районда «Айыҡ ҡатын» тигән бер йүнәлеш башланғайны. Әлбиттә, был тәңгәлдә һүҙ ҙә, бәхәстәр ҙә булды. «Ни өсөн башҡорт ҡатынын «айыҡ» тигән һүҙгә бәйләйһегеҙ? Ул башлыса иҫерекме ни? » – тигән һорау ҙа ҡуйҙылар. Тик былай ҙа айныҡ тормош алып барған һәм эскелек афәте менән йөҙгә-йөҙ бәрелмәгән кешеләр менән эш итеү ауыр  түгел,  ә шул  проблема эсендә булғандар менән баҫып ҡара һин стартҡа. «Айыҡ ҡатын» төшөнсәһе булғас, тимәк, «иҫерек ҡатын» тигәне лә бар. Бәләне йәшергәнсе, уны үҙ исеме менән атап, уға ҡаршы ваҡытында көрәшергә кәрәк, тип иҫәпләнек. Бәләкәй Арыҫланғол – шундай бөтөн, матур ауыл, унда аҫаба халыҡ йәшәй. Һәм ошо ауылдың конкурста ҡатнашыу сиктәрендә беҙ әлеге «Айыҡ ҡатын» проектын дауам иттек. Район буйынса эскелекте үҙ яҙмыштарында кисергән һәм был афәттән ҡотолорға теләгән 13 ҡатын йыйып алынды һәм шулар менән асыҡтан-асыҡ һөйләшеү ойошторолдо. Ҡатындар «йәшел йылан» ҡоллоғона ниндәй юлдар менән эләгеүен, ниндәй хаталар яһауын һәм бөгөн шуға ҡаршы көрәшеүҙәрен бәйән итте. Араларынан берәүһенең: «Мине аңлап, ярҙам итеп, балаларымды ҡайтарышып йөрөүҙәренә ҙур рәхмәтлемен. Үҙемә бындай кешесә мөнәсәбәтте беренсе тапҡыр тоям», – тигәне һаман хәтеремдә. «Айыҡ ауыл»ға артабан Әбүбәкер, Федоровка ауылдары ҡушылды. Уларҙа ла әлеге «Айыҡ ҡатын» әүҙем эшләне. Федоровкала, мәҫәлән, 15 ҡатын-ҡыҙ наркологияла иҫәптә торһа, бөгөн берәү ҙә юҡ. Район буйынса 16 баланы приюттан ғаиләләренә ҡайтарҙыҡ. Әлеге уңыштарға өлгәшеү өсөн райондың ҡоролтай, ғаилә хеҙмәте, опека, ҡатын-ҡыҙҙар ойошмаһы кеүек йәмәғәт эшмәкәрҙәре ниндәй генә алым ҡулланманы.",Ҡоролтайға – 30 йыл.,0,analytics,Аңлатма,5188,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-12-12/oroltay-a-30-yyl-4504073,2025-12-12T11:34:00+00:00
"Өфөлә Кузнецов Затонындағы 164-се белем биреү үҙәгенә киләсәк уҡыусыларҙың исемлектәрен төҙөй башлағандар. Әлегә ваҡытлыса Киров районының башҡа мәктәптәрендә уҡып торған балаларҙың документтарын яңы мәктәпкә ебәрәләр, шуға уларҙың ата-әсәләренән ғариза талап ителмәй, тигән район хакимиәте башлығы Илвир Нурдәүләтов. 7 һәм 9 февралдә, балалары Өфөнөң башҡа мәктәптәрендә уҡып йөрөһә лә, уларҙы яңы мәктәпкә күсерергә теләгән ата-әсәләрҙән ғаризалар ҡабул ителәсәк. Яңы мәктәп 2200 балаға иҫәпләнгән. Ул республикала ғына түгел, тотош Волга буйы федераль округында ла иң ҙур мәктәп булып тора. Синыф бүлмәләренән тыш, унда дүрт спорт һәм тамаша залы, дизайн студияһы, фото һәм кино студияһы, театр студияһы, нәшриәт үҙәге, робот техникаһы кабинеты, компьютерлы интерактив 3-кабинеты йыһазландырыла. Сығанаҡ: Башинформ.",Яңы мәктәпкә документтар ҡабул итәләр,1,news,Яңылыҡтар,818,https://amanat.su/news/novosti/2026-02-05/ya-y-m-kt-pk-dokumenttar-abul-it-l-r-4565809,2026-02-05T12:38:00+00:00
Казанда Корбан бәйрәме көне. 2010 елРәфик МөхәммәтшинНәфигулла АшировРавил Гайнетдин,Кайсы көнне чалынган корбан кабул була?,0,analytics,Татарстан,84,https://www.azatliq.org/a/24749884.html,2012-10-24T15:16:01+00:00
"Юмористик әҫәрҙәрҙең геройҙары - башлыса реаль кешеләр. Бер ваҡыт дуҫ егет алып килгән бал менән редакцияла сәй эсеп ултырабыҙ. Шул мәл институтта эшләгән бер ағай килеп инде, ул бал буйынса белгес икән. Танышҡас, унан өҫтәлебеҙҙәге татлы был ризыҡтың ниндәй төрө икәнен әйтеүен һораныҡ. Ҡунағыбыҙ балды тәмләп ҡараны ла: ""Йүкә балы шикелле ул, сәскә балы шикелле ул"", - тип аныҡ ҡына яуап бирә алманы. Ошо хаҡта ""Белгес"" хикәйәһен яҙҙым. Тағы бер юмористик әҫәрем - ""Өй эйәһе"" - ауылдашым тураһында ине. Ауылға ҡайтҡанымда бер ағай (ул да ҡалала йәшәй) осраны ла: ""Ҡустым, анау юморесканы һин яҙҙыңмы? "" - тип һораны. ""Эйе"", - тием, ә эстән, хәҙер был миңә асыуланыр инде, тип уйлап торам. Ул юмореска геройының бер туған ағаһы ине. ""Ысынлап та, ҡустым менән килен шундайыраҡ хәлдә булдылар. Маладис, дөрөҫ яҙғанһың"", - тине әңгәмәсем. Әлбиттә, үпкәләүселәр ҙә булды. Мәҫәлән, ""Профессор дәресе"" тигән юморескам билдәле бер кеше хаҡында ине. Ул үҙен танып, баш мөхәрриргә: ""Венер Исхаҡов фән әһелдәренән көлә"", - тип әйтеп ебәргән. Аңлаған кеше аңлай, аңламағандар үпкәһен туғандары, башҡалар аша ла еткерә. Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында ""Йырланмаған йырым һин"" повесы буйынса ҡуйылған һинең спектакль аншлаг менән үтте. Был ваҡиғаны үҙең, уҡыусыларың нисек ҡабул итте? - Театрҙың баш мөхәррире Динара Ҡәйүмова минең әлеге повесты уҡып, ""Шул әҫәреңде тулыһынса ебәр әле, режиссерҙарға тәҡдим итеп ҡарайым"", тигәс, тәүҙә ышанмайыраҡ та торҙом. Сөнки ҡасан да булһа театрҙа минең әҫәрем ҡуйылыр тигән уй башҡа инеп сыҡҡаны ла юҡ ине. ""Йырланмаған йырым һин"" повесының сәхнәгә күтәрелеүе, халыҡтың эркелеп йөрөүе, ҡайһы берәүҙәрҙең, ""бик фәһемле, уйға һала"", тип баһа биреүе, әлбиттә, күңелдә ҡыуаныс тойғоһо, киләсәккә дәрт уята. Әйткәндәй, минең үҙемдең дә бит артист булырға теләгем бар ине. Тик, сәнғәт институтының ишеген асҡас, артабан үтергә ҡыйыулығым етмәне. Премьеранан һуң тамашасыларҙың гөрләтеп ҡул сабыуы, ""автора"", ""автора"" тип ҡысҡырыуы, сәхнәгә күтәрелеүем ошо бойомға ашмаған хыялымдың бер сатҡыһы һымаҡ тойолдо. Спектакль сәнғәт, ижад темаһына, сәнғәт кешеләренең тормошона арналыуы менән отошлолор, тим. Әлбиттә, бында сценарий авторы Динара Ҡәйүмованың, ҡуйыусы режиссер Айрат Абушахмановтың талантына баш эйергә кәрәк. Әҫәрҙең йөкмәткеһе нимәнән ғибәрәт? Артистар һеҙ әйтергә теләгән фекерҙе тамашасыға еткерә алдымы? - Унда уйлап сығарылған бер деталь дә юҡ тиерлек, һәр береһе - тормоштан алынған, үҙем ишеткән, күргән ваҡиғалар. Хәсән исемле егет сәнғәт институтында вокал бүлектә уҡый. Уға уҡытыусылары ҙур киләсәк юрай. Әммә ул студент сағында уҡ Нәжибә исемле һатыусы ҡыҙға өйләнә. Диплом алғас, Хәсәнде Италияға ике тапҡыр стажировкаға ебәрергә теләйҙәр, әммә ҡатынының ҡаршылығы арҡаһында ул сит илдә белемен камиллаштыра алмай. Талантлы егет филармонияла эш башлай, тик ҡатынының көнләшеүе сәбәпле сәхнәнән китергә мәжбүр була. Шулай итеп, йәш йондоҙ үҙенең яратҡан эшен юғалта. Бының менән, һәр кем тормош юлдашы итеп уның талантын таныған, һөнәрен яратҡан, үҙен хөрмәт иткән кешене һайларға тейеш, тип әйтергә теләйем. Шуныһы ҡыуаныслы - театрҙа өлкән быуынды алыштырырҙай талантлы йәштәр эшләй. Хәсән Вәлиевтың йәш сағын Алмаз Йосопов урыны-еренә еткереп башҡарыуы менән тамашасының күңелендә уйылып ҡалды. Музыкаль мелодрама булғас, ул бер нисә йыр башҡара, шуның менән үҙен моңло йырсы итеп тә танытты. Яһил Нәжибәне иһә Илүзә Күсәбаева һәләк оҫта башҡара. Өлкән Хәсәнде - Азамат Ғафаров, педагог Йәүҙәт Мусинды - Фидан Ғафаров, башҡа ролдәрҙә Светлана Хәкимова, Миңзәлә Хәйруллина, Алһыу Бәхтиева, Римма Ҡаһарманова, Гөлфиә Рафиҡова, Руслан Хайсаровтар уйнай. Тап улар миндә, артабан да сәхнә менән дуҫлыҡты дауам итергә кәрәк, тигән хыял да тоҡандырҙы әле бына. Байгилде МОТАЛЛАП яҙып алды. 2025.",ЯҢЫ ХЫЯЛ БӨРӨЛӘНДЕ.,0,analytics,Йәмғиәт,3766,https://henek.info/articles/common_material/2026-01-22/ya-y-hyyal-b-r-l-nde-4546668,2026-01-22T15:35:00+00:00
"Съёмки картины проходили в разных районах республики, включая Баймакский, где особенно бережно сохраняются традиции коневодства. На первом плане — красоты башкирской природы, знаменитая башкирская лошадь и родной язык. Особую ценность фильму придают его герои — люди, знакомящие зрителей с традициями и культурой региона. Среди них Айсылу Файзуллина из этнотура «Ирандык», которая поделилась секретами приготовления кумыса. Расих Юртбаков рассказал о юных жителях, обучающихся конному спорту, включая джигитовку, а Алмаз Шугуров — о своих достижениях и вкладе в развитие конного спорта. В создании картины также приняли участие конезаводчики, учёные, кумысоделы, табунщики, ремесленники, мастера шорных изделий, сельхозтоваропроизводители, объездчики и представители конного спорта. Документальный фильм призван не только познакомить зрителей с уникальной башкирской лошадью, но и стать дидактическим материалом для студентов профильных учебных заведений, молодых специалистов и всех, кто интересуется коневодством и башкирскими традициями. Гости фестиваля смогут увидеть первые кадры фильма и ближе познакомиться с замыслом его авторов. Проект реализован при поддержке грантов Главы РБ. Он направлен на сохранение и развитие традиций коневодства, кумысоделия и народных ремесел Башкортостана, а также продвижение бренда башкирской лошади на федеральном уровне. Напомним, по традиции в программе «Башкорт аты» — спортивные состязания, грандиозный конный парад, театрализованное представление, выставка ремёсел, большой концерт звёзд башкирской эстрады и многое другое. Международный фестиваль проводится уже четвертый год. Это крупнейшее научно-просветительское и культурно-спортивное мероприятие, посвящённое сохранению и популяризации башкирской породы лошадей. Ранее «Башинформ» сообщал, что Конный парад фестиваля «Башкорт аты-2025» принимает заявки на участие.","В Башкирии презентуют ролик о фильме, посвящённом фестивалю «Башкорт аты»",0,analytics,Йәмғиәт,1865,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-09-02/v-bashkirii-prezentuyut-rolik-o-filme-posvyaschyonnom-festivalyu-bashkort-aty-4369943,2025-09-02T10:57:00+00:00
"В октябре прошлого года Союз журналистов Башкортостана объявил о сборе денег на приобретение дорогостоящего оборудования для работников сферы СМИ, мобилизованных на СВО. Руководитель Агентства по печати и СМИ М. В. Ульчев поддержал это начинание и призвал внести свой вклад коллег и жителей региона. «Сотрудники наших СМИ активно поддерживают бойцов из республики. Они собирают гуманитарную помощь, плетут маскировочные сети и изготавливают печи-буржуйки, окопные свечи. В октябре сотрудники Дома печати сами отвезли гуманитарную помощь мобилизованным журналистам. После этого, по запросам бойцов - наших коллег, мы объявили дополнительный сбор денег, который завершился в конце года. Сегодня на эти средства мы заказали для них разведывательный дрон», — отметил Максим Ульчев. На 2026 год также запланированы поездки республиканских журналистов в зону СВО, включая гуманитарные миссии. По итогам послания Главы республики, журналисты Издательского дома «Республика Башкортостан» совместно с Союзом журналистов региона объявили новый сбор. ""Планируем купить дроны, а также другие необходимые вещи и передать их полку «Башкортостан», - сказал Вадут Исхаков, председатель Союза журналистов республики. «Радий Фаритович сформулировал суть своего послания тремя словами: «Всё для Победы». Мы видим свою задачу ещё и в расширении этого посыла до тезиса «ВСЕ для Победы! », подразумевая расширение круга сограждан, вовлеченных в наше общее важное дело. Предлагаю каждому подумать, какой вклад он внес в победу и как еще может поддержать бойцов из республики. Объединив силы, инициативы, возможности, мы обязательно победим», — подчеркнул Максим Ульчев. Фото, материал - группа в ВК  ""Союз журналистов""",Все для Победы!,0,analytics,Аңлатма,1695,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-02-11/vse-dlya-pobedy-4573597,2026-02-11T11:22:00+00:00
"Опытная комиссия оценивает работы на такие темы, как ""Искусственный интеллект как инструмент в производстве медиаконтента"", ""Роль национальных периодических изданий в сохранении этнических традиций и культур"", ""Тенденция современного дизайна медиа» и т. д.",В Уфимском университете науки и технологий идет защита магистерских диссертаций,1,news,Яңылыҡтар,256,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-21/v-ufimskom-universitete-nauki-i-tehnologiy-idet-zaschita-magisterskih-dissertatsiy-3817645,2024-06-21T13:11:45+00:00
"Әллааһүммә гаафинии фии сәмгый. Әллаһүммә гаафинии фии бәсарии ләә иләәһә илләә әңтә. Әллааһүммә иннии әгуүзү бикә минәл-күфри вәл-фикори. Әллааһүммә иннии әгуүзү бикә мин газәәбил кабери. Ләә иләәһә илләә әңт. Йәә, Аллам, тәнемде, ҡолаҡтарымды, күҙҙәремде һау-сәламәт ҡыл. Һинән башҡа ғибәҙәт ҡылырға лайыҡлы хаҡ илаһ юҡ. Йәә Аллам, һиңә көфөрлөктән һәм фәҡирлектән, ҡәбер ғазабынан һаҡланыуҙы һорап һыйынам. Һинән башҡа ғибәҙәт ҡылырға лайыҡлы илаһ юҡ. Сығанаҡ: ""Ағиҙел"" журналы. Фото: ""Даирә"" төркөмө. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Һаулыҡ һорау доғаһы,0,analytics,Iman bar a khla bar,931,https://yanshishma.com/articles/iman-bar-a-khla-bar-/2025-11-21/auly-orau-do-a-y-4477241,2025-11-21T15:40:00+05:00
"фикерләрИюнь азагында өчен ( иһазларының операцион системы) кушымталар ясаучы Али Кужугет Калифорниянең Купертино шәһәрендә -ның төймәсар (клавиатура) өчен аваплы төркеме белән очрашты. Ул -га кирилл хәрефле төймәсарлар кушу тәкъдимен иткерде. Бу хакта Али үзенең Телеграм каналындаязып чыкты. Үз тәкъдимен ул 80 битлек саллы презентация белән күрсәтте. Моннан тыш ул Русия халыклары вәкилләреннән 36 видеомөрәәгать тә алып килде. Бу мөрәәгатьләр шулай ук Телеграм каналда чыкты. Кужугет үзе Тывадан. Новосибирски дәүләт университеты мехматын тәмамлаган. Русия халыклары телләре өчен дистәләгән дигитал проект авторы. — Ана телен таләп итү – талымлык билгесе түгел. Бу безнең фикерләү, сөйләү, ярату ысулы, — ди ул. Бүгенге көндә урыс теленнән тыш башка милли терләрнең системы өчен -ның үзенең төймәсарлары юк. Активистлар һәм -белгечләре үзләре төймәсарлар ясый ала, әмма аларның булган ихтыяларны тулысынча канәгатьләндерми, ди тел активистлары. Туган телләр хәрефләрен өстәү нигә мөһим? Кужугет үз каналында өч мөһим сәбәп атый: Бүгенге көндә -та Русиянең төп телләре арасыннан тулысынча төймәсарлар бары чуаш теленә өчен генә каралган, ләкин анда да сүзлек тә, тавыш белән язу да юк. Калган 150 дән артык телнең кулланучыларына ышанычсыз чит кушымталарга мөрәәгать итәргә туры килә. Нәфисә, татар -белгече: — Бүгенге көндә татар телендә язу өчен чит кушымталарны кулланырга туры килә. Кайвакыт татар хәрефләрен башка телләрнең символлары белән алыштырырга да мәбүрбез. Мәсәлән, мин татар телендә язу өчен күбесенчә казакъ төймәсарын кулланам. Бу уңайсыз, кайвакыт сүзләрнең мәгънәсен бозып ибәрә. Автотөзәтү дә татар теле өчен эшләми. Татар теле – Русиядә таралу буенча икенче тел. Татарча миллионлаган кеше сөйләшә. Безгә үз телебезне дигитал киңлектә саклап калу мөһим, — ди ул. Айлана, тыва телендә сөйләшүче: — Мин ике телдә - урыс һәм тыва телләрендә иркен сөйләшәм. Тыва теле – минем туган телем, гаиләм белән тыва телендә аралашабыз. Һәм хәзер без, бөтен заманча дөньяда кебек үк, мессенджер аша аралашабыз. Мин туганнарым белән тыва телендә аша элемтәгә керә алмыйм, чөнки тыва теле хәрефләре юк. Тыва төймәсарын өстәү безнең өчен бик мөһим. Тел яшәсә, мәдәният тә яши. Тыва активисты белән беренче очрашуда вәкилләре ""ноль фазасы""н тәкъдим итте: урыс төймәсары нигезендә киңәйтелгән гомуми кирилл төймәсарын ясау. Бу техник киртәне юкка чыгарачак, ди алар. Аннан соң һәр тел өчен аерым сүзлек ыю һәм тавыш функцияләрен тоташтыру мөмкин булачак. -2025 дип аталган чарасында да уңай хәбәр яңгырады: тай теле өчен яңа 24 төймәле тай клавиатурасын күрсәтте һәм яңа өчен ""тагын 26 тел"" вәгъдә итте. Шулай итеп, ширкәт телләр тәэмин ителешен киңәйтүгә әзерлеген күрсәтә. Кужугет һәм башка тел активистлары көзгә кадәр шундый план куя: Юл харитасы уңса, Русиянең асаба телләре өчен беренче систем төймәсарлар 2026 елда 27-нең сынау режимында пәйда булырга мөмкин. Дистәләрчә халык өчен бу айланманың яңартуы гына түгел, ә дигитал дөньяда телдә иркен язарга, балаларны укытырга, мәдәниятне үстерергә киртәсез мөмкинлек булыр. Русиядә",Тел активистлары -га милли телләр хәрефләрен өстәүне сорый,0,analytics,Татарстан,3039,https://www.azatliq.org/a/33455391.html,2025-07-03T06:05:42+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЯкыннары әйтүенчә, терелеп бетмәгәннәрне, яралыларны да штурмга ибәрәләр. ""Егетләрне әсирләр кебек идән асларында тоталар. Йомыш белән чыкканда да бары тик автомат төбәве астында гына чыгарга ярый"". Башкортстаннан Украинадагы сугышка мобилизацияләнгән ирләрнең туганнары Русия президенты Владимир Путинга һәм Башкортстан башлыгы Радий Хәбировкавидеомөрәәгатьяздырган. Алар 29601 нче хәрби бүлекчәдә сугышучы ирләргә нинди мөнәсәбәт булуына зарлана. ""Безнең ирләр ике ел диярлек хәрби бурычларын лаеклы итеп үтәп килде. Марьинка белән Новомихайловканы һөүмгә тотты, кемдер кулсыз һәм аяксыз калды. Яралыларны ут эченнән алып чыктылар, тик берсен дә искә алучы да, бүләкләүче дә булмады"", дип башлана мөрәәгать. Хәзер хәлләр тагын да авыррак - Башкортстан ирләрен ""гади офис эшчеләре"" булуларына карамастан терәк пунктлар штурмына ибәрәләр, ди алар. Якыннары терелеп бетмәгәннәрне, яралыларны да штурмга ибәрәләр ди. ""Безнең егетләрне әсирләр кебек идән асларында тоталар. Йомыш белән чыкканда да бары тик автомат төбәүе астында гына чыгарга ярый. Сулары белән ризыклары бармы - билгесез. Мобилизацияләнгәннәрнең шәхси милкен, документларын да тартып алганнар"", ди туганнары. Алар 29601 нче хәрби бүлекчәдә башбаштаклыкны туктатуларын, хәрбиләргә шәхси әйберләрен кире бирүне, гаеплеләрне әзага тартуларын, хәрбиләрне демобилизацияләүне таләп итә. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстаннан мобилизацияләнгән ирләрнең туганнары видеомөрәәгать чыгарды,1,news,Яңылыҡтар,1508,https://www.azatliq.org/a/bashkortstannan-mobilizatsiyalangan-irlarneng-tugannari-videomorajagat-chigardi/32986108.html,2024-06-10T09:59:18+03:00
"Башҡорт фильмы «Илһөйәрлек һәм Ватанға һөйөү» категорияһында иң яҡшыһы тип танылған. Беҙҙең икеләтә еңеү тип әйтергә мөмкин.  Минең сценарий буйынса төшөрөлгән Ку-ку фильмы ла лауреаттар  иҫәбендә, – ти Фәрзәнә. ""Тыуған һуҡмаҡтар"" милләт-ара телекиноконкурсын Мәскәүҙең Милли сәйәсәт һәм төбәк-ара мөнәсәбәттәр департаменты булышлығында Милләттәр йорто уҙғара. Конкурстың һайлап алыу этабында Рәсәйҙең 52 төбәгенән 339 фильм ҡатнашҡан, финалға 60 фильм үткән. Сығанаҡ: Башинформ.",Нигеҙ – еңеүсе,1,news,Яңылыҡтар,479,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-09/nige-e-e-se-4043832,2024-12-09T10:34:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр2024 ел башыннан бирле диспансеризация вакытында онкологик авыруларны беренче тапкыр 215 кешедә ачыклаганнар. Татарстанда яшәүче 112 мең кешедә онкологик авырулар ачыкланган. Бу хакта диспансеризациягә багышланган брифингта Татарстан сәламәтлек саклау министры урынбасары Альмир Абашевәйтте, дип иткерә""Бизнес "".2024 ел башыннан бирле диспансеризация вакытында онкологик авыруларны беренче тапкыр 215 кешедә ачыклаганнар. Шуларның 78 процентында яман шешне иртә стадияләрендә ачыклаганнар. ""Яман шешне дәвалап була. Бүген авыруларда яман шеш өченче, дүртенче кебек соңгы стадияләрендә ачыкланса да, биш елдан соң да исән калу ихтималы шактый зур. Тик онкологик аыруны ни кадәр иртәрәк ачыкласак, авыруның яшәячәге фаразлары да шул кадәр яхшырак"", дигән ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда 112 мең кеше яман шеш белән авырый,1,news,Яңылыҡтар,915,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-112-meng-keshe-yaman-shesh-belan-aviriy/33000549.html,2024-06-20T10:54:39+02:59
"– Кешеләр Рөстәмдең (йырсы Рөстәм Асаев – Лилиәнең тәүге тормош иптәше – редакция) ҡатыны менән дуҫ булыуыма шаҡ ҡата. Ә нимәгә аптырарға һуң? Иң мөһиме – улар бәхетле, беҙ бәхетле. Ғүмергә шулай дауам итһен. Беҙҙең Кәрим беренсе күреүҙән Рөстәмдәрҙең ҡыҙы Әминәне яратты. Әсәй, мин уға өйләнәм, ти. Апайым кеүек ҡара ҡыҙҙар оҡшай миңә, тип тә өҫтәй. Әле Рөстәм дә, кейәүем булырһың, әллә ҡайҙан эҙләп йөрөргә кәрәкмәҫ, тип улымды өмөтләндереп ҡуйҙы. Ошо көндәрҙә Мөслим менән Әминәне ҡунаҡҡа көтәбеҙ. Үткәндәр менән йәшәргә ярамай. Ваҡытында уйыңдан ебәрергә кәрәк, - тигән Лилиә. Ә һеҙ Лилиә кеүек булдыра алыр инегеҙме? Тәүге ирегеҙҙең ҡатыны, балалары менән дуҫтарса мөнәсәбәт урынлаштырып, аралашып йәшәй алыр инегеҙме? Арағыҙҙа шулай иткәндәр бармы? Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.","Кешеләр элекке иремдең ҡатыны менән дуҫ булыуыма шаҡ ҡата, ти Лилиә Биктимерова",0,analytics,Әҙәбиәт,864,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2026-01-10/keshel-r-elekke-iremde-atyny-men-n-du-bulyuyma-sha-ata-ti-lili-biktimerova-4532420,2026-01-10T10:10:00+00:00
"Иллюстратив рәсемАннексияләнгән Кырымның Карасубазар (Белогорски) техникумы укытучысы Андрей Белозеровны уку йортында ""Байрактар"" исемле украин ыры кушып куюы өчен эшеннән алганнар. Бу хакта Русиянең""Крым 24""дәүләт телеканалы һәм Русия хөкүмәте яклы -каналлар хәбәр итә. ""Байрактар"" ырын кабызган укытучыныңвидеосысоциаль челтәрләрдә чыкты. Белозеровка инаять эше яный дип хәбәр ителә. Русиянең -ШОТ басмасы ""укучылар Андрей Белозеровтан зарланган"", дип язды, янәсе укытучы гел ""Украин кораллы көчләренең килүен көтәм дип сөйләгән, социаль челтәрләрдә русияләр турында начар фикерләр калдырган, Русия гаскәренең югалтуларына сөенгән һәм тиздән Кырым күпере булмаячак дип әйткәләгән"". Карасубазар техникумында медиа чараларына Белозеров үз теләге белән эштән китте дип белдергәннәр. Укытучы үзе дә, Русия куәт оешмалары вәкилләре дә әлегә фикер белдермәде. Кырымда украин ырлары тыелуның бу беренче очрагы түгел. Бу Кырымда Русия репрессияләренең тагын да көчәюен аңлата ди белгечләр. Күптән түгел Аннексияләнгән Кырым башлыгы Сергей Аксенов Украина хакимиятен хуплаган шигарләр кычкырган һәм украин ырлары ырлаган кешеләрне хакимиятләр эзәрлекләячәк дипянады. Аксеновның бу белдерүе Бакчасарай шәһәрендә туй вакытында ""Червона калина"" ырын башкарудан соң чыккан зур әнал беләнбәйле булды. Моннан тыш Акмәчеттәге Гагарин паркында украин шигарләре кычкырган һәм украин ырлары ырлаган биш үсмерне тоткарладылар. Аларга Русия гаскәрен дискредитацияләү турында административ беркетмәләртөзелде. Шулай ук аннексияләнгән Кырымның Щелкино шәһәрендәге кафеда Украин рэпчысы -ның ""Кыргый басу"" ырын уйнаткан диджейны Русия мәхкәмәсе 10 тәүлеккәкулга алган иде.",Кырымда украин ыры кабызып куйганы өчен техникум укытучысын эштән ибәргәннәр,1,news,Яңылыҡтар,1650,https://www.azatliq.org/a/32035288.html,2022-09-15T14:57:43+00:00
"Русия мәктәпләрендә 1-11 нче сыйныфларда ""Православие мәдәнияте"" дәресләрен кертү мәсьәләсе куера. Мәгълүмат чараларында әлеге проектның яңартылуы һәм тавыш бирү өчен мәктәп програмнары төзү белән шөгыльләнүче Федераль укыту-методик берләшмә (УМО) әгъзаларына ибәрелгәнлеге белдерелде. Берләшмә әгъзалары 30 ноябрьдән дә соңга калмый әлеге проектны хуплап, йә булмаса, каршы тавыш бирергә тиеш иде.29 ноябрь Русия мәгариф академиясе президенты Людмила Вербицкая, күрәсең, мәгълүмат чараларында зур шау-шу туу сәбәпле, ""анкеталар тавыш бирү өчен ашыгып ибәрелгән"" дип белдерде. Аның сүзләренчә, янәсе, урынбасары Виктор Басюк әзер булмаган проектны үз белдеге белән укыту-мәгариф берләшмә әгъзаларына тараткан. Вербицкая бу проектның эшләнеп бетәчәген һәм яңадан тавыш бирүгә чыгарыласын кире какмый. Урыс православ чиркәве вәкиле шау-шудан соң, үз чиратында, мәктәпләрдә ""Православие мәдәнияте""н укыту мәбүри булмаячак дип белдерде. ""Православие мәдәнияте"" дәресләрен мәктәпләргә кертү өчен әзерләнгән беренче проект әен белгечләр тарафыннан кире кагылган иде. Әгәр укыту-методик берләшмә хупласа, мәктәпләргә 1-11 нче сыйныфларда әлеге фәнне әдвәлгә кертегез дигән федераль дәрәәдәге методик тәкъдимнәр ибәрелергә мөмкин. Әлеге проект Русия мәгариф министрлыгы һәм төбәкләрдәге епархияләр тәкъдиме белән әзерләнде дип белдерелә. С. сайтында ""Православие мәдәнияте нигезләре"", һәм шулай ук балаларга дини карашларны тагучы теләсә нинди фәнне укытуны тыярга дигән петиция имзалаудәвам итә.30 ноябрь Казан вакыты белән 17 сәгатькә таләпне 46 800 кеше имзалаган иде. Әлегә Русия мәктәпләрендә 4 нче сыйныфта ""Диннәр мәдәнияте нигезләре һәм дөньяви әхлак"" фәне укытыла. Ата-аналар теләге белән әлеге фәннең ""Дөньяви әхлак"", ""Дөнья диннәре мәдәниятләре"", ""Православие"", ""Ислам"", ""Буддизм"", ""Иудаизм"" өлешләре сайлап алынды. ""Бу мәсьәлә Татарстанда ентекләп тикшереләчәк""Татарстан Дәүләт шурасының мәгариф, фән, мәдәният һәм милли мәсьәләләр комитеты рәисе Разил Вәлиев Азатлыкка эшләр итдигә китсә, ""Православие мәдәнияте""н мәктәпләргә кертә башласалар, республика үз сүзен әйтәчәк дип белдерде. Разил ВәлиевБу милли республикалар өчен бик четрекле мәсьәлә. Без (Татарстан) күпмилләтле һәм күпдинле республика. Шуңа күрә, бу мәсьәлә бездә бик тә ентекләп тикшереләчәк. Без аны болай гына уздырып ибәрергә ыенмыйбыз, ди Вәлиев. ""Урыстан кала башка милләтләрнең дине белән исәпләшмиләр""Башкорт дәүләт университетының Тарих факультеты профессоры Марат Колшәрипов Русиядәге мәктәпләргә 1-11 нче сыйныфка кадәр ""Православ мәдәнияте"" дәресләрен кертү Мәскәү алып барган ""россиян"" милләте, бердәм русияле ясауның чираттагы адымы булачак дип белдерә. Марат Колшәрипов""Православие мәдәнияте""н генә укыту ул урыс булмаган халыкларга юнәлтелгән сәясәт икәнлеге көн кебек ачык күренә. Аларның Русия президенты Валадимир Путин хуплаган бердәм русияле милләт ясау проекты бар. Дин – итди әйбер. Мөселманнар үз динен ташламаса, үз теленә дә тугры кала. ""Православие мәдәнияте"" дәресләрен кертү –бала-чагаларны мәктәп елларыннан ук православ дингә кертү өчен уйланылган адым ул. Мин православ балалардан тыш мөселман балаларына бу дәресне укытуны хуплый алмыйм. Бу хәл милли мәсьәләдә бөтенләй читкә тайпылуны, урыстан кала башка милләтләрнең дине, теле һәм рухи байлыклары белән исәпләшергә теләмәүне аңлата"", ди Колшәрипов. Аның сүзләренчә, Башкортстандагы хакимияттәгеләр дә, парламентта утыручылар да республикадан Русия Думасына сайланган депутатлар да ""Првославие мәдәнияте""н кертүгә каршы төшмәячәк. ""Депутатлар барсы да үз урыннары өчен куркып утыра. Аларның хәле яхшы. Иң башта бу хәлгә безнең Башкортстаннан булган депутатлар каршы чыгарга тиеш. Бу хәлдә бөтен өмет милли оешмаларга гына кала инде"", ди Колшәрипов. ""Русиянең идеясе юк, хәзер христиан идеясен кертмәкче булалар""Киров мөфтие Зөфәр хәзрәт Галиулламәктәпләрдә ""Православие мәдәнияте"" дәресләре кертүне көчләп чукындыру дип бәяли. Аның сүзләренчә, чиркәү чаңының, православие кануннарын өйрәнүнең мәдәнияткә бер катнашы да юк. Ул Татарстандагы дин әһелләре бу фәнне кертүгә каршы булып күтәрелмәячәк дигән фикердә. Зөфәр Галиулла""Татарстан мөфтие Камил хәзрәт Сәмигуллин да берни әйтмәячәк. Аларның теле тегеләргә карап кына селкенә. Рөхсәт булса, әйтәләр, рөхсәт булмаса, әйтмиләр. Конституциядә дин дәүләттән аерылган дип язылган икән, шулай булырга тиеш. Чиркәү мәктәпләрендә укытсыннар, без дә мәчетләрдә укытабыз. Ләкин мәктәптә андый әйберләрне көчләп укытырга ярамый. Бу – көчләп укыту, ул мәктәп програмына керә. Син телисеңме, теләмисеңме, укырга тиеш буласың. Ә диндә көчләү юк, бу – диннең төп кануны. Русиянең идеясе, фикере юк бит, шуңа күрә хәзер христиан идеясен кертмәкче булалар. Безне, мөселман татарларны инде биш гасыр буе, Казан ханлыгы алынганнан бирле изеп киләләр. Казан ханлыгын алу ул тәре явы иде. Ләкин без биш гасыр буе чыдап калдык. Ә христиан динендәгеләр бит Октябрь түнтәрелешеннән соң үзләре бөтен чиркәүләрен имереп бетерделәр. Ә хәзер инде күтәрмәкче булалар, ди Галиулла. ""Киң әмәгатьчелек тә бу мәсьәлә турында фикер алышырга тиеш""Татарстан мөфтие урынбасары, Русия ислам институты (РИУ) ректоры Рәфик Мөхәммәтшинмәктәпләргә ""Православие мәдәнияте"" дәресләре генә кертелүгә шик белдерә. Ул әлеге проектка карата сүз ""Диннәр мәдәнияте нигезләре һәм дөньяви әхлак"" фәне турында барырга тиеш дигән фикердә. Рәфик Мөхәммәтшин""Урыс православ чиркәве тарафыннан да ""Диннәр мәдәнияте нигезләре һәм дөньяви әхлак"" фәнен 1 нче сыйныфтан 11 нче сыйныфка кадәр кертү турында сүз булды. Башка диннәрне дә 11 нче сыйныфка кадәр кертү дип аңладым мин аны. Дөньяви дәүләттә ""Православие мәдәнияте""н генә кертү каралыр дип уйламыйм, булырга да мөмкин түгел. Хәзер бу фән 4 нче сыйныфларга укытыла һәм чиркәү аны 11 нче сыйныфка кадәр укыту мәсьәләсен күтәргән иде. Мәктәпләргә бер генә динне кертү итди каралыр дип уйламыйм"", ди Мөхәммәтшин. Аның фикеренчә, ""Диннәр мәдәнияте"" 11 нче сыйныфка кадәр кертелә икән, башка фәннәр кимиячәк һәм бу хәл татар телен укытуга да тискәре йогынты ясарга мөмкин. ""1 нчедән 11 нчегә кадәр яңа фән кертелгәндә балаларга дәресләр санын арттырып булмый, нинди дә булса фәннәрне киметү мәсьәләсе килеп туачак. Белгечләр дә бу проблемны күтәрә. Ниндидер фәннәр киметелә икән, ул фәннәренең укыту програмнарын да үзгәртергә кирәк булачак. Бу бик тә катлаулы проблем, карар кабул итеп кенә кертеп ибәрелә торган хәл түгел дип уйлыйм мин. Киң әмәгатьчелек тә бу мәсьәлә турында фикер алышырга тиеш. Әгәр бу фән кертелә кала икән, бездә, Татарстанда татар телен күп укыталар, әнә шуның хисабына киметергә кирәк дигән фикер дә күтәрелү мөмкин. Бу фәнне кертү астыртын гына кертелә торган әйбер түгел. Аңа итди карау кирәк. Киң әмәгатьчелек тарафыннан фикер алышу булыр дип уйлыйм мин"", ди Мөхәммәтшин. Рөстәм БатровАзатлык ""Православие мәдәнияте""н мәктәпләргә кертү мәсьәләсендә Татарстан мөселманнары диния идарәсенең фикерен белү өчен республика мөфтие урынбасары Рөстәм Батровка да шалтыраткан иде, әмма сорауны бирә башлау белән үк ул телефонын сүндереп куйды.","""Православие мәдәнияте"" дәресләре – мәдәният түгел, көчләп чукындыру""",0,analytics,Донъя,6963,https://www.azatliq.org/a/28146081.html,2016-11-30T08:37:31+00:00
"Кырымда тентүләр вакытында. 7 июль 2020 елРусиянең Көньяк бүлге хәрби мәхкәмәсе утырышында прокурор ""Хизб ут-Тәхрир"" эше нигезендә гаепләнүче кырымтатар Исмет Ибрагимовны 20 елга ирегеннән мәхрүм итүне сораган. Бу хакта ""Кырым теләктәшлеге"" проектыхәбәр итә. Бу – әлеге эш нигезендә гаепләнүче кырымтатарларга соралган иң зур мөддәт. Прокурор, Ибрагимов беренче өч елын төрмәдә, калганын кырыс тәртипле колониядә үткәрергә тиеш дип белдергән. Ул әлеге таләбен Исмет Ибрагимовны ""Русия хакимиятен яулап алуны һәм террорчы эшчәнлек әзерләүдә гаепләүләре, моның әмгыятькә зур куркыныч тудыруы"" белән аңлаткан. Шулай ук прокурор Ибрагимов 500 мең сум штраф түләргә тиеш дип саныйПрокурор азат ителгәннән соң Ибрагимовның иреген ике елга чикләүне сораган. Исмет Ибрагимовны ""Хизб ут-Тәхрир"" ислам фиркасенә катнашы булуда шикләнеп, террорчы оешма эшчәнлеген оештыруда һәм көч кулланып хакимиятне алыштыруны әзерләүдә гаеплиләр. Тикшерү фаразынча, Ибрагимов Русиядә тыелган ""Хизб-ут Тәхрир"" фиркасенең бүлекчәсен ""оештырган"" һәм ""яшертен рәвештә аның эшчәнлегенә ярдәм иткән"". Шулай ук гаепләү әйтүенчә, ир ""халык арасында Ислам пропагандасы алып барган, Русиягә каршы уй-фикерлә тараткан, тарафдарлар эзләгән һәм Кырым халкында тенденциоз фикер йөртү булдырган"".2020 елның 7 июлендә Русия куәт оешмалары кырымтатарлар йортларында тентүләруздырган иде. Тентүләр вакытында иде кеше тоткарланды. Акмәчетнең Киев районы мәхкәмәсе чикләү чарасы билгеләгәндә алты тоткарланучыны сак астына алырга кушты. Исмет Ибрагимов, Зекирья Муратов, Вадим Бектемиров, Эмиль Зиядинов, Алим Суфьянов, Сейран Хайрединовмәхкәмә залында кулга алынды һәм Акмәчеттәге тикшерү изоляторына ябылды. Күз күреме ягыннан төркем инвалидлыгы булган Александр Сизиковны йорт сагына яптылар. Барлык тоткарланучылар да Русиядә тыелган Хизб ут-Тәхрир"" дини оешмасына катнашы булуда гаепләнде. Зекирья Муратов – 11,5 елга, Вадим Бектемиров – 11 елга төрмәгәхөкем ителде.2014 елның язында Кырымны аннексияләгәннән соң, Русия хакимиятләре хәрәкәткә иярүчеләрне, нигездә кырымтатарларны эзәрлекли башлады. Еш кына тентүләр вакытында табылган дини әдәбиятка гына нигезләнеп, аларга каршы террорчылык турындагы маддә нигезендә инаять эшләре ачалар. Хәзерге вакытта Русия хакимиятләре террорчы эшчәнлек белән бәйләгән йөздән артык кеше сак астында, яки төрмәдә. Аларның күбесен халыкара хокук яклау оешмалары сәяси тоткыннар дип таныды. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Хизб ут-Тәхрир"" эше нигезендә гаепләнүче кырымтатар Исмет Ибрагимовны прокурор 20 елга ирегеннән мәхрүм итүне сораган",1,news,Яңылыҡтар,3256,https://www.azatliq.org/a/31858461.html,2022-05-19T15:20:42+00:00
"Татар теле ""Оксфорд глобаль телләр"" проекты исемлегенә кертелде. Шул рәвешле Оксфорд сүзлекләре сайтындататар теле бүлегеачылды. Анда татарчадан инглизчәгә һәм инглизчәдән татарчага тәремә ясап була. Төрле телләр өчен лексикографик ресурслар барлыкка китерү максатын куйган ""Оксфорд глобаль телләр"" проектында татар теле – беренче төрки тел. Татар теле сүзлеге сакланмага (репозиторий) урнаштырылган, бу аны электрон форматта куллану мөмкинлеген бирелә. Шулай ук төрле сайтларда, програмнарда, хезмәтләрдә татар телен куллануга мөмкинлекләр ача. Татар теленең лексик мәгълүмат фонды Казан университеты нәшрияты 2014 елда бастырган ""Өйрәнүчеләр өчен инглизчә-татарча сүзлек"" нигезендә ясалган. Аның авторы Гөлшат Сафиуллина бу сүзлекне кулланырга рөхсәт биргән диелә. ""Оксфорд глобаль телләр""проекты 2014 елда эшләп китте. Аның максаты – 100 тел өчен сүзлекләр базасын төзү һәм аларны иңел форматта онлайн куллану мөмкинлеген тудыру. Шул рәвешле Оксфорд нәшрияты дөнья телләренең кулланылышын киңәйтү, аларга ярдәм итү юнәлешендә шул телләрнең санак һәм интернетта кулланылышын арттырырга тели.2015 елда Оксфорд програмы сайтында ике тел (зулу һәм төньяк сото) барлыкка килгән иде. Алга таба проектка телләр өстәлә бара. Мәкалә язу вакытынасайттататар телен исәпкә алып, 14 тел урнаштырылган. Бүгенге көндә интернеттадистәләптатар теле сүзлеге бар. Аларның күпчелеге рус теле аша эшли. Татар телен өйрәнүче чит ил кешеләре еш кына инглизчә-татарча сүзлекләрнең киң кулланылышта булмавыназарлана.","Татар теле сүзлеге ""Оксфорд глобаль телләр"" програмына өстәлде",0,analytics,Пәрәвез,1494,https://www.azatliq.org/a/29007375.html,2018-01-30T13:00:15+00:00
"Салауат Юлаев һәйкәле аҫтында үткән быуаттан мөрәжәғәт яҙылыуы хаҡында яҙғайныҡ. Ирмәк тигән кеше вафат булған. Ә бына өсөнсө кеше - Азамат тураһында мәғлүмәт юҡ. Әхәт (Әхмәт) Мырҙағәле улының тормош юлы тураһында: .Һуғышҡа тиклемге 1940 йыл. Шахтер Йәнбәков Мырҙағәли һәм хужабикә Мөбинәнең күп балалы ғаиләһендә 1940 йылдың 8 сентябрендә улдары Әхмәт тыуа. Уға 2 йәш булғанда, атаһын һуғышҡа саҡыралар. Башта Алкино, һуңынан Новгород өлкәһенең Демянский ҡаҙанлығы тип аталған ерҙә була, унда Совет яугирҙары Ленинградҡа юлды азат итә. Немецтар көнбайыштан, ғәскәрҙәребеҙ көнсығыштан килгәнлектән, иҫән ҡалыу мөмкинлеге булмай. 1942 йылда Мырҙағәли батырҙарса һәләк була. Мөбинә биш балаһы менән яңғыҙы ҡала. Иң өлкән Хәләфкә 17 йәш була, педагогия техникумы студенты уҡыуын ташлап, шахтерлыҡҡа китә. Тап ул бәләкәй ҡустыларын һәм һеңлеһен ас үлемдән ҡотҡара. Аслыҡ һәм һыуыҡ бәләкәй Әхмәтте сыныҡтыра. Тәүге 4 класты тыуған ауылында уҡый, һуңынан 7 һәм 25 км алыҫлыҡта ятҡан күрше ауылдарға уҡырға йөрөргә тура килә. Мәктәптән һуң геологоразведка экспедицияһында быраулау мастеры ярҙамсыһы булып эшләй. Совет Армияһы сафында 3 йылдан ашыу тайгала, отпускыһыҙ һәм эштән бушатыуһыҙ ракета ғәскәрҙәрендә хеҙмәт итә. Өлгөлө хеҙмәте өсөн частың байрағы янында фотоға төшөрөлә һәм 1-се сираттан алда демобилизациялана. Запастағы офицер. Башҡорт дәүләт университетының тарих факультетында уҡый. ГПТУ-ла уҡыу-производство эштәре буйынса директор урынбаҫары, һуңынан 2-се урта мәктәптә хәрби-патриотик тәрбиә буйынса директор урынбаҫары булып эшләй, Ырымбургазпром системаһында бүлек начальнигы булып эшләй. Һәр ваҡыт йәмәғәт эше менән шөғөлләнә: партия ойошмаһы секретары, профком рәйесе була. Ғүмер буйы спорт менән шөғөлләнә, 2 марафон йүгерә, Өфөлә һәм Мәскәүҙә, саңғы ярыштарында ҡатнаша. Музыканы бик ярата, гармунда уйнай һәм йырлай. Бер байрам да, бер тантана ла уның ҡатнашлығынан тыш үтмәй. Компанияның йәне булла. Барыһы ла белә: әгәр байрамда Әхмәт булһа, тимәк, ул шәп үтәсәк. 1971 йылда Бикбова Зөбәржәт Вәлиевнаға өйләнә, ул бөтә ғүмерен эре сәнәғәт предприятиеларында баш бухгалтер булып эшләй. 1972 йылда Ырымбур ҡалаһына күсеп киләләр. Ҡыҙы Әлфиә менән улдары Рөстәмде тәрбиәләп үҫтерҙеләр. Әлеге ваҡытта хаҡлы ялда. Исмәғилев Ирмәк Кинйәбулат улы ( - йй. ). Мәктәптән һуң Магнитогорск төҙөлөш училищеһында уҡый. Тимер конструкциялар слесарь-монтажсыһы һөнәрен ала. Һуңынан Шул уҡ вазифала «Уралдомнаремонт» төҙөлөш идаралығында эшләй. Комиссариаттың Магнитогорск бүлексәһе биргән хәрби билетта ДОСААФ-тың «пилот, спортсы-планерист»һөнәре буйынса әҙерлек үтеүе тураһында яҙма бар. 1960 йылдың 28 октябрендә запасҡа алына. Өфө педагогия училищеһының художество-график бүлеген тамамлағандан Һуң Баймаҡҡа ҡайта. Унда район мәҙәниәт йортоноң художество оҫтаханаһында өлкән рәссам булып эшләй. Ирмәк Исмәғилев Баймаҡ ҡалаһының муниципаль бюджет өҫтәмә белем биреү учреждениеһында художество бүлеген булдырыуҙа мөһим роль уйнай. Уның төп ижады - Салауат Юлаев ғәскәрҙәрен һүрәтләгән картина. Яҡынса ике-өс метр ҙурлыҡтағы полотно, моғайын, башҡорт милли геройының тыуыуына 250 йыл тулыу айҡанлы эшләнгәндер. Республика райондарында ошо бөйөк кешегә арналған фольклор байрамдары үтте. Сара барышында картинаны Баймаҡ районының Таулыҡай ауылына ебәргәндәр, әммә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ул юғалған. Ирмәк Кинйәбулат улы матур һәм изгелекле була. Ул һәр ваҡыт ярҙамға мохтаж булғандарға ярҙам итә. Был сифат уның өҫтөнлөгө була, әммә ҡайһы берҙә уға ҡаршы борола. Уның дуҫтары һәм таныштары күп була, һәм ул ябай халыҡтан алып уны хөрмәт иткән юғары дәрәжәле кешеләргә тиклем төрлө кешеләр менән уртаҡ тел таба белә. Ирмәк Исмәғилев «Буранбай», «Сәлимәкәй» и «Уйыл» кеүек оҙон башҡорт халыҡ йырҙарын бик яҡшы башҡарған. Ҡатыны Зәйнәп менән башҡорт эстрада йырҙарын да матур башҡарғандар. С йылдарҙа ул Өфөлә йәшәгән һәм эшләгән. 2008 йылда вафат булған. Ирмәк Исмәғилев тураһында мәғлүмәттәр Гөлшат Исмғилева хәтирәләренән яҙып алынған. Материал һәм фото Бәйләнештә сайтындағы Бәхетнамә төркөмөнән.",Салауат Юлаев һәйкәле төбөндә мөрәжәғәт яҙып ҡалдырғандарҙың береһе иҫән,0,analytics,Аңлатма,3994,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-11-10/salauat-yulaev-yk-le-t-b-nd-m-r-zh-t-ya-yp-aldyr-andar-y-bere-e-i-n-4459848,2025-11-10T13:19:00+00:00
"Миңә 38 йәш. Матди яҡтан бар нәмәм бар, эшемдә хөрмәтле белгесмен, эш хаҡым яҡшы, шуғалыр ҙа донъя малы тупланған. Бер ҡасан да кейәүҙә булмауымдың да сәбәбе ябай – ғаиләле ирҙе яраттым. 8 йыл элек танышҡайныҡ уның менән. Кәнфит-сәскәле арауыҡ йылға яҡын дауам итте. Мин уның ҡатынының, балаларының сирҙәрен дә, серҙәрен дә белдем. Һөйгәнем минән бер нәмә лә йәшермәне. Бер ҡасан да буш ҡул менән килгәне булманы. 30 йәшкә тиклем минең дә егеттәрем булманы түгел, әммә уның һымаҡ ихластар бөтөнләй ҙә осраманы нишләптер. Яратам, һөйәм, икенсе ҡатын итеп алам, тигәненә мин шикһеҙ ышандым да ҡуйҙым. Шуға күрә ауырға ҡалыуымды оло шатлыҡ менән ҡабул иттем. Ысынлап та, бына алдамайым – ул да ныҡ ҡыуанды. 9 ай буйы янымда булды, саҡ ҡына ваҡыты килеп сығыу менән миңә килер ине. Эсемә башын терәп улыбыҙ менән һөйләште, уға тигән бүләктәр менән йоҡо бүлмәһен тултырҙы. Әйтергә кәрәк, ошо мәлдә уның ҡатынының да ауырлы икәне билдәле булды. Ул арала беҙҙең улыбыҙ тыуҙы. Ошо мәлдән алып һөйгәнем үҙгәрә башланы. Ҡатынының һаулығы ҡаҡшауы, балаларының мәшәҡәттәре күплегенә һылтанып, өсәр көнләп килмәй башланы. Телефондан да һөйләшеүҙәр кәмене – ваҡытым юҡ, хәҙер уңайһыҙыраҡ, үҙем шылтыратам, тип һөйләшеүҙе өҙә ине. Ә миңә тап ошо ваҡытта ул кәрәк бит! Бала менән бер үҙем, ярҙам итер кешеләрем юҡ! Дауаханаға, магазинға, аптекаға – о-о-о-о-о-о-о-ой, шул тиклем ауыр мәлдәремдә уның ситтә булыуы һарыуымды ҡайната ине! Бигерәк тә минең ошоға тиклем бала ҡарау тәжрибәм булмағанын иҫәпкә алғанда, ул, баланың атаһы булараҡ, беҙҙең эргәнән бөтөнләй ҙә алыҫлашмаҫҡа тейеш ине! Нисек булһа ла, ЗАГС аша балаһын таныны. Унда ла кәрәкле документтарҙы йәһәт кенә тултырҙы ла өнһөҙ тиерлек мине өйгә илтеп тә ҡуйҙы. Көйөүемдән, ғәрлегемдән төнө буйы илап сыҡтым. Тимәк, уның, бата уҡытасаҡбыҙ, бергә үҫтерәсәкбеҙ улыбыҙҙы, тигән һүҙҙәре төптө алдаҡ булып сығамы? Шулай тип көйөп таңды аттырҙым. Иртә менән быным килгән. Бар хәлен аңлатты. Минең менән бата уҡытыуҙы ҡатыны ауырынан бушанғас, тип килештек. Мөхәббәт усағы, күңелле мәшәҡәттәргә күмелеп, дөрләүен дауам итте. Ҡатыны ла ул тапты. Хәҙер инде һөйләшер, ситтә балаһы барлығын әйтер, тип көтөүем бушҡа булып сыҡты. Йәрем ҡатынының һаулығы ҡаҡшауын һөйләп, уға нығынырға кәрәк, тине. Үҙе ваҡыты булған һайын беҙгә килеп йөрөнө. Мин шуға ла риза инем. Һөйләгән һәр бер һүҙенә ышанып, киләсәктә күмәкләшеп матур итеп йәшәрбеҙ, тигән хыялдарға сумып йөрөй бирҙем. Улыбыҙҙың 1 йәше тулыр алдынан никах уҡытыу тураһында һүҙ ҡуҙғаттым. Ҡатыным ҡабул итмәйәсәк баланы, һинең менән никахҡа рөхсәт бирмәйәсәк! – тигәнен ишетергә лә теләмәнем. Нисек улай булыуы мөмкин – уның ире менән минең уртаҡ улыбыҙ бар, был фактты бер нисек тә инҡар итеп булмай! Баланың документында да уның иренең исем-фамилияһы тора ла баһа! Тик хәл башҡасараҡ килеп сыҡты шул. Бөгөнгө көндә мин уның ғаиләһе өсөн иң алама кеше. Барыһын да тәфсирләп яҙырға хәлемдән дә килмәй, ауырыуға һабышам да ҡуям. Ул беҙҙе ташланы. Ул беҙҙе һатты. Бисәһенең һүҙенән сыға алманы. Туғандары алдында мине түбәндән дә түбәнерәк түпәләне! Балам атаһын һорағас, уның эшләгән еренә алып барғайным, сыҡманы. Үҙенең улы янына! Күҙ алдына килтерәһегеҙме? Шундағы яныуым! Ярай, мин дошман икән, һуң баланың ни ҡыҫылышы бар? Күралмайым! Нисек миңә шул ир ишаратын оноторға? Йәғни, ошо хистәрҙе ауыҙлыҡларға? Улыма атаһы кәрәк, нисек уларҙы осраштырырға? Атаһын белеп, башҡа туғандары менән аралашып үҫһен, тип теләйем. Миңә төкөрһә лә, улынан баш тартырға тейеш түгел, тип иҫәпләйем. Әлфинур.",Көсләп тә асмаған күҙҙәр була,0,analytics,Йәмғиәт,3484,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-07-31/k-sl-p-t-asma-an-k-r-bula-4333931,2025-07-31T17:11:00+00:00
"Әлфиә Мостай ҡыҙы атаһы, Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәрим янында интервью бирә.",халыҡ-ара Китап-байрам йәрминкәһендә атай менән ҡыҙының «осрашыуы».,1,news,Яңылыҡтар,88,https://yanshishma.com/articles/yanyliktar/2025-06-01/iii-haly-ara-kitap-bayram-y-rmink-end-atay-men-n-y-yny-osrashyuy-4259373,2025-06-01T14:10:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрРусия гаскәренә фронттагы югалтуларын каплау өчен хәрбиләр итми, шуңа күрә хакимиятләр мобилизациянең яңа дулкынын игълан итү юлын карарга мөмкин. Бу хакта Кремльгә һәм Русия саклану министрлыгына якын берничә чыганагына сылтанып хәбәр итә. Агентлык белән сөйләшкән өч кеше әйтүенчә, хәрбиләр итмәве белән бәйле мәсьәлә катлаулана башлаган. 2022 елда сугыш башланганнан бирле фронттагы югалтулар иң зур дәрәәгә иткән. Хакимиятләр төрле кызыксындыру чаралары ярдәмендә русияләрне контракт төзергә әлеп итсә дә, проблемны моның белән генә тулысынча хәл итә алмыйлар диелә. -ның бер әңгәгәмдәшчесе әйтүенчә, төбәкләрдәге хакимиятләр контрактчыларны ыюга бирелгән квоталарның уртача өчтән береннән артыгын үти алмый. Шул ук вакытта украин хәрбиләре юлларында ""бернинди каршылык та очратмыйча"" Курски өлкәсенә үтеп кергәч, бу Кремльнең проблемнарын да ачып салды, дип искәртә агентлык. Шушы хәлләр Русия хакимиятләрен яңа мобилизация турында уйланырга мәбүр итәргә мөмкин, диелә. Агентлыкның бер әңгәмәдәшчесе әйтүенчә, моны алгы сафтагы ""хәрбиләрне ял иттерү өчен ротация чарасы"" дип атаулары бар. Икенче бер чыганак исә мобилизацияне 2024 ел ахырында ук игълан итүләре бар, дигән. Июль ахырында гына Кремль сүзчесе Дмитрий Песков""мобилизация турында беркем сөйләшми, сүз бармый"", дигән иде. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",: Русия фронттагы югалтуларын каплау өчен 2024 ел ахырында яңа мобилизация игълан итәргә мөмкин,1,news,Яңылыҡтар,1413,https://www.azatliq.org/a/33077285.html,2024-08-13T14:39:14+00:00
"Благодаря проекту «Медицинские кадры» национального проекта «Продолжительная и активная жизнь» больше специалистов, в том числе молодых, трудоустраиваются в государственные медицинские организации. Одним из участников программы «Земский доктор» является врач-невролог Бурзянской ЦРБ Тайфур Аюпов. Он окончил в 2014 году Башкирский государственный медицинский университет по специализации «Неврология». С 2015 года Тайфур Мубарякович работает в Бурзянской больнице, предоставляя жителям квалифицированную неврологическую помощь. — Моя главная задача — обеспечить качественную медицинскую помощь, особенно пожилым людям, чтобы они могли вести активную и полноценную жизнь. Важно, чтобы каждый получил своевременную диагностику и лечение, ведь здоровье нервной системы — залог хорошего самочувствия и долголетия, — отметил врач-невролог Тайфур Аюпов. Отметим, что в Республике Башкортостан ведется системная работа по решению кадрового вопроса в здравоохранении — одного из самых сложных вызовов для всех регионов России. Только в 2024 году удалось привлечь на 320 врачей больше, чем в 2023-м. Это стало возможным благодаря федеральным программам «Земский доктор», «Земский фельдшер» и проекту «Врачи для малых организаций». Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Бөрйән дауаханаһында Ауыл докторы эшләй,0,analytics,Сәләмәтлек,1399,https://tanburz.ru/articles/-auly-ur-bayly/2025-05-19/b-ry-n-dauahana-ynda-auyl-doktory-eshl-y-4241563,2025-05-19T16:00:00+00:00
"Ул командаһы менән бер нисә сәғәт юлда тотҡарланып ҡалған. Ваҡиға яңыраҡ Ырымбур өлкәһенең Ҡыуандыҡ ҡалаһындағы концерттан һуң була. – Ҡыҫҡаһы, беҙҙә күңелһеҙ хәл. Тауыш операторының машинаһы боҙолдо, дөрөҫөрәге тәгәрмәсе тишелде. Һөҙөмтәлә, беҙ уны көтөп ултырып, бик ныҡ асығып киттек. Юлда 4 сәғәт ултырҙыҡ. Бына шулай йәшәйбеҙ… – ти Гөлназ.",Гөлназ Асаева бәләгә тарығн!,1,news,Яңылыҡтар,344,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-16/g-lnaz-asaeva-b-l-g-tary-n-4579245,2026-02-16T09:50:00+00:00
"Күптән йөрөгәс, беҙ мунсаның бер яғы тигеҙ булһа ла, икенсе яғы тауҙан төшкән юл икәнлеген беләбеҙ. Унан төшкәс тә машиналар йөрөгән асфальт. Бер көн беҙгә бер ҡала егете ҡушылды. Яҙ яҡынлашып килһә лә, тирә-яҡта көрт ята, мунсала дуҫымдың мәтрүшкә ҡушып бәйләгән миндегенең еҫе аңҡый. Беҙ бер-ике сабынып алғас, һыра һемерергә ултырҙыҡ. Теге ҡала егете беҙгә екһенеп ҡарап: Мунсала ярамай, бында бит һаулыҡты нығыталар, -тип тағы сабынырға инеп китте. Унан сыҡты ла, көрткә сумырға булды. Ул мунсанан йүгереп сығып, шунда уҡ көрткә сума. Ә көн бынан алда әҙерәк иретеп торҙо һәм кискә туңдырған ине. Егетебеҙ ҡар эсенә инеп китеү урынына, уның өҫтөнән шыуып китеп, тау аҫтына төшөп, машиналар юлына барып төшкән. Водителдәр юлда йөрөгән сер яланғас ирҙе күреп машиналарын ҡысҡырта башлаған. Был кире мунсаға үрмәләп менергә маташа, тик боҙ кеүек ялтырап ятҡан ҡарҙан шыуа ла төшә, шыуа ла төшә. Һөҙөмтәлә, уға бер саҡрымдай тигән юлды урап, йүгереп, машиналарҙан ҡаса-боҫа килергә тура килә. Күҙҙәре аларып мунсаға килеп ингән егетебеҙ беҙҙең яныбыҙға килде лә, һыраны түгел, ә ситтәрәк ултырған араҡыны алып эсеп ебәрҙе. Беҙ аптырап тегегә текәлгәнбеҙ. Мунсаға саҡырыр алдынан, уның тауҙа ултырғанын иҫкәртер кәрәк ине, -тигәс, беҙ эш нимәлә булғанын аңлап көлә башланыҡ. Ул башҡа беҙҙең менән мунсаға йөрөмәне. Ә йәл – бик ҡыҙыҡ кеше ине. Башдонъя Беҙҙең МАХ каналына ҡушылығыҙ!",Ул башҡа беҙҙең менән мунсаға йөрөмәне,0,analytics,Йәмғиәт,1381,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2026-02-03/ul-bash-a-be-e-men-n-munsa-a-y-r-m-ne-4563046,2026-02-03T18:35:00+00:00
"Беҙҙең лагерҙа Көндәр йылы, Ҡояш көлә Беҙҙең Дуҫлыҡ лагерында. Дуҫтар менән бергәләп Ял итәбеҙ беҙ бында. Вожатыйҙар дуҫ, аҡыллы, Иҫтәлекле һәр көнөм. Килегеҙ беҙҙең Дуҫлыҡҡа Алырһың яңы белем. Эльмира Мәмбәтова. Мыраубикә Бесәйем — Мыраубикә, Үҙе йомшаҡ, бик иркә. Яратам һәм уйнайым, Бик тырышып ҡарайым. Бер көн ул сыҡты тышҡа Һәм юғалды оҙаҡҡа. Бик ҡайғырҙым, уйландым, Тирә-яҡты ҡараным. Бер саҡ килә тауышы, Бына күренде башы. Бәләкәсем, бесәйем, Һөтөкәй эсерәйем. Зарина Ҡоҙабаева. Дуҫтарым Дуҫтарым булғанға Мин бик ҡыуанам. Бергәләп уйнарға Бик тә яратам! Инсаф Сурин. Һарыҡай Йәйге сыуаҡ иртәлә, Мырлап, Һарыҡай йоҡлай. Төнөн һунар иткәнгә Бесәй арыған буғай. Әминә Таһирова. Йәйге көндәр Алсаҡ Ҡояш Күктә көлә, Яуа Ләйсән ямғырҙар. Йәй килде тип ҡыуаналар Ҡыҙҙар менән малайҙар. Баҡсала еләк бешә, Шат йылмая сәскәләр. Йылы көнгә ҡыуанып. Балалар шат көләләр. Нурислам Сәйфуллин. Бәләкәй дуҫым Минең бар бесәйкәйем – Бәләкәй генә дуҫым. Үҙе аҡ, йомшаҡ ҡына, Йөрөй баҫып һаҡ ҡына. Уйнайым уның менән, Бигерәк тә шуҡ бит ул. Миңә килеп һөт һорай, Шундай аҡыллы бит ул. Данир Ғәлин. Матур мәл Бына тағы йәй етте, Күңелем үҫеп китте. Бала саҡтың матур мәле, Үтмәйерәк торсо әле. Сәлимә Азаматова. ""Йәй"", Таһир Рәхимов һүрәте. Ауырғазы районының Талбазы ауылы.",Август һанының шиғриәт бәйгеһе,0,analytics,Ижад,1266,https://amanat.su/articles/izhad-omary/2025-08-14/avgust-anyny-shi-ri-t-b-yge-e-4412862,2025-08-14T13:45:00+00:00
"Некоторые правила безопасности при катании на тюбинге: Перед спуском с горки проверять, чтобы на пути не было других катающихся. В процессе катания держаться за специальные ремни, расположенные по бокам тюбинга. Не перегружать тюбинг: в характеристиках каждой модели указан максимально допустимый для неё вес. Кататься на склонах с уклоном не больше 20 градусов. Внизу склона должно быть достаточно места для торможения. Не кататься на тюбинге в состоянии алкогольного опьянения. Кататься сидя, не пытаться кататься на тюбинге стоя или прыгая как на батуте. Не привязывать надувные санки к транспортным средствам: снегокатам, снегоходам, квадроциклам, автомобилям и т. д. . Также МЧС России советует перед входом в помещение выпустить часть воздуха из сильно надутой на холодном воздухе «ватрушки»: в тепле воздух начнёт расширяться, и камера может лопнуть.",МЧС России предупреждает: катание на тюбингах может быть опасным для здоровья,0,analytics,Файҙалы эштәр,857,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2025-01-06/mchs-rossii-preduprezhdaet-katanie-na-tyubingah-mozhet-byt-opasnym-dlya-zdorovya-4076391,2025-01-06T13:50:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБүген Татарстанда 99 мең мигрант яши. Татарстанга мигрантларның күпләп килүенең бер сәбәбе — аның ""мөселман республикасы"" булуында, дип белдерде бүген Татарстан президенты ярдәмчесе Рафис Хәбибуллин ""Татар-информ""да узган матбугат очрашуында. — Ни өчен Татарстанга мигрантлар күпләп килә? Без мөселман республикасы булу сәбәпле, СССРның элекке республикалары — Үзбәкстан, Казакъстан, Кыргызстан, Таикстан белән тыгыз мөнәсәбәтләребез бар. Сер түгел, республика итәкчелеге дә бу илләргә сәфәргә йөри, — диде ул. Аныңча, Казаннан Урта Азия илләренә туры рейслар бар. Шул ук вакытта күрше төбәкләрдә мондый очышлар корылмаган. Мигрантлар кайда эш табуларына карамастан, иң элек Татарстанга килә. Аннары аларның кайда юл тотулары билгеле түгел, ди ул. Хәзерге вакытта Татарстанда 99 мең мигрант яши. Мигрантлар саны ягыннан республика Русиядә беренче бишлеккә кергән. Аларның 22 меңе вакытлыча яшәү рөхсәте алган. Республикага иң күбе Үзбәкстан, Таикстан һәм Төрекмәнстаннан киләләр. Аларның яртысы — хезмәт мигрантлары, 17ы — студентлар. Мигрантларның күпчелеге төзелеш, авыл хуалыгы һәм хезмәт күрсәтү өлкәсендә эшли. Татарстан эчке эшләр министрлыгының миграция мәсьәләләре идарәсе итәкчесе Марат Галиев сүзләренчә, мигрантлар 30 апрельгә кадәр легальләшергә тиеш. Бүгенгә республикада яшәүче 99 мең чит ил ватандашының 220 се генә бу процедураны узарга теләк белдергән. Легальләшү өчен аларга медицина тикшерүе узарга, урыс телен белү белешмәсе күрсәтергә, штраф һәм салымнарны түләргә һәм бармак эзләре калдырырга кирәк. Мигрантларның Эчке эшләр идарәсенә күпләп мөрәәгать итмәве ""тел киртәсе""нә, ягъни урыс телен начар белүенә бәйле, дип аңлатты Галиев. Соңгы елларда Русиядә мигрантларга яшәү кагыйдәләре һәм шартлары кырысланды. Бигрәк тә 2024 елның мартында ""Крокус Сити Холлда"" терактыннан соң мигрантларны контрольгә алу турында сөйләшүләр кискенләште. Гаепләнелүчеләрнең күбесе —Таикстан ватандашлары. Рәсми саннарга караганда, узган ел республикада барлыгы 49 мең мигрант эшләгән. 2024 ел дәвамында Татарстанда яшәгән мигрантларны Русиядән чыгару очраклары 40ка артып 3 829 очракка иткән, 5 меңгә якын мигрантка Русиягә керүне тыйганнар. Былтыр 11 декабрьдә Русия думасы мигрант балаларын урыс телен белмәгән килеш мәктәпкә алуны тыю турында канункабул итте. Татарстан Дәүләт шурасы әлеге федераль канун өлгесенхупламаган иде. Шул ук вакытта Татарстан хезмәт базарында 37 мең эшче кирәк. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Без — мөселман республикасы. Татарстан президенты ярдәмчесе мигрантларның республикага күпләп килүнең сәбәбен атады,1,news,Яңылыҡтар,2465,https://www.azatliq.org/a/bez-moselman-respublikasi-tatarstan-prezidenti-yardamchese-migrantlarning-respublikaga-kuplap-kiluneng-sababen-atadi/33340056.html,2025-03-07T18:12:35+03:00
"Шулай итеп, бер йылға яҙылыусылар араһында: шәл бәйләү оҫтаһы Гөлсимә Иҫәнғолованан шәл – Иглин районы, Иглин ҡасабаһынан Роза Игеҙбаеваға; кейеҙ һуғыу оҫтаһы Ләйсән Ғилманованан кейеҙ панно – Силәбе өлкәһе, Арғаяш районы, Ҡолой ауылынан Мәүлиә Мамлееваға; ҡорама тегеү оҫтаһы Фәриҙә Сәлимйәнованан ҡорама – Силәбе өлкәһе, Ҡоншаҡ районы, Ҡарағайкүл ауылынан Люциә Хәсәноваға; ҡул оҫталары Айгөл һәм Рәлиф Ситдиҡовтарҙан һаҡал Мәләүез ҡалаһынан Римма Күлбаеваға насип булған. Бер һәм ярты йылға яҙылыусылар араһында: теген машинкаһын Күгәрсен районы, Теләүембәт ауылынан Рәшиҙә Илсеғолова; электр сәйнүген Өфөнән Фәнзил Әҙелбаев; грилде Ауырғазы районы Төрөмбәт ауылынан Гөлфинур Ильясова; ҡоймаҡ ҡойоу өсөн табаны Өфөнән Гүзәл Насырова; термокружканы Өфөнән Гөлнур Яҡупова; икенсе термокружканы Бөрйән районы, Яңы Монасип ауылынан Ҡәмәриә Йәғәфәрова отто. Бергә булдыҡ, бергә ҡалайыҡ, дуҫтар! Фото А. Королев",«Яҙыл һәм бүләк от! » конкурсы йомғаҡтары,0,analytics,Аңлатма,908,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-01-16/ya-yl-m-b-l-k-ot-konkursy-yom-a-tary-4539343,2026-01-16T11:52:00+00:00
"Баймаҡ районының Һәмән  ауылында карантин индерелде. Республика Башлығы тейешле Указға ҡул ҡуйған. Сикләү ваҡытында биләмәгә мал индереү һәм сығарыу тыйыла. Ауылда вакцинация уҙғарыла. Ветеринария буйынса дәүләт комитеты сир сәбәптәрен асыҡлай, уның таралыуына юл ҡуймау өсөн саралар күрә.","Йә, Хоҙай! Үлемесле сир ҡотора!",1,news,Яңылыҡтар,289,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-05/y-ho-ay-lemesle-sir-otora-4566031,2026-02-05T15:05:00+00:00
"— Мне очень интересно всё, что связано с лошадью. Башкиры и казахи похожи в этом: для нас лошадь — основное имущество, — поделилась заместитель руководителя центра Алмагуль Баймухаметова. — Мы держим около двадцати лошадей. Основное блюдо на нашем столе — конина. Как и башкиры, мы любим казы, бишбармак, вяленую конину, курдюк — жареную конину. Интерес казахских коневодов к башкирской породе лошадей неслучаен. Они высоко ценят её выносливость и молочные качества. — В прошлом году мы приобрели для своего хозяйства одну кобылу башкирской породы. Наслышаны о том, что она молочная, выносливая. Нам очень важно, чтобы жеребята были здоровыми, а у башкирской лошади для этого много молока, — отметила Алмагуль Баймухаметова. Кстати, в состав делегации она решила войти, чтобы на фестивале присмотреть себе ещё одну перспективную кобылу. Напомним, сегодня, 6 сентября, возле озера Графское в Баймакском районе проходит международный фестиваль башкирской лошади «Башкорт аты». Он объединит представителей 17 государств и 12 регионов России.",Казахские коневоды и мастера из Оренбуржья представили свою культуру,1,news,Яңылыҡтар,1038,https://tanburz.ru/news/novosti/2025-09-06/kazahskie-konevody-i-mastera-iz-orenburzhya-predstavili-svoyu-kulturu-4378113,2025-09-06T12:05:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКвалификация коллегиясе карары белән Уфаның Дим районы мәхкәмәсе хөкемдары Галина Верещакка һәм шул ук мәхкәмәнең рәисе Равил Идиятуллинга, республиканың Югары мәхкәмәсе хөкемдары Фаиз Каскынбаевка кисәтү бирелгән, шулай ук аларның эштән китү турындагы гаризаларын канәгатьләндергәннәр. Бүген, 29 майда Башкортстанда балигъ булмаган Константин Носыревка гаепләү карары чыгарган хөкемдарлар эшләреннән китәчәк. Бу хакта Башкортстан мәхкәмәләре квалификация коллегиясенең матбугат хезмәтенә сылтама белән ""Коммерсантъ""иткерә. Башкортстан мәхкәмәләре квалификация коллегиясендә ябык утырыш булган, анда Дума депутаты Александр Сидякинбелән Уфа юристы Александр Ребровныңмөрәәгатьләре каралган. Алар хөкемдарларны аваплылыкка тарту мәьәләсен карауны сораганнар. Квалификация коллегиясе карары белән Уфаның Дим районы мәхкәмәсе хөкемдары Галина Верещакка һәм шул ук мәхкәмәнең рәисе Равил Идиятуллинга, республиканың Югары мәхкәмәсе хөкемдары Фаиз Каскынбаевка кисәтү бирелгән, шулай ук аларның эштән китү турындагы гаризаларын канәгатьләндергәннәр.2022 елның декабрендә Галина Верещак 15 яшьлек үсмерне зур күләмдә наркотик сату ниятендә гаепләп, өч елга тәрбия колониясенә хөкем итә. Ә Русия кануннарына ярашлы, кешене инаять маддәләре нигезендә бары тик 16 яше тулганнан соң гына аваплылыкка тартырга ярый. Башкортстан Югары мәхкәмәсе хөкемдары Фаиз Каскынбаев бу карарны үз көчендә калдыра. Алтынчы кассация мәхкәмәсе шикаятьләрне карап, бу инаять эшен яңадан карауга ибәрә, әмма 2024 елның гыйнварында Равил Идиятуллин үсмерне кабат гаепле дип карар чыгара. Чираттагы апелляция шикаятеннән соң Башкортстан Югары мәхкәмәсе үсмергә әзаны гамәлдән чыгарды һәм аны аклады. Хәзерге вакытта Константин Носырев үзенә килгән рухи зыян өчен Русия финанс министрлыгыннан 100 млн сум күләмендә компенсация сорый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстанда үсмерне колониягә канунсыз ибәргән хөкемдарлар эштән китә,1,news,Яңылыҡтар,1960,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanda-usmerga-kanunsiz-hokem-karari-chigargan-hokemdarlar-eshtan-kita/32970122.html,2024-05-29T09:38:03+03:00
"2 кг кәбеҫтә 1-2 уртаса кишер 1 ҡалаҡ тоҙ 0,5 ҡалаҡ шәкәр ҡомо Самалап тмин, әнис орлоғо. Кем нисек тапай, ваҡлай, ҡырҡа, киҫә - үҙ ихтиярында Өс көн өй шарттарында ултыра.2 көн эмаль ҙур кәстрүлдә өҫтөн ауыр әйбер менән баҫтырып тоттом. Аҙаҡ банкаларға һалдым. Тағы 2 көн газын сығара - сығара ултырттым ташып сыҡҡан һыуын банкаға йыйып тороп Холодильникта һаҡланым. Һыуҙы әсеп туҡтаған кәбеҫтәгә өҫтәп һалып сыҡтым да һалҡын баҙға ҡуйҙым. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Айгөл Иҙрисованан кәбеҫтә тоҙлау рецебы,0,analytics,Аш-һыу,558,https://bashkizi.ru/articles/t-mlek-s/2025-11-06/ayg-l-i-risovanan-k-be-t-to-lau-retseby-4454744,2025-11-06T10:19:00+00:00
"Хәйбулла районы Бүребай ауылында ағас йорт янып киткән. ""Ҡыҙыл әтәс""те Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы янғын һүндереүселәре ауыҙлыҡлаған. Янғын һөҙөмтәһендә 56 йәшлек ир йәрәхәтләнә, ул ашығыс рәүештә Аҡъяр үҙәк район дауаханаһына оҙатыла. Ваҡиғаның сәбәбе һәм шарттары асыҡлана, урында Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы тәфтишсеһе эшләй. Кисә кисен Өфө ҡалаһының (Калинин районы) Йылҡыбай ауылында ике ҡатлы ағас йорт яна. Беренсе янғын һүндереү-ҡотҡарыу подразделениеһы килеп еткәнсе, уттан 20 х 15 метрлыҡ брустан төҙөлгән йорт ярайһы уҡ зыян күрә. Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы һәм Башҡортостан Республикаһының Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты янғын һүндереүселәренең оператив һәм килешеп эш итеүе арҡаһында янғын локализациялана һәм һүндерелә. Бәхеткә күрә, һәләк булыусылар, йәрәхәтләнеүселәр юҡ. Янғын сәбәбе асыҡлана. Ваҡиға сәбәптәрен тикшереүҙе Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының тәфтишсеһе үткәрә. Рәсми мәғлүмәттәренә ярашлы, көндәр -15 С-ҡа тиклем һыуынһа ла, янғындар һаны уртаса 30 процентҡа арта. Шуға ла янғын хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләрен теүәл үтәгеҙ! Электр үткәргестең торошон даими тикшерегеҙ, электр селтәренә артыҡ көсөргәнеш төшөрмәгеҙ, йылытыу приборҙары менән эш иткәндә һаҡ булығыҙ. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Янғындар!,1,news,Яңылыҡтар,1418,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-22/yan-yndar-4546275,2026-01-22T12:15:00+00:00
"Сегодня нам трудно себе представить, что когда-то не было этой песенки, но еще труднее понять, почему так долго никто не знал, а может, просто не интересовался авторством этих простых и милых стихов и этой незатейливой мелодии. Стихотворение «Ёлка» было опубликовано в рождественском номере детского журнала «Малютка». А музыку к этой песенке сочинил биолог и агроном, композитор-любитель Леонид Карлович Бекман, который сочинил эту песенку для своей дочери. Так как нотной грамотой он не владел, ноты записала его жена — Елена Александровна Бекман-Щербина. Так получилась песенка. Маленькая дочка музыкантов Верочка сразу начала распевать ее. В 1906 году «Елочка» вошла в сборник «Верочкины песенки», о котором одобрительно отзывались Рахманинов, Танеев, Скрябин…При советской власти Раиса Адамовна как-то попросилась в Союз писателей, которым тогда правил Фадеев. Когда она пришла к нему в кабинет, он спросил, какие у неё есть изданные книги, а она ответила, что, в общем, никаких, но очень хочется в союз, потому что паёк и т. п. , а на жизнь бедной женщине зарабатывать тяжело. Фадеев спрашивает строго: «Ну Вы вообще что-нибудь хоть написали? » «Да так, – отвечает Раиса Кудашева, – один стишок…» И начинает читать: «В лесу родилась ёлочка…». «Так это вы написали? » – закричал Фадеев. И стал вспоминать, где это было напечатано и как он первый раз прочитал эти стихи и плакал, когда дошел до последних строчек: «Срубил он нашу елочку под самый корешок», а после принял ее в Союз писателей. В лесу родилась ёлочка, В лесу она росла, Зимой и летом стройная, Зелёная была. Метель ей пела песенку: ""Спи ёлочка, бай-бай! ""Мороз снежком укутывал: ""Смотри, не замерзай! ""Трусишка зайка серенький Под ёлочкой скакал. Порою волк, сердитый волк, Рысцою пробегал. Чу! Снег по лесу частому Под полозом скрипит. Лошадка мохноногая Торопится, бежит. Везёт лошадка дровенки, На дровнях старичок. Срубил он нашу ёлочку Под самый корешок. И вот ты здесь, нарядная, На праздник к нам пришла И много-много радости Детишкам принесла. ""Я не хотела быть известной, но и не писать не могла"", - так, уже в 50-х годах, объяснила свою застенчивость Раиса Кудашева, всю жизнь скрывавшаяся под литературными псевдонимами. О бывшей княгине (бедная гувернантка вышла замуж за князя-вдовца, но скоро сама стала вдовой, а в годы революции лишилась и имущества, и титула) Александр Фадеева однажды сказал: ""Ее стихи имеют такую популярность, которая нашим поэтам и не снилась"". Сама Раиса Адамовна долго и не подозревала, что ее стихотворение положено на музыку, пока не услышала ее случайно в поезде, где маленькую девочку попросили ""спеть что-нибудь для пассажиров"". Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Песенка «В лесу родилась ёлочка» совсем не народная,0,analytics,Файҙалы эштәр,2765,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2025-01-02/pesenka-v-lesu-rodilas-yolochka-sovsem-ne-narodnaya-4073901,2025-01-02T17:15:00+00:00
"Был аяҙ көндө йәшен атыу менән бер ине. Уҡытыусы Сажиҙә апай, контроль эш һөҙөмтәләре менән таныштырып: — Бөтә класс «дүртле», «бишле» билдәһенә эшләгән. Хатта Шәрифкә лә «бишле» ҡуйҙым, — тине. Күҙлеген сисеп, Фәһимгә ҡараны. — һин кисә ауырығанһыңдыр, моғайын. Уҡыусылар, тын алырға ҡурҡҡандай, өнһөҙ ҡалып, Сажиҙә апайҙың артабан ни әйтерен көттө. Бәхеттәре бар икән: дәрестәр тамамланыуҙы белдереп, ҡыңғырау шылтыраны. Фәһим ҡайтып ингәндә, әсәһе Мәфтуха апай, һырмаһын кейеп, йылы шаҡмаҡлы шәлен бәйләп, фермаға эшкә китергә тора ине. — Эй, улым, һине дүрт күҙ менән көтәм. Сәмиғә апайың район үҙәгенә китте, һыйырҙарын мин ышандырып алып ҡалдым. Бер үҙем әллә ни ҡыйратып булмаҫ, ашап ал да миңә булышырға кил. Әсәһе, Сәмиғә апайың, тигәс, Фәһимдең һарыуы ҡайнаны. Ул бит — Шәрифтең әсәһе. — Китһә. Улы ярҙам итһен. — Ҡуй, балам, улай тимә, кешегә изгелекле бул. — Изгелекле булам тип мин «өслө» алдым бөгөн. Әсәһе, эшкә ҡабаланһа ла, һырмаһын һалмай ғына ултырғысҡа барып ултырҙы. — Быныһы тағы ни хәл? Фәһим энәһенән ебенә тиклем һөйләп бирҙе. .Контроль эш дәресе башланып ҡына торғанда, Сажиҙә апайҙы кемдер саҡырып алды. Шуны ғына көткән тиерһең, Шәриф тороп баҫты һәм, үҙе менән бергә ултырған Фәһимгә бармаҡ менән төртөп: — Дуҫтар! Мин башымды ял иттерергә булдым, — тип һөрәнләне. Бөтәһе лә уға боролоп ҡараны. — Атаҡлы математик, дуҫым Фәһим миңә мәсьәләне сисеп бирергә тейеш. Ни өсөн, тиһегеҙме? Онотманығыҙмы, беҙ уның менән тегее ваҡытта бәхәсләшкәйнек. Эйе шул, бер саңғы ярышында улар бәхәсләшкәйне. – Ағайығыҙ артынан, йә, кем ҡыуып етер икән? — тип алдан уҡ күкрәк ҡаҡҡан Шәрифкә ҡыҙыу ҡанлы Фәһим: — Мин! — тип ҡысҡырып ебәргәнен үҙе лә һиҙмәй ҡалды. Мыҡты кәүҙәле, тәпәш Шәриф — якшы спортсы. Йүгереүҙә лә, һикереүҙә лә, саңғыла ла класташтарына уның ал бирмәүен Фәһим белһә лә, Шәрифтең ҡупырайып йөрөүе ныҡ сәмләндерҙе. — Мин уҙып китәм һине! — тине ул. Шәриф көлөп һораны: — Йә, нимәнән бәхәсләшәйек? — һинең менән бәхәсләшеп тә тормайым. – Ҡурҡаһыңмы? — Ҡурҡты ти. – Мин еңһәм, һин миңә математиканан контроль эште эшләйһең. Фәһим яуап биреп тә өлгөрмәне, икеһен дә стартҡа саҡырҙылар. Фәһим йән көсөнә алға елдерҙе. Бүрек ҡолаҡтары сиселеп, ҡош ҡанатындай талпынды. Боролоп ҡараһа — Шәриф әллә күпме артта ҡалған. Фәһим тиҙлеген әкренәйтте. Ул арала Шәриф саңғыларын шыжлатып уҙып китте. Ҡар бураны уйнатып, тауҙан ҡоштай аҫҡа атылды. «Еңде. » — тип уйланы Фәһим, әммә бирешергә теләмәне, финишҡа улар аллы-артлы ғына килде. Беренсе урынды Шәриф алды, әлбиттә. Һәр дәрестә тиерлек өйгә эште эшләргә онотҡанмын тип хәтере насарлыҡҡа һылтанһа ла, ҡара һин уны, бәхәсте онотмаған. Фәһим дә һыр бирә торғандарҙан түгел. — Миңә биш вариант миҫалдар бирегеҙ — күҙ асып йомғансы эшләйем. Ул Шәрифтең миҫалдарын сискәнсе, арыу ғына ваҡыт үтте. Үҙенекен ярты-йорто ғына эшләй алды. Хәҙер ни, ана шул Шәриф арҡаһында әсәһенең ҡаршыһында бөршәйеп ултырырға ғына ҡала инде. — Кенә ҡыума, улым, — тине әсәһе, тыңлап бөткәс. — Мин эшкә китә торайым, һин дә һуҙылма. — Ул өҫтәлдә ҡайнап ултырған самауыр быуынан ирегән тәҙрәгә күҙ һалды. — Ай-һай, сатлама һыуыҡ. Көн ҡасан һындырыр инде? Мәфтуха апай ашығып сығып китте. Ишектән өйөрөлөп һыуыҡ инде. Фәһимдең сәй эскәс йоҡоһо килде, урамға аяғы тартманы. «Шәриф әсәһенең һыйырҙарын үҙе генә ҡараһа булмаймы икән ни инде? Асыуым килһә, бармаҫ та ҡуйырмын фермаһына. » Ләкин әсәһен йәлләп, Фәһим кейенә башланы. Көн саҡ ҡына һынып, һепертмә буран сыҡҡайны. Боҙланып ҡатҡан юлдағы яңы ғына Һалынған һырынтыларға бата-бата, пальто яғаһы менән йөҙөн ҡаплап, Фәһим фермаға ашыҡты. Әллә пальто салғыйҙарын буран тартҡылағанға инде, теге саңғы ярышында Шәрифтең, ҡар өйөрмәһе сығарып, тауҙан елдереп төшөп китеүе күҙ алдынан китмәне. Ферма биналарына етәрәк, томра ғына булып, нимәлер өҫтөрәгән ҡарасҡы күренде. Фәһим, кем икән тип, уның янына йүгерҙе. Әсәһе, санаға феләк һалып, ҡайҙалыр китеп бара. Фәһимде күргәс, ул ҡыуаныслы тауыш менән: — Мә, тот, улым, сананы, — тине. — һыу торбалары туңған. Ағайыңдар мәке уйҙы, малсылар өйөнә Сәрмәсәндән һыу ташы. — Шәриф килмәнеме, әсәй? — Юҡ шул, — Мәфтуха апайҙың һүҙен буран йотто. Фәһим, ҡар ҡаплай башлаған мәкене табып алып, феләккә һыу тултырғансы, әллә ни күп вакыт үтмәне, тик сананы ярға өҫтөрәп мендереүе бигерәк ауыр булды: феләк янтайып сананан төшөп китте. «Их, Шәриф тә килһә, һыу ташыуы ҡалай еңел булыр ине. — Фәһим үҙ уйынан үҙе асыуланып та ҡуйҙы. — Ниңә баштан сыҡмай һуң был Шәриф! » Һыуҙы малсылар өйөнә илтеп бушатҡас, Фәһим усаҡҡа яғып ебәрҙе. Унан әсәһе менән икәүләп һыйырҙарға бесән һалдылар. Мәфтуха апай менән Фәһим ҡайтырға сыҡҡанда, ҡараңғы төшкәйне инде. — Әсәй, мин Шәрифтәргә һуғылып ҡайтайым әле, — тине Фәһим, арып, быймаларын саҡ өҫтөрәп килгән еренән. — Оҙаҡлама, улым, йәме! Фәһим «йылп» итеп килеп ингәндә, Шәриф, китап-дәфтәрҙәрен өҫтәлгә һалып, яҙышып ултыра ине. Класташын көтмәгәйне ул: аптырауҙан ҡуйы ҡара ҡаштары бергә ҡушылды. — Буранда ла йондоҙ һанап йөрөйһөңмө әллә? — тине лә Шәриф, ғәжәпләнеүен күрһәтмәҫ өсөн өҫтәлдәге нәмәләрен тиҙ-тиҙ генә йыя башланы. — һанар инем дә, ваҡыт юҡ. Әсәйеңдең һыйырҙары Шәриф ағайҙы «һөҙөп ал» тип сәләм әйтергә ҡушты. — Тамам йәне көйгән Фәһим Шәрифтәргә ашыҡҡанда, мин уға берҙе тондорасаҡмын, тип ғәйрәтләнгәйне. — Эй. Фермаға барырға онотҡанмын да. Әсәйем, Мәфтуха апайыңа ярҙамлашырһың, тигәйне шул. Шәриф тыныс ҡына һөйләшкәс, Фәһимдең ишектән килеп ингәндәге ярһыуы баҫылды. — Ни эш бөтөрәһең? — Ҡапыл ул, өҫтәлдәге математика дәреслеге менән дәфтәрҙәргә иғтибар итеп, йылмайып ебәрҙе: — Ә-һә-һә, өйгә эш эшләйһеңме? .. Контроль эштән алған «бишле» Шәрифтең сәменә тейҙе. Сажиҙә апайҙың: «Бишле»ң менән ҡотлайым! » — тигән һүҙҙәре лә ғәрләндерҙе. Яҡшы уҡыу уның ҡулынан килмәйме әллә? ! Шәриф бөгөн тәүге тапҡыр күңел биреп мәктәптән ҡайтҡандан бирле дәрес әҙерләне. Фәһимдең күңеле күтәрелгәйне инде. — Әйҙә, мин һиңә өйрәтәйем, — тине ул. Икәүләп оҙаҡ ултырҙы малайҙар. Фәһим ҡайтырға сыҡҡанда, буран баҫылып, аяҙ күктә йондоҙҙар емелдәшә ине. Факиһа ТУҒЫҘБАЕВА.",КӨТӨЛМӘГӘН БУРАН (хикәйә),0,analytics,Хикәйә,5958,https://amanat.su/news/s-sm-r-r/2025-01-01/k-t-lm-g-n-buran-hik-y-4073144,2025-01-01T13:21:00+00:00
"синыф уҡыусыһы Айбулат Рәхимов йүгерергә ярата. ""Спортты яратам"" конкурсына тап ошо спорт төрөн төшөргән. Рәхмәт!",Тағы бер матур һүрәт!,0,analytics,Конкурстар,113,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-12-07/ta-y-ber-matur-r-t-4496849,2025-12-07T16:08:00+00:00
"Ул дарыуға үрелмәне, ашығыс ярҙам да саҡырманы. Мөгәрәпкә төшә лә тоҙланған ҡыяр тултырылған банканы  алып сыға. Баҡтиһәң, дарыу ошо банка эсендә икән.  Ни өсөн тоҙланған ҡыяр ҡан баҫымын кәметә? Олатайым былай тип аңлатты: ҡыярҙағы тоҙ һәм ферменттар лайлалы тиресә аша инә, ҡыҫылған тамырҙарҙы киңәйтә, мейе баҫымдың тотороҡланыуы тураһында хәбәр ала. Биш-ун минуттан баш асыҡлана, ҡолаҡ шаулауы баҫыла, тын алыу еңелләшә. Мин уны күҙәтеп торғаным булды: ҡыярҙы йоҡа ғына итеп телә лә тел аҫтына һала, йотмай. Ун минуттан һуң уның бер ни ҙә булмағандай баҡсала  биҙрә-көрәк тотоп йөрөгәнен күреп, аптырашта ҡалаһың. Бәлки, ҡан баҫымын төшөрөүҙең халыҡ медицинаһында башҡа һөҙөмтәле ысулдары ла барҙыр, мин һеҙгә үҙем күргәнемде генә һөйләнем, кемгәлер ярҙам итеүе ихтимал, -ти Асия ханым. Д. Арыҫланова.",Дарыуы банка эсендә икән.,0,analytics,Сәләмәтлек,805,https://henek.info/articles/----+-+/2026-01-27/daryuy-banka-esend-ik-n-4552135,2026-01-27T14:15:00+00:00
"Өсәү тигәне, теге үҙе әрепләшкән тиңдәштәре һәм мин. Икәүләшеп сығып барғанда уҡ: Сафуанға тауыш бирербеҙ тигәйнек, кире уйларбыҙ, ахыры. Кем ул Хәсән Назар? Теге Уфа йүкәләрен яҙған шағирмы? – тип минән һоранылар. Премияның яҙмышы шунда хәл ителде.","Өфө йүкәләренең авторымы? Хәсән Назар кем ул? "" Рәлиф Кинйәбаев",0,analytics,Мәҙәниәт,249,https://shonkar.com/news/culture/2025-03-21/f-y-k-l-re-ne-avtorymy-h-s-n-nazar-kem-ul-r-lif-kiny-baev-4166229,2025-03-21T08:55:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУл Татарстандагы ДОСААФ бинасына керү урынында торган ЗИЛ машинасыннан иңү байрагын йолкып төшергән. Башкортстанда туган 21 яшьлек егетне Татарстандагы ДОСААФ бинасына керү урынында торган ЗИЛ машинасыннан иңү байрагын йолкып төшергән өчен тоткарлаганнар. Бу хакта ""Застава"" сак оешмасына сылтама белән ""Бизнес ""яза. Егетне шушы оешманың вәкилләре тоткарлаган. Егетне полиция хезмәткәрләренә тапшырганнар. Татарстан эчке эшләр министрлыгында бу хәлгә әлегә фикер белдермәделәр. Басма ачыклавынча, егет 2003 елда Башкортстанның Сибай шәһәрендә туган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда машинадан иңү байрагын йолкып алган егетне тоткарлаганнар,1,news,Яңылыҡтар,708,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-mashinadan-jingu-bayragin-yolkip-algan-egetne-totkarlagannar-/32978485.html,2024-06-04T12:29:37+03:00
"Движение Первых Республики Башкортостан совместно с Министерством семьи, труда и социальной защиты, Российскими студенческими отрядами и АНО «Многодет Ок» организуют семейный конкурс. Для участия в конкурсе приглашаем многодетные семьи Республики Башкортостан не менее 5 человек",Стартовала регистрация на семейный конкурс «Первые многодетные»,1,news,Яңылыҡтар,278,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-26/startovala-registratsiya-na-semeynyy-konkurs-pervye-mnogodetnye-3744264,2024-04-26T12:27:07+00:00
"«Был депутаттар корпусы өсөн мөһим ваҡиға булып тора, — тип белдерҙе республика Дәүләт Йыйылышы рәйесе Константин Толкачев. — Мөрәжәғәтнамәлә республика Башлығы киләһе йылға үҫеш йүнәлештәрен, мөһим бурыстарҙы билдәләй һәм бөтә кимәлдәге власть органдары алдында торған төп саҡырыуҙарға яуап бирә. Парламенттың 2026 йылда закондар сығарыу эшмәкәрлеге Мөрәжәғәтнамәгә нигеҙләнеп тормошҡа ашырыла». Радий Хәбиров үҙенең сираттағы Мөрәжәғәтнамәһендә Башҡортостандың төп үҫеш йүнәлештәрен һәм артабанғы эштең өҫтөнлөктәрен билдәләй. «Серҙе асам, Мөрәжәғәтнамәлә тормошобоҙҙоң бөтә өлкәләренә әүҙем үтеп инә барған яһалма интеллект һәм нейроселтәр менән эшләү тураһында ла һүҙ бара», – тине республика етәксеһе.",Радий Хәбировтың Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайға Мөрәжәғәтнамәһе,1,news,Яңылыҡтар,706,https://henek.info/articles/novosti/2026-01-27/radiy-h-birovty-d-l-t-yyyylyshy-oroltay-a-m-r-zh-tnam-e-4551704,2026-01-27T10:48:00+00:00
"Ҡайһы берәүҙәре, бигерәк тә оло йәштәгеләре менән көн дә тиерлек шылтыратышып хәл белешәбеҙ, ғаиләләге яңылыҡтарҙы бүлешәбеҙ. Кем менәндер йыш осрашабыҙ, байрамдарҙы бергәләп уҙғарабыҙ. Ҡай берәүҙәре менән һирәк, туй, үлем-китем мәлендә генә күрешергә тура килә. Ике йыл элек ике туған һеңлем юл фажиғәһенә юлыҡты. Эшкә китеп барғанда, иҫләмәҫтән, юл киҫелешендә машина бәрҙереп киткән. Бик сабыр һәм аҡыллы ине ул, иманы юлдаш булһын. Ал-ял белмәй офиста эшләне. Үтә сибәр үҙе, һәр саҡ зауыҡлы кейенә, ни кейһә лә килешә. Кешеләр менән бик тиҙ уртаҡ тел таба, бар нәмәгә лә өлгөрә, ҡулынан килмәгән эш юҡ ине. Ғаиләһе районға үрнәк, илдә бер: туған йәнле, ярҙамсыл. Юғары уҡыу йортон тамамлаған ҡыҙы, башлы-күҙле булып, баш ҡалала төпләнде, тиҙҙән әсәй буласаҡ. Уртансы улдары төҙөлөш институты студенты. Төпсөктәре башланғыс синыфта уҡый, апай-ағаһына оҡшап, йырлай ҙа, бейей ҙә, спорт менән дә шөғөлләнә… Һөйөп-һөйөлөп туймаҫ һеңлемдең, моғайын, күҙ тейеп кенә ғүмере өҙөлгәндер… Ҡайғы менән килешмәһәк тә, сараһыҙлыҡтан, дуҫтары һәм туғандары ҡайғырышып, хөрмәтләп һуңғы юлға оҙаттыҡ. Барлыҡ йолаларҙы ла ваҡытында, ваҡ-төйәктәрен дә еренә еткереп үтәргә тырыштыҡ. Беҙҙең яҡта мәрхүмдәрҙең ҡырҡынан һуң уның кейем-һалымын яҡындарына иҫтәлеккә таратып бирә торған ғөрөф-ғәҙәт бар. Туғанымды иҫкә алырға йыйылған Ҡөрьән табынына килгән кешеләрҙе оҙатҡас, яҡындары ғына ҡалдыҡ. Ире уның береһенән-береһе матур, күбеһен кейергә лә өлгөрмәгән әйберҙәрен ҡаршыбыҙға килтереп ҡуйҙы ла төҫө итеп һәр ҡайһыбыҙға алырға тәҡдим итте. Бөтә тәнемде ниҙер сымбырҙатып йүгереп уҙҙы. Күҙ алдыма һеңлем менән булған төрлө хәтирәләр килде. Етем ҡалған кесе ҡыҙын ҡыҙғандым. Саҡ тыйылып торған тоҙло йәштәр битем буйлап юл алды. Бер әйберен дә алғым килмәне. Кейәү тейешле кеше, һеңлемдең ире: – Сания апай, аңлайым, берегеҙ ҙә кейемгә мохтаж кешеләр түгел. Нишләйбеҙ, йолаһы шул бит. Алығыҙ, бына бынауы пальтоғыҙ төҫөндәге йәшкелт зәңгәр итеген. Бер тапҡыр ҙа кеймәне. Кем белә, бәлки, үҙегеҙгә бүләккә тип атап алғандыр… – тигәс, баш тартырға уңайһыҙландым. Яраһына тоҙ һалаһым килмәне. Оҙаҡ ҡына кейергә яй сыҡманы. Ауыл ерендә диңгеҙ төҫөндәге итектәр кейеп ҡайҙа бараһың инде. Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөндә сәхнәлә хор менән сығыш яһарға тейеш инек. Теге итекте кейер әмәл сығыуына һөйөндөм. Мәҙәниәт йортонан ҡайтҡанда һыуытҡан, туңдырған ине. Тунды алмаштырғанғамы, үтәләй ел пальто эсенә кереп, бөтөн тәнемде өшөтөп, ҡалтыратып ебәрҙе. Етмәһә, бейек үксә кейеүҙе онотҡан аяғым яңылыш шыуып китте. Тигеҙлекте юғалтып, ауыр кәүҙәм менән лапылдап барып төштөм. Аяҡ тайған булып сыҡты. Көндәр йылынып, ер кипкәнлектән, итекте башҡа кейергә тура килмәне, кире тартмаһына һалып, аяҡ кейеме шкафына тығып ҡуйҙым. Оло кеше һөйәге тиҙ генә төҙәләһе килмәне. Төрлөсә ҡыландырҙым, тик файҙаһы булманы. Рәтләп йоҡо туйғансы йоҡлаған, бер йүнле төш күргән юҡ — йоҡоға китеү менән һаташтыра башлай. Төрлө дарыуҙар эсеп ҡараным, йәй төрлө үләндәр бәйләштерҙем. Аяғым баштағы кеүек үлтереп һыҙламай-һыҙлауын, әммә көндөң үҙгәрәһен, яуым-төшөмдө тиҙ һиҙә. Үксәләр ярғыланып йәнемде ашаны. Шул рәүешле көҙгә керелде. Район үҙәгенә йәш яҙыусының китап туйына саҡырҙылар. Үҙемсә килешле генә кейенеп, ҡысҡырып тормаҫлыҡ, еңелсә биҙәнеп, билдәләнгән ваҡытты самалап, такси саҡырҙым. Ул китапхананың күтәрмә төбөнә үк илтеп ҡуйҙы. Ике баҫҡыс та күтәрелергә өлгөрмәнем, итегемдең үксәһе һынды ла ҡуйҙы, ярай, йығылмай ҡалдым. Ҡаршыла юл аша ғына райондың үҙәк кибете. Һайыҫҡан һымаҡ тәнтерәкләй-тәнтерәкләй шунда йүнәлдем. Һайланып тормай, беренсе ҡарашҡа уңайлы күренгән итекте кейеп ҡараным. Һалып та тормай, хаҡ һуғыусыға аҡсаһын түләнем. Күңелемдән мәрхүмә һеңлемдән кисереүен һорап ғәфү үтендем дә ҡулымдағы үксәһе һынған теге йәшкелт зәңгәр итектәрҙе ишектән сығышлай уҡ сүп тултыра торған һауытта ҡалдырып киттем… Минең менән булған хәлдәрҙә итектәрҙең тамсы ла ғәйебе юҡ икәнен беләм. Үҙеңде теләһә нәмәгә, ҡара аҡылға ышандырырға ярамай. Шулай ҙа… Хәҙер нисектер өҫтөмдән ниндәйҙер ауыр нәмә төшкәндәй тоям үҙемде…",Ҡара аҡыл. Сания Шәрипова,0,analytics,Хикәйә,3995,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-10-13/ara-a-yl-saniya-sh-ripova-3476885,2023-10-13T09:49:00+00:00
"Быға тиклем Кабанова ведомство етәксеһенең беренсе урынбаҫары вазифаһын биләне. «Эстафетаны ҡабул итеп алығыҙ һәм эшкә тотоноғоҙ», — тине Хәбиров. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, 15 йылдан ашыу республиканың хеҙмәт министры булған Ленара Иванова Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайға эшкә күсә.",Ольга Кабанова — республиканың яңы хеҙмәт министры,1,news,Яңылыҡтар,289,https://henek.info/articles/novosti/2026-02-17/olga-kabanova-respublikany-ya-y-he-m-t-ministry-4581331,2026-02-17T10:55:00+00:00
"Бер мәл әгәр һин ҡунаҡтар саҡырһаң, Һуҙма ваҡыт, әҙерлән төрлө яҡтан. Һауыт-һаба, кейем һәм өйҙең эсе, Аштарың насар булмаһың һисберһе. Матур һауытларҙан татлы ашамлыҡ Ашаһын ҡунаҡтар, һаҡланһын зауыҡ. Бел – ашҡа саҡырмау тик бер һөйләнер, Саҡырһаң, һүҙ китәр, йөҙгә төрләнер. Аш-һыуларың арыу, күп, һәйбәт булһын, Ҡунаҡтарың ашап ҡәнәғәт булһын. Дуҫ-иш, ҡәрендәштәр, йыраҡ һәм яҡын – Берһен дә ҡалдырма, хаҡла үҙ хаҡын. Килгәндәре килер, әгәр килмәһә, Саҡырғас, үпкәһе ҡалмай ҙа баһа. Яман хис бар- тамаҡ өсөн үсегеү, Кай берәүҙәр махсус килер кисегеп. Шуны ҡара – хис кем ашһыҙ ҡалмаһын, Кисеккәнгә өҫтәп бер тейеш ашын. Ашағастын ашын, сәй бир табынға, Эсеп бөтөрһәләр, өҫтә тағын да. Ашамлыҡҡа һәрсаҡ кәрәк эсемлек, Һәм ашап-эсеүҙә һаҡланһын тиңлек. Табында шыйыҡ аш әҙрәк булмаһын, Тамаҡҡа төйөр таш булмаһын ашың. Кәрәк - боҙло һыу бир, кәрәк – эҫене, Табынға әҙерләп ҡуй һин төрлөне. Тағын ниндәй аштар табында була – Һорама һин минән, белгестән һора. Ашағас өлкәндәр, киткәс табындан, Кеселәргә табын яһа тағын да. Тәғәм бир һәркеменә, ҡалмаһын ашһыҙ, Берәү ҙә мин ас, типйөрөмәһен, башһыҙ. Ҡоры-һары менән шыйыҡ аштарҙы, Емеш менән шәкәр-балды алмаштыр. Туйҙар үтһә, йыртыш йолаһын үтә, Теш хаҡын бир, шулсаҡ артыҡ һүҙ бөтә. Аш-һыу тураһында һүҙ бөтте, тамам, Ҡайтайым тиһә ҡунаҡ, оҙат ҡапҡанан. Саҡырыулы булыр был ашҡа дүрт төр, Барыусы төрө лә, ғәҙәттә дүрттер. Береү ашҡа килә кем өндөһә лә. Ҡыҫтатмайса ашай нәмә бирһәң дә. Ләкин үҙөйөнә ҡунаҡ саҡырмаҫ, Ашай бер тамаҡҡа өйҙә яңғыҙ баш. Икенсе берәүләр ашҡа барырҙар, Үҙләре лә, күр ҙә тор, саҡырырҙар. Өсөнсөләр иһә, саҡырһаң – килмәй, Үҙҙәре лә ашҡа саҡыра белмәй. Тере тимә ундай затты. Үлек ул, Кеше менәнг кеше була белмәй ул. Тағы бер төрлөһе ашҡа йөрөмәй. Ләкин үҙенә ҡунаҡлар өндәй. Бына был һәйбәт ғәҙәте-йолаһы, Белгән кеше маҡтай уның ҡылығын. Кәрәк- ашҡа йөрө, кәрәк – йөрөмә, Күп ашау һаулыҡҡа китермәй бер ҙә. Күп ашаған бәндә һәрсаҡ хаста ул, Йөҙе һаргылт булыр, ауыр атлауы. Бына нәмә әйтә бер табиб-имсе, Сәләмәтлек һәм холоҡ белгесе: Тамаҡтан керә сир, ағыулай ашың. Сир ҡартайта, кеше йәшәмәй йәшен. Тамағын тыйғанзат йәшәр дарыуһыҙ, Ағарынып йөрөмәҫ, алһыу булыр йөҙ. Бына шулай ҡунаҡ-табын тәртибе, Өндәү һәм өндәүгә барыуҙың сере. Белгәнде һөйләнем аш-һыу турында, Был хаҡта һүҙләрҙе туҡтатайыҡ шунда. Был дөньяның шулдыр юҫыҡ-юрығы. Кеше менән кеше булыу ҡыҙығы. И күңелем нуры, хаҡлыҡ һөйөүсем, Һүҙемә ихтибар ит, зинһар өсөн. Фото Р. Камалова",Уғдулмыштың Уйғырмышҡа ашҡа саҡырыу ҡағиҙәләрен өйрәтеүе,0,analytics,Аңлатма,2431,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-04/u-dulmyshty-uy-yrmysh-a-ash-a-sa-yryu-a-i-l-ren-yr-te-e-4493819,2025-12-04T16:58:00+00:00
"Хәйбулла районы хакимиәтендә белдереүҙәренсә, байрам ҡунаҡтарын бай программа көтә. Мәҫәлән, ҡорот эшләү буйынса оҫталыҡ дәрестәре, күргәҙмәләр һәм йәрминкәләр. Этно-фестивалдә фольклор йолаларын һәм ғөрөф-ғәҙәттәрҙе лә күрергә мөмкин. Быйыл Учалы, Белорет, Бөрйән, Әбйәлил, Ейәнсура, Баймаҡ, Хәйбулла райондарынан, Ырымбур өлкәһенән һәм Ҡаҙағстандан ҡатнашыусыларҙың килеүе көтөлә. Этно-фестиваль-конкурс аралашыу, тәжрибә һәм пландар менән уртаҡлашыу, тармаҡтың көнүҙәк проблемаларын тикшереү һәм эшлекле бәйләнештәр булдырыу урыны булып тора. Ҡулланыусылар өсөн иһә заманса етештереү технологиялары менән танышыу, оҫталыҡ дәрестәрендә ҡатнашыу, шулай уҡ фестивалдең иң тәмле ризығын һайлау мөмкинлеге лә. Сара Башҡортостандың бренд саралары исемлегенә индерелгән һәм милли аш-һыуҙы, традицияларҙы, ғөрөф-ғәҙәттәрҙе, һөнәрҙәрҙе тергеҙеүгә, Башҡортостанда һәм Рәсәйҙә гастрономия туризмын үҫтереүгә йүнәлтелгән. «Башинформ»хәбәр иткәнсә, Башҡортостанда уҙған фестивалдә иң ҙур ҡорот әҙерләү буйынса ил рекорды ҡуйылған. 442,6 кг ауырлыҡтағы ҡоротто Рәсәйҙең Рекордтар китабы эксперттары теркәгән. Фестивалде Башҡортостандың мәҙәниәт министрлығы, Республика халыҡ ижады үҙәге, Хәйбулла районы хакимиәте ойоштора. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Ҡорот байрамы ойошторола,0,analytics,Йәмғиәт,1390,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-08-15/orot-bayramy-oyoshtorola-4349879,2025-08-15T09:15:00+00:00
"Йәштәр һәм балалар милли проектының Бар яҡшы нәмәләр балаларға төбәк проекты сиктәрендә Өфөлә 4-се һәм 18-се мәктәптәргә капиталь ремеонт яһау планлаштырыла. Был маҡсатҡа федераль, республика һәм ҡала ҡаҙналарынан 125,7 миллион һум күләмендә субсидиялар бүленгән. миллипроект нацпроект национальныепроекты Башкортостан 4-се мәктәптә тамаша һәм спорт залдарын яңыртыу, йылылыҡ системаһын һәм санузелды алмаштырыу ҡарала. 18-се мәктәптең ҡыйығы, фасады, уҡыу кластары, коридорҙар һәм башҡа бүлмәләр йүнәтелә. Бынан тыш, йылылыҡ, вентиляция, һыу, канализация селтәрҙәре кеүек инженер коммуникациялары ла капиталь ремонтлана. Өфө ҡалаһы хакимиәтенең матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, ошо арала ремонт эштәрен башҡарыу өсөн муниципаль килешеүҙәр планлаштырыла. Объекттарҙы ҡорамалдар менән тәьмин итеүгә әҙерлек эштәре лә алып барыла. Йүнәтеү эштәрен уҡыу йылы башына тамамларға йыйыналар. Фото һәм сығанаҡ –.",Өфөлә милли проект буйынса ике мәктәп йүнәтелә,0,analytics,Милли проекттар,903,https://bashkizi.ru/news/milli-proekttar/2025-03-04/f-l-milli-proekt-buyynsa-ike-m-kt-p-y-n-tel-4144191,2025-03-04T12:20:00+00:00
"Иллюстратив рәсемфикерләрҮзәк бүлге хәрби мәхкәмәсе Башкортстанның Миякә районы Әнәс авылында туган 53 яшьлекәлил Садыйковны ""интернет кулланып, террорчылыкны аклау""да (инаять кодексының 205.2 маддәсе, 2 нче өлеше) гаепле дип тапкан. Бу хакта Башкортстан ФСБсына сылтама белән Коммерсантъхәбәр итә. Иргә 200 мең сум штраф салганнар. Куәт оешмалары вәкилләре ачыклавынча, 2020 елда әлил Садыйков ""ВКонтакте""дагы төркемдә фикер калдырган, анда ул Чечня республикасында 2000 елда Шамил Басаевһәм Әмир Хәттабитәкчелек иткән ""канунсыз кораллы төркемнәрнең һәм банда әгъзаларының инаятьчел гамәлләрен"" аклаган. Мәхкәмә утырышында ир гаебен тулысынча таныган диелә хәбәрдә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Башкортстан кешесенә""террорчылыкны аклау"" маддәсе нигезендә 200 мең сум штраф салганнар",1,news,Яңылыҡтар,764,https://www.azatliq.org/a/32291994.html,2023-02-28T15:02:14+00:00
"Главное управление Госэкспертизы утвердило положительное заключение по проекту строительства главного здания межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе. Заключение на проектную документацию и результаты инженерных изысканий получено 6 июля. Застройщиком объекта выступает компания «Кампус». Проект разработали компании «Афеспро» из Королева, «Противопожарный сервис» из Москвы, московский Институт пространственного моделирования и развития «Мирпроект» и брянское ООО «Атомное проектирование «Защита». В апреле премьер-министр Башкирии Андрей Назаровсообщал, что главное здание кампуса в Уфе планируют открыть в 2025 году. Площадь корпуса составит 110 тыс. кв. м. Семь башен главного здания кампуса получат имена великих ученых. Создание первой очереди межвузовского кампуса — -парка на улице Заки Валиди — завершилось в декабре 2023 года. В 2024 году в рамках второй очереди строительства кампуса введут геномный центр. Всего в рамках второй очереди до конца 2026 года построят общежития на 4,3 тыс. студенческих мест, учебные блоки, лаборатории, общественно-деловые пространства и другие помещения. Концессионное соглашение о строительстве межвузовского кампуса с группой «Эталон»подписалив декабре 2022 года на Международной неделе бизнеса в Уфе. Объем вложений в проект оценивается в 27 млрд руб. Для реализации проекта АО «Региональный фонд» и АНО «Управляющая компания научно-образовательного центра РБ» учредили ООО «Кампус». Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Госэкспертиза одобрила проект главного здания межвузовского кампуса в Уфе,1,news,Яңылыҡтар,1598,https://uchbash.com/news/novosti/2024-07-08/gosekspertiza-odobrila-proekt-glavnogo-zdaniya-mezhvuzovskogo-kampusa-v-ufe-3839231,2024-07-08T13:49:00+00:00
"Виталий Ришат улы Иҫке Собханғол ауылы егете. Әле уға 21 йәш, Иркустк өлкәһендә машинист-эксковаторсы булып эшләй. Етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларҙы торлаҡ менән тәьмин итеү программаһына 2018 йылда теркәлгән. Рәмил Миңлеәхмәт улы килешеүгә ҡул ҡуйғанда Виталийҙың хәлдәрен һорашып, фатирҙың тапшырылыу шарттарын аңлатты һәм уңыштар теләне. Торлаҡ асҡысы менән бергә йәш егеткә электр сәйнүге лә бүләк итте. Районда етем балаларға фатир биреү Башҡортостан Республикаһындағы Етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларҙы фатир менән тәьмин итеү программаһына ярашлы тормошҡа ашырыла. Бөгөнгө көндә районда был программала үҙ фатирын алыу өсөн 38 бала сиратта тора.",Виталийға фатир асҡысы тапшырылды,0,analytics,Йәмғиәт,685,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-06-11/vitaliy-a-fatir-as-ysy-tapshyryldy-4273529,2025-06-11T10:22:00+00:00
"Борон һәр икенсе бала үҙенең һауынсы йә көтөүсе булырын белә ине. Уҡытыусылар ҙа быны иҫенә төшөрөп кенә тора ине. Хәҙер – ҡайҙа ул? Балаларҙы президент йә бизнесмен булыуға ғына әҙерләйҙәр. Бизнесмен йә президент була алмайҙар икән, өйҙә яталар. Көтөүсе генә булырҙар ине, был һөнәрҙең нескәлектәрен белмәйҙәр. Ә көтөүсе ул беҙҙең ата-бабаларыбыҙҙан ҡалған шундай серле һәм үҙенсәлекле барған һөнәр. Уға бер ҡайҙа ла уҡытмайҙар. Уға өйрәтмәйҙәр. Ул бары тик күңел талабы аша ғына үҙләштерелә һәм ҡабул ителә торған шөғөл. Һәм бары тик елкәле, сабыр һәм арыу-ялҡыу белмәҫтәр генә был боронғо кәсепте дауам итә ала икән. Һәм тағы ла баштағыһына урап ҡайтам: ауылға көтөүсе кәрәк. Сәйҙә ҒАРИПОВА.",Көтөүсе,0,analytics,Йәмғиәт,694,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-10-24/k-t-se-4440460,2025-10-24T15:31:00+00:00
Әлбир Крганов (с) элек Тәлгать Таетдинның (у) беренче урынбасары идеРәшит Минһа,Таетдин үз тирәсендәге көчле лидерлардан арынуын дәвам итә,0,analytics,Дин,79,https://www.azatliq.org/a/25175843.html,2013-11-21T15:46:06+00:00
"""Мин татарча сөйләшәм"" чарасыфикерләрБыел 26 апрельдә ""Мин татарча сөйләшәм"" акциясе цирк бинасы каршындагы мәйданда узар дип көтелә. Бу хакта Татарстан мәдәният министры Ирада Әюповахөкүмәттә узган матбугат очрашуында белдерде. ""Мин татарча сөйләшәм"" акциясен цирк янына күчерергә телибез. Бу мәсьәләдә фикер алышабыз. Хәзер чаралар оештыруда аерым таләпләр бар. Торак йортлар янында аны оештырырга ярамый. Цирк янында мөмкинлекләр бар"", диде ул. Яңа мәйдан тамашачыларны, кунакларны ыяр дип өметләнәм, дип өстәде министр. Әюпова 26 апрельдән ""Печән базары"" цирк тамашасы күрсәтелә башлаячагын да әйтте. Ул Габдулла Тукайга багышланачак. Тамашада Казан циркы мәктәбе артистлары катнашачак. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Мин татарча сөйләшәм"" чарасын цирк янына күчермәкчеләр",1,news,Яңылыҡтар,788,https://www.azatliq.org/a/32878217.html,2024-03-26T13:33:36+00:00
"- Ҡәртәсәгеҙ ни хәлдә икән? - тип һорағас улары ялп итеп бер- береһенә ҡараштылар ҙа, эй әсәй, үҙең саҡ ятҡанда уны уйлап ятма инде, тип ҡул һелтәнеләр.",Сихырлы килен Хикәйә Минзифа Кашкарова,0,analytics,Әҙәм һәм Һауа,152,https://shonkar.com/news/-m-m-aua/2025-01-28/sihyrly-kilen-hik-y-minzifa-kashkarova-4100359,2025-01-28T22:05:43+00:00
"""Каланчак"" чик узу пункты17 апрель Кырым белән Украина администартив чигендә урнашкан ""Каланчак"" чик узу пунктында кырымтатар активисты Раим Айвазовюгалган. Бу хакта ""Кырым теләктәшләге"" (""Крымская солидарность"") төркемехәбәр итә. Айвазовның хатыны сөйләвенчә, иреннән соңгы смс-ны ул чәршәмбегә каршы төндә ала. Анда Раим Айвазов үзенең тоткарлануы һәм ""сөйләшү өчен кеше килмичә"", чиктән уздырмаячаклары турында язган. Соңгы тапкыр ул төнге сәгать өчтә элемтәгә чыга һәм шуннан бирле аның кайдалыгы билгесез. Раимның туганнары ФСБның кайнар элемтәсенә шалтырата, әмма аларга Федераль имнлек хезмәтенең Кырым чик саклау идарәсенә мөрәәгать итәргә кушалар. Анда да бернинди дә мәгълүмат булмый. Туганнары ""Каланчак"" чик узу пунктына килә. Айвазовның Украина ягына чыкмавы билгеле. Раим Айвазов Акмәчетнең башлыча кырымтатарлар яшәүче Богурча (Каменка) бистәсендә яши, Дондагы Ростовның тикшерү изоляторында утыручы кырымтатарларга ризык, кием-салым һәм башка кирәк-яраклар тапшыруны оештырган булган. Март ахырында Русиянең ФСБ, эчке эшләр министрлыгы һәм Росгвардия хезмәткәрләре кырымтатар активистлары йортларында тентүләр һәм тоткарлаулар уздырды. Кулга алынган кырымтатарлар - ""Кырым бердәмлеге"" хокук яклау төркеме активистлары, аларның күбесе интернетта актив язучылар. Барлыгы 24 кеше тоткарланды. Кулга алынган кырымтатарларның Дондагы Ростов шәһәрендәге тикшерү изоляторына урнаштырылуы мәгълүм.2014 елда Кырым аннексиясеннән соң кулга алынган яки хөкем ителгән дистәләрчә мөселманның күбесен ""Мемориал"" хокук яклау оешмасы сәяси тоткын дип таныды.",Кырымтататар активисты Раим Айвазов Кырым чиген узганда хәбәрсез югалган,1,news,Яңылыҡтар,1558,https://www.azatliq.org/a/29886282.html,2019-04-17T10:38:30+00:00
"Кисә, 20 июлдә, Сибайҙан яҡташыбыҙ Зарина Исламова К-1 ҡағиҙәләре буйынса "" "" абруйлы ойошмаһында тәжрибәле япон дәғүәсеһе Нананы ышаныслы еңеп сыҡты. Зарина Исламованы Халыҡ-ара кимәлдә башҡортостан һәм Сибай ҡалаһын лайыҡлы күрһәткән ошо ҙур ҡаҙанышы менән ҡотлайбыҙ.",Сибайҙан Зарина Исламова Японияла еңеү яуланы!,0,analytics,Аңлатма,269,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-07-21/sibay-an-zarina-islamova-yaponiyala-e-e-yaulany-4320811,2025-07-21T17:33:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр28 майда Даванков Думага мәгариф оешмаларында дини киемнәрне, шул исәптән йөзләрне өлешчә яки тулысынча каплый торган киемнәрне киюне тыю хокукы турында канун өлгесе кертте. Русия думасының Татарстаннан депутаты Айрат Фәррахов(""Бердәм Русия"") Русия думасы рәисе урынбасары Владислав Даванковның (""Яңа кешеләр"") мәктәптә дини киемне тыю турындагы канун өлгесенә каршы чыкты. ""Мондый мәсьәләдә тыюлар һәм чикләүләр кертү - куелган максатларга ирештермәячәк. Канун авторларына соравым бар: медицина битлекләре киюне дә тыячакбызмы? "", дип язаул үзенең -каналында.28 майда Даванков Думага мәгариф оешмаларында дини киемнәрне, шул исәптән йөзләрне өлешчә яки тулысынча каплый торган киемнәрне киюне тыю хокукы турындаканун өлгесе кертте. Аңлатма язуында әйтелгәнчә, бу ""белем бирү дөньяви"" булсын өчен кирәк. Шулай булганда, ""дини инанулары нинди булуга карамастан, бөтен белем алучыларга тигез шартлар тудырыла, ә бу дини яки мәдәни билгеләр ягыннан дискриминацияне булдырмаска ярдәм итә, имин мохит тудырырга булыша"" диелгән документта. Күптән түгел Русия президенты каршындагы Кеше хокуклары шурасы башлыгы Валерий Фадеев Русиядә никабларны тыяргатәкъдим итте. Аның әйтүенчә, хәзерге вакытта Үзәк Азиянең кайбер илләрендә дә никаб кию тыелган, ә Русиядә ул рөхсәт ителә. Битне тулысынча ябып тора торган никаблар кию илдә экстремизм куркынычын арттыра, диде ул. Русия мөселманнары диния нәзарәте рәисе урынбасары, Мәскәү мөфтие Илдар Әләүетдиновисә әгәр никаб киюнең экстремизм белән бәйләнеше дәлилләнсә, нәзарәт никабны тыю тәкъдимен хуплаячак, диде. Шул ук вакытта ул Русиядә никаб киюне тыю - Конституцияне һәм дөньяви хокукны бозу булачак, дипәйткән иде. Әләүетдинов фикеренчә, бу тыю Русия мөселманнарында чиктән тыш ризасызлык уятырга, әмгыятьтә киеренкелек тудырырга мөмкин. Соңрак Русия думасында никаб киюне тыю турында канун өлгесе әзерләүләребилгеле булды. Аның авторы, депутат Михаил Матвеевәйтүенчә, документта ""никаб"" дигән сүз булмаячак, ә ""яшерелгән йөз"" өчен 10 мең сум штраф сала башлаулары бар. Дума депутаты Бийсултан Хәмзәевта Русиядә никаб белән пәрәнә киюгәкаршы чыкты. ""Никабның исламга бернинди катнашы да юк"", диде ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Айрат Фәррахов мәктәпләрдә дини киемнәрне тыю турындагы канун өлгесен хупламады,1,news,Яңылыҡтар,2302,https://www.azatliq.org/a/ayrat-farrahov-maktaplarda-dini-kiemnarne-tiyu-turindagi-kanun-olgesen-huplamadi/32978771.html,2024-06-04T15:37:20+03:00
"Соңгы елларда интернеттагы татар телле контент социаль челтәрләргә күчеп баруга карамастан, сирәк булса да, яңа татар сайтлары барлыкка килә, булганнары үзгәреш кичерә, заманга яраклаша. Азатлык татар телле мәгълүмати сайтларны барлады. Экслюзив контентлы татар сайтлары бармак белән генә санарлыкТатар телендә мәгълүмати сайтлар күп түгел. Экслюзив язучылар дистәгә дә тулмый. Кәгазь форматы булмаган, үз журналистларын тоткан интернет басмалар бишкә дә итми. Сүз азмы-күпме популяр, күпләргә таныш сайтлар турында бара. Соңгылары рәтенә Азатлык, Интертат, Татар-информ, сайтларын кертергә була. Алар үз контентын ясый, анда оригинал мәкаләләр, хәбәрләр, видеолар чыга. Татар-информ- хакимият рупоры, соңгы елларда ул рус телле мәгълүмати агентлыкның тәремәсе генә булып түгел, доменында теркәлгән үзаллы сайт булрак эшли. Анда башлыча Татарстанның рәсми хәбәрләре, авыл-хуалыгына багышланган язмалар, район газеталарыннан кайбер материаллар чыга. Интертаттатар телендә иң популяр мәгълүмати сайтларның берсе. Аның баш битендә гадәттә аналитика, шоу-бизнес, интервьюлар, киңәш-табыш, хәвеф-хәтәрләргә багышланган мәкаләләр бирелә. Аны электрон газетның үз журналистлары әзерли. Шул ук вакытта Интертатның -ындагы ""сторизларына"" мөхәррирләр артистлар тормышыннан алынган, фаигаләр, авырулар, язмышлар, гайбәтләр турындагы мәкаләләрне куеп, укучылар әлеп итә. Әлеге язмалар баш биттә күренми, рубрикаларга кереп актарганда гына аларга тап буласың. Интертатны ачып ибәргәч, ул тыйнак, саллы гына сайт икән дип уйлыйсың, болар караучыларын ничек ыя икән дип аптырыйсың. Интертат сайтының эчке бите - күптән барлыкка килгән сайт. Анда башлыча шоу-бизнес яңалыклары, үлем-китем, язмышлар зур урынны алып тора. Күбрәк йолдызларның -нарыннан алынган хәбәрләр, рус телле хәбәрләрнең тәремәләре бирелә. Шул ук вакытта йолдызлар белән эксклюзив видеолар, интервьюлар бирелгән сирәк сайтларның берсе. Аерым шоу-бизнеска гына багышланган татар сайты юк. Бик күптән ырчы Илназ Сафиуллинның. сайты шундыйлардан булырга тиеш иде, әмма ул үстерелмәде. Артистлар тормышын яктыртучы ""Кәеф ничек? "" газеты да, аның сайты да инде күптән юк. Татар басмаларының дайджесты буларак ачылган. сайты иң озак эшләүче татар сайтларының берсе дип атарга мөмкин. Порталда берничә газетның мәкаләләре, язучылар берлеге, театрлар, филармония, Ваһапов фестивале хәбәрләре чыга. Сайтка керүчеләр әллә ни артмый да, кимеми дә, тәүлегенә якынча 6-7 мең кеше тора. Шунысы кызык, . үзе дә башка сайтлардан алган материаллар тиз арада район газетлары сайтларына тарала. Хосусый татар газетларының үз контентларын сайтка күчерергә ашыкмаулары турында Азатлык күптән түгелязганиде. Алар арасында""Безнең гәит""нең сайты гына газетны кабатлый, яңарып тора. Мөхәррирләр сайт ачу газет тиражына зыян китерә, сайт белән акча эшләп булмый дип белдерде. Татмедиа сайтларына 12 млн сум бүленгән, әмма татар теле аксыйСоңгы елларда Татмедиа оешмасына караган басмаларның да сайтлары барлыкка килде, алар активлаша. Ләкин рус телендәгеләр яхшы гына эшләп килсә, татар телендәгеләр тәремәгә яки башка сайтлардан алынган язмаларга кайтып кала. Күбесе ике көнгә бер генә яңарырга мөмкин. Татмедиа басмасының һәр сайтына Татар-информ яңалыклары интеграцияләнгән. Әйтик, ""Биектау хәбәрләре""сайтын ачкач (аның татарчасы да никтер ""Выскогорские вести"" дип атала) аның сул як баганасында Татар-информ хәбәрләре чыгып бара. Ләкин, шуңа карамастан, сайтның төп битендә дә республиканың дәүләт мәгълүмат агентлыгы хәбәрләре куела. Алар рус телендә дә булырга мөмкин. Әлеге хәбәрләр Татмедианың бөтен сайтларында да бар, хәтта ""Сөембикә"" кебек итимагый-сәяси темаларга кагылмаган басмаларда да. Әлеге язмалар үзәкләштерелгән төстә ибәрелә дигән фикер туа. ""Биектау хәбәрләре"" сайтының баш битеБиектау район газеты сайтында экслюзив, район белән бәйле татарча язмалар юк диярлек. ""Сөембикә"", ""Идел"", ""Ялкын"", ""Сабантуй"", ""Казан утлары"" журналларының да сайтлары бар. ""Сөембикә""сайты күптән яңармый, анда бары тик шул ""мәбүри"" хәбәрләр генә чыга. ""Сәхнә""нең хәле дә мөшкел күренә. Баш битендә хәбәрләр генә яңара, анда да татар сәхнәсенә караганнары юк диярлек. Әйтик, бу мәкалә язылганда сайтта ""Сергей Лазаревны урамда биергә кем мәбүр итә? "", ""Любовь Успенская 65 яшендә тагын бер бала табарга тели"", ""Фонарь баганасы төшкән кешеләрнең тагын берсе вафат"", ""Малаховның баласы авырый"" башисемендә хәбәрләр урнаштырылган иде. Калган мәкаләләр бик иске, хәтта берничә ел элек язылганнар да баш биттә тора. ""Казан утлары"", ""Ялкын"", ""Идел"" журналлары сайтларын көн саен яңартып барырга тырышалар. ""Шәһри Казан"" сайтының үз контенты бар, ул үсештә булучы татар сайтларының берсе. Дәүләткә сатып алу сайтыннанкүренүенчә, 2019 елда республика бюджетыннан Татамедига интернет матбугат чаралары тотар өчен 12,5 миллион сум акча бүленгән. Татмедиага, Татар-информнан тыш, 80 сайт карый. Алар матбугат чарасы буларак теркәлгән. Башкортстан: целлюлиттан котылу өчен… ""Кызыл таң"" укыгызБашкортстанда татар яки башкорт сайтлары берничә ел элек кенә күренә башлады. Аларның барысы да дәүләт карамагында. Һәм күп очракта башка чыганаклардан, бигрәк тә Башинформ мәгълүмат агентлыгыннан алынган материаллардан тора. Укучылар санын арттыру максатыннардыр, кычкырып торган башисемле, фаигаләр, гаәп хәлләр, артистлар тормышы турында язмалар күп. ""Кызыл таң""ның баш битендә, мәсәлән, целлюлиттан котылу, Якубовичның ""Поле чудес"" тапшыруын карамавы, хыянәтче ирнең хатыны машинасы өстендә ялангач кайтуы турында мәкаләләр очратырга мөмкин. ""Кызыл таң"" сайтының баш битеГомумән, ""Кызыл таң"" - ул бөтен татар телле сайтларның ыелмасы дияргә була. Анда. , Интертат, , Акчарлак сайтларыннан алынган хәбәрләр күп. Кайберләрендә каян алынганнары да язылмаган, башка сайтларда берничә көн элек чыкканнары да очрый. Башкортстан башлыгы вазифасына намзәт буларактеркәлгән Радий Хәбировбелән бәйле хәбәрләр дә чиктән ашкан. ""Өмет""газеты сайты да шундыйрак. Ул сайтның элекке версиясе бар иде, эзләгечләрдә шунысы чыга. Яңа сайтны -да ничек эзләсәң дә, табып булмый, Яндекс күрсәтә. ""Өмет"" сайтының баш битеБашкорт телендә ""Башкортостан"", ""Йәншишмә"", ""Йәшлек"" газетларының сайтлары эшли. ""Башкортостан"" белән ""Кызыл таң""ның рус версияләре дә бар. Аларда Башинформ яңалыклары кабатлана. Башинформның үзенә килгәндә, аның башкорт телендәгесе бүгенге көндә бөтенләй эшләми. Соңгы яңалык 28 июньдә чыккан. Моңа кадәр дә ял көннәрендә, хәтта Яңа ел чорындагы 10 көнлек ялларда да бер хәбәр дә чыкмый иде. Башкортстанда татар яки башкорт телендә дәүләтнеке булмаган мәгълүмати сайтлар әлегә юк. Хосусый ""Диләфрүз"" газетының социаль челтәрләрдә төркеме генә бар.","Татар сайтлары: иңел темалар, күчерү, иске хәбәрләр",0,analytics,Пәрәвез,6557,https://www.azatliq.org/a/30048307.html,2019-07-12T21:45:34+00:00
"Һығылмалы муйыл ботағында бәләкәс кенә һоро ҡошсоҡ бәүелеп ултыра. Үҙе, башын әле уңға, әле һулға бороп, яҡ-яғына күҙ һала. Минең ҡалай хәтәр таған атынғанымды күрәләр микән күрше-тирәләр? – тип уйлай. Тап шул саҡ эргәләге ботаҡҡа ошондай уҡ һоро ҡошсоҡ пырылдап килеп ҡунды. Ҡыуаҡ хужаһы мыжыбыраҡ һорай һалды: – Һин кем ул тиклем пырылдап минең ҡыуаҡҡа ҡунырға? – Мин – һандуғас. Зелпе ҡыуағында йәшәйем, – тип яуапланы ҡошсоҡ. – Һөйләмә бушты. Һандуғас ул – мин, – тип раҫланы хужа. – Йә, һайрап күрһәт, улайһа, – тине ситтән килгәне. Хужа ҡошсоҡ өҙҙөрөп һайрарға кереште. Шундай моңло, дәртле һайраны, теге шаҡ ҡатты. Вәт һандуғас, исмаһам! – тип һоҡланды. Һайрап бөткәс, йырсы тамаҡ ҡырып алды ла эре генә, вайымһыҙ ғына әйткән булды: – Йә, инде һин маташтырып ҡара, һандуғасмын тиһең бит. Шулай тиеүе булды, күрше ботаҡтағы һороҡай һыҙҙырып һайрап та ебәрҙе. Ярһыу моңо бөтә әрәмәне хайран ҡалдырҙы. Хужа һандуғас мауығыуҙан тәүҙә муйынын һуҙҙы, йырға ҡушылмаҡсы итте, тик тыйылып ҡалды. Шунан күңеле тулды. Ике күҙенән яңаҡтарына йәш бөрсөктәре тәгәрәне. Йәште ул һул ҡанаты менән һөртөп алды. Ҡайһы саҡ ҡатыраҡ һөйләшһә лә, күңеле йомшарып китә ине уның. – Һин – һандуғас, һин – ысын һандуғас! Бая тупаҫ һөйләшеп, хәтереңде ҡалдырһам, ғәфү ит, – тине ул. – Уныһы – ваҡ нәмә. Һин үҙең мине ғүмерлеккә арбаның. Азамат һандуғас һин. Шулай һөйләште улар. Һандуғасты һандуғас ҡына ихлас таный, баһалай, хөрмәтләй икән. – Әйҙә, бер-беребеҙгә йөрөшөп һайрашайыҡ, – тине беренсеһе. – Әйҙә, мин бик тә ризамын, – тине икенсеһе. Бынан ары улар тап шулай итте лә. Ҡыуаҡтан-ҡыуаҡҡа күсеп, берәм-берәм дә, парлашып та һайранылар. Күңеле киңгә әрәмә тармы ни? Йәште ул һул ҡанаты менән һөртөп алды. Ҡайһы саҡ ҡатыраҡ һөйләшһә лә, күңеле йомшарып китә ине уның. – Һин – һандуғас, һин – ысын һандуғас! Бая тупаҫ һөйләшеп, хәтереңде ҡалдырһам, ғәфү ит, – тине ул. – Уныһы – ваҡ нәмә. Һин үҙең мине ғүмерлеккә арбаның. Азамат һандуғас һин. Шулай һөйләште улар. Һандуғасты һандуғас ҡына ихлас таный, баһалай, хөрмәтләй икән. – Әйҙә, бер-беребеҙгә йөрөшөп һайрашайыҡ, – тине беренсеһе. – Әйҙә, мин бик тә ризамын, – тине икенсеһе. Бынан ары улар тап шулай итте лә. Ҡыуаҡтан-ҡыуаҡҡа күсеп, берәм-берәм дә, парлашып та һайранылар. Күңеле киңгә әрәмә тармы ни? Йәште ул һул ҡанаты менән һөртөп алды. Ҡайһы саҡ ҡатыраҡ һөйләшһә лә, күңеле йомшарып китә ине уның. – Һин – һандуғас, һин – ысын һандуғас! Бая тупаҫ һөйләшеп, хәтереңде ҡалдырһам, ғәфү ит, – тине ул. – Уныһы – ваҡ нәмә. Һин үҙең мине ғүмерлеккә арбаның. Азамат һандуғас һин. Шулай һөйләште улар. Һандуғасты һандуғас ҡына ихлас таный, баһалай, хөрмәтләй икән. – Әйҙә, бер-беребеҙгә йөрөшөп һайрашайыҡ, – тине беренсеһе. Бынан ары улар тап шулай итте лә. Ҡыуаҡтан-ҡыуаҡҡа күсеп, берәм-берәм дә, парлашып та һайранылар.",ИКЕ ҺАНДУҒАС. Хикәйә. Мостай Кәрим.,0,analytics,Әҙәбиәт,2763,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-06-18/ike-andu-as-hik-y-mostay-k-rim-4264219,2025-06-18T14:00:00+00:00
"4 картуф, 200 г – кәбеҫтә, 200 г – Пекин кәбеҫтәһе, 3 ҡалаҡ үҫемлек майы, 1 кишер, 1 башлы һуған,  3 ҡалаҡ кукуруз,  1 теш һарымһаҡ,  1 ҡалаҡ томат пастаһы, 2 лавр япрағы, 0,5 сәй ҡалағы паприка, борос,  тоҙ, киптерелгән укроп Картуфты ҙур булмаған кубиктар формаһында турайбыҙ, кишер менән һуғанды үҙегеҙ теләгәнсә ваҡлағыҙ,  кәбеҫтәне һалам формаһында турайбыҙ,  һарымһаҡты ваҡлайбыҙ. Ҡалын табанлы һауыт төбөнә үҫемлек майы ҡоябыҙ, әҙер йәшелсәне һалабыҙ, томат пастаһы өҫтәйбеҙ, лавр япрағы, тоҙ, борос, паприка, укроп, 1-1,5 стакан һыу һалабыҙ. Ҡапҡас менән ябып, 35-40 мину талғын утта бешереп алабыҙ.",Вегетарианецтар өсөн тәмле рагу,0,analytics,Аңлатма,607,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-02-04/vegetarianetstar-s-n-t-mle-ragu-4564349,2026-02-04T14:54:00+00:00
"Ошо көндәрҙә Кушнаренко районында өлкән лейтенант Илвир Ғәлләмовтың иҫтәлеген мәңгеләштереү хөрмәтенә тантаналы сара үтте. Танк взводы командиры махсус хәрби операция башланғас та һәләк була. Шулай уҡ офицерҙың тыуған ауылы Ҡалтайҙа Ушу-саньда хәрби спорт төрө буйынса турнир ҙа ойошторолдо. Ғәлләмовтар Ҡалтай ауылының яңы  урамына күсеп барғанда, унда ни бары дүрт кенә ихата була. Был урам яйлап үҫә һәм Яңы тип атала башлай. Ике тиҫтә йылдан ашыу ваҡыт үткәс, тап ошо урамға махсус хәрби операция ҡаһарманы Илвир Ғәлләмовтың исеме бирелде. Армияла хеҙмәт итеү һәм хәрби булыу хыялын тормошҡа ашырырға теләгән егет мәктәпте тамамлағандан һуң Ҡазанда юғары танк команда училищеһына уҡырға инә һәм 2020 йылда контракт нигеҙендә хәрби хеҙмәт юлын башлай. 2022 йылдың 5 мартында танк взводы командиры ысын ҡаһарманлыҡ күрһәтеп - яуҙаштарының ғүмерен ҡотҡарып вафат була. Үлгәндән һуң Ҡаһарманлыҡ һәм Генерал Шайморатов ордендары менән бүләкләнә. Батыр егет уҡыуҙа ғына түгел, спортта ла ҙур уңыштар яулай. Уны бөгөн яҡташтары Өфө ҡалаһы, республика һәм Волга буйы федераль округы чемпионы булараҡ та ғорурланып иҫләй. Әйткәндәй, Илвир Ғәлләмовтың иҫтәлеге урам исемендә генә мәңгеләштерелмәгән. 2023 йылда уның хөрмәтенә бюст асылған. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Махсус хәрби операция яугиренең исеме мәңгеләштерелде,0,analytics,Геройҙар,1342,https://bashgazet.ru/articles/geroy-ar-d-ere/2026-02-01/mahsus-h-rbi-operatsiya-yaugirene-iseme-m-gel-shterelde-4560593,2026-02-01T18:15:00+00:00
"""Башҡортостан Республикаһы"" нәшриәт йорто ярты йыл һайын республика һәм район гәзит-журналдары уҡыусылары араһында лотерея ойоштора. Бөгөн ""Сәләм"" телеканалында тура эфирҙа икенсе ярты йыллыҡҡа яҙылыусыларҙан кемдәр бүләк отто һуң?","Мотоблок – Учалыға, ноутбук Ейәнсураға китә",1,news,Яңылыҡтар,231,https://yanshishma.com/articles/yanyliktar/2025-08-06/motoblok-uchaly-a-noutbuk-ey-nsura-a-kit-4340001,2025-08-06T13:42:26+00:00
"1. Сообщить взрослым, позвонить по номеру 101 и назвать свой адрес. 2. Если родителей нет, а рядом младшие дети, вывести их из здания. 3. Уходя из помещения, где начался пожар, закрыть дверь. 4. Если комнаты наполнились дымом, двигаться к выходу ползком. 5. Дышать через намоченную водой ткань. 6. Реагировать на окрики, чтобы помочь себя спасти. 7. Если огонь отрезал путь к двери, выйти на балкон, открыть окно и звать на помощь. 8. Если не получается выйти, не прятаться под сгораемые предметы, держаться ближе к стенам. 9. Если есть возможность, наполнить ванну, найти трубку, чтобы дышать, и лечь с ней в воду. 10. При загорании одежды не бежать, а быстро снять ее и потушить. Если не получается, огонь распространился слишком сильно, обернуться тканью (одеялом, покрывалом), упасть на пол и вращаться, чтобы потушить пламя.",10 правил для школьника на случай пожара,1,news,Яңылыҡтар,829,https://uchbash.com/news/novosti/2025-01-05/10-pravil-dlya-shkolnika-na-sluchay-pozhara-4075644,2025-01-05T19:19:00+00:00
"Был ваҡиға Өфөләге Армия мәҙәниәте көндәре сиктәрендә уҙыуы менән әһәмиәтле. РФ Оборона министрлығының Мәҙәниәт департаменты етәксеһе Ольга Фаллер билдәләүенсә, ике ойошма араһында был килешеүҙән һуң тығыҙ хеҙмәттәшлек ебе һуҙыласаҡ. Ошо була ла инде әрме, мәҙәниәт, берҙәмлек, - тине ул. Нестеров исемендәге һынлы сәнғәт музейы директоры Айрат Тереғолов иһә грековецтар менән уртаҡ эш яңы проекттар булдырыуға булышлыҡ итәсәк. Тап Нестеров музейында Армия мәҙәниәте көндәрендә Греков исемендәге хәрби рәссамдар студияһы ағзаларының әҫәрҙәренән торған Рәсәйҙе яңынан бергәләп асабыҙ! исемле күргәҙмә эшләне.",Үҙ-ара ижади хеҙмәттәшлек,1,news,Яңылыҡтар,607,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-08-27/ara-izhadi-he-m-tt-shlek-4364310,2025-08-27T17:21:00+00:00
"– Һуңғы арала операциялар яһатыу менән бер аҙ мауығып киттем шикелле. Күкрәктәр яһатырмын тигәйнем, әле кире уйланым. Етмәһә, фитнес тренер ҙа әҙерәк организмға ял биреп торорға кәңәш итә. Ысын, береһенән стресс кисереп бөтөп өлгөрмәйем, һуңғы арала икенсеһен эшләтеп ҡуя башланым. Етәр, бер аҙ ял итеп, залға йөрөп мускулдарҙы нығытып алайым, – ти Миләүшә Шәйхисламова. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ: билдәле блогер һуңғы арала ғына ике ҙур операция яһатты: ашҡаҙанын бәләкәсәйтте һәм йөҙөнә пластик операция ярҙамында матурлатты. Һүҙ юҡ, бынан һуң күптәрҙең яратҡан блогеры йәш ҡыҙҙар кеүек булып ҡалды. Үҙ өҫтөңдә эшләү, яҡшыға ынтылыу бер ҙә насар эш түгел. Шуға ла, дуҫтар, кире комментарийҙар яҙмауығыҙҙы һорайбыҙ!",«Башкирская домохозяйка» операция яһатмаясаҡ!,1,news,Яңылыҡтар,712,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-09/bashkirskaya-domohozyayka-operatsiya-ya-atmayasa-4570647,2026-02-09T14:50:00+00:00
"Экспортҡа иген һәм мал аҙығы культуралары орлоҡтары оҙатылды Башҡортостан 2025 йылдың тәүге алты айында 1094 тонна төрлө орлоҡ оҙатҡан, тип хәбәр итә республика буйынса Россельхознадзор идаралығының матбуғат хеҙмәте. Төбәктең агросәнәғәт комплексынан продукцияны сит илдәргә тәьмин итеү Халыҡ-ара кооперация һәм экспорт (национальный проект «Международная кооперация и экспорт») милли проекты маҡсаттарына ярашлы тормошҡа ашырыла. Был ваҡыт эсендә дөйөм алғанда 50-нән ашыу партия иген һәм мал аҙығы культуралары орлоҡтары тикшерелгән: вика, ҡандала үләне, татлы туҡранбаш, бойҙай, фацелия, эспарцет һәм арпа. Импортер илдәр иҫәбенә Белоруссия, Германия, Ҡаҙағстан һәм Ҡырғыҙстан инә. Орлоҡтоң бөтә партиялары ла экспортҡа ебәрер алдынан Россельхознадзор ҡарамағындағы Башҡорт һынау лабораторияһында тикшереү үткән. Фитосанитар тикшереүҙәр һөҙөмтәләре буйынса карантин организмдары асыҡланмаған, оҙатылған бөтә продукция импортлаусы илдәрг талаптарына тап килә. Сағыштырыу өсөн: былтырғы йылдың тәүге яртыһында Россельхознадзор сәсеү өсөн 205 партия вика, татлы туҡранбаш, люцерна, сөгөлдөр, бойҙай, судан үләне һәм арпа орлоҡтарын тикшергән, улар экспортҡа ебәрелгәнгә тиклем дөйөм ауырлығы 4138 тонна тәшкил иткән. Халыҡ-ара кооперация һәм экспорт милли проекты ватан компанияларына ярҙам күрһәтеүҙе күҙ уңында тота. Төп маҡсаттары – һөҙөмтәле механизмдарҙы ҡулайлаштырыу, импортер илдәрҙә үҙебеҙҙә ихтыяж булған инфраструктура булдырыу йәһәтенән эште көсәйтеү. Рәсәй Президенты Владимир Путиндың ҡарарына ярашлы, яңыртылған милли проекттар 2025 йылдан тормошҡа ашырыла. Башҡортостан 2025 йылдың тәүге алты айында 1094 тонна төрлө орлоҡ оҙатҡан, тип хәбәр итә республика буйынса Россельхознадзор идаралығының матбуғат хеҙмәте. Төбәктең агросәнәғәт комплексынан продукцияны сит илдәргә тәьмин итеү Халыҡ-ара кооперация һәм экспорт (национальный проект «Международная кооперация и экспорт») милли проекты маҡсаттарына ярашлы тормошҡа ашырыла. Был ваҡыт эсендә дөйөм алғанда 50-нән ашыу партия иген һәм мал аҙығы культуралары орлоҡтары тикшерелгән: вика, ҡандала үләне, татлы туҡранбаш, бойҙай, фацелия, эспарцет һәм арпа. Импортер илдәр иҫәбенә Белоруссия, Германия, Ҡаҙағстан һәм Ҡырғыҙстан инә. Орлоҡтоң бөтә партиялары ла экспортҡа ебәрер алдынан Россельхознадзор ҡарамағындағы Башҡорт һынау лабораторияһында тикшереү үткән. Фитосанитар тикшереүҙәр һөҙөмтәләре буйынса карантин организмдары асыҡланмаған, оҙатылған бөтә продукция импортлаусы илдәрг талаптарына тап килә. Сағыштырыу өсөн: былтырғы йылдың тәүге яртыһында Россельхознадзор сәсеү өсөн 205 партия вика, татлы туҡранбаш, люцерна, сөгөлдөр, бойҙай, судан үләне һәм арпа орлоҡтарын тикшергән, улар экспортҡа ебәрелгәнгә тиклем дөйөм ауырлығы 4138 тонна тәшкил иткән. Халыҡ-ара кооперация һәм экспорт милли проекты ватан компанияларына ярҙам күрһәтеүҙе күҙ уңында тота. Төп маҡсаттары – һөҙөмтәле механизмдарҙы ҡулайлаштырыу, импортер илдәрҙә үҙебеҙҙә ихтыяж булған инфраструктура булдырыу йәһәтенән эште көсәйтеү. Рәсәй Президенты Владимир Путиндың ҡарарына ярашлы, яңыртылған милли проекттар 2025 йылдан тормошҡа ашырыла.",Экспортҡа иген һәм мал аҙығы культуралары орлоҡтары оҙатылды,0,analytics,Милли проекттар,3084,https://tanburz.ru/news/milli-proekttar/2025-07-18/eksport-a-igen-m-mal-a-y-y-kulturalary-orlo-tary-o-atyldy-4323208,2025-07-18T18:00:00+00:00
"Энгел Фәттаховны яклау флешмобыСоциаль челтәрләрдә һәм мессенджерларда министрның фотосы таратыла, аңа түбәндәге мәгълүмат тә өстәлгән: ""Энгел Фәттахов. Гади инженер буларак башлаган, югары белем алган, аспирантура тәмамлаган. Инглиз телен белә. Техник фәннәр кандидаты, тугыз фәнни эш авторы, уйлап табучы. Ә син тәүлекләр буе интернетта утырган килеш, хәтта рус телендәге текстта да хаталар ибәргән башың белән аның татар акцентыннан көләсең"". Челтәрләрдәге язмаларгаЭнгельгә Кагылма, рукипрочьотэнгеляһәмнесудипоакцентуһештеглары беркетелгән. Фәттаховка теләктәшлек белдергән бу чараны ВКонтакте челтәрендәге ""Татар ата-аналары"" инициатив төркемебашлаган. Популяр -каналларда Татарстан мәгариф министрын вазифасыннан алганнар дигән хәбәрләр әледән әле күренгәләп тора. Пәнешәмбе министр урынбасары Лариса Сулима әлеге имеш-мимешләрнең дөрес түгеллеге турында белдерде. Русия президенты Владимир Путин баш прокуратурага һәм Рособрнадзорга төбәкләрдәге мәктәпләрдә урыс булмаган халыкларның телләре ихтыяри укытылуын тикшерергәкүрсәтмә биргәннән соң""Татар ата-аналары"" төркеме оешты. Алар Татарстан мәктәпләрендә татар телен мәбүри укытуны таләп итә, татар телен яклап өндәмәләр һәм язмаларчыгара. Бүгенге көнгә төркемдә 7,4 мең әгъза теркәлгән. Татар ата-аналары шулай ук Путинга Русия Конституциясендә төбәкләргә үз дәүләт телләрен булдыру хокукы бирелүен искәртеп ачык хатюллады. Бу хатка меңнән артык имза ыелды. Безнеңканалына язылыгыз! Иң кызыклы хәбәрләрне беренче булып укыгыз.",Интернетта мәгариф министры Энгел Фәттаховны яклау флешмобы бара,0,analytics,Пәрәвез,1486,https://www.azatliq.org/a/28806398.html,2017-10-20T12:56:28+00:00
"– Ислам диненең биш терәгенең береһе ул – ураҙа. Намаҙ уҡымаған кеше ураҙа тота алмай, йә ураҙа тотмаған кешегә намаҙ уҡырға ярамай, тигән һүҙ юҡ. Киреһенсә, улар бер-береһен күтәрә генә. Ураҙа – кешенең тәбиғи хәле. Һауала осоп йөрөгән ҡошҡа бейеккә күтәрелеү ҡыйын булмағандай, беҙҙең өсөн ураҙа тотоу ауырлыҡ түгел, ә күңелебеҙ, рухыбыҙ күтәрелеү ул. «Ябығам» тигән кеүек маҡсат ҡуйыу һис дөрөҫ түгел, ураҙаны Аллаһы Тәғәлә ҡушҡанға, Уның ризалығы өсөн тотабыҙ – иң мөһим ҡағиҙә шул. Ә һаулыҡтың нығыныуы, ябығыу, йәшәреү – бөтәһе лә Аллаһтың рәхмәте менән килә. Иң тәүҙә рухи яҡтан әҙерләнәбеҙ. Шундай бөйөк, башҡа бер мәл менән дә сағыштырғыһыҙ иң бәхетле ай тыуа. Аллаһы Тәғәләнең рәхмәттәре килгән, теләктәребеҙ тормошҡа ашҡан ваҡыт ул. Физик яҡтан да һаулығыбыҙҙы ҡарап ҡуйыу яҡшы. Ураҙа мәлендә, ысынлап та, ауырыуҙар өҫкә сыға, сөнки организм бер халәттән икенсеһенә күсә. Тәнебеҙҙе әҙерләү маҡсатында алдан килгән рәжәб, шағбан айҙарында «репетиция» яһап, йәғни һәр аҙнаның дүшәмбе, кесаҙна көндәре ураҙа тотоп алыу күнегеп китеүгә һәйбәт. Быйыл көндәр оҙон түгел, эҫелә тирләп-бешеп йөрөмәйбеҙ, шуға әҙерлекһеҙ кешеләр ҙә ҡурҡмаһын. Тағы ла бер нәмәгә иғтибар итке килә: йәмғиәттә лә әҙерлек эштәре бик кәрәк. Мәҫәлән, урындарҙағы мәҙәниәт йорто етәкселәре сараларҙы планлаштырып, ошо айҙың үҙенсәлектәренә таянып, яраҡлаштырып үткәрһә, бик отошло булыр, был уның абруйын ғына күтәрер. Кешенең тәбиғәтендә, күңелендә барыбер изгелек ята, үҙе ураҙа тотмаған кеше лә был ғәмәлде үтәгәндәргә хөрмәт менән ҡарай, эйәреп китеү ихтималы ла ҙур. Эштәребеҙҙе лә планлаштырабыҙ. Рамаҙан айында тик ултырырға кәрәк тигән һүҙ түгел, әммә ауыр эштәр ҡуймау хәйерлерәк – уға әүрәп китеп, ғибәҙәт ҡылырға ваҡытыбыҙ ҡалмауы бар. Ҡөрьән уҡып, изгелектәр ҡылабыҙ, мөмкинлектәр айы бит ул. Тәмәке тартыу кеүек насар ғәҙәттәребеҙҙән арыныу ҙа был айҙа еңелерәк бирелә, сөнки шайтандар сикләп ҡуйылды, тиелә. – Хәҙер ифтарҙы «шоу»ға әйләндереү модаға инеп китте. Был дөрөҫмө? – Ураҙаны йәшереп кенә тотһам, миңә еңелерәк тә булыр ине. Әммә улай итмәйем, бына бит, ул да тота икән, тип эйәреп китеүселәр булһын өсөн. Бөгөнгө көндә был – аҡланған ысул. Кеше бер-береһенә эйәрә барыбер. Ниәтебеҙ – изге юлға төшөрөү. Яҡшылыҡ ишеген асҡан кешенең артынан ингәне лә, тәүләп асҡаны ла сауап ала. Бына беҙ төрлө тематик ифтарҙар ойошторабыҙ. Мәҫәлән, өйләнмәй йөрөгән егеттәр өсөн генә. Шунда ғаилә ҡиммәттәре тураһында һөйләйбеҙ, аңлатыу эштәрен дә алып барабыҙ. Икенсе юлы ғаиләләрҙе йыябыҙ. Бер тапҡыр ҙа ураҙа тотмаған кешеләр ҙә ошондай ифтарҙарҙа ҡатнашып, ҡыҙыҡһынып киткән осраҡтар күп. Быны насар күренеш тип әйтеп буламы? Барыһын да аҡыл менән ҡабул итергә тейешбеҙ. Һәр нәмәнең самаһы була. Ниәтең маҡтанып, кеше күҙенә күренеп ҡалыу булһа, шаштырып йөрөп сауаптан ҡалырға ла мөмкин. Дауамы 2026 йылғы ""Башҡортостан ҡыҙы"" журналының 2-се һанында.",Иң матур ай,0,analytics,Рухи үҫеш,2842,https://bashkizi.ru/articles/rukhi-esh/2026-02-20/i-matur-ay-4586785,2026-02-20T13:31:00+00:00
"«Ил һаҡсыһы» тигән һүҙҙе ишетһәк, беҙҙең күҙ алдына хәрби форма кейгән көслө һалдат килеп баҫа. Кем ул бөгөнгө ил һаҡсыһы, ниндәй ул?",Кем ул ил һаҡсыһы?,0,analytics,Хаттар,133,https://yanshishma.com/articles/be-g-kilg-n-khattar-an-/2025-05-15/kem-ul-il-a-sy-y-4236692,2025-05-15T14:34:59+00:00
"Башҡортостанда водителдәргә ҡытлыҡ күҙәтелә, тип белдерҙе «Башинформ» агентлығында уҙған матбуғат конференцияһында республиканың ғаилә, хеҙмәт, халыҡты социаль яҡлау министры вазифаһын башҡарыусы Ленара Иванова. Республикала, рәсми мәғлүмәттәр буйынса, 2 мең водитель етмәй. Шул уҡ ваҡытта мәшғүллек үҙәктәрендә ошондай һөнәргә эйә 230 кеше иҫәптә тора. «Өфөлә хәл тағы ла киҫкенерәк, сөнки 800 водитель вакансияһы бар, билдәле бер категориялы 33 кенә водитель эшһеҙ», – тип өҫтәне Ленара Иванова. Сығанаҡ: «Башинформ».",Республикала водителдәр етешмәй,1,news,Яңылыҡтар,519,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-19/respublikala-voditeld-r-eteshm-y-4058806,2024-12-19T09:22:00+00:00
"ЧВК Рёдан вәкилләрефикерләрУфа мәктәпләрендә балаларны ял көннәреннән мәхрүм иткәннәр. Бу атнада шимбә һәм якшәмбедә өлкән сыйныф укучылары ""сыйныфтан тыш"" эшләр белән белән шөгыльләнәчәк. Кемнәрнеңдер сынап карау имтиханнары булачак, башкалар тематик чаралар үткәрәчәк, һәм башкалар. Бу хакта ""Башкирский Снег"" -каналыхәбәр итә. Канал мәгълүматынча, үсмерләрне ял көннәрендә нәрсә белән булса да мәшгуль итү фәрманы югарыдан төшкән. Ә моңа ""ЧВК Рёдан"" белән көрәш уңаеннан күрелгән чаралар сәбәпче булган. Бу хакта блогер Альберт Рәхмәтуллинбелдерде, дип яза канал. Блогер әйтүенчә, балалар әлеге яңа хәрәкәт турында укытучыларыннан гына ишетеп белгән. ""Бу атнада Уфада өлкән сыйныф укучыларын ялсыз калдырдылар. Беләсезме нигә? Теләсә нинди чараларда, ниндидер ""ЧВК Рёдан""да катнашмасыннар өчен. Аның нәрсә булуын беләсезме? Мин дә белмим. Кызымнан сорадым, үзем дә мәктәптә аңлатуларыннан соң гына ни булуын белдем, диде"", дип сөйли Рәхмәтуллин. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Уфада ЧВК Рёданга иярмәсеннәр өчен мәктәп укучыларын ял көннәреннән мәхрүм иткәннәр,1,news,Яңылыҡтар,1046,https://www.azatliq.org/a/32297411.html,2023-03-03T07:48:05+00:00
"Фестиваль 26 дәүләт вәкилдәрен һәм 30 меңдән ашыу тамашасыны йыя.  90 фильмды күрһәтеү өсөн майҙансыҡ булып тора, шуларҙың 45-һе премьера сиктәрендә күрһәтелә. Почётлы ҡунаҡтар араһында «Мосфильм» директоры Карен Шахназаров, РСФСР-ҙың халыҡ артисы Лариса Лужина, Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы Мария Шукшина, телеканалының һәм «Рәсәй бөгөн» медиагруппаһының баш мөхәррире Маргарита Симоньян, Дмитрий Дюжев, Екатерина Гусева, серб кинорежиссёры һәм актёры Гойко Митич, бразилия театр һәм кино актёры Педро Нешлинг, француз киноһы йондоҙҙары Сами Насери һәм Фредерик Дифенталь, испан актёры Хавьер Гонсалес, бразилия актрисаһы Луселия Сантус һәм башҡа күп билдәле кино һәм телевидение эшмәкәрҙәре. Был сарала Башҡортостан Республикаһы лайыҡлы проект – «Отшельник» документаль фильмын тәҡдим итте. Фильм өҫтөндә режиссёрлыҡ эшен Әмир Абдразаҡов исемендәге «Башҡортостан» киностудияһының баш режиссёры Вилүрә Әҙеһәм ҡыҙы Иҫәндәүләтова башҡарҙы, сценарийын студияның баш мөхәррире Мәғәфүр Мансур улы Тимербулатов эшләне, был фильмды төшөрөүселәр коллективында юғары профессионализм кимәлен һәм ижади синергияны һыҙыҡ өҫтөнә ала. Фильм киноиндустрияның күренекле эшмәкәрҙәре, шул иҫәптән Рәсәйҙән һәм сит илдәрҙән актёрҙар һәм режиссёрҙар тарафынан юғары баһа ала. «Отшельник» документаль фильмы проекты төбәк кинематографына ярҙам Фондының финанс ярҙамы менән тормошҡа ашырыла. Фильм буйынса Фондҡа тапшырылған заявка Рәсәйҙең 79 төбәгенән 229 эш араһында конкурс үтте. – Был сарала нәфис һәм документаль фильмдар ҡатнашты. Бик яуаплы конкурс программаһы, сөнки бер юлы төрлө илдәрҙән килгән фильм режиссёрҙары осрашты. «Евразия-Кинофест» фестивале халыҡтар араһындағы дуҫлыҡ күперен нығытыуға һәм һәр ил үҙенең фильмын күрһәтеү өсөн ойошторолғайны. Фестивалдең конкурс программаһына Рәсәй, Әрмәнстан, Һиндостан, Сербия, Германия, Үзбәкстан, Ҡаҙағстан, Төркиә, Бразилия һәм башҡа илдәрҙән фильмдар ингән, был уның юғары стратегик әһәмиәте тураһында һөйләй ҙә инде. Рәсәй буйынса минең «Отшельник» документаль фильмын ныҡ оҡшаттылар. Килгән ҡунаҡтар араһында был фильм ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙырҙы. Бик күп һорауҙар биреп, ныҡлап һорашып, хатта үҙҙәренә саҡырып ҡалдылар. Сочила уҙған бик бай программалы сара ныҡ оҡшаны – ти Вилүрә Әҙеһәм ҡыҙы. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, фильмдың төп персонажы -– 90 йәшлек аҡһаҡал Кинйәғол Сәлимгәрәев, ул һаман да ер эшкәртә, һунарға сыға. Бер ҙә тыуған ерен ташлап китергә йыйынмай. Сығанаҡ һәм фото: Киностудия Башкортостан имени Амира Абдразакова Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Өфөнән «Отшельник» документаль фильмы менән Вилүрә Иҫәндәүләтова ҡатнашты,0,analytics,Filmdar,2891,https://yanshishma.com/articles/filmdar/2025-06-25/f-n-n-otshelnik-dokumental-filmy-men-n-vil-r-i-nd-l-tova-atnashty-4290490,2025-06-25T16:35:00+05:00
"Аҡыл һәм белем ярышында 8–11-се синыфтарҙан 350 уҡыусы ҡатнашты. Улар теория һәм практика турҙары аша үтте. Олимпиада ""Экологик именлек"" милли проекты сиктәрендә барҙы. Проект эсендә алты федераль йүнәлеш булды: ""Генераль йыйыштырыу"", ""Йомоҡ цикл иҡтисады"", ""Таҙа һауа"", ""Рәсәй һыуы"", ""Урмандарҙы һаҡлау"", ""Биотөрлөлөктө һаҡлау"". Сығанаҡ: Өфө ҡала хакимиәте.",Өфөлә экология олимпиадаһы үтте,1,news,Яңылыҡтар,358,https://amanat.su/news/novosti/2026-02-09/f-l-ekologiya-olimpiada-y-tte-4570161,2026-02-09T11:17:00+00:00
"Мәскәүдәге ФСБ бинасыфикерләрРусия Дәүләт думасы Федераль иминлек хезмәтенә (ФСБ) элемтәне чикләүдә вәкаләтләрен киңәйтүче канун өлгесен беренче укылышта кабул итте. Ноябрь аенда парламентка кертелгән ""Элемтә турында""гы канунга төзәтмәләр мобил элемтәне генә түгел, стационар интернетны да сүндерү мөмкинлеген күздә тота. Бу ФСБ таләбе белән иминлекне тәэмин итү максатында эшләнә дип аңлатыла. Шул ук вакытта элемтә операторлары мөштәриләр алдында матди аваплылыктан азат ителә. ""Канун өлгесе Русиядәге ФСБ эшчәнлегендә иминлекне тәэмин итү һәм террорчылыкка каршы тору өлкәсендәге мөнәсәбәтләрне көйләүгә юнәлтелгән. Канун өлгесендә каралган чараларны гамәлгә ашыру социаль-икътисади, финанс һәм башка, шул исәптән бизнес өчен дә тискәре нәтиәләргә китермәячәк"", диелә аңлатмада. Русия дигитал министры урынбасары Иван Лебедев документны алдан тикшерү барышында төзәтмәләрнең кирәклеген элемтә операторларына каршы булган күпсанлы мәхкәмә шикаятьләре белән бәйле булуын аңлатты. Ул шулай ук дроннар һөүме вакытында мобил элемтә эшен чикләү кирәклеген ассызыклады. Русиядә дроннар һөүменә бәйле мобил интернет эшенә әледән-әле чикләүләр кертелә. Өзеклекләр төбәкләрдә генә түгел, Мәскәү һәм Петербурны да кертеп, эре шәһәрләрдә дә теркәлә. Хакимият, кагыйдә буларак, моны иминлекне тәэмин итү белән аңлата. Мондый чикләүләр такси, кибетләр, онлайн-банклар эшендә өзеклекләргә китергәч бизнес тарафыннан ризасызлык тудырган иде. Элек Башкортстанның дигитал министры Геннадий Разумикин мобил интернет сүнгәндә хезмәтләр өчен түләү мөмкинлеге булсын өчен кешеләргә үзләре белән күпмедер күләмдә кулакча йөртергәкиңәш итте. Казанда яшәүчеләр интернетның сүнүе үзәккә үтә башлады дипзарланганиде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русия Дәүләт думасы ФСБ-га интернетны сүндерү хокукын бирүче канун өлгесен хуплады,1,news,Яңылыҡтар,1790,https://www.azatliq.org/a/33661436.html,2026-01-27T15:22:35+00:00
"12 февраля в средней общеобразовательной школе 1 имени Героя Советского Союза В. Д. Паширова с. прошло общешкольное голосование за проекты, представленные для участия  в конкурсном отборе на предоставление субсидий из бюджета Республики Башкортостан бюджетам муниципальных и городских округов РБ на реализацию проектов инициативного бюджетирования, основанных на инициативах школьников муниципальных образовательных учреждений Башкортостана.",Прошли общешкольные голосования,1,news,Яңылыҡтар,441,https://uchbash.com/news/novosti/2024-02-16/proshli-obscheshkolnye-golosovaniya-3646702,2024-02-16T14:47:15+00:00
"Көйөргәҙе районы буйынса полиция бүлегенең дежур часына медицина учреждениеһынан 45 йәшлек урындағы ҡатындың бысаҡ яраһы менән килтерелеүе тураһында хәбәр килгән. Тәүге мәғлүмәттәр буйынса, ир менән зыян күреүсе элек таныш булған. Шул көндө улар ирҙең өйөндә бергәләп спиртлы эсемлектәр эскән. Йорт хужаһына ҡунаҡтың иртә өйөнә ҡайтырға йыйыныуы оҡшамаған. Иҫерек хәлдә ул зыян күреүсенең күкрәгенә бысаҡ менән ҡаҙаған. Ҡатын күршеләренә тиклем йүгереп барып етә алған, улар уға ашығыс медицина ярҙамы саҡыртҡан. Әлеге ваҡытта һаулыҡҡа ауыр зыян килтереү факты буйынса Рәсәй Федерацияһы Енәйәт кодексының 111-се статьяһында ҡаралған енәйәт билдәләре буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылған. Ғәйепләнеүсе ҡулға алынған, тип хәбәр итә Башҡортостан Республикаһы буйынса Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәте. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Эскенән башланған енәйәт,1,news,Яңылыҡтар,979,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-29/esken-n-bashlan-an-en-y-t-4555950,2026-01-29T16:43:00+00:00
"Благовещен ҡалаһында йәшәгән Алиса тигән ҡыҙыҡай үткән йәй ""Заяц"" позывнойлы яугиргә ҡуян ҡиәфәтендәге бәрхәт рюкзак бүләк итә. ""Заяц"" – Алисаның яҡташы, ул ҡаланың 4-се мәктәбенең кадет синыфын тамамлаған. Сроклы хеҙмәттән һуң  контракт буйынса МХО-ға киткән. Алисаның бүләгенә ""Заяц"" бик ҡыуана. Ирекмәндәр аша ҡыҙға бетеү уйынсыҡтар ебәрә. Шулай итеп, хәҙер Алиса ебәргән ҡуян рюкзак яугирҙе һаҡлай, ә яугирҙән килгән бетеүҙәр Алисаны һаҡлай. ""Заяц""тан килгән бүләктәрҙе алырға барғанда Алиса баллы печеньелар бешереп алып килгән. Өс ай һаҡлана торған был күстәнәсте ул ирекмәндәр аша яугирҙәргә ебәргән. ""Панорама"" баҫмаһынан.",Алисаның бүләге,1,news,Яңылыҡтар,630,https://amanat.su/news/novosti/2026-02-20/alisany-b-l-ge-4586366,2026-02-20T10:43:00+00:00
"Ҡабаҡ орлоғонда кукурбитин тигән матдә бар. Ул паразиттарҙың эсенә үтеп инеп, уларҙы эсәктәргә йәбешеп тороу һәләтенән  мәхрүм итә. Һөҙөмтәлә ҡорттар үҙҙәре лә һиҙмәҫтән организмдан сығып китә. Көнөнә дүрт миндаль сәтләүеге ашау организмдағы холестерин кимәлен кәметергә ярҙам итә,  сәстәрҙе  матурайта,  йөрәк ауырыуҙарынан һаҡлай, артыҡ кәүҙә ауырлығына, йыйырсыҡтарға ҡаршы көрәшергә ярҙам итә. Ә иң мөһиме – мейе эшмәкәрлеген яҡшырта. Ананас һутында бромелайн тип атлаған  билдәле фермент бар. Ул ялҡынһыныуға ҡаршы тороу көсөнә эйә. Шуға күрә лә бик яҡшы йүтәлде дауалау сараһы булып тора. Өҫтәүенә, үпкәләге лайланы шыйыҡлатырға һәләтле. Бер әфлисунда кеше өсөн С витаминының көндәлек запасы тупланған. Өҫтәүенә, уның составындағы коллаген һөйәктәрҙе нығыта. Көн һайын йоҡлар алдынан ике киви ашау, йоҡоноң сифатын яҡшырта һәм тиҙерәк әүен баҙарына китергә ярҙам итә. Сөнки был емеш бәхет гормоны – серотонинға бай. Көн дә иртән бер стакан йылы һыу эсеү организмдың йоҡонан һуң һыу балансын тулыландыра. Аш эшкәртеүҙе көйләп, ашҡаҙан-эсәк трактын яңы көнгә әҙерләй. Һарымһаҡ үт ҡыуығынан ваҡытында үтте сығарыуҙы тәьмин итә. Шуның менән үттең ҡуйырыуына һәм таштар барлыҡҡа килеүгә юл ҡуймай. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Яман шешкә ҡаршы ҡыҙыл кәбеҫтә ашарға кәрәк,1,news,Яңылыҡтар,1376,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-03/yaman-sheshk-arshy-y-yl-k-be-t-ashar-a-k-r-k-4562261,2026-02-03T17:00:00+00:00
"Был хаҡта республика Башлығы үҙенең телеграм-каналында хәбәр итә. Радий Хәбиров Дианаға ихласлығы һәм яҡшылығы өсөн, ә уның ата-әсәһенә шундай игелекле ҡыҙ үҫтергәндәренә оло рәхмәтен белдереп яҙа. Диана үҙе күп балалы ғаиләнән: уның ағаһы һәм апаһы бар. Әлеге мәлдә ағаһы менән атаһы – махсус хәрби операцияла. Әсәһе – башланғыс синыфтар уҡытыусыһы.",Ирекмән ҡыҙ күптәргә үрнәк,1,news,Яңылыҡтар,350,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-01-20/irekm-n-y-k-pt-rg-rn-k-4089412,2025-01-20T11:04:00+00:00
"Из-за дождей и наводнения пострадали местные жители, дороги, мосты. Уровень воды в реке Белой вырос из-за сброса воды на Нугушском и Юмагузинском водохранилищах и обильных осадков. Под угрозой подтопления — детские лагеря «Дружба», «Зелёные дубки» и «Горное эхо». Спасатели подготовили транспорт, технику и плавсредства для эвакуации. Источник: Фото: скриншот Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Трем детским лагерям в Башкортостане грозит затопление,1,news,Яңылыҡтар,482,https://uchbash.com/news/novosti/2024-07-15/trem-detskim-lageryam-v-bashkortostane-grozit-zatoplenie-3849082,2024-07-15T14:28:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр25 октябрьдә Татарстанның Питрәч районы башлыгы Илһам Кашапов Пановка авылындагы 3 нче төзәтү колониясендә ""теләге булганнарны контракт белән хәрби хезмәткә ибәрү мәсьәләләре турында"" ыелыш үткәргән. Бу хакта Кашапов үзенең -каналындаиткерде. (Соңрак ул бу постын алып куйды. )Ул контракт төзү өчен Питрәч районының хәрби комиссариатына мөрәәгать итәргә кирәк дигән. ""Владимир Путин әйтмешли, ""Без сезнең һәркайсыгыз белән горурланабыз, ватанга авыр вакытта аны якларга баскан кешеләрнең ныклыгы һәм батырлыгы белән сокланабыз"", дип язган түрә.3 нче төзәтү колониясе - гомуми тәртипле колония. Ул 958 тоткынга исәпләнгән, шул исәптән колония-яшәүлектә яшәүче 25 тоткынга да. Быел февральдә ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәте башлыгы Евгений Пригожин тоткыннарны ыюдан туктыйбыздип белдерде. Шул рәвешле колонияләрдә утыручыларны сугышка ибәрү тулысынча Русия саклану министрлыгынакалды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Питрәч районы башлыгы колониягә барып Украинадагы сугышка ибәрү өчен тоткыннар эзләгән,1,news,Яңылыҡтар,1004,https://www.azatliq.org/a/32654599.html,2023-10-26T06:37:50+00:00
"Башҡортостан Башлығы Радий Хабиров""Башҡортостан пилотһыҙ авиация һәм радиоэлектрон көрәш буйынса компетенция үҙәктәренең береһенә әүерелде, төбәктәрҙең ""дронофикацияһы"" рейтингының тәүге өсәү исемлегенә инде. Беҙҙең уникаль предприятиелар Рәсәйҙә тәүгеләрҙән булып -дрондар һәм пилотһыҙ аппараттар өсөн электр двигателдәре сығара башланы"". Президент ҡушыуы буйынса беҙ граждандар һәм хәрби дрондар әҙерләйбеҙ һәм етештерәбеҙ. Инженерҙарыбыҙ ""Ҡыш Бабай"" тип атаған ауыр дрон осош һынауҙарын үтте һәм бөгөн яугирҙарыбыҙға ярҙам итә. Һуңғы ике йылда МХО зонаһына бөтәһе 10 меңдән ашыу дрон ебәрелде. Быйыл пилотһыҙ аппараттар һәм уларҙың компоненттарын етештереүҙе арттырыу өсөн 20-нән ашыу компания-резидентты берләштерер өсөн төбәк ғилми-производство үҙәген асырға ниәтләйбеҙ. 1 апрелдән  пилотһыҙ осоу аппараттарын етештереү күләмен 50 процентҡа арттырырға ҡушам"", - тине республика етәксеһе. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Пилотһыҙ аппараттар етештереү арттырыласаҡ,1,news,Яңылыҡтар,1565,https://henek.info/articles/novosti/2026-02-06/pilot-y-apparattar-eteshtere-arttyrylasa-4567244,2026-02-06T11:50:00+00:00
"Ленария Мөслим378 комментар. Дистәләгән уртаклашу. 30 кешелек яңа чат һәм ике очрашу. Ленария Мөслимнең ""Ир-атлар кайда? "" дигәнпостыхатын-кызларны да, ир-атларны да бәхәскә һәм фикер алышуга әлеп итте. Бу атнада дөньяда Гашыйклар көнен билгеләп уздылар — мәхәббәт һәм гаилә кору турында сөйләшеп алырга тагын бер форсат. Ни өчен татар кызлары татар егетләренә кияүгә чыга алмый интегә? Нигә татар егетләре ""пешмәгән""? Шул хакта социаль челтәрләрдә шау-шу куптарган постның авторы белән сөйләштек. — ""25-30 яшьлек дус-кызларымны ничек кияүгә бирергә? Кайда сез, тәртипле ир-атлар? "" Мондый сүзләрне ачыктан-ачык язу шактый зур батырчылык таләп итә. Ничек син үз аккаунтыңда мондый пост калдырырга өрьәт иттең? — Хәзер 378 комментар калмады инде. Кемдер калдырган фикерләрен соңыннан бетереп ташлады — янәсе, беркем белән дә талашасылары килми. Күңел тулганга күрә яздым ул сүзләрне. Мин ике елга якын инде Дубайда яшим. әй көне Казанга кайттым. Дус кызларым белән күрештем. Барысы да диярлек яшьлек менә дигән татар кызлары. Барысы да фатирлы, машиналы, инглизчә сөйләшәләр. Шәһәр чараларын оештыралар. Үз-үзләрен тәэмин итәләр. Кияүдә түгелләр. Әллә кемне эзләмиләр дә шикелле. ""Безне димләп кара әле"" дип әйтүче дус-егетләр дә бар. Ә сүздән ары узмый. Кыскасы, бер төнне дус-кызымда сөйләшеп утырабыз. Ул йөргән егете белән яңа гына аерылышкан. Үзе шундый уңган кыз! Әти-әнисенә йорт салырга да ярдәм иткән, икенче машинасын алмаштырган. Татарча шытырдатып сөйләшә. Бөтен чараларда катнаша. Аның сөйләгәннәрен тыңлап-тыңлап утырдым да — түзмәдем, эчке кичерешләремне уртаклашып, әнә шул постны язарга булдым. Тик аны төнлә чыгармаска булдык. Дус кызым язганнарымны укып чыкты да ""иртәгә чыгарырсың"" диде. Икенче көнне постны элеп куйдым. Ул чыгуга ук китте репостлар, китте репостлар! да 90 комментар килде! Гомеремдә дә 90 комментар ыйганым юк иде. ""Ленария, битеңне ач, без репостлар ясый алмыйбыз"" дип яза башладылар. Татарлар да, урыслар да, кызлар да, егетләр дә уртаклаша башлады. Өч көн дәвамында телефонны кулымнан төшермәдем. Кеше яза да яза. Мин аны урысча язсам да, татар кызлары турында яздым. Күбрәк кеше күрсен, аңласын, ишетсен дип урысча язарга булдым. Бер мәлне комментарларда егетләр телефон номерларын калдыра башлады. Янәсе, мин тасвирлаган кызлар белән танышасылары килә. Нәтиәдә та яңа чат оештырдым. Анда 30 кеше өстәлде. Билгеле, башта һәрберсеннән рөхсәт сорадым. Шундый сыйфатлы, ""фильтрланган"" кешеләр. Һәрберсе бизнеста, һәрберсе акыллы. АКШта, Лондонда һәм башка илләрдә нинди дә булса програм белән укып кайткан. Һәрберсенең гаилә корасы килә. Әмма йоклап йөриләр. — Ул чатның файдасы булдымы? Халык бер-берсе белән аралашып китә алдымы? — Шул 30 кешедән ике очрашу килеп чыкты. Әмма очрашудан ары китә алмадылар. Ул чат әле дә исән. Мин аны оештыруга кире Дубайга киттем. Казанда калган булсам, берәр танышулар клубын ачып ибәрер идем, валлаһи! Әйтәм ич, 27-35 яшьлек егет-кызлар, институт мөдирләренә кадәр кешеләр бар, ә лайк куюдан ары эш китми. — Аларга булачак иренең, хатынының татар булуы мөһимме? — Моңарчы алар нәкъ менә татар кешесен эзләгән булсалар, хәзер инде фәкать яхшы кеше булсын дип әйтә башлады. Хатын-кыз проблемы бер кая да китми инде ул: бала табу яше уза да китә. Шуңа күрә күбесенә куйган критерийларыннан баш тартырга туры килә. — Ә егетләр? — Егетләргә яшь кызлар кирәк. 17-яшьлек кызлар. Артык акыллы булмаса да ярый. ""Үземә 40 булса да, хатыным яшь булсын"" дип уйлыйлар. Татарстан егетләрен кузгату бигрәк авыр. Алар шундый йомшак. Әнисе, әбисе киңәшеннән башка эш итү аларга авыррак кебек тоела. Хатынны үзләре сайлап өйләнгәннәр сирәк очрый. Дөрес, мин Казанда 5-6 ел гына яшәп карадым, һәм бу минем шәхси күзәтүем. Әмма мин моны начар дип әйтмим. — Син үзең Башкортстаннан. Анда башкачамы? — Андагы егетләр, бәлки, кызурактыр. Татары да, башкорты да, урысы да кызурак. Татарстан егетләре, алар белән чагыштырганда, ничектер киләчәкне хисаплабрак эш итә дип әйтимме соң. Ләкин мин моны начар дип әйтмим. Миңа бу ошый. Кеше бөтен нәрсәгә аек акыл белән карый — бу яхшы күрсәткеч. — Постыңа кире әйләнеп кайтсак, иң шаккатырган комментар нинди булды? Кайсысы истә калды? — Бөтен фикерләр дә инде әйтелгән фикер иде. Кемдер кызлар башта үзләрендәге проблемны хәл итсен, йогага йөрсен, дип язды. Кемдер тәкәбберлекне киметергә кирәк дип уйлый. Гәрчә алар тәкәббер кызлар түгел. Шунысы ярылып ята: Европага күченгән кызлар белән Татарстанда яшәүче кызларның фикерләре нык аерыла. Европалар ""Афәрин! 30 яшендә бөтен нәрсәгә ирешкән. Монда бернинди проблем юк ич! "" дип яза. Ә татарстаннар ""Алар инде карт кыз"" дип ду килә. Европадагылар ""без һолланд, швед кешесенә кияүгә чыгып бәхетебезне таптык, балаларыбыз, сезнең Русия балаларына караганда, татарча яхшырак та белә әле"" дип язалар. Ә Татарстандагылар ачуланып ""бу дус-кызларың болай бөтен нәрсәне дә үзләре булдыргач, нәрсәгә аларга ир"" дип авап кайтара. Янәсе, андый кызлар егетләрне куркыта. — Синеңчә, ни өчен егетләр шундый куркак? — Бәлки, егетләрдә сайлау мөмкинлеге күбрәктер. Кызлар берсеннән-берсе чибәр. Хәер, мин егетләрне аңлыйм да кебек. Хәзер кызларның эчке дөньяларын аңлап булмый. Бездә кызлар егетләрдән күбрәк ич, һәм алар егетләрне тышкы кыяфәт белән яулап алырга тырыша. Азган кызлар яхшы егетләрне эләктереп кала — анысы да юк түгел. Ә рухи як ничектер читтә кала. — Татарстан кызлары арасында көндәшлек сизәсеңме? — Кияүгә чыгып калуда көндәшлекме? — Әйе. — Әлбәттә, көндәшлек бар. Хәзерге заманда тышкы кыяфәт тә, эчке як та көндәшлеге. Мин инде шул үземнең дус, таныш кызлардан алып әйтәм. Рухи якка килсәк, хәзер бит нинди генә практикалар юк. Кызлар бик акыллы. Кайда нәрсә әйтергә, ничек китеп барырга, кайчан килмәскә, кайчан трубканы алмаска — барысын да беләләр. Популяр китапларны укып, кызларның да ориентирлары уела диимме соң. Шул ук вакытта кызлар үзара ярышып, күп укып, барыбер ялгыз булып кала. — Син Берләшкән Гарәб Әмирлекләрендә яшисең. Анда күпхатынлылык рөхсәт ителгән. Бу күренешкә ничек карыйсың? Бәлки, кайбер кызлар кебек, икенче яки өченче хатын булып кияүгә чыгаргадыр? Безнең әмгыятьтә туып үскән хатын-кызлар андый никахта чын мәгънәсендә бәхетле була аламы, синеңчә? — Күп кенә дус кызларым, гаиләле дуслар белән аралашканнан соң, ирең белән атнасына өч кенә көн күрешсәң дә әйбәт дигән фикергә килә башладым. Чөнки кешедә шәхси ирек кала. Рәхәт ич. Гарәп илендә пошынмыйча, сәүдә үзәкләрендә йөргән, үзләрен караган хатын-кызларны күзәтеп тә барлыкка килгән фикердер. Русиядә генә яшәгән булсам, мөгаен, башкача уйлар идем — икенче хатын булудан куркыр идем. Бездә бит бөтен проблем акча итмәүдән килеп чыга. Ир кеше ике гаиләсен дә бертигез караса, хатын да ял итеп итешә, беркем беркемне туйдырмый да. Ә нигә юк? Сөяркә тотканчы, дөресен әйтеп, ачыктан-ачык ике хатын белән ике гаиләдә яшәү хәерлерәктер. Балаларның да психикасы какшамый. Бөтен кеше бөтен нәрсәне белә, аңлый, кабул итә. Минемчә, һәрбер ир-ат та, хәленнән килсә, берничә хатын һәм берничә гаилә тотар иде. Кызлар ялгыз калмас иде, балалар әти-әниле үсәр иде. Тик Русиядә төп проблем — акча итмәүдә. — Син бит үзең дус-кызларың фатирлы, машиналы, дисең. Димәк, 30 яшьлекләр өчен дә акча итмәү проблем булып каламы? — Интернетта яшибез бит. Кемнең хатыны кайда ял иткәнен, нинди тренинг узганын күреп торабыз. Әһә, кемдер Тибетка барып кайткан. Димәк, мөмкинлеге бар, ире эшләтми, булдыра. Ә болай хәзер эшләгән кешегә бөтен ишекләр дә ачык. Башың эшләмәсә дә, (социаль челтәр маркетингы) нечкәлекләренә төшенеп, рәхәтләнеп акча эшләп була. Акча проблемы юк. Инглизчә белсәң, бөтенләй бөтен иһан ачык. Минемчә, 35-40 яшьлекләр, хәтта кайбер 30-яшьлекләр дә хәзерге заман тизлегенә айлашып бетә алмый. Андыйлар костюм киеп, министрлар кабинетында утырам да тормыш айлаша дип уйлый. Ә бит Ирек мәйданында утырып, аена 15 мең сум һәм квартал саен премия генә аласың. Бизнес түгел инде. Бу элекке совет чорыннан калган уйлау мирасы. Янәсе, дәрәәң була. 30 яшьлекләр әле һаман шулай фикер йөртә. Ә бит гади кроссовка киеп тә типтереп яши аласың. Минемчә, күп кенә кеше элекке чор кагыйдәләреннән арына алмый. Хәзер вазгыять бик тиз үзгәрә, ә без аңа ияләшә алмыйбыз.","""Азган кызлар яхшы егетләрне эләктерә"", яисә Нигә татар егетләре ""пешмәгән""?",0,analytics,гадәт вә замана,8093,https://www.azatliq.org/a/29770720.html,2019-02-15T22:30:03+00:00
"Улар Илеш, Әлшәй, Белорет, Иглин, Мәсетле райондарында һәм Өфө, Кумертау ҡалаларында ойошторолдо. Иң яҡшы командалар Башҡортостан Республикаһының Мәғариф министрлығы дипломдары менән бүләкләнде. Еңеүсе һәм призлы урын алған Шайморатовсылар республика этабында ярышасаҡ. Финал Баҡалы районында уҙасаҡ. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Төбәк этаптары үтте,0,analytics,"Көслөләр, ҡыйыуҙар, етеҙҙәр",691,https://yanshishma.com/articles/k-sl-l-r-yyyu-ar-ete-r/2025-09-25/t-b-k-etaptary-tte-4401926,2025-09-25T14:13:00+00:00
"""Пермь крае Октябрь шәһәр бүлгесенең татар авыллары тарихы"" китабы (уртада)фикерләр9 мартта Ш. Мәрани исемендәге Тарих институтында ""Пермь крае Октябрь шәһәр бүлгесенең татар авыллары тарихы"" дип аталган китапны тәкъдим итү чарасы узды. Тарихчылар фикеренчә, бу басманы башкорт хезмәттәшләре белән дискуссиядә файдаланырга, инкарь ителмәслек архив чыганакларына таянып, алар башкорт санаган авылларның да татарлыгын расларга мөмкин. ""Пермь крае Октябрь шәһәр бүлгесенең татар авыллары тарихы"" китабы тарих фәннәре докторы, Русия ислам институты профессоры Фәйзелхак Ислаевһәм Пермь төбәк тарихчылары тарафыннан әзерләнеп басылган. Узган елның декабрендә, әлеге басманың электрон варианты турында хәбәр ителгән иде. Автор-төзүче Фәйзелхак Ислаев үзе дә чыгышы белән Пермь крае Октябрь районы Уразмәт авылыннан. Китапны тәкъдим иткәндә, ул гаиләсе белән Татарстанга күчеп килүен, үз төбәгендәге татар тарихын язарга омтылуын, биредә ничек тарихчы булып итешүен сөйләде. Фәйзелхак Ислаев— Шушы 30 ел эшчәнлек барышында, 14 китабым, 350 ләп мәкаләм басылды. Үз өлкәмдә миңа кадәр беркем әйтмәгәнне әйтә алдым дип саныйм. Тарихчы буларак, миңа Пермь татарларының елгы анисәп кенәгәсен табу һәм бастыру бәхете тиде. Икенчесе, бәлки, иң мөһимедер, Мәскәү архивында, елларда имерелгән мәчетләр исемлеген таптым. Бу да уңыш дип саныйм. Бик мәшһүр тарихчылар арасында да ""мәчетләрне имерү турында указ булган, әмма ул тормышка ашырылмаган"" дип сөйләнә иде. Шул исемлекне табып, дөньяга күрсәтә алдым. Казан губернасы конторасы аны Мәскәүгә хисап итеп ибәргән булган. Без моны Рәшит Галләмовбелән бергә эшләп чыктык, ул иганәчеләр табып, бу эшкә ярдәм итте. Китапны бүген күп кеше яза ала, әмма сирәкләр генә бастыра, чөнки бик кыйммәтле эш. Пермь татарлары тарихын язып бастырырга дигән уем Казанга күчеп килгәндә үк бар иде. Күпмедер вакыт элек бу хакта төбәктәге татар активистларына әйттем: ""Мин әле бик карт булмаганда, әйдәгез, Пермь крае татарлары тарихын языйк. Ул тарихның беренче өлешен үзем ыйдым, ә сез үз авылларыгыз тарихын 15-20 биттә язып бирегез. Мин төзәткәләп, аны бастырырмын"", дидем. Булып чыкты бит. Беренче китапны безнең Татар конгрессы бастырды. Пермь губернаторы булышып, анда да бер тираж басылды. Икенче китапны бастырганда, Октябрь район администрациясенә ярдәм сорап бардык. Безнең авторлар коллективына үз авылы тарихларын язу бик ошады, хәзер инде һәркайсы үзе аерым һәр авылның тарихын язарга тели, - дип сөйләде Ислаев. Басма ике зур өлештән тора. Беренче өлешне автор-төзүче үзе язган. Анда Пермь крае татарларының килеп чыгышы һәм формалашуы, колонизациясе, административ үзгәрешләр, татар крестьян хуалыкларының социаль-икътисади хәле, төбәктәге баш күтәрүләр, фетнәләр, Гражданнар сугышы еллары тарихы урын алган. Икенче өлеше төбәк тарихчылары тарафыннан эшләнгән – алар Пермь төбәгендәге 27 татар авылының тарихын язып биргән. Китап эчтәлеге""Иштәк компоненты, гайнәләр анда кайчан барлыкка килгән? "" дип кызыксынды тарихчылар Ислаевтан. — Мин Пермь татарларының бер өлеше иштәкләр булган дигән нәтиәгә килдем. Тик Русия тарихы шартларында караганда, анда бернинди фин-угыр эзе юк. Әгәр безнең бабалар фин-угыр булса, атамаларда бер генә сүз булса да сакланып калган булыр иде. Бездә Истәк авылы, Истәк елгасы бар, мәсәлән. Ә гайнәләр соңрак килгәндер, чөнки ул тирәдә гайнә исеме белән бернинди елга, авыл юк. гасырда башкортларның Бардым районына таба төньякка күчеше күзәтелә. Свердлау өлкәсендә, Бардым районыннан күчеп килгән Гайнә авылы бар, аның кайчан күченүе турында документлары да бар. Ә башка күрсәткечләр юк. Ясалма рәвештә бу теманы күпертү бик иңел, әлбәттә. Бу өлкәдә безнең башкорт хезмәттәшләр максатчан төстә эшли, акчасын кызганмый. Бер зур төркем башкортларның – тарихчы, музыкант, кул эше остасы һәм башка шуның ише белгечләрнең автобус белән килеп, ай буе татар авыллары буйлап йөрүенә үзем дә шаһит булдым. Мәктәп балалары белән атна буе эшлиләр, аларга башкорт булулары турында сөйлиләр. Менә шундый актив агитбригада эшли. Без моннан карап көләбез, әмма аның нәтиәләре бик итди. Тик безнең башкорт хезмәттәшләр шуны аңламый бугай: бездә бит уртак проблем – аннан чыгу юлын да бергә генә таба алабыз. Әнгам Әтнәбаевәйткәнчә, бәла бит – татардан да, башкорттан да урыс тууда, - ди Фәйзелхак Ислаев. Октябрь районы Самар авылында күмәк хуалыкта эшләүчеләр, 24 апрель 1949 ел""Диалект мәсьәләсе кискенләште хәзер. Пермь татарларында да аерылу тенденциясе юкмы? "" дип кызыксына тарихчылар. Монысы себер татарларының аерым милләт булыргателәвеннәнтуган сорау булуы аңлашыла. 21 февральдә Русия фәннәр академиясенең Тел белеме институты себертатар диалектын мөстәкыйль тел буларак рәсми таныды. Себер белгечләре моны хуплады. — Юк, бездә андый әйбер юк. Бу очракта гаепне кемнәндер эзләргә кирәкми, монда үзебез генә гаепле, чөнки кирәкле эшен алып бармыйбыз. Телевизордан ""Таяну ноктасы""н карыйм, ул бит таяну түгел, ""Таю ноктасы"". Чөнки ул вакытны ала, әмма бер мәсьәләгә дә авап табылмый. Алты кешегә һәм алып баручыларга ярты сәгать вакыт бирелә, ул арада нинди сорауга авап табарга мөмкин? Монда күпме әйтсәң дә, безне беркем тыңламый. Тарихи тапшыруларыбыз юк бит! Ә Башкортстанда атна саен бер авылны сөйлиләр, зәңгәр күзле сары чәчле татарны табып, мин башкорт дип әйттерәләр, нәтиәсен күреп торабыз. Бу тарихны язу да – халыкны берләштерә торган әйбер. Кеше үзенең кем икәнен азмы-күпме сизә, аңа шул сиземләвен дәлили алырлык менә шундый чыганаклар булырга тиеш, ди Ислаев. ""Әхәт Салихов һәм аның төркеме инде 70 нче еллардан бирле ике-өч буын шул юнәлештә эшлиләр. Ә Пермь татарларына афәрин, һаман үз-үзләрен саклыйлар"", - диде залда утыручы тарихчыларның берсе. Китапның рецензенты тарихчы Радик Исхаковта басмага югары бәя бирде. Ул Тарих институтында төрле төбәкләрдә яшәүче татарларның тарихын язучы аерым тарихчылар булмауга да игътибар итте. Радик Исхаков— Бу төбәк тарихы гына түгел, итди монография һәм, гомумән, татар тарихы өчен мөһим. Андагы анисәп кенәгәсе – бик мөһим чыганак. Башкорт хезмәттәшләр белән дискуссиядә таянып, фәнни чыганакларга нигезләнеп күрсәтә алырлык басма. Фәнни нигезләмәләр татарларның монда ирле халык кына түгел, ә борынгыдан бу ирләрнең иясе булган төп халык булуын күрсәтә. Көнгер өязендә дә, чикләрендә дә иштәк-татарлар яши. гасырда, алар арасында, иштәк яки татар дигән аерма да булмый, тик кайдадыр алар иштәкләр дип билгеләнгән. Моның сословие булуы мөмкин. Аның каруы, бу тирәдә бернинди башкорт юк. Бик катлаулы процесслар китапта гади генә күрсәтелгән. Соңыннан миграция башлана: черемислар, удмуртлар, мишәрләр һәм башкалар килә. Алар барысы да Пермь татарлары этногенезында катнаша – 27 авыл тарихы мисалында татарның ничек формалашуы күренеп тора. гасырда ук үзен татарлар дип күрсәтүчеләр барлыгы да күренә. Аларның күбесе вотчина ирләренә ия булган, утрак тормыш алып барган. Китап бик аз тираж (300 данә) белән чыкты, рецензия язучы булуыма карамастан, миңа да килеп итмәде. Институт кысаларында аны тагын өстәмә тираж итеп бастырырга кирәк, чөнки ул киң әмәгатьчелеккә барып итәргә тиеш. Пермь татарларына гына түгел, Урал буе татарлары өчен мөһим китап. Безнең институтта Пермь татарлары тарихы буенча белгеч юк. Ул татарларның бу тармагын да кемдер өйрәнергә, бу ихтыяны үтәргә тиеш, - диде Радик Исхаков. Тарихчылардан Әнвәр Әхсәнов Казан ханлыгын өйрәнү буенча зур проект башларга ыенулары, аны баету өчен, Пермь татарларының да Казан ханлыгы белән бәйле яки уртак якларын файдаланырга теләүләре турында белдерде. Тарихчы Рөстәм Әминовкитапны югары бәяләсә дә, берничә кимчелеген дә күрсәтте. Рөстәм Әминов— Китапта ул халыкның Русия империясенең хәрби кампанияләрдә катнашу тарихларын күрмәдем. Бәлки, бу бурыч буларак куелмагандыр, ул юк. Красноуфимски турында әйткәндә, анда тоз чыгару сәнәгатенә шушы төбәктәге төрки халык нигез салган. Себер тракты, сәүдә эшләре турында да күрмәдем, диде Әминов. Чара ахырында, Фәйзелхак Ислаев белән хәзерге вәзгыять турында аерым сөйләштек. Ул Пермь татарларының кимүен сәнәгать бетерелү, гомуми урыслашу тенденциясе белән аңлатты. — Пермьдә татарларның иң күп чагы 1989 елда булган, якынча 150 мең чамасы татар. Аннары кимүгә таба киткән. Ул урман сәнәгате бетү, шахталар бетү белән дә бәйле. Татарларның күбесе шахталарда эшләгән. Кизил бассейнындагы шахталар инде бетте, зур-зур заводлар ябылды. Эш булмаган урыннан кеше китү ягын карый, гаиләсен туендырасы бар. Бу миграция белән дә бәйле. Татарларның күпмедер өлеше Казанга килә, безнең гаилә дә шуларның берсе. Аннан соң, мәктәпләрдә татарча укулар бетте. Пермь ягында гына түгел, хәзер Татарстанда да татар авылларында балалар урыслашуга таба бара. Арча районына хатынымның авылына кайтабыз, анда да бала-чага да үзара русча сөйләшә. Хәзер татар гына түгел, гомумән кеше саны кими, бу гомуми тенденция. Балалар ким туа, үлемнәр арта, дип аңлата Ислаев. ""Башкортлар сыман, төбәкләргә автобуслар белән килеп, татарлыкка агитация алып бару эшен Татарстанда кайсы дәүләт оешмасы оештыра алыр иде? "" дигән сорауга ул: ""Мәдәният министрлыгы эшләргә мөмкин"" дип аваплый. — Башкортларда моны конгресс эшли. Аларда акча күп. Дистәләгән тарих китаплары язалар, авылларда тараталар. Бездә андый әйбер юк. Безнең акча күбрәк спортка китә. Финанслар булса, бездә моны Мәдәният министрлыгы эшли алыр иде, ди тарихчы. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Пермь татарлары нигә кими? Төбәктәге татар авыллары тарихы турында яңа китап чыкты,0,analytics,Татарстан,9314,https://www.azatliq.org/a/32311730.html,2023-03-10T11:19:14+00:00
"Әсәйем оҙаҡ йылдар тубыҡтары һыҙлауҙан яфаланды, ҡайһы саҡта хатта тора ла алмай ине. Бер мәл эштәге коллегам картуф шытымы менән дауаланыу тураһында һөйләне.",Баҙҙағы картуфығыҙ шыта башланымы? Шытымын ташламағыҙ!,0,analytics,Сәләмәтлек,158,https://bashgazet.ru/articles/s-l-m-t-bulayy/2026-02-23/ba-a-y-kartufy-y-shyta-bashlanymy-shytymyn-tashlama-y-4588734,2026-02-23T11:15:00+00:00
"Бәйрәм күренешеКырымда 3 май Хыдырлез - яз бәйрәме Акмәчет-Бакчасарай юлындагы аланда узды. Хакимиятләр оештырган бу бәйрәмгә төрле шәһәр һәм районнардан аш-су һәм сәнгать осталары ыелды, бүләкләр белән сәүдә рәтләре куелды. Халык каршына Кырымның Русия билгеләгән башлыгы Сергей Аксенов һәм парламент рәисе Владимир Константинов чыкты. Мәскәүдән килгән Русиянең атказанган артисты Михаил Пореченков итәкчелегендә Русия артистлары төркеме сәхнәгә чыгып Хыдырлезга килгән кырымтатарларны Христос воскрес! дип котлады. Сәхнәдә торган Кырым хакимияте вәкилләре мондый котлауны шатланып алкышлар белән кабул итте. Артистлар нинди бәйрәмдә катнашканнарын аңлап та бетермәде. Татарлар ырчыларның сүзләрен ничек итеп кабул итәргә дип шаккатып торганда, тагын бер бүләкне Русия Федерация шурасының Кырымнан сайланган депутаты Ольга Ковитиди ясады. Кырымтатар көенә бии-бии сәхнәгә чыккан Ковитиди Без пасха атнасы көннәрендә бәйрәм итәбез, Христос воскрес! , дип өстәп ибәрде. Хыдырлезда булган сәер чыгышлар, бүләкләр капчыгы моның белән тәмамланмады. Мин Федерация шурасының саклану һәм куркынычсызлык комитеты әгъзасы булам. Кырым чиге ышанычлы йозакта, дип ул сәхнәдә торган кырымтатар хатыннарының башларына шул саклану комитеты исеменнән хәрби пилоткаларны кидереп чыкты. Сулдан: Владимир Константинов, Ольга Ковитиди, Кырым мөфтие Әмирали Аблаев, Сергей АксеновБәйрәм алдыннан интернетта Хыдырлезга мәктәп укучыларын һәм укытучыларны чыгарга мәбүр иткән хакимият фәрманнары таралды. Кырымтатар мәлесе быел да хакимият уздырган чаралардан баш тартуын белдерде. 2014 елның 3 маена билгеләнгән яз бәйрәмен Мәлес оештырасы иде, әмма бәйрәмгә саналган сәгатьләр калып барганда оештыручылар чатырларны сүтеп, бәйрәм булмаячагын белдерде. Юлбашчылары Мостафа әмилевнең Кырымга кертелмәве сәбәпле кырымтатарлар чик буена аныкаршы алырга китте. Соңыннан ул ыенда катнашканнарның күбесе тоткарланды, өйләрендә тентүләр булды. ""Узган ике елда Кырымның төп халкы булган татарларның хокуклары тупас рәвештә бозыла. Дистәләгән яшь кеше хәбәрсез югалды, кайберләренең мәетләре табылды, калганнарының язмышы билгесез. Йөзләгән кеше 2014 елның 26 февралендә һәм 3 маенда урам ыеннарында катнашуда гаепләнеп штрафка тартылды. Мәлес һәм ""Кырым"" фонды милке канунсыз тартып алынды. Бәйсез мәгълүмат чаралары, шул санда АТР телевидение каналы, ""Ляле"" балалар каналы, ""Мәйдан"" радиосы һәм ""Кырым хәбәрләр агентлыгы"" ябылды. 14 кырымтатар изоляторда утыра"", дип белдерде Мәлес рәисе Рефат Чубаров бүген Фейсбукта. Кырымтатар мәлесе үзе дә ""экстремистик"" дип табылды һәм аның Кырымда һәм Русиядә эшчәнлегетыелды. Хыдырлез - төрки халыкларның борынгы йоласы. гасырда аны өчәр көн бәйрәм иткәннәр. Бәйрәм дини йолага күрә 6 май - пәйгамбәрләр Хизри һәм Ильясның ирдә очрашкан көненә туры китереп билгеләнә. Кырымда бәйрәм интернационал чара итеп оештырылды. Киевтагы кырымтатарлар Хыдырлезда 6 май очрашачак.","Хыдырлезда кырымтатарларны ""Христос воскрес"" дип котладылар",0,analytics,Ҡырым,2881,https://www.azatliq.org/a/27713412.html,2016-05-03T17:05:31+00:00
Шуны ғына көткәндәй бөтә балалар Флүрәнең күлдәгенә килеп йәбеште.,Немец күлдәге. Хәмит ӘБҮБӘКИРОВ.,0,analytics,Йәмғиәт,66,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-01-27/nemets-k-ld-ge-h-mit-b-b-kirov-4098191,2025-01-27T14:25:45+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБүген, 12 июльдә Екатеринбурдагы Үзәк бүлге хәрби мәхкәмәсе Уфада яшәүче Радик Талиповны, Тимур Хәбибуллинны һәм Фәрит Харисовны ""Хизб ут-Тәхрир"" эше нигезендә 11 елдан 16 елга кадәр кырыс тәртипле колониягә хөкем иткән. Бу хакта ""Ата-аналар теләктәшлеге"" берләшмәсенә сылтама белән ""Сәяси тоткыннарны яклау. Мемориал"" проектыхәбәр итә. Мәхкәмә 35 яшьлек Тимур Хәбибуллинны – 11, 29 яшьлек Радик Талиповны – 12, 39 яшьлек Фәрит Харисовны 16 елга хөкем иткән. Талипов белән Хәбибуллинны террорчы эшчәнлек оешмасында катнашуда, ә Харисовны – аны оештыруда гаеплиләр. Тарафларның фикер алышуы, хөкем ителүчеләрнең соңгы сүз әйтүе һәм хөкем карарын чыгару бер көндә булган. Хөкем ителгәннәрнең туганнары бу хакта мәхкәмәдән соң гына белгән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Уфадан Хизб ут-Тәхрир оешмасы эшендә гаепләнгән өч ир 11 елдан 16 елга кадәр ирекләреннән мәхрүм ителде,1,news,Яңылыҡтар,858,https://www.azatliq.org/a/32502234.html,2023-07-13T13:36:19+00:00
"Ҡанатлан мәғариф проектының Сәләмәт йылмайыу модуле сиктәрендә Ырғыҙлы мәктәбендә стоматология кабинеты асылды. Кабинет кариесты иҫкәртеү, тештәрҙе дауалау һәм балаларҙы ауыҙ ҡыуышлығы гигиенаһы ҡағиҙәләренә өйрәтеү мөмкинлеге биргән заманса ҡоролмалар һәм ҡорамалдар менән йыһазландырылған. Бында уҡыусылар  квалификациялы табип-стоматологтарҙа даими рәүештә тештәренең сәләмәтлегенә күҙәтеү үтеп тороу, проблемаларҙы үҙ ваҡытында асыҡлау һәм тештәрҙе тәрбиәләү буйынса тәҡдимдәр алыу мөмкинлегенә эйә буласаҡ. Кабинет балалар сәләмәтлеге һағында оҙаҡ йылдар хеҙмәт итһен. Дәүләт проекттары – халыҡ өсөн! бурзянскаяцрб здравоохранение Сығанаҡ: Бурзянская Центральная Районная Больница",Ырғыҙлы мәктәбендә – стоматология кабинеты,0,analytics,Сәләмәтлек,685,https://tanburz.ru/articles/-auly-ur-bayly/2025-10-28/yr-y-ly-m-kt-bend-stomatologiya-kabinety-4443481,2025-10-28T09:30:00+00:00
"Татарстан милли китапханәсе. Архив фотосыКичә, 28 июльдә ""Татар археографиясе"" сериясенә кергән китаплар ачык интернетка чыгарылды. Аларны Татарстан милли электрон китапханәсендә укып була, дип хәбәр итә Татарстан милли китапханәсе. ""Хәзер урта гасыр шигъриятеннән Кәрим Тинчуринның билгесез пьесаларына кадәр, халык фольклорыннан солдат хатларына кадәр, Бакый Урманчекөндәлекләреннән татарларның кыскача тарихына кадәр интернет киңлекләрендә татар телендә тулы күләмдә укырга мөмкин"" диелә хәбәрдә. ""Татар археографиясе"" китаплар сериясе 2008 елдан нәшер ителә, анда Милли китапханәнең Кулъязмалар һәм сирәк китаплар бүлегендә сакланган татар телендәге әдәби, тарихи, документаль һәм башка хатлар һәм истәлекләр бастырыла. Проектның авторы — филология фәннәре кандидаты, Милли китапханәнең кулъязмалар һәм сирәк китаплар бүлегенең әйдәп баручы фәнни хезмәткәре, археограф, текстолог Раиф Мәрдәнов. Бүгенге көнгә әлеге сериянең 29 китабы чыккан. Татарстан милли китапханәсенең кулъязмалар һәм сирәк китаплар бүлеге быел үзенең 30 еллыгын үткәрә, бу уңайдан ""Татар археографиясе"" китаплар сериясенең 30 нчы китабы чыгачак. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Татар археографиясе"" сериясенә кергән китапларны интернетта да укып булачак",1,news,Яңылыҡтар,1219,https://www.azatliq.org/a/31965421.html,2022-07-29T12:15:21+00:00
"Бер ваҡытта ла дарыу ҡулланмайым, үләндәргә өҫтөнлөк бирәм. Баш ауыртыуынан сыҙай алмай китһәм, дарыухананан элеутерококк төнәтмәһен алам – был бик яҡшы ярҙам итә. Иртән бар тамсы төнәтмәне бер аш ҡалағы һыуға һалып эсегеҙ, ә кисен – ике тамсыны. Шулай итеп, 14 тамсыға тиклем еткерегеҙ. Унан ике аҙна дауамында 14-әр тамсы һалып эсегеҙ. Был организмға бик яҡшы тәьҫир итә. Хатта йәш сағынан баш ауыртыуынан яфаланған, услап дарыуҙар ашаған ҡәйнәм дә был бәләнән ҡотолдо. Бер нисә аҙнанан ул үҙен күпкә яҡшыраҡ тоя башланы. Ангинанан иһә йод менән дауаланам. Мамыҡты ҡалаҡ һабына бәйләйем дә, тамаҡ төбөнә һөртәм. Файҙаһы тейә. Һеҙ ҙә эшләп ҡарағыҙ. Башҡа был ауырыу менән ике йыл самаһы сирләгәнем юҡ. Гөлфинә Саттарова. Благовар районы.",Бер ваҡытта ла дарыуҙар эсмәйем,0,analytics,Сәләмәтлек,738,https://shonkar.com/news/auly-ym-bayly-ym/2025-05-28/ber-va-ytta-la-daryu-ar-esm-yem-4254292,2025-05-28T19:43:00+00:00
"Кисәлә Тамара Искәндәриәнең ҡәләмдәштәре, Ишембай районынан яҡташтары, һабаҡташтары күңел түрендәге иң йылы һүҙҙәрен еткерҙе. Башҡортостандың атҡаҙанған артисткаһы Рәзифә Динмөхәмәтова шағирәнең шиғырҙарын йөрәккә үтерлек итеп, юғары  сәнғәт оҫталығы менән уҡыны.  Башҡортостан Яҙыусылар союзы идараһы рәйесе Айгиз Баймөхәмәтов әҙибәгә Рәсәй Федерацияһының Яҙыусылар союзы идараһы рәйесе Н. Ф. Иванов исеменән Пушкиндың Алтын миҙалын тапшырҙы. Таланты йырсылар, Бөрйән һандуғастары –  Әлфиә Юлсурина менән Венера Юлгилдинаның   хисле  йырҙары,  ҡурайсы Азат Биксуриндың илаһи  ҡурай моңдары байрамдың бер биҙәге булды. Рух һәм зауыҡ, йылылыҡ һәм ихласлыҡ менән һуғарылған ижад кисәһен талантлы ҡәләмдәшебеҙ Зөлфиә Ханнанова алып барҙы.","""Урман ҡыҙы""нда ҡунаҡта",1,news,Яңылыҡтар,735,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-02-21/urman-y-y-nda-una-ta-4130951,2025-02-21T09:22:00+00:00
"Мәктәпте тамамлағас, артыҡ теләгем булмаһа ла, бар көсөн һалып мине юридик факультетҡа уҡырға индерҙе. Йәнәһе, унда байҙар ғына уҡый, аҙаҡ юристар етеш йәшәй. Әсәйемдең һүҙен йыҡмайым тип, ризалаштым. Бер заман беҙҙең иҫке генә хрущевка янында зиннәтле яңы йорт төҙөнөләр. Унда хәлле кешеләр фатир алып йәшәй башланы. Араларында курсташым Андрейҙың да булыуын белеп ҡалып ғәжәпләндем. Уның атаһы - ҙур предприятие директоры, бай булыуҙары аңлашылып тора. Улдарына айырым фатир алып биргәндәр икән. Андрей миңә иғтибар күрһәтә башланы. Ҡиммәтле машинаһы менән институтҡа алып бара, алып ҡайта. Дуҫлашып та киткәс, минән нығыраҡ әсәйем шатланды. – Исмаһам бер аҡыллы аҙым эшләнең, бай егетте эләктерҙең. Хәҙер ҡулдан ысҡындырмай ғына кейәүгә сыға һал. Ауырға ҡал, өйләнмәй бер ҡайҙа ла бармаҫ, – тип шаҡ ҡатырҙы бер көн ул. Уның башҡа милләт кешеһе булыуы, күп аҡсанан шашҡан егет икәнлеген ишетергә лә теләмәне. Ә Андрейҙың еңел наркотиктар менән шаярыуын да белеп ҡалғас, унан төңөлөргә булдым. Күрәләтә наркомандан бала табып ултырып булмай бит инде. Был турала әсәйемә әйткәс, уның иҫе лә китмәне. Йәш саҡта кем генә иҫәрлек эшләмәй инде. Балағыҙ булғас, туҡтар әле. Тиҙерәк ауырға ҡал, – тип һаман үҙенекен тылҡыны. Андрейҙан баш тарттым. Әсәйем был аҙымымды бөтөнләй хупламаны. Кире дуҫлашырһығыҙ әле, тип өмөтләнеп йәшәүен белде. Мин иһә ул арала икенсе егет менән танышып алдым. Илдар ҙа курсташым ине. Ул - ябай ауыл егете, ҡуртымға фатир алып йәшәй, әммә тырыш, булдыҡлы. Уҡыуҙан буш ваҡытында ике урында эшләй. Ата-әсәһенән аҡса алмай, үҙе уларға ярҙам итә. Итәғәтле, алсаҡ был егеткә нисек шунда уҡ иғтибар итмәгәнмен тип аптырайым хәҙер. Беҙ бер-беребеҙгә ғашиҡ булдыҡ, матур ғына итеп йөрөп киттек. Яҡшы егет табыуыма шатланып, Илдарҙы әсәйем менән таныштырҙым. Ә ул. һөйгәнемдең ябай ауыл егете икәнлеген белеп ҡалғас, хатта исем өсөн генә булһа ла уның менән йүнләп һөйләшмәне. Ваҡыт үтер, уның ниндәй яҡшы кеше икәнлеген аңлар тип өмөтләнһәм дә, әсәйемдең күңеле иремәне. Ул һаман бай һәм боҙоҡ Андрейҙы кейәүе итеп күрә шул. Ике аҙнанан беҙҙең туй. Әсәйем, донъялағы иң яҡын кешем, унда килмәйем тип ҡырт киҫте. Улай ғына ла түгел, беҙҙең менән бөтөнләй һөйләшмәй башланы. Һөйгәнемдең ата-әсәһе алдында шул тиклем уңайһыҙ. Ҡала килененең әсәһе уларҙы ихтирам итмәй тип ҡабул итәләр. Үҙемдең әсәйемдән башҡа яҡын туғандарым да юҡ. Етем бала кеүек яңғыҙым ултырасаҡмын. Әсәйем был турала уйламай, минең бай иргә сыҡмауыма үсегеүен дауам итә, иң бәхетле көнөмдө боҙорға уйлай.",Аҡсаламы бәхет. .,0,analytics,Ғәләмәт бит,2489,https://henek.info/articles/++-++/2026-02-11/a-salamy-b-het-4573747,2026-02-11T12:10:00+00:00
"Хөрмәтле Эльза Әнәс ҡыҙы! Һине ихлас күңелдән ҡотлайбыҙ! Һиңә көс-ҡеүәт, инициативалылыҡ, киләсәктә лә эшеңдә яңы үрҙәр һәм ҙур ҡаҙаныштар, ныҡлы һаулыҡ, ғаилә бәхете теләйбеҙ! Ҡотлау менән, Башҡортостан ҡыҙы.",ҠОТЛАЙБЫҘ!,0,analytics,Аңлатма,209,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-17/otlayby-4511216,2025-12-17T13:14:00+00:00
"Иллюстратив фотоЭстониянең мәгариф һәм фән министрлыгы дөнья харитасында Кырымны Русиянеке дип күрсәткән инглиз теле дәреслекләрен мәктәпләрдән кире кайтарып ала. Дәреслекне нәшрияты ике ел элек чыгарган булган. Авторлар дөнья харитасын интернеттан алган. Бу турыда Эстониянең порталыяза. Дәреслектәге хаталы хаританы Эстония украиннары конгрессы вәкилләре күреп алган. Алар бу турыда нәшриятка һәм илнең мәгариф министрлыгына мөрәәгать иткән. Нәшрият вәкилләре дәреслектәге хата ялгыш ибәрелгәнен, моның явыз ният белән эшләнмәгәнен белдергән. Без үз сайтыбызда хаританы дөресләдек, бу хәл өчен гафу үтендек. Дәреслекне сатып алган кешеләргә хаталы битләрне алыштырыр өчен аларны яңадан бастырып ибәрергә тәкъдим иттек. Ләкин мәгариф министрлыгы безнең дәреслекне бөтенләе белән алыштыруны сорый дип аңлаткан нәшрият мөдире Ааво Кенник. Аның сүзләренчә, әлеге дәреслекне бөтен Эстониядә 200 дән артык мәктәп куллана. Эстония мәгариф министрлыгы канцлеры Март Лайдметсчыннан да шундый карар кабул ителгәнен раслаган. Бу очракта дәреслектә мәгълүмат хаклыкка туры килми, чөнки Эстония Кырым ярымутравының оккупацияләнүен һәм аннексияләнүен танымый дигән канцлер. Русия Кырымны 2014 елда канунсыз референдум нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Тавыш бирү Украина кануннарына каршы килеп һәм Кырымны Русия хәрбиләре үз кулына алгач уздырылды. Киев һәм Көнбатыш илләре моны халыкара хокук нормаларын бозу дип саный. Мәскәү Кырымны Русиягә кушуны ""тарихи гаделлекне торгызу"" дип атый.",Эстониядә Кырымны Русиянеке дип күрсәткән дәреслекләрне гамәлдән чыгаралар,1,news,Яңылыҡтар,1477,https://www.azatliq.org/a/30569789.html,2020-04-22T09:00:16+00:00
"Кисә, 6 майҙа, 21:00 сәғәттә, Өфөнөң Тинькофф Холл фасадының ҙур экранында бөтә ил күләмендә дан яулаған төркөмө «Һомай» клибының премьераһын тәҡдим итте! Ә бынан бер көн алда Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров ҡулынан үҙҙәренең наградаларын алды. Хәҙер Ринат Рамаҙанов - Башҡортостандың халыҡ артисы, ә Адель һәм Руслан Шәйхетдиновтар - республиканың атҡаҙанған артистары.",Ниндәй ғорурлыҡ!,0,analytics,Мәҙәниәт,373,https://tamasha-rb.ru/news/kultura/2025-05-07/nind-y-orurly-4225963,2025-05-07T07:44:00+00:00
"5 февраля во Дворце борьбы в Уфе состоится фестиваль студентов Башкортостана Дома, посвященный Дню российского студенчества.",Стали известны имена звёзд фестиваля студентов Дома,0,analytics,Йәмғиәт,124,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-01-22/stali-izvestny-imena-zvyozd-festivalya-studentov-doma-4103248,2025-01-22T14:00:00+00:00
"Ыҙалай торғас, әсәй бура һатып алып, мунса күтәртте. Йәй ине. Мейесе булыу менән, ишегенә тирүгә ҡороп, үҙебеҙҙә мунса төшә лә башланыҡ. Үҙе мунсалы булыу менән әсәйем йыш ҡына ауылдың түбәнге яғында яңғыҙ ғына йәшәгән Әминә инәйҙе мунсаға саҡыра башланы. Мунсаһыҙлыҡ үҙәгенә үткәс, мунсаһыҙ кешенең хәлен аңлағандыр инде. Инәйҙе барып алабыҙ, кире алып барып ҡуябыҙ. Ҡышҡыһын рәхәт – ағас санаға ултыртып һөйрәйбеҙ. Беҙ, балалар, әллә ней риза булып башҡармайбыҙ был эште, әсәй ҡушҡанға ғына йөрөйбөҙ. Әсәй мунса яҡҡан көндө мотлаҡ ит һала, инәйгә ит ашатып, һурпа эсереп ҡайтара. Йәнә ауылдың үр яғында йәшәгән аҡылы саҡ ҡына ҡайтышыраҡ ағайға кесаҙнала йә яңы ғына бешкән икмәк, май, йә булмаһа йөн ойоҡбаш ебәрә. Йәнә ризаһыҙыраҡ барабыҙ. Ә ағай бала һымаҡ ҡыуана. Эскән ирҙәре боларған бер нисә ҡатын-ҡыҙ ҙа ваҡыты-ваҡыты менән төндә беҙҙә төйәк табыр ине. Нимәгә кәрәк инде былар, тип уйлай торғайным бала аҡылым менән. Ә хәҙер. әсәйҙең киң күңелле, кеше йәнле булыуына һоҡланам. Күрәҙәләргә ышанырға ҡушмай динебеҙ. Ләкин һеңлем менән булған бер хәл хәтерҙән сыҡмай. Ҡалала уҡып йөрөгән сағында был дөйөм мунсаға бара. - Сисенеү бүлмәһендә мунсаға инергә әҙерләнеп ултыра инем, ҡаршымдағы мунса төшөп сығып кейенеп ултырған инәй һүҙ ҡушты: Мосолман балаһыһың икән, ҡыҙым. Әсәйеңде бәхетле ҡартлыҡ көтә, урыны ожмахта булыр. Етем-еһерҙе, мохтаждарҙы ныҡ ҡарай икән, тине, - тип һөйләне һеңлем. Аңлағанға – ишара. Үҙе ауырлыҡ күргән кеше генә кеше хәлен аңлай торғандыр. Бөгөн теплица шарттарында бер ҡыйынлыҡ күрһәтмәй үҫтергән балаларыбыҙ ошо хәҡиҡәтте аңлаһа ярай ҙа. Юғиһә, ярлыраҡ кешеләргә сикәнеберәк ҡарау ғәҙәткә инеп барған заманда йәшәйбеҙ түгелме? Тәүбәһенә килеп, хаҡ юлға баҫҡандарға ла ҡырын һүҙ, ҡырын ҡараш юҡ түгел. Өҫтөңә емерелеп килгән байлығың түгел, был донъяла ҡылған ғәмәлдәрең үҙең менән китә бит баҡый донъяға. Шөкөр, бөгөн һәр ҡайһыбыҙҙа ҡурсаҡ һымаҡ мунса ғына түгел, күптәребеҙҙең өйҙәрендә душ-ванна фәлән дә бар. Инде күршеһенән мунса һорап йөрөүсе лә юҡ. Тик күршебеҙҙә, ауылыбыҙҙа, бәлки, беҙҙең йылы ҡарашҡа, иғтибарға мохтаж кешеләр барҙыр. Изгелек ҡылыуҙа ярышайыҡ, туғандар! «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",. Аңлағанға – ишара.,0,analytics,Йәмғиәт,2790,https://henek.info/articles/common_material/2026-02-02/a-la-an-a-ishara-4561269,2026-02-02T17:15:00+00:00
"В Башопере состоялся творческий вечер министра культуры РБ Амины Шафиковой. Пианистка представила при полном аншлаге сольную программу вместе с Госоркестром Башкортостана под управлением Дмитрия Крюкова и выдающимися артистами – народным артистом РБ, заслуженным артистом РФ Аскаром Абдразаковым и народным артистом РБ Артуром Назиуллиным.",Амина Шафикова – удостоена звания народной артистки Башкортостана!,1,news,Яңылыҡтар,339,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-30/amina-shafikova-udostoena-zvaniya-narodnoy-artistki-bashkortostana-3707715,2024-03-30T16:16:55+00:00
"10 төймә дарыуҙы  он хәленә еткергәнсе ыуып, 250 г араҡы ҡушырға һәм бер – ике тәүлек төнәтергә. Туҡыма йә марля киҫәген ошо төнәтмәгә манып, үксәгә ябырға һәм кипмәһен өсөн полиэтилен менән уратып, төнгөлөккә   ойоҡбаш кейергә. Иртәнсәк барыһын да сисеп, аяҡты һыу менән сайҡатырға һәм таҫтамал менән ҡоротоп, крем һөртөп ҡуйырға. Был процедураны көн һайын кискеһен ҡабатларға. Тәүге процедуранан һуң уҡ үксә тибенгеһенең (шпоры) нимә икәнен оноторһоғоҙ, ә 10 көндән һуң үксәләр ҡалынайып ҡатҡан тиренән таҙарыныр. Әйткәндәй, уларҙы аяҡ таҙарта торған щетҡа менән таҙартып, һуңынан майлы крем һөртөп ҡуйырға мөмкин. Аяҡ табаны ярылған осраҡта ла бының файҙаһы тейер. Ошо уҡ төнәтмә менән варикоз булғанда ауыртҡан урынды ыуырға ярай, ауыртыуы баҫылыр. Шулай уҡ остеохондроз менән яфаланыусыларға ла ауыртҡан урынды ыуырға кәңәш ителә. Массаждан һуң да был шифалы дарыу менән ыуыныу яҡшы һөҙөмтә бирә. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Аспириндан шифалы иретмә,1,news,Яңылыҡтар,1079,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-18/aspirindan-shifaly-iretm-4583526,2026-02-18T16:30:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрИдел буе төбәкләре арасында шәһәр читендәге иң кыйбатлы йортлар Татарстанда сатыла. Аларның уртача бәясе 6,97 млн сум. Бәяләр 2023 елның башы белән чагыштырганда 9,3 процентка арткан. Ә иң арзанлы өйләр Мордовиядә, анда дача яки коттеджларга уртача бәя 3,66 млн сум. Бу хакта ""Мир квартир"" порталы белешмәләренә таянып РБКиткерә. Башкортстанда шәһәр читендәге йортларның уртача бәясе - 5,51 млн сум. Алар ел башы белән чагыштырганда 14,1 процентка кыйбатланган. Русиядә иң кыйбатлы шәхси йортлар Мәскәүдә сатыла. Анда шәһәр читеннән өй сатып алу өчен уртача 25,72 млн сум кирәк. Петербурда шәхси йортларны 19,2 млн, Мәскәү янында исә 14,9 млн сумга сатып алып була. Русия буйлап караганда иң арзанлы йортларны Курган өлкәсеннән (3 млн сум), Яһүди автоном өлкәсеннән (3,25 млн) һәм Кемер өлкәсеннән (3,3 млн сум) сатып алырга була. ""Мир квартир"" порталы баш мөдире Павел Луценкофаразлавынча, шәхси йортларга уртача бәяләрнең артуы - вакытлы күренеш. ""Быел язын һәм әен арзан тора торган йортлар һәм дачалар сатуга күп чыкты, шуңа уртача бәяләр төшкән иде. Әмма әен һәм көзен бу объектларның бер өлешен сатып алып бетерделәр, кайбер хуалар өйләрен сатудан алып торды. Сатуда кыйбатлы торак кына калды һәм уртача бәяләр янә арта башлады. Шулай да бу шәхси йортларга бәя артуының бердәнбер сәбәбе түгел"", дип аңлаткан Луценко. Аның әйтүенчә шәхси йортларга ихтыя артуы да күзәтелә, чөнки яңа төзелгән күпкатлы йортлардагы фатирлар кыйбатлангач, кешеләр өй алу ягын карый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Ел башыннан Башкортстанда шәһәр читендәге йортларның бәясе 14 процентка, Татарстанда – 9,3 процентка кыйбатланган",1,news,Яңылыҡтар,1589,https://www.azatliq.org/a/32719534.html,2023-12-07T07:43:17+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанның Чишмә районы Ар авылында котыру чире белән бәйле карантин игълан ителгән. Бу фәрманны республика башлыгы Радий Хәбировимзалаган, дип иткерә""Коммерсантъ"". Авыру авылда яшәүче Равил Камаловхуалыгында чыккан. Фәрманга күрә, биредә авыру һәм котыру чире йоктырырга мөмкин булган хайваннарны дәвалау тыелган, шулай ук бирегә алты ай алдан котыру чиреннән вакцина ясатылмаган хайваннарны кертергә ярамый диелә. Авылда ветеринарлар терлек асраучыларны, хайван тотучыларны йөреп чыгачак, терлекне, этләрне һәм песиләрне вакциналаячак диелә. Әлегә котыру чиренең кайдан һәм ничек килеп чыгуы билгеле түгел. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанның Чишмә районы авылында котыру чире чыккан һәм карантин кертелгән,1,news,Яңылыҡтар,734,https://www.azatliq.org/a/32580674.html,2023-09-06T08:50:40+00:00
"Премия проводится по поручению Владимира Путина и присваивается выдающимся представителям муниципального сообщества за особый вклад в развитие муниципальных образований. Принято участие в премии могут главы муниципальных образований, муниципальные служащие, работники муниципалитетов и муниципальных организаций, муниципальные депутаты, председатели, исполнительные директора и сотрудники советов муниципальных образований субъектов России, председатели и члены территориального общественного самоуправления (ТОС), а также сельские старосты. Выдвигать проекты, инициативы и управленческие решения можно как индивидуально, так и командой Выдвигать проекты, инициативы и управленческие решения можно индивидуально и командой. Заместитель начальника Управления Президента России по внутренней политике Евгений Грачев отметил, что прошлом году на премию «Служение» поступило вдвое больше заявок, чем годом ранее, и кратно увеличилось количество участников от новых субъектов России. По словам Евгения Грачева, цифры и сама премия показывают важность труда муниципальных служащих и отношение к этому труду со стороны государства. Сопредседатель ВАРМСУ, член президиума Совета при Президенте России по развитию местного самоуправления Ирина Гусева рассказала, что важным инструментом в работе местных властей становится опыт коллег и предложила тиражировать историй победителей на государственных площадках. В 2025 году на Всероссийскую муниципальную премию «Служение» поступило 41 313 заявок из 89 регионов нашей страны. Башкортостан стал одним из 10 наиболее активных регионов-участников Всероссийской премии «Служение». От республики поступило 890 заявок — это второй результат в Приволжском федеральном округе и 6-й по стране. В 2024 году победителем премии стала глава Мещегаровского сельсовета Салаватского района Ильнара Сафина, её выбрали из 19 тысяч кандидатов. Награду в номинации «Судьба человека – гордость Отечества» многодетной маме вручил Президент России Владимир Путин. В 2025 году в топ-100 Всероссийской муниципальной премии «Служение» попали два проекта из Башкортостана: – «Молодежный Совет – учебная площадка для будущих парламентариев» в категории «Институт наставничества – для будущего страны» секретаря Горсовета г. Стерлитамака Марины Матюхиной; – «СВОи Иглино» в категории «Забота о семьях героев – вклад в общую Победу» главы Иглинского района Гюзель Насыровой. Председатель Правления Ассоциации «Совет муниципальных образований Республики Башкортостан» Марат Васимов добавил, что с момента учреждения премии «Служение» представители муниципального сообщества Башкортостана неизменно входят в число победителей и призеров. – Из года в год растёт и количество участников премии от нашего региона. Приглашаю уважаемых представителей муниципалитетов принять активное участие в премии «Служение». Уверен, что вы достойно представите Башкортостан на федеральном уровне, – сказал Марат Васимов. Торжественная церемония награждения победителей состоится в Москве в апреле 2026 года в рамках Всероссийского муниципального форума «МАЛАЯ РОДИНА – СИЛА РОССИИ». Автор – Эльвира Сафина, фото – пресс-служба ВАРМСУ",Муниципальные служащие примут участие в Всероссийской премии «Служение»,1,news,Яңылыҡтар,3124,https://tanburz.ru/news/novosti/2025-10-24/munitsipalnye-sluzhaschie-primut-uchastie-v-iii-vserossiyskoy-premii-sluzhenie-4441946,2025-10-24T17:10:00+00:00
Балаларҙы беҙҙе уратып алған донъя менән даими рәүештә таныштырып барырға кәрәк.,Әтәс һәм уның ғаиләһе,0,analytics,Тирмәкәй,80,https://yanshishma.com/articles/tirm-k-y/2025-04-28/t-s-m-uny-ail-e-4216106,2025-04-28T14:25:00+00:00
"Мәсетле районы Дыуан-Мәсетле мәктәбендә зефир әҙерләү буйынса оҫталыҡ дәресе үтте. Балалар, массаның сәскәләргә әйләнеүенә ҡарап, уларҙың йөҙҙәрендә йөҙ төрлө һорауҙар тыуҙы. Ошондай мәлдәр өсөн оҫталыҡ дәрестәре үткәрергә кәрәк. Һәр уҡыусы, үҙенең зефирын формалар аша сығарып, төрлө һындар булдырҙы. Был көн аш-һыу дәресе генә түгел, ә онотолмаҫлыҡ тәжрибә лә булып тора, ул бөтәһенең дә хәтерендә оҙаҡ һаҡлана. Оҫталыҡ дәресенең аҙағында уҡыусылар үҙҙәренең ижадын тәмләп ҡараны. Был оҫталыҡ дәресе өсөн балалар Минзилә Сабирйән ҡыҙына, Вәсилә Ғабделхаҡ ҡыҙына бик ҙур рәхмәт белдерә. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Мәктәптә зефир әҙерләү буйынса оҫталыҡ дәресе үтте,0,analytics,Оҫтахана,1018,https://amanat.su/articles/o-takhana/2024-11-20/m-kt-pt-zefir-erl-buyynsa-o-taly-d-rese-tte-4015746,2024-11-20T09:19:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУкраинага әсирләр алмашында 49 кеше кайткан. Украина Русия әсирлегеннән 49 украинны кире кайтарган. Алар арасында шымчылыкта гаепләнеп Русиядә тоткарланган кырымтатар кызы Ление Умерова да бар. Бу хакта президент Владимир Зеленскийхәбәр итте. Украинага украин хәрбиләре, Дәүләт гвардиясе, Дәүләт полициясе, Дәүләт чик буе хезмәте хезмәткәрләре һәм сивилләр кайткан диелә. Шулай ук ""Азовсталь""не яклаучыларны да азат итә алдык, дип иткерде Зеленский. Русия ягы алмашу турында рәсми мәгълүмат бирмәде. Русиянең Украинада алып барган сугышы турында язучы блогер Борис Рожинәсирләр""49 га 49"" схемасы нигезендә алмаштырылды дипязды. Азат ителгән русияләр арасында Курски өлкәсендә әсирлеккә алынган срочниклар да бар дип белдерә.25 яшьлек Ление Умерованы 2022 елның декабрендәтоткарладылар. Ул чакта аңа Киевтан Кырымга - яман шеш белән авыручы әтисе янына барырга кирәк була. Русия куәт оешмалары вәкилләре кызны Грузия-Русия чиген үтеп чыккач тоткарлады. Янәсе ул тәртип зонасы кагыйдәләрен бозган. Өч ай узгач Умерованы ибәрәләр, әмма аны документлары булмау аркасында шунда ук полиция патруле тоткарлаган. Аңа ""полиция хезмәткәрләренә буйсынмау"" турында беркетмә төзелде. Ленин районы мәхкәмәсе кырымтатар кызына 15 тәүлек административ сак бирде. Шуннан соң Ление Умеровага тагын ике беркетмә төзеделәр. ""Административ сак билгеләгән булып, кызны ибәрмичә тотып торалар. Бу тупас рәвештә хокук бозу, анда сәяси эзәрлекләү һәм ялган административ эшләр ачу билгеләре дә бар. Сак астында тотып, кызга инаять эше ачарга әзерләнүләре бар, дип сагаям"", дигән иде ул чакта ""Кырым хокук яклау төркеме"" идарә рәисе Ольга Скрипник.2023 елның 5 маенда Мәскәүнең Лефортов мәхкәмәсе Умерованы шымчылыкта гаепләпкулга алды.2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң, кырымтатарларны эзәрлекләү очраклары даими булып тора. 2014 елның язында Русия Кырымны аннексияләгәннән соң, ярымутрауда даими рәвештә бәйсез журналистлар, әмәгать активистлары, кырымтатар милли хәрәкәте активистлары, Милли Мәлес әгъзалары, шулай ук Русиядә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасы белән элемтәләрдә шикләнелүче кырым мөселманнарында тентүләр уза. Хокук яклаучылар һәм активистлар Русия хакимиятләре кырымтатарларны сәяси сәбәпләр белән эзәрлекли, аларның күбесе ярымутрауның Русиягә кертелүенә каршы дип белдерә. Быел июльдә Кырымтатар халкы мәлесе башлыгы урынбасары Нариман Джелялның гаиләсе аннексияләнгән Кырымнан Киевкакүченде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Тоткыннар белән алмашуда Русия Украинага шымчылыкта гаепләнгән кырымтатар Ление Умерованы тапшырган,1,news,Яңылыҡтар,2557,https://www.azatliq.org/a/totkinnar-belan-almashuda-rusiya-ukrainaga-shimchilikta-gaeplap-totkarlangan-kirimtatar-lenie-umerovani-tapshirgan/33118883.html,2024-09-13T15:09:27+03:00
Өфө ҡалаһының Халыҡтар дуҫлығы орденлы А. М. Горький исемендәге 3-сө гимназияһы уҡыусылары һәм уҡытыусылары ла дәррәү Милли кейем көнөн билдәләгән.,"«Көсөбөҙ – дуҫлыҡта, татыулыҡта, берҙәмлектә», – ти гимназистар",0,analytics,Хаттар,147,https://yanshishma.com/articles/be-g-kilg-n-khattar-an-/2025-04-20/k-s-b-du-ly-ta-tatyuly-ta-ber-mlekt-ti-gimnazistar-4205354,2025-04-20T00:35:00+00:00
"Бөгөн - Артист көнө. ""Был көн алдынан театрға Фидан Ғафаровтың бюсы ҡайтты. Уның авторы - Ҡазан ҡалаһындағы В. И. Ленин исемендәге мәҙәниәт-ял комплексы рәссамы, скульптор Хәлит Миңлеғәлиев. Татарстан Республикаһының билдәле рәссамы артистың бюсын фотоһүрәт буйынса гипс, пластик ҡулланып эшләй. Бюст тарихы тураһында Башҡортостандың халыҡ артисы Азамат Ғафаров былай тип һөйләй: Атайым Ҡазан ҡалаһында концерт менән сығыш яһағанда мәҙәниәт һарайының рәссамы менән танышып-һөйләшеп китә һәм уға: Хәлит, был донъянан китеп барһам, миңә лә берәй бюст эшләрһең - тип шаярта. Рәссам оҙаҡ уйлап тормай, атайым иҫән сағында уҡ бюсын эшләп ҡуя. Әммә атайыма уны фотола ғына күрергә насип булды. Бына, ниһайәт, быйылдан билдәләнә башлаясаҡ профессиональ байрамыбыҙ - Артист көнө алдынан ғәзиз кешемдең һыны уның туған театрына ҡайтты. Шулай уҡ Азамат Фидан улы әлеге мәлдә Дүртөйлө ҡалаһы мәҙәниәт һарайына Фидан Ғафаровтың исемен биреү буйынса һөйләшеүҙәр барыуы хаҡында ла белдерҙе. Республиканың төп милли театрына 60 йыл ғүмерен бағышлаған сәхнә легендаһы, миллионлаған тамашасының яратҡан актёры, популяр йырсы, Рәсәйҙең, Башҡортостандың һәм Татарстандың халыҡ артисы Фидан Ғафаровтың бюсын Башҡорт драма театры музейында күрергә була"", - тип яҙалар Фидан Ғафаровтың ""Бәйләнештә""ге сәхифәһендә. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Фидан Ғафаровтың бюсы Өфөгә килтерелде,0,analytics,Әҙәбиәт,1400,https://bashgazet.ru/news/-bi-t-m-m-ni-t/2026-01-17/fidan-afarovty-byusy-f-g-kilterelde-4540423,2026-01-17T00:30:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрКиров шәһәрендә Украинадагы сугышта катнашучыларга ярдәм дәүләт фонды хезмәткәрләрен кыйнаган өчен ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәте сугышчысы тоткарланган. Ул хезмәткәрләрдән документларын торгызырга булышуларын таләп иткән, дипиткерә. Бу хәл кичә, 16 октябрьдә булган. ""Вагнер""ның моңарчы хөкем ителгән 37 яшьлек яллы сугышчысы, Украинадагы сугышта катнашкан Максим Иванов Кировтагы ""Ватанны яклаучылар"" (""Защитники отечества"") фондына килгән. Басма мәгълүматынча, ул документларын торгызырга ярдәм сораган һәм ызгыш башланган. Ызгыш барганда Иванов фонд филиалы итәкчесе Александр Матвеевны һәм фондның тагын ике хезмәткәрен: Наталья Швецованы һәм Константин Памаскинны кыйнаган. Матвееваның күкрәк читлеге бәрелгән, шулай ук медицина хезмәткәрләре Швецованың - арт санында, Памаскинаның битендә бәрелүләр теркәгән. Хәрбине тоткарлаганнар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Кировта ""вагнерчы"" сугышта катнашучыларга ярдәм фонды хезмәткәрләрен кыйнаган",1,news,Яңылыҡтар,961,https://www.azatliq.org/a/32641034.html,2023-10-17T10:55:04+00:00
"Яхъя авылы халкы вак таш чыгаруларына каршылык белдерәфикерләрБашкортстанның Салават районы Яхъя авылында яшәүчеләр авылда вак таш карьерында казу эшләре алып барылуга каршылык йөзеннән Русия тикшерү комитеты рәисе Александр Бастрыкинга мөрәәгать видеосы яздырган. Авыл халкы фикеренчә, торак йортлар янында казу эшләре алып бару аларны көтүлекләрдән һәм судан мәхрүм итәчәк, мәктәптә укучы һәм бакчага йөрүче балаларның иминлегенә куркыныч тудырачак, диеләвидеода. Карьерда казу эшләре елларда барган, соңрак ташлаганнар. Авылда мәктәп, соңрак балалар бакчасы төзелгән. Авыл киңәйгән һәм аның чикләре карьерга бик якын килеп иткән. Яхъя кешеләре әйтүенчә, быел 28 июньдә ""Малаяз вак таш заводы"" авыл кешеләре белән киңәшми генә Яхъядагы карьерда эшне торгызган. 21 июльдә үткән халык ыенында кешеләр бу эшләргә каршы булуларын белдергән. Карьер Янгантау геопаркы биләмәсендә, ә бердәнбер юл - Ишембай-Малаяз юлы казу эшләре бара торган урын аша үтә, дип сөйли алар. Башкортстан Экологлар берлеге рәисе ""Аспекты"" басмасына бу уңайдан үз фикерениткергән. ""Күрәсең, район халкы бу проблемны Башкортстан итәкчелеге хәл итәчәгенә инде өметләнми һәм Мәскәүгә мөрәәгать итәдер"", дигән ул. Русия тикшерү комитетында белдерүләренчә, хәзер Башкортстан тикшерү комитеты бу мөрәәгать уңаеннантикшерү башлаган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанның Салават районы Яхъя авылында яшәүчеләр авылда вак таш чыгаруга каршылык белдерә,1,news,Яңылыҡтар,1396,https://www.azatliq.org/a/32610005.html,2023-09-26T12:26:19+00:00
"Былтыр һайлауға барыу насип булмаған. Зита менән Гита Маризоевалар алты балалы ҙур ғаиләлә үҫә. Улар бер төрлө кейенә, ҡыҙыҡһыныуҙары, тормошҡа ҡараштары ла оҡшаш. Колледждан һуң медицина университетына барырға, табип булырға хыялланалар. Ә исемдәре? Исемде уларға өләсәләре һайлаған. Һинд фильмдарын бик яратҡан өләсәй, әлбиттә, донъяға билдәле һинд картинаһы геройҙарының исемен тәҡдим иткән. Сығанаҡ: Башинформ.",Зита менән Гитаға өләсәләре исем ҡушҡан,1,news,Яңылыҡтар,414,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-06/zita-men-n-gita-a-l-s-l-re-isem-ush-an-3916050,2024-09-06T17:47:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБу кешеләрнең берсе - Башкортстан активисты Фаил Алсынов. Аны быел хөкем карары кабул ителер алдыннан, гыйнвар уртасында әлеге исемлеккә кертеп куйдылар.2024 ел башыннан бирле Росфинмониторингның террорчылар һәм экстремистлар исемлегенә 669 кешене керткән, шуларның 17 се - балигъ түгел. Бу хакта ""Новая газета Европа""хәбәр итә. Бу кимендә 2019 елдан башлап моңарчы булмаган саннар дип искәртелә. Мәсәлән былтыр гыйнвар-март айларында әлеге исемлеккә 480 кешене, 2022 елда исә 378 кешене керткән булганнар.2014 елның феврале белән чагыштырганда Росфинмониторинг исемлеге биш тапкырга арткан. Хәзерге вакытта монда 14 249 кеше бар. Росфинмониторинг исемлегенә керүчеләрнең бөтен хисапларын һәм банк карталарын томалыйлар. Шулай ук аерым алганда алар мираска керә, нотариуста ышаныч кәгазе ала алмый. Хәзерге вакытта бу исемлектә теракт әзерләүдә гаепләнүчеләрне дә, гаскәрне ""кимсетү"" маддәсе белән эзәрлекләнүчеләрне дә табарга мөмкин. Аерым алганда бу исемлектә Русиядә тыелган ""Башкорт"" оешмасының элекке итәкчесе, Куштауны яклаган активист Фаил Алсыновта бар. Аны анда быел 16 гыйнвардакерткәннәр иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Бу ел башыннан Русиядә террорчылар һәм экстремистлар исемлегенә 669 кешене керткәннәр,1,news,Яңылыҡтар,1263,https://www.azatliq.org/a/bu-el-bashinnan-rusiyada-terrorchilar-ham-ekstremistlar-isemlegena-669-keshene-kertkannar/32887750.html,2024-04-02T13:48:27+03:00
"Бөгөн, 2 апрелдә, урыны менән бер аҙ ямғыр яуыуы ихтимал. Ел көньяҡ-көнсығыштан, көньяҡтан талғын, көндөҙ айырым райондарҙа көсәйеүсән. Һауа температураһы көндөҙ 14, 19 градус.",19 градусҡаса йылыта,1,news,Яңылыҡтар,176,https://henek.info/articles/novosti/2025-04-02/19-gradus-asa-yylyta-4180685,2025-04-02T12:00:00+00:00
"Китапҡа яҙыусының өс повесы ингән. Әҫәрҙәр ғаилә мөнәсәбәттәренең актуаль проблемаларын күтәрә. Автор фекеренсә, ғаилә һәр кешенең тормошонда, бәхетле йәшәүендә мөһим һәм әһәмиәтле урын алып тора. Үҫмерҙәр өсөн, уларҙың тормошҡа ҡарашы формалашҡан сағында, бигерәк тә ғаиләләге мөхит мөһим. Яҙыусы һәр әҫәрендә, сираттағы китабында ла фәкәт ошо идеяны алға ҡуя. Руссаға повестарҙы Зөһрә Бураҡаева һәм Айгөл Ғәйнуллина тәржемә иткән. Зәйнәб Биишева исемендәге Китап нәшриәтендә баҫылған. Яңы китапты 24 -26 майҙа үтәсәк Китап байрамында һатып алырға мөмкин.",Айгиз Баймөхәмәтовтың Мин ҡошҡа әүерелермен повестар йыйынтығы баҫылып сыҡты,1,news,Яңылыҡтар,556,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-05-23/aygiz-baym-h-m-tovty-min-osh-a-erelermen-povestar-yyyynty-y-ba-ylyp-sy-ty-3780450,2024-05-23T16:25:00+00:00
Ауырғазы районы Талбазы ауылы Рәшит Назаров исемендәге башҡорт гимназияһының 2-се синыф уҡыусыһы Ибәтуллина Ренатаның фотоларын Тәбиғәтте күҙәтеү тигән исем берләштерә. Уларҙа тыуған тәбиғәтебеҙҙең төрлө мәлдәре сағылған. Аманатконкурстар күҙменәнҡашараһы,Тәбиғәтте күҙәтеү,0,analytics,"""Күҙ менән ҡаш араһы""",255,https://amanat.su/news/k-men-n-ash-ara-y/2025-04-18/t-bi-tte-k-te-4204228,2025-04-18T15:02:00+00:00
"Татарстан парламенты бинасы, Казанфикерләр""Сивил инициатива"" (""Гражданская инициатива"") фиркасе һәм Надеждин штабы 8 сентябрьдә узачак Татарстан Дәүләт шурасы сайлавына өч намзәт тәкъдим итте. Бу хакта Надеждин штабының Казан бүлегехәбәр итә. Өч намзәт тә Казан шәһәрендәге бер мандатлы бүлгеләреннән тәкъдим ителгән. Беренче намзәт —Айрат Гомәрбаев. Аңа 34 яшь, һөнәре белән ул табиб-невролог. Икенчесе —Роман Новиков. Аңа 26 яшь, элек полициядә эшләгән. Өченче намзәт —Марат Әхмәтанов, Казанның бер заводында эшли, диелгән. Хәзер намзәтләрне сайлауда теркәү өчен имза ыю оештырылачак. — Безнең алда торган бурыч — һәр намзәт өчен кирәкле күләмдә имза ыю һәм бу сайлауда бәйсез демократик намзәткә тавыш биреп булуын барлык татарстаннар да белерлек итеп эшләү, — диелә Надеждин штабы хәбәрендә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Сивил инициатива"" һәм Надеждин штабы Татарстан Дәүләт шурасы сайлавына өч намзәт чыгарды",1,news,Яңылыҡтар,893,https://www.azatliq.org/a/33034029.html,2024-07-12T13:58:02+00:00
"Ангмагссалик шәһәре, көнчыгыш ГренландияфикерләрДания автономиясе булган Гренландия премьер-министры Муте Эгедедөньядагы иң зур утрауның мөстәкыйльлегенә өндәгән чыгыш ясады. Бу сүзләр Гренландия хөкүмәте сайтында бастырылган яңа ел мөрәәгатендә бар, дипяза. — Безнең ил өчен киләсе адымны ясау вакыты итте. Хезмәттәшлеккә киртәләр тудыручы, колониаль чор богаулары дип атарга мөмкин булган проблемнарны бетерү мсәьәләсендә эшләргә тиеш, — диде ул. Сәясәтче Дания хезмәттәшлекнең тулы тигезлек булдыруга китермәвен искәртте. Башка илләр белән хезмәттәшлек һәм сәүдә мөнәсәбәтләре бары тик Дания аша гына дәвам итә алмый, дип өстәде ул. Эгеде сүзләренә караганда, соңгы берничә елда Гренландия парламенты һәм хөкүмәте Гренландия конституциясен эшләп чыгару өчен кирәкле адымнар ясаган. — Гренландия халкының мөстәкыйльлеккә ирешү мөмкинлеге автономия турындагы канун нигезләмәләрендә теркәлгән, һәм бу мөстәкыйльлеккә ирешү өчен хокукый нигез булдырды. Гренландияне мөстәкыйль дәүләт буларак оештыру эше башланды, — дип өстәде премьер-министр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Гренландия премьер-министры Даниядән бәйсез булырга тәкъдим итте,1,news,Яңылыҡтар,1140,https://www.azatliq.org/a/33263095.html,2025-01-04T08:58:33+00:00
"Муниципаль үҫештәге креатив иҡтисадҡа арналған сессияла Рәсәй социологы Артем Космарский креатив иҡтисадты  ҡара алтын менән сағыштырҙы. Ул, был индустрия үҙендә айырым кешеләрҙең түбәнге башланғыстарын һәм дәүләт тарафынан хупланған ҙур проекттарҙы берләштерә, тип билдәләне. Башҡортостандың эшҡыуарлыҡ һәм туризм министры Светлана Верещагина ижади берләшмәнең ике төп һорауын билдәләне: – Беренсеһе – яңы проекттар төҙөү өсөн көстәрҙе туплау, икенсеһе – үҙ продукцияһын һатыу баҙарын киңәйтеү, корпоратив заказсыға инеү мөмкинлеген алыу, һатыу эшен киңәйтеү. Ведомство етәксеһе республикала креатив индустрияларҙы үҫтереү буйынса эште Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың үҙ контроле аҫтында тотоуын һыҙыҡ өҫтөнә алды. Был ултырышта йәнә Бөрө ҡалаһында киләсәктә ҙур үҙгәреш көтөлөүе тураһында ла әйтелде. Мәҫәлән, унда билмәнгә музей асыласаҡ. МАЛАЯРОДИНАСИЛАРОССИИ2026 РеспубликаБашкортостанУфа ВАРМСУ Фото интернеттан алынды.",Ҡара алтынға тиңләнә,0,analytics,Иҡтисад,931,https://shonkar.com/news/i-tisad/2026-01-29/ara-altyn-a-ti-l-n-4556267,2026-01-29T20:36:00+00:00
"Кырымны аннексияләүче Русия хәрбиләреб Төркия Кырым аннексиясен танымый, Украина суверенитетын һәм бербөтенлеген яклый. Русиянең Кырымны аннексияләвенә 8 ел тулу алдыннан Төркия тышкы эшләр министрлыгы шундый белдерү чыгарды. ""Русия Украинаныкы булган автоном Кырым республикасын 2014 елның 16 мартында канунсыз референдумнан соң аннексияләде. Халыкара кануннарны ачыктан-ачык бозу булган бу гамәлне Төркия һәм халыкара әмәгатьчелек танымый"", диелә анда. Төркия тышкы эшләр министрлыгы Кырымдагы, аерым алганда кырымтатарлар белән бәйле, хәлләрне игътибар белән күзәтеп барачагын белдерә. Кичә Кырымда Мәскәүдән билгеләнгән мәхкәмә ""Кеше хокуклары Кырым төркеме"" координаторы Абдурешит Джеппаровны 15 тәүлеккә сак астына алу карары чыгарды һәм ул сак астынаалынды. Аны интернетта наци символикасын пропагандалаучы видео чыгаруда гаепләделәр. Джеппаров аның пропаганда түгел, ә аңлату булганын әйткән һәм ""максаты — наци символикасын күрсәтү түгел иде"", дигән. Кырым референдумы 2014 елның 16 мартында уздырыла. Тавышка ике сорау куела: Рәсми нәтиәләргә күрә, тавыш бирүдә сайлаучыларның 83,10 катнашкан. Шуларның 96,77 беренче вариантны (Русиягә кушылу) сайлаган. Икенче вариант (Украинада калу) өчен 2,51 тавыш биргән. Референдум халыкаракануннарны бозып үткәрелә. Дөнья илләрнең күбесе аның нәтиәләрен танымый. Русия референдум нәтиәләренә таянып Кырымның Мәскәү тарафлы итәкчеләре белән Кырымның Русиягә кушылуы турында килешү имзалый. Русия Кырымны 2014 елда канунсыз референдум нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Тавыш бирү Украина кануннарына каршы килеп һәм Кырымны Русия хәрбиләре үз кулына алгач уздырылды. Киев һәм Көнбатыш илләре моны халыкара хокук нормаларын бозу дип саный. Мәскәү Кырымны Русиягә кушуны ""тарихи гаделлекне торгызу"" дип атый. Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Төркия Кырымның Русиянеке булмавын һәм кырымтатарлар язмышын күзәтеп барачагын тагын бер кат белдерде,1,news,Яңылыҡтар,1853,https://www.azatliq.org/a/31757818.html,2022-03-17T12:36:27+00:00
"Өфө - Яңауыл юлының 45-се километрында, Благовещен районы биләмәһендә авария булған. ""Хендай Солярис"" менән ""Мерседес Бенц"" бәрелешкән. Юл-транспорт ваҡиғаһы һөҙөмтәһендә ""Хендай Солярис"" водителе, 39 йәшлек ир, урында уҡ һәләк була. ""Мерседес бенц"" водителе, 31 йәшлек ир, уның ҡатыны, ете йәшлек бала төрлө йәрәхәттәр менән дауаханаға оҙатылған. ИҒТИБАР! Һуңғы арала буран сығып, һауа торошо боҙолоп тора. Ҡышҡы юлда тәгәрмәс эҙе лә машинаны алып ырғытырға мөмкин. Һаҡ булығыҙ, тиҙлекте арттырмағыҙ, хәүефле урында алдағы транспортты уҙып китергә тырышмағыҙ! Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Машинала бала ла булған,0,analytics,Хәүефһеҙлек,669,https://bashgazet.ru/news/kh-ef-e-lek/2026-01-10/mashinala-bala-la-bul-an-4532351,2026-01-10T02:00:00+00:00
"Өфө районында 2024 йылдың 15 декабрендә өйөнән сығып китеп, кире әйләнеп ҡайтмаған 46 йәшлек Яковлев Александр Николаевичтың һәләк булыуы асыҡланған. Яҡындарының ауыр ҡайғыһын уртаҡлашабыҙ. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Ҡайҙа һеҙ? !,1,news,Яңылыҡтар,367,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-02/ay-a-e-4560391,2026-02-02T11:45:00+00:00
"Бөгөн аяҙлы-болотло, урыны менән бер аҙ ҡар яуа. Ел көнсығыштан уртаса тиҙлектә, ваҡыты менән көслө. Һауа температураһы -10…-13 градус.",Көн торошо,1,news,Яңылыҡтар,135,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-13/k-n-torosho-4535001,2026-01-13T08:45:00+00:00
"Алда Фәрит Мөхәммәтшин, артта - Марат ӘхмәтовфикерләрБүген, 20 сентябрьдә Татарстан Дәүләт шурасының иденче чакырылышы депутатлары парламент рәисе итеп кабат Фәрит Мөхәммәтшинны сайлады. Әлеге вазифага икенче намзәт — КПРФтан Хафиз Миргалимовдәгъва итте. — Миңа намзәт булырга ышаныч белдерделәр, ләкин мин үземнең узмаячагымны беләм. Шулай да КПРФ фракциясе фикерен иткерергә тиешмен, — дип чыгыш ясады ул. Аныңча, бүген Татарстан кануннарына ревизия ясарга вакыт итте, чөнки күп кенә карарлар эшләми. Ул оппозициягә күбрәк сүз бирүне һәм Фәрит Мөхәммәтшиннан рәис вазифасыннан китүне сорады. — Фәрит Мөхәммәтшин мин сезгә үз намзәтегезне алырга тәкъдим итәм. Мин дә сайлаудан чыгам. Монда Дәүләт шурасы рәисе булып эшли алучы яшь депутатлар бар, — диде Миргалимов. Фәрит Мөхәммәтшин рәис булып кабат сайланган очракта, киләчәктә барлык сәяси көчләрнең фикерен исәпкә алып сак кына мәсьәләләрне карарга вәгъда итте һәм Миргалимовка шәхсән авап кайтарды. — Хафиз Миргалимовтан соңгы биш елда мин синең чыгышыңны берәр кайчан туктаткан булдымы, дип сорадым. Беркайчан да. Гәрчә аның тарафыннан кайбер популистик һәм тормышка ашмас тәкъдимнәрне ишетергә мөмкин иде. Аны туктатып та булыр иде. Без сабыр гына тыңладык һәм карарны күпчелек тавыш белән кабул иттек. Аноним тавыш бирүдә Миргалимовны 7 кеше яклады, 79 кеше каршы булды, 4 кеше тавыш бирүдән тотылып калды. Мөхәммәтшин өчен 85 кеше тавыш бирде, 4 депутат каршы булды, тотылып калучылар булмады. Марат Әхмәтовһәм Юрий Камалтынов Татарстан парламенты рәисе урынбасарлары итеп сайланды. Соңыннан Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов Миргалимовтан тыныч кына эшләүне сорады. — Без бит бер республикада, яла ягып бөтенләй итмә инде. Әйдә бергә тыныч кына эшлибез. Зюганов (КПРФ рәисе Геннадий Зюганов) белән яхшы сөйләшү булды, ул сезгә югары бәя бирде, Прокопьев (Артем Прокопьев — Русия Дәүләт думасында Татарстаннан сайланган КПРФ депутаты) республика мәнфәгатьләрен актив яклап йөри. Без бер көймәдә. Кем мөһимрәк һәм көчлерәк икәнне ачыкларга көчеңне әрәм итмәскә кирәк. Кем икәне билгеле. Фәрит Мөхәммәтшин Татарстан парламентын 30 елдан артык итәкли, аңа быел 77 яшь тулды. Ул рәислек иткән 90 нчы еллар чорында парламентта Татарстан Конституциясе һәм башка дәүләтчелеккә бәйле кануннар кабул ителде. Соңгы елларда Дәүләт шурасы татар телен ихтыяри укытуга күчерде, Конституцияне федераль кануннарга яраклаштырды, төп кануннан ""суверенитет"", ""шартнамә"" төшенчәләрен бетерде. Фәрит Мөхәммәтшин узган ел рәислектән китү ихтималы турында белдергән иде. Шулай да быел сайлау алдыннан парламенттан китмәячәген белдерде. Моны ул ""намусым һәм тәрбиям кушмый"" дипаңлатты. ""Бизнес Онлайн"" үз чыганакларына таяныпязуынча, Фәрит Мөхәммәтшин ким дигәндә 2025 елда узачак Татарстан президенты сайлавына кадәр утырачак. Аннан соң бу вазифа башка затка да күчү ихтималын яшермиләр.8 сентябрьдә Татарстан Дәүләт шурасына сайлау узды. Тавыш бирү участокларында административ көч кулланулары турындахәбәрләр килеп торды. Татарстан Дәүләт шурасында ""Бердәм Русия""дән 86 депутат утырачак. КПРФтан – 6 депутат, ЛДПР һәм ""Яңа кешеләр""дән – икешәр, ""Гадел Русия""дән бер депутатсайланды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Фәрит Мөхәммәтшин кабат Дәүләт шурасы рәисе булып сайланды,1,news,Яңылыҡтар,3224,https://www.azatliq.org/a/33127662.html,2024-09-20T09:51:34+00:00
Ул сәғәт 10-дан алып транспорттың түбәндәге төрҙәре өсөн ғәмәлдә: Пассажир автобустары Маршрут таксиҙары Йөк транспорты. Сикләү участкаһы: саҡрым арауығы (Башҡортостан Республикаһы территорияһы) Сикләүҙең яҡынса тамамланыу ваҡыты: 14:00 сәғәттә Сикләүҙең тамамланыуы юлдың был участкаһында насар һауа шарттарын яҡшыртыуға йәки һаҡлауға бәйле үҙгәрергә мөмкин.,"Иғтибар! ""Эмпять"" ябылған!",1,news,Яңылыҡтар,359,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-11/i-tibar-empyat-yabyl-an-4532995,2026-01-11T11:00:00+00:00
"Медиамәктәптә шөғөлләнгән 15 балаға БР Журналистар союзы рәйесе Вәдүт Исхаҡов  Мин – йәш Шәһитсе таныҡлығы тапшырған. Таныҡлыҡ алыусылар араһында Мөхәмәт Исҡужин исемендәге 136-сы башҡорт лицейының 5-се синыф уҡыусылары Юлдашбаева Альбина, Аллабирҙина Әминә, Билалова Әмирә лә булған. Журнал Башҡортостан Башлығы гранттары фонды ярҙамында сығарылған. Сығанаҡ: 136-сы башҡорт лицейының ВК сәхифәһе.",Шәһитселәр таныҡлыҡ алған,1,news,Яңылыҡтар,397,https://amanat.su/news/novosti/2025-03-06/sh-itsel-r-tany-ly-al-an-4147205,2025-03-06T14:34:00+00:00
"Стәрлетамаҡ ҡалаһында буласаҡ физиктар байтаҡ йәшәй икән. 1-се лицейҙан Диана Ҡасимова, 1-се гимназиянан Михаил Ренжин һәм 3-сө Башҡорт лицей-интернатынан Артур Хәйретдиновтар физиканан БДИ-ны 100-ҙәр балға тапшырғандар. Ә 31-се мәктәптән Милена Бакеева йәмғиәтте өйрәнеүҙән үҙен иң-иңдәрҙең береһе итеп күрһәткән. Ғөмүмән, был сығарылыш уҡыусыларҙың БДИ-ларҙы уңышлы тапшырасаҡтарына алдан уҡ ышаныс ҙур булған. Ун бер йыл уҡыу осоронда улар үҙҙәрен тик яҡшы яҡтан ғына күрһәткән, төрлө конкурс, олимпиадаларҙың еңеүселәре булған. Фото интернеттан алынды.",Стәрлетамаҡ рекорд ҡуя,0,analytics,Йәмғиәт,556,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-06-21/st-rletama-rekord-uya-4285348,2025-06-21T07:23:00+00:00
"Уфаның ""Туган тел"" каналы апрельдә 10 еллыгын билгеләр алдыннан 28 февраль Казанда татар-башкорт ырчылары белән зур концерт оештырды. Азатлык анда килгән милли эстрада вәкилләреннән 2020 елда үтәчәк халык санын алуда үзләрен кем дип яздырачаклары, Башкортстан белән Татарстанда татар теле кулланышы ни дәрәәдә булуы белән кызыксынды. Азат ВахитовКаналның итәкчесе Азат Вахитованисәптә татармы, башкортмы булып язылачагы турында сорауга авап бирүдән читләште. Канал Татарстанда активлашса да, аның күпчелек караучылары Башкортстан татарлары, диде ул. Тел мәсьәләсенә килгәндә, аның авабы түбәндәгечә булды: ""Без татар каналы түгел, татар-башкорт каналы. Әлегә башкорт контенты, башкортча ырлар татарчадан азрак. Әмма без башкорт телен, башкорт мәдәниятен күтәреп йөртәбез, үстерәбез. Республиканың яңа башлыгы Радий Хәбировка да бу юнәлештә зур өметләр баглыйлар. Без исә телләрне бүлмәскә тырышабыз, ""Туган тел""нең төп теле – ике тел, исеме дә шуңа ""Туган тел"", башкортча да, татарча да ""Туган тел"". Башкортча да, татарча да бер төрле яңгырашлысын таптык"". Наил ШәймәрдановКомпозитор, ырчы Наил Шәймәрдановнинди телне туган тел дип санавы турында сорауны урынсыз дип атады. ""Ничек сөйләшәм, ничек уйлыйм – шул минем туган телем. Татар телендә уйлыйм, шулай укыдым, шулай ырлар иат итәм"" диде ул. Танылган композитор, ырчы Зифа Нагаевада татар теле өчен анын бирергә әзерлеген әйтте. Зифа Нагаева""Татарстан-Башкортстан дуслыгының күпере – ыр. ыр-моңнан аерылмыйча, шулай яшәсәк иде. Татар конгрессының Уфада узган, милли стратегиягә багышланганыенындамин дә булдым. Әмма 80 процент халык иртәгәсе көнне кулына әләм алып, татар халкын үзе артыннан алып бара торган түгел. Чөнки күбесе – өлкән буын, пенсионерлар. Яшьләр юк. Яшьләрнең күбесе читтә, кыйбласын да, телен дә онытып баралар. Күңелне кыра торган мәсьәләләр күп ул. Әмма яшьләр тел кайгысымыни дип әйтә, чөнки аларның эш, торыр урынны кайгыртасы бар. Милләт аңын булдыру өчен халыкның матди ягын бергә кайгыртырга кирәк"", ди Зифа Нагаева. Гүзәл Әхмәтоваырчы Гүзәл Әхмәтовататар ырчысы буларак танылса да, халык санын алуда үзен татар дип яздырырга ашыкмый. ""Әни ягыннан барсы да татарлар, әтием – башкорт. Аның да яртысы башкорт, яртысы татар. Әмма әтием үзен башкорт дип саный. Ир-атны хөрмәт иткән хатын буларак, әтием башкорт ди икән, мин дә башкорт дип язылырмын дип уйлыйм"", ди Әхмәтова. Быел Татарстанда беренче тапкыр концертлар үткәрүче Башкортстан ырчысы Марат Шәйбәковкем булып язылачагын әйтмәде. Марат Шәйбәков""Минем туган ирдә сөйләм дә башка. Сап-сары, яшел күзле башкортка ошаганмын дисәм дә, бу әле минем төгәл кем булып язылачагымны аңлатмый. Мин үземне татар-башкорт ырчысы дип саныйм! "" диде ул безгә. Аның да гаиләсе катнаш икән, әмәгате – татар, балаларын да татарча сөйләтергә тырышалар. ""Хәзер авылга кайтсаң да яшьләрнең урысча сөйләшүен күрәсең. Минем кызым да урысча сөйләшә. Без үзебез татар телендә аралашабыз инде. Хатыным – мишәр. Ә улым татарча әйбәт сөйләшә"", дип белдерде Шәйбәков. ""Монда күтәрелеп китсәң, Башкортстанда да сиңа башкача карый башлыйлар, әмма Татарстан аша бөтен Русиягә танылып була"", дип өстәде ул. Башкортстанда яшәп иат итүче танылган композитор Урал Рәшитовның гаиләсе дә катнаш. Аның өч баласы да ""башкорт"" дип язылган, әмма ул үзе яртылаш башкорт, яртылаш татар. Киләчәк анисәптә кем булып язылачагын әлегә әйтә алмый. Урал Рәшитов""Кеше үз телен, мәдәниятен саклап калмаса, башка милләткә кереп, аның астында югалачак. Халык югалачак. Әлбәттә, милләт язмышы өчен борчылам. Мин район үзәгендә үскән бала. Торган урамыбызда без бердәнбер татар гаиләсе идек. Квартал буе украин, алман халкы яшәде. Өйдә генә татарча сөйләштек. Әти-әни бер дә башка телдән кергән сүз кушып аралашуга юл куймады"", диде Азатлыкка Рәшитов. Зинирә Рамазанова Татарстанда яшәсә дә, Башкортстаннан килгән ырчы, ул бер милләтне генә атамаска булды. ""Милләтләргә бүләсем килми. Татар-башкорт диячәкмен"", диде ул. Зинирәнең якташы, телевидение алып баручысы, сценарийлар авторы Замирә Рәәповабезгә ""татар, әлбәттә! "" дип төгәл авап бирде. Лилиана ИрназароваУфада яшәп иат итүче, Татарстандагы концертларда да катнашучы ырчы Лилиана Ирназарованың гаиләсендә дә ике милләт кушылган икән. ""Әтием – башкорт. Шуңа, башкорттыр дим. Әнием – татар. Белмим, уйламадым. Тик Башкортстанда яшәгәч, башкорт дип яздыру дөрестер"", диде Ирназарова. Популяр ырчы Элвин Грейкүптән түгел Азатлык соравына авабында башкорт булып язылачагын әйткән иде. 5Элвин Грей: ""Мин татарча сөйләшәм"" кебек чараларда теләп катнашыр идем",Татар-башкорт ырчылары анисәптә кем дип язылачак?,0,analytics,Татарстан,4487,https://www.azatliq.org/a/29802645.html,2019-03-06T11:32:04+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБер бүлмәле фатирда яшәү – 58 процентка, ике бүлмәлесендә – 53 процентка кыйбатланган. Бер ел эчендә Казанда бер бүлмәле фатир арендалау бәяләре 58 процентка кыйбатланган. Әлеге күрсәткеч белән Татарстан башкаласы миллионнан артык кеше яшәүче шәһәрләр арасында беренче урынга чыккан, дип яза ""Известия"". Икенче урында – Краснояр, анда бер бүлмәле фатир арендалау 56 процентка кыйммәтләнгән. Ике бүлмәле фатир яллап тору бәяләре Казанда бер елда 53 процентка күтәрелгән. Бу очракта Татарстан башкаласы Красноярдан калыша, анда ике бүлмәле фатир арендасы 56 процентка арткан. Петербурда - 45 процентка, Екатеринбурда - 43, Чиләбедә - 39 процентка. Белгечләр моны Үзәк банкының төп индексының югары булуы, ипотека кредитлары азрак бирелә башлаганга, очсызрак бәягә арендалардай фатирларның кимүе белән аңлата. Шулай ук фатир хуаларының чыгымнары - әйтик коммуналь түләүләр дә арта, дип бәйли. ""Фатир сатып алырга ниятләгәннәрнең күбесе ниятләрен чынга ашыра алмый калды һәм фатирны яллап торырга мәбүр. Шулай ук соңгы елда аренда бәясенең артуы - бу вакыт эчендә ширкәтләрнең акрынлап эшчеләрен офисларда эшләтә башлавы белән дә бәйле булуы бар"", дип аңлата белгечләрАналитиклар фикеренчә, торак арендасы базарында бәяләрнең төшүе бары тик дәүләт өстәмә ярдәм чаралары кертсә генә яки Үзәк банкының төп индексын төшерсәләр генә мөмкин. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казанда фатир арендалау бәясе бер елда 60 процентка диярлек арткан,1,news,Яңылыҡтар,1491,https://www.azatliq.org/a/kazanda-fatir-arendalau-bayase-ber-elda-60-protsentka-diyarlek-artkan/33167564.html,2024-10-22T09:42:22+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырШулай ук Австралия чикләүләренә ""Алабуга"" махсус икътисади зонасы баш мөдире Тимур Шаһивәлиев, Русия төзелеш министры урынбасары Валерий Леонов та кергән. Леонов Казанда туган, 2010 елда Татарстан дәүләт төзелеш күзәтүе инспекциясенең итәкче урынбасары булды. Мәскәүнең Украинага һөүменә өч ел тулганда Австралия Русиягә каршы иң күләмле чикләүләр ыелмасын гамәлгә кертте. Чикләүләр исемлегенә Татарстан оешмалары: Казан дары ширкәте, ""Алабуга"" махсус икътисади зонасы һәм андагы ""Дрейк"", ""Альбатрос"" ширкәтләре кергән. Тулы исемлек Австралия тышкы эшләр министрлыгының рәсми сайтындачыкты. Шулай ук Австралия чикләүләренә ""Алабуга"" махсус икътисади зонасы баш мөдире Тимур Шаһивәлиев, Русия төзелеш министры урынбасары Валерий Леоновта кергән. Леонов Казанда туган, 2010 елда Татарстан дәүләт төзелеш күзәтүе инспекциясенең итәкче урынбасары булып эшләде. ""Алабуга"" махсус икътисади зонасына һәм андагы ширкәтләргә моңарчы да чикләүләр кертелгән иде. Ул Европа берлеге, АКШ, Британия, Япониясанкцияләренә эләкте. Австралиянең яңа чикләүләр исемлегенә 70 кеше һәм 79 ширкәт кертелгән. Австралия хөкүмәтендә белдерүләренчә, яңа чикләүләр Русия дәүләт хезмәткәрләренә, шулай ук ""Русия белән Төньяк Корея арасындагы хезмәттәшлекне тирәнәйтүдә катнашучы затларга"" кагыла. Чикләүләр шулай ук Русиянең саклану, транспорт һәм финанс тармакларындагы объектларга, Русиягә дроннар һәм алар өчен кирәк-яраклар сатуга, пилотсыз очкычлар белән бәйле хезмәтләр күрсәтүгә дә кагыла. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Австралия ""Алабуга"" махсус икътисади зонасына һәм Казан дары ширкәтенә чикләүләр кертте",1,news,Яңылыҡтар,1536,https://www.azatliq.org/a/avstraliya-alabuga-mahsus-iktisadi-zonasina-ham-kazan-dari-shirkatena-chiklaular-kertte/33325565.html,2025-02-24T10:11:45+03:00
Ағымдағы йылда Рәсәйҙең бер гражданы ла пенсия йәшен арттырыуҙың күсеү осоро булғанлыҡтан ҡартлыҡ буйынса пенсияға сыҡмаясаҡ.,2025 йылда берәү ҙә пенсияға сыҡмаясаҡ,1,news,Яңылыҡтар,125,https://henek.info/articles/novosti/2025-01-21/2025-yylda-ber-pensiya-a-sy-mayasa-4090026,2025-01-21T11:00:00+00:00
"Сибай ҡалаһындағы ""Алтынай"" балалар баксаһынан 6 йашлек Әлимә Ғәбиҙуллина конкурсҡа шиғыр ятлаған. Маладис!",Сибайҙар әүҙемләшә,0,analytics,Конкурстар,107,https://yanshishma.com/news/b-ygel-r/2025-10-10/sibay-ar-eml-sh-4422116,2025-10-10T10:20:00+00:00
"Украина саклану министры Алексей РезниковфикерләрУкраина саклану министры Алексей Резникның башкортларга язылган мөрәәгате таралды. Ул ""Башкортлар нәрсә өчен сугыша? "" һәм аны ""Интерфакс-Украина"" мәгълүмат агентлыгычыгарды. Резник башкортларны ""үз кешеләрен Украинадан алып китәргә"" чакыра. ""Безгә сугыш инаятьчеләрен тапшырыгыз. Шуннан соң гына без үз халкыбыз өчен яхшырак киләчәгебезне коруга берләшә алабыз"", дип искәрткән ул. Үз мөрәәгатендә украин министры Башкортстанның файдалы казылмаларга бай булуына карамастан, тормыш дәрәәсе тиешенчә түгел, ди. ""Башкортстан республикасы халык саны ягыннан Русия субъектлары арасында иденче урында тора. Эчке тулаем итештерүе ягыннан – унынчы урында. Шулай да, 2022 ел йомгакларына күрә, тормыш сыйфаты ягыннан төбәк утызлаган урын белән бәяләнә. Бу бик гаәп, чөнки Русия нефть һәм нефть эшләнмәләре сатып зур керемнәр ала"", дип язган ул. Резник Русиядәге башкортларның һәм башка халыкларның тел ягыннан кысылуын да искәрткән. Ул сугышта үлгән башкортлар башкорт субъектлыгын һәм башкорт теле мәсьәләсен хәл итүгә ничек булыша дигән сорау бирә. ""Сез үлгән солдатларны күмәрсез һәм шул көннән башкорт теле дәресләре күбәерме? Юк. Башкорт дәүләт университетының рәсми сайты биш телдә. Әмма алар арасында башкорт теле юк. Ул анда сез кан коеп кайткач кына булачакмы? "", дип сорый Украина министры. Башкорт милли сәяси үзәге итәкчесе Руслан Габбасов Украина саклану министрлыгы башкорт халкының югалмавын күрә һәм шуңа мөрәәгать итә, дип саныйм, дигән бу уңайдан Габбасов "". Реалии""-га. Аның әйтүенчә, Украинада башкорт милли хәрәкәтенең актив рәвештә Кремльгә каршы торырга тырышуын һәм бәйсезлеге өчен көрәшүен күрәләр. ""Украина саклану министрлыгы мөрәәгатендә кире кагып булмастай фактлар һәм дәлилләр санап үтелгән. Ул урыс хакимияте тарафыннан башкортларның нинди мыскыллауларга һәм мәхрүм итүләргә дучар булуын санап үтә. Бу сүзләр дөрес"", дип искәртә ул. Габбасов әлеге мөрәәгать ""рашист пропагандасы белән башы әйләнгәннәрнең"" күзен ачар дип өметләнә. ""Резников сүзләреннән соң кешеләр башкортларның алга таба да бу сугышта катнашуы – безнең халык өчен үлемгә тиң булуын аңлаячак"", дигән Габбасов. Быел майда Башкортстаннан Украинадагы сугышка ихтыярилардан торган бишенче батальонибәрелде. Барлыгы алты шундый батальон төзелде. Төбәктә, моннан тыш, республика атамасы бирелгән мотоукчы полкоештырмакчылар, шулай ук медицина ротасы датөзеделәр. Шул ук вакытта Башкортстан Украинадагы сугышта иң күш кешесен югалткан төбәкләрнең берсе булып тора. Азатлыкхисабынакүрә, республикадан бу сугышта кимендә 700 кеше һәлак булган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Украина саклану министры башкорт телендә башкортларга мөрәәгать итте,1,news,Яңылыҡтар,2671,https://www.azatliq.org/a/32424338.html,2023-05-23T14:14:38+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБылтыр 30 октябрьдә тикшерү изоляторында утырган чагында Чанышева Русия сәяси тоткыннарының протест белдереп ачлык тота башлавына кушылды. Ул моны быел да кабатларга тели һәм битараф булмаучыларны да кушылырга чакыра. Уфадагы Навальный штабының элекке итәкчесе, сәясәтче Лилия Чанышевасәяси тоткыннарга теләктәшлек күрсәтеп ачлык тотарга тәкъдим итә. Бу хакта ул үзенең-каналындаязып чыкты. Ул нәкъ бер ел элек, Дүртөйледәге тикшерү изоляторында чагында 30 октябрьдә булачак ике вакыйгага әзерләнүен: ире белән очрашуны көтүен һәм башка сәяси тоткынннарга теләктәшлек күрсәтү билгесе буларак ризыктан баш тартырга ыенганлыгын искә алган. Ул чакта Чанышева Русия сәяси тоткыннарының протест белдерепачлык тота башлавына кушылды. ""Ул чакта иремне очрашуга кертмәделәр. Әмма Алексей Навальный, Владимир Кара-Мурза, Илья Яшин, Вадим Останин, Даниэль Холодныйһәм мин Сәяси репрессия корбаннарын искә алу көне һәм Алексей кире кайтарган Сәяси тоткын көне белән бәйле бер көн ачлык тоттык"", дип искәртә ул. Чанышева ачлык тотканда илһамлануын, бу чарада катнашучылар турыда уйлавын һәм борчылуын искә төшерә. Ач тору кемдә ничек узуы, тикшерү изоляторлары белән колония итәкчеләренең ризыктан баш тартуга мөнәсәбәтләре нинди булуы кызыксындырды, дип сөйли ул. Ул быел да колониядә калган булса 30 октябрьдә ачлык игълан итәргә ниятләгән булуын искәртә. ""Хәзерге вакытка Алексей үтерелде, ә Русиядә меңнән артык сәяси тоткын рәшәткә артында кала бирә. Әлегә иректә булмаучыларга теләктәшлек күрсәтеп, мин яңадан бер көнлек ачлык игълан итәм. Һәм бөтен битараф булмаучыларга 30 октябрьдә ризыктан баш тартырга тәкъдим ясыйм"", дип яза Лилия Чанышева. Русиядә һәм кайбер башка чит илләрдә""Исемнәрне кире кайтару"" (""Возвращение имен"") дигән сәяси золымнар корбаннарын искә алу чарасы уза. Анда катнашучылар Совет терроры елларында һәлак булган кешеләрнең исемнәрен укый. ""Миңа калса, бу бик мөһим көн. Бу көнне кешеләр тарихны хакимиятләр күрсәтмәсе һәм аларның шаблоннары белән искә алмый. Бу — золымнар корбаннары турында истә тотуның бер ысулы. Дәүләт хәтерне оккупацияләргә, тарихның бердәнбер дөрес версиясен генә тәкъдим итәргә тырыша"", — дипискәрткән Мәскәүнең Соловецки ташы янына килгән ""Мемориал"" халыкара әмгыяте рәисе Ян Рачинский. Халыкара ""Мемориал"" чарадан анлы трансляция алып бара. Соловецки ташы янында полиция хезмәткәрләре һәм Владимир Путинның рәсеме төшерелгән футболкадан, ""Мемориал — чит йогынты астындагы агент. АКШ һәм НАТО мәнфәгатьләрендә эш итә"" дигән шигарь белән бер ир тора. Тагын бер ир бу хәлләрне телефонына төшереп тора. Шуңа карамастан кешеләр һәйкәл янына чәчәкләр салырга килә. Мемориалга Польшаның Русиядәге илчесе Кшиштоф Краевски, АКШның илчесе Линн Трейси, Европа берлеге илчесе Ролан Галарагһәм Франциянең Русиядәге илчесе вазифаларын вакытлыча башкаручы Закари Гроссчәчәкләр салды. Хокук яклаучылар мәгълүматынча исемнәрне уку Мәскәүдә башланган һәм Иркутскида, Бременда, Ревдада, Денверда, Дрезденда һәм Страсбургта дәвам итә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Сәясәтче Лилия Чанышева сәяси тоткыннарга теләктәшлек күрсәтеп ачлык тотачак,1,news,Яңылыҡтар,3119,https://www.azatliq.org/a/sayasatche-liliya-chanisheva-sayasi-totkinnarga-telaktashlek-kursatep-achlik-totarga-takdim-ita-/33177469.html,2024-10-29T13:38:55+03:00
"""Алтын полка - 2025"" моделле муниципаль китапханалар фондтарын формалаштырыу һәм үҫтереү буйынса иң яҡшы тәжрибәләрҙе асыҡлау буйынса Бөтә Рәсәй конкурсы еңеүселәре исемлеге баҫылған.",Еңеүселәр исемлегендә беҙҙекеләр ҙә бар,1,news,Яңылыҡтар,183,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-25/e-e-sel-r-isemlegend-be-ekel-r-bar-4521331,2025-12-25T21:33:17+00:00
"Халыкара инаять мәхкәмәсефикерләрРусия эчке эшләр министрлыгы Халыкара инаять мәхкәмәсенең президент Владимир Путинны һәм бала хокуклары вәкиле Мария Львова-Белованыкулга алу турында карар чыгарган хөкемдарын —Томоко Аканэны эзләүгә биргән. Бу мәгълүмат Русия эчке эшләр министрлыгының эзләү базасында бар, дип иткерә ТАСС дәүләт агентлыгы. Аканэның нинди маддә нигезендә эзләнүе әйтелми. Әмма мартта Русиядә аңа һәм Халыкара инаять мәхкәмәсенең башка хөкемдарлары — Розарио Сальваторе Айталага һәм Серхио Херардо Угальде Годинеска, шулай ук халыкара мәхкәмәнең прокуроры Кәрим Әхмәд Ханга каршы инаять эшләре ачылды. Бу эшләрне ""гаепсез кешене инаять аваплылыгына тарту һәм халыкара яклауга ия чит дәүләт вәкиленә һөүм әзерләү"" маддәләре нигезендә Русия тикшерү комитеты ачты. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русия эчке эшләр министрлыгы Путинны кулга алу турында карар чыгарган Халыкара инаять мәхкәмәсе хөкемдарын эзләүгә биргән,1,news,Яңылыҡтар,875,https://www.azatliq.org/a/32522120.html,2023-07-27T06:29:03+00:00
"Бөрйән туристик базаһы бынан теүәл 10 йыл элек үҙ эшен башлай. Уның хужаһы Динар Зарипов – Ырғыҙлы егете. 11-се синыфтан һуң Өфө авиация-техник университетын тамамлаған егетте атаһы ауылға саҡырып ҡайтарғас, үҙ эшен башларға ҡарар итә ул. 2014 йылда туристик базаны төҙөүгә 300 мең һум күләмендә дәүләт ярҙамы алып, атаһы Салауат ағайҙың пилорамында бөтә материалдарҙы үҙҙәре етештереп, дөйөм алғанда, 54 кеше һыйҙырышлы 5 өй, 1 ҡунаҡхана, ашхана төҙөп ултырталар. -Эшләйем, тиһәң дәүләттән ярҙам алып була. Мин 2015 йылда лизингҡа «Газель» автомобиле алдым. Унан тыш, Өфө ҡалаһында үткән йәштәр проектында ҡатнашып, 250 мең һум аҡса оттом, турбазаның етешһеҙ урындарын матурлар өсөн 500 мең һум күләмендә аҡсалата ярҙам алдым. Бында атай менән минең ҡул теймәгән таҡта, сөй юҡ, барыһы ла үҙебеҙҙең ҡулдар менән эшләнгән. Хәҙер өйҙәрҙә санузел үткән, бар уңайлыҡтар булдырылған. Беҙгә ғаиләһе, туғандары менән килеп ял итеүселәр күп. 10 йыл эшләгән осорҙа йыл һайын килеп ял итеүселәребеҙ бар, күптәре менән хатта дуҫлашып бөттөк. Ныҡ оҡшатып, бер йәй эсендә 2 тапҡыр ҙа киләләр. Бигерәк тә Октябрьскийҙан килеүселәр бихисап, - ти Динар Салауат улы. Туристик база Зариповтарҙың ғаилә бизнесы, тиһәң дә хата булмаҫ. Сөнки Динар базаны төҙөй башлаған йылда ғаилә ҡорған. Кәләше Илсиә Ислам ҡыҙы Ҡотан ауылы һылыуы, тормош иптәшенең уң ҡулы. Эшлекле, уңған ғаиләлә Искәндәр, Нургизә, Рәсүл исемле балалар тәрбиәләнә. Иң кеселәренә 2 йәш кенә булһа ла, Илсиә туристар менән дә эшләп өлгөрә. Ғаилә башлығы ир-егеттәргә ҡағылышлы эштәрҙе үҙ өҫтөнә алһа, хужабикә аш-һыу әҙерләү, ашатыу, турбазаны таҙа тотоу өлөшөнә яуаплы. -Әле турбазала 40 кеше ял итә. Ғөмүмән, беҙ аҙнаһына 3 төркөм туристар ҡабул итәбеҙ. Турбаза йыл әйләнәһенә эшләй, ә Ағиҙел буйлап ағыу майҙан алып сентябрь айына тиклем дауам итә. Беҙҙә бер нисә кеше өсөн эш урындары ла булдырылған – инструкторҙар, ашхана хеҙмәткәрҙәре бар. Ял итеүселәрҙе ашатыу өсөн ауылдағы апай-инәйҙәрҙән ҡорот, ҡаймаҡ, һөттө даими рәүештә һатып алабыҙ, - ти ул. Әйткәндәй, Зариповтарҙың туристик базаһында танылған йырсылар – Илсиә Бәҙретдинова, Элвин Грэй, Рөстәм Ғиззәтуллин, Рәсүл Ҡарабулатов һәм башҡалар ял иткәне бар. Беҙ Башҡортостандың ғәжәйеп тәбиғәтен мөмкин тиклем күберәк кеше күреүен теләйбеҙ. Шуға күрә туристик инфраструктураны үҫтереү – иң мөһим мәсьәләләрҙең береһе», – тигәйне бер сығышында Республика Башлығы Радий Хәбиров. Динар һәм Илсиә Зариповтар ҙа республикала, районда ошо өлкәне үҫтереүгә үҙҙәренең тос өлөшөн индерә. Тап уларҙың туристик базаһында ял итергә теләүселәрҙең йылдан-йыл артыуы, сит өлкәләр, күрше республикаларҙан килеүселәрҙең күберәк булыуы ошо хаҡта һөйләй. Быға йәш эшҡыуарҙарҙың үҙ эштәрен яратып башҡарыуы, һәр кемде асыҡ күңел менән ихлас ҡаршы алыуҙары, ҡунаҡсыл булыуҙары булышлыҡ итә. Ауыл мәктәбенә, төрлө сараларға, МХО-ға даими рәүештә бағыусылыҡ ярҙамы ла күрһәтә улар.",Бөрйәндә ял итеүе рәхәт! тиҙәр туристар,0,analytics,Йүнселлек,2866,https://tanburz.ru/articles/y-nsellek/2025-08-08/b-ry-n-d-yal-ite-e-r-h-t-ti-r-turistar-4342539,2025-08-08T10:57:00+00:00
"Башҡортостанда Эшкәртеүгә шыршылар төбәк экологик акцияһы Экологик именлек милли проекты (национальный проект ""Экологическое благополучие"") маҡсаттарына ярашлы үтте, тип хәбәр иттеләр төбәктең Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығында. Проект 348 яңы йыл ағасын йыйып эшкәртеүгә ебәрергә мөмкинлек бирә. Акция бер үк ваҡытта республика ҡалаларында һәм ауылдарында, шул иҫәптән Туймазы, Октябрьский, Бәләбәй һәм Шаранда 13 майҙансыҡта үтте. Халыҡты, бигерәк тә балаларҙы йәлеп итеү өсөн ойоштороусылар аниматорҙар ҡатнашлығында байрам программаһын әҙерләгән. Шыршыһын тапшырған һәр кем татлы бүләктәр алды. Экологик именлек милли проекты тирә-яҡ мөхит тураһында хәстәрлек күрә һәм уны кешеләр өсөн уңайлы итә. Эш бер юлы бер нисә йүнәлеш буйынса бара: ҡалдыҡтарҙы сорттарға айырыу һәм эшкәртеү өсөн инфраструктура булдырыу, сүплектәрҙе бөтөрөү һәм һыу ятҡылыҡтарын таҙартыу, урмандарҙы һаҡлау, атмосфераға ташландыҡтарҙы кәметеү, экологик туризмды үҫтереү һәм биологик төрлөлөктө һаҡлау. Яңыртылған милли проекттар РФ Президенты Владимир Путин ҡарары буйынса 2025 йылдан тормошҡа ашырыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Республикала шыршыларҙы эшкәртеүгә ебәрҙеләр,0,analytics,Милли проекттар,1204,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-01-20/respublikala-shyrshylar-y-eshk-rte-g-eb-r-el-r-4542731,2026-01-20T07:00:00+00:00
Башҡортостанды Ватанды һаҡлаусыларҙың хәтерен мәңгеләштереү буйынса округ проектында беренсе урын өсөн Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Игорь Комаров дипломы менән бүләкләнеләр.,Ҡыуаныслы яңылыҡ!,1,news,Яңылыҡтар,216,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-16/yuanysly-ya-yly-4509653,2025-12-16T12:43:26+00:00
"Кыскыркүл авылының очкычтан күренешеАвылга очкыч килде. Аны каршыларга гадәттә бөтен авыл чыгаКүп урыннардан, тирән булмаган сулыклардан бары тик машинада гына үтеп булаМахсус тәгәрмәчле техникаң булмаса беркая да барып булмыйКүкрәндедә әле дә халык телендә ""уфалла"" дип аталган арбасыз яшәп булмыйәен көймә, кышын чана юлга чыгаСебер татарлары балык тота торган төрле-төрле ятмәләрен һәрвакыт тәртиптә тотаСазлыклар арасындагы авылларда әле дә кул сөт аергычларыКибеткә тавар кайтты. Башта аны олы ирдән көймә белән китерәләр, аннары күтәреп басмалардан кибеткә ташыйларБалыгы да эчәр суы да күлдән. Кыш көне күлнең бозын кисеп эретеп эчәләрКолхозлар беткәч, балык тоту артельләре таралгач, хосусыйлаштырылгач күпләр эшсез калдыБалык тоту өчен иң айлысы каек көймә. Ул тоташ бер агачтан ясала. Кара ция (караиләк, черника) себердә бик уңаАвылларда кул осталары да бар. Нурмөхәммәт Тимербултов өй кашагалары да, тәрәзә бизәкләре дә ясыйиңел машина, арбалы ат һәм мотоцикл өчен салынган махсус юлБу якларда көтү көтү дигән эш юк. Мал-терлек үз рәхәтендәАтнага бер йөри торган очкычта бер вакытта да урын булмый. Пилотлар кешеләрне кызганып күбрәк тә алырга мөмкин. Бу очкычлар да бик тузган индеҺәркемнең үз печәнлеге бар. Печән әзерләгәндә кайтып тормас өчен монда өй сыман бер корылма да салып куялар. Бу якларда терлекләргә печәнне кыш кергәч, сазлыклар каткач трактор белән сөйрәтеп алып кайталар. Аусак авылы балаларыСаз циядән (мүк иләге, клюква) шәңгәләр - себер татарларының яраткан ризыгыКүкрәндедә бер күлдән икенче күлгә йөри торган кечкенә елгачыкларны авыл халкы сазлыкларда кайчандыр үзе казыганСазлыклар арасында яшәүчеләрнең тормышы күргәзмәгә килгәннәрне хәйран итте. Бу рәсемнәрне ""Тюменская область сегодня"" хезмәткәрләре Валерий Бычков һәм Дмитрий Ткачук төшерде.",Дөньядан аерылган себер татарлары тормышы,0,analytics,Күргәҙмә,1782,https://www.azatliq.org/a/24776534.html,2012-11-21T07:09:00+00:00
"– Класс, уҡытыусылар йыйылды, хәҙер лицензиялау эше  тамамлана. Белем усағы 16 февралдән мәктәп эшләй башлаясаҡ, – тине ул. Быйыл бөтәһе 6590 уҡыусыға һәм 160 мәктәпкәсә урынға иҫәпләнгән 4 объект (6 мәктәп бинаһы) сафҡа индереү күҙаллана. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Был мәктәп – Волга буйы федераль округында иң ҙуры,1,news,Яңылыҡтар,417,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-09/byl-m-kt-p-volga-buyy-federal-okrugynda-i-ury-4570955,2026-02-09T16:57:00+00:00
"131 метр оҙонлоғондағы яһалма ҡоролмала күләмле эштәр башҡарылған: 49 балка ҡуйылған, япма яңыртылған, тротуарҙар, барьер һәм яндауыр ҡоймалары һалынған.",Таналыҡ йылғаһы аша күпер эшләй башлаған,0,analytics,Милли проекттар,153,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2025-12-03/tanaly-yyl-a-y-asha-k-per-eshl-y-bashla-an-4490660,2025-12-03T08:30:00+00:00
"Кырымтатар өендә тентү, архив фотосыУкытучының ире Мустафа Мустафаевны куәт төркемнәре машинага утыртып Акъярга (Севастопольгә) алып киткәннәр. Фейсбукта шулай ук куәт төркемнәренең Ленара Мустафаеваның апасы яшәгән Киров районы Журавки авылына да тентү уздырырга киткәннәре хәбәр ителде. Бу хәбәрне Ички район үзәгендә эшләүче исемен әйтмәскә үтенгән кырымтатар мәктәбе укытучысы Азатлыкка раслады. ""Әйе, бу авылда куәт төркемнәре укытучының өендә тентү уздыралар, авылдашлары өйләре янына тупланды. Ички район үзәгендә исә бүген Дәүләт шурасы көне уңаеннан депутатлар, министрлар катнашуында очрашулар, утырышлар бара"", диде ул. ""Тентү иртәнге 6-7 сәгатьләрдә башлаган. Тентү дәвамында өй янында 12 полиция машинасы тора иде"", диде бу авылда яшәүче кырымтатар язучысы Таир Халилов. ""Кырымга болар килгән соң болай булачагы билгеле иде. Алар кырымтатарларны куркыту өчен моны эшли. Ни эшли ала бу укытучы, ул балаларны кырымтатар теленә укытып йөри иде"", диде Азатлыкка. Эсен-Эли авылында 1098 мең кеше яши, алардан яртысыннан күбрәге - кырымтатарлар. Безнеңканалына язылыгыз! Иң кызыклы хәбәрләрне беренче булып укыгыз.",Кырымда кырымтатар теле укытучысы өендә тентү узды,1,news,Яңылыҡтар,1121,https://www.azatliq.org/a/28857531.html,2017-11-16T11:30:09+00:00
"Борон замандарҙан уҡ Ватанды һаҡлау – ир-егеттәребеҙҙең изге бурысы һаналған. Ата-бабаларыбыҙ намыҫына тап төшөрмәй, әле лә  махсус хәрби операция биләмәһенең һәр мөйөшөндә яҡташтарыбыҙ илебеҙ сиген, тыныс тормошобоҙҙо уяу һаҡлай. Шуларҙың береһе - «Ветер» позывнойлы яугир Таһир Кусимов батальонының 31-се «Башҡортостан» полкында хәрби бурысын үтәй.  Яҡташыбыҙ 2023 йылдың май айында Рәсәй Оборона министрлығы менән контракт төҙөгән һәм шул көндән алып бөгөнгәсә дөрөҫлөк өсөн көрәш юлына баҫҡан. Хәрби бурысын намыҫлы үтәгәне өсөн «Махсус хәрби операция ҡатнашыусы», Генерал Шайморатов, «Ҡаһарманлыҡ» миҙалдары менән наградланған - «Ветер» үҙең тураһында һөйлә әле? Сығышым менән Ивановка ауылынанмын. Ғаиләбеҙ Аҡъяр ауылына күсеп килгәс, уҡыуымды 1-се Аҡъяр урта мәктәбендә дауам иттем. Холҡом менән тыныс, ипле булдым, шуға күрә лә башҡаларҙан артыҡ айырылманым, өлкән кластарҙа көрәш түңәрәгенә йөрөнөм. Ғаиләлә баш бала булғас,  ата-әсәйемә ҡустымды һәм һеңлемде ҡарарға ярҙам иттем. Ошо ваҡытта миндә яуаплылыҡ, ҡайғыртыусанлыҡ, сабырлыҡ сифаттары барлыҡҡа килгәндер тип уйлайым. Мәктәпте тамамлағас, 110-сы һөнәрселек училищеһында машина-трактор паркын техник хеҙмәтләндереү һәм ремонтлау буйынса мастер һөнәренә уҡыным. Армия сафына саҡырыу ҡағыҙы алғас 138-се мотоуҡсылар бригадаһында матди тәьминиәт батальоны водителе булып намыҫлы хеҙмәт иттем. Тыуған яҡтарға ҡайтҡас, Аҡъяр үҙәк болницаһына шофер булып эшләнем, Себер яҡтарында ла йөрөп өлгөрҙөм. - Ни өсөн махсус хәрби операцияла ҡатнашырға ҡарар иттең? Махсус хәрби оперция башланғас та уҡ  күңелем тыныс булманы, һәр ваҡыт ошо хаҡта уйландым. Иптәш егеттәрер, класташтар яу яланына китә башлағас, икеләнеп тә тормай дәүләт именлеге һағына баҫырға булдым. Ата-әсәйем ҡырҡа ҡаршы булдылар, туғандарым бармаҫҡа өгөтләнеләр. Әлбиттә, тылда ла эш күп, бында ла кәрәкбеҙ, ләкин хәрби бурысты һайлағанмын икән мин быны лайыҡлы үтергә тейешмен. - Махсус хәрби операция биләмәһендә йәшәү шарттары нисек? Бындағы ҡырыҫ шарттарға өйрәндек. Үҙебеҙгә кәрәкле, уңайлы йәшәү шарттары тыуҙырғанбыҙ, кәрәкле әйберҙәр менән тәьмин итәләр.  Блиндаждарҙа йылы, ҡоро. Ҡорал менән тәьмин ителгәнбеҙ. Күбеһенсә хәүеф күктән янай. - Кем булып хеҙмәт итәһең? «Урал», «ВАЗ» йөк машиналарын йөрөтәм, бер үк ваҡытта штурмын бурысын үтәйем. Аҙыҡ-түлек, кейемдәр, боеприпастар ташыйбыҙ. Машиналар боҙолған ваҡытта үҙебеҙ ремонтлайбыҙ. - Һеҙгә ниндәй хәрби бурыс йөкмәтелгән? Бында һәр яугир алдына ҡуйылған бурыстарҙы бер һүҙһеҙ, намыҫлы үтәй. Алғы һыҙыҡҡа кәрәкле әйберҙәр, боеприпастар алып барабыҙ. Сиктәге егеттәргә кәрәкле ярҙамды ваҡытында алып барып еткереү, дошман күҙенә, яуына эләкмәй уңышлы йөрөү мөһим бурысыбыҙ. - Алғы һыҙыҡта ҡурҡыу тойғоһон нисек еңәһегеҙ? Ҡурҡыу тойғоһо һәр кемдә лә бар, һәр беребеҙҙең йәшәгеһе килә. Әммә хәрби әҙерлек ныҡлы булғанда, ышаныслы иптәштәрең янда икән ҡурҡыу юҡҡа сыға. Һәр ваҡыт уяу булырға кәрәк, дошмандың ҡайҙан килеп сығырын белеп булмай. Тойомлау көсө ныҡ булырға тейеш. Яу яланында һәр минут ҡәҙерле һәм бер үк мәлдә хәүеф аҫтында. Иң мөһиме паникаға бирелмәҫкә. - Һеҙҙең ротала беҙҙең райондан яугирҙар бармы? Эйе, яугир яҡташтар менән бергә булыуыҙ еңелгә тура килә, бушаған арала тыуған яҡты һағынып һөйләшеп алабыҙ. Бер-беребеҙгә терәк-таяныс булып лайыҡлы хеҙмәт итергә тырышабыҙ. Ғөмүмән батальонда егеттәр ышаныслы, ниндәй милләттән, ҡайһы яҡтан булыуыбыҙға ҡарамаҫтан татыубыҙ, берҙәмбеҙ, хәрби туғанлыҡ менән көслөбөҙ. - Райондан гуманитар ярҙам килеп етәме? Тыуған яҡтың ярҙам-хәстәрен даими тоябыҙ.  Әле бына сентябрь айында гуманитар ярҙам алдыҡ. Район хакимәте башлығы Рөстәм Динислам улы Шәрипов шәхсән үҙе килеп китте. Райондаштарға ҙур рәхмәтлемен, тыуған яҡтың күстәнәстәренән ауыҙ итһәң, ҡайтып килгәндәй тояһың үҙеңде. - Отпускты нисек үткәрәһегеҙ? Ярты йыл һайын ике аҙнаға отпускыға ебәрәләр. Ялымды туғандарым, ҡыҙҙарым менән матур итеп үткәрергә тырышам. Беҙҙең яҡта йәшәү һәйбәт, тыныс, ҡәҙерен генә белергә кәрәк. - Бик үҙенсәлекле «Ветер» позывнойы нимәне аңлата? Сос, етеҙ, оҫта машина йөрөтөүемә ҡарап, ошо ҡушамат килеп йәбеште лә инде (көлә). - Афарин «Ветер»! Ихлас, көр күңелле, илһөйәр рухлы булыуың менән һоҡландырҙың, ғорурлыҡ тойғолары уяттың. Һинең кеүек егеттәребеҙ булғанда еңеү һис шикһеҙ беҙҙеке буласаҡ. Аллаһтың яҡлауында, һаҡлауында йөрөгөҙ. Яугирҙәр менән аралашҡанда күңел тула. Улар тыуған яҡтарынан бик алыҫта, үҙҙәре йәшәү шарттарын тыуҙырып, ил мәнфәғәтен яҡлай. Быуындан быуынға күскән изге бурысты намыҫ менән үтәй яугирҙарыбыҙ. Лира Таҡалова Хәйбулла хәбәрҙәре гәзитенән.",«Ветер» елдәй елеп ярҙамға ашыға,0,analytics,Махсус хәрби операция,4516,https://shonkar.com/articles/care/2025-10-23/veter-eld-y-elep-yar-am-a-ashy-a-4438106,2025-10-23T12:35:00+00:00
"Улар тураһында айырым-айырым Ҡөрьәндә лә телгә алына. Икеһе лә мосолман булған, кешеләрҙе дингә әйҙәгән. Улар тураһында һаман да бәхәстәр бара, ҡайһы бер ғалимдар, мәңгелек һыуын эскәндәр ҙә әле һаман да беҙҙең арала йәшәйҙәр, тип иҫбатларға тырыша. Ә халыҡ араһында, шул кеше Хызырҙы күргән икән, тигән кеүегерәк имеш-мимештәр ишетелеп тора. Төрки халыҡтары фольклорында мәңгелек юлсы булараҡ сағылдырыла. Хатта юлда осраған ҡартты рәнйетергә ярамай, Хызыр-Ильяс булып ҡуйыуы ихтимал, тиҙәр. Ул төрлө афәттәрҙән ҡотҡара, бер юлы бер нисә кешегә ярҙам итә ала икән, тигән ышаныуҙар бар. Тормош серле, әммә бөтә һорауҙарға ла изге Ҡөрьәндә яуап табырға мөмкин. Хызыр һәм Ильяс ғәләйһиссәләмдәр – тарихи шәхестәр, уларҙы, бәлки, пәйғәмбәрҙәргә тиңләштерергә мөмкиндер. Ә изге китабыбыҙҙың «Пәйғәмбәрҙәр» сүрәһендә «Беҙ уларҙы ризыҡ ашамай торған кәүҙә итеп яралтманыҡ. Улар үлемһеҙ ҙә түгел», тип әйтелә. Йәғни Хызыр һәм Ильяс ябай кешеләр булған һәм уларҙы ла үлем ситләтеп үтмәгән. Шулай, дуҫтар, әүлиәләр, пәйғәмбәрҙәр, дин әһелдәре тураһында хөрмәтләп иҫкә алырға кәрәк, әммә уларға табынырға, ярҙам һорап мөрәжәғәт итергә ярамай. Ә һеҙҙең мосолман илдәрендә тағы бер Хызыр-Ильяс тигән Ҡыш бабай булыуы тураһында ишеткәнегеҙ бармы? Ул май баштарында иң һәйбәт, изге күңелле кешеләр йәшәгән өйҙәргә бүләктәр өләшеп йөрөй икән. Был персонаж оҙон йәшел халат кейә, ап-аҡ оҙон һаҡаллы, башында – йәшел салма, тоғо тулы – бүләктәр.",Хызыр-Ильясмы әллә Хызыр һәм Ильясмы?,0,analytics,Iman bar a khla bar,1428,https://yanshishma.com/articles/iman-bar-a-khla-bar-/2025-09-25/hyzyr-ilyasmy-ll-hyzyr-m-ilyasmy-4402007,2025-09-25T14:51:10+05:00
"Автор более 300 научных трудов, Фирдаус Гильмитдиновна внесла неоценимый вклад в развитие лингвистики и тюркологии. Ее работы, отличающиеся глубиной анализа и новаторскими подходами, получили международное признание и стали настольными книгами для многих исследователей. Она была активным участником важнейших международных форумов, где достойно представляла башкирскую науку, обогащая мировую лингвистическую мысль своими открытиями и идеями. Особо хочется подчеркнуть ее неоценимый вклад в повышение роли женщины в обществе. Возглавляя Союз женщин республики и Общество башкирских женщин, Фирдаус Гильмитдиновна стала для многих не просто лидером, но и надежной опорой, мудрым наставником и неиссякаемым источником вдохновения. Она верила в потенциал каждой женщины, помогала раскрывать таланты, преодолевать трудности и добиваться успеха. Ее энергия, мудрость и доброта создавали вокруг нее атмосферу поддержки и взаимопонимания. Для меня лично она была не просто выдающимся деятелем, но и добрым старшим другом, чьи советы и поддержка всегда были бесценны. Открытие мемориальной доски – это не только увековечивание имени Фирдаус Гильмитдиновны, но и напоминание о ее наследии, которое продолжает жить и вдохновлять. Память о ней будет вечно жить в ее бесценных научных трудах, которые продолжают служить источником знаний для новых поколений ученых. Она будет жить в сердцах всех, кого она вдохновляла своим примером, своим жизнелюбием и своей верой в человека. И, безусловно, имя Фирдаус Хисамитдиновой навсегда вписано в славную историю нашей республики как имя человека, который всей своей жизнью доказал, что истинное величие заключается в служении людям и науке.","Память, воплощенная в камне: открытие мемориальной доски Фирдаус Хисамитдиновой",0,analytics,Мәғариф,1672,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2026-01-14/pamyat-voploschennaya-v-kamne-otkrytie-memorialnoy-doski-firdaus-hisamitdinovoy-4537172,2026-01-14T18:08:00+00:00
"Тәртип яратҡан ағай Бер ағай арыу ғына ҡыҙмаса булып, ҡоймаға тотона-тотона ҡайтып бара икән. Бара-бара күршеһенә килеп еткән дә ҡысҡыра икән: – Ғәфүрә килен, ҡапҡаңды яп! –  Ниңә? – Килен, яп тигәс, яп! Ире трактор менән ҡайта, тип көтөп ултырған теге ҡатын бер ни ҙә аңламаһа ла, иҫерек күрше менән һүҙгә килгәнсе, тип япҡан. Теге ағай, о, тәртип, тип ябыҡ ҡапҡаға тотоноп, юлын дауам иткән, иҫән-һау ҡайтып етеп, үҙ йортона инеп ауған. Иншар АСҠАРОВ. Стәрлебаш районы, Үрге Аллағыуат ауылы. «Быйма менән туҡманы» Беҙҙең Рысҡужа ауылында бер инәй йәшәне. Бер көндө ул ауыл хакимиәтенә барған. – Ирем туҡманы, – тип зарлана, ти. – Нисек туҡманы? – тигән ауыл хакимиәте башлығы. – Быйма менән һуҡты, – тигән. – Эй, быйма йомшаҡ бит, – тип көлгән быныһы. Ә инәй: – Әһә, быйма туң ине, – тимәһенме. Зөһрә МӘҺӘҘИЕВА. Әбйәлил районы.",Тәртип яратҡан ағай,0,analytics,Юмор,829,https://henek.info/news/m-kt-r/2025-12-05/t-rtip-yarat-an-a-ay-4494909,2025-12-05T12:19:00+00:00
"Алтын ҡағыҙ, көмөш конверт - Ҡиммәт түгел, Һөйгән йәрҙең яҙғаны ҡиммәт, Күҙ-йәш түгеп. Яңыраҡ бер таныш апай: ""Илдар, тиҙҙән кафедрабыҙ коллективы менән байрам итәбеҙ. Һин миңә шунда әйтер өсөн матур ғына тост әҙерләп бир әле"", - тип мөрәжәғәт итте. Апай бик яҡшы кеше булғас, ризалығымды бирҙем. Әммә бер аҙ уйланып йөрөгәндән һуң, апайға шылтыратып, уның тәҡдименән баш тарттым. Сөнки ул ҡотлаясаҡ кафедра ағзаларын яҡындан белмәйем, тимәк, ҡотлау өсөн ниндәй генә матур, яғымлы һүҙҙәр тапһам да, барыбер улар эскерһеҙ йылылыҡ, ысын мөнәсәбәтте сағылдыра алмаясаҡ. Был хәлдән һуң байтаҡ уйланып йөрөнөм: нишләп ошо байрам, юбилей, туй мәжлестәренән элекке алсаҡлыҡ, инсафлыҡ, ҡунаҡсыллыҡ, киң күңеллелек, яҡты сырайлыҡ китте һәм формаль ҡотлауҙар менән алышынды әле? Әллә әҙер тостар, ҡотлауҙар яҙылған баҫмалар, открыткалар шундай яһалмалыҡҡа килтерҙеме? Һатыуҙа хәҙер үҙ ҡулдарың менән ултырып яҙырлыҡ аҡ битле открыткалар ҙа юҡ шикелле - һинең өсөн матур һүҙҙәр яҙылып, ташҡа баҫылған, үҙең әйтергә теләгәнеңә яҡын яҙыулыһын һайлап ҡына алырға ҡала. Уларҙың рус телендә булыуы ла ҡамасау түгел. Үҙеңдең әсәйеңде йә яҡын туғаныңды шул телдә яҙылған открытка менән ҡотлайһың да ҡуяһың инде. Ысынлап та, хәҙерге баҙар иҡтисады үҙенең ""ҡулын"" был өлкәгә лә тығып, ундағы төп сифатты - ихласлыҡты юҡҡа сығара бара шул. Ә баҙар иҡтисадының ысын тауар урынына йыш ҡына суррогат, эрзац тотторғанын беләбеҙ. Бында ла шулай: яҡындарыңа үҙеңдең ихлас хистәреңде һатып алынған ""ялған тойғолар"" теркәлгән текстар менән генә белдерәһең дә ҡуяһын. Интернетта, мәҫәлән, туйҙарға тостар, ҡотлауҙар әҙерләп биреүсе фирмаларҙы еңел генә табырға була: уларға кейәү менән кәләш тураһында мәғлүмәт бирәһең дә, кәрәкле тексты тейешле суммаға һатып алаһың. Был текст мотлаҡ кейәү менән кәләшкә, уларҙың ата-әсәләренә оҡшаясаҡ. Һәр хәлдә, үҙ һүҙҙәре менән ҡотлаған кешенекенән матурыраҡ яңғыраясаҡ, сөнки, беләһегеҙ, беҙҙең арала барыбер ҙә матур итеп һөйләй белгән кешеләр күп түгел. Тик шуныһы әҙерәк хәүефләндерә: адресаттың был һүҙҙәрҙең ҡайҙан килгәнен белеп ҡалыуы, һинең уңайһыҙ хәлгә ҡалыуың да бик ихтимал бит. Ошондай ихласлыҡтан азат ялған мөнәсәбәттәр ишәйә, һиҙәһегеҙме, йәмәғәт? Мәҫәлән, торлағы, машинаһы булған өсөн генә ""мөхәббәт"" уйлап сығарып, ғаилә төҙөгән замандаштарыбыҙ ҙа ошо ялғанлыҡ өлгөһөн тарата түгелме? Мине яңыраҡ ишеткән бер ваҡиға аптыратты. Бер-береһен яратып, өйләнергә йөрөгән егет менән ҡыҙ араһында булған был хәл. Ҡыҙға күҙе төшкән икенсе бер Кавказ егете тегегә ""Әйҙә, бергә булайыҡ"" тип тәҡдим яһаған. Ҡыҙ баш тартҡас, теге аптырап ҡалмаған, уның егетенә мөрәжәғәт иткән. Егете лә баш тартҡас, Кавказ егете уға: ""Ҡыҙыңдан баш тартһаң, мин һиңә яңы иномарка бүләк итәм"", - тип тәҡдим иткән. Егет күп тә уйлап тормаҫтан, ризалашып, иномаркалы булып киткән. Бахыр ҡыҙыбыҙ бына шулай һемәйеп, әммә намыҫына, мөхәббәтенә тоғро булып ултырып ҡалған. Был ниҙе аңлата: егеттең мөхәббәте ысын булмағанмы, әллә ул үҙ нәфсеһе ҡоломо? Ихласлыҡтан яҙа барыуыбыҙға тағы бер миҫал: Яңыраҡ таныштарыбыҙ ҡыҙҙарының туйына саҡырҙы. Үҙҙәре ауылдан булһалар ҙа, туйҙы Өфөнөң бер кафеһында үткәрергә булғандар. Хәҙер барыһы ла шулай итә шул. Бер яҡтан, әҙерләнеү, һауыт-һаба йыуыу кеүек мәшәҡәттәре юҡ. Икенсенән, профессиональ тамада саҡырып, мәжлесте ойоштороуҙың яуаплылығын бер аҙ өҫтөңдән төшөрәһең. Әммә. бындай туйҙарҙа, улар нисек кенә оҫта үткәрелмәһен, ниндәйҙер мөһим бер нәмә юғала. Туй ғүмерҙә бер генә була торған ысын байрамға түгел, ә күңел асыуға, кәйеф-сафа ҡороуға нигеҙләнгән шоуға, формаль бер сараға әйләнә. Ата-бабаларҙан ҡалған туй йолалары атҡарыу урынына йәштәрҙе бер туҡтауһыҙ ""Әсе! "" тип ҡысҡырып үбештереү менән ялҡыта торған мәжлестә ултырыу ҡунаҡтарҙы ла арыта. Ҡоҙалар бер-береһе менән танышып та өлгөрә алмай ҡала. Ошондай ""еңел"" үткәрелгән туйҙар менән төҙөлгән ғаиләләр еңелерәк һәм йышыраҡ тарҡалмай микән? Мин килешә алмаған тағы бер күренеш. Туйҙарҙа ла, тыуған көндәрҙә лә хәҙер бүләк урынына аҡса һалалар. Совет осоронда, дефицит булыуға ҡарамаҫтан, кеше бүләккә берәй иҫтәлекле әйбер алырға тырыша, уны алдан уҡ донъя ҡыҙырып эҙләй торғайны. Хәҙер иһә баш ватаһы ла, алдан әҙерләнәһе лә юҡ: аҡса - конвертта, әйтәһе ҡотлау һүҙең - открыткала. Иҡтисадсылар иҫәпләүе буйынса, аҡсалата бирелгән бүләк әйберләтә бирелгәненә ҡарағанда 20 процентҡа отошлораҡ һәм файҙалыраҡ. Әммә, аҡсалата бүләк отошлораҡ, тип уйлағандар бүләктең ихласлыҡҡа төрөп бирелгән мәғәнәһенән мәхрүм ҡалыуын аңлаймы икән? Бүләктең бит ниндәйҙер мәғәнәһе була, ул бүләк итеүсенең уға булған ихлас мөнәсәбәтен, хистәрен сағылдыра. Владимир Путин Геннадий Зюгановтың юбилейына В. И. Чапаевтың тачанкала ултырған һынын бүләк итте - бының нимәгә ишаралағанын сырамытҡандайбыҙ. Ә В. Путиндың үҙенә ""Артҡа сигенә белмәгән берҙән-бер йән эйәһе"", тигән һүҙҙәр әйтеп, гәлсәр крокодил һынын бүләк иткәйнеләр. Эйе, кемдер берәү, Зюганов менән Путинға аҡса бүләк итеп булмай бит инде, тип ҡаршы төшәсәк. Әммә барыбер аңлағанға ишара: аҡсалата бирелгән бүләктең бындай ҡиммәте, мәғәнәһе булмай. Ул тик бүләк итеүсенең битарафлығын ғына сағылдыра, минән бурыс төштө, йәнәһе. Һатып алынған тостарҙың да, радио, телевидение аша белдерелгән ҡотлауҙарҙың да шул уҡ бурыс үтәү өсөн генә икәне аңлашыла. Ысын күңелдән әйтелгән һүҙҙәр, ябай ғына бүләк аҡса менән иҫәпләп булмаҫлыҡ ҡиммәткә эйә барыбер. Шулай итеп, көнсығыш дәүләттәрендә айырым сәнғәт булған бүләк биреү йолаһы беҙҙә ябай алыш-бирешкә ҡорола башланы, йәғни бөгөн һин миңә күпмелер сумма бүләк иттең, иртәгә уны мин һиңә кире ҡайтарып бүләк итәсәкмен. Тимәк, бүләк - түләп алыуҙың бер төрөнә әйләнә бара. Ошо ла сәбәпсе ихласлыҡтан яҙыуыбыҙға. Кешеләр менән кешеләр, туғандар менән туғандар, дуҫ менән дуҫ араһының һыуыныуы ла ошонан килмәйме ни? .. Илдар ҒӘБИТОВ. Беҙҙең МАХ каналына ҡушылығыҙ!",АҠСАҒА ЙӘН ҺАТМА,0,analytics,Йәмғиәт,5750,https://tamasha-rb.ru/articles/obshchestvo/2026-02-09/a-sa-a-y-n-atma-4571198,2026-02-09T20:16:00+00:00
"Боҙолмай торған аҙыҡ-түлек, консервалар, дарыуҙар, йылы ойоҡбаштар һәм бирсәткәләр, йылы кейем, юрған кеүек әйберҙәргә ҡушып, күңел йылыһын һалып яҙған хаттарын, Яңы йылға ҡотлауҙарын, хеҙмәт дәресендә үҙҙәре эшләгән талисмандарҙы ла һалғандар. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Хаттар ҙә яҙғандар,0,analytics,Донъя,635,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-12-22/hattar-ya-andar-4517217,2025-12-22T15:02:00+00:00
В Уфе в Башопере в рамках Международного фестиваля балетного искусства имени Рудольфа Нуреева открылась выставка фотокорреспондента газеты «Республика Башкортостан» Александра Данилова «Путь к совершенству».,В Уфе открылась персональная выставка фотохудожника Александра Данилова,0,analytics,Йәмғиәт,207,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-03-18/v-ufe-otkrylas-personalnaya-vystavka-fotohudozhnika-aleksandra-danilova-4164665,2025-03-18T13:45:00+00:00
"Республика етәксеһе башҡортса һөйләшкән уйынсыҡтар етештергән Руфия Ханова менән әңгәмәләште. Күп балалы әсә әйтеүенсә, уны был бизнес төрөн һайларға балалары күндергән. Радий Хәбиров уға дәүләт субсидияларынан файҙаланырға кәңәш итте. МПП-Күмертау предприятиеһы директоры Евгений Иванов БУДИ БАСА компанияһы өсөн йомшаҡ уйынсыҡтар,  уйынсыҡ кейем-һалымы һәм аксессуарҙар етештереүҙәре тураһында һөйләне. Фирма Башҡортостандың Сәнәғәтте үҫтереү фонды аша ташламалы кредит алған. Умка предприятиеһы етәксеһе Мая Крепановская йомшаҡ мебель, сенсор бүлмәләре өсөн ҡорамалдар етештереү тураһында мәғлүмәт бирҙе. Балалар уйынсыҡтары етештереүселәргә ярҙам иткәнегеҙ өсөн рәхмәт, был беҙҙең өсөн бик мөһим, – тине ул Радий Фәрит улына. Уйынсыҡтар етештереү – ҡатмарлы тармаҡ, ул Киров, Түбәнге Новгород, Мәскәү ҡалалары һәм өлкәләрендә генә һаҡланып ҡалған, – тине Радий Хәбиров журналистар менән әңгәмәлә. – Башҡортостанда балалар өсөн тауарҙы 80-дән ашыу предприятие етештерә. Беҙ Балалар тауарҙары етештереүселәр кластеры ойошторҙоҡ һәм хәҙер шуның менән шөғөлләнергә теләгән төбәктәрҙе берләштерәбеҙ. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Беҙҙә балалар тауарҙары етештереүселәр кластеры эшләй,1,news,Яңылыҡтар,1529,https://amanat.su/news/novosti/2025-06-06/be-balalar-tauar-ary-eteshtere-sel-r-klastery-eshl-y-4267487,2025-06-06T11:00:00+00:00
"Казанда ""Мин татарча сөйләшәм"" чарасы, 2025 елның апрелефикерләр2025 ел Татарстандагы сәяси тормышта бушлык булды. Дөрес, быел Татарстан президентысайлаулары узды, әмма ул үтә дә формаль рәвештә үтте. Бәйсез күзәтүчеләр булмады, сайлауга бигрәк тә яшьләрне әлеп итү, гамәлдәге президент Рөстәм Миңнехановка тавыш бирергә чакыру эше алдан ук башланган иде. Югары процентлар, халыкны ябырылып сайлауларга килүе белән мактандылар, бернинди сайлау альтернативасы да, интрига да юк. Шулай да сәяси торгынлыкны татар теле тирәсендә чыккан шау-шу гына бераз селкетеп алды. Узып баручы елның чын сәяси мәсьәләсе итеп татар теле өчен көрәш имитациясе булып алды. Федераль хакимият мәктәптә татар теле дәресләрен тагын да кыскартырга теләде — моны Мәскәү ""реформа"" һәм бюрократик формулировкалар артына яшерде. Сүз дәрес сәгатьләре турында гына түгел иде, ә стандартлар дигән сүзләр белән еллар дәвамында астыртын барган урыслаштыру сәясәтен ныгытып кую турында барды. Татарстан депутатлары сак кына булса дакаршы чыкты, Татарстан хакимияте дәүләт тагарагыннан ашаган блогерларны да эшкә икте, халык фикере дип алардан кайбер сүзләрне әйттерде. Нәтиәдә депутатлар компромисскаиреште. Әмма чын көрәш 2017 елда мөһим иде, ул вакытта татар тел мотлак укутылырга тиешле фәннәр исемлегеннән чыгарылды. Иң мөһиме — халык арасында бернинди каршы чыгу, фикер әйтү булмады. Тоталь тынлык. Бөтен активизм буылып үтерелде. Хәтта гап-гади, куркыныч дип саналмаган темаларга да фикер белдерүгә урын калмады. Азмы-күпме фикер әйтә алган кешеләр Татарстанда калса да, аларга басым көчәйде, алар контрольдә тотыла, аларгаинаять эшләре ачыла, эштән куыла, кемдер инде кулга алыныптикшерү изоляторларында утыра. Бүген Татарстан, татар дөньясындагы вакыйгаларга сәясәт белгече, Дөнья татар шурасы әгъзасы Руслан Айсинкүз сала, нәтиә чыгара. Без аңа берничә сорау бирдек. — Сезнең фикерегезчә, 2025 елда Татарстанга һәм аның халкына, аның киләчәгенә йогынты ясаган иң мөһим вакыйгалар нинди булды? Руслан Айсин—Репрессияләр дәвам итә. Башта кешеләргә психологик яктан басым ясалган иде, быел күрдек: турыдан-туры реперссияләр бара, кешеләрне төрмәгә тыгалар. Татар халкының асыл шәхесләрен карасак, Фазыл Вәлиәхмәтовшәхси фикере өченизоляторда утыра. Өлкән, ихтирамлы кеше, татарның зыялысы. Татар теле өчен кыйналган Энгел Фәттаховның мәхкәмәседәвам итә. Журналист Искәндәр Сираинысындырырга телиләр, башта тентүләр, аннары инаять эшләре ачылды. Гел селкетеп торалар. Татар милли хәрәкәтенең ветераны Зиннур Әһлиуллинны 2,5 елга шартлы мөддәткәхөкем иттеләр. Тыныч кына яшәмәсеннәр диләр. Татар тарихын өйрәнгән галим Рамил Хәйретдиновбашта төрмәгә утыртылды, аннары шундаан бирде. Милли анлы журналист Рәмис Латыйповны Мәскәү шовинситларының эләкләре аркасындаэштән алдылар. Мөслим, аннары Түбән Камада итәкче булган Рамил Мулинныкулга алдылар. Ул татар анлы кеше. Мәскәү куәт структуралары андый кешеләрне хакимияттән ерак тотарга тырыша, юк итәр өчен инаять эшләре ачыла. Фәүзия Бәйрәмовага мәгълүмати һөүм оештырылды, аннары иске әңгәмәсендә әйткән фикере өчен мәхкәмә каршына китереп бастырдылар, штраф салдылар. Әле бу юбилей кичәсендә! Бусы — бер. Икенчесе — сугыш туктамады. Татарстан бу сугышка нык бәйләнгән. Татарстан белән Башкорстаннан сугышка китүчеләр дә күп, шул сәбәпле һәлак булучылар күп. Үлүчеләр, яраланучылар саны яшерелә, әмма бәйсез медиаларның саннарына караганда, Татарстанда мәетләр саны беләналдынгылар рәтендәһәм бу татарларның киләчәгенә коточкыч начар йогынты ясый. Өченче вакыйга —ул легендар ""Татарстан яшьләре"" газетасыныңябылуы. Бу — татар дөньясы өчен кара тамга. Аның кебек газеталар бүтән юк. Суверенитет елларында һәр татар укыган медиа. Татар мәнфәгатен яклый торган, үз юлы белән бара торган, бөтен көчле журналистларны, публицистларны туплаган, татар телендәге иң сыйфатлы газета 2025 елның азагында үлде. — Татарстан быел нәрсәне югалтты, ә нәрсәгә ирешә алды? — Республика сәяси субъектлыгын югалта бара. Мәскәү барысын да тартып ала, Татарстан берни эшли алмый, ул чигенә. Элита нидер тырыша, әмма нәтиәсе күренми. Татар мәктәпләре ябыла, ""мин —урыс"" дигән шигар Татарстанга да үтеп керә. Сугыш, урыс пропагандасы көчәйде. Татар конгрессы урыс дөньясы алып барган сугышка хезмәт итү юлын сайлады, Донецки якларынайөри, Сабантуйлар уздыра. Моннан соң бу оешма татар исеменнән сөйли алмый. Татарстан казнасында акча азая бара, булган акча сугышка, аңа бәйле инфраструктурага китә. Мәскәү Татарстан бай дип санап күбрәк умырып алырга тырыша. Татар теленә грант дипбер миллион сумдип шапырынып сөйлиләр. Бу татарның йөзеннән көлү, мыскыл итү. Көлкеле сумма, бу бер түрәнең ял бәясе бит, татарга грант бирелде дип сөйләргә дә оят. — Сезнең өчен 2025 ел нинди булды? — Без заманны сүгә алмыйбыз, бары тик бу халәттә үзебезнең эшчәнлеккә, авырлыкны ничек кабул итә алуыбызга бәя бирә алабыз. Миңа Газзәдәге сугыш нык тәэсир итте, аны авыр кичердем, әмма, шөкер, басылды ул сугыш. Дөнья Татар шурасын оештырдык, шактый эш башкарылыды. Каядыр ишекләр ябыла, әмма тәрәзәләр ачык кала дип мөмкинлекләрне куллану мөһим. — Татарстан өчен һәм, гомумән, Русиядәге татарлар өчен 2026 ел нинди булыр? — Сугышның активлыгы кимесә, Татарстан яңа өмет сулыш ала ала, әмма фундаменталь рәвештә үзгәрешләр булмаячак. Беренче чиратта Мәскәүдә үзгәрешләр булырга тиеш. Татарстан нык Мәскәүгә бәйле. Системга этеп кертелгән, Мәскәү дилбегәне ычкындырмый. АКШ санкцияләрдән баш тартса, ә ул нефть-химия тармагына бәйле, Татарстанга икътисади яктан иңелрәк булачак. Әмма ул акча республикада калмый. Күп эшлисең икән, акча барыбер Мәскәүгә китәчәк. Путин Татарстанга сәяси статусны калдырыр ул, репрезентатив формада Мәскәүгә ул бик мөһим, чөнки Путин Татарстанны гарәп илләре каршында, ислам дөньясында оста файдалана. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Татарстан-2025: репрессияләр, телне кисү, өркетелгән әмгыять",0,analytics,Татарстан,5806,https://www.azatliq.org/a/33635330.html,2025-12-29T09:06:16+00:00
"Медиктарҙы Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министрының беренсе урынбаҫары Урал Килсенбаев видеобәйләнеш аша сәләмләне: -Башҡортостанда һаулыҡ һаҡлау өлкәһенә ҙур иғтибар бирелә. Республика етәксеһе Радий Хәбиров бигерәк тә инфраструктура үҫешенә айырым иғтибар йүнәлтә. Быйыл июндә Өфөлә республика кардиология үҙәгенең яңы корпусы асылды. Йыл аҙағына тағы ла 6 балалар һәм ололар поликлиникаһын төҙөлөп бөтәсәк. Шулай уҡ Радий Фәрит улы ярҙамы менән ФАП-тар яңыра. 2021 йылдан алып республикала 361 модулле ФАП төҙөлдө. Волга буйы федераль округы буйынса төҙөлгән ФАП-тарҙың яртыһынан күберәге беҙҙең республикала. Быйыл тағы 134 яңы пункт төҙөлөп ҡуйыласаҡ. Бынан тыш 9 һаулыҡ һаҡлау учреждениеһында капиталь ремонт башҡарыласаҡ. Бөгөнгө көндә Башҡортостан һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә һанлы трансформация лидеры. Беҙҙең алда кеше һаулығын нығытып, республика халҡының ғүмер оҙайлығын арттырыу өсөн Оҙайлы һәм әүҙем тормош, Ғаилә, Һаулыҡ һаҡлауҙың яңы технологиялары кеүек яңы милли проекттарҙы ваҡытында һәм сифатлы бойомға ашырыу буйынса яңы маҡсаттар тора. Ҡыҙғанысҡа күрә, маҡсатҡа ҡуйылған ғүмер оҙайлығы күрһәткестәренә етә алмайбыҙ. Республикала муниципалитеттар араһында үлемдең юғары күрһәткестәре менән Борай, Ауырғазы, Архангель, Балтас, Стәрлебаш райондары айырылып тора. Ә түбән күрһәткестәр Өфө, Стәрлетамаҡ, Бөрө райондарында, Өфө, Нефтекама, Стәрлематаҡ һәм Октябрск ҡалаларында билдәләнгән. Республикала эшкә яраҡлы йәштәге 2 миллион 300 мең кеше йәшәй. Был республика халҡының 60 проценты. Быйылғы йылға 1 миллион 600 мең кешегә профилактик медицина тикшереүе үткәреү планлаштырылған. Был бик етди эш, - тине Урал Таһир улы. Айрат Рәзиф улы республика һаулыҡ һаҡлау учреждениеларының тәүге ярты йыллыҡ эшмәкәрлеге менән таныштырҙы. Ярты йыл арауығында һаулыҡ һаҡлауҙың беренсе звеноһын модернизациялау программаһы сиктәрендә 4980 берәмек медицина ҡоролмаһы, 99 санитар автомобиль алынған. Милли проекттар сиктәрендә лә һаулыҡ һаҡлау учрежениеларына ремонт яһау, ҡоромалар менән йыһазландырыу дауам итә. Халыҡҡа профилактик медосмотрҙар, диспансеризация үткәреү сирҙәрҙе иртә билдәләү мөмкинлеген бирә. 2025 йылға 1 миллион 859 216 кешегә тикшереү планлаштырылһа, әлеге ваҡытҡа уны 971 445 кеше үткән. Асыҡланған сирҙәр араһында тәүге урында ҡан әйләнеше системаһы, ашҡаҙан-эсәк ағзалары ауырыуҙары тора. Сәләмәт республика – сәләмәт төбәк, Сәләмәтлек поезы сиктәрендә табип-белгестәр быйыл 157 тораҡ пунктты хеҙмәтләндергән, 90 202 тикшереү үткәргән. Яһалма интеллект технологиялары нигеҙендә 117 мең тикшереү үткәреләгән. Республикала 69 компьютер томографы, 192 һанлы ренген аппараты, 63 һанлы маммограф, 57 һанлы флюорограф тоташтырылған. Министр шулай уҡ кадрҙар, льготалы дарыу препараттары, табиптар өсөн конкурстар, гранттар, проекттар тураһында һөйләне. Артабан Башҡортостанда демографик күрһәткестәр, мотлаҡ медицина старховкалау төбәк программаһы тураһында һөйләшеүҙәр булды, Белорет медицина округына ҡараған ойошмаларҙың тәүге ярты йыллыҡ эшмәкәрлегенә йомғаҡлау яһалды. Сара сиктәрендә коллегияла ҡатнашыусылар район дауаханаһын ҡараны. Учреждениеның матди-техник торошо, медицина ҡорамалдары менән йыһазландырыу кимәле, дауалау процесын ойоштороу буйынса мәғлүмәттәр менән танышты. Медицина хеҙмәткәрҙәренә наградалар тапшырылды Коллегияһы барышында медицина хеҙмәткәрҙәрен бүләкләү тантанаһы уҙҙы. Район үҙәк дауаханаһының анестезиолог-реаниматологы, хирургы Епифанов Игорь Серафимовичҡа ""Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған врачы"" тигән маҡтаулы исем бирелде. Шәфҡәт туташы Сәғитова Тәнзилә Хәйҙәр ҡыҙы ""Башҡортостандың һаулыҡ һаҡлау отличнигы"" билдәһенә лайыҡ булды. Дауахананың палата шәфҡәт туташы Луиза Айытбаеваға һәм Исламбай ФАП-ы фельдшер-акушеры Зәбирә Әхмәтйәноваға министрлыҡтың Почет грамотаһы тапшырылды. Район үҙәк дауаханаһы терапевты Инзиә Салауатова менән палата шәфҡәт туташы Рәзилә Миндеғолова министрҙың Рәхмәт хатына лайыҡ булдылар. Район үҙәк дауаханаһына - яңы автомобиль ""Һаулыҡ һаҡлау"" милли проектының Һаулыҡ һаҡлауҙың беренсел звеноһын яңыртыу федераль проекты сиктәрендә Белорет медицина округына ҡараған 3 дауалау учреждениеһына, шул иҫәптән беҙҙең Бөрйән районы үҙәк дауаханаһына, түшәктә ятҡан сирлеләр өсөн ҡулайлаштырылған Лада Ларгус автомобилдәре тапшырылды. Район хакимиәте башлығы Рәмил Абдуллин һәм дауахананың баш табибы Тимур Насыров Һаулыҡ һаҡлау министры Айрат Рәхмәтуллинға күрһәткән ярҙамдары өсөн рәхмәт һүҙҙәрен еткерҙе.",Һаулыҡ һаҡлау өлкәһе иғтибар үҙәгендә,0,analytics,Сәләмәтлек,4412,https://tanburz.ru/articles/-auly-ur-bayly/2025-07-21/auly-a-lau-lk-e-i-tibar-gend-4323888,2025-07-21T12:00:00+00:00
"Кырымда куәт оешмалары вәкилләре (архив фотосы)Бу хакта омга көнне Фейсбукта ""Крымская солидарность"" хәрәкәте активистларыхәбәр итте. Экстремизмга каршы үзәк хезмәткәрләре апалы-сеңелле Хатиә Кантемирова һәм Зера Базирова йортларына иртәнге сәгать алтылар тирәсендә килгән. Тентү вакытында планшет, телефон, дини китаплар алынган. Бер хатыннан улы турында сораштырганнар, чөнки ул Төркия һәм Беларуска барган булган диелә. Гаепләүләр яки тоткарлаулар турында хәбәр ителми. Кырым аннексиясеннән соң хокук саклау оешмалары ирле халык йортларында тентүләрне даими уздырып тора, кырымтатар активистларын тоткарлый. Куәт оешмалары вәкилләре әлеге эшчәнлекне экстремизм һәм террорчылыкка каршы көрәш белән аңлата. Хокук яклаучылар мондый тикшерү чараларын сәясиләштерелгән дип саный. Безнеңканалына язылыгыз! Иң кызыклы хәбәрләрне беренче булып укыгыз.",Акмәчеттә ике йортта тентү вакытында дини китаплар алганнар,1,news,Яңылыҡтар,846,https://www.azatliq.org/a/28956525.html,2018-01-05T10:11:47+00:00
"Билбау тимрәүе  йонсотҡанда,  зыян күргән урындарға  көнөнә бер нисә тапҡыр алма һеркәһе һөрткәндә  ауыртыу һәм ҡысытыу баҫылыр.  Бынан тыш, һыу менән ҡатыштырылған һеркәне (ярты стакан һыуға бер балғалаҡ еһркә)  көнөнә өс тапҡыр  эсергә кәрәк.  Бынан тыш,  ауыҙ эсе боҙолғанда уны  алма һеркәһе менән сайҡатырға мөмкин. Алма һеркәһе тирегә яҡшы йоғонто яһай – ул йомшаҡ һәм һығылмалы булып ҡала. Уның менән битте, ҡул тиреһен, аяҡтарҙы  ыуырға була. Ангина  менән ауырығанда  төнгөлөккә бер ҡалаҡ алма һеркәһе эсергә кәңәш ителә. Әммә уны әҙ-әҙләп кенә йотоп эсергә кәрәк. Аяҡтарҙағы ҡан тамырҙарының киңәйеүен дә алма һеркәһе менән дауалайҙар. Бының өсөн тамырҙары ҡалҡып сығып торған урындарҙы уның менән ыуырға кәрәк. Был процедураны  көн һайын йоҡлар алдынан эшләргә. Шуға өҫтәп бер стакан йылы һыуға ике-өс балғалаҡ  алма  һеркәһе ҡушып эсергә кәңәш итәләр. Тырнаҡтарҙағы бәшмәктәрҙән дә алма һеркәһенең файҙаһы тейә. Микоздарҙы дауалауҙың бер нисә ысулы бар: - тиренең зыян күргән урындарын көнөнә бер нисә тапҡыр алма һеркәһе менән эшкәртеү. Быны  ауырыуҙан  тулыһынса ҡотолғансы эшләргә кәрәк. - төнгөлөккә аяҡтарҙы  алма һеркәһе ҡушып әҙерләнгән ваннаға тығып ултырыу. Ул бер ҡалаҡ тоҙ, 2 – 3 балғалаҡ һеркә һәм 2 л йылы һыуҙан әҙерләнә. – бәшмәктән зыян күргән тирегә алма һеркәһе һөртөп, өҫтөнән 1:41 нисбәтендә һыу менән һеркә иретмәһенә тығып алынған кизе-мамыҡ ойоҡбаш кейергә, өҫтөнән йылы ойоҡбаш кейеп, улар кипкәнсе сисмәҫкә.",Алма һеркәһе бик яҡшы дауа,1,news,Яңылыҡтар,1444,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-22/alma-erk-e-bik-ya-shy-daua-4588323,2026-02-22T16:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРеспубликада шәһәр бүлгеләре һәм муниципаль районнар депутатларын сайлау 8 сентябрьдә узачак. Бүген, 3 июньдә, Башкортстан башлыгын сайлау турында фикер алышкан чакта республика башлыгы Радий Хәбиров Башкортстанда депутатлар сайлавы да көтелә дип искәрткән. Ул муниципалитетлар башлыкларына мөрәәгать итеп, һәр муниципалитеттан Украинадагы сугышта катнашучылар да тәкъдим ителсен дип сораган. Бу хакта ""Пруфы""иткерә. Хәбиров 8 сентябрьдә республиканы шәһәр бүлгеләре һәм муниципаль районнар депутатларын сайлау көтә дигән. ""Игътибар итүегезне сорыйм, депутатлар арасына һичшиксез ""махсус хәрби операция""дә катнашучылар, аннан сугышып кире кайтканнар да эләксен инде. Анда Ватанны саклаган, чын патриотизмның һәм, гомумән, тормышның нәрсә булуын аңлаучы булдыклы һәм эшчән кешеләр бик күп. Шуңа күрә үтенеч - алар һәр муниципалитетта тәкъдим ителсен"", дигән ул.30 майда Башкортстан Дәүләт ыены республика башлыгын сайлау көненбилгеләгән иде. Ул Бердәм тавыш бирү көнендә — 2024 елның 8 сентябрендә үтәчәк. Белгечләр фаразлавынча, сайлауларда төп зат — республиканың хәзерге башлыгы Радий Хәбировбулачак. Апрельдә Русия президенты Владимир Путин Хәбировның Башкортстан башлыгы булып калу ниятенхуплады, әмма аңа халык белән күбрәк эшләргә кушты. Хәбировның көндәшләре — төбәктәге ""систем оппозиция""нең фиркаләре лидерлары булыр дип көтелә. ""Путинны сайлаган кебек сайлаулар булачак, һәр фиркадән Хәбировка каршы ""күз буяу өчен генә"" намзәт чыгарылачак"", дигән "". Реалии""-га белгеч, исемен күрсәтмәү шарты белән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Хәбиров сайлауда һәр муниципалитеттан Украинадагы сугышта катнашкан кешеләр дә тәкъдим ителсен диде,1,news,Яңылыҡтар,1668,https://www.azatliq.org/a/habirov-saylauda-ukrainadagi-sugishta-katnashkan-keshelar-da-takdim-itelsen-dide/32976987.html,2024-06-03T13:05:38+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАйтуган Абдуллин, Денис Икбаев, Мурат Бикбулатов, Илмир Рыскулов һәм Айбулат Нигъмәтовны ""киңкүләм тәртипсезлекләрдә катнашу""да һәм ""хакимият вәкиленә карата гомер белән сәламәтлеккә куркыныч тудырмый торган көч куллану""да гаепле дип тапканнар. Бүген, 26 февральдә Оренбур өлкәсенең Орски шәһәрендәге Ленин районы мәхкәмәсе хөкемдары Алексей Алексеев""Баймак эше""ндә гаепләнүче биш кешегә: Айтуган Абдуллинга, Денис Икбаевка, Мурат Бикбулатовка, Илмир Рыскуловка һәм Айбулат Нигъмәтовка хөкем карарлары игълан иткән. Бу хакта мәхкәмәнеңматбугат хезмәтенәсылтама белән ""Медиазона""иткерә. Аларның һәркайсын бишәр елга ирекләреннән мәхрүм иткәннәр һәм гомуми тәртипле төзәтү колониясенә ибәргәннәр. Мәхкәмә сайтындагыэш кәгазьләреннәнкүренгәнчә, бишесен дә ""киңкүләм тәртипсезлекләрдә катнашу""да (инаять кодексының 212 маддәсе, 2 өлеше) һәм ""хакимият вәкиленә карата гомер белән сәламәтлеккә куркыныч тудырмый торган көч куллану""да (инаять кодексының 318 маддәсе, 1 өлеше) гаепле дип тапканнар. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Орскида ""Баймак эше""ндә гаепләнүче биш кеше бишәр ел колониягә хөкем ителде",1,news,Яңылыҡтар,1059,https://www.azatliq.org/a/orskida-baymak-eshe-nda-gaeplanuche-bish-keshene-harkaysin-bishar-elga-koloniyaga-hokem-itkannar-/33328785.html,2025-02-26T13:18:30+03:00
"Александр БастрыкинфикерләрРусия тикшерү комитеты башлыгы Александр Бастрыкин Мәскәүнең Украинага каршы сугыш алып баруын чит илдән торып тәнкыйтьләүче Русия шоу-бизнесы йолдызларын тәнкыйтьләде һәм алар кире кайткач гаскәрне ""кимсеткән өчен"" авап тотачак дип янады. Бу хакта ул ТАССкаәйткән. ""Бу аларның хәзер яши торган илләрендәге сәясәткә ярарга тырышуы белән бәйле. Әмма берничә елдан кайсы да булса кире кайтырга уйлый икән, гамәлләре өчен канун нигезендә авап бирергә туры киләчәк"", диде ул. Ул чит илдәге Русия шоу-бизнесы йолдызларын ил гаскәрен каралтуда, әзадан качып чит илдә акча эшләүләрен дәвам итәргә омтылуда гаепли. Аның әйтүенчә мондый танылган затлар үзләренең ышанычсыз булуын күрсәткән. ""Дистә еллар буе концертларына килгән гади гражданнар хисабына күпмиллионлык байлык алдылар һәм шушы илдән йөз чөерделәр. Тик билгеле булганча, сатлыканнарга бер ирдә дә шат булмыйлар"", дигән Бастрыкин. Шул ук вакытта тикшерү комитеты башлыгы Русия Конституциясенең үз гражданнарына фикер һәм сүз иреге, үз карашларын ирекле белдерү хокукын бирүе, цензураның теләсә нинди төрен тыюы турында әйтмәгән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Бастрыкин Русиядән китеп Украинадагы сугышка каршы чыгучы йолдызларга янады,1,news,Яңылыҡтар,1207,https://www.azatliq.org/a/32840368.html,2024-02-28T07:16:34+00:00
"Бер ир урамда һулҡылдап илаусы әбейҙе осрата. – Әбей, ниңә илайһың, әллә берәйһе рәнйеттеме? – Улым, янсығым менән аҡсамды урланылар. – Аҡсаң күпмерәк ине һуң? – Күп, улым, илле һум. – Бына һиңә, әбей, илле һум, илама! – Улым, бәлки, янсығымды ла бирерһең, ә? ! Ауылыбыҙҙа 89 йәшлек әбей йәшәй. Уға икмәк, һөт, ҡайһы берҙә сәкүшкә һатып алам. – Һин үлгәс, яңғыҙым тороп ҡалырмын инде, – ти ул. Айгөл тыуған көнөндә мәктәпкә кәнфитте бик күп итеп алып килә, ҡалған балалар, ғәҙәттә, класташтарына берәр генә кәнфит тарата. Сөнки уның атаһы стоматолог булып эшләй. Ир менән ҡатын кис көнө кухняла һөйләшеп ултыра. – Беҙҙең күрше бик аҡыллы кеше икән. – Ниңә уйлай тип уйлайһың? – Улыбыҙҙың тыуған көнөнә барабан бүләк иткәс: Уның эсендә нимә барлығын беләһеңме? – тип һорарға уның ғына башы етте. Мин бала саҡта археология менән шөғөлләнергә ярата торғайным, ә әсәйем уны картуф ҡаҙыу тип атаны. Мин һәр ваҡыт кәңәштәремә ҡолаҡ һалыусыларҙың хаталарында өйрәнәм. Домофондан ҡурҡытыу бик еңел. Тотаһың да теләһә ҡайһы фатирға шылтыратаһың: – Ишекте асығыҙ! – Асмайым. – Ә мин һинең ҡайҙа йәшәгәнеңде беләм. Бер ир бар көсөнә ҡулдарын һелтәй-һелтәй урамдан атлай. Икенсеһе янына килеп һорай: – Ниңә ҡулдарыңды һелтәйһең? – Ҡамасаулама! Крокодилдарҙы ҡыуам. – Бында бер ниндәй крокодилдар юҡ та баһа! – Шуға күрә юҡтар ҙа! Бөгөн миңә кемдер, һин ата ялҡау, тине. Ә мин уға телемде әйләндереп, саҡ яуап бирмәнем. – Официанттар тәрилкәлә ҡалған аҙыҡты ашап бөтөрәме? Ит киҫәктәре, йәшелсә, гарнир шунда. – Юҡ, улар беҙгә килтергәнсе ашай. Ә беҙ уларҙан ҡалғанын ашап бөтөрәбеҙ. Маҡтаныу – насар, меҫкенләнеү – насар, дөрөҫтө һөйләү – насар. Тимәк, телде күрһәтергә генә ҡала. Беҙҙең йортта ғашиҡтарға май шәме яҡтыһында тамаҡ туйҙырырға, балаларҙы компьютерҙан айырырға, уларҙың ата-әсәләрен телевизорҙан сериалдар ҡарауҙан мәхрүм итергә электрик Шәмсетдиновтың бер техник хатаһы етте.",КӨЛГӘНГӘ – КӨЛКӨ,0,analytics,Юмор,1878,https://henek.info/news/k-l-m-st-r/2026-01-05/k-lg-ng-k-lk-4529142,2026-01-05T13:10:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырИюль аенда Татарстандагы төзелешләрдә эшче куллар итми башлаганнан соң республиканың төзелеш министрлыгы үзенең вәкилләрен эшчеләр эзләү өчен Үзбәкстанга ибәргән иде. Эшче куллар итмәгәнгә күрә, Татарстанның хезмәт министрлыгы вәкилләре эшчеләрне әлеп итү өчен Таикстангабарган. Таикстан хезмәт министрлыгы итәкчелеге белән очрашуда Татарстан хезмәт министрының урынбасары Клара Таетдинова""республика оешмаларында эш урыннары күп"", дигән. Шулай ук ул Татарстанда эшчеләр итмәвен дә әйткән, мәсәлән бүген бер эш эзләүчегә 15-17 вакансия тәкъдим ителә. Таетдинова республикада көн саен ""башка дәүләтләрдән дистәләгән мең эшче мигрант хезмәт куя"" дигән. Алар арасында сан ягыннан беренче урында- Үзбәкстан, икенчедә - Таикстан ватандашлары. Үз чиратында Таикстан хезмәт министры Гулнора Хасанзода илнең Татарстан белән хезмәттәшлек итәргә әзер булуын белдергән. Июль аенда Татарстандагы төзелешләрдә эшче куллар итми башлаганнан соң республиканың төзелеш министрлыгы үзенең вәкилләрен эшчеләр эзләү өчен Үзбәкстангаибәргән иде. Татарстанда төзелешләрдәһәр бишенче эшче- чит ил ватандашы. ""Ун ел элек төзелештә чит илләрдән моның кадәр күп эшче көч юк иде"", дип сөйли төзелештә эшләүчеләр. 2024 елның беренче чирегенә булган мәгълүматларга күрә, Татарстан төзелешләрендә 16 752 чит ил ватандашы эшли. ""Торак һәм инфраструктура корылмалары төзелешенең арта баруын исәпкә алганда, эшчеләр кытлыгы да артырга мөмкин"", диделәр республиканың төзелеш министрлыгында. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! .уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстан түрәләре эшче көч эзләп Таикстанга барган — республикада эшчеләргә зур кытлык бар,1,news,Яңылыҡтар,1616,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-turalare-eshche-koch-ezlap-tajikstanga-bargan---respublikada-eshchelarga-zur-kitlik-bar/33105456.html,2024-09-04T14:07:40+03:00
"Альберт РәхмәтуллинфикерләрБашкортстанның ""Стоп Баш РТС"" итимагый хәрәкәте Уфада ылылык өчен түләүләрнең кыйбат булуына каршы митинг уздырмакчы булган. Тик активистларга коронавируска каршы чикләүләр бар дип, чараны үткәрергә рөхсәт итмәгәннәр. Бу хакта бүген, 29 гыйнварда, үзенең -каналында хәрәкәт активисты Альберт Рәхмәтуллинязып чыкты. ""Инде өч ел буе безнең ""Стоп Баш РТС"" хәрәкәте һәр ылылык бирү чорында ылылык өчен түләүләрнең кыйбат булуына каршымитинг үткәрмәкче була. Тик безгә кайчан карама Башкортстан башлыгының коронавирус таралу сәбәпле керткән ""югары әзерлек тәртибе"" гамәлдә булуга сылтаналар һәм рөхсәт бирмиләр"", дип сөйли активист. ""Шулай да без узган атнада Радий Хәбировны хуплап күп меңлек митинг үтүен белдек. Димәк, ул имзалаган фәрман инде гамәлдән чыккандыр дип уйлап митинг үткәрү турында хәбәр ибәрдек"", дип яза ул. Әмма активистларга чараны уздырырга рөхсәт итмәгәннәр. ""Бу ничек була соң әле! Әгәр республикада әле дә коронавирус пандемиясе икән, димәк, Радий Хәбиров йогышлы чирне алга таба да тарату өчен, төбәкнең бөтен очыннан махсус рәвештә 50 мең кешене мәйданга ыйган, моны алар бер-берсенә чир йоктырып районнарына кайтып китсен өчен эшләгән буламы? Бу чарада бит социаль дистанция белән битлек кию тәртибе дә сакланмады, әле тере Хәбировны күрү шатлыгыннан кешеләр бер-берсе белән кочаклаша һәм үбешә дә башлады. Бу нәрсә була соң? Анна Казак(Башкортстанның баш санитар табибы - ред. ) һәм аның Роспотребнадзоры кая карый? "", дип фикер белдергән Альберт Рәхмәтуллин. Моңарчы активист Башкортстанда кыш салкынрак, тарифлар да түбәнрәк булырга тиеш дипфикер белдергән иде. ""Безнең төбәкне башка төбәкләр, бигрәк тә Мәскәү белән чагыштырырга ярамый. Әйе, анда тарифлар кыйбатрак. Ләкин Башкортстанда кыш салкынрак, ылылык та күбрәк кирәк. Аннары Мәскәүдә халыкның керемнәре Башкортстан кешеләре белән чагыштырганда 2-3 тапкырга югарырак"", диде ул Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Уфа хакимияте коронавирус чикләүләре бар дип ""Стоп Баш РТС"" хәрәкәтенә митинг уздырырга рөхсәт итмәгән",1,news,Яңылыҡтар,1984,https://www.azatliq.org/a/32796034.html,2024-01-29T07:31:47+00:00
"Бөгөн болотло, яуым-төшөм көтөлмәй. Ел көнбайыштан, көньяҡ-көнсығышға күсеп, уртаса тиҙлектә. Һауа температураһы -11 градус.",Көн торошо,1,news,Яңылыҡтар,124,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-12/k-n-torosho-4533445,2026-01-12T08:10:00+00:00
"Кампус төҙөү - республиканың юғары мәктәбе инфраструктураһының фундаменталь үҙгәреүе, сөнки 4,5 меңгә яҡын студент урыны барлыҡҡа киләсәк. Өҫтәүенә, был ғәҙәти ятаҡ ҡына түгел, ә студенттар өсөн төҙөлгән ҡунаҡхана тиергә лә була. Бында студенттар өсөн уңайлы мөхит булдырыла:  театр ҙа, стадион дя яҡын, – тине Радий Хәбиров. - Бында  коворкингылар, стартаптар ҙа бар. Юғары уҡыу йортона ингән студенттар сифатлы уҡыу өсөн кәрәкле бөтә нәмәне аласаҡ. Башҡортостан  конкурс буйынса һайлап алыуҙың тәүге еңеүселәре араһында ине һәм -парктың зданиеһы төҙөлөп бөткән беренсе регион булды.  Йыл буйына -парк уңышлы эшләп килә. Ҙур Кампустар проектын тормошҡа ашырыу - ҡалалар өсөн бик мөһим һәм әһәмиәтле күренеш. Кампустар төҙөтөү Рәсәй президенты башланғысы тарафынан эшләнә һәм 2030 йылға тиклем беҙҙең илдә 25 кампус барлыҡҡа килергә тейеш. Студенттар беренсе класлы шарттарҙа йәшәйәсәк, йылы үткәүелдәр буйынса -паркына үтәсәк, унда улар уҡыясаҡ. Беҙ бындай төҙөлөштәргә ҙур яуаплылыҡ менән ҡарайбыҙ. Төҙөлөш ваҡыты бик ҡыҫҡа. Республикала ҙур проекттарҙы тормошҡа ашырған төҙөүселәр командаһы кәрәк саҡта барыһын да тапшырыр, тип ышанам. Уңыштар теләйем! – тине Айрат Ғәтиәтов, журналистар һорауына яуап биреп. Мәғлүмәт һәм фотолар Башинфом сайтынан алынды.",Өфөлә вуз-ара кампустың икенсе сираты төҙөлә башланы,1,news,Яңылыҡтар,1258,https://bashkizi.ru/news/novosti/2025-03-10/f-l-vuz-ara-kampusty-ikense-siraty-t-l-bashlany-4151460,2025-03-10T15:01:00+00:00
"Цель Фотоконкурса является запечатлеть первозданную красоту деревьев–памятников живой природы, обеспечить им необходимую заботу и сохранность для будущих поколений, повысить интерес к уникальным старовозрастным деревьям, являющимся частью природного наследия России и представляющим природную, историческую и культурную ценность для нашей страны, оказать содействие развитию внутреннего туризма в РФ, путем привлечения внимания к регионам, как месту произрастания исторических деревьев. Вся информация о конкурсе и список деревьев, внесенных в Национальный реестр старовозрастных деревьев России и утвержденных к участию в Фотоконкурсе, размещен на сайте",«Деревья – памятники живой природы» - стартовал Всероссийский фотоконкурс,1,news,Яңылыҡтар,654,https://agideljurn.ru/news/novosti/2023-03-27/derevya-pamyatniki-zhivoy-prirody-startoval-vserossiyskiy-fotokonkurs-3193390,2023-03-27T14:35:00+00:00
"Ринат ӘбделхаликовТатар әлифбасының һәр хәрефенә багышлап мультфильм төшерәчәкләр, әлеге тәкъдимне Казакъстанның татар һәм башкорт конгессы идарәсе әгъзасы Ринат Әбделхаликовясаган. Бу хакта бүген, 3 августта Казакъстаннан килгән татарлар делегациясе белән түгәрәк өстәлдә проектның авторы үзе хәбәр итте, дип яза""Татар-информ"". Аның сүзләренчә, татар теленә өйрәтүче мультфильм тиздән интернетта чыгачак. ""Киләчәктә татар әлифбасының һәр хәрефенә бер серия булыр дип ниятлибез. Төп максатым – мультфильмнар интернетта булсын, чөнки статистика күрсәткәнчә, балаларның 83 проценты балалар контентын телефоннан карый"", дигән Ринат Әбделхаликов. Мультфильмнарны ""Шаян ТВ""дан да күрсәтәчәкләр диелә. ""Кайбер контентны кечкенә балалар әле аңламый, ә өлкәнрәкләренә ул инде кызык түгел. Моны туры китерә алу бик мөһим"", дип искәрткән автор. Мультфильмга шигырьне шагыйрь Рәмис Аймәтязгандиелә. Ринат Әбделхаликов фикеренчә, татар телен өйрәнү әлифбадан башланырга тиеш. Татарча ырлар балаларга ошый, алар аны иңел истә калдыра дигән ул. Ринат Әбделхаликов 2016 елда Казакъстанда татарлар өчен ""Татар авазы"" исемле интернет радио оештырган кеше. Ул яңа интернет радионың максатлары, эшләү принцибы турында Азатлыкка дасөйләгән иде. Казакъстан татарлары Казанга Татар конгрессы корылтаена килгән иде. Быелгы Корылтай татар дөньясында зур шау-шу тудырды, Русиянең Украинадагы сугышын хуплаган резолюция кабул итте. Чит ил татарлары бу карарны күбесенчә хөкем итә, Татар конгрессыннан чыгарга ыенган оешмалар дабар. Татарстанда татар теле белән бәйле вазгыять катлаулана гына барса да, Быел дөнья татар конгрессы корылтае кысаларында узган фикер алышу мәйданчыкларында татар теле мәсьәләсе аерым тема буларак күтәрелмәде. Корылтайпрограмындабу темага урын табылмаган. Мәгариф темасы милли үзаң тәрбияләү кысаларында каралды. Әмма шул ук вакытта Татарстан мәктәпләрендә татар телен сайлаучылар елдан-ел кими бара. Биш ел эчендә татар телен укучылар якынча 9 проценткакимегән. Казанда тел мәсьәләсе тагын да кискенрәк. Соңгы елларда башкалада татар телен өйрәнүчеләр саны 15 процентка азайган.2017 елда татар теленә һөүм башланганнан соң татар теленнән чыгарылыш имтиханын бирүчеләр дә кискен кимеде. Быел Татарстанда бер генә укучы татар теленнән БРИ тапшырды. Биш ел элек әлеге имтиханны 74 бала биргәнбулган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Казакъстанда татар әлифбасының һәр хәрефенә багышлап мультфильм төшермәкчеләр,1,news,Яңылыҡтар,2397,https://www.azatliq.org/a/31972290.html,2022-08-03T14:39:20+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырШулай ук илнең элекке саклану министры Йоав Галантны да кулга алырга рөхсәт бирелгән. Мәхкәмә аларны сугыш алып бару чарасы итеп ачлыкны куллануда шикләнә. Һаагадагы халыкара инаять мәхкәмәсе Израиль премьер-министры Биньямин Нетаньяһубелән илнең элекке саклану министры Йоав Галантны кулга алу карарычыгарган. Аларны Газзә Сызыгында кешелеккә каршы инаятьләр һәм сугыш инаятьләре кылуда гаеплиләр. Мәхкәмә хәбәрендә әйтелгәнчә, мәхкәмәгә кадәрге пулат Нетаньяһу белән Галант махсус һәм аңлы рәвештә Газзә халкын исән калу өчен кирәкле әйберләрдән, шул исәптән азык-төлек, су һәм дарулардан, ягулык белән электрдан мәхрүм иткән. БМО белән һуманитар оешмалар күп тапкырлар мөрәәгать итсә дә, Израил хакимиятләре Газзә сызыгына һуманитар ярдәмне чикләгән, шул сәбәпле мәхкәмә аларны сугыш алып бару чарасы итеп ачлыкны куллануда шикләнә. Шулай ук мәхкәмәгә кадәрге пулат Газзәдәге сивил халыкка максатчан һөүм дип саналырдай кимендә ике очрак булуы турында әйтә. Элегрәк мәхкәмәнең прокуроры Кәрим Хан Израилнең дә, ХӘМӘСнең дә югары дәрәәле түрәләрен кулга алу турында карар чыгаруны сораган иде. Бу хакта быел 20 майда билгеле булды. ХӘМӘСнең ул әйткән бөтен өч лидеры да: Исмаил Хәния, Мөхәммәд Дейфһәм Яхъя Синваршул вакыттан соң хәрби хәрәкәтләр яки Израил операцияләре аркасында һәлак булды. Израил Рим статутын имзалаган ил түгел һәм Халыкара инаять мәхкәмәсе юрисдикциясен танымый. Израил хакимиятләре дә, оппозиция вәкилләре дә мәхкәмә карарын кискен тәнкыйтьләде, аны ""террорчыларга бүләк"", ""оят"" дип атады. Израил президенты Ицхак Герцогбу карарны ""абсурд"" дип әйтте. Нетаньяһу канцеляриясендә исә Халыкара инаять мәхкәмәсе прокуроры Кәрим Ханны ""коррупциягә бирелгән"" диделәр, хөкемдарларны ""Израилгә карата антисемитизмда"" гаепләде. Кулга алу рөхсәте бирелгән икән, Израил премьер-министрын да, күптән түгел вазифасыннан киткән Галантны да Халыкара инаять мәхкәмәсе эшчәнлегендә катнашучы илләрнең берсенә барсалар кулга алырга тиешләр. Моны мәсәлән Европа берлегенең бөтен илләре диярлек, шулай ук Британия эшләргә тиеш булачак. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Халыкара инаять мәхкәмәсе Израил премьер-министрын кулга алу карары чыгарган,1,news,Яңылыҡтар,2199,https://www.azatliq.org/a/halikara-jinayat-mahkamase-izrail-premer-ministrin-kulga-alu-karari-chigargan-/33210899.html,2024-11-21T18:12:15+03:00
"Ғәзизә ҡабаланды. Теләгән еренә тиҙерәк барып етергә ашҡынды ул. Үҙе эстән генә: «Китеп кенә өлгөрмәһә ярар ине», – тип уйланы. Биш йәшлек Ғәзизә йәй көндәрендә өләсәһе менән баҡсаға йөрөй. Ул ҡаланан алыҫ түгел, автобусҡа ултыралар ҙа тиҙ арала барып та етәләр. Көндәр матур торһа, өләсәһе һәр саҡ ейәнсәрен эйәртә. – Эш күп унда, балам, әйҙә, тиҙерәк бара һалайыҡ! – ти. Эйе шул, баҡсала эш етерлек инде. Өләсәһе йәшелсәләрҙе тәрбиәләй, һыу һибә. Ғәзизә лә хәленән килгәнсә ярҙамлаша. Бәләкәй генә лейкаһына һыу тултырып ала ла яратҡан сәскәләре янына ашыға. Эй, ҡыуанған була үҙенең эшкингәненә. Шул сағында өләсәһе маҡтап та ебәрә ейәнсәрен. Кис етһә, автобусҡа ултырып, ҡалаға кире ҡайталар. Бына бөгөн дә ашыҡҡан урынына барып еткәс, Ғәзизә таштар менән ҡаплап ҡуйған өйөмдө асты ла ҡыуанысынан сәпәкәйләп ебәрҙе: – Көткән, ҡасмаған, урынында ғына торған! Ҡыҙ ипләп кенә уны ҡулына алды. Был йөнтәҫ кенә, йәмһеҙ генә ҙур ҡарышлауыҡ ине. Рәхәтләнеп йоҡлап ятҡан йән эйәһе, уянғас, кирелеп-һуҙылып тәнен яҙып алды. Үҙе ихлас йылмайҙы ла: – Килдеңме, Ғәзизә? – тип өндәште. Ҡарышлауыҡ менән ҡыҙ кисә кис танышҡайны. Баҡсала көнө буйы йүгереп йөрөгәндә нисек күрмәгәндер уны? Һуҡмаҡ буйлап ниҙер шыуышҡанына иғтибар итеп, шып туҡтаны. Матур көрән төҫтә, үҙе ялбыр. Арҡаһындағы йөндәре терпенең энәләре кеүек тырпайып тора. Үҙенсә Йөнтәҫ тип исем бирҙе уға Ғәзизә. Бер аҙ күҙәтеп торғас, ҡулына алып һүҙ ҡушты: – Эй, һин кем? Ҡалай ҡыҙыҡ ҡынаһың ул? !– Минме? Мин – ҡарышлауыҡ. Ә һине беләм, һин – Ғәзизә! Аптырауынан күҙҙәрен ҙур итеп асҡан ҡыҙ һорай һалды: – Һин мине ҡайҙан беләһең? – Мин бында күптән йәшәйем. Өләсәйең һиңә Ғәзизә тип өндәшә бит! Ҡыҙсыҡ ҡыуанысынан көлөп ебәрҙе: – Эйе шул, исемем – Ғәзизә! Ә мин һине Йөнтәҫ тип йөрөтөрмөн, яраймы? Әйҙә, улайһа, бергә уйнайыҡ. Ҡайтырға кәрәклеген дә онотоп, икәүләшеп оҙаҡ ҡына бергә булды улар. Автобусҡа йыйынған өләсәһе ейәнсәрен ашыҡтырҙы. Йөнтәҫкә йылыраҡ булһын, тип таштарҙан йорт яһаны ла дуҫы менән иртәгә лә осрашырға килешеп, хушлаштылар. Бына әле йоҡоһонан көскә уянған ҡарышлауыҡты ҡулына алып, усында бәүелтте, йомшаҡ ҡына арҡаһынан һыйпаны. – Килдеңме? Ә мин һине көтә инем, йоҡлап киткәнмен. – Килдем. Әйҙә, уйнап ҡалайыҡ, өләсәйем, оҙаҡлама, тине. – Уф, асыҡтым! Булмаһа, анау ағасҡа менеп алма ашайыҡ. – Әйҙә һуң! Ғәзизә ҡарышлауыҡты алды ла ул күрһәткән ағас янына килде. Ҡарышлауыҡ етеҙ генә үрмәләп менеп тә китте. – Әйҙә, һин дә ҡалышма! – тине ул. Ғәзизә «ах» та «ух» килеп ағасҡа үрмәләп маташҡайны ла, килеп сыҡмай ҙа ҡуясы. Ҡарышлауыҡ, ана, ағастың яртыһын уҙып та киткән. Ғәзизә: – Минең дә, һинең кеүек, ағасҡа тиҙ генә менгем килә. Йөнтәҫ, ярҙам ит миңә? – тип инәлде. – Ана, ҡара әле, һинең яныңда ғына һары япраҡ ята. Шуға баҫ. Тик ҡымшанмай ғына тор! Ғәзизә дуҫы әйткәнде үтәне. Йөнтәҫ уға аңлашылмаған телдә нимәлер әйткәйне, ҡыҙ шул уҡ минутта бәләкәс кенә ҡыҙсыҡҡа әүерелде лә, япраҡ уны осороп ҡына ҡарышлауыҡ янына килтереп тә ҡуйҙы. – Ә хәҙер минең арҡама менеп ултыр ҙа ныҡ ҡына тотон, тағы ла юғарыраҡ күтәреләбеҙ! – тине Йөнтәҫ. Ғәзизә менеп атланыуы булды, ул йылғыр ғына ағасҡа үрмәләне. Ҡыҙға бик ҡыҙыҡ! Бындай юғарыға уның бер ҡасан да күтәрелгәне юҡ, кәүҙәһе бәләкәй ҙә булғас, бар нәмә лә үтә ныҡ ҙур күренә икән. Быны ҡыҙыҡ күреп, Ғәзизә көлә башлағайны, Йөнтәҫ тыйҙы үҙен. – Әтеү йығылып төшәбеҙ! – тип ҡурҡытты. Бына ҙур ғына алма янына етеп туҡтанылар. – Әйҙә, ашай башлайыҡ, – тине ҡарышлауыҡ. Алманың һутлылығы! Бер алманы ашап бөткәс, икенсеһенә тотондолар. Ашап туйған ҡарышлауыҡтың йоҡоһо килә башланы. – Әйҙә, һин дә ял ит, – тине лә ҡаты йоҡоға талды. Тирә-яҡты күҙәтеп ултыра торғас, Ғәзизә лә йоҡомһорай башланы. Йөнтәҫтең арҡаһына башын терәне лә күҙҙәрен йомдо. Бына бер мәл өләсәһенең өҙгөләнеп үҙен саҡырған тауышына уянып китте ҡыҙ. – Ғәзизәү, һин ҡайҙа? Ғәзизә-ә-ә! Ай, аллам, ошонда ғына йөрө, тинем бит. Ҡайҙа ғына китеп барҙы икән балаҡайым? Ғәзизә-ә-ә-ү! Шунда ғына Ғәзизә өләсәһе тураһында бөтөнләй онотҡанын иҫенә төшөрҙө. Ныҡ итеп асыҡҡанын тойҙо үҙе. Ҡоймаҡ бешерәм, тигәйне лә өләсәһе. – Өләсәй, мин бында-а-а! Тауышы үҙенән ары китмәне әллә, өләсәһе ейәнсәрен эҙләүен дауам итте. Ҡарышлауыҡ ҙурлығы ғына булып ҡалған ейәнсәрен күрмәне лә хатта. Рәхәтләнеп йоҡлап ятҡан Йөнтәҫте төрткөләй башланы Ғәзизә. Уныһы ҡымшанмай ҙа хатта, бик ҡаты серем итә. – Мин бәләкәс кенә булғас, инде бер ҡасан да өләсәйем мине тапмаҫмы икән? Әсәйемдәр эштән ҡайтһа, мин булмағас, иларҙар инде, – тип ҡыҙсыҡ ҡысҡырып иларға тотондо. Ниһайәт, уның аҡырып илауына Йөнтәҫ уянды һәм, Ғәзизәгә ярҙам итергә теләп, баяғы һүҙҙәрен ҡабатланы. Тик, ни сәбәптәндер, ҡыҙыҡай тағы ла нығыраҡ бәләкәсәйҙе лә ҡуйҙы. Ҡурҡышынан баяғынан да нығыраҡ илай башланы Ғәзизә. – Ә-ә-ә-ә, аңланым! – тип ҡысҡырып ебәргән Йөнтәҫ ҡыҙҙы яңынан арҡаһына йөкмәне лә ағастан ергә төшөрҙө. Үҙе рәхәтләнеп көлөп ебәрҙе: – Вәт, ҡыҙыҡ! Ағас башында һине ҙурайтып булһа, ауыр кәүҙәң менән йығылыр ҙа төшөр инең бит! Йә, тиҙерәк баҫ япраҡҡа! Ғәзизә һары япраҡҡа баҫты. Йөнтәҫ үҙенең тылсымлы һүҙҙәрен өс тапҡыр ҡабатлап әйтеүе булды, ҡыҙ элекке матур сағына әйләнеп тә ҡайтты. Ҡыуанысынан Йөнтәҫте күтәреп алып, ҡат-ҡат үбеп тә алды үҙе. – Ярай, ҡайт өләсәйең янына. Иртәгә осрашырбыҙ! – тине лә ҡарышлауыҡ, үҙ юлы менән шыуышып китеп барҙы. Ғәзизә өләсәһенә ҡаршы йүгерҙе: – Өләсәй, өләсәй! Мин бында-а-а! – Ай, балаҡай, ҡотомдо алдың бит, ҡайҙа юғалып йөрөнөң һин? Асыҡҡанһыңдыр. Әйҙә, өйгә инә һалайыҡ, һине унда бик тәмле ҡоймаҡ көтә! Ул ейәнсәрен ҡосаҡлап алды. – Өләсәй, өләс, минең хәҙер Йөнтәҫ исемле дуҫым бар. Ул шундай йылғыр, ағасҡа шәп үрмәләй! Беҙ уның менән тәмле генә алмалар ашаныҡ. Ә беләһеңме, ул ниндәй тылсымлы һүҙҙәр белә? Беҙ иртәгә лә уның менән бергә уйнаясаҡбыҙ. Тағы ла килербеҙ баҡсаға, яраймы, өләсәй? – Килербеҙ, балам, килербеҙ! Яңынан өләсәһе менән бергә булыуына бик ныҡ ҡыуанған Ғәзизә бер туҡтауһыҙ тәтелдәп, тәмле ҡоймаҡ менән һыйланып, яңылыҡтары менән бүлешә ине. Сәлиә ҒАТАУЛЛИНА. Учалы ҡалаһы. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Йөнтәҫ,0,analytics,Хикәйә,6338,https://yanshishma.com/articles/akyattar/2023-08-22/y-nt-3398314,2023-08-22T20:00:00+05:00
"Татарстанның элекке һәм хәзерге президентлары Рөстәм Миңнеханов һәм Миңтимер Шәймиев. ел26 ел элек - 1991 елның 12 июнендә Татарстанда беренче мәртәбә президент сайлавы узды. Дәүләт суверенлыгын игълан иткән Татарстан Русия президенты сайлавын рәсми рәвештә уздырудан баш тартты һәм үз президентын булдырды. Бу вазифага сайланган Миңтимер Шәймиев итәкчелегендә республика 1992 елның мартында суверенлык референдумы да уздырды. Әмма бүген инде рәсмиләр бу вакыйгаларны искә алырга теләми. Азатлык елларда Татарстан президенты Миңтимер Шәймиевнең сүзчесе булган, соңрак аны тәнкыйтьләгән китабы өчен социаль төркемгә карата нәфрәт уятуда гаепләнеп бер елдан артык иректән мәхрүм ителгән журналист һәм блогер Ирек Мортазин белән Татарстан президенты вазифасы турында сөйләште. – Ирек, Татарстанның 90 нчы елларда сайланган беренче президенты эшчәнлегенә бүген нинди бәя биреп була? – Татарстанда президент инде 2001 елдан ук юк. Президентларны билгеләп куймыйлар бит. 2015 елда да сайлау имитациясе генә булды. Татарстанда президент юк хәзер. Төбәк башлыгы, татарбашы, кем дип кенә атамагыз. Моны тарихчылар тагын 15-20 елдан бәяләр әле. Мин үз бәямне Миңтимер Шәймиев: Татарстанның соңгы президенты дигән китапта бирдем инде. Ул китапны ватаныбыз бик югары бәяләде, бер елдан артык утыртып чыгардылар. Ул китапта язылганнарга әлегә берни дә өсти алмыйм. Ирек Мортазин– Шәймиев ун ел буе президент булды дип әйтә алабызмы? – Беренче һәм соңгы президент булды. Миңнехановны президент дип атап булмый. Ул төбәк башлыгы гына. Шәймиев тулысынча бәйсез иде. 2001 елга кадәр ни теләсә, шуны эшли алды. Мәскәүдән бик бәйле булмады. Миңнехановның бурычы акча эшләүдән генә гыйбарәт. Төбәкләрнең акчасы инде калмады. Хәзер төбәк башлыгы беренче чиратта лоббист вазифасын үти. Мәскәү белән, андагы министрлыклар, идарәләр, казначылар, Үзәк банк белән килешә белү кирәк. Шәймиев төбәк башлыгы буларак яхшы эшләде, Миңнеханов турында да шуны әйтеп була. Миңнеханов та зур акчалар ала алды, димәк, төбәк башлыгы буларак яхшы булды. Ә башка нәрсәләр аннан тормый. – Шәймиев 90 нчы елларда булган мөмкинлекләрне ни дәрәәдә куллана алды? – Ул мөмкинлекләрне бик уңышлы конвертацияләде. Хәзер Русиядәге иң бай кешеләр исемлегендә Шәймиев дигән фамилия дә бар. – Миңнехановтан соң Татарстанда президент вазифасы бетерелерме, яки өченче президент та булырмы? – Миңнеханов чорында ук бетерелергә дә мөмкин. Әмма аның мәгънәсе калмады инде. Татарстанның баш командиры дип тә, баш хан дип тә атый алабыз. Әмма ничек атаудан гына тормый бит. Хәзер дә президент дип атала. Әмма Татарстанның 25 ел элек булган итәкчесендәге вәкаләтләр хәзерге итәкчедә инде юк. Чагыштырып та булмый.","Ирек Мортазин: ""Президентларны билгеләп куймыйлар""",0,analytics,Татарстан,2654,https://www.azatliq.org/a/28541799.html,2017-06-12T00:37:18+00:00
"Тантана башланыр алдынан Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров легендар комдив Миңлеғәле Шайморатов һәйкәленә сәскәләр һалды. Миңлеғәле Шайморатов беҙҙең халыҡ геройыбыҙ. Күренекле полководец, легендар 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы, уникаль хәрби берләшмә командиры. Ҡыҙыл Армия дивизиялары араһында иң күп Советтар Союзы Геройҙары тап ошо дивизиянан була. Шайморатовсылар баҫып торған майҙан - республика халҡы һәм ҡунаҡтары өсөн иҫтәлекле урынға әйләнде. Был майҙандан махсус хәрби операция зонаһына ирекле батальондар китә. Улар геройҙарыбыҙҙың исемен йөрөтә. Бөгөн улар тыныс тормош, илебеҙҙең һәм республикабыҙҙың киләсәге өсөн көрәшә.","""Шайморатовсылар""ға бағышлау тантанаһы үтте",1,news,Яңылыҡтар,642,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-11/shaymoratovsylar-a-ba-yshlau-tantana-y-tte-3964519,2024-10-11T10:58:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТатарстан депутатлары фикеренчә, балигъ булмаучыларның ""хәрби комиссариатларга һәм тимер юл инфраструктурасына ут төртү очраклары"" ешайган. Татарстан Дәүләт шурасы үсмерләр арасында экстремистик һәм террорчыл активлыкны булдырмас өчен мәктәп укучылары арасында мәбүри социаль-психологик тест уздырырга тәкъдим итә. Бу хактагы мәгълүмат Дума сайтындачыкты. Татарстан депутатлары фикеренчә, балигъ булмаучыларның ""хәрби комиссариатларга һәм тимер юл инфраструктурасына ут төртү очраклары"" ешайган. Шулай ук алар балаларның кыйммәтләр системы формалашмаган, психикасы тотрыклы түгел, шуңа күрә алар имергеч йогынтыга бирешергә мөмкин, дип саный. Күпчелек ата-аналар балаларын наркотикларга тикшерүдән баш тартканга, депутатлар экстремизга тикшерүне мәбүри итәргә кирәк дип саный. Бу ""Мәгариф турындагы"" 43 нче маддәдә язылачак, анда укучыларның: ""белем бирү програмын иренә иткереп өйрәнү"", ""башка белем алучыларның абруен һәм дәрәәсен хөрмәт итү"", ""мәктәптә чисталык белән тәртипне саклап тору"" кебек бурычлары язылган. Узган ел ахырында бу маддәгә дәресләр барганда гаджетлар кулланырга ярамавы да язылган иде. Тест нәтиәләренә карап түрәләр ""профилактик, тәрбия бирү, пропаганда чараларын камилләштерә"" алачак. Шулай ук балигъ булмаучыларга һәм аларның ата-аналарына социаль һәм психологик ярдәм чаралары да кабул ителәчәк. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда мәктәп укучыларын экстремизмга тикшерергә тәкъдим итәләр,1,news,Яңылыҡтар,1482,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-maktap-ukuchilarining-ekstremizmga-bireshuchanlegen-tikshererga-takdim-italar-/33225082.html,2024-12-03T16:19:03+03:00
"Иллюстратив фотофикерләрАннексияләнгән Кырымның Курман (Красногвардейски) районындагы Бүюк Онлар (Октябрьское) бистәсендә Русия куәт оешмалары вәкилләре кырымтатарлардан дроннар турында сораштырган һәм аларга ""кисәтү""ләр тапшырган. Бу хакта ""Кырым теләктәшлеге""хәбәр итә. Әлеге ""кисәтү""ләр ""киңкүләм рөхсәтсез чараларда катнашуны"" тыюга кагылышлы диелә. Русия куәт оешмалары вәкилләре килгән кешеләр арасында сәяси тоткын Рустем Эмирусеиновһәм Арсен Абхаировныңөлкән яшьтәге әти-әнисе, ""Кырым теләктәшлеге"" хәбәрчесе Куламет Ибраимов, 64 яшьлек Шадие Катык, 61 яшьлек Зера Сативалдиеваһәм Юныс Вәлиевбар. Алар барысы да берничә көн элек ""Кырым мөселманнары"" эше нигезендә өч кырымтатар тоткарлану уңаеннан күмәк дога кылуда катнашкан булган. Шул ук көнне кисәтүне сәяси тоткын Эмиль Зиядиновяшәгән йортка, аның гаиләсенә дә китергәннәр, ул үзе берничә ел тоткында һәм 17 елга ирегеннәнмәхрүм ителде. ""Полиция хезмәткәре Эмиль Зиядинов белән сөйләшәсем килә дигән. Әнисе моның мөмкин булмавын әйткән. Полиция вәкиле сәбәбен сораган, әнисе улын төрмәдә дигән. Полиция борылып китеп барган"", дип сөйләгән сәяси тоткынның хатыны Элвие Зиядинова. Кисәтүләрне сәяси тоткын Рустем Эмирусеиновның әти-әнисе Решатһәм Зура Эмирусеиновларга да китергәннәр. Ана кеше сәламәтлеге начар булу сәбәпле полиция янына чыга алмаган диелә. ""Очкычлар, дроннар очканын күрдегезме, ди. Әйе, очкычлар оча, калганын белмим, дидем. Аннан соң сезнең янга ""махсус операция""гә каршы үгет бирергә киләләрме дип сорадылар"", ди Решат Эмирусеинов. Полиция үзләре янына өлкән яшьтәге Зуре Эмирусеинованың да чыгуын теләгән. ""Хатының чыксын, диләр. Ул каты авырый, йөри алмый, дим. Тәрәзә янына килсен дип, ишегалдына кермәкче булдылар. Тик мин аларны ишегалдына кертмәдем, чөнки ул үзен начар хис итә һәм аңа борчылырга ярамый"", ди Решат Эмирусеинов. ""Кырым теләктәшлеге"" хәбәрчесе Куламет Ибраимовка ""кисәтү""не теркәлгән урынына китергәннәр, журналист үзе башка ирдә яши. Полиция янына аның абыйсы чыккан. Тапшырылган документта ""киңкүләм рөхсәтсез чараларда"" катнашмаска кушылган. Шулай ук полиция хезмәткәрләре бистә өстеннән нинди дә булса пилотсыз очкыч очып узмадымы дигән сораулар биргән. ""Бу кисәтүне Кырымда бәясез журналистик эшчәнлеккә чираттагы мәртәбә басым ясарга тырышу дип саныйм, чөнки без 2014 елдан бирле монда булган хәлләрне яктыртабыз. Миннән тыш, тагын алты гаиләгә килгәннәр. Бу мине берничек тә туктатмый, журналистик эшчәнлегемә дә йогынты ясамаячак"", дигән Куламет Ибраимов. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Аннексияләнгән Кырымда Русия полициясе кырымтатарлардан дроннар турында сораштырган һәм аларга ""кисәтүләр"" тапшырган",1,news,Яңылыҡтар,2565,https://www.azatliq.org/a/32294262.html,2023-03-01T09:19:07+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырШул ук вакытта Татарстанда итештерелеп чит илгә сатылган агро-сәнәгать тауарлары арасында хәләл 3,5 процентын гына тәшкил иткән.2024 ел ахырына кадәр Татарстанда хәләл экспорты 16 млн долларга итәр дип көтелә. Бу узган елдан 1,5 тапкырга күбрәк. Әлеге саннарны бүген Татарстан авыл хуалыгы министрының беренче урынбасары Ленар Гарипов Казанда узучы ""Төбәкләрнең сәнәгать экологиясе"" халыкара конгрессы утырышында белдерде. — Бүгенгә хәләл экспорты 10,5 млн долларны тәшкил итте. Ел ахырына кадәр ул 16 млн долларга итәргә тиеш. Моңа Согуд Гарәбстаны, Гыйрак, Кувейт, Мисыр, Оман, Алжир, Малайзия һәм Үрдүн кебек илләр хисабына ирешеләчәк, — диде ул. Шул ук вакытта хәләл экспорты Татарстанда итештерелеп чит илгә сатылган агро-сәнәгать тауарларының 3,5 процентын гына тәшкил иткән. Быел республикада авыл хуалыгы тармагында экспорт 305 млн долларга иткән. Соңгы елларда Татарстан хәләл тармагында чит илләр белән хезмәттәшлекне арттырды. елларда чит илгә хәләл тауарлар сату 2,6 тапкыргаүскән. Бер яктан, Татарстан хәләл тармагын үстерү өчен аерым эшләр башкара. Республикада бу темага төрле чараларуза, ислам банкингысынала, хәләл туклану, хәләл хезмәт күрсәтүоештырыла. Икенче яктан, хәләл өлкәне үстерүдә зур проблемнар бар. Татарстандагы Русия колонияләрендә мөселманнарга итсез меню булмаугазарланалар, Тикшерү комитеты мәктәпләрдә хәләл туклануга күчүне тикшерә һәм башка кыенлыкларкүзәтелә. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","2024 елда Татарстанда хәләл экспорты 1,5 тапкырга артыр дип көтелә",1,news,Яңылыҡтар,1466,https://www.azatliq.org/a/elda-tatarstanda-halal-eksporti-1-5-tapkirga-artir-dip-kotela/33166894.html,2024-10-21T18:37:57+03:00
"Башҡортостанда Шыршы-2025 оператив-иҫкәртеү операцияһына йомғаҡ яһалды. 2025 йылдың 24 ноябренән 2026 йылдың 8 ғинуарына тиклем ведомство ылыҫлы үҫемлектәр әҙерләү һәм һатыу өҫтөнән көсәйтелгән контролде тәьмин итә. Был эш Экологик именлек милли проектының (национальный проект Экологическое благополучие) Урмандарҙы һаҡлау федераль проекты бурыстарын үтәүгә ҙур өлөш индерә, тип хәбәр иттеләр республиканың Урман хужалығы министрлығында. Операция барышында 1533 рейд үткәрелә. Урмандарҙы һаҡлауға, дәүләт урман инспекторҙарынан тыш, Дәүләт техник күҙәтеүе белгестәре, казак йәмғиәттәре һәм йәмәғәт инспекторҙары ҡушыла. Башҡортостан буйынса Эске эштәр министрлығы менән берлектә ойошторолған 60 стационар пост һәм 156 мобиль төркөм ҡағиҙә боҙоуҙарға ҡеүәтле кәртә ҡуя. Параллель рәүештә урман инспекторҙары легаль әҙерлекте контролдә тота: дөйөм майҙаны 50 гектарҙан ашыу булған 21 участкала эштәрҙе ҡабул итеү тикшерелә. – Ағымдағы миҙгелдә законһыҙ ҡырҡылған ылыҫлы ағастар һаны ете тапҡырға тиерлек кәмегән – был бер йыл элеккегә ҡарағанда 149 берәмеккә кәмерәк. Бөтәһе 12 йәш ағасты (26 ағас) законһыҙ ҡырҡыу факты теркәлгән. Урман фондына дөйөм зыян 86,5 мең һум тәшкил итә. Ике эпизод буйынса материалдар хоҡуҡ һаҡлау органдарына тапшырылған, улар нигеҙендә енәйәт эштәре ҡуҙғатылған, — тип хәбәр итте Башҡортостан урман хужалығы министры урынбаҫары Юнир Садиҡов. Бынан тыш, инспекторҙар урман ҡануниәтен боҙоуҙы ла туҡтатҡан. Операция барышында дөйөм күләме 415 кубометр булған башҡа тоҡомдарҙы законһыҙ ҡырҡыуҙың 27 факты асыҡлана. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.","Башҡортостанда ""Шыршы-2025"" операцияһына йомғаҡ яһалды",0,analytics,Милли проекттар,1649,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-01-26/bash-ortostanda-shyrshy-2025-operatsiya-yna-yom-a-ya-aldy-4549884,2026-01-26T06:30:00+00:00
"Өҫтәмә мәғлүмәт алыу өсөн берҙәм контакт үҙәге номеры буйынса мөрәжәғәт итергә мөмкин: .Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",МХО-ла ҡатнашыусыларға һәм уларҙың ғаилә ағзаларына ниндәй ярҙам ҡаралған,0,analytics,Йәмғиәт,265,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-20/mho-la-atnashyusylar-a-m-ular-y-ail-a-zalaryna-nind-y-yar-am-aral-an-4586398,2026-02-20T10:00:00+00:00
"Русия тышкы эшләр министры Сергей ЛавровфикерләрУкраинада басып алынган ирләрдән Русиягә чыгарылган 300 ләп баланы ""Русия гаиләләренә урнаштырганнар"". Бу хакта Русия тышкы эшләр министры Сергей Лавровбелдерде. Аның әйтүенчә балаларны уллыкка алмаганнар, ""вакытлыча карауга тапшырганнар"". ""Әти-әниләре табылырга мөмкин һәм әгәр кызыксынсалар, аларның балаларын алып китү өчен бөтен мөмкинлекләре булачак, шуны исәпкә алып мондый форманы махсус сайладык"", дип белдергән ул. Министр әйтүенчә, сугыш башланганнан бирле Русиягә 700 меңнән артык бала кергән. ""Шуларның ике меңе – ДНР һәм ЛНР ятимнәр йортында тәрбияләнүчеләр. Алар анда эшләүчеләр, бу оешмаларның тәрбиячеләре белән бергә эвакуацияләнде"", дигән Лавров. Украина ягы 2022 елның 24 февраленнән соң Русиягә чыгарылган балалар исемлеген бирүне сорап Русиягә берничә тапкыр мөрәәгать итте. Бу аларның әти-әниләрен эзли башлау өчен кирәк диелде. Кичә, 29 июньдә Ростов өлкәсе хөкүмәтенең эшчәнлеге турындагы хисапка сылтама белән ""Важные истории"" Русия хакимиятләре Украинадан 1184 бала Русиядәге гаиләләргә карауга биргән булырга мөмкин, дипхәбәр иткән иде. Бу - Русиянең бала хокуклары вәкиле Мария Львова-Беловаатаган саннан өч тапкырга күбрәк. ""Важные истории"" бу балаларның хәзерге вакытта нинди статуста булуы аңлашылмый, дип искәртә. Бу Русия басып алган ирләрдәге ятимнәр йортларында яшәгән ятим балалар булырга да мөмкин, сугышта әти-әниләрен югалтучылар да. Әлеге саннарга әти-әнисе Украинаның басып алынган ирләрендә калып, Русиягә башка туганнары белән бергә чыккан балалар да кергән булырга мөмкин. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Лавров Украинадан 300 бала ""Русия гаиләләренә тапшырылды"" дип белдерде",1,news,Яңылыҡтар,1662,https://www.azatliq.org/a/32483908.html,2023-06-30T14:02:07+00:00
"Читайте о законах, которые вступают в силу в июне.","Законы, вступающие в силу в июне этого года",1,news,Яңылыҡтар,50,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-09/zakony-vstupayuschie-v-silu-v-iyune-etogo-goda-3804318,2024-06-09T17:39:36+00:00
"иһангир хәзрәтБыелгы Рамазан аенда Русиягә Төркиядән 88 Коръән-хафиз килде. Ай буена Самар өлкәсендә 44 яшьлек иһангир хәзрәт эшләде. Ул Самар өлкәсенең авылларында һәм шәһәрләрендә мөселманнар белән очрашты, мәчетләрдә Коръән укыды. Русиянең үзәгендә мөселманлык саклануга соклануын белдерде. Үзенең дә өч улы булган иһангир хәзрәтне бигрәк тә авыллардагы балаларның татарча сөйләшүләре куандырган. Татар мунчасында каен себеркесе белән чабынуларын елмаеп искә алды ул. Татар халкының динебез Исламны саклавын һәм телле булуын да мактады. ""Безнең телебез бик охшаш, без – бер халык. Мин Самарда үземне шундый яхшы хис иттем ки, хәтта Төркиядән киткән кебек тә булмады. Мәчетләр тирәсендә - мөселман рухы. Ханымнарның ак яулыктан йөрүе күңелгә сары май булып сеңә"", диде иһангир хәзрәт.","""Самарда шундый яхшы булды, Төркиядән киткән кебек тә түгел""",0,analytics,Татарстан,786,https://www.azatliq.org/a/25467700.html,2014-07-23T14:04:45+00:00
"Башҡортостан Башлығы  Радий Хәбиров «Йылдың йәш ғалимы» премияһын булдырыу тураһында указға ҡул ҡуйҙы. Ул тәбиғи, техник һәм гуманитар фәндәр өлкәһендәге инновациялар һәм асыштар өсөн бирелә.",Республикала «Йылдың йәш ғалимы» премияһы булдырылды,1,news,Яңылыҡтар,191,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-02-03/respublikala-yyldy-y-sh-alimy-premiya-y-buldyryldy-4106231,2025-02-03T14:18:00+00:00
"Мин атайһыҙ үҫтем. Ул һуғышҡа киткәндә сабый ғына булғанмын – бөтөнләй иҫләмәйем. Беҙҙең бәләкәй генә ауылға фронттан иҫән-аман өс-дүрт кенә кеше ҡайтҡан. Шуларҙың береһе беҙҙең күрше ине. Һәләк ҡыҙыу, эсеп алһа, бисәһе менән балаларына көн юҡ. Улар ҡасып беҙгә инеп йәшенә, йыш ҡына ҡалтырашып беҙҙә төн үткәрәләр. Теге килеп аҡырына, ишекте туҡмай. Ул ваҡытта күмәкләшеп һерелдәшәбеҙ. Бахырҡайҙар: Һеҙ бәхетле, атайығыҙ юҡ, – тип беҙҙән көнләшә. Мин шуларҙы күреп: Атай шулай була икән дә, – тип уйлап үҫтем, үҙ-үҙемә ғүмерҙә лә кейәүгә сыҡмаҫҡа тип һүҙ бирҙем. Тик улай буламы һуң инде. Ағай-апайҙарым ғаилә ҡороп, бала-сағалы булғас, минең һаман яңғыҙ йөрөгәнемә хафалана башланы. Башта, уҡыйым әле, тинем. Бына диплом да алдым. Осраған береһенең: Кейәүгә сыҡманыңмы әле? – тигәне лә теңкәгә тейә. Иң ҡыйыны шул: әсәйем көйөнә. Тирә-яғыма ҡарана башларға тура килде. Мин үҙем йәмһеҙ генә булдым бит инде. Йәмһеҙлегемә күптән күнгәнмен. Шуға күрә уға иҫем киткән юҡ. Асыҡмын, еңел генә аралашып барам. Эшем дә кеше араһында. Төшөп ҡалғандарҙан түгелмен инде, бер һүҙ менән әйткәндә. Ниңә Ғиндулланы һайланым – сөнки ул да ныҡ ябыҡ, йәмһеҙ була торғайны. Бик яҡшы, ирем дә үҙем кеүек йәмһеҙ булһын, тинем инде. Өйләнешеп, бергә тора башланыҡ. Мин һәйбәт ҡатын булырға тырыштым. Әсәйҙән өйрәнелмәһә лә, китапты күп уҡый инем, яҙылғандарҙан яҡшы ҡатын тәмле итеп ашарға бешерергә, өйҙө таҙа тоторға, ирен тәрбиәләп-ҡарап торорға тейеш тип белә инем. Тырыштым китапса ҡатын булырға. Щи, борщ кеүек үҫкәндә ят булған аштарҙы ла бешерәм, Ғиндуллам эй тәмле лә эй тәмле тип маҡтай-маҡтай ашай. Бер заман был ит ҡунып, бик йәмле генә иргә әйләнгән дә киткән бит. Көн һайын күреп, күҙ өйрәнгәнме – мин үҙем быны абайламай ҙа ҡалғанмын. Бер мәл парлашып трамвайҙа китеп барабыҙ. Ике йәш кенә ҡыҙ беҙгә ҡарайҙар ҙа бышылдашалар. Ҡолаҡҡа салынды бит: Нишләп бынау матур ир был йәмһеҙ бисәгә өйләнде икән? Мин башта һүҙҙең беҙҙең хаҡта барғанын да аңлап еткермәнем. Ярай, мин йәмһеҙ инде, ә Ғиндулла. Иғтибарлап ҡараһам, эргәмдә ысынлап та ифрат та күркәм ир ултыра ла баһа. Шым ғына ҡыҙҙарға шыбырҙайым: – Эйе, ҡыҙҙар, матурлыҡ өләшкәндә мин йоҡлап ҡалғанмын, бәхет өләшә башлағанда уянып киттем. Һеҙ ҙә уяу булығыҙ. Йәтеш иттем, тегеләр ҡып-ҡыҙыл булып киттеләр ҙә шымдылар. Тора-бара иремде техникумда уҡытып та алдым, эшендә лә маҡтаулы. Бының тирәһендә ҡатын-ҡыҙ күп сыуала башланы. Мин көнләшмәнем, ғауғалашып йөрөмәнем. Күреп йөрөлә бит инде: сығып китә торған ир, сәсең менән иҙән һеперһәң дә, көнләшеп, сат йәбешеп ятһаң да, сыға ла китә, уны бер нимә менән дә тотоп булмай. Шулай, тинем дә тегеләргә иғтибар итмәҫ булдым. Ғиндуллам йылдар үткән һайын тағы ла күркәмерәк була барҙы, түрә булып китте. Әммә мине, балаларын ташламаны. Ауылға йыш ҡайта торғайныҡ. Ауылдың зәһәр телле ҡатындары ғәйбәткә оҫта бит инде, былар баш вата, ти: шундай шәп ир анау йәмһеҙ Әминә менән ниңә тора икән? .. Бер заман үҙемә төрттөрҙөләр, матур Ғиндуллаға матур ҡатын кәрәк ине, йәнәһе. Араларында сибәрҙәр ҙә, бер нисә ир алмаштырып ҡырҡылып бөткән үткерҙәр ҙә бар. Мин былай тинем: – Һүҙ ҙә юҡ, Ғиндулла матур, һәйбәт ир, мин йәмһеҙ, уныһы ла дөрөҫ. Тик мин шуны ғына аңлап етмәй инем: инде егерме биш йыл торабыҙ, нишләп мине ташлап сығып китмәй икән ул? Мәжбүрләп тотмайым, ялбармайым, китәм тиһә, бер һүҙ әйтмәҫ инем, тик улай тип ауыҙ асҡаны юҡ. Шул үҙемде лә бик аптырата. Ауыҙҙарын асып миңә текләгән бисәләр, һүҙҙәрем менән ризалашып, ашыға-ашыға баш сайҡаны. – Аптырата ине, – тип һүҙемде дауам иттем. – Ә бер көн килеп яуабын таптым бит. Юрый туҡтаным да тегеләргә йәнә күҙ йөрөтөп сыҡтым. Тегеләрҙең түҙемһеҙлеге сигенән ашып бара. – Сер бик ябай булып сыҡты бит, әүкәйҙәр. Әминәнең матурлығын аңлар өсөн, уға Ғиндулла күҙҙәре менән ҡарарға кәрәк икән. Ошонан һуң беҙҙең менән булышыуҙан туҡтанылар. Гөлсирә ҒИЗЗӘТУЛИИНА-ҒАЙСАРОВА","""Нишләп бынау матур ир был йәмһеҙ бисәгә өйләнде икән? """,0,analytics,Йәмғиәт,3824,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-05-23/nishl-p-bynau-matur-ir-byl-y-m-e-bis-g-yl-nde-ik-n-4248757,2025-05-23T20:46:00+00:00
"Ләйлә ЛатыйповафикерләрРусиянең асаба, милли һәм деколониаль активист хатын-кызлары ""Безнең хакта бездән башка — берни дә"" дигәначык хатчыгарды. Аны татар, ойрат, бурят, чечен, тува, юкагир милләтеннән булган актвистлар имзалаган. Алар милли республикаларга һәм андагы асаба халыкларга булган мөнәсәбәтне хупламавын белдерә. Хат Русиянең украинадагы сугышын хөкем итә һәм Русия хакимиятенең империячел булуын искәртә. ""Империяне киңәйтү һәм ""урыс дөньясын"" ныгыту — Кремльнең украин халкы геноцидын кылуы, канкоеш оештыруының төп сәбәбе шушы"", диелә хатта. ""Бу колониаль, империалистик табигатькә ия сугыш барышында"" Русиянең колония-ирләрендә яшәүче, этник һәм раса кимсетелүләренә дучар булган асаба халык вәкилләренең тавышы ныграк ишетелә башлады, дип яза активистлар. Алар Русия хөкүмәтенең һәм Мәскәү либераль оппозициясенең асаба халыкларга бер үк төрле каравын, аларны яки ишетмәмешкә салышуын, яки үз сәясәтләрендә файдалануын искәртә. Хат авторлары Русиядәге милли республикаларның һәм асаба халыкларның киләчәге турындагы теләсә нинди сөйләшүләр бары тик бу республикалар һәм халыкларның вәкилләре катнашында гына узарга тиеш ди. ""Халыкларның үзләреннән башка гына кабул ителгән карарларның дискриминациягә, золымнарга һәм колониаль көч куллануга китергәнен тарихтан хәтерлибез. Без моны демократик булмаган һәм нык ялгыш хәл дип саныйбыз"", диелә хаттаБу хатның авторларның берсе — журналист, сәясәт белгече Ләйлә Латыйпова. Ул бу мөрәәгать күпләрнең күптән сызлап йөргән сөяле һәм анда язылган һәр сүз ихлас дип аңлатты Азатлыкка. — Әйтегезче, бу хат ничек туды? Бу кешеләрнең берләшеп, мөрәәгать язуына нәрсә этәргеч булды? — Асаба халыкларының хәле, Русиядә аларның колониаль халәте турында язучы, әледән-әле бу теманы күтәрә торган шәхесләр бер-берсе белән күптән танышып бетте, без үзара тыгыз аралашабыз. Һәр кеше үз халкы, үз республикасы, төбәге турында яза, сөйли. Безнең проблемнар уртак. Чынында безне сугышка каршы позициябез берләштерде. Украинадагы сугыш башлану белән милләтләрнең вәкилләре Русиядәге колониаль сәясәт турында активрак сөйли башлады. Әмма ни гаәп, сугышка кадәр безне, төрле милләтләрне искә дә алмаган, бар дип тә белмәгән, телләрен, үзбилгеләнү теләкләрен исәпкә алмаган оппозицион сәясәтчеләр, Мәскәүнең либераль ""тусовка""сы итеп телгә алынган кешеләр дә безнең белән беррәттән милләтләр, Русиядәге колониаль сәясәт турында сөйли башлады. Бу бик гади аңлатыла. Алар антиимпериячел тема никадәр популяр булганын аңлады. Бу хакта сөйләүчеләр үзләренә өстәмә балл ыярга тырыша, чөнки деколониализм темасы көнбатышта актуаль, Европа, АКШ сәясәтчеләре моны исәпкә ала. Ә Русиядән чыккан либераль карашлы сәясәтчеләр көнбатыш илләргә карап эш итә. Кемдер көнбатыш акчаларына, грантларына яши. Шуңа да алар соңгы вакытта Русиянең асаба халыклары турында ешрак сөйли башлады. Яхшы күренеш кебек, шулаймы? Әмма бер әйбер бар: еш кына бу шәхесләр, сәясәтчеләр үз ягын каера, бу теманы да үзләренә рәхәт, уңайлы якка бора. Асаба халыкларның ихтыяларын белми торып, аларның фикерләрен сорамыйча акыл сату китте. Һәм Мәскәү сәясәтчеләре, оппозиция вәкилләре әледән-әле бер үк хаталар ясый. Алар да Русия хакимияте кебек асаба халыкларга өстен карауларын дәвам итә, үз мәнфәгатьләреннән чыгып фикер йөртә. Ягъни империячел караш юкка чыкмады. Һаман да алар алдынгы фикерле, ә башкалар цивилизациядән ерак тора, аларны өйрәтергә кирәк дип өстен сөйләшү, шаблонлы фикерләү дәвам итә. Кая карама, шундый риторика. Моны күзәтү бик авыр, шуңа бу хат, мөрәәгать – ан ачысы. Ягъни асаба халыкларга карата тәкәббер караш туйдырды, шуңа да бу хат бездән башка безнең турында сөйләшү туктарга тиеш дип язылды. — Ә кемгә мөрәәгать бу? Аның төгәл адресаты бармы? — Без берничә аудиториягә мөрәәгать итәргә теләдек. Төп ""сәлам"" — Русиянең либераль оппозиция вәкилләренә. Икенчесе – ул безнең фикердәшләр була алган шәхесләр. Аларны табарга, бергә тупларга теләдек. Без бу мөрәәгатьне инглиз телендә дә яздык. Аның көнбатыш илләрендә таралуын телибез. Канада, Британиядә безнең тарафдарлар барлыкка килде, анда да безне аңлаучы активистлар бар икәнен күрдек. — Либераль Мәскәү ""тусовкасы"" дигәндә бигрәк гомумиләштерү бар. Аерым сәясәтчеләр, әмәгать эшлекләрен атап буламы? Ягъни бу хат авторлары тарафыннан ""кара"" исемлеккә кертелгән шәхесләр, оешмалар бармы? — Андый ""кара"" исемлек юк, ләкин асаба халыкларын моң-зарын аңлап сөйләүчеләр гомумән бармы? Мин белмим андыйларны. Кемне алма, барысы да империячелек чире белән хаста. Кемнедер аерып та әйтә алмыйм, әмма, мәсәлән, Максим Кацискә төшә, ул деколониализм турында видео чыгарды, ачыктан-ачык көлә. Алексей Навальныйкешеләреннән республикалар, милләтләр турында фикерләр әйтүләрен ишетмәдем, хәтерләмим. Бер яктан мыскыл итү дә юк, әмма шул ук вакытта асаба халыклар, аларның да мәнфәгатьләре бар дип исәпкә алынмый булып чыга. Аларга кирәк түгел дигән хис кала. Михаил Ходорковскийныңда телендә ""татар-монгол изүе"", бу да мыскыллы караш. — Сезне ишетерләр, исәпкә алырлар дигән өмет бармы? Нинди реакция көтәсез? — Шундук авап булачагына ышанмыйм. Бу озак дәвам итә торган процесс, хатның тәэсире тиз булмас, әмма нәтиәсез калмас дип уйлыйм. Хатта язылган фикерләрне анализларга, аңларга вакыт та, кабул итәр өчен көч тә кирәк. Әлегә бернинди дә реакция булмады. Бары тик кешеләр генә яза, дөрес, безне тәнкыйтьләүчеләр дә бар. Билгеле шәхесләр әлегә бернинди дә фикер белдермәде. Әмма сәясәтчеләрнең бер өлеше үпкәләр дип чамалыйм. Безне радикаль кешеләр итеп күрсәтергә тырышырлар. Көтелгән хәл. Аптырамаячакмын. Без аерым кешеләрне тәнкыйть итмибез, без конкрет ниләр эшләргә кирәкмәгәнне аңлатып яздык. Безнең тарафдарларга исә оппозиция кешеләре белән аралашмагыз, алар белән элемтәне өзегез дип әйтелми. Бары тик элемтә булдырганда кемнең нинди карашта булганын исәпкә алырга кирәк дип тәкъдим итәбез. Системлы рәвештә асаба халыкларны читкә этәрүчеләр бар бит, әмма шул ук вакытта диалогка ачык булучылар да юк түгел. Кемгәдер язасың, болай язарга ярамый дип аңлатасың, ә алар йә көлә, йә мыскыл итә, йә гомумән язган фикерләрне уя, кешеләрне ""бан""га ибәрә. Андый хәлләр адым саен. Андый кеше безне ишетергә теләми. Менә аларга карата бер мөнәсәбәт. Кемдер безнең фикергә колак салырга тели икән, аларга, билгеле икенче караш. Без бары тик сәясәтчеләргә, әфәнделәр, бу темада азу тешен ярган кешеләр, без бар, рәхим итеп безне ихтирам белән кабул итегез, фикерләребезгә колак салыгыз дип әйтәбез. Диалог кирәк. Бу барысы да өчен дә мөһим. Бу хат көнбатыш сәясәтчеләренә дә кагыла. Алар Русиянең оппозиция хәрәкәтенә теләктәшлек күрсәтә, ярдәм итә, әмма бу мәсьәләгә дә игътибарлы булуларын телибез. Нигә ачыктан-ачык рассачыл бүленеш яклы булган, Русиядә яшәүче урыс булмаган халыкларга карата мыскыллы карашта булган, алга таба да дискриминацион сәясәт алып барырга теләгән кешеләргә ярдәм итәбез соң дип уйласыннар. Алар нәкъ әлеге Русия хакимиятенең колониаль риторикасы белән хәрәкәт итәләр икән, димәк Путин хакимиятеннән алар әллә ни аерылмыйлар. Көнбатыш сәяәсәтчеләре асаба халыклар авазын да ишетүләрен телибез. — Хат авторлары, инициаторлар гел хатын-кызлар дигән фикер кала. Ялгышабызмы? — Ялгышасыз, гендер бүленеш юк, такымда ирләр дә, хатын-кызлар да күп. — Мөрәәгатьне имзалаучылар арасында татар һәм башкортлар бар, әмма алар билгеле кешеләр түгел. Кем алар? Алар белән танышмы сез? — Кем беләндер таныш, кем беләндер юк. Ул мөрәәгать язылгач, аны төрле кеше имзалый ала иде. Русиядә калучыларга без имзалар өчен кат-кат уйлап карар кылуларын сарадык, чөнки аларның иминлеге өчен куркыныч. Белүемчә, кемдер Русиядә яши, кемдер сугыш аркасында читкә киткән. Мин аз кеше безгә теләктәшлек күрсәтер дип уйладым, ялгышканмын. Куркыныч булса да, кешеләр имзасын куйды. — Бу хатның дәвамы булачакмы? Мәсәлән, арытабан ниндидер хәрәкәт, бу шәхесләрнең берләшеп ниндидер эшләрнең башкарылуын көтәргәме? — Алдан кычкырасым килми, әмма без бу хат белән генә чикләнмәячәкбез, эшебезне дәвам иттерү теләгебез зур. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Русиянең либераль оппозициясе дә империя чире белән чирле""",0,analytics,Донъя,7997,https://www.azatliq.org/a/32342299.html,2023-03-30T21:00:01+00:00
"Ул ике өлөштән тора: ""Хайуандар"" менән ""Үҫемлектәр һәм бәшмәктәр"". Китап һәр 10 йыл һайын яңыртылып баҫтырыла. СССР-ҙа Ҡыҙыл китап тәүге тапҡыр 1978 йылда сыға. Ә һеҙ, балалар, беҙҙә үҫкән ниндәй һирәк үҫемлектәрҙе беләһегеҙ, хайуан-йәнлектәр менән танышһығыҙ?",Бөгөн - Рәсәй Ҡыҙыл китабы көнө,0,analytics,Был ниндәй көн икән,260,https://yanshishma.com/articles/byl_ninday_kon_ikan/2026-01-12/b-g-n-r-s-y-y-yl-kitaby-k-n-4534201,2026-01-12T13:23:00+00:00
"Борон-борон заманда йәшәгән, ти, бер Турғай. Уның тыңлауһыҙ, ялҡау ҡыҙы булған. Ул пырылдап ҡына осоуҙан башҡа эш белмәгән. Бер ваҡыт инәһе урмандан бер кәрзин миләш алып ҡайтҡан да ял итеп алырға булған. Миләштәр ҡып-ҡыҙыл, матур, үҙенә тартып торалар, ти. Бәләкәс Турғай тәмләп ҡарарға булған. Миләш уға бик тәмле, һутлы тойолған. Әсәһе йоҡлаған арала Турғай балаһы уны ашап бөткән дә ҡуйған. Әсәһе уянғас, буш кәрзинде күргән дә бәләкәсенә ишетерлек итеп: «Был миләштәр тылсымлы ине. Кем күп ашай, шул бәләкәсәйә, ә кем әҙләп ашай, шул ҙурая, матурлана», – тигән. Бәләкәс Турғай бик ҡурҡҡан, үҙе оялышынан ҡып-ҡыҙыл булған. Ул әсәһенән ғәфү үтенгән, башҡаса тәртипһеҙләнмәҫкә һүҙ биргән. Шунан һуң миләште ағастан үҙе сүпләп ашай башлаған. Ә оялышынан ҡыҙарған түше ғүмергә ҡыҙыл булып тороп ҡалған. Шуға миләш ашаған турғайҙарҙы ҡыҙылтүш тип атағандар. Гөлнәзирә ЮЛМӨХӘМӘТОВА. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Ҡыҙылтүш,0,analytics,Ilham akyattar,1307,https://yanshishma.com/articles/ilham-akyattar/2022-08-23/y-ylt-sh-2919641,2022-08-23T14:30:00+05:00
"Яңа канун нигезендә руханилар мәчеттә генә эшли алачакФедераль үзәктәге депутатлар ял белмичә халык өчен тырышыпмы тырыша. Яңадан яңа ""күчтәнәч""ләре белән ""сөендерделәр"". Мизулина, Яроваялар ярышып кануннар яза. Депутат Ирина Яровая илнең иминлеген кайгырта, активлык күрсәтә. Аның авторлыгында язылган яңа канун террорга һәм экстремизмга каршы көрәшне тагын да көчәйтергә мөмкин. Яңа канунда дин дә искә алына. Аеруча Дин һәм намус иреге турында өлешендә дәгъват кылу эшчәнлегенә үзгәрешләр кертеләчәк. Канун нигезендә руханилар мәчеттә генә эшли алачак. Киров өлкәсе мөфтие Зөфәр Галиулла Азатлыкка бу канун беренче чиратта мөселманнарга каршы язылган дип белдерде. Канунның бу форматта кабул ителүе зур хата, ди ул. Зөфәр Галиулла– Зөфәр хәзрәт, яңа канун проектының мөселманнарга карата тәэсире нинди булыр дип уйлысыз? –Үзләренчә матур, шәп язылган, халыкны кайгыртабыз дип уйлап эшлибез дип тәкъдим итәләрдер. Әмма минемчә бу беренче чиратта мөселманнарны авызлыклар өчен булдырылган канун. Аны шунда ук кабул да иттеләр, каршы дәшүче дә табылмады. Исламның көчәюеннән куркалар. Динебез актив тарала бит, бу кемгә ошасын ди? ИГИЛларны үзләре үк уйлап табып, мөселманнарга тактылар, хәзер шуның белән безне камчылыйлар, шул сәбәп белән авызны томалыйлар. Бу канун проекты безгә каршы язылган. – Яңа канун проектында дәгъват кылучылар эшчәнлегенә үзгәреш кертеләчәк. Анда рәсми руханилар гына дәгъват кыла ала, анысы да мәчетләрдән чыкмыйча гына башкарылырга тиеш диелгән. Моны ничек аңларга? – Узган елны Киров өлкәсенә Рамазан уңаеннан дүрт Коръән хафиз чакырткан идек. Алар төрле ирдә тәравих укыды. Малмыжда бәйләнепме-бәйләнделәр, канун бозасыз, тагын әллә ниләр уйлап чыгарып безгә штраф салдылар. 2 мең түләргә диделәр. Адвокатларга 5 меңне түләсәк-түләдек, әмма мәхкәмә аша үз хокукыбызны якладык. Андый канун юк дип аяк терәп сөйләштек. Әмма менә хәзер канунын да әвәләп куйдылар. Хәзер авызны канун белән ябачаклар. Тегесен эшләмәскә, монысын башкармаска, читтән кертмәскә дип карап кына торалар. Русия чикләүләр иле бит. Чит илдән кертмә, чит илгә барып укыма, монда белем алсыннар, ди. Бик дөрес, хуплыйм. Русиядә ислам буенча төпле белем бирергә тиешбез, әмма Әл-Әзһәрдән арттыра алмыйбыз бит. Теркәлгән, рәсми рөхсәте булган руханилар гына дәгъват кылырга тиеш диелгән. Әмма алар итәрлекме? Минемчә юк. Менә мин Киров өлкәсендә эшлим, бер имам ялга китте, ибәрүен ибәрдем, ә алыштырырлык кешем юк. Авылларда аеруча бу мәсьәлә кискен тора. Динне азмы-күпме белгән кешене туганымы, танышымы чакыра ашка. Тик ул мөхтәсибәт кешесе дә булмаска мөмкин бит. Ул пәйгамбәребез турында сөйләсә, дәгъват кылган була. Димәк, канунны бозучы. Кемдер моны каядыр ычкындыра да, бу кешене тикшерә башлаячаклар, аннары штраф салачаклар. Чит илдә укып кайтучылар бар, үзлегеннән өйрәнүчеләр дә итәрлек, алар беркая да теркәлмәгән, рәсми эшләми. Аларның белемнәре безгә караганда югарырак та булырга мөмкин әле. Менә аларны да туганнары кунакка дәшә алмаячак, килсәләр дә авызларын ачырга тиеш түгелләр, рәсми имамга гына дин турында сөйләргә кирәк булачак. Канунны сессия азагына кадәр кабул итәргә кирәк дип ашыгырга ярамый иде дә бит. Руханилар белән киңәшләшергә кирәк. Алдым-бәрдем итеп эшләнә торган эш түгел. Аңлыйм, читтән начарлыкка өндәүчеләр дә бар, радикаль юнәлештә уйлачылар, эш итүчеләр дә бар. Андыйлар шыпырт кына үз кара эшен башкара. Без дә аларга каршы көрәш алып барабыз. Аларны туктатырга кирәк. – Рәсми имамнар да мәчеттән чыгарга тиеш түгел була бит. Аларга да мәлесләр ябык булачак. – Бу башка сыеп бетми. Әмма андагыларны акыл белән аңлап булмый бит. Ислам мәлесләр аша тарала. Никах, бәби ашлары, еназалар, Коръән ашлары, мәүлит бәйрәмнәре, гаетләр уза, без бит халыкка динне шунда аңлатып өлгерәбез. Менә ифтарлар уза, анда да дин турында аңлатылар. Христианнарда андый тәрибә юк, аларга ул кирәкми дә. Телевизорны ачтың дисә, патриарх белән аткайлар сөйли, хәбәрләрдә аларның бәйрәмнәрен күрсәтәләр, аерым федераль каналлары бар, радиолары эшләп тора. Православиене хөкүмәт тарата. Ул - хөкүмәт дине! Менә котыпка кадәр иттеләр, шунда тәре кадап кайттылар. Ак аюлар аркасын кашыр өчен урнаштырдылар бугай. Авыллар, шәһәрләрдә, федераль, төбәк юлларда шул ук хәл, бар ирдә дә тәре. Без ай куйсак, Русиядә дин аерылган, бу нинди хәл дип бәйләнәчәкләр. Хәрби бүлекләрдә дә алар, мәктәпләрдә дә алар. Исламны түзеп кенә тоталар. Анысын да фольклорга әйләндереп баралар. Без – имамнар бүген культпросвет хезмәткәрләре. Зур ифтарлар, мөселманнар сабан туе, мөселманнар хоккее, футболы, матурлык бәйгеләре. Ислам бит ул идеология, яшәү рәвеше. Бүгенге хәлләр утырып еларлык. Белешмә24 июнь Русия Думасы иминлек һәм коррупциягә каршы тору комитеты башлыгы Ирина Яровая һәм Федерация шурасы әгъзасы Виктор Озеров тәкъдиме белән әзерләнгән ""террорга каршы"" кануннар өлгесен соңгы укылышта кабул итте. Кануннарга төзәтмәләр Русия Конституциясе биргән хокукларны чикли, дип белдерә хокук яклаучылар. Интернетта террор эшчәнлеккә чакыру һәм терроризмны аклаган өчен аваплылык катылана, берничә маддәдә төрмәгә ябу вакыты һәм штраф күләме арттырыла. Канунга күрә, 14 яшьтән үк авапка тарта алачаклар. инаятьләр кодексына халыкара терроризм дигән яңа маддә кертелә. Аның нигезендә гомерлек төрмәгә ябу да каралган. инаятьләр кодексында әләкләмәүгә кагылган юллар да кертелә. Террор, хакимиятне кулга төшерү, дәүләт эшлеклесе тормышына куркыныч тудырачаклары турында ""хәбәр итмәүче""не бер елга кадәр төрмәгә утыртырга мөмкиннәр. Элемтә операторлары кулланучылар турында ярты елга кадәр мәгълүмат сакларга һәм аларны хокук саклау оешмаларына бирергә тиеш булачак. Сүз язышулар, шалтыратулар, файллар ибәрү турында бара. ""Дин һәм намус иреге турында"" канунда руханиларның бары тик гыйбадәтханәләрдә генә эшчәнлек алып баруы турында язылган. Хокук яклаучылар әлеге өстәмәләр каралганда Русия Конституциясенә каршы килә, ә депутат Ирина Яровая тәкъдиме белән әзерләнгән канун өлгесенең террорга каршы көрәшкә бернинди дә катнашы юк дип белдергән иде.",Федераль депутатлар имамнарга мәлесләрдә дәгъват кылуны чикли,0,analytics,Татарстан,5957,https://www.azatliq.org/a/27816259.html,2016-06-24T12:50:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБу акчалар республика бюджетыннан бирелә. Сентябрьдә Татарстан Дәүләт шурасының чакырылышы депутатларын сайлау 365 миллион сумга төшәчәк. Әлеге акчаларны республика бюджетыннан тотачаклар. Бу хакта бүген, 3 июльдә Дәүләт шурасының шәһәр төзелеше һәм ирле үзидарә комитеты утырышында Татарстан үзәк сайлау комиссиясе рәисе урынбасары Андрей Нефедовәйтте. Төп чыгымнар - хезмәт хакы түләүгә (240,5 миллион сум), кәгазьдә басылып чыккан продукциягә (28,8 млн сум) һәм сайлаучыларга мәгълүмат бирүгә (20 млн сум) китәчәк. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстан Дәүләт шурасына депутатлар сайлау 365 миллион сумга төшәчәк,1,news,Яңылыҡтар,676,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-daulat-shurasina-deputatlar-saylau-365-million-sumga-toshachak/33020352.html,2024-07-03T16:16:30+03:00
"Кырым журналисты Николай СеменаДистә еллар буе журналистикада эшләгән Кырым журналисты Николай Семенаөстеннән ачылган инаять эше ахырына якынлаша. Аны Русия кануннары нигезендә Русия федерациясенең бөтенлеген бозуга чакыруда гаеплиләр, ул Росфиннадзор федераль хезмәтенең экстремистларисемлегенәдә кертелгән. (Бу исемлеккә Кырымтатар Мәлесе рәисе урынбасары Ильми Умеров такертелгән- ред. )""Мине бу исемлеккә бер нигезсез керттеләр, минем кеше хокукларым канунсыз рәвештә чикләнде. Миңа каршы ачылган инаять эше Русиядәге гражданнар әмгыятенә, кеше хокукларына Русия хакимиятләре ясаган һөүмнең бер өлеше. Минем язмаларым Кырымга кагыла иде, барлык халыкара кануннар буенча бу территория Русиянеке түгел. Кырымда уку йортларында милли телләрне, әдәбиятны укыту минималь дәрәәгә төшерелде, тарих фальсификацияләнә, урыслаштыру бара, Кырымтатар Мәлесе тыелды, украин мәдәни-агарту оешмаларының активистлары Кырымнан куып чыгарылды. Кырым мәхкәмәләре хакимиятләр күрсәтмәсе белән карарлар чыгара. Русия мәхкәмәләре кебек Кырым мәхкәмәләре дә хакимиятнең репрессив системаның бер өлеше буларак башка фикердә булганнарны эзәрлекли. Кырымда булган үтерүләр, кешеләрнең югалулары, канунсыз тоткарлаулар тикшерелми, гаеплеләр аваплылыкка тартылмый, Кырымда яшәүчәләргә карата хәвефле янаулар дәрәәсе арта"", дип белдерде Николай Семена. Николай Семенаның адвокаты Эмиль Курбединовбу инаять эше хакында сөйләп, хакимиятләр үз фикере булган кешеләрнең, журналистларның авызын томаларга тырыша ди. 5Эмиль Курбединов: ""Кырымдагы вазгыять хакында үз фикере булганнарның авызын томалыйлар""""Кырымтатарлардан, Кырым мөселманнарыннан тыш башка активистлар һәм журналистларга да басым ясала. Мәсәлән, журналист Николай Семенаның инаять эше моңа бер мисал. Бу Русиянең махсус хезмәтләренең Кырымда булган журналистларга, гомумән, Русия территориясендә булганнарга бер сигнал булып тора. Николай Семена Кырым белән бәйле вазгыять, аның Русия Федерациясе юрисдикциясенә күчүе уңаеннан үз фикерен бәян иткән иде. Аның ""Русия күп халыкара кануннарны бозды"" диюен Мәскәү сепаратизм дип кабул итте. Менә шул сәбәптән аңа каршы инаять эше ачылган иде, аны белгән, аның белән таныш булган журналистларда тентүләр узган иде, аларның компьютерлары, фотоаппаратлары алынган иде. Менә шундый рәвештә аларга басым ясалды. Хәзер Николай Семена өстеннән ачылган инаять эшенең тикшерүе тәмамлануга бара, ул мәхкәмәгә тапшырылачак. Шулай итеп, мондый ысуллар белән Русия Кырымдагы һәм, тулаем алганда, Русиядәге вазгыять хакында үз фикере, позициясе булганнарның авызын томаларга тырыша"", диде Азатлыкка адвокат Эмиль Курбединов.","""Кырымдагы вазгыять хакында үз фикере булганнарның авызын томалыйлар""",0,analytics,Ҡырым,2592,https://www.azatliq.org/a/28220227.html,2017-01-08T21:20:51+00:00
"Эвелина АрифоваРусия аннексияләгән Кырымда федераль иминлек хезмәте канунсыз кораллы төркемдә катнашу турындагы инаять эше кысаларында берничә кырымтатарның йортында тентү уздырды. Алар Русиядә тыелган Номан Челебиджиханисемендәге төркемдә әгъза булып торулары өчен гаепләнә. Хәбәр ителүенчә, тентүнең берсе Акмәчеттә Арифовлар гаиләсендә була. инаять эше аларның кызлары, ""Аскер"" хәрәкәте командиры Эвелина Арифовага карата ачылган. Эвелеина әлеге вакытта Украинада. Арифова бу мәгълүматны соңрак үзенең сәхифәсендәраслады. Аның әтисе Энвер Арифовсөйләвенчә, ФСБ хезмәткәрләре гаилә йоклаган вакытта иртүк килгән. Тентү ярты сәгатьләп дәвам иткән, нәтиәдә бер планшет алынган. Арифованың әти-әнисендә 25 гыйнвар ФСБ идарәсенә килергә чакыру калдырганнар. Шушы ук эш нигезендә тагын бер тентү Курман районы (Красногвардейский) Даниловка авылындагы кырымтатарлар йортында оештырылган. Номан Челебиджихан төркеме- 2014 елда Кырым белән чиктәш районнарны саклау өчен ихтыярилардан төзелгән берлек. Ул нигездә кырымтатарлардан тора. Анда катнашучылар 2015 елның көзендә ярымутрауга электр энергиясен томалауда гаепләнә. Кырымда ФСБ әлеге төркемдә катнашуда гаепләп, кырымтатарларны даими тоткарлап тора.",ФСБ кырымтатарлар йортларында тентү уздырды,1,news,Яңылыҡтар,1199,https://www.azatliq.org/a/29726238.html,2019-01-23T11:03:05+00:00
"Беренче корылтай делегатлары һәм кунаклары, Бакчасарай, 26 ноябрь 19176 декабрь Киевта Украина Югары радасында Кырымтатар халкының беренче корылтаена 100 тулуга багышланган тантаналы утырыш узды.13 декабрь шундый ук чара Романиянең Гөстәнә (Констанца) шәһәрендә узды. Чарада меңгә якын кеше катнашты диде Азатлыкка Бухаресттагы кырымтатар үзәге активисты Шефкати Абдураман. Романия татарлары бу вакыйганы милли көн буларакбилгели.13 декабрь Акмәчеттә Кымтатар халкының беренче корылтаена 100 тулуга багышланган фотокүргәзмә ачылды. Анда 1917 елда Бакчасарайда узган корылтай һәм әлеге тарихи вакыйгаларга бәйле фотолар тәкъдим ителә. Күргәзмә беренче корылтай итәкчеләренең берсе, Кырым хөкүмәте рәисе итеп сайланган мөфти Номан Челебиджиханэшләгән Акмәчеттәге элеккеге Кантарная, хәзер Чехов исемен йөрткән урамда урнашкан бинада узды.1917 елның 26 ноябрендә (9 декабрь) Бакчасарайның Хан сараенда узган беренче корылтай - кырымтатарлар тарихында зур әһәмияткә ия вакыйга. 1917 елда Русиядәге февраль инкыйлабыннан соң 25 мартта Кырымда 1500 вәкил катнашында бөтенкырым мөселманнар корылтае уза. Анда 45 кешедән торган мөселман башкарма комитеты һәм аның рәисе итеп Номан Челебиджихан сайлана. Кыска вакыт эчендә комитет милли мәсьәләдән ераклашкан мөфтиләрне, казыйларны читләштереп, милләтпәрвәр яшьләрне билгели, милли мәктәпләрнең, газет-журналларның санын үстерә. Май аенда укытучылар конгрессы да урыслаштыру сәясәтенә каршы чыга. Кырымтатарларның мондый хәрәкәтенә каршы чыккан Русиянең Вакытлы хөкүмәте 23 июньдә Номан Челебиджиханны тоткарлап ирегеннән мәхрүм итә, ләкин кырымтатарлар моңа каршы чыга һәм 5 мең имза туплап, аны азат итүгә ирешә. Моннан соң октябрь аенда тупланган мөселман башкарма комитеты кырымтатар оешмаларының корылтаен үткәрә. Монда Номан Челебиджиханның Кырым белән бәйле мәсьәләләрне корылтай хәл итергә тиеш дигән фикере бертавыштан яклана. Хан сараена кереп барган корылтай делегатларын халык сәламлиШулай итеп, 100 ел элек 1917 нең ноябрь аенда Кырымнан сайланган 76 делегат, шул исәптән дүрт кырымтатар хатыны (алар арасында Исмәгыйль Гаспринскийныңкызы Шәфика Гаспринскаяда була) Бакчасарайда Хан сараенда корылтай уздыралар. Корылтайда Кырым Конституциясе, кырымтатар зәңгәр байрагы, ханнар тамгасы милли символлар буларак кабул ителә. Корылтай үзен парламент дип игълан итә, Кырым хөкүмәте рәисе итеп Номан Челебиджихан, парламент рәисе итеп Асан Сабри Айвазовсайлана. Моннан соң Кырымдагы башка сәяси көчләр катнашуында Учредительное собрание ыелышы үткәрергә планлаштырыла, ләкин Кырымдагы большевиклар кырымтатар милли хөкүмәтен танымыйлар һәм Акъярдан (Севастополь) Бакчасарайга кораллы большевик матросларның һөүмен оештыралар. Кырымтатар эскадроннары аларны Бакчасарай янында туктата, ләкин Акъярга хәтле аларны куып бармыйлар. Сулдан: Сеитджелил Хаттатов, Асан Айвазов, Номан Челебиджихан, Джафер Сейдамет1918 елның гыйнвар аенда большевиклар Номан Челебиджиханны тоткарлап Акъярда 23 февраль көнне кыйнап үтерәләр, әсәден Кара дингезгә аталар. Аның иң якын сафдашы Кырым милли хөкүмәтенең чит ил эшләре министры Джафер Сейдамет Төркиягә китәргә мәбүр була.1918 елның апрель аенда Кырымны алман гаскәрләре басып алганнан соң корылтай 19 майда яңадан ыелып Кырым хөкүмәтенең премьер-министры итеп Төркиядән кайткан Джафер Сейдаметны сайлый. Моны алманнар да яклый, ләкин Кырымда булган төрле сәяси көчләр арасында булган каршылыклар аңа бу вазифаны башкарырга мөмкинлек бирми һәм Кырым хөкүмәтен литва татары генерал Сулейман Сулькевичтөзи. Джафер Сейдамет бу хөкүмәттә тышкы эшләр министры итеп билгеләнә, Сулькевич корылтай белән элемтәдә тора. Бу вакытта Украина Үзәк радасы таркатыла, хакимиятгетман Скоропадскийкулына күчә. Аның төп максатларыннан берсе - Кырымны Украинага кушу була. Бу максат белән ул Киевтагы алман илчесе Мумга мөрәәгать итә. Кырым хөкүмәте исә Кырымның бәйсез булуын тели. Һәр ике як сөйләшүләр өчен Берлинга делегацияләр юллый. Кырымның тышкы эшләр министры Джафер Сейдамет исә бу мәсьәләдә ярдәм сорап Төркиянең премьер-министры Талят пашабелән элемтәгә керә. Талят паша Берлинга килеп тиешле очрашулар үткәрә. Әлеге очрашулар нәтиәсендә Талят паша Джафер Сейдаметка Кырымның бәйсезлеге танылганчы император Вильгельм катнашында Кырымда тынычлык урнаштыру конференциясе узачагын белдерә. Кырым делегациясенең Берлиндагы бу активлыгы Совет берлегенең дикъкатеннән читтә калмый һәм ул Германиягә бу мәсьәләдә ризасызлыгын белдерә. Совет берлегенең тышкы эшләр комиссары Георгий Чичерин, Кырым Дон өлкәсе кебек Совет берлегенә керә, аның белән аерым эш кору мөмкин, түгел дигән белдерү ясый. 1918 елның 14-15 ноябрь көннәрендә Сулькевич һәм Скоропадский хакимиятләре таркатыла, Кырым хакимияте Кырымны Совет берлегендә күргән көчләр кулына күчә. Номан Челебиджихан Корылтай президиумында (уртада)Ул вакытта Кырымда 808 903 кеше яшәгән. Алардан,5) урыслар белән украиннар, ,1) кырымтатарлар, ,4) яһүдләр һәм кырымчаклар, ,0) алманнар була. Аерым алганда кырымтатарлар саны Кырымда яшәүче украиннардан күпкә күбрәк була. Ватандашлар сугышыннан соң 1921 елда Владимир Ленин декреты белән РСФСР составында Кырым автономияле совет социалистик өмһүрияте төзелә, Конституциядә (кырым) татар һәм рус телләре дәүләт телләре итеп билгеләнә.1944 елда кырымтатар халкы Кырымнан Сталин боерыгы белән сөргенгә сөрелгәннән соң, 1945 елда Кырым автономиясе бетерелә, 1954 елда Кырым өлкәсе Русия Федерациясеннән Украинага күчерелә.90 нчы елларда сөргәннән Кырымга кайта башлаган кырымтатарлар 1991 елда Акмәчеттә корылтай уздырып Милли суверенитет хакында декларация кабул итәләр, Мәлес сайлыйлар. Кырымтатарларның милли автономияне торгызуны таләп итәчәкләрен аңлаган Кырым өлкә итәкчеләре коммунистлар юлбашчылыгында ашыгыч референдум уздыра һәм Кырымда элекке автономия урынына урыс күпчелегенең Украина составында территориаль Совет Социалистик республикасын торгыза. Корылтай делегатлары, Бакчасарай, 1917 елБу автономиядә Кырымның асаба халкы - кырымтатарларның хокуклары исәпкә алынмый. Сайланган корылтай һәм Мәлес дистә еллар кырымтатарларны яклап хәрәкәт итә, ул елларда Кырымга 300 мең кырымтатар кайтып урнаша. Милли дәүләтчелекне торгызу, халык мәнфәгатьләрен яклау көрәше туктамый дәвам итә. Мәскәүгә буйсынырга өйрәнгән Киевтагы югары катлам коммунист итәкчеләренең варислары ""кырымтатарлар Төркия ягына карый"" дигән ялган карашларыннан арынмыйча, аларга ышанмыйча, Кырымдагы урыс күпчелеге белән уйнап торалар.2014 елның февраль аенда Кырымда хакимият биналарында Русиянең байраклары эленеп, Кырым басып алынганнан соң бу уеннар соңгы чиккә итә. Киевтагы хакимият таркалу чорын кичергәндә Кырым көчләп Украинадан Русия составына күчерелә. 100 ел элек Кырымны Акъярдан килгән большевик-матрослар яулаган булса, бу юлы Кырымны Акъярдан китерелгән коралланган яшел кешеләр яулап ала. Моңа 100 ел элек кебек, каршы чыккан төп көч янә кырымтатарлар булды. Аннексияне танымаган өчен 3,5 елдан бирле эзәрлекләнгәннәрнең дә күпчелеге кырымтатарлар булды. Челебиджихан Корылтайдан соң Хан сарае алдына ыелган халык алдында чыгыш ясыйКырым мәсьәләсене хәл итү өчен бүген Германия, Украина, Төркия, Русия арасында төрле сөйләшүләр бара, ләкин 100 ел элек булганы кебек, хәзергәчә демократия принципларыннан кораллы кырыс көч өстен чыга. Бүгенге көндә дә кырымтатар лидерлары Кырымнан китеп көрәшне чит илләрдә дәвам итәргә мәбүр булды, Кырымда калган корылтай, Мәлес вәкилләре, буйсынмаганнар исә ирегеннән мәхрүм ителә, югала, кыйнала, Номан Челебиджихан кебек үтерелә. 100 ел элек Кырым мәсьәләсендә сабак алмаган Киев, соң булса да бүген Украина Конституциясенә үзгәрешләр кертеп, Кырымда кырымтатар өмһүриятен барлыкка китерүгә адымнар ясарга тотынды. Нәтиәсе булырмы?100 ел элек Кырымда хакимият кулдан-кулга күчкәндә Бакчасарайда узган Беренче корылтай кыска вакытта халыкны үз тирәсенә туплап, аның киләчәген уйлап эш итте. Бер яктан кырымтатарларга каршы булган көчләр Кырымны эчтән какшатып торганда, икенче яктан зур дәүләтләр Кырымга һөүмнәрен туктатмаганда, Беренче корылтай бу һөүмнәргә каршы торган милли көрәшнең иң югары ноктасы булды. Иң мөһиме - корылтай узган гасырның башында кырымтатар халкының баш стратегиясенә, ягъни кырымтатар дәүләтен яңадан торгызу стратегиясенә нигез куйды. Русиядәге мөселман халыклар арасында милли корылтай уздыручылар арасында кырымтатарлар беренчеләрдән иде. Европа илләрендә хатын-кызларга сайлау хокукы бирелмәгәндә дә кырымтатар корылтаена дүрт кырымтатар хатыны делегат итеп сайланган. 100 ел элек уздырылган корылтайның дәвамчысы булган 2013 елда чакырылган корылтай бүгенге шартларда да үзенең вазифасын башкара. Безнеңканалына язылыгыз! Иң кызыклы хәбәрләрне беренче булып укыгыз.",Кырымтататар мәсьәләсе: йөз ел элек һәм бүген,0,analytics,Тарих,8600,https://www.azatliq.org/a/28917802.html,2017-12-17T10:17:22+00:00
"Татар конгрессы бинасыБөтендөнья татар конгрессы Милли шура утырышында халык санын алу белән бәйле рәвештә татар халкына мөрәәгать белән чыкты. Анда анисәпнең мөһимлегенә басым ясала, татарларны актив катнашырга, мәгълүматларны электрон рәвештә, арадашчысыз тапшырырга өндәү бар. ""Халык санын алу – илебез өчен һәрчак мөһим вакыйга. Кайчак аны санау-хисаплау белән бәйле күңелсез бер чара дип кенә кабул итү күзәтелә. Шул ук вакытта дәүләт күләмендә инфраструктура үсеше, милли-мәдәни өлкәдә программ чаралар кабул итү, ә булганнарына яңа сулыш өрү белән бәйле карарлар чыгару шуңа бәйләнгән. Әлеге аваплы чорда без һәрбер татарны, активистларны, итимагый оешмаларны 2021 елда халык санын алуда актив катнашырга, бер-берсенә ярдәм итәргә, үзләренә ирекле волонтерлык вазифаларын йөкләргә өндибез"", диелә мөрәәгатьтә. Анда шулай ук татарларны төркемнәргә аеру куркынычы турында искәртелә һәм шунлыктан анисәптә электрон рәвештә катнашырга чакырыла. ""Без, территориаль, милли-дини яисә башка үзенчәлекләрне өстен куеп, башкача язылырга чакыру очраклары бар, дигән хәбәрләр алабыз. Шул сәбәпле халкыбызның бербөтенлеген какшату, аны төркемнәргә аеру куркынычы яный. Халык исәбен алу беренче тапкыр электрон форматта узачагын әйтеп китәргә кирәк. Бу очракта үзең һәм гаиләң турындагы мәгълүматларны турыдан-туры, арадашчыларсыз теркәү мөмкинлеге туа. Шуңа күрә һәрберебез өчен электрон рәвештәге халык санын алуда катнашу гаять мөһим"", ди мөрәәгать авторлары. Русиядә халык исәбен алу быел апрельдә узачак. анисәп алдыннан Башкортстанда татарларны башкортлаштыру сәясәте көчәйде. Башкортстан галимнәрнең бер өлеше республиканың көнбатыш өлешендә яшәүче татарларның теленә, килеп чыгышына басым ясап, аларның чынында татар түгел, ә башкорт булуларын дәлилләргә тырыша. Татар теле дә башкорт теленең төньяк-көнбатыш диалекты дигән төшенчәне дә кулланышкакертеп ибәрде. Рәсми оешмалар да моны куллана. Русия фәннәр академиясенең этнология һәм антропология институты мөдире галим Валерий Тишков татарларны берничә төркемгә бүлеп караргатәкъдим итә.",Татар конгрессы анисәп алдыннан татар халкына мөрәәгать белән чыкты,1,news,Яңылыҡтар,2040,https://www.azatliq.org/a/31052145.html,2021-01-19T10:53:53+00:00
"Әле Өфөлә аяҡ-ҡул зәғифлеге кисергән балалар һәм үҫмерҙәрҙең еңел атлетика буйынса Бөтә Рәсәй ярышы бара. Ярыштарҙа 8 – 17 йәшлек 60-тан ашыу спортсы ҡатнаша. Илназ тураһында республика һәм ил баҫмаларында күп яҙылды. Иҫегеҙгә төшөрәйек. Илназ дүрт йыл элек урамда иптәштәре менән футбол типкән саҡта туп  трансформатор щитына төшә. Илназ тупты алырға менеп китә. Тик шул мәлдә уны 5–10 мең вольт көсөргәнешле электр тогы һуға. Илназдың ҡулдары янып сыға. Ҡулдар ҡотҡарырлыҡ хәлдә булмай. Малай әллә нисә операция үткәрә, янбашынан тиреһен күсереп ултырталар, ҡулдарын ҡулбашҡа тиклем ҡырҡалар. Илназдың яҙмышы, һаулығы өсөн  тотош илдә генә түгел, бөтә донъяла борсолған, ярҙам итергә тырышҡан кешеләр күп була. Илназ Дәүләтов төшөнкөлөккә бирелмәй, уҡыуын да уҡый, спортта ла ҡаҙаныштарға өлгәшә. Афарин, Илназ! Фотола һәм видеояҙмала: Илназ Дәүләтов һәм үҙәк етәксеһе Айрат Дауытов. Сығанаҡ: Башинформ.","Афарин, Илназ!",1,news,Яңылыҡтар,905,https://amanat.su/news/novosti/2025-07-02/afarin-ilnaz-4299567,2025-07-02T22:50:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр10 ноябрьгә каршы төндә Русия хәрбиләре Одесса өлкәсенә һөүм иткән. Украина гадәттән тыш хәлләр идарәсехәбәр итүенчә, ике кеше яраланган. Одесса өлкәсе хәрби идарәсе башлыгы Олег Кипербелдерүенчә, нәтиәдә торак йортлар, гаражлар, машиналар зыян күргән. Кайбер урыннарда янгын чыккан. Шулай ук һава һөүменнән саклану системнары Киев күгендә дистәдән артык дронны бәреп төшергән. Анда ике тапкыр һава кисәтүе эшләгән. Шимбә кич Харьковка ракетлар һәм ""Гром-Е1"" авиабомбалары һөүм иткән иде. Аларның кыйпылчыклары торак йортка зыян салган. Өлкә прокуратурасында белдерүләренчә, сугыш тәртипләре һәм кануннарын бозу турында инаять эше ачылган. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Русия армиясе Одесса, Киев һәм Харьковка дроннар белән һөүм иткән",1,news,Яңылыҡтар,765,https://www.azatliq.org/a/33196801.html,2024-11-10T12:59:45+00:00
"Гаяз Исхакый ыентыгы""Азатлык"" татар яшьләре берлеге Гаяз Исхакыйга багышланган бәйге турында игълан итте. Активист Наил Нәбиуллинбелдерүенчә, бәйге Татарстанның Дәүләт суверенитеты хакында декларация кабул ителүнең 30 еллыгына, ТАССРның 100 еллыгына һәм 30 августта. с сайты ачылуга багышлана. Бәйге шартларына ярашлы, 30 августка кадәр Гаяз Исхакыйның теләсә кайсы әсәреннән өзек укып, видеога яздырырга һәм оештыручыларга ибәрергә кирәк. Әсәрләрне татар телендә яки урыс теленә тәремәсен укырга була. Бәйгедә теләгән һәркем катнаша ала, балаларга әти-әниләре ярдәм итәала. Бәйгенең максатлары - Исхакый шәхесен һәм аның әсәрләрен таныту, аларга карата кызыксыну уяту, 2020 елда Татарстан өчен мөһим юбилейларны билгеләп үтү. ""Исхакыйны укыйм"" бәйгесе 30 августка кадәр дәвам итәчәк, нәтиәләрен 10 сентябрьдә билгеле булачак. Акчалы бүләкләрдән тыш, иңүчеләрне Г. Камал театрына парлы билетлар, Гаяз Исхакый касәләре, күптән түгел яңадан бастырылган ""Зөләйха"" китабы көтә. Иң яхшы видеолар Гаяз Исхакый (. с) сайтында урнаштырылачак. Кул астында Гаяз Исхакый әсәрләре булмаган катнашучыларга оештыручылар үзләре татарча яки русча өзекләрне электрон вариантта ибәрергә әзер. Исхакыйга багышланган сайт үзе 30 август эшли башлаячак. Ул берничә телдә булачак, сайтка язучы турында мәгълүмат, төрле имләдә бастырылган әсәрләренең электрон форматлары, язучыга кагылышлы хатлар урнаштырылачак.",Гаяз Исхакый сайты ачылу уңаеннан әдәби бәйге игълан ителде,1,news,Яңылыҡтар,1388,https://www.azatliq.org/a/30779871.html,2020-08-12T12:03:57+00:00
"Бөгөн ҡыҫҡа ваҡытлы ямғыр, айырым райондарҙа йәшен көтөлә. Ел көнбайыштан талғын. Һауа температураһы көндөҙ 15,20. Шәмбе, 21 сентябрҙә, шулай уҡ урыны менән бер аҙ ямғыр яуыуы ихтимал. Ел көнбайыштан талғын. Һауа температураһы төндә 6,11, көндөҙ 13,18. Йәкшәмбе, 22 сентябрҙә, төндә урыны менән, көндөҙ республикала бер аҙ ямғыр яуыуы көтөлә. Ел көнбайыштан, төньяҡ-көнбайыштан талғын, көндөҙ айырым райондарҙа көсәйеүсән. Һауа температураһы төндә 6,11, көндөҙ 12,17. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Ял көндәренә һауа торошо хаҡында,1,news,Яңылыҡтар,898,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-20/yal-k-nd-ren-aua-torosho-ha-ynda-3938242,2024-09-20T11:48:00+00:00
"Ҡыш бабайға коллектив хат Баштан уҡ ҡыҙыҡлы хат әҙерләгеҙ. Тик ҡайһы бер сифаттарҙы, йәғни Ниндәй? һорауына яуап биргән һүҙҙәрҙе төшөрөп ҡалдырығыҙ. Мәҫәлән, Хөрмәтле Ҡыш бабай! Һине …. . фәлән-фәләновтар ашҡынып көтә. Яңы йыл …. . байрам. Беҙ һиңә …. йырҙар йырларбыҙ, …… бейеү бейербеҙ. Фәлән фәләнов …… шиғыр әҙерләп ҡуйған. Тоғоңдағы …. күстәнәстәрҙе, …. . бүләктәрҙе бир инде. Яңы йылда барыбыҙға ла …. . һаулыҡ, …. бәхет, …. . ҡыуаныстар бир. Шаян теләктәр Алдан ҡағыҙ киҫәктәренә ҡыҙыҡлы теләктәр яҙып һалығыҙ. Аҙаҡ берәй һауытҡа, йә эшләпәгә һалып таратығыҙ. Һәр кем сиратлап ала бара, ҡысҡырып уҡый. Мәҫәлән, Быйыл мин кәләш алам, Быйыл мин бәпәй табам, Быйыл мин Дубайға барам. Күңелле һандар Һәр бер кешегә ҡағыҙ биреп, унда үҙе теләгән бер һанды яҙырға ҡушығыҙ. Аҙаҡ һәр береһенә һорау бирәһегеҙ, ул шул яҙылған һанды яуап итеп әйтергә тейеш. Миҫал өсөн һорауҙар: Көнөнә нисә тапҡыр ашайһығыҙ? , Уң аяғығыҙҙа нисә бармаҡ? , Һеҙгә нисә йәш? , Көнөнә нисә литр һыра эсәһегеҙ? , Нисә тешегеҙ ҡалды? һ. б. Нимә эшләтәм? Тоҡҡа һәр төрлө бүләктәр һалығыҙ. Мәҫәлән, кәнфит, кер ҡыҫтырғыс, шырпы. Ҡунаҡтар уны берәмләп аласаҡ. Алыр алдынан Быны һин нимә эшләтәһең? тигән һорауға яуап бирергә тейеш, шунан ғына тоҡтан бүләген сығара. Баштан уҡ ҡыҙыҡлы хат әҙерләгеҙ. Тик ҡайһы бер сифаттарҙы, йәғни Ниндәй? һорауына яуап биргән һүҙҙәрҙе төшөрөп ҡалдырығыҙ. Мәҫәлән, Хөрмәтле Ҡыш бабай! Һине …. . фәлән-фәләновтар ашҡынып көтә. Яңы йыл …. . байрам. Беҙ һиңә …. йырҙар йырларбыҙ, …… бейеү бейербеҙ. Фәлән фәләнов …… шиғыр әҙерләп ҡуйған. Тоғоңдағы …. күстәнәстәрҙе, …. . бүләктәрҙе бир инде. Яңы йылда барыбыҙға ла …. . һаулыҡ, …. бәхет, …. . ҡыуаныстар бир. Шаян теләктәр Алдан ҡағыҙ киҫәктәренә ҡыҙыҡлы теләктәр яҙып һалығыҙ. Аҙаҡ берәй һауытҡа, йә эшләпәгә һалып таратығыҙ. Һәр кем сиратлап ала бара, ҡысҡырып уҡый. Мәҫәлән, Быйыл мин кәләш алам, Быйыл мин бәпәй табам, Быйыл мин Дубайға барам. Күңелле һандар Һәр бер кешегә ҡағыҙ биреп, унда үҙе теләгән бер һанды яҙырға ҡушығыҙ. Аҙаҡ һәр береһенә һорау бирәһегеҙ, ул шул яҙылған һанды яуап итеп әйтергә тейеш. Миҫал өсөн һорауҙар: Көнөнә нисә тапҡыр ашайһығыҙ? , Уң аяғығыҙҙа нисә бармаҡ? , Һеҙгә нисә йәш? , Көнөнә нисә литр һыра эсәһегеҙ? , Нисә тешегеҙ ҡалды? һ. б. Нимә эшләтәм? Тоҡҡа һәр төрлө бүләктәр һалығыҙ. Мәҫәлән, кәнфит, кер ҡыҫтырғыс, шырпы. Ҡунаҡтар уны берәмләп аласаҡ. Алыр алдынан Быны һин нимә эшләтәһең? тигән һорауға яуап бирергә тейеш, шунан ғына тоҡтан бүләген сығара.",ЯҢЫ ЙЫЛҒА УЙЫНДАР,0,analytics,Йәмғиәт,2447,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-12-23/ya-y-yyl-a-uyyndar-4063644,2024-12-23T10:50:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр9 ноябрьдә башкорт оппозициясенең берничә каналы томалануы уңаеннан, үзләрен ""Сөргендәге бәйсез Татарстан хөкүмәте"" дип атаучы бер төркем татар активистлары -га нигез салган Павел Дуровкаачык хатчыгарды. Алар мессенджердагы һәр кулланучының сәяси хокукларын һәм сайлау иреген хуплауны сорый, ""оппозицион медиаларны юкка чыгару өчен пычрак технологияләр куллануларына"" юл куймаска чакыра. Мөрәәгатьне имзалаучылар арасында аерым алганда ""Бәйсез Татарстан хөкүмәте"" премьер-министры дип аталган Рафис Кашапов, ""Азат Идел-Урал"" хәрәкәтенең Польшадагы вәкиле Нәфис Кашапов, Татар итимагый үзәге рәисе Фәрит Зәкиевбар. Алар башкорт оппозициясе каналларын ботлар ярдәмендә яки кулланучыларны сатып алып шикаять иттергәннәр дип саный. ""Соңгы вакытта бу технологияне кулланып, Русия хакимиятләренә каршы булган Т-каналларны күпләп томалауларын күзәтәбез. Без нигез салган ресурслар да Кремль яклы көчләр һөүменә дучар булып дип сагаябыз. Русия-Украина сугышы дәвам итүе аркасында Көнбатышка каршы кәефләр арткан вазгыятьтә, хакимият чагыштырмача ирекле матбугатны контрольгә алмакчы була "", диелгән ачык хатта. Мөрәәгатьне имзалаучылар Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Үзләрен ""Сөргендәге бәйсез Татарстан хөкүмәте"" дип атаучы төркем Дуровтан ""оппозицион медиаларны юкка чыгаруларына"" юл куймауны сорый",1,news,Яңылыҡтар,1249,https://www.azatliq.org/a/32682274.html,2023-11-13T06:59:53+00:00
"Дуҫыңмын, тип, матур һөйләп, Инәләр ышанысҡа. Эштәрең кирегә китһә, Дуҫтар ҡаса йыраҡҡа. Был донъяла ысын дуҫтар - Бары тик туғандарың. Ниндәй хәлеңдә лә Туған Һуҙа ярҙам ҡулдарын. Сәфинә Әхмәтова",Йомоштары төшһә генә,1,news,Яңылыҡтар,196,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-20/yomoshtary-t-sh-gen-4543429,2026-01-20T21:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБыел 1 гыйнвардан башлап 10 мең һәм аннан артыграк язылучысы булган блогерларга Роскомнадзорда теркәлергә кирәк. Моның өчен шәхси мәгълүматлар тапшырыла. ""Не Москва"" басмасы исәпләп чыгарганча, бу канунны Русиянең барлыгы 13 төбәге башлыгы үтәмәгән. ""Не Москва"" басмасы Русия төбәкләре башлыкларының -каналларын тикшереп чыккан һәм 13 түрәнең 10 меңнән артык язылучысы булса да, әле дә Роскомнадзор реестрына теркәлмәвеначыклаган. Канунны иң тупас бозучы түрә — Чечня башлыгы Рамзан Кадыров, аның каналын ике миллионнан артык кеше укый. Канунны үтәмәүче түрәләр арасында Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов(59 меңнән артык язылучысы бар) һәм тагын өч республика: Төньяк Осетия, Адыгей һәм Алтай башлыклары бар диелә. Шулай ук Псков, Тамбов, Тула, Калининград өлкәләре, Краснодар, Камчатка крайлары һәм Байкал аръягы губернаторлары да һаман теркәлү узмаган, дип яза ""Не Москва"". Канунны үтәмәүчеләр арасында Петербур губернаторы Александр Бегловта бар. Роскомнадзор реестрына хәзергә 35 губернаторны керткәннәр, бу хакта -каналларның тасвирламасында хәбәр итәләр. Тагын 20 башлык Роскомнадзорга гаризаларын тапшырган, әмма әлегә хуплау көтә. Ленинград өлкәсе губернаторы Александр Дрозденкобу реестрга яшерен рәвештә генә кергән, каналында бу хакта хәбәр итеп тормаган диелә.12 төбәкнең башлыгына исә язылучылары 10 мең кешедән кимрәк булганга күрә, теркәлергә кирәкми. Мәсәлән бу Магадан өлкәсе губернаторы, Коми, Яһүд автономия өлкәсе, Чукотка, Калмыкстан, Ингушетия һәм Хакасия башлыклары. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстан президенты 10 меңнән артык язылучысы булган блогер дип әлегә теркәлмәгән,1,news,Яңылыҡтар,1563,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-prezidenti-10-mengnan-artik-yaziluchisi-bulgan-blogerlarni-terkau-kanunin-utamagan-/33261995.html,2025-01-03T10:57:07+03:00
"Фирүзә Абдуллинаның шиғырҙары композиторҙар күңеленә лә яҡын. Уның һүҙҙәренә инде бихисап йыр ижад ителгән. Көй яҙыусылар араһында Артур Туҡтағолов, Рәдиф Зарипов, Юлай Моратов, Альфред Яҡшымбәтов, Иҙел Нурғәлин, Рәмил Туйсин кеүек популяр исемдәр ҙә, әлегә таныш булып етмәгәндәре лә бар. 25 февралдә, шағирәнең 65 йәше айҡанлы, Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһында Фирүзә Абдуллина һүҙҙәренә яҙылған йырҙарҙан туҡылған тамаша үтә. Ижадының тантанаһы булыр кисә алдынан шағирә менән осрашып, әңгәмә ҡорҙоҡ. – Фирүзә апай, әйтегеҙ әле, ниңә уҡыусы һеҙҙең турала һуң ғына белде, шиғырҙарығыҙҙы шулай эштән бушап, хаҡлы ялға киткәс кенә ижад итә башланығыҙмы? – Шиғырҙарҙы 10 йәштә үк яҙа башланым ул. Беренсе шиғырым 6-сы класта уҡып йөрөгәнемдә, район гәзитендә баҫылды. Баймаҡ мәктәп-интернатында уҡып йөрөгәндә улар хатта республика матбуғатында ла күренә башланы – Пионер журналы, Башҡортостан пионеры гәзитендә. Мәктәпте тамамлағас Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтының башҡорт һәм рус филологияһы бүлегенә уҡырға индем. Унда Ашҡаҙар әҙәби түңәрәгендә шөғөлләндем, Өфөлә йыл да ойошторола торған ижади йәштәр конференцияларында ҡатнаша торғайным. Тамара Юлдашева, Фәрзәнә Аҡбулатовалар менән бер осорҙа ижадҡа килдек. Ныҡ әүҙем студент булдым, төркөм старостаһы, уҡыуҙағы уңыштарым өсөн Ленин стипендиаты ла инем. Шуғалыр ҙа, мине аспирантурала уҡырға ҡалырға ла өгөтләнеләр, Совет Башҡортостанына эшкә лә саҡырҙылар, әммә мин өсөнсө юлды һайланым – кейәүгә сыҡтым, мәктәпкә эшкә киттем һәм. баттым. 35 йыл буйы мәктәптә йөҙөп йөрөп эшләнем – рус теле һәм әҙәбиәте дәрестәрен алып барҙым. Эшемде яратып башҡарҙым, уҡыусыларым да мине үҙ итте, бергәләп төрлө уңыштар яуланыҡ, миҙалсыларым да күп булды. – 35 йыл буйы Бәпес мәктәбенә хеҙмәт иттегеҙ була инде? – Йәш белгестәр булараҡ хеҙмәт юлы башланған саҡта ғына әле, Ейәнсура районының Юлдаш ауылында биш йыл йәшәп алдыҡ, мәктәптә эшләнек. Шул осор иң матур саҡтарҙың береһе булып хәтерҙә һаҡлана. Халыҡ – беҙҙе, беҙ халыҡты ныҡ хөрмәт иттек. Шунда ҡалһаҡ, бәлки, тормошобоҙ икенсе юл алыр, хеҙмәт уңыштарына юл асылыр ине, тигән үкенес тырнап ала күңелде ҡайһы саҡта. Юлдаштарға күңелдә ҙур рәхмәт тойғоһо йөрөтәбеҙ. Бәхеткә күрә, улар менән әле лә ҡатышып йәшәйбеҙ. – Мәктәп күп көс, ваҡытты ала, шиғырҙар онотолоп торҙомо? – Шиғыр яҙыуҙан туҡтаманым, ләкин улар блокнотҡа теркәлгән килеш ҡала килде. Ирек ағай Кинйәбулатов әйтмешләй, уларҙы мендәр аҫтына яҙҙым ( көлә – авт. ). Ағай минең шиғырҙарҙы уҡый торғайны, әйҙә, китабыңды сығарайыҡ тип әйтә килде, әммә хыял ул саҡта тормошҡа ашырылмай ҡалды. Ярай әле – миңә 53 йәш ине инде – тормошобоҙға интернет килеп инде. Ҡыҙым Бәйләнештә сайтында сәхифәмде теркәне, төркөм асып бирҙе һәм мин, ниһайәт, шиғырҙарымды донъяға күрһәтеү бәхетенә өлгәштем. Уларҙы уҡыған кешеләрҙән хуплау һүҙҙәре менән тулы хаттар ала башланым, был, әлбиттә, кәйефемде күтәрҙе, үҙемә ышаныс тыуҙырҙы. – Ирек ағай һеҙҙең ижади мөмкинлекте күргән, баһалаған, тимәк. Ә ниңә әле, ысынлап та, шиғырҙарығыҙҙы туплап, профессиональ яҙыусыларҙан фатиха алып, китап сығарырға ынтылманығыҙ һуң? – Ижадым әле быға лайыҡ түгел, тип иҫәпләнем. Үҫергә кәрәк, әҙер түгелмен, тинем. Үҙемә юғары талап ҡуйып, шуға буйһонғанмын. Унан, төп эшем бар, ул – балаларға белем биреү, ә шиғыр яҙыу – ул күңелем талабы, тимәк, үҙем өсөн, хобби ғына, тип тә уйлай торғайным. – Һәм бына һеҙ интернет селтәрендә танылдығыҙ. Бер сыҡтығыҙ – берәгәйле сыҡтығыҙ, тип әйтергә була. – Кешене ялҡытып бөтөп ҡуймаһам ярар ине, тип хәүефләнеп алам әле ул. Шуға артыҡ әүҙемләшеп тә китмәйем. – Бөгөнгө ваҡытҡа һеҙҙең нисә китабығыҙ бар? – Йәмғеһе алты китабым донъя күрҙе. Уларҙың дүртәүһе үҙнәшер менән баҫылды, икәүһе Китап нәшриәтендә сыҡты. – Шиғырҙарығыҙға темаларҙы ҡайҙан алаһығыҙ, тигән һорауыма тормоштан, ысынбарлыҡтан тигән яуап ишетермен, моғайын. – Эйе, дөрөҫ әйтәһегеҙ. Тормош үҙе, тирә-йүнемдәге кешеләр мине илһамландыра. Ғөмүмән, кешеләрҙе яратам. Һәр кемдең тик яҡшы яғын эҙләйем, табам, күрәм. Һәр әҙәм балаһынан ниндәйҙер фәһем алып була, тип тә инанғанмын. Яҡшы өлгөмө ул, әллә хатта йәлләү тойғоһо уятҡанымы – ниндәйе лә тормоштағы фәһемле тәжрибә. – Кем менән генә әңгәмәләшһәң дә, бала саҡ хәтирәләре, ғаиләһе, яҡындары тураһында ишетмәһәң, әңгәмәсеңдең портреты тулы булмай кеүек. Һеҙҙе лә тыңлайыҡ. – Ҙур ғаиләлә үҫтем, 10 бала инек, мин – кинйәбикәһе. Мәрхүмә әсәйем: Бер йәштә ҡапыл һөйләшеп, ҡотто алдың. Был баламды ен алмаштырғанмы әллә тип ныҡ ҡурҡтым. Һин һөйләшкән һайын йөрәгем алҡымыма тығыла ине, – тип иҫкә ала торғайны. Атларҙан да алда телем асылған, шулай итеп. Һөйләгәндәрең дә нисектер өлкәндәрсә булды, – ти ине әсәйем. Аҙаҡ ул үҙен тынысландырып, өлкәнәйеберәк тапҡан балалар шулай аҡыллы булалыр, күрәһең, тигән һығымтаға килгән. Бәләкәй саҡта табибә булырға теләй инем. Күршелә йәшәгән ҡарт инәй мине ныҡ ярата торғайны, көн дә янына саҡыра ине. Үлер алдынан мин, 4-5 йәштәрҙәге бала ғына әле ул саҡта, эргәһендә ҡулынан тотоп ултырҙым. Ҡурҡыу тойғоһо булманы, ә әбейҙе ныҡ итеп, үҙәгем өҙөлөп йәлләгәнем хәтерҙә. Әсәй, ныҡ ҡыҙғандым инәйҙе. Ҙурайғас, врачҡа уҡып сығырмын да һеҙҙе улай ыҙалатып һалып ҡуймаҫмын, укол һалып ҡына йүнәлтер ҙә ҡуйырмын, – тип әсәйемдәрҙе тағы бер аптыратҡанмын. Бала саҡ хыялдары алмашынып тора инде. Атайым да, әсәйем дә ярайһы оҙон ғүмер кисереп китте фани донъяларҙан. Дүрт йәшемдә уҡырға өйрәндем. Матур бер хәтирәм: шәм яҡтыһында (ул саҡта ауылға ут үткәрелмәгәйне әле) әсәйем урындыҡта юрған һырый, апайҙарым йөн тетә, ә мин ҡалын китап  тотоп уҡып ултырам – Зәйнәб Биишеваны, Һәҙиә Дәүләтшинаны мәктәпкә төшкәнсе уҡығайным инде. – Үҙегеҙҙең ғаиләгеҙ менән дә таныштырығыҙсы. – Ғүмер юлдашым Фидаил Фәрәхетдин улы, үҙем кеүек, уҡытыусы, физика, математика фәндәренән уҡытты. Ике ҡыҙыбыҙ бар, Гөлшат менән Гөлнар. Улар үҙ ғаиләләрен ҡорҙо, икешәр ейән бүләк итте. Дүрт малайҙың өләсәй-олатайы булыуға ҡыуанып ғүмер итеп ятҡан көн, шөкөр. – Шағирә Фирүзә Абдуллина тигән исем хәҙер шиғыр яратҡан халыҡҡа таныш, йырсы-композиторҙар һеҙҙең һүҙҙәргә ижад иткән йырҙарҙы тамашасыға тәҡдим итә. Был халәт тормошоғоҙға ниндәй йоғонто яһаны, булмышығыҙҙы үҙгәртмәнеме? – Мин һауалана торған кеше түгел. Киреһенсә, баһамды кәметеберәк тә ебәрәм әле. Бер ҡурҡҡан нәмәм бар: үҙемде юғалтып ҡуймайым. Башҡа нәмәгә ҡыҙығып, ысынбарлыҡтан айырылмаҫҡа, нисек бармын, шундай булып ҡалырға тырышам, ысын булмышымдан яҡшыраҡ булып күренергә лә ынтылмайым. Ябай әҙәм балаһымын, шул көйө ҡалам да, инде үҙгәрергә мөмкин дә түгелдер һәм теләгем дә юҡ. – Һөйләшеүҙең төп сәбәбенә күсһәк тә булалыр. Филармонияла үтә торған концерт – ул һеҙҙең беренсе шундай ижад кисәһеме? – Эйе, Өфөлә йыр-моң тамашаһы, күләмле сара итеп беренсегә үткәрелә. Дөйөм әйткәндә инде, ижадым менән таныштырыу саралары булғаны бар. Китаптарым сығыу айҡанлы – исем туйҙары, унан 55 йәшемә Яҙыусылар союзында әҙәби сара ойошторолғайны. 60 йәшемә Баймаҡта, район мәҙәниәт һарайында концерт форматында булды. Концертта минең шиғырҙарға ижад ителгән йырҙарҙы билдәле артистар башҡара. Йәмил Әбделмәнов, Әлфиә Юлсурина, Алһыу Бәхтиева, Әлим Ҡәйүмов, Резеда Әминева, Фәрүәз Урманшин, Артур Туҡтағолов, Миңзифа Исҡужина, Римма Амангилдина, Лилиә Ишемйәрова, Искәндәр Ғәзизов, Салауат Мөхәмәтйәров, Әлиә Исҡужина, Рәфис менән Алмас Сирусиндар, Рәмил менән Радмир Туйсиндар, Резеда Әмәкәсова, Далан, Өфө баймаҡтары төркөмдәре һәм башҡа йыр-моң оҫталары – бөтәһен дә һанап сығыу кәрәк тә түгелдер. Бынан тыш, Йөрәк һүҙе проектында ҡатнашҡан шиғырҙар ҙа яңғырай. Ҙур кисә алдынан ныҡ тулҡынланыу кисерәм. Кешеләрҙең өмөтөн алдап ҡуймайым, тип ҡурҡам – тамашасылар бит күңелдәренә рухи аҙыҡ алырға тип  йыйыла, шуны бирә алырмынмы, тием. Әгәр тыңлаусылар ҡәнәғәт ҡала икән, был иң ҙур шатлығым булыр ине! – Юбилейығыҙ айҡанлы тыуған яғығыҙҙа ла әҙәби осрашыуҙар үткәрергә ниәтләйһегеҙҙер, моғайын? – Эйе, ундай теләк бар. Тыуған яғым Баймаҡ районының үҙәк китапханаһында – шиғриәт һәм йыр кисәһе, тағы ла Сыңғыҙ ауылында осрашып-күрешергә теләгем  бар, сөнки унда уҡып киттем, ул миңә бик яҡын. Социаль селтәрҙәрҙә шиғыр уҡыу буйынса конкурс ойошторорға ла тәҡдим иткәйнеләр, бәлки, уны ла уҙғарып булыр. Өфөләге кисә имен-аман, матур ғына үтеп китһә, башҡа саралар тураһында уйларға ваҡыт булыр, тием, Аллаһ бирһә! – Ҡыҙыҡлы әңгәмә өсөн рәхмәт һеҙгә, етеп килгән ғүмер байрамығыҙ менән ҡотлайбыҙ, һаулыҡ, илһамлы ижад теләйбеҙ! Рәүилә ҒАТАУЛЛИНА әңгәмәләште. Шағирәнең шәхси архивынан А. Королев фотолары.",Мәктәпкә бармаҫ элек романдар уҡыған,0,analytics,Әҙәбиәт,8402,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2026-02-22/m-kt-pk-barma-elek-romandar-u-y-an-4588192,2026-02-22T10:10:00+00:00
"В Башкортостане определили победителей республиканского этапа всероссийского конкурса «Семья года», сообщили в пресс-службе Министерства семьи, труда и социальной защиты населения РБ.",Определены победители конкурса «Семья года»,1,news,Яңылыҡтар,183,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-24/opredeleny-pobediteli-konkursa-semya-goda-3780855,2024-05-24T00:33:47+00:00
"5Риза Фазыл: ""Кырымтатар әдәбиятының киләчәге билгесез""ыелышта нәсер жанры буенча 2014 елга нәтиә чыгарып язучы Урие Эдемова, шигърият буенча Кырымтатар язучылары берлеге рәисе Риза Фазыл күзәтү ясадылар. Узган елда нинди китаплар чыгуы, кайсы язучының әсәрләре кайда басылуы, Йолдыз әдәби журналының эшчәнлеге хакында сүз барды. Риза Фазыл гомумән 2014 ел кырымтатар әдәбияты өчен нинди булганы хакында – Шатланырлык нәрсә юк. 2014 елда бюджет хисабына Рескомнац аерган акчага тик ике язучының – мәрхүм Шамил Алядинның ""Хәтирәләр"" китабы һәм Закир Куртнезирның Ватан ёлу отаймаз (""Ватан юлын үлән басмас"") китабы чыкты. Нигездә язучыларыбызның әсәрләре Йолдыз журналында басылып килә. Журналда басылучы авторларның саны күп түгел. Мәсәлән, шигърияттә 6-7 кеше шигырьләрен бастырды, бу әлбәттә аз. Безнең әдәбиятта шигърият өстенлек итә иде, ә соңгы вакытта күбрәк нәсер жанрындагы әсәрләр өстенлек итә. Йолдыз журналының яшьләр арасында үткәргән конкурсына да тик нәсерләр килде. – Бүгенге көндә кырымтатар әдәбияты алдында нинди вазифалар тора, аны яшәтү өчен нәрсә эшләргә кирәк? – Ватаныбызга кайтканнан бирле бер вазифа тора – туган телне, әдәби телне өйрәнеп яшь моаллифләрне әдәбиятка китереп кертү мәсьәләсе. Безнең төп мәсьәлә – туган тел. Туган тел булмаса – әдәбият юк, әммә туган телне белгән яшьләр исә кими бара, гаиләдә туган тел юк, бу әдәбиятка тәэсир итмичә калмый. Безнең Илһам яшьләр әдәби берләшмәсе бар, алардан әдәбиятыбызга яшьләр килергә тиеш, ләкин соңгы вакытта аннан килүче дә юк. – Туган тел мәсьәләсе проблемага әверелде инде күптән. – Бу мәсьәлә тик язучылар мәсьәләсе түгел, бу бөтен әмгыятебез мәсьәләсе. – Хәзер Кырым яңа бер илдә – Русиядә яши. Сез әдәбиятка дәүләт ягыннан ниндидер яңа мөнәсәбәт тойтыгызмы? – Без элек-электән ниндидер уңай мөнәсәбәт күрмәдек. 2010 елда Регионнар фиркасе килгән соң әдәбиятка игътибар кими бара. – Бүгенге Русия шартларында ничек? – Бүгенге көндә уңай якка үзгәреш күрмәдек. Мәсәлән, без 6 китапны нәшергә тәкъдим иттек, ләкин аларның чыгачагы шөбһәле. Госкомнацта акча юк диләр. – Мондый вазгыятьтә киләчәккә өмет бармы-юкмы? – Мондый вазгыять дәвам итсә, киләчәктә нәрсә эшләргә кирәклеген дә белмибез.","Риза Фазыл: ""Кырымтатар әдәбиятының киләчәге билгесез""",0,analytics,Ҡырым,2174,https://www.azatliq.org/a/26844072.html,2015-02-13T15:43:25+00:00
"Кырымның Русия контролендәге Югары мәхкәмәсе 16 декабрьдә ""Хизб ут-Тәхрир""нең Акмәчет эше нигезендә гаепләнгән Билял Адиловһәм Раим Айвазовның аппеляциясен канәгатьләндермәде. Алар Акмәчет тикшерү изоляторында 2020 елның 15 феварленә кадәр калачак дипхәбәр итә""Кырым бердәмлеге"" оешмасы. Мәхкәмә утырышында гаепләнүчеләр Женева конвенциясен куллануны сораган Адвокат Рустем Кямлиевәлеге эш сәясиләштерелгән дип белдергән. Билял Адилов үзенең элек Украин ватандашы булуы һәм Русия паспортын 2014 елгы вакыйгаларга бәйле генә алуы турында сөйләгән. Яклау ягы дәлилләренә карамастан, мөрәәгать кире кагылган. Март ахырында Русиянең ФСБ, эчке эшләр министрлыгы һәм Росгвардия хезмәткәрләре кырымтатар активистлары йортларында тентүләр һәм тоткарлаулар уздырды. Кулга алынган кырымтатарлар - ""Кырым бердәмлеге"" хокук яклау төркеме активистлары, аларның күбесе интернетта актив язучылар. Барлыгы 24 кеше тоткарланды. Алар Русиядә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасында катнашуда гаепләнә. Гаепләнүчеләр барлыгы - 25 кеше. Эдем Яячиковның кайдалыгы билгесез. ""Мемориал"" хокук яклау оешмасы аларны сәяси тоткын дип таныды. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды.","Кырымда мәхкәмә ""Хизб ут-Тәхрир"" эше нигезендә гаепләнүчеләрне сак астында калдырды",1,news,Яңылыҡтар,1882,https://www.azatliq.org/a/30328802.html,2019-12-16T18:05:04+00:00
"Фестиваль, который продлится неделю, охватит не только столицу Башкортостана, но и все муниципалитеты республики. Инициатива проведения принадлежит Главе региона при поддержке Правительства РБ. Торжественный парад и знамённые группы В церемонии примут участие кадеты, юнармейцы и военнослужащие. Они пронесут по площади: Государственный флаг России; Флаг Республики Башкортостан; Знамя Победы (штурмовой флаг 150-й Идрицкой стрелковой дивизии); Флаги Сухопутных войск, ВКС, ВМФ, РВСН, ВДВ; Знамя 31-го мотострелкового полка «Башкортостан». Завершит шествие парадный расчёт с гигантским триколором длиной более 10 метров. Под аккомпанемент Государственного симфонического оркестра РБ (дирижёр — народный артист Дмитрий Крюков) прозвучат гимны России и Башкортостана, а церемония поднятия флагов станет главным событием вечера. Музыкальный фестиваль и звёзды оперы После парада стартует Международный фестиваль классической музыки «Романтика осени». В программе — песни военных лет в исполнении: Аскара Абдразакова (народный артист РФ и РБ); Василия Ладюка (заслуженный артист РФ); Оксаны Волковой (заслуженная артистка Беларуси). Справка «Дни армейской культуры» пройдут в Башкортостане с 22 по 27 августа. Запланировано более 300 мероприятий, включая вечерние концерты на Советской площади (начало в 18:00). Вход свободный.",В Уфе в рамках Дней армейской культуры пройдёт парад флагов и большие концерты,0,analytics,Йәмғиәт,1323,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-08-12/v-ufe-v-ramkah-dney-armeyskoy-kultury-proydyot-parad-flagov-i-bolshie-kontserty-4347154,2025-08-12T17:36:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБиредә газ хезмәтендә эшләүчеләр төзекләндерү эшләре башкарган. Бүген, 2 июльдә Башкортстанның Стәрлетамак шәһәрендә Артем урамындагы күпкатлы йортта шартлау булган. Биредә газ хезмәте эшчеләре төзекләндерү эшләре башкарган. Бу хакта Башкортстан прокуратурасы иткерә. Шартлау аркасында тәрәзәләр коелып төшкән, фатирлардагы ишекләр чыгып очкан һәм йортка керә торган ишек зарарланган. Казада бер хатын-кыз үлгән, ике балигъ булмаган бала һәм газ хезмәтендә эшләүче ике кеше әрәхәтләнгән. Аларны хастаханәләргә алып киткәннәр. Янгын сүндерүчеләр 80 кешене эвакуацияләгән. Прокуратура тикшерү башлаган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Стәрлетамакта газ чыгып күпфатирлы йортта шартлау булган, бер кеше үлгән",1,news,Яңылыҡтар,759,https://www.azatliq.org/a/starletamakta-gaz-chigip-kupfatirli-yortta-shartlau-bulgan-ber-keshe-ulgan-/33018441.html,2024-07-02T12:31:55+03:00
"Кем белә, миңә нисә йәш? Айгүзәл Хәмитова төшөргән фото. Бөрйән районы, Һарғая ауылы.",Мәктәпкә барыр инем.,1,news,Яңылыҡтар,85,https://amanat.su/news/novosti/2024-08-30/m-kt-pk-baryr-inem-3905442,2024-08-30T15:26:00+00:00
"53 үҫмер информацион технологияларҙың заманса йүнәлештәре менән танышты, оҫталыҡ дәресендә ҡатнашты, яһалма интеллектты ҡулланыу мөмкинлектәрен өйрәнде. – Был фестиваль үҫмерҙәрҙең технология иленә тәүге аҙымы булды. Беҙ 21-се мәктәп менән Киләсәккә билет проектын берләштереп, уҡыусыларға информацион технологиялар өлкәһендә үҙҙәрен һынап ҡарарға, эксперттарға һорауҙары менән мөрәжәғәт итергә мөмкинлек бирҙек. Ошо рәүешле уларға технологияларҙың ҡыҙыҡлы һәм һәр кем булдыра алырлыҡ өлкә икәнен аңларға ярҙам иттек, – ти 21-се мәктәп директоры Екатерина Подымова. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Мауыҡтырғыс өлкә,0,analytics,Мәғариф,956,https://yanshishma.com/articles/m-arif-ya-yly-tary/2025-09-19/mauy-tyr-ys-lk-4394692,2025-09-19T13:37:00+00:00
"Атап әйткәндә, әлеге минуттарҙа беҙҙекеләр ""Атайсал, барыһы ла Еңеү өсөн"" һәм ""Атайсал киләсәге. Флагманы молодежи"" стратегик сессияларын яҡтырта. Һуңғыһында әле нисек итеп сифатлы саралар уҙғарырға тигән һорауға яуап эҙләү бара. Спикерҙар сығышында түбәндәгеләр айырыуса ҡыҙыҡ булды: - Һамар өлкәһенән килгән Кристина Гнатюк Волга буйы федераль округының ""Волга"" йәштәр форумы тураһында һөйләне, - Яҡташыбыҙ, Губкин университетынан килгән Артем Еремеев иһә буласаҡ инженерҙарға хәҙерге заманға яраҡлашҡан ""Месторождение"" студент форумы үткәреү үҙсәнлеге тураһында бәйән итте, - Линар Ғәлиндың ""Олотау"" йыйынын уҙғарыу тәжрибәһе айырыуса ҡыҙыҡһыныу тыуҙырҙы. Быйыл етенсегә уҙған мини-футбол буйынса фестиваль тураһында беҙ гит биттәрендә даими яҙабыҙ. Ауылды үҫтереү йәһәтенән бик яҡшы сара булған был йыйын йылдан-йыл популярлаша бара. Ҡатын-ҡыҙҙар ҙа онотолмай - ике йыл рәттән гүзәл зат командалары көс һынаша. Ғаилә менән килеүселәргә әүҙемлек майҙансыҡтары ойошторола. Ҡунаҡтар палаткаларҙа урынлаша, кистәрен усаҡ янында йырлы тамаша кеүек матур саралар ҙа уҙа. Барыһы ла ойоштороусыларҙың үҙ көстәре менән башҡарыла, әле быйылғы ярышҡа бағымсы эҙләйҙәр. Планда - 2027 йылға тиклем ""Олотау йыйыны""н ауыл командалары араһында мини-футбол буйынса халыҡ чемпионаты статусына еткереү. - """" компанияһынан Мария Кулагинаның сығышы ла һөҙөмтәле булды. Интенсив мәлендә ул күләмле сараларҙы үткәреүҙең һөҙөмтәле практикалары тураһында төшөндөрҙө. Был көндө ун майҙансыҡта ҡунаҡтар республика халҡы башланғысы менән ойошторолған проекттар һөҙөмтәләрен тикшерҙе, тораҡ пункттарҙы төҙөкләндереү һәм махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға ярҙам күрһәтеү буйынса үткән йылдағы эштәргә йомғаҡ яһаны, шулай уҡ яңы проекттарҙы тормошҡа ашырыу мәсьәләләрен барланы. Бөгөн кешеләрҙе айырыуса берләштергән махсус хәрби операцияға ярҙам темаһы форумда ныҡ күрһәтелгән ине. ""Барыһы ла Еңеү өсөн"" күргәҙмәһе ойошторолдо, тематик секциялар эшләне. Сара асыҡ дискуссия майҙансығы менән тамамланасаҡ, унда ""Атайсал"" проекты инициаторы, БР Башлығы Радий Хәбиров ҡатнашасаҡ.","""Ватан көсө"" республика форумы башланды",0,analytics,Йәмғиәт,2055,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-05-16/vatan-k-s-respublika-forumy-bashlandy-4240559,2025-05-16T20:30:00+00:00
"Редакцияла ярты йылллыҡҡа 10 ташлама менән яҙылырға мөмкин. Квитанцияларҙы «Яңы йыл марафоны» тигән билдә менән 450079, Өфө ҡалаһы, Октябрҙең 50 йыллығы урамы, 13, «Республика Башкортостан» нәшриәт йорто адресына йәки электрон адресына ебәрергә кәрәк. Төп бүләк – саң һурҙырғыс робот.  Еңеүсе 2025 йылдың ғинуарында БСТ телеканалының «Сәләм» тапшырыуында иғлан ителә. Тулыраҡ мәғлүмәт өсөн телефон: . Сығанаҡ: ""Башинформ""",Гәзит-журналдарға яҙылыусылар араһында бүләктәр уйнатыла,1,news,Яңылыҡтар,421,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-13/g-zit-zhurnaldar-a-ya-ylyusylar-ara-ynda-b-l-kt-r-uynatyla-4051128,2024-12-13T12:17:00+00:00
"Ун өс бала тапҡан бер апай 9-сымы, 10-сымы балаһын тыуҙыра икән. Уның хәлен белгән күршеһе фельдшерға барып әйткән. Ул заманда баланы өйҙә тапҡандар. Ҡатындар фельдшерға мөрәжәғәт итмәй аптыратҡандар, шуға теге ауырлыларҙы һағалап йөрөр булған.",Ҡабаланғанда аныһы йөрөй бала таптырып,0,analytics,Йәмғиәт,244,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-01-23/abalan-anda-any-y-y-r-y-bala-taptyryp-4094656,2025-01-23T16:45:00+00:00
"24-26 майҙа Совет майҙанында Өфө халҡын һәм баш ҡала ҡунаҡтарын әҙәбиәт донъяһына мауыҡтырғыс сәйәхәт көтә. Сараға килеүселәр, әҙәбиәттең төрлө дәүерҙәре һәм жанрҙары донъяһына сумып, бөйөк рус яҙыусылары һәм Башҡортостан әҙиптәренең ижад юлына байҡау яһай аласаҡ.",Өфөлә өс көн дауамында «Китап байрамы» халыҡ-ара йәрминкәһе уҙасаҡ,1,news,Яңылыҡтар,264,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-06/f-l-s-k-n-dauamynda-kitap-bayramy-haly-ara-y-rmink-e-u-asa-3756268,2024-05-06T19:43:04+00:00
"фикерләрТөркия банклары Русия ширкәтләренең хисапларын яба башлаган. Бу хакта ""Ведомости""га эшмәкәрләр, финанс консультантлары һәм эшкуар берләшмәләр вәкилләресөйләгән. Русия хәрби-сәнәгать комплексы һәм эшкуарлыгына кертелгән чикләүләрне урап узарга булышуы өчен, Төркия банкларына икенчел (ягъни гамәлдәге санкцияләрне бозган өчен кертелә торган) чикләүләр кертелергә мөмкин. Таләпләрне кырыслатуларының сәбәбе дә шушы икенчел чикләүләрдән курку аркасында диелә.2023 ел ахырында АКШ президенты Джо Байденсанкцияләргә эләккән Русия затларына сәүдә килешүе уздырырга булыша торган чит ил банкларына чикләүләр кертүне иңелләштерә торган фәрман имзалады, дип искәртә басма. ""Ведомости"" Төркиядә Русия ширкәтләре белән соңгы вакытка кадәр ике банк эшләп килде, дип яза. Алар АКШ финанс оешмаларын иң кырыс чикләүләр исемлегенә кертү белән янаганнан соң Русия юридик затларының күбесенең хисапларын япкан. Халыкара түләүләр консультанты Искәндәр Миргалимовәйтүенчә, беренче чиратта Төркия банкларын чит илгә акча күчерү һәм нефть-газ түләүләре өчен кулланган затларның хисаплары ябылган. Шул ук вакытта дәүләт банклары әле кайбер түләүләрне башкара ала - мәсәлән азык-төлек, дарулар өчен түли ала, әмма бары тик Русия сумнарында гына, дигән басма чыганагы. Басма язуынча, юридик затлар гына түгел, гади мөштәриләр дә авырлыкларга юлыккан. Мәсәлән төрек банкында хисап ачарга теләүчеләр таләпләр кырысланды дигән, аерым алганда аларга хисапларында күп акча тотарга кушалар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Төркия банклары Русия ширкәтләренең хисапларын яба башлаган,1,news,Яңылыҡтар,1566,https://www.azatliq.org/a/32800749.html,2024-02-01T08:01:38+00:00
"фикерләр2024 елның гыйнвар аенда Татарстанның берләштерелгән бюджеты дефициты 2,8 млрд сумнан артып киткән. Бу хакта республика финанс министрлыгы әзерләгән хисаптантанышырга мөмкин. Бер айда Татарстан бюджеты кереме 26,8 млрд сум тәшкил иткән. Иң күп финанслар табыш салымыннан (12,9 млрд), дәүләт милке керемнәреннән (4,4 млрд), өстәлгән бәягә салымнан (НДС) (3,6 млрд) кергән. Шул ук вакытта федераль үзәктән республикага 3,1 млрд сум ярдәм күчерелгән. Әлегә Татарстанның керемнәре чыгымнарны каплый алмый. Гыйнвар аенда республиканың берләштерелгән бюджетыннан 29,6 млрд сум тотылган. Дефицит – 2,8 млрд сум. Мисал өчен, 2023 елның беренче аенда бюджет кытлыгы бары 254 млн сум гына тәшкил иткән. Быел иң күп чыгымнар мәгариф (12,4 млрд), социаль тармакка (5,9 млрд, ) икътисадка (5,4 млрд) киткән.2024 елда Татарстан берләштерелгән бюджеты кереме 467,4 млрд сум, чыгымнары – 491 млрд сум булыр дип көтелә. Еллык дефицит – 6,9 млрд күләмендә билгеләнгән. План нигезендә, Татарстан хакимияте еллык керем туплар өчен ай саен уртача 38,9 млрд сум ыеп барырга тиеш. Гыйнвар аенда бу күрсәткеч 12,1 млрд сумга азрак. Шул ук вакытта Татарстан үз керемнәренең зур өлешен Мәскәүгә юлларга мәбүр. Федераль салым хезмәтенең Татарстан идарәсе итәкчесе Марат Сафиуллин республикада ыелган салымнарның 846,7 млрд сумы Мәскәүгә күчереләчәк дипбелдергән иде. Бу узган елдан 34,7 млрд сумга, ягъни 4,3 процентка күбрәк.2024 елның февралендә, узган елның шушы чоры белән чагыштырганда, Татарстанның дәүләт бурычы — 21 процентка, Башкортстанның — 73 процентка артканыбилгеле булды. Ел башында Уфа икътисадчысы Рөстәм Шаяхмәтов агымдагы ел Татарстан белән Башкортстан бюджетлары өчен яхшы ел булмаячак дипфаразлаган иде. Аерым алганда, ул итештерү кимүенә, хезмәт хаклары артмавына, төзелеш базары төшәчәгенә әзер буларга кирәк диде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Гыйнвар аенда Татарстан бюджетының дефициты 2,8 млрд сумнан артып киткән",1,news,Яңылыҡтар,1916,https://www.azatliq.org/a/32835830.html,2024-02-26T14:04:11+00:00
"Махсус хәрби операцияла ҡатнашыусылар фронтта намыҫ менән хеҙмәт итә һәм хәрби бурыстарҙы яуаплы башҡара. Был турала бөгөн Өфөлә хәрбиҙәрҙе фронтҡа оҙатыу тантанаһында әйтелде. Яугирҙар ҡыҫҡа ваҡытлы отпусктан һуң хеҙмәт итеү урындарына юллана. Яугирҙарҙы ғаиләләре һәм дуҫтары оҙата. Хәрби хеҙмәткәрҙәргә Өфөнөң Дим районы һәм Өфө районы хәрби комиссары подполковник Эрнест Кәбиров мөрәжәғәт итеп, һалдаттарға Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың һәм республиканың хәрби комиссары Михаил Блажевичтың сәләмдәрен һәм рәхмәт һүҙҙәрен еткерҙе: - Ҡәҙерле яугирҙар! Бөгөн һеҙҙең ғаиләләр, бөтә республика, ил һеҙҙең менән ғорурлана, сөнки һеҙ сираттағы отпускынан һуң ҡатмарлы хәрби бурыстарҙы үтәүгә һәм хәл итеүгә, Ватаныбыҙҙы батырҙарса яҡлауға юлланаһығыҙ. Бөгөн һеҙ, махсус хәрби операцияла ҡатнашыусылар, Бөйөк Ватан һуғышы фронтовиктары вариҫтары. Улар кеүек үк, һеҙ ысын батырлыҡ, ҡыйыулыҡ һәм ҡаһарманлыҡ күрһәтәһегеҙ. Һеҙ барыбыҙ өсөн дә ысын батырлыҡ һәм патриотизм өлгөһө булып тораһығыҙ. Һеҙ иңгә-иң терәшеп хәрби хеҙмәтте лайыҡлы башҡараһығыҙ һәм хәрби бурыстарҙы үтәйһегеҙ. Илебеҙҙе яҡлауҙа хәрби бурысығыҙҙы намыҫ менән үтәйәсәгегеҙгә ышанам. Батырлығығыҙ, ҡыйыулығығыҙ, ҡаһарманлығығыҙ өсөн рәхмәт. Ватанды һаҡлаусылар көнө менән ҡотлайым. Беҙ һеҙҙең менән ғорурланабы! Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","Иҫән-һау ҡайтығыҙ, батырҙарыбыҙ!",1,news,Яңылыҡтар,1460,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-23/i-n-au-ayty-y-batyr-aryby-4588847,2026-02-23T12:38:00+00:00
""" Оҙон һарыҡ толобона уранып, олатайым өләсәйем менән санаға ултыра ла күрше ауылға китә торғайны. Бына ул ысын Яңы йыл йылыһы, бала саҡтан үҙ һәм таныш "", – ти Күсемһеҙ мәҙәни мираҫты һаҡлау һәм файҙаланыу буйынса ғилми-етештереү үҙәге директоры Данир Ғәйнуллин, бала сағын иҫләп. Күптәр саңғы алып килгән. Олатайҙарының, ҡарт олатайҙарының толоптарын, ҡыҫҡа тундарын кейеп алғандар. Бер кеше Бөйөк Ватан һуғышында йөрөп ҡайтҡан толопта килгән. ""Турахан"" эргәһендәге байрамда толоплолар 1 километрға саңғыла йүгереп ярышты, иң шәп толопҡа, быймаға, тулы образға конкурстар булды. Милли уйындар уйнанылар, тәмле итеп сәй эстеләр. Шишмә һәүәҫкәрҙәренең сығыштары йәм өҫтәне. Сығанаҡ: Башинформ.","Толоп, быйма, шәл булһа, өшөтмәҫ",1,news,Яңылыҡтар,693,https://amanat.su/news/novosti/2026-01-03/tolop-byyma-sh-l-bul-a-sh-tm-4528158,2026-01-03T22:11:00+00:00
"Бәлештең ҡамыры өсөн 200 грамм он, 100 грамм май йәки маргарин, 30-50 миллилитр һыу кәрәк. Тәүҙә он менән майҙы һауытҡа һалып бергә әүәләйбеҙ. Шунан һыуҙы һалып баҫабыҙ ҙа һыуытҡысҡа ҡуйып торабыҙ. Өҫтөнә ҡойор өсөн  300 миллилитр магазин ҡаймағы, 100 грамм шәкәр ҡомо, 2 аш ҡалағы он, 1 ҡап ванилле шәкәрҙе бергә бутайбыҙ. Шунан ҡамырыбыҙҙы һыуытҡыстан алып, формабыҙ ҙурлығында йәйәбеҙ. Табаға һалғас, өҫтөнә  тәүҙә 500 грамм еләкте, шунан әҙерләгән массаны ҡоябыҙ.  200 градуста ярты сәғәттә бешә. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Ҡайын еләгенән бәлеш,0,analytics,Аш-һыу,1173,https://henek.info/articles/-+-+-+/2025-06-04/ayyn-el-gen-n-b-lesh-4264420,2025-06-04T15:50:00+00:00
"Ярты килограмм йыуылған таҙа һолоно, 3 аш ҡалағы балды (йәки 15 бөртөк финикины) банкаға һалабыҙ, өҫтөнә 2,5 литр һыу ҡоябыҙ, болғатабыҙ һәм сепрәк менән ҡаплап ҡараңғы урынға ултыртабыҙ. 3-4 көндән һоло кеүәҫе әҙер. Уны көнөнә өс тапҡыр яртышар стаканлап эсәбеҙ. Организм өйрәнгәс, бер стаканға тиклем күбәйтәбеҙ, йәғни, көнөнә өс тапҡыр бер стакан кеүәҫте эсәбеҙ. Кеүәҫте графинға ҡойоп, һололо банкыға тағы ла бал һалып, һыу ҡушып ҡуябыҙ. Икенсе тапҡыр ҡуйғанда, башҡа ингредиенттарҙы өҫтәргә була: йөҙөм, мята, мелисса, корица. Фото Д. Калимуллин",Һау-сәләмәт булғың киләме?,0,analytics,Аңлатма,550,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-01-19/au-s-l-m-t-bul-y-kil-me-4541595,2026-01-19T10:54:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБүген, 9 март иртәсендә аннексияләнгән Кырымның Бакчасарай шәһәрендә Кырымтатар халкы корылтае делегаты Әсән Абдурамановның абыйсы өендә Русия куәт оешмалары вәкилләре тентү уздырган, бу хакта итимагый хокук яклау берләшмәсехәбәр итә. ""Өй тирәсенә беркемне кертмиләр. Беренчел мәгълүматларга күрә, Әсән Абдураманов үзе күптән Кырымда яшәми"", диелә хәбәрдә. Шулай ук ""Кырым теләктәшлеге"" аннексияләнгән Кырымның Курман (Красногвардейски) районында Мемет Ашуровөендә дә тентү булуын хәбәр итте. Аны тоткарлап, Русия федераль иминлек хезмәтенең (ФСБ) Акмәчеттәге (Симферополь) идарәсенә алып китүләре әйтелә. ""Туганнарына тентү беркетмәсен калдырмаганнар. Тикшерү чаралары узганда өйдә ике балигълык яшенә итмәгән бала да булган. Хатыны әйтүенчә, тикшерүче, ике пүнәтәй һәм битлекләр кигән кимендә тугыз кеше иртәнге сәгать алтыда бәреп кергән һәм өй биләмәләрендә сәгать ярым тирәсе булган. Мемет Ашуровның телефонын һәм каты дискын, күзәтү камералары белән техникасын тартып алганнар"", диелә хәбәрдә.5 февраль кичендә кырымтатар активисты, Кырымтатар мәлесенең Судак бүлеге рәисе Ильвер Аметовта да Русия куәт оешмалары вәкилләре чираттагы мәртәбәтентү уздырган иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Аннексияләнгән Кырымда Русия куәт оешмалары вәкилләре кырымтаталар өендә тентүләр уздырган,1,news,Яңылыҡтар,1287,https://www.azatliq.org/a/32309981.html,2023-03-09T09:34:59+00:00
27 ғинуарҙа Шишмә районында 54 йәшлек Фәнир Ишмаев юғалған. Күрше өлкәлә былтыр октябрҙә юғалған Илназ Солтанов һаманғаса табылмаған. Магнитогорскиҙа декабрҙә юғалған Никита Ладаненконы ла эҙләү дауам итә. Былтыр 1 ноябрҙә юғалған 37 йәшлек Овчинникова Елена Александровна табылған.,Ирҙәр юғала.,1,news,Яңылыҡтар,282,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-04/ir-r-yu-ala-4564479,2026-02-04T16:30:00+00:00
"– Әсәйебеҙ сирләп китте, тоташ төркөмдә «ротавирус». Шуға ла Салауат ағайҙың тыуған көнөнә лә бара алманыҡ. Беҙ әлегә аяҡта, аллаға шөкөр. Барығыҙ ҙа сәләмәт кенә булығыҙ! – ти Ризат. Шулай уҡ, хәл белешеп, курьер аша күстәнәстәр ебәреүсе тамашасыларына ла рәхмәттәрен еткерә йырсы.",«Зинира ята! »,1,news,Яңылыҡтар,282,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-12/zinira-yata-4533739,2026-01-12T11:00:00+00:00
"Татарстан Дәүләт шурасы утырышыРабит Батулланың 80 яшьлек юбилееннан кайткан тәэсирләр узармы дигән идем, кая ул? ! Чүпрәсен чамасыз салган камыр сыман – торган саен арта гына. Инде хис-кичерешләрдә яки уйларда гына калмыйча, бөтен организмны тутырып, читкә ташый башлады. Сәхнәдән бик аһәңле һәм батыр сүзләр сөйләнде ул көнне. Бөтен милли митинглардан да миллиерәк тамаша булды ул. Әллә бер-бер нәрсә ашап чыктылармы, хәтта Фәрит Мөхәммәтшин белән Разил Вәлиев тә сәхнәдә азау ярган милләтчеләргә әйләнеп куйды. Фәрит Мөхәммәтшинга Батулла кебек депутатлар кирәк булган икән заманында. Бик күп эш эшлисе булган икән ул. Өметсез! Ә Разил Вәлиев шигырь укыганда, күз яшьләрем чәчрәп чыга язды. Күңел нечкәреп түгел – ачудан, гарьлектән. Әле өйгә кайткач та, юбилей кичәсе язмасындагы шушы өлешне кат-кат карадым: ""Күптән инде, күптән елаган юк, Зиратларда яшьләр сыккан юк. Йодрык төйнәп, нәфрәт сүзе сөйләп, Урамнарга ярсып чыккан юк"", дип сөйләде депутатыбыз Разил абый уфтангандай кыяфәт чыгарып. Беләсезме, Разил абый, ә без бу арада гел елыйбыз бит. Нүжәли күрмисез? Хәлләр хәзер уфтанырлык кына түгел, кәфенлек өстендә утырып еларлык инде. Югарыдан күренмиме соң әллә ул? Нәрсә өчен елаганны да аңламыйсыздыр, бәлки. Аңлатыйммы? Мин үзем – 80 нче елларда туган буын вәкиле. Яшьтәшләрем ачлык мәйданы ачып биргән мәктәпләрдә татарча укыды. Рус, инглиз теленнән кала бар фәннәрне дә ана телендә укыдык без. Университетта да татарча белем алдык. Ул чакта Казан дәүләт университетында Татар журналистикасы кафедрасы белән Татар теле һәм әдәбияты факультеты да бар иде. Башка факультетларда да татар теле дәресләре укытылуын хәтерлим. Алай гына да түгел, ул чакта әле ТАТАР ДӘҮЛӘТ һуманитар-педагогика университеты бар иде. Юк, Бауман урамы тирәсендә динозаврлар йөргән мезозой эрасы түгел иде ул, ә нибары унбиш-егерме ел элек иде! Бүген боларның берсе дә юк! Разил абый, ә бит сез 2000 елдан бирле Татарстан Дәүләт шурасының Мәдәният, фән, мәгариф һәм милли мәсьәләләр комитеты рәисе булып торасыз. 1990 елдан бирле депутат кәнәфиендә утырасыз! Сез боларны күреп, белеп тордыгыз һәм боларның барысы да сез эшләгән елларда юкка чыкты. Авылларда оптимизация үткәргәндә, мәктәпләрне кушканда, 2007 елның декабрендә милли региональ компонентны мәгариф системыннан чыгарып атканда, без әле бала булганбыздыр. Әмма сез ир уртасы кеше идегез бит. Әнә хәзер, туган тел дәресләрен генә түгел, туган телдә төрле фәннәрне уку да кысрыклана. Бары тик рус телендә генә уку рөхсәт. Шушыларны күрә торып, нинди йөз, нинди намус белән сез бүген сәхнәдән тел, дәүләт, байраклар турында авыз чайкый аласыз? Ачлык мәйданнарындагы сез сокланган батырлык, гаярьлек кая китте? 23 ел дәвамында халык депутаты булып, милләткә файдалы ни генә эшләдегез соң сез? Урамнарга ярсып чыккан юк, имеш. Чыккан бар, Разил абый. Сез тел язмышын хәл иткән утырыш алдыннан, иртә баштан Дәүләт шурасы каршына чыгып басып, каршыгызда ""Туган тел""неырлаган бар. Кулларыгызга Әлифба тоттырып, зур ышаныч белән, сезне шул сессиягә озаткан бар. Бәлки, без нәрсәнедер дөрес эшләмибездер? Әйдәгез, Разил абый, алып чыгыгыз безне урамга! Чакырыгыз халыкны үз артыгыздан! Йодрык төйнәп, нәфрәт сүзе сөйләп чыгыйк! Минем яшьтәшләрнең күпмесе биш ел укып татар теле һәм әдәбияты укытучысы дипломы алды да, хәзер беркемгә кирәк түгел. Әллә сез чакырсагыз, алар чыкмас дисезме? Чыгабыз, Разил абый! ""Күптән инде, күптән обком да юк, Дәүләт тә юк, көткән ил дә юк. Ядкәр булып калды татлы хыял Узды еллар, сорап-теләнеп"", дидегез сәхнәдән. Нинди ил, нинди дәүләт, Разил абый? Бүген Казанда бер(! ) чын татар балалар бакчасы эшли. Анда ике-өч ел чират торып та баласын бирә алмаган танышларым буа буарлык! Алар – минем яшьтәшләр. Милли рухта тәрбияләнгән буын без! Бүген татар бакчасына, мәктәпләренә ихтыя зур. Мәгариф министрлыгындагы кәгазьләрдә күптер алар, әмма чынлыкта. Татар дигән төркемнәргә бер урыс баласын тыгып куялар да бөтен төркем урысча сөйләшергә мәбүр була. Татар бакчаларындагы тәрбиячеләр татарча белми, адәм хурлыгы! Ә сез ил, дәүләт дигән буласыз. Борын төбендәге вак кына мәсьәләне хәл итеп, татар бакчаларын һәм мәктәпләрен урыстан арындыра алмыйсыз. Хәер, бу сезгә кирәк тә түгел! Әле ел башында гына, минем яшьтәшем, ике бала атасының Фәрит Мөхәммәтшин исеменә кан-яшь түгеп язган хатына да сезнең имза белән ""барысы да әйбәт"" дигән авап килде, Разил абый. Кемгә ышанырга соң: бездә барысы да яхшы дип имза салган комитет рәисенәме, әллә Батулла кичәсендә уфтанган шагыйрьгәме? ""Күптән инде, күптән, ирек даулап, Чатырларга байрак элгән юк. Тукай әйткән татар йоклагандыр, Уянырмы берчак белгән юк"", дигәнегезгә авап бирә алам, Разил абый. Татар йокламаган ул! Татар, сезнең кебек депутатларның кыланмышларын күреп, якты киләчәктән өмет өзгән ул! Уятыр өчен, сезнең бер сүзегез итә иде. Теге сессиядәторып басып: ""Туктагыз! Милләт язмышы хәл ителә бит, уйлагыз! "" дип бер акыруыгыз итә иде. Татарстанның үз законнары эшләве дә итәр иде безгә. Эшләмәслек булгач, ник кабул иттегез соң аларны? Ник эшләүләрен таләп итмәдегез? Икмәк тотып ант итәм: мин бүген бала табарга куркам, Разил абый. Урыс үрчетәсе килми, аңлыйсызмы? Ә Татарстанда башкача була алмый. Оныкларның ""бабуля"" дигәнен ишетергә теләмим мин, ""әника"" яисә ""әбика"" да буласы килми! Татар ирендә һәр кибеттә үз телемдә сөйләшәсе, табибларга туган телемдә зарымны сөйлисе, дәүләтле халык булып яшисе килә бит минем, Разил абый! Бу гаепмени? Минем кебекләр тагын бар ул, бар! Бу хатны юктан гына сезгә язмадым. Миңтимер Шәймиевкә, аның балаларына, әлегә президент дип аталып, тел язмышы хәл ителгәндә чит илләрдә йөрүче Рөстәм Миңнехановка яки ""Батуллалар булса күп эш эшлисе"" булган Фәрит Мөхәммәтшинга да яза ала идем. Әмма аңлы халык аларның кемлеген болай да күрә һәм тарих аларга да үз бәясен бирер. Беребез дә мәңгелек түгел. Әмма сез безнең Туфан абыйдансоңгы өметебез идегез. Шырпының күкертле очы кадәр генә булса да өметебез! Милләт дип шигырьләр язып, Тукай бүләге алган кеше бит сез, Разил абый. Упкын алдында басып торганда, югалтыр кыйммәтләр калмаганда, теш кысып түзүнең бер мәгънәсе дә юк. Гомуми гаепләүләрдән качып, төп гаеплеләргә бармак төртеп күрсәтер вакыт итте. Шуңа да, яшьтәшләрем һәм милләттәшләрем әйтәсе сүзне сезгә үзем әйтим: милләтне бетерүгә керткән өлешегез өчен ""зур рәхмәт"" сезгә! Эльвира ФатыйховажурналистКомментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра",Сугыштан соң йодрык болгаучы депутатларга,0,analytics,Комментарийҙар,6347,https://www.azatliq.org/a/29221156.html,2018-05-11T10:45:54+00:00
"Тәкә һөҙгән Йылҡыбаева –Хәлфитдинованы, радикулит менән йонсоған Яруллин – Үтәбайҙы, тәмәжник Миңнебаев- Әбүзәрҙе, кантура начальнигы Луиза Кирееваны һәм ҙур ҡорһаҡлы бухгалтер Шаһибәрәков – Мөнирҙе күргегеҙ, ишеткегеҙ киләме? Килә, әлбиттә. Улайһа, Китап-байрамға килегеҙ. Иртәгә Ағиҙелдәр унда Ағиҙелдән 100 хикәйә ике томлығына презентация үткәрәсәк. Китаптарҙы күрерһегеҙ, китаптарҙы төҙөүселәр менән күрешерһегеҙ, авторҙары менән һөйләшерһегеҙ. Беҙҙең тирмә-йәйләү Шайморатов менән Аҡмулла һәйкәлдәре араһында урынлашҡан, шунда үтәсәк сара. Башына ГУП РБ издательский дом Республика Башкортостан тигән ат башындай   яҙыуҙы күрһәгеҙ, туҡтағыҙ ҙа ауыҙығыҙҙы асып тамаша ҡылығыҙ. И всю. Ә ҡасан? – тип һорайһығыҙ икән, ишетмәй торам. Иртәгә 26 май 13-15 сәғәттәр араһында шунда мәж киләсәкбеҙ. Беҙҙең программа һәм Аҡмулла арбаһы проекты шәп булғас, 28 майҙа тағы ла сәхнәгә сығырһығыҙ әле тигәстәре, баш тартманыҡ инде. 14-15  сәғәттәрҙә  Аҡмулла һәйкәле янындағы сәхнәлә баяғы арбаға ултырып елдермәксебеҙ. Килегеҙ! Ишеү, китап уҡырға онотмағыҙ!","""Ағиҙел "" артистары",1,news,Яңылыҡтар,1049,https://agideljurn.ru/news/novosti/2023-05-25/a-i-el-artistary-3272490,2023-05-25T14:34:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанның Учалы районында яшәүче 29 яшьлек егетне диверсия кылуда шикләнәләр, ул Чиләбедә тоткарланган. Бу хакта ""Коммерсантъ""хәбәр итә. Тикшерү фаразынча, егет Чиләбенең Миасс шәһәрендәге Көньяк-Урал тимер юлында реле айланмасы урнаштырылган шкафларны яндырган һәм моны Украина мәнфәгатьләрендә эшләгән булырга мөмкин.6 июньдә Хребет-Сыростан станцияләре арасында шундый дүрт шкаф яндырылган, бу юлчы ташучы берничә поездның тоткарлануына китергән диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстан кешесен Чиләбедә диверсия кылуда шикләнеп  тоткарлаганнар,1,news,Яңылыҡтар,582,https://www.azatliq.org/a/32452150.html,2023-06-09T13:10:55+00:00
"Бына инде балалар яңыртылған үҙәккә аяҡ баҫты. Кабинеттар ҙурайтылған, инженерлыҡ селтәрҙәре, ҡыйыҡ, иҙән яңыртылған, тышҡа йөҙләнеше лә өр-яңы. 70 урынлыҡ тамаша залы хасил булған. Йомшаҡ ултырғыстары,  уңайлы сәхнәһе күңелле тамашаларҙы рәхәтләнеп ҡарау мөмкинлеген бирәсәк. Үҙәктә логопед кабинеты, бейеү залы, 19 ижади берекмә өсөн кәрәкле бөтә йыһаздар бар. Ике ҡатлы бинаға һаулыҡ мөмкинлектәре сикле балалар ҙа ҡыйынлыҡһыҙ инеп-сығып йөрөй аласаҡ. Киләһе йылдың яҙында үҙәктең ихатаһын йәмләү эштәренә тотонасаҡтар. Уңайлы һуҡмаҡтар, аллеялар, сәскәлектәр, газондар барлыҡҡа киләсәк. Илештең Балалар ижад үҙәге  райондың төрлө ауылдарынан килеп шөғөлләнеүсе 860 балаға иҫәпләнгән. Бында йәш эколог, инглиз теле, конструкторлыҡ, робот техникаһы һәм программалау, музыка, художество, театр, көршәкселек, аэроквантум  һәм башҡа түңәрәктәр эшләй. Үҙәкте яңыртыуға Башҡортостан нефтселәре ҙур өлөш индергән. Сығанаҡ: Башинформ.",Яңы Үҙәк илештәрҙе ҡыуандырҙы,1,news,Яңылыҡтар,929,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-04/ya-y-k-ilesht-r-e-yuandyr-y-4037581,2024-12-04T13:10:00+00:00
"Нәркәс СИРАЖЕТДИНОВА: Әсәйем Рәсимә Бәхтегәрәй ҡыҙы ғүмере буйы башланғыс кластар уҡытыусыһы булып эшләне. Белорет педагогия училищеһын, Магнитогорск педагогия институтын тамамлап, Манышты ауылынан беренсе юғары белем алған кеше ул. Әсәһе иртә вафат булғас, биш туғанын үҫтереп, аяҡҡа баҫтырған. Атайым Сабир Хәйрулла улы Арышпарҙа тыуып үҫкән. Өфө урман хужалығы техникумынан һуң ағас эшкәртеү хужалығында бригадир, инженер булып эшләгән. Бик ихтирамлы, эшһөйәр кеше ине тиҙәр уның хаҡында. Бала сағымда, «Нишләп әсәйең оло? » – тип һорай торғайнылар. Эйе, әсәйемдең 42 йәшендә генә тапҡан бер бөртөгө мин. ""Тамаша"" журналының октябрь һанында Нәркәс Сиражетдинова менән матур мәҡәлә сыға.",Инйәр һандуғасы Нәркәс СИРАЖЕТДИНОВА,0,analytics,Мәҙәниәт,689,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2024-09-27/iny-r-andu-asy-n-rk-s-sirazhetdinova-3946871,2024-09-27T02:12:00+00:00
"Атайҙар ҙа төнөн йоҡламайса, Беҙҙе сәңгелдәктә бәүелткән. Эштән ҡайтҡас алдына ултыртып, Һине һөйөп битеңдән үпкән. Атайҙар ҙа балалары өсөн Һәр саҡ көйөп - янып йәшәйҙәр, Ҙур хөрмәткә улар лайыҡ кеше, Арыу белмәй ялһыҙ эшләйҙәр. Атай тиеп әйтер кешең булғас Һин бәхетле, тик ҡәҙерен бел. Балам яндарыма килсе тиһә Атлап түгел, ә югереп кил. Тик һуңлама улда мәңге булмаҫ, Яндарына йышыраҡ ҡайтығыҙ. Ваҡыттарығыҙҙы йәлләмәйсә Бер генә көн ваҡыт табығыҙ. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Бөгөн - Атайҙар көнө!,0,analytics,Иҫтәлекле көндәр,1126,https://henek.info/articles/++++/2025-10-15/b-g-n-atay-ar-k-n-4428268,2025-10-15T15:15:00+00:00
"Башҡортостан Республикаһы ирекмәне тигән почет билдәһен алыуға ғаризалар ҡабул ителә. Ғаризаларҙы 25 апрелгә тиклем тапшырып өлгөрөргә кәрәк. Ә ниндәй билдә һуң ул? Бәлки, белмәгәндәр барҙыр? Ошо билдә хаҡында һөйләйбеҙ. Ирекмәндәр – ихласлыҡ, изге күңеллелек, ярҙамсыллыҡ, эскерһеҙлек өлгөһө. Улар бер ниндәй түләү көтмәй, бары тик йөрәк ҡушыуы буйынса эргәһендәргә күңел йылыһын, хәстәрлеген өләшә. Уларҙың хеҙмәте рәхмәттәргә һәм баһаларға лайыҡ. 2020 йылда республикабыҙ етәксеһе Радий Хәбиров БР Башлығының Башҡортостан Республикаһы ирекмәне почет билдәһен булдырыу тураһында Указға ҡул ҡуя. Был билдә республикала йәшәүселәргә, башҡа төбәктәр йә сит илдәр кешеләренә тапшырыла ала, тик уларҙың Башҡортостанда кәм тигәндә бер йыл ирекмәнлек эше алып барыуы шарт. Иң мөһиме – эшмәкәрлек мөһим, күләмле булырға, кешеләргә ҙур файҙа килтерергә тейеш. 2023 йылдың яҙында тәүге тапҡыр награда бер төркөм ирекмәнгә тапшырыла. Шунан алып барлығы 286 ирекмән Почет билдәһенә лайыҡ булған. Фотоларҙа (Башинформ) - ирекмәндәр тормошонан күренештәр.",Ирекмәндәр - изгелек өлгөһө,0,analytics,Файҙалы эштәр,1043,https://amanat.su/news/godpoleznihdel/2025-04-18/irekm-nd-r-izgelek-lg-4203995,2025-04-18T13:07:00+00:00
"Ул липосакциялау буйынса операция яһатыуын әйтә. Билдәле булыуынса, йырсы локаль май ҡатламдарын (ҡарын, янбаш, ҡул, яңаҡ) тирәһенән алып ташлау буйынса пластик операция яһата. Шулай итеп Элвин 10 килограмға ябыға. – Ул саҡта мин 86 килограмм ауырлыҡта инем, май ҡатламын алып ташлағас,  10 килограмм самаһы ауырлыҡты ташланым, йәғни 76 килограмға ҡалдым. Гастролдәргә һомғол һәм матур барырмын тип уйлаған инем, әммә пандемия башланды. Коронавирус арҡаһында концерттар ҡуйыу мөмкин булманы. Өйҙә ашап ҡына ятҡас, теге 10 килограмм кире ҡайтты. Шул тиклем операция яһатыуым, ыҙалауым бушҡа булды, — ти Элвин Грей.","Бына, һиңә мә! Элвин Грейға операция яһағандар!",1,news,Яңылыҡтар,613,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-18/byna-i-m-elvin-grey-a-operatsiya-ya-a-andar-4583195,2026-02-18T12:05:00+00:00
"Ҡышҡы селләлә, сатлама һыуыҡта, дөм ҡараңғы төндә эт өйҙөң ишеген сапсый, үҙе туҡтамай шыңшый икән. Бабай ишекте асһа, Ҡотлогилде, ҡойроғон болғай-болғай, хужаһын эйәртеп, аҙбар ишегенә алып барған. Эскә үтһәләр, унда кәзә ике бәрәсен ялай, ти. Хужа уларҙы көн дә хуш еҫле бесән менән һыйлаған. Яҙ етеү менән кәзә тау биттәренә үрешкә сыҡҡан: хуш еҫле япраҡтар, сәскә баштарын ғына ашап, елененә тәмле һөт йыйған. Үлән утлап, башын күтәрһә. Ә унда йөнө өлтөрәгән, тиреһе туҙған, ямаулы тун кейгән, билдән бөкрәйгән, һары тештәрен ыржайтып, ҡырҡ ямаулы биштәрен аҫып, таяҡҡа таянып, ҡарт Бүре тора, ти. – Ҡыш буйына ашарыма булманы, хәҙер һине ашайым! – тигән ул ҡалтырап. – Бүре ағай, зинһар, ҡайта һалып, бәрәстәремә һөт эсерәйем дә шунан мине ашарһың, – тигән Зәйнәп, оҙон һаҡалын һелкетеп. Бәрәстәрен һыйлағас та был хәлде хужаһына һөйләгән. Ә ул бер йомро икмәк, бер көршәк һөтөн тоттороп, Зәйнәпте юлға оҙатҡан. Барһа, Бүре шул уҡ урында көтөп тора икән. Ул шунда уҡ күстәнәсте ашап бөткән һәм ҡыуанысынан күккә ҡарап олоп ебәргән дә үҙ юлы менән киткән. Кәзә бәрәстәрен эйәртеп ҡырға йөрөй башлаған. Берҙән-бер көндө өр-яңы тунында таяғына таянып, берәү үтеп бара, ти. «Һаумыһығыҙ! » – тип ҡалпағын күтәреп, былар менән иҫәнләшкән икән ул. – Әсәй, кем ул? – тип һорашҡан бәрәстәр. – Бүре, – тигән әсә. Балалары уға һырышҡан. – Ҡурҡмағыҙ, ул һеҙгә теймәҫ. Ҡаты һыуыҡта үҙенә ярҙам иткәйнем. Изгелекте хатта Бүре лә аңлай, – тигән аҡыллы кәзә, тегене танып. Зөһрә БӘШӘРОВА. Әбйәлил районы, Теләш ауылы. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Изгелектең яуызлыҡты еңгәне,0,analytics,Хикәйә,1933,https://yanshishma.com/articles/akyattar/2022-10-19/izgelekte-yauyzly-ty-e-g-ne-2995119,2022-10-19T17:10:00+05:00
"ПАСЕ утырышлар залы30 сентябрь Страсбургта Европа шурасы парламент ассамблеясының (ПАСЕ) көзге сессиясе башланды. Русия ассамблея эшенә кайтарылганнан соң Украина анда катнашудан баш тарткан иде. Киевка теләктәшлек белдереп, ассамблеяның кайбер чараларында Грузия, Литва, Латвия, Эстония һәм Польша делегацияләре дә катнашмаячаклары турында белдергән. Алар ПАСЕның 70 еллыгы чараларында, сессия ачылышында катнашмау, Франциянең дәүләт секретаре белән очрашу һәм соңыннан уртак адымнар турында фикер алышу турында килешкәннәр. Бу хакта -та Украина Югары Радасы депутаты Алексей Гончаренкоязды. Украина делегациясе итәкчесе 28 яшьлек Елизавета Яськоәйтүенчә Русия делегациясенә украин делегатлары түгел, ә Украинаның дуслары оппонент булачак. Европа шурасы Парламент ассамблеясының көзге сессиясе 4 октябрьгә кадәр дәвам итәчәк. Кырымдагы вазгыять турында хисап 2 октябрьдә укылачак дип көтелә. Аны Швейцария депутаты Мануэль Торнарясаячак. Аннексияләнгән Кырымда кеше хокуклары бозылу турында БМОның баш секретаре Антониу Гуттерришның беренче хисабы быел 2 августта рус телендәчыкты. Бу хисапта 2014 елдан Кырымда 42 кешенең (38 ир-ат, 4 хатын-кыз) хәбәрсез югалуы, канунсыз тоткарланган 28 кешенең азат ителүе, бер кешенең үтерелүе, 11 кешенең хәбәрсез югалуы хакында белдерелә. 2017 елның 1 гыйнварыннан 2019 елның 30 июненә кадәр Кырымда 186 төнтү булган, аларның 140 ы кырымтатарларның өйләрендә, эш урыннарында яки кырымтатарлар ыелган урыннарда узган. Шулай ук Акмәчәттә 747 кеше сыйдырышлы тикшерү изоляторында 1349 кеше тотылуы хәбәр ителә.",Украинага теләктәшлек белдергән илләр ПАСЕ утырышында катнашмый,1,news,Яңылыҡтар,1547,https://www.azatliq.org/a/30191792.html,2019-09-30T16:28:04+00:00
"26 майҙа байрамға килеүселәр өсөн ""Ағиҙел""дән 100 хикәйә"" исемле ике томлыҡ йыйынтығыбыҙҙың презентацияһын уҙғарҙыҡ. Марат Кәримовтың йыйынтыҡҡа ингән ""Комиссия"" исемле шаян хикәйәһен редакция хеҙмәткәрҙәренең ролдәргә бүлеп уҡыуын байрамға килеүселәр айырыуса оҡшатты. Әҫәрҙәре ике томлыҡҡа ингән яҙыусылар Гөлсирә Ғиззәтуллина, Әмир Әминев, Рәсүл Байгилдиндарҙың хикәйәләренең яҙылыу тарихын һөйләүҙәрен дә ихлас ҡабул иттеләр. Ә инде ""Ағиҙел""селәр Мөнир Ҡунафин, Әхмәр Үтәбай, Гөлнара Хәлфетдинова, Луиза Кирәева, Салауат Әбүзәр үҙҙәренең шиғырҙарын уҡыуҙан тыш яҙыусылар тормошонан ҡыҙыҡ хәлдәр хаҡында һөйләүҙәре сараны тағы ла йәнләндереп ебәрҙе. Презентацияны күреү өсөн алыҫ араны яҡын итеп төрлө райондарҙан килеп етеүсе дуҫтарыбыҙға айырыуса рәхмәт! Рәхәтләнеп аралаштылар, яҙыусыларҙан автографтар алдылар, бер юлы ""Ағиҙел""гә лә яҙылып өлгөрҙөләр. Ағиҙел 100 Ағиҙелжурналы Ағиҙелжурналы Аҡмуллаарбаһы Аҡмуллаарбаһы китапбүләкитәм Иңуҡымлыхикәйә Иңкүпкитапуҡыусыауыл китапбайрам ФСГОРБ Гранты РБ","""Аҡмулла арбаһы"" - ""Китап-байрам"" йәрминкәһендә",1,news,Яңылыҡтар,1005,https://agideljurn.ru/news/novosti/2023-05-31/a-mulla-arba-y-kitap-bayram-y-rmink-end-3282133,2023-05-31T13:17:00+00:00
"Талап итмәй бер кем ураҙаны – Был һәр кемдең үҙе теләге. Тотҡандарға ожмах түрен яҙыр – Шул Аллаһтың оло бүләге! Ураҙа ул  бик еңелдән түгел – Кәрәк теләк, ихтыяр ныҡлығы. Хаҡ мосолман шуны белеп йәшәй – Аллаһтан ҙур көстөң юҡлығын! Ошо айҙа тән һәм йән таҙара: Саф нурыңды һипсе, Аллаһым! Мәрхәмәтең күрһәт, ярлыҡасы, Белеп–белмәй ҡылған гонаһым! Изге Ҡөрьән алып ҡулдарына, Уға текләп уйсан күҙҙәрен, Мосолмандар көйләй пәйғәмбәрҙең Тоғро һәм хаҡ әйткән һүҙҙәрен! Матур үтһен Рамаҙан айы – Боҙолмаһын тотҡан ураҙаң! Бушҡа булмаҫ ошо күркәм айҙа Үҙең теләп алған был ыҙаң! Доғаларҙы Аллаһ ҡабул ҡылһын – Үтәлһендәр ябай теләктәр! Хоҙайымдың мәрхәмәтен тойоп Талғын типһен сабыр йөрәктәр! Ҡайҙа барһаҡ та, ни ҡы ҡылһаҡ та, Иман нуры үтһен күңелдәргә. Аллаһыбыҙ рәхмәтен һалһын Ҡарап беҙҙең ҡылған ғәмәлдәргә! Сынтимер ЮЛУЕВ.",Рамаҙан,1,news,Яңылыҡтар,824,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-18/rama-an-4582661,2026-02-18T21:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырХәзерге вакытта ничә бала укуына карап, мәктәпләрне бер сәгать саклаган өчен 130-150 сум түләнә. Хосусый сак оешмалары бу акчага риза түгел. Мәгариф министрлыгы акчаларны арттырып, 140-162 сум булса да түлик ди. Татарстан депутатлары 175 нче мәктәп фаигасен искә алып, бу тәкъдимне хупларга сүз бирә. Татарстанның 2024 ел өчен бюджетында республикадагы мәктәпләрне һәм балалар бакчаларын саклау өчен 1,44 млрд сум каралган. Бу хакта Татарстан мәгариф һәм фән министры урынбасары Станислав Андреевәйтте, дип яза""Коммерсантъ"". Аның сүзләренчә, куркыныч ягыннан беренче һәм икенче категориядәге мәктәпләрне саклауның бер сәгате - 150 сум, өченче категориядәгеләрен саклаганга бер сәгатькә 130 сум түләнә. Куркынычлык категориясе мәктәптә яки балалар бакчасында белеп алучыларның санына карап билгеләнә. Әмма бу акчалар аз дип, хосусый сак оешмалары мәктәп мөдирләре белән килешү төзүдән баш тарта, дип искәрткән түрә. Мәгариф министрлыгы сак өчен түләүне сәгатенә 162 сум хәм өченче категориядәге мәктәпләргә 140 сум итеп күтәрергә тәкъдим итә. Сак өчен түләүләр арта икән, бу республика бюджетына өстәмә 110 млн сум чыгым ясаячак. Хәзерге вакытта акчаларны арттыру тәкъдиме финанс министрлыгында карауда, дип аңлата Андреев. Дәүләт шурасы депутатлары мәгариф министрлыгының бу тәкъдимен хупларга сүз биргән. ""Казанның 175 нче мәктәбе безне күпкә өйрәтте"", дип әйткән канунлылык комитеты башлыгы Шакир Яһудин(""Бердәм Русия""). Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда түбән хезмәт хаклары аркасында хосусый саклау оешмалары мәктәпләрне саклаудан баш тарта,1,news,Яңылыҡтар,1581,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-tuban-hezmat-haklari-arkasinda-hosusiy-saklau-oeshmalari-maktaplarne-saklaudan-bash-tarta-/32898636.html,2024-04-10T10:48:10+03:00
"Матбугат очрашуы""Кырым һәм кырымнар башка русияләр өчен батырлык үрнәге булып тора. "" Бу хакта Акмәчеттә ""Россия сегодня"" агентлыгының матбугат үзәгендә очрашуда Татарстанның Итимагый пулаты итәкчесе урынбасары Татьяна Забегинабелдерде. ""Кырым безгә, русияләр өчен - безнеке. Кичәге көн минем өчен барын да үзгәртте. Кырымның һәм кырымнарның безнең өчен ни икәнен хәзер аңлыйбыз. Кырым һәм кырымнар - батырлык, туплануга осталык үрнәге булып тора. Бу хакта әле безгә уйлыйсы һәм моны аңлыйсы бар"", дипкитерәаның сүзләрен РИА Новости. Забегина Кырымда ""чын ватанпәрвәрлек һәм активлык"" хөкем сөрә дигән фикердә. ""Без монда өметләрнең чынга ашу мөмкинлеген күрдек. Биредә хыяллар, планнар тормышка аша"", ди Татарстан вәкиле.12 февраль Кырымга өч көнлек эш сәфәре белән Татарстан әмәгать пулатының 12 кешелек төркеме килде. Татарстаннар Кырым белән хезмәттәшлекнең перспективаларын билгеләмәкчеләр. Делегация белән очрашкан Кырым Югары шурасы рәис урынбасары Эдип Гафаровярымурауда инфраструктура объектлары төзелеше турында сөйләде.13 февраль кунаклар Кырым сәнәгать-педагогия университетының кырымтатар милли киемнәр лабораториясе эшчәнлеге белән таныштылар, университет галимнәре белән очрашты, аларга кечкенә концерт куелды. Алабуга дәүләт тарих-архитектура һәм сәнгать музей тыюлыгы итәкчесе Гөлзада Руденко Кырымда милләтара мөнәсәбәтләр, магариф, мәдәният, саулык саклау, дигитальләштерү, халык дипломатиясе, мәгълүмати хәвефсезлек өлкәсендә мондагы әмагать пулаты белән эшчәнлекне кору перспективаларын өйрәнергә теләүләре турында белдерде. Кырым әмәгать пулатының рәисе Григорий Иоффеисә ике республика арасында тыгыз элемтәләр булуын, Кырымга 2014 елда Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановкилгәнен сөйләп, яшьләрне патриотик рухта тәрбияләү тәрибәсе белән уртаклашуның мөһимлеген белдерде. Татарстан делегациясенең Бакчасарай районына, Акъярга сәфәр кылуы да мәгълүм. Ике республика әмәгать пулатлары арасыда хезмәттәшлек турында килешү дә төзелгән.2014 елның мартында Татарстан президенты итәкчелегендә делегация Кырымга килеп, ярымутрауның Русия тарафлы хакимияте белән хезмәттәшлек турында килешү төзелгән иде. Ике елга якын Татарстан Кырымның Бакчасарай шәһәренә һәм районынабулышып килде. Очрашу вакытында күп кенә вәгъдәләр дә бирелде. Аерым алганда, Миңнеханов АТР телеканалын Кырымда саклап калырга кирәк дип тә белдергән иде. Әмма бу канал 2015 елда Киевка күчеп тапшыруларны аннан алып барырга мәбүр ителде. Русия мәктәпләрендә туган телләрне ихтыяри укыту турындагы канун кабул ителгәнче дә, кырымтатар телен ихтыяри укыту хәстәре күрелә башлаган иде. 2017 елда Григорий Иоффе ""Кырымда өч дәүләт теле – рус, украин һәм кырымтатар теле – бу дөрес, ләкин һәр дәүләт телен мәбүри укыту – дөрес түгел, бу – бозыклык, мәсьәләне 'вульгарно' аңлау. Дәүләт телләрен 1 нче сыйныфтан укыту һич тә зарур түгел"", дигән иде.","Татарстанның әмәгать пулаты вәкиле Кырымны ""батырлык үрнәге"" дип атады",1,news,Яңылыҡтар,2831,https://www.azatliq.org/a/29769965.html,2019-02-14T12:04:08+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРусия моны техник төзексезлекләр аркасында ди, Украина кораллы көчләре исә без бәреп төшердек дип әйтә. Ту-22М3 хәрби очкычы Казанда итештерелә. Бүген Ставрополь краенда еракка оча ала торган ракет-бомбалар ташучы Ту-22М3 хәрби очкычы килеп төшкән. Русия саклану министрлыгындахәбәр итүләренчә, очкыч хәрби бурычын үтәп аэродромга кайткан чагында мәтәлгән. Экипаж әгъзаларының берсе үлгән. Русия яхы фаиганың беренчел сәбәпләре - техник төзексезлек дип белдерә. Саклану министрлыгы ышандыруынча, очкычта кораллар булмаган, ул кешесез урынга килеп төшкән. Мәтәлгән урынында имереклекләр дә юк диелә. Украина кораллы көчләре исә очкычны алар бәреп төшерүен белдерде. Сугыш башыннан бирле бу украин хәрбиләренең бомбалаучы Русия хәрби очкычын бәреп төшерүләре турында әйткән беренче очрагы. Бу мәгълүмат бәйсез чыганактан расланмаган. Русия саклану министрлыгы белешмәләренчә, экипаж катапульт ярдәмендә сикерергә итешкән. Дүрт кешенең өчесе табылган, аларның берсе үлгәндип иткерде Ставрополь крае губернаторы Владимир Владимиров.19 апрельгә каршы төндә Русия хәрби очкычларының Украинага ракет һөүме ясавы хәбәр ителде. Украин хәрбиләре хәбәренчә, ракетларның бер өлеше бәреп төшерелгән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Ставрополь краенда Ту-22М3 хәрби очкычы килеп төшкән,1,news,Яңылыҡтар,1345,https://www.azatliq.org/a/stavropol-kraenda-tu-22m3-harbi-ochkichi-kilep-toshkan/32912641.html,2024-04-19T17:01:49+03:00
"Ул, ҡасан башҡортса йәнһүрәттәр төшөрөләәк йәки билдәле йәнһүрәттәр башҡорт теленә тәржемә ителәсәк, тип һораны. Радий Фәрит улы, башҡортса йәнһүрәттәр әле үк бар, тине һәм Солтанморатҡа Яңы йыл бүләге итеп рәссам Камил Буҙыҡаевтан уның портретын эшләүен һораясағын белдерҙе. Республика Башлығына бөтәһе 8,5 меңдән ашыу һорау килгән. Дүрт сәғәттән ашыу ваҡыт эсендә Радий Хәбиров 60 һорауға яуап бирҙе. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Солтанмораттың портретын Яңы йылға бүләк итәсәктәр,0,analytics,Донъя,793,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-11-11/soltanmoratty-portretyn-ya-y-yyl-a-b-l-k-it-s-kt-r-4463050,2025-11-11T23:07:00+00:00
"Он проявил интерес к нашему журналу и рассказал о своих изданиях для учителей в Киргизии. Наше общение проходило на кыргызском и башкирском языках, что удивительно — мы легко поняли друг друга и свободно обменивались мнениями. «Впервые я познакомился с башкирским героическим эпосом «Урал батыр» в 2015 году, — рассказал ученый. — Он мне сразу понравился, и я решил его перевести. Поскольку башкирский язык очень похож на киргизский, переводить было легко. Некоторые места мне были понятны и без перевода. К примеру, начальные строки башкирского эпоса звучат почти так же, как на киргизском. Кроме того, язык «Урал батыра» очень похож на язык киргизского эпоса «Манас». По сути, я переводил язык фольклора, это древний язык, там нет неологизмов. Фольклор ведь сохраняется не только сюжетом, но и языком"".",Сегодня площадку Издательского дома посетил ученый,0,analytics,Файҙалы эштәр,804,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2025-05-30/segodnya-ploschadku-izdatelskogo-doma-posetil-uchenyy-4257699,2025-05-30T19:53:00+00:00
"Ғәҙәттә төш көндөҙгө хәлдәрҙең дауамы, тип аңлата сомнологтар. Әгәр ҙә көн тыныс, матур үткән, күңелдә һиллек икән, төштәр ҙә шундай була. Төштөң йөкмәткеһенә борсолоу, стресс, дарыу һәм башҡа тышҡы ҡуҙғытҡыстар (мәҫәлән, еҫ- төҫтәр) ҙә йоғонто яһамай ҡалмай. Нисек йоҡлап, ниндәй төш күреүебеҙгә сәләмәтлегебеҙ, кәйефебеҙ ҙә бәйле. Шуға ундағы күренештәрҙән бигерәк, уларҙың ниндәй тойғо уятыуы мөһим, насар төш күреп, төрлө юрауҙарға, төшлөктәргә ышаныу ҙа сәләмәтлеккә зыян, ти психологтар.  Халыҡ та бит, төштөң муйыны ҡыл кеүек, ҡайһылай  борһаң – шулайға китә, ти. Мәҫәлән, төштә тешең төшһә, яҡын кешеңде юғалтаһың, тигән ышаныу таралған. Психологтар бедереүенсә, алғы тештәр – беҙҙең һаҡсы һәм тормоштан үҙебеҙ теләгәнде ала белеү һәләте. Ике яҡ сикәләгеһе – мөмкинлектәр менән файҙалана белеү, яраҡлашыу. Әгәр ҙә улар төшә икән, тимәк, таяныс, ышанысты юғалтыуға ишара. Баҡһаң, һуҡыр кешеләр ҙә төш күрә, имеш. Тик уларҙың төшө ғәҙәти кешеләрҙекенән айырыла. Тыумыштан һуҡырҙар визуаль образдар, төҫтәр күрмәй, ә уларҙы еҫ, тәм, тотоп ҡарау һәм кисереш аша тоя. Ә инде  йәшәү барышында һуҡырайғандар башта төштө ғәҙәттәгесә күрә, сөнки мейе элек үҙе күргәндәрҙе һәм белгәндәрҙе күҙ алдына баҫтыра, әммә тора-бара бындай төштәр тоноҡлана,  сағыулығын юғалта. Эльза Мөхәмәҙиева Фото Р. Хисаева",Төштөң муйыны ҡыл кеүек.,0,analytics,Аңлатма,1300,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-04/t-sht-muyyny-yl-ke-ek-4493860,2025-12-04T17:20:00+00:00
"Беҙҙе, ябай тамашасыларҙы, Гөлфинә Хәмитова башҡарыуындағы Берҙән-берем, Һандуғас минең күңел, Мин бит бары һинең өсөн, Пар сейәләй, Зәңгәр төймә, Төштәремә ин һин, әсәй, Тыуған яҡ һағыштары һәм бүтән дәртле йырҙар күңелдәрҙе елкендәрә лә, һағышландыра ла. – Сәхнә – минең тормошом, булмышым, тамашасыларым иһә йәшәүгә көс-дәрт бирә, – ти йырсы. Беҙҙе, ябай тамашасыларҙы, Гөлфинә Хәмитова башҡарыуындағы Берҙән-берем, Һандуғас минең күңел, Мин бит бары һинең өсөн, Пар сейәләй, Зәңгәр төймә, Төштәремә ин һин, әсәй, Тыуған яҡ һағыштары һәм бүтән дәртле йырҙар күңелдәрҙе елкендәрә лә, һағышландыра ла. – Сәхнә – минең тормошом, булмышым, тамашасыларым иһә йәшәүгә көс-дәрт бирә, – ти йырсы.","Дәртле йырҙары менән күңелдәрҙе елкендәрә лә, һағышландыра ла",0,analytics,Мәҙәниәт,691,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2025-03-25/d-rtle-yyr-ary-men-n-k-eld-r-e-elkend-r-l-a-yshlandyra-la-4170730,2025-03-25T09:28:00+00:00
"12 декабрь Х. Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияның ҙур залында Башҡортостандың Халыҡ ҡоралдары милли оркестры (художество етәксеһе һәм баш дирижеры – Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Ринат Мөхәмәтйәнов) сағыу, бай эстәлекле «Ырыҫлы бишек» исемле театрлаштырылған тамаша тәҡдим итә. Милли рух менән һуғарылған был концерт Башҡорт теле көнөнә һәм Ғаилә йылына арнала. Бынан тыш филармония ошо тамаша менән юбилей йылын да йомғаҡлай. Бәпес туйы, Исем ҡушыу, Йәштәр туйы, Килен төшөрөү кеүек борондан һаҡланып килгән тарихи йолалар нигеҙендә төҙөлгән театрлаштырылған тамашала филармонияның танылған солистары, билдәле коллективтары ҡатнаша. Был көндө артистар сәхнәлә йырлап ҡына ҡалмаясаҡ, ә бар актерлыҡ һәләттәрен дә күрһәтәсәк. Милләтебеҙҙең «ырыҫлы бишеге» менән тығыҙ бәйләнгән ғөрөф — ғәҙәттәрҙе, йолаларҙы хәтерҙә тотайыҡ, йәш быуындарға ҡәҙерләп тапшырайыҡ, телебеҙ ҡәҙерен беләйек, тип янып йәшәүсе һәр кем һис шикһеҙ был концертты күрергә тейеш! Концерттың режиссеры, проект авторы Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Сулпан Асҡарова, сценарий авторы Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Әлфиә Ғимаҙиева. «Ырыҫлы бишек» – ул тыуған башҡорт телебеҙ. «Ырыҫлы бишек» – ул татыу, берҙәм, бәхетле ғаилә. «Ырыҫлы бишек» – халҡыбыҙҙың бай рухи хазинаһы булған халыҡ йолалары. «Ырыҫлы бишек» – милли рухлы халыҡ йырҙары, ҡурай моңо, ҡумыҙ сыңына тоғро ҡалған филармониябыҙ. Башҡорт халҡының быуаттарҙан килгән изге йолаларын юғалтмайыҡ, һаҡлайыҡ, бергәләп иҫкә төшөрәйек, хөрмәтле милләттәштәр! Килегеҙ, көтәбеҙ! Х АЛҠЫБЫҘ ЙОЛАЛАРЫН ҠӘҘЕРЛӘП ҺАҠЛАЙЫҠ!",Ырыҫлы бишек,1,news,Яңылыҡтар,1580,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-12-12/yry-ly-bishek-4050380,2024-12-12T22:58:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАКШның яңа дәүләт сәркатибе Марко Рубио Русия-Украина сугышын бетерү — Трамп чорында АКШның ""рәсми сәясәте"" булачак, дип белдерде. Ак йортның яңа хакимияте бу низагны ике, өч, яки дүрт елдан соң яңадан башланырлык итеп түгел, озакка итәрлек итеп бетерергә ниятли, ди ул. АКШ президенты Доналд Трампәгәр дә Русия президенты Владимир Путин Украинадагы сугышны туктату турында сөйләшүләр алып барудан баш тартса, Русиягә каршы яңа чикләүләр кертәчәген әйтте, дип иткерә. Трамп чикләүләр турында төгәлрәк әйтмәгән. — Без [Украина президенты Владимир]Зеленскийбелән сөйләшәбез, бик тиздән президент Путин белән сөйләшәчәкбез, — дигән Трамп. Трамп Путин белән сөйләшүләрне ул теләгән теләсә кайсы вакытта уздырырга әзер булуынәйткән. Үзенең чыгышында Трамп чираттагы мәртәбә әгәр дә президент булып калган булсам, Русия беркайчан да Украинага һөүм итмәс иде, дигән. АКШ президенты үзенең хакимиятенең Украинага корал ибәрү мәсьәләсен өйрәнүе турында да әйткән, әмма аның фикеренчә, Украинага ярдәм итүдә күбрәк Европа берлеге эшләргә тиеш. Шулай ук Трамп Кытай лидеры Си Цзиньпинга ""басым ясап"", аны Русия-Украина сугышына тыкшынырга чакыруын әйткән. Әмма Кытай лидеры ""моның өчен әллә ни күп әйбер эшләмәде"" дигән. Доналд Трамп хакимияте әле ул президент вазифасына керешкәнче үк Владимир Путин белән сөйләшүләргә әзерлек башлаган иде. Сөйләшүләр кайда һәм кайчан булачак, әлегә билгеле түгел. Элегрәк Швейцария белән Сербия АКШ һәм Русия президентларын үзләрендә кабул итәргә әзер булулары турында белдергән иде. АКШның яңа дәүләт сәркатибе Марко Рубио Русия-Украина сугышын бетерү — Трамп чорында АКШның ""рәсми сәясәте"" булачак, дипбелдерде. Ак йортның яңа хакимияте бу низагны ике, өч, яки дүрт елдан соң яңадан башланырлык итеп түгел, озакка итәрлек итеп бетерергә ниятли, ди ул. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Трамп сугышны туктату сөйләшүләреннән баш тарту очрагында Русиягә яңа чикләүләр белән янады,1,news,Яңылыҡтар,1847,https://www.azatliq.org/a/tramp-sugishni-tuktatu-turindagi-soylashulardan-bash-tartsa-rusiyaga-chiklaular-kertachagen-aytte/33284468.html,2025-01-22T10:04:47+03:00
"Хәҙерге илебеҙҙә ошондай ғаиләләр барлығына күптәр аптырай. Тик улар ысынлап бар. Иғтибарығыҙға икенсе ҡатын булып йәшәгән Зөлфиә исемле ҡатындың тарихын тәҡдим итәбеҙ. Ильяс менән улар театрҙа таныша. Үҙе бай, үҙе йомарт, аҡыллы һәм сибәр ир Зөлфиәгә тәүге ҡараштан оҡшай. Уртаҡ дуҫтары булып, уларҙы таныштырғас, араларында тиҙ арала йылы мөнәсәбәт барлыҡҡа килә. Ильяс бик матур итеп йөрөй уның артынан. Ҡиммәтле машинала килеп ала, ресторан йәки театрға алып барып күңелен аса. Бүләктәр, сәйәхәттәр менән күңелен күтәреп тора. Ҡыҫҡаһы, башын юғалтып ғашиҡ була ҡыҙ. Әммә Зөлфиә ахмаҡ түгел: бының кеүек ирҙең яңғыҙ булыуына ышанмай. Нисектер паспорты ҡулына эләгеп, уны ҡарағас, өйләнмәгәнлеген күреп ҡыуана. Тик кемелер барлығын да һиҙә, сөнки ир унда аҙнаһына бер йәки ике тапҡыр ғына ҡуна ҡала, телефоны шылтыраһа, сығып китеп оҙаҡ ҡына һөйләшеп керә. Тик мөнәсәбәттәр йыраҡҡараҡ ингән һайын, ҡатын нығыраҡ ғашиҡ була бара. Ә бер көн үҙенең ауырға ҡалғанын белә. Ильяс был яңылыҡҡа ныҡ шатлана. Ҡыуанысынан нимә эшләргә лә белмәй. Тик ирҙең бер аҙ моңһоуланғанын да тоя Зөлфиә һәм асыҡтан-асыҡ һөйләшергә тәҡдим итә. Ошонда барыһы ла асыла ла инде. Ильястың ҡатыны бар. Ул уны бик ярата, әсәһе менән өсәүһе ҙур йортта торалар, тик балалары ғына юҡ. Ҡатыны бер ҡасан да әсәй була алмай икән. Әммә ир уны ташларға йыйынмай. Зөлфиәне лә яратыуын әйтә, балаһын тик үҙе үҫтерәсәген белдерә, үҙенең вариҫы итәсәген әйтә. Был мәғлүмәтте ауыр кисерһә лә, Зөлфиә нисектер эстән быға әҙер булып сыға. Ильяс уны өйөнә алып ҡайтып, ҡатыны Рита һәм әсәһе менән таныштыра. Тегеләре Зөлфиәне ихлас ҡабул итә кеүек. Беренсенән, ул Ильясҡа ныҡ ғашиҡ булһа, икенсенән, сабыйын етем иткеһе килмәй. Бәләкәй балалы килеш бай, һәйбәт ир табыуы ауырлығын да яҡшы аңлай. Ҡыҫҡаһы, Зөлфиәне артыҡ күндерергә лә кәрәк булмай, ул ризалашып Ильястың ғаиләһе менән йәшәй башлай. Ваҡыты еткәс, ул таба. Өс ҡатын баланы көнө-төнө бергәләп ҡарай, бергә үҫтерә. Был бик уңайлы ла булып сыға. Сабыйынан арып китһә, ире менән берәй ергә барып ял итеп ҡайта, малай ҙа ҡараулы. Аҡса яғынан да проблема юҡ, кем нимә теләй, Ильястары алып биреп тора. Һәр хәлдә, Зөлфиә икенсе ҡатын булыуына күнеп, үҙенсә бәхетле генә йәшәп ята. Өсөнсө ҡатын ғына алып ҡайтмаһа инде ирҙәре.",Өсөнсө ҡатын ғына алып ҡайтмаһа инде ирҙәре,0,analytics,Йәмғиәт,2240,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-05-16/s-ns-atyn-yna-alyp-aytma-a-inde-ir-re-4237555,2025-05-16T09:12:00+00:00
"Ғафури районының Курорт ауылында модулле фельдшер-акушерлыҡ пункты асылды. Медицина ойошмаһын Оҙайлы һәм әүҙем ғүмер милли проекты (национальный проект Продолжительная и активная жизнь) бурыстарын тормошҡа ашырыуға ярашлы файҙаланыуға тапшырҙылар. Иҫке фельдшер-акушерлыҡ пункты урындағы мәктәптә урынлашты. Электр уты, һыу, йылылыҡ булһа ла, пациенттарға медицина ярҙамын күрһәтеү өсөн майҙаны бәләкәй ине. Яңы бина заман талаптарына ярашлы эшләнгән. Ул 460 кешене, шул иҫәптән 85 баланы хеҙмәтләндерәсәк. Рәсәй Президенты Владимир Путиндың указына ярашлы барлыҡҡа килгән Оҙайлы һәм әүҙем тормош милли проекты бурыстарын тормошҡа ашырыуға ярашлы, районда ауыл медицинаһын заманлаштырыу һәм киңәйтеү буйынса эш дауам итә. Был урында йәшәүселәрҙе сифатлы һәм үҙ ваҡытында медицина ярҙамы менән тәьмин итергә, уларҙың һаулығын нығытырға булышлыҡ итә.2025 йылда, Оҙайлы һәм әүҙем ғүмер милли проектының (национальный проект Продолжительная и активная жизнь) бурыстарын тормошҡа ашырыуға ярашлы, республикала 4,5 мең берәмек медицина ҡорамалы, 99 автотранспорт һатып алыу планлаштырылған. 134 модулле конструкция ҡуйыу, туғыҙ объектта капиталь ремонт эштәрен атҡарыу һәм алты яңы поликлиниканы сафҡа индереү ҡаралған. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Курорттарҙа ла шәп яңылыҡ бар,0,analytics,Милли проекттар,1322,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2025-12-12/kurorttar-a-la-sh-p-ya-yly-bar-4504589,2025-12-12T10:45:00+00:00
"Алдағы биш көндә республикала йылы һауа торошо һаҡланасаҡ, уртаса һауа температураһы норманан 3-4 градусҡа юғарыраҡ. Урыны менән ҡар һәм епшек ҡар яуыуы, боҙлауыҡ булыуы, елдең секундына 15-20 метрға тиклем көсәйеүе көтөлә. Башҡортостанда һауа температураһы төндә -4, -9 градус, аяҙытҡанда -11, -16 градус, көндөҙ -2, -7 градус тәшкил итәсәк.",Көслө бурандар алда икән,1,news,Яңылыҡтар,342,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-07/k-sl-burandar-alda-ik-n-4530554,2026-01-07T12:25:00+00:00
"Белем усағына Башҡортостан Республикаһының милли әҙәбиәт музейы директоры урынбаҫары Рәсим Рәил улы Солтангәрәев, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, филология фәндәре кандидаты, әҙәби музейҙың ғилми хеҙмәткәре Гөлсәсәк Дәүләтбай ҡыҙы Саламатова, күргәҙмә бүлеге мөдире Луиза Алмас ҡыҙы Хажиевалар килгәйне. Башҡортостан Республикаһының милли әҙәбиәт музейы хеҙмәткәрҙәре иныф  уҡыусылары өсөн фронтовик яҙыусыларға арналған дәрес-лекция, унан һуң инде синыф   өсөн оҫталыҡ дәрестәре күрһәтте. Сараны гимназия-интернат директоры Нияз Мөхәмәтов асып, ҡунаҡтарҙың изге эш менән килеүҙәрен телгә алды һәм уңыштар теләне. Ҡунаҡтар иһә үҙ сиратында Нияз Ғибәҙәт улы Мөхәмәтовҡа һәм сараны ойоштороп, алып барыусы башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Әлнисә Рәхимйән ҡыҙы Кәримова-Алдырхановаға Рәхмәт хаттары тапшырҙы. Дәрес-лекция унынсыларҙың уҡыу программаһына индерелгән Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында башҡорт әҙәбиәте темаһына тура килеүе менән отошло ине. Гөлсәсәк  Саламатованың дәресте мауыҡтырғыс итеп алып барыуы башҡорт әҙәбиәтенә ҡыҙыҡһыныуҙы тағы арттыра төшкәндер. Сараның икенсе өлөшө – оҫталыҡ дәресендә бишенселәр Луиза Алмас ҡыҙы Хажиева менән берлектә бетеү эшләү серҙәренә төшөндө. Әйткәндәй, Әсәйҙәр көнөнә бүләк эшләү идеяһын Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы Әлнисә  Кәримова-Алдырханова тәҡдим иткән. - Милли музей хеҙмәткәрҙәре бай материалдары, тәрән йөкмәткеле сығыштары, шәп оҫталыҡ дәрестәре менән күңелебеҙгә хуш килде, һеҙгә оло рәхмәтебеҙҙе еткереп, тағы ла осрашыуға көтөп ҡалабыҙ. Осрашыуҙы юғары кимәлдә үткәреүҙә ярҙам иткән директорыбыҙ Нияз Ғибәҙәт улына, башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Зөлфиә Нуретдин ҡыҙына, синыф етәкселәре Гөлмәрйәм Зөбәйер ҡыҙына, Гөлшат Юлай ҡыҙына, Вәзирә Борхан ҡыҙына, Гөлфиә Хәмитйән ҡыҙына, Зәлиә Вәкил ҡыҙына һәм ҡунаҡтарыбыҙға ҙур рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ, - тине рәхмәттәрен белдереп Әлнисә Рәхимйән ҡыҙы. Ысынлап та, тәрбиәүи йәһәттән бындай сараларҙың әһәмиәте баһалап бөткөһөҙ. Сөнки, уҡыусылар алдынғы ҡарашлы замандаштары менән осрашып ҡына ҡалмай, үҙҙәренә яңы мәғлүмәт туплай, күңелдәренә рухи орлоҡ һала. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Фәһемле һәм иҫтәлекле осрашыу,0,analytics,Хаттар,2491,https://yanshishma.com/articles/be-g-kilg-n-khattar-an-/2025-11-11/f-emle-m-i-t-lekle-osrashyu-4461430,2025-11-11T12:25:00+00:00
"Зәйтүнә  Ҡәюм ҡыҙы Хәйруллина 1930 йылдың 10 ғинуарында Силәбе өлкәһенең Сосновка районы Туҡтыбай ауылында тыуа. Атаҡлы шағирә Кәтибә Кинйәбулатовның уҡыусыһы. Троицк педагогия училищеһында уҡый, унан һуң Силәбе дәүләт педагогия институтының география факультетын тамамлай. Ул үҙенең бар аңлы ғүмерен игеҙәктәй етәкләшеп йөрөгән мәғрифәт менән мәҙәниәткә бағышлай. Ана шуға күрә уның бер ҡулында гел китап-журналдар, ә икенсе ҡулында музыка ҡоралдары була. 1984 йылда Ҡолой урта мәктәбендә тыуған яҡты өйрәнеү музейын булдырып оҙаҡ йылдар етәкселек итә.  Уның тырышлығы менән ауыл мәҙәниәт йортонда «Ҡолой моңдары» исемле үҙешмәкәр коллектив ойошторолоп, рухи шишмәгә әүерелеп, халыҡ ансамбле шөһрәт ҡаҙана. Ата-бабалар аманатына тоғролоҡ һаҡлап Ил инәһе булып «Туған телен ҡәҙерләгән халыҡ ҡәҙерле булыр», тип илһамланып, өлгө булып  ижад итә. Арғаяш район «Таң нурҙары» исемле әҙәби берекмәнең иң абруйлы ағзаһы.  Кәтибә Кинйәбулатова исемендәге Ҡолой ауыл китапханаһының терәге ул. Зәйтүнә  Ҡәюм ҡыҙы яҡташтары араһынан яҙып алған халыҡ ижады өлгөләрен, шиғырҙар һәм хәтирәләр туплаған «Һағыныу» (2015 йыл)  «Ғүмерҙәрҙең ҡәҙерен бел икән» (2018 йыл), «Ташламағыҙ тыуған илкәйҙе» (2021 йыл)  исемле тыуған яҡты өйрәнеү буйынса өс китап авторы. 2018 йылда ижади ҡаҙаныштары өсөн ул Арғаяш район хакимиәте тарафынан булдырылған Кәтибә Кинйәбулатова исемендәге әҙәби премияның «Тыуған яҡты өйрәнеү» номинацияһында лауреат булды. Педагогик хеҙмәт ветераны Зәйтүнә  Ҡәюм ҡыҙына фиҙакәр хеҙмәте өсөн Арғаяш районының Почётлы гражданины тигән маҡтаулы исем бирелә. Ҡамса Мортазин, Силәбе өлкәһенең Аҡмулла исемендәге әҙәби берекмә етәксеһе",АМАНАТҠА ХЫЯНАТ ЮҠ,1,news,Яңылыҡтар,1634,https://uchbash.com/news/novosti/2025-01-20/amanat-a-hyyanat-yu-4089919,2025-01-20T14:39:00+00:00
"Күрше республиканың Яр Саллы ҡалаһында башҡорттар етерлек, тимәк балаларға белем усаҡтарында башҡорт телен уҡытыу һәр саҡ көнүҙәк мәсьәлә булып ҡала килә. Быйылғы яңы уҡыу йылы урындағы милләттәштәребеҙ өсөн һөйөнөслө - 11-се ҡала мәктәбе базаһында аҙнаһына ике тапҡыр башҡорт теле уҡытыла башлай. Уҡытыусы Айгөл Балағотдинова һөйләүенсә, әле биш бала туған телен өйрәнә, киләсәктә уларҙың һандарын арттырыу иҫәптәре. Башҡортостандың Мәғариф министрлығы уҡыу әсбаптары менән тәьмин иткән, һәм ваҡыт ярҙам ҡулын һуҙырға әҙер. Балалар телде өйрәнеп кенә ҡалмай, туған мәҙәниәтенән, тарихынан да ситләшмәй - Айгөл Илдар ҡыҙы уларға төрлө саралар ойоштора. Кескәй башҡорттар ""Шоңҡар"" Яр Саллы башҡорттары ойошмаһы үткәргән сараларҙа ла әүҙем ҡатнаша. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",Яр Саллыла быйыл башҡорт теле уҡытыла башланы,1,news,Яңылыҡтар,969,https://akbuzat-rb.ru/articles/novosti/2021-09-11/yar-sallyla-byyyl-bash-ort-tele-u-ytyla-bashlany-2501029,2021-09-11T08:34:42+05:00
"Билдәле булыуынса, 2024, 2025 йыл һөҙөмтәләре буйынса Бабич премияһына йырсы Дамир Тайыпов, бейеүсе Хәбир Аралбаев һәм  Кемел Тоҡаевтың ""Серле эҙ"" китабын художестволы тәржемә иткән һәм бөгөнгө милли проза үҫешенә индергән өлөш өсөн йәш яҙыусылар Рәзинә Зәйнетдинова-Урманшина менән Заһиҙә Мусина лайыҡ булды. Уларҙы Башҡортостан Башлығы хакимиәте етәксеһе вазифаһын башҡарыусы Искәндәр Әхмәтвәлиев ҡотланы. Балалар һәм үҫмерҙәр өсөн әҙәбиәт, сәнғәт өлкәһендәге һәҙиә Дәүләтшина исемендәге дәүләт премияһы иһә Нияз Сәлимовҡа тапшырылды. Лауреаттарҙы ҡотлайбыҙ! Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Лауреаттарҙы ҡотлайбыҙ!,0,analytics,Ҡотлау,951,https://yanshishma.com/articles/otlayby-/2025-12-24/laureattar-y-otlayby-4519675,2025-12-24T10:52:00+00:00
"Әлшәй районы Һарай ауылында тыуып-үҫкән ""Закат"" позывнойлы яугир юғары дәүләт наградаһына - ""Батырлыҡ өсөн"" миҙалына лайыҡ булған!","Дан һиңә, ҡыйыу ир!",1,news,Яңылыҡтар,130,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-22/dan-i-yyyu-ir-4517466,2025-12-22T18:00:00+00:00
"Полинаға 11 генә йәш булһа ла, уның МХО-ға ярҙам өсөн, Рәсәй именлегенә хеҙмәт иткән өсөн, Украин нацизмын Еңеүгә өлөш индергән өсөн  тигән миҙалдары бар. Наградаларҙы ҡыҙыҡайға Дәүләт Думаһында тапшырғандар! — Яугирҙарға арналған шиғырҙарҙы яҙҙырып, роликтарҙы интернетҡа  һалам. Ҡарауҙар күп, — ти уҡыусы ҡыҙ. — Бынан тыш,  «Ал елкәндәр» йәштәр үҙәге нигеҙендә мин ирекмәндәр штабы астым. Беҙ, биш ҡыҙ, маскировка селтәрҙәре үрәбеҙ, гуманитар ярҙам йыябыҙ. Мәктәптән һуң Полина театр вузына инергә хыяллана. Текстарҙы бик тиҙ иҫендә ҡалдыра икән: — Хатта мәктәптә бирелгән шиғырҙарҙы ла тәнәфес ваҡытында ун минутта ятлап өлгөрәм, – ти ул. Аманат Ирекмәнлек",Уҡыусы ҡыҙ МХО яугирҙары өсөн шиғырҙар яҙҙыра,0,analytics,Махсус хәрби операция,659,https://amanat.su/news/care/2025-08-22/u-yusy-y-mho-yaugir-ary-s-n-shi-yr-ar-ya-yra-4358599,2025-08-22T18:45:00+00:00
"Эшегеҙ гел уңһын! Юлығыҙ һәр саҡ имен булһын! Көн һайын шөкөр итегеҙ! Моғайын, сәбәптәр табылыр. Иртән һау-сәләмәт уяныу ҙа - Аллаһы Тәғәләгә рәхмәт әйтеүгә сәбәп.",Хәйерле иртә!,1,news,Яңылыҡтар,163,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-03/h-yerle-irt-l-r-4527560,2026-01-03T08:00:00+00:00
"Рәсәй Төҙөлөш һәм Һанлы үҫеш, элемтә һәм киң коммуникациялар министрлыҡтарының берлектәге эше һөҙөмтәһендә, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ мәсьәләләрен берҙәм тәҙрәлә уңайлы хәл итеүгә йүнәлтелгән Госуслуги Дом мобиль ҡушымтаһын файҙаланыусылар иҫәбе 15 миллиондан ашҡан. Был һанлаштырыуҙың милекселәр, йорттарҙа йәшәүселәр, идарасы ойошмалар өсөн торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр күрһәтеүҙең һөҙөмтәлелеген, асыҡлығын, уңайлылығын күтәргән ғәмәли алым булыуын дәлилләй. Ҡушымта торлаҡ мәсьәләләрен хәл итеүҙең йоғонтоло механизмына әйләнде – ҡулланыусыларҙың әүҙемлеге шуны раҫлай. Хеҙмәттәрҙең айырыуса кәрәклеләре – күрһәткестәрҙе тапшырыу һәм иҫәп буйынса түләү, милекселәрҙең дөйөм йыйылышында онлайн тауыш биреү үткәреү, идарасы ойошмаға мөрәжәғәт ебәреү. Ҡушымта ярҙамында идарасы ойошмаларға 5,4 миллиондан ашыу мөрәжәғәт ебәрелгән дә инде. Уларҙың 420-нән күберәге – коллектив хәбәр. Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ тармағында тура диалог һанлаштырыу арҡаһында булдырылды. Бөгөн ул тренд ҡына түгел, ә барлыҡ ҡатнашыусылар өсөн уйын ҡағиҙәләрен һиҙелерлек үҙгәрткән ғәмәли алым да. Тап шуның өсөн дә беҙ Тормош өсөн инфраструктура милли проектын бойомға ашырыу барышында торлаҡ-коммуналь хужалыҡта һанлы сервистарҙы үҫтереү буйынса планлы эш алып барабыҙ. Төп бурысыбыҙ – коммуналь хеҙмәттәр сифатын туранан-тура яҡшыртҡан алымдар булдырыу, – ти Рәсәйҙең төҙөлөш һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры урынбаҫары Константин Михайлик. Әле ҡушымта күберәк милекселәр өсөн ҡулайлаштырылған. Уларға мөлкәте, иҫәптәре хаҡында мәғлүмәт Дәүләт хеҙмәттәре порталындағы раҫланған иҫәп яҙмаһы ярҙамында автоматик рәүештә килеп сыға. Артабанғы аҙым – милексе булмағандар өсөн дә ошондай уңайлылыҡ тыуҙырыу. Улар ҡушымтаға ҡунаҡ рәүешендә инеп, хеҙмәттәрҙән файҙалана аласаҡ. Госуслуги Дом ҡушымтаһын МАХ милли мессенджерының йорт чаттары менән интеграциялау аралашыу майҙансығын асыҡ диалогтың һанлы мөхитенә әйләндерәсәк. Был – коллектив ҡарарҙар ҡабул итеүҙең артабанғы кимәле. МАХ-та йорт чаттарының аудиторияһы хәҙер инде алты миллион кешенән ашҡан. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ҡушымтанан 15 миллиондан ашыу кеше файҙалана,0,analytics,Иҡтисад,2140,https://bashgazet.ru/articles/i-tisad/2026-01-23/ushymtanan-15-milliondan-ashyu-keshe-fay-alana-4551297,2026-01-23T20:45:00+00:00
"Турнирҙа 14 команда һәм илдең төрлө мөйөштәренән килгән 170-тән ашыу спортсы үҙ оҫталыҡтарын күрһәтте. Һөҙөмтәләр: 1-се урынды Татарстан Республикаһынан команда яулай. 2-се урын - Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Санкт-Петербург университеты командаһында. 3-сө урынды Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Урал ГПС институты командаһы алды. Башҡортостан Республикаһы спортсылары 4-се урында. Бөтә ҡатнашыусыларҙы һәм ярыш призерҙарын ҡотлайбыҙ! Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Ярыш тамам. Еңеүселәр кем?,1,news,Яңылыҡтар,633,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-22/yarysh-tamam-e-e-sel-r-kem-4547101,2026-01-22T19:27:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАның аякларын һәм изүен ачып тора торган сәхнә киемен тәнкыйтьлиләр. Татар һәм башкорт ырчысы Гөлназ Асаеваны сәхнәгә ачык кием белән чыкканы өчен тәнкыйтьлиләр. Ул ботларын ачып тора торган кыска шортик кигән, изүе тирән итеп ачылган пиджактан булган, мондый киемгә игътибар итми калмаганнар, дип яза. оциаль челтәрләрдә күп кенә кулланучылар Асаеваны Ольга Бузовабелән чагыштыра башлаган. ""Менә Гөлназ да чишенә башлады"", ""Бузова белән Лолитага ошарга тырыша, кызганыч"", дип фикер калдырганнар. Бу Башкортстанда артистларның киемнәрен тәнкыйтьләүнең беренче очрагы гына түгел.1 июнь көнне, музыкаль фестивале кысаларында Уфада урыс эстрадасы ырчысы Ольга Бузова чыгыш ясады. Башкортстанныңкайбер депутатларыырчыны ""артык ачык киеме"" өчен тәнкыйть утына тота башлады. Әйтик, республика парламенты депутаты Рөстәм Әхмәдинуровкүпчелек тамашачысын балигъ булмаган балалар тәшкил иткән мондый фестивальдә болай киенү урынсыз, дип саный. ""Битараф булмаучылар""ның әләкләүләреннән соң Ольга Бузованың Уфада чыгыш ясаганда кигән ярымшәрә киемен тикшерү комитеты тикшерәчәгебилгеле булды. Бузова үзе киеме өченгафу үтенде. Ул фестивальгә керүдә яшь чикләүләре бар иде, һәм анда керү түләүле иде ди. ырчы Ольга Бузованың Уфадагы чыгышыннан соң, Русия думасының КПРФ фиркасеннән депутаты Ирина Филатоваартистларның кием стиленә мәбүри таләпләр кертергәтәкъдим итте. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",ырчы Гөлназ Асаеваны сәхнәгә ачык киеме белән чыккан өчен Ольга Бузова белән чагыштыралар,1,news,Яңылыҡтар,1514,https://www.azatliq.org/a/jirchi-golnaz-asaevani-sahnaga-achik-kieme-belan-chikkan-ochen-olga-buzova-belan-chagishtiralar/33105705.html,2024-09-04T15:42:31+03:00
"Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министрының беренсе урынбаҫары Урал Килсенбаев Өфөлә Яҙыусылар союзы бинаһын рәткә килтереү барышы менән танышты. Күсмә кәңәшмәлә республиканың мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова, Мәҙәни мираҫ объекттарын һаҡлау буйынса фәнни-етешереү үҙәге директоры Данир Ғәйнуллин, Яҙыусылар союзы рәйесе Айгиз Баймөхәмәтов ҡатнашты.  Шуныһын билдәләргә кәрәк: ремонт барышы һәр саҡ республика етәкселегенең иғтибарында, республика Башлығы Радий Хәбиров был хаҡта даими ҡыҙыҡһынып тора, кәңәшмә үткәрә. Урал Таһир улы ремонт барышы, ""Өфө йүкәләре"" скверын булдырыу эштәре менән танышты, бина эсендәге бүлмәләрҙе ҡарап сыҡты. Айгиз Баймөхәмәтов эске биҙәлеш, бинала ниндәй майҙансыҡтар булдырыу тураһында һөйләне. Мәҫәлән, бында ""Әҙәби ҡунаҡхана"" асыу күҙаллана. Тирә-яҡ биләмәне күркәмләндереү, шулай уҡ эске эштәр буйынса фекер алышыу булды, биҙәлеш буйынса матур тәҡдимдәр яңғыраны. Яҙыусылар союзының яңыртылған бинаһын быйыл, өсөнсө Китап байрамы башланған мәлдә асыу планлаштырыла. – Әле эштең иң ҡыҙыу осоро. Бина рәткә килтерелде, әле сквер төҙөү эшәре бара. Эске яҡтан биҙәлеше, йыһазландырыу, кәрәкле ҡорамалдар менән байытыу, музей, күргәҙмә залын булдырыу тураһында һөйләштек. Яҙыусылар йортонда иң беренсе ижади мөхит кәрәк булһа, икенсенән, бында һәр ингән кеше Башҡортостан әҙәбиәтенең тарихы, бөгөнгөһө, ҡаҙаныштары менән танышып сыға алырға тейеш. Шуға ла бина үҙе тотош бер музейға торошло буласаҡ. Ремонт эштәренә республика етәкселеге лә,  Яҙыусылар союзы ла күп көс һала. Бынан биш йыллап элек кенә әле бындай иғтибарҙы күҙ алдына ла килтерә алмай инек. Республика етәксеһе үҙе килеп, бында бер нисә тапҡыр эш барышы буйынса кәңәшмә үткәрҙе, аҙна һайын фекер алышыуҙар бара, эш ҡайнай, – тип уртаҡлашты Яҙыусылар союзы рәйесе Айгиз Баймөхәмәтов. Шуныһын да хәтергә төшөрөү урынлы булыр: яҙыусылар йорто архитектура ҡомартҡыһы булып иҫәпләнә, ул быуат аҙағында төҙөлгән. Ике ҡатлы таш йорт халыҡта ""Поликарпов йорто"" атамаһы менән билдәле. Рәүилә ҒАТАУЛЛИНА. Автор фотоһы. Яҙыусылар союзы бинаһы - БР Мәҙәниәт министрлығы сайтынан.",Яҙыусылар йортонда күсмә кәңәшмә үтте,0,analytics,Мәҙәниәт,2064,https://shonkar.com/news/culture/2025-04-22/ya-yusylar-yortonda-k-sm-k-shm-tte-4209069,2025-04-22T22:35:00+00:00
"Йыр-моң тип йән атҡан өмөтлө генә йәш егет менән таныштырмаҡсыбыҙ бөгөн. Мәсетле районы Һабанаҡ ауылынан була Фәдис Бәҙретдинов. Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө сәнғәт академияһының вокал сәнғәте йүнәлеше буйынса белем ала һәм шул уҡ ваҡытта Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһының Таһир Сәйфуллин исемендәге дәүләт академия хор капеллаһында эшләп йөрөй. Йәш сәнғәт әһеле был әңгәмәлә үҙ һөнәре, ошо йүнәлештәге башланғыстары, ҡаҙаныштары хаҡында һүҙ йөрөтә. – Фәдис, бала саҡтан уҡ башҡорт халыҡ йырҙарын оҫта башҡара, фольклорҙы яҡшы белә, тиҙәр һине. Нәҫелдән килгән һәләтме ул? Оҙон көйҙәрҙе башҡарырға кемдән өйрәндең? – Телем асылмаҫ элек йырлай башлағанмын тиҙәр мине. Өс йәшлек сағымда «Любэ» төркөмөнөң «Давай за жизнь» йырын отоп алып, «концерт ҡуйып» йөрөүемде күргәс, әсәйем, был баланан йырсы сығыр, бәлки, тип, үҙенсә төрлө йырҙар өйрәткән, үҫә төшкәс, ошо йүнәлеш буйынса ла махсус уҡытырға ҡарар иткән. Шулай итеп, мин, әсәйемдең кәңәше буйынса, дүртенсе кластан алып музыка мәктәбендә лә шөғөлләнә башланым. Уҡытыусым – Сәхәүетдинова Рәғиҙә Афзал ҡыҙы халыҡ йырҙары, фольклор өлгөләрен өйрәтте. Бынан тыш, атайым яғынан да, әсәйем яғынан да йырға маһир туғандарым бар. Хәтеремдә, мәктәптә уҡыған йылдарҙа ниндәйҙер республика кимәлендәге йыр конкурсында ҡатнашҡайным, жюриҙа Өфө сәнғәт училещыһы педагогтары булып сыҡты. Улар мине мотлаҡ сәнғәт училищеһына кил тип саҡырғас, шул осорҙа уҡ күңелемә яҙмышымды йыр сәнғәте менән бәйләрмен тигән уй инеп ояланы һәм ошо юлды һайлап, һис яңылышмағанмындыр, тип уйлайым. – Ауыл малайына баш ҡалаға килеп урынлашып, эйәләшеп китеүе лә анһат ҡына булмағандыр ул, моғайын. – Эйе, ни тиһәң дә, музыка, вокал – ул етди әҙерлек һәм тырышлыҡ талап иткән йүнәлеш. Халыҡ йырынан академик йырлау ысулына күсеү еңел бирелмәне тип әйтә алам. Әммә минең, бала саҡтан уҡ, нимәнелер маҡсат итеп ҡуйһам, шул ниәтемә ирешер өсөн бар тырышлығымды һала торған бик яҡшы ғәҙәтем бар. Атайым шулай өйрәтте. «Башлаған эшеңде еренә еткермәйенсә туҡтама», – ти ул миңә элек-электән. – Һин « Башҡорт йыры » конкурсында ла ҡатнашҡанһың? .. – Эйе. Маҡсаттарына ирешеп өйрәнгән талантлы, өмөтлө егет тураһында ҡыҙыҡ мәҡәләне тулы килеш ""Тамаша"" журналының яңы февраль һанында уҡырһығыҙ.",Һәләтле йәштәр,0,analytics,Мәҙәниәт,2234,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2024-02-18/l-tle-y-sht-r-3648415,2024-02-18T13:04:00+00:00
"Хөрмәтле Тамара Әхмәтшәриф ҡыҙы! Һеҙҙе ихлас күңелдән күркәм юбилейығыҙ менән тәбрикләйбеҙ. Ныҡлы һаулыҡ, ғаилә именлеге, ижади уңыштар теләйбеҙ! Ҡәҙерле дуҫтар, «Башҡортостан уҡытыусыһы» журналының 1-се һанында Тамара Ғәниеваның ижады менән таныша алаһығыҙ!",Юбилейығыҙ менән!,0,analytics,Мәғариф,258,https://uchbash.com/articles/bash-ort-tele-m-bi-te/2026-01-25/yubileyy-y-men-n-4549750,2026-01-25T16:36:00+00:00
"В 2023 году по инициативе Главы Башкортостана Радия Хабирова был проведен первый конкурс поддержки проектов в сфере кинематографии. Одним из его победителей стал полнометражный киноальманах от АНО «Медиа Старт» и киностудии ООО «Аскарфильм». И в год 450-летия столицы Башкортостана зрители увидят новую работу известного режиссера Айнура Аскарова. «Уфа, я люблю тебя» – это альманах из восьми новелл, которые так или иначе связаны с городом. Истории о любви и о том, какой разной она может быть. Все события разворачиваются на фоне города, тем самым создавая его многоликий и многонациональный облик. - Идея проекта зародилась еще в 2016 году – собрать режиссеров и снять несколько короткометражных фильмов. Но тогда это оказалось очень непростой задачей. А сейчас, получив образование продюсера, я осмелился во второй раз войти в эту реку. Жанр киноальманаха – довольно сложный, непросто собрать все истории воедино, - поделился художественный руководитель и режиссер фильма «Уфа, я люблю тебя» Айнур Аскаров. Сценаристом четырех новелл выступил  Айдар Акманов: - На работу вдохновила сама Уфа во всех ее проявлениях. Мы все любим наш город. Я думаю, у любого творческого человека есть желание рассказать о том месте, где он живет, где сформировался как личность. И мы в очередной раз признавались в любви к нашему прекрасному городу. Стояла задача – показать Уфу с разных сторон, где-то смешной, где-то лиричной, быть может, трагичной. Режиссерами восьми новелл выступили Айсыуак Юмагулов, Айнур Аскаров, Айрат Абушахманов, Виталий Дудка, Руслан Римович, Руслан Юлтаев. Новелла «Снежная мама» посвящена Ильнуру - отцу-одиночке и курьеру, который каждый день балансирует между работой и заботой о сыне. Также зритель увидит истории под названием «Брачные танцы», «Тряхнуть стариной», «Химические связи», «Свидание на троих», «Попутчики», «Надпись на асфальте» и «Охота». –  Конкурс по поддержке проектов в сфере кинематографии в прошлом году проводился впервые по инициативе Главы Башкортостана Радия Фаритовича Хабирова. Максимально на один проект можно было получить до 15 миллионов рублей. Поддержку по итогам конкурса получили пять соискателей из общего числа, и среди них - проект «Уфа, я люблю тебя». Мы надеемся, что благодаря грантовой поддержке кинематограф Башкортостана получит новый импульс, а работы наших земляков покорят сердца зрителей и отечественный  кинопрокат, - отметила генеральный директор Фонда Грантов Главы Республики Башкортостан Люция Сайфуллина. - Подготовка к съемкам началась заранее, сам процесс стартовал 20 мая. Первой запустили историю «Снежная мама» с режиссером Айсыуаком Юмагуловым и оператором Даяном Гайткуловым. В ней снялся юный артист Эмир, который исполнил роль сына главного героя. На каждую новеллу уходило 3-4 съемочных дня. Сейчас завершены съемки с актерами, а мы будем продолжать – набирать уфимского «воздуха», снимать жизнь города и ее большие события, чтобы включить их в киноальманах, - рассказал Айнур Аскаров. .Еще одна уникальная история, в которую умело вплетены современные тренды, а именно совместные поездки в такси, вошла в киноальманах. Тариф «Вместе» - это история о том, как бывшие муж и жена случайно встречаются в такси, заказав тариф совместной поездки (на снимке – кадр из этой новеллы). Каждому интересно, как живет бывший партнер. Оба рассказывают о том, что за прекрасная жизнь у них складывается после расставания! Но. Сценарий написан Айдаром Акмановым по рассказу Г. Жаркой «Стенка из лжи». Режиссер - Руслан Юлтаев, оператор - Вячеслав Ложковой. Художественный руководитель и второй режиссер - Айнур Аскаров, художник-постановщик - Айгуль Байрамгулова. В ролях заняты замечательные актеры Николай Рихтер и Рушанна Бабич. Проект реализуется при поддержке Фонда содействия гражданскому обществу. В проекте «Уфа, я люблю тебя» были задействованы не только артисты театров нашей республики, но и приезжие, например, юная звезда российского кино Валентина Ляпина, актер Владимир Гарцунов, известный по фильму «Трудные подростки», актер Илья Виногорский. Премьера киноальманаха запланирована на осень. По материалам, предоставленным Министерством культуры РБ, подготовила Наиля ИСКАНДЕРОВА. Фото из открытых источников","Яратам һине, Өфө!",1,news,Яңылыҡтар,4189,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-07-16/yaratam-ine-f-3850675,2024-07-16T14:20:00+00:00
"Уға 91 йәш ине. Муллайән (Мулаян) Зыяитдин улы Һөйәрғолов 1934 йылдың 21 ноябрендә Башҡорт АССР-ының Бөрйән районы Байназар ауылында тыуған. 1959 йылда Рәсәй дәүләт театр сәнғәте институтын (педагогтары Борис Бибиков, Ольга Ивановна Пыжова) тамамлай. Шул уҡ йылдың 17 сентябрынан Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрында эшләй башлай. Амплуаһы — комик герой. Проня ролендә тәү башлап сығыш яһай (Н. Ф. Погодиндың «Третья патетическая» пьесаһы буйынса «Ильич ғүмере» — «Жизнь Ильича» спектакле; 1959). Ролдәре: Муҡай («Еҙнәкәй» — «Зятёк», Хәбибулла Ибраһимов), Сәлим («Башмағым»), Шәрифйән («Тиле йәшлек» — «Озорная молодость» Ибраһим Абдуллин), Ябағаев («Айгөл иле»), Хөснулла («Аҫылйәр» — «Возлюбленная» М. Фәйзи), Бәҙретдин («Көнләш, Америка, көнләш! » — «Завидуй, Америка, завидуй! », С. Я. Латыпов һәм Х. Г. Фәтихова), Терешко («Трибунал», Андрей Егорович Макаёнок]). Мамед «Сарсау» (1960 йыл, Одесса киностудияһы); Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1986) Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1972) СССР халыҡтарының театр сәнғәте драматургияһы Бөтә Рәсәй фестивале дипломанты (Мәскәү, 1972) Мәрхүмдең ғаиләһенең, яҡындарының, коллегаларының ауыр ҡайғыһын уртаҡлашабыҙ. Беҙҙең МАХ каналына яҙылығыҙ:",Ҡайғылы хәбәр,1,news,Яңылыҡтар,1217,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-12-13/ay-yly-h-b-r-4505749,2025-12-13T14:49:00+00:00
"Мөсәйрә Ноғоман ҡыҙы Фәтихова 1920 йылдың 10 ғинуарында Дүртөйлө районының Яңы Кәңгеш ауылында донъяға килә. Атаһы Ноғоман Сафиулла улы менән әсәһе Фәрхинур Бағман ҡыҙы бик уҡымышлы кешеләр була. Улар, рус телендә иркен аралашыуҙан тыш, ғәрәп, фарсы, төрөк телдәрен дә яҡшы белә. Мөсәйрә лә бәләкәстән белемгә ынтыла. «Бала саҡтан уҡырға яраттым. Тиҫтерҙәрем ҡурсаҡ уйнағанда минең ҡулымда һәр саҡ китап булды. Китаптарым шкаф тулып тора ине», – тип хәтерләй ул. Ете йыллыҡ мәктәптән һуң Бөрө  педагогия  техникумын      тамамлай, артабан Дүртөйлө районы халыҡ мәғарифы бүлегенә инспектор итеп эшкә ебәрелә. 1942 йылдың майында Башҡортостандан 3600 комсомол ҡыҙ үҙ теләге менән Ватан өсөн изге яуға китә. Республика буйлап комсомолдарҙы, иң әүҙем, белемле, рухлы һылыуҙарҙы йыялар. Улар араһында Мөсәйрә Ноғоманова (ҡыҙ фамилияһы) ла була. Оло йәштәге атаһы ҡыҙына повестка килеүен бик ауыр кисерә. Бығаса дүрт балаһын юғалтҡас, иҫән ҡалған  ҡыҙын  һис кенә лә ут эсенә ебәргеһе килмәй. Әммә Дүртөйлө пристаненә ғәзиз балаһын үҙе оҙатып килә. Пароходҡа ултырыр алдынан ҡыҙҙарҙы парикмахерға инде-рәләр. Ҡулым бармай, тип Мөсәйрәнең сәсен киҫеүҙән баш тарта уныһы һәм ҡайсыны атаһына тоттора. Сөм ҡара, ҡалын толомдарын ҡырҡып, атаһы үҙе менән алып ҡайтып китә. Беренсе Өфө ирекле комсомол ҡыҙҙар эшелоны тура Сталинградҡа юл ала. Бында уларҙы армияның  62-се һәм 64-се хәрби  частары составына ҡушалар. Ялан шарттарында ҡыҙҙар ун биш көн буйы хәрби эш нескәлектәренә төшөнә, ҡорал, кейем бирәләр. Винтовка ҡорорға, һүтергә техникумда яҡшылап өйрәткәндәр, шуға ул йәһәттән еңелерәк була. Тәүге тапҡыр үлем менән осрашыуын шулай хәтерләй ветеран: «Ул көндө уҡыуҙар бара ине. Бер саҡ көтмәгәндә тылдан, Волга яғынан унлаған дошман самолеты килеп сыҡты ла бомбаға тота башланы. Беҙҙекеләрҙән бер ниндәй ҙә команда булманы. Беҙ, эргәмдәге ҡыҙҙар менән, башты эйҙек тә үлгән булып ятабыҙ. Бер кем дә атмағас, былар иркенләп йөрөй, аҫҡа уҡ төшәләр. Ағастар араһында әҙерләп ҡуйған снарядтарыбыҙҙы ла юҡ иттеләр. Тотош батарея һәләк булды. » Ул хеҙмәтен 1079-сы зенит-артиллерия полкында приборсы булып башлай. Ҡыйыу ҡыҙҙы артиллерия батареяһы комсоргы, ә коммунистар партияһына ингәс, парторгы итеп тәғәйенләйҙәр. Фронтта хәрби корреспондент та була: «Бей врага! » тигән полк гәзитендә уның алғы һыҙыҡтан репортаждары, яуҙаштары тураһындағы мәҡәләләре, очерктары баҫыла. Элемтәсе, телефонсы, тоҫҡаусы һөнәрҙәрен дә үҙләштерә ҡыҙ. Бына уның ҡыйыулығын күрһәткән хәтирәләрҙең   береһе.   Дондағы  Ростов ҡалаһы өсөн барған алыштарҙың береһендә полктары ике ярға бүленеп ҡала, бәйләнеш өҙөлә. Командирҙың бойороғо буйынса Мөсәйрә Дон буйына китә һәм төн эсендә бер үҙе ҡул аҫтындағы материалдарҙан йылға аша сым һуҙа – таңға табан бәйләнеш булдырыла. Ә Сталинград өсөн барған һуғышты ветеран ошолай итеп хәтерләй: «Өйҙәр, ағастар, ер, һауа, йылға. – бөтә донъя янған кеүек ине. Беҙ үҙебеҙҙе йәһәннәмгә эләккәндәй тойҙоҡ. Ул тамуҡ утынан сыға алмаҫбыҙ кеүек ине». Шундай хәлдә лә кешеләрҙең күңеле ҡатмаған, йөрәктәрендә мәрхәмәт булған. Ут эсендә янған, аслыҡтан интеккән, үлем менән ҡапма-ҡаршы осрашҡан ҡыҙҙар теҙелеп үтеп барған йыртыҡ кейемле, ҡыҙғаныс ҡиәфәтле тотҡон немец һалдаттарын йәлләп ҡарап тора һаман да. Халыҡ араһынан кемдер уларға картуф, кемдер икмәк бирә. Айҙар буйы аслыҡтан, һыуыҡтан миктәгән кешеләр үҙ тамағын хәстәрләмәй, башҡаларҙы ҡайғырта. Сталинград азат ителгәс, ете ай буйы йыуыныу күрмәгән ҡыҙҙар өсөн плащ-палатка, таҡталарҙан мунса яһайҙар. Һәр береһенә берәр тас йылы һыу бирәләр. Ғүмер буйы һыуҙы самалап тотонор була Мөсәйрә инәй – был ғәҙәт ошо йылдарҙа ҡанына һеңгән. Һуғыш уйын түгел, аҙым һайын ғазраил һағалай унда. Бер саҡ полкка китеп барһа, немец каскаһын күреп ҡала. Шул ваҡыт берәү көслө ҡулдары менән итегенән тотоп ала ла ҡыҙҙы әллә ҡайҙа ырғытып ебәрә. Баҡһаң, шул немец йөрөгән ергә «Катюша»лар атырға йыйынған икән. Мөсәйрә саҡ ут аҫтына эләкмәй, мөғжизә менән генә иҫән ҡала. Элемтәсе хеҙмәте һис кенә лә еңел түгел. Уралған тимер сымды күтәреп йөрөйһөң. Ул туҡтауһыҙ өҙөлә, шул урынды табып ялғарға тейешһең. Ә бит өҙөлгән урын күре-неп кенә ятмай, уның хатта емерел-гән өй аҫтында ҡалыуы ла бар. Еңеү көнөн Польша менән Германия сигендә ҡаршылай Мөсәйрә. Бер саҡ командирҙары парторгты саҡыра ла, барыһын стройға теҙеп, еңеү тураһында иғлан итергә ҡуша. Ниндәй строй ти! Мөсәйрә шатлығынан йүгереп сыға ла: «Һуғыш  бөткә-ән! Еңе-еү! » – тип ҡысҡыра башлай. Батареялар бит алыҫта урынлашҡан, һәр кем ишетһен! Барыһы йүгереп килеп йыйылып китә, әйҙә, еңеүҙе һөйөнсөләгән нескә генә кәүҙәле ҡыҙҙы күккә сөйә башлайҙар, әллә ҡайҙа өҫкә «осороп» ебәрәләр. «Ниңә генә әйттем икән быны, анау хәтлем һуғыш тамамланғандан һуң ошонда осоп төшөп үлерменме икән. » – тигән хафалы уй ҙа үтә башынан. Һуғыш бөтһә лә, тыуған яғын тиҙ генә күрә алмай әле ул, бары 1945 йылдың көҙөндә генә әйләнеп ҡайта. Көҙгө саҡырылыш егеттәр килеп алмаштырғанын көттөрәләр. Шуныһы ғәжәп тә, ҡыуаныслы ла – уның менән бергә Дүртөйлө пристаненән киткән илле ҡыҙҙың барыһы ла тыуған тупрағына иҫән-һау килеш аяҡ баҫа. Аҙаҡ улар йыл һайын осрашып, аралашып торалар. Яуҙағы ҡаһарманлыҡтары өсөн Мөсәйрә Фәтихова дәрәжә Дан, Һалдат даны һәм  башҡа ордендар, «Сталинградты обороналаған өсөн», «1941 – 1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» һәм башҡа миҙалдар менән наградлана. Һуғыштан һуң Әсән ауылы мәктәбендә уҡыта, тарих, немец теле, рәсем дәрестәрен бирәләр. Ул саҡтарҙағы юҡлыҡ. Мөсәйрә Ноғоман ҡыҙы дәрескә лә һуғыштан ҡайтҡан гимнастеркаһында йөрөй. Белем алыу теләге менән Мәскәүгә сит ил телдәре институтына уҡырға инә. Тик диплом алырға яҙмай уға. Һуғышҡа тиклем бергә эшләгән таныш офицер Нәзиф Фәтиховтан хат килеп төшә. Ул әле һаман ҡайтып етмәгән, Кенигсбергта була. Үҙе йөрөгән яҡтарҙы күрергә саҡырыуын ҡабул итеп, Мөсәйрә юлға ҡуҙғала һәм. кейәүгә сығып янында тороп ҡала. Тормош иптәше 1948 йылда демобилизацияланғас, Өфөгә ҡайталар. Фәтиховты төрмә начальнигы итеп тәғәйенләмәкселәр.  Аристократ  холоҡло  ир риза булмай, үҙ районымда балалар уҡытам, тип теләген белдергәс, балалар йортона директор итеп ебәрәләр. Фәтиховтар бергәләп Бөрө педагогия институтында уҡый. Шунан ғаилә башлығының тыуған ауылы Түбәнге Маншырға ҡайталар һәм шунда татыу ғүмер итәләр. Ике ул, бер ҡыҙ үҫтерәләр. Рәзиф, Рәмил, Рәфиә өсөһө лә    нефтсе һөнәрен һайлаған. Биш ейән-ейәнсәре, ете бүлә-бүләсәре, ике тыуа-тыуасары бар бөгөн Мөсәйрә инәйҙең. Мөсәйрә Ноғоман ҡыҙы ҡырҡ йылдан ашыу балаларға рус теле һәм әҙәбиәтенән белем бирә. Нәзиф Фәтих улы тарих һәм йәмғиәтте өйрәнеү фәндәрен уҡыта, мәктәп директоры була. «Элек кино алдынан хроника күрһәтә торғандар ине. 5-6-сы синыфтарҙа уҡыған сағым. Ниндәйҙер фильм алдынан хроника мәлендә әсәйемдең снаряд биреп торғанын күреп ҡалдыҡ», – тип хәтерләй Рәфиә апай. Ул иҫтәлекле таҫмалар ҡайҙалыр һаҡланалыр инде. Ә атаһы менән әсәһе һуғыш тураһындағы нәфис фильмдарҙы бөтөнләй ҡарарға яратмай. Дөрөҫ күрһәтмәйҙәр, ти торған булалар. Киноларҙа йыш ҡына яу яланындағы мөхәббәт һүрәтләнә. Ысынында ундай хәлдең булыуы мөмкин түгел, беҙҙә иҫ китмәле тәртип, дисциплина ныҡ булды, тип һөйләйҙәр. Кемдер саҡ ҡына «гонаһ ҡылһа», штрафбатҡа ебәрәләр. Бындай ғәҙәттән тыш хәл өсөн командир ҙа ҡаты шелтә ала, ҡыҙыҡайҙы иһә оятҡа ҡалдырып тыуған еренә оҙатыр булғандар икән. Һуғышта ир-егеттәргә «фронт 100 грамы» бүлгәндә, эсмәгән-тартмаған кешеләргә шоколад бирәләр. Фронттан ҡайтҡан ҡыҙҙарға ҡараш халыҡ араһында төрлө була. Уларҙы оятһыҙ рәүештә ғәйепләгәндәре лә осрай. Хатта ата-әсәләре лә аңламай ҡайһы саҡта. Бер мәл атаһы Мөсәйрә ҡыҙы менән һөйләшеп ултырғанда тартып ултырған тәмәкеһен ҡыҙының ҡулына тоттора. Ҡыҙ был хәлде бик ҙур кәмһетеү итеп ҡабул итә, атаһы менән байтаҡ ваҡыт һөйләшмәй йөрөй. Ысынында һуғыш сыныҡтыра, әммә инаныуҙарын боҙмай уның. Быуаттан ашыу йәшәү йылдарында спиртлы эсемлекте ауыҙына ла алмай. Калининградта никахтарын теркәгән көндө һалдаттар банкет ойоштора. Егеттәр спирт тапҡан, һеҙ ҙә килегеҙ, бер ыңғай өйләнеүегеҙҙе лә билдәләрбеҙ, тип саҡыралар. Мөсәйрә бармай, ирен дә ебәрмәй, паркка алып китә. Икенсе көнө шау-шыуға уяналар. Фашист йүнле нәмә ҡалдырып китәме – ағыулы спиртты эскән һалдаттарҙың барыһы ла тиерлек һәләк булған. Диверсант түгелме икән, тип яңы ғына килгән, банкетҡа бармаған ҡыҙҙы ла тикшерәләр. Бөтә биографияһын ентекләп өйрәнгәс кенә шиктәре тарала. Тәбиғи һиҙгерлегеме, ныҡлы холҡомо яңы ғына барлыҡҡа  килгән  ғаиләһен һаҡлап ҡала. Ғөмүмән, һаулығына үтә иғтибарлы була Мөсәйрә Ноғоман ҡыҙы. Ни етте шуны ашамай, бары тәбиғи ризыҡ менән туҡлана. Майы ағып торған ит, яҡшы балыҡ ярата. Балдан, башҡа тәмле-татлынан бер ҡасан да баш тартмай, шоколад ашай. Көн һайын иртән күнегеүҙәр эшләй. Табиптарға күренергә яратмай. Ҡан баҫымы күтәрелмәй, холестерины, шәкәре лә нормала, шөкөр. Үҙенә лә, эргәһендәгеләргә ҡарата ла бик талапсан. Кәйефен гел яҡшыға көйләргә тырыша. Яулыҡ бәйлә-мәй ул, берет кейә. Ошо йәшендә лә ҡунаҡтарҙы матур итеп кейенеп ҡаршы ала. Ә өйҙәренән кеше өҙөлмәй. Балалары ла, мәктәп уҡыусылары ла, төрлө кимәлдәге етәкселәр ҙә ки-леп, ветерандың хәлен белеп тора. Һуғыштың бар ауырлығын күргән, оло тормош юлы үткән ил инәһе һәр кемде ихлас ҡабул итә, үҙе     яҙған шиғырҙарҙы һөйләп ишеттерә: «. Һинең тупрағыңды үбеп, Сигенмәҫкә ант иттек, Маяҡ булды ялҡының – Һинән беҙ алға киттек. » («Сталинград» шиғыры) Гөлшат Ҡунафина Фот: ғаилә архивы, А. Королев",Иленең яугир ҡыҙы,0,analytics,Аңлатма,9307,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-02-09/ilene-yaugir-y-y-4570745,2026-02-09T15:19:00+00:00
"Йыһан киңлектәрен байҡарға яратам. Бөрйән районының Яуымбай ауылында Ҡуян йылында - 2011 йылдың 7 июлендә Ҡыҫала йондоҙлоғо аҫтында тыуғанмын. Тыуған мәктәбемдең 7 -се синыфында яҡшы билдәләргә генә уҡыйым. Предмет олимпиадаларында география, биология фәндәренән призер, еңеүселәр рәтендәмен. Иң яратҡан фәндәрем - алгебра, биология, физика, география, музыка, һынлы сәнғәт, технология, ""Мөһим нәмә хаҡында һөйләшеү"", ""Киләсәккә билет"" дәрестәре, - Астрономия менән ныҡ ҡыҙыҡһыныусы ҡыҙ Дилә бына ошо хаҡта уйлана һәм йыһанды, йондоҙҙарҙы күҙәтә бөгөнгө көндә: -""Йыһан үҙенең эсендә нимә йәшерә? Күҙ алдына ла килтереп булмай торған матурлыҡ! Йондоҙҙар алыҫта урынлашҡан ҡояш бит ул. Күбеһенсә, йондоҙҙарҙы күҙәтергә яратам, әммә ул ғына етмәй. Шуға ла миндә өс-дүрт Йыһан, Йондоҙҙар тураһында китаптар бар. Төнгөлөк йондоҙҙар һәйбәт күренһә, болоттар ҡамасауламаһа, тышҡа сығып, иң ҡараңғы ваҡытта мин йондоҙҙарҙы күҙәтәм. Бөтөнләйгә алғанда, миңә Йыһан тылсымлы булып тойола, бик мөғжизәле. Мин Йыһанды алыҫ йондоҙҙар һәм ракета менән билдәһеҙ планеталарға осоу тураһында хыялланырға мөмкинлек биргән өсөн яратам - Йыһанды яратҡан сәбәптәрҙең береһе, "" - тигән фекерҙә ул. Дилә Медаева, Бөрйән районының Яуымбай мәктәбе уҡыусыһы.",Йыһан киңлектәрен байҡарға яратам.,0,analytics,Конкурстар,1231,https://amanat.su/articles/konkurstar/2025-03-21/yy-an-ki-lekt-ren-bay-ar-a-yaratam-4166351,2025-03-21T09:41:00+00:00
"Пермь өлкәсе Барда авылында Габдулла Тукай бюстыфикерләр2025 елда Габдулла Тукай исемендәге Татарстан Дәүләт бүләгенә 10 намзәт билгеләнгән. Бу хакта Интертатхәбәр итә. Бүләккә түбәндәге намзәтләр дәгъва кыла:2024 елда Тукай бүләгенә шагыйрь Ләис Зөлкарнәй, рәссам Кадыйм әмитов, Татарстан камера хоры итәкчесе Миләүшә Таминдарова, урыс язучысы Борис Вайнерлаек дип табылган иде. Габдулла Тукай исемендәге дәүләт бүләге әдәбият, сәнгать өлкәсендә киң танылган, милли мәдәниятне үстерүгә зур өлеш керткән әсәрләр һәм сәнгать, әдәбиятны өйрәнүдә мөһим хезмәтләр өчен бирелә. Татарстанның мәдәният һәм сәнгать өлкәсендә төп бүләге санала. 1958 елда булдырылган. Нигезләмәгә күрә, премия өч кешегә бирелергә тиеш, лаеклар юк дип табылса, кимрәк тә булырга мөмкин. Әгәр Тукай бүләген бирү комиссиясе мәдәният, сәнгатькә өлеш кертүчеләр – премиягә лаеклар күбрәк дип тапса, исемлек артырга да мөмкин.2022 елның октябрендә Татарстанда ""ят агент""ларны Тукай бүләгенә дәгъва итү хокукыннан мәхрүм иттеләр. Әгәр премиягә лаек дип табылган кеше акчалата бүләк һәм мактау кәгазе тапшырылганчы ""ят агент"" дип танылса, ул иңүчеләр исемлегеннән чыгарылачакдиелде.2023 елдан һәр иңүчегә 1 млн сум күләмендә премия бирелә. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",2025 елда Тукай бүләгенә дәгъва итүчеләр билгеле булды,1,news,Яңылыҡтар,1307,https://www.azatliq.org/a/33332545.html,2025-03-01T09:48:23+00:00
"Белгород өлкәсефикерләрБелгород өлкәсендә яшәүче хатын-кыз губернатор Вячеслав Гладковка Русия хәрбиләренең Новая Таволжанка авылында үз-үзләрен ничек тотуына зарланган. Губернаторны ""ВКонтакте""дагы посты астына ул хәрбиләр эвакуацияләнгән кешеләрнең өйләренә кереп, әйберләрен урлый, үзләре артыннан чүп калдыра дип язган. Моңа авап итеп Шебекин бүлгесе хакимият башлыгы мөрәәгатегез шәһәр хакимиятенә тапшырылдыдигән. Зарланучы хатын-кызны тәнкыйтьләүчеләр дә булган. Алар фикеренчә, хәрбиләрнең кайда икәнлеген язганнан соң, торак пунктка ракет һөүме ясалырга мөмкин. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Белгород өлкәсендә яшәүче хатын-кыз Русия хәрбиләреннән зарлана,1,news,Яңылыҡтар,668,https://www.azatliq.org/a/32460898.html,2023-06-15T14:35:36+00:00
"- Минең яҙмышымды урыҫтарҙың ""бәхет булмаҫ ине, бәхетһеҙлек ярҙам итмәһә"" тигән мәҡәле менән әйтеп, һүрәтләп бирергә мөмкин, - тип Сафия алдында ултырған бәпесенең битенән «әп» итә. – Ә бәхетемә юлым, әйтмәксе лә, бик ҡатмарлы булды. Һәм ул үҙенең тормошо тураһындағы хикәйәһен әсәһе хаҡында һөйләүҙән башлай. Сафияға, 12 йәшлек үҫмергә, аварияла һәләк булған атаһының үлемен, ошо юғалтыуҙы йөрәгенә һыйҙыра алмай сирләп киткән әсәһенең оҙаҡ ауырыуын кисерергә тура килә. Һарыларға һабышҡан әсәһен йәлләй ҙә бит, тик бер нисек тә ярҙам итә алмай, сөнки ғәзиз кешеһе бауырын уға баҫҡан хәлдә лә тыныслыҡ таба алмай, ирен юҡһына. Шуға ла бер нисә йылдан әсәһе, яңынан кейәүгә сығам, тигәс, Сафия хатта ҡыуанып китә. Уҡырға инһәм, әсәйем яңғыҙлыҡтан бөтөнләй бөтөнөр, тигән ҡурҡыу, борсолоуҙары ҡул менән һыпырып алғандай иңенән төшә. Үгәй атаһы менән танышҡанда уның төрмәлә ултырып сыҡҡанын белгәс, күңеленә шом йүгерә, әлбиттә, ләкин күҙ алдында йәшәргән, атлап түгел, осоп йөрөгән әсәһенең алһыуланып киткән йөҙөнә ҡарап, үҙ шиктәрен эсенә йома, өлкәндәрҙең араһына ҡыҫылмай. Ҡураныс ҡына ҡиәфәтле ирекәй ихласлап донъя көтөргә керешә: хужаһыҙ етемһерәгән хужалыҡты өс-дүрт ай эсендә төҙәтеп, сынъяһауға әйләндерә, яңы мунса күтәрә. Сафия ла, уның әсәһе лә ирҙең бер туҡтауһыҙ йүткереүенә, ерле-юҡтан тыны ҡыҫылыуына артыҡ иғтибар итмәй, быны көнөн-төнөн тәмәке тартыуына япһаралар. Туғыҙ-ун йәшлек күрше малай ситән аша Сафияға: «Ә һеҙҙең абышҡағыҙ - сихут! » - тип тел күрһәткәс, ҡыҙыҡай ғәҙәттәгесә уны баҫтырмай, көлә лә ҡуя. Кисен шул турала әсәһенә әйткәс, ул да асыуланмай, ата-әсәһе беҙҙе һөйләй инде, ти ҙә, шуның менән ваҡиға онотола. Юғары уҡыу йортона уҡырға ингән Сафия көҙөн ҡалаға китә. Унда тәүге студент кисәһендә үк сибәр егет менән танышып, иҫе китеп ғашиҡ була. Башкөлләй мәхәббәт даръяһына ташлана, йәне-тәне менән һөйгәненә бирелә. Нисектер еңел-елпе ҡыланһа ла, хаталанам, ҡыйыш юлға баҫам тип һис борсолмай, сөнки күңел сафлығы менән һайлаған ишенә ышана, ғүмер юлдарын бергә үтерҙәренә тамсы ла шикләнмәй. Ауырға ҡалыуы тураһындағы яңылыҡты Сафия шатланып ҡабул итә, егетенән дә шундай уҡ ҡыуанысты көтә. Ләкин һөйгәне был хәбәргә артыҡ ныҡ һөйөнмәй, һәр хәлдә башындағы бүреген күккә бәреп ҡыуаныстан иҫермәй. Шулай ҙа бер әҙере уйланып йөрөгәс, өйләнергә ниәте барлығын әйтә, хатта бергә йәшәргә фатир таба. Көҙгө һыуыҡтар башланмаҫ борон, Сафияның әсәһе һалҡын тейҙерә: тәне гел эҫеле-һыуыҡлы булып дерелдәй, ыртаға хәле бөтә, ныҡ йүткерә, ябыға. Эшкә йөрөргә рәте ҡалмағанда ла, һаман табиптарға мөрәжәғәт итмәй, үтер тип, төрлө дарыу үләндәрен эскән була, түшенә бурһыҡ майын һылай. Бер көн йүткерә торғас, ҡулъяулыҡта ҡан табы тороп ҡала. Шунда ғына әсәһе дауаханаға бара һәм уға «үпкә туберкулезы» диагнозы ҡуялар. «Ай әттәгенәһе, төрмәлә ултырып сыҡҡан зимагурҙан йоҡторғанмын бит», - тип ҡойолоп төшә ауыл ҡатыны, инде ни эшләргә, тип аҙарына. Башы өҫтөндә болоттар ҡуйырғанын тойған ирекәй, йәшен атҡанын көтмәй, тиҙ-тиҙ генә әйберҙәрен йыя һалып, уларҙың өйөнән сығып тая. Караптан ҡасҡан ҡомаҡ кеүек ҡыланған ир кеше хатта яҙыу ҙа ҡалдырмай. Сафияның әсәһен дауаханаға һалалар. Үкенескә, табиптарға ул бик һуң мөрәжәғәт иткәс, дауалау һөҙөмтәһеҙ була - заманса яңы препараттарға бирешмәгән Кох таяҡсалары ҡатындың ғүмерен ҡыя. Тикшереү мәлендә Сафияла ла туберкулез барлығы асыҡлана. Табиптар уға кисекмәҫтән аборт эшләргә ҡуша. Насар хәбәр тиҙ йөрөй бит, сире хаҡындағы яңылыҡ күптәргә мәғлүм була. Былай ҙа аңҡы-тиңке булып йөрөгән сағында егетенең әсәһе килеп, уны пыран-заран килтереп әрләй: «Баламдың башын ашарға хут бирмәйем! », - тип, ҡуртымға алынған фатирҙы хужаларына кире тапшырттырып, улын өйгә ҡайтырға мәжбүр итә. Сафия менән аралашыуҙы ҡәтғи тыя. «Ҡәйнә» булып өлгөрмәгән ҡатын фатирҙан ҡыуғанда кәмһетелгән, ҡурҡҡан Сафия үҙен яҡлап бер ауыҙ һүҙ әйтә алмай, илай-илай сығып китә. Тубдиспансерҙа нисә ай уҙғарғанын иҫләргә теләмәй йәш ҡыҙ, ул саҡта тормош туҡтаған һымаҡ тойола. Бер нимәгә ҡарамаҫтан, һөйгәнем килер, мине ауыр саҡта ташламаҫ, тигән өмөт күңел төбөндә оҙаҡ йәшәй. Ләкин егете ул шылтыратҡанда телефон трубкаһын алмай, смс-тарына яуап яҙмай, аҙаҡ номерын уҡ алыштырып араларҙың өҙөлгәнен аңғарта. Тәүҙә туғандары, элекке курсташтары (Сафияға академ отпуск алырға тура килә) арлы-бирле булһа ла тубдиспансерға килеп, ҡыҙҙың хәлен белешеп йөрөй, аҙаҡ донъя мәшәҡәттәренә күмелеп, уны оноталар, бер кем дә килмәй башлай. Әйтерһең дә, кәрәкмәгәс, уны тормоштарынан һыҙып ташлайҙар. Әсәһенең аяныслы үлемен, донъяға тыуып өлгөрмәгән сабыйының ғүмере ҡыйылыуын, һөйгәне менән айырылышыуҙы тәрән кисергән Сафия депрессияға бирелә. «Мин бер кемгә лә кәрәкмәйем икән, йәшәүемдән ни мәғәнә? » - тигән уй мейеһен иртәнән-кискәсә быраулай, йоҡоһон урлай. Һаулығы былай ҙа ҡаҡшаған мәлдә күңел төшөнкөлөгө уның хәлен айырата киҫкенләштерә. Ҡыҙҙың ғүмере өсөн табип-фтизиатрҙар ғына түгел, психологтар ҙа көрәшә, башҡа  пациенттар ҙа ситтә ҡалмай. Сафия иң ауыр саҡта ярҙам иткән бергә дауаланған иптәштәренә рәхмәтле: ""Улар хәлдәренән килгәнсә күңелемде күтәрергә тырышты: бер егет  шахмат уйнарға өйрәтте, икенсеһе ай-вайыма ҡарамай  гитара ҡылдарын сирттерҙе, палаталағы ҡатын ноутбукта бухгалтер программаларының нескәлектәренә төшөндөрҙө. Һәр кем кеүек мин дә йылы һүҙгә, аңлауға мохтаж инем. "" Һәм Сафия терелә, ауырыуҙы еңә. Дауахананан сыҡҡас, өр-яңы тормош башлау маҡсатынан икенсе ҡалаға күсеп китә, унда ҡуртымға бүлмә таба, диспетчер булып эшкә урынлаша. Юғары уҡыу йортона документтарын тапшырып, белем алыуҙы ситтән тороп дауам итә. Ҡыйралған мөхәббәте үлсәп бөтөрмәҫлек тәрән яра ҡалдырғас, ир-егеттәргә күтәрелеп тә ҡарамай, берәй ваҡыт ғашиҡ булырмын, тип уйламай. Әммә таксопарктағы йәш көләкәс егет йыл буйына Сафияның артынан йөрөп, уның йөрәген яулай, кешеләргә ышанысын кире ҡайтара. Улар өйләнешә. Сафия электән хыял иткәнсә була туйҙары: аҡтан-аҡ туй күлдәге, аҡ күгәрсендәр, кескәй генә булһа ла туй сәфәре. Туғыҙ айҙан Сафия иренә ике тамсы һыу кеүек оҡшаған туптай ир бала таба. Көйлө барған тормоштарын тағы ла ыңғайлатып, республика программаһына ярашлы, йәш ғаиләгә торлаҡ бирәләр. - Төн уртаһында уянып китәм дә бәпесемдең тын алышын тыңлап ятам, мине бер ҡулы менән ышаныслы ҡосаҡлап тыныс йоҡлаған һөйөклө иремдең йөҙөнә күҙ һалам, һәм шул мәлдәрҙә ошо ике малаҡайға булған һөйөүемдән, наҙымдан илағыларым килеп китә, саҡ үҙемде тыям,  - ти Сафия. - Бәхетемә күҙ тейҙерергә ҡурҡам, хоҙайға рәхмәттәр уҡып бөтә алмайым. Ҡайғы һурпаһын етерлек эскәнгә, шатлыҡ тәмен беләм мин. Ғөмүмән, ауырлыҡтар кисереп, күп уйлана торғас, байтаҡ нәмәне аңланым. Тормошта тупик булмай икән, ни бары ҡапыл боролоштар ғына бар. Шул боролошто үтә алһаң, алда һине шатлыҡ-ҡыуаныстар, ыңғай үҙгәрештәр көтә, сөнки ғүмер юлы гел ҡара һыҙаттарҙан ғына тора алмай. Шуға ла һис ҡасан өмөтһөҙлөккә бирелергә ярамай. Йәшәү дауам итә. Баныу Ҡаһарманова.",Шатлыҡ тәме.,0,analytics,Махсус биттәр,6813,https://ye102.ru/articles/mahsus/2026-02-21/shatly-t-me-4588106,2026-02-21T21:30:00+00:00
Башҡортостандың Премьер-министры Андрей Назаров муниципалитет башлыҡтарына көн һайын хәүеф төркөмөндәге граждандарға барырға; ирекмәндәрҙе һәм социаль хеҙмәттәрҙе йәлеп итеп рейдтарҙы көсәйтергә; янғындан зыян күргәндәргә фатир менән шунда уҡ ярҙам итергә ҡушты.,Именлек - тәү сиратта һәр кемдең шәхси яуаплылығы,1,news,Яңылыҡтар,262,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-29/imenlek-t-siratta-r-kemde-sh-hsi-yauaplyly-y-4524498,2025-12-29T17:00:00+00:00
"АйТотылуны тулысынча Европа, Африка, Якын Көнчыгыш, Үзәк Азия һәм Австралиянең барлык диярлек өлешләрендә күреп булачак. Табигать күренешен Төньяк Америкада күреп булмаячак. Көньяк Американың көнчыгышында аны өлешчә генә күзәтеп була. Европа илләрендә ай тотылуның башы күренмәячәк. Күк болытлы булмаган очракта, Ай тотылуны махсус иһазларсыз да күреп булачак. Ай тотылу Казан вакыты белән унынчы яртыларда башлана. Ул 1 сәгать 40 минутлап дәвам итәчәк. Тулы фазаны Гринвич белән 20:21 дә күреп булачак (Казан вакыты белән 22:21).",27 июльдә гасырның иң озын Ай тотылуы булачак,1,news,Яңылыҡтар,530,https://www.azatliq.org/a/29394062.html,2018-07-27T12:13:09+00:00
"Башҡортостан мәғариф һәм фән министры Илдар Мәүлетбердин социаль селтәрҙәрҙә белдереүенсә, команда составына  Республика инженерлыҡ лицей-интернаты уҡыусылары Динислам Ғилманшин, Ярослав Цысь, Даян Ғәләүв һәм Өфө радиоэлектроника, телекоммуникациялар һәм хәүефһеҙлек колледжы студенттары Вячеслав Васенков менән Тимур Ғималтдинов ингән. Егеттәребеҙ, иҫ киткес оҫталыҡ һәм техник башҡарылыш күрһәтеп, уҙышсыһы категорияһында айырылып торҙо. Улар ярышҡа Аврора таланттарҙы үҫтереү үҙәгенең БАС лабораторияһында лаборатория мөдире Рөстәм Мулеев етәкселегендә һәм РИЛИ майҙансығында Марат Мусин етәкселегендә әҙерләнде. Студенттар БАС тармағы өсөн кадрҙар әҙерләү үҙәгендә уҡытыусы Леонид Мавродиев етәкселегендә шөғөлләнде. Был уңыш төбәгебеҙҙең пилотһыҙ һауа системаларын үҫтереүҙә алдынғылығын тағы бер тапҡыр раҫланы, — тигән Илдар Мәүлетбердин. Сығанаҡ: Башинформ.",Беҙҙең команда – өсөнсө урында,1,news,Яңылыҡтар,865,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-09/be-e-komanda-s-ns-urynda-4043940,2024-12-09T11:06:00+00:00
"Артабан хайуанда сирҙең аныҡ билдәләре беленә башлай: ҡурҡыу сифаттары барлыҡҡа килә - ул яҡтынан, тауыштан, уға ҡағылыуҙарҙан да ҡурҡа, йәшенә. Шайығы ағыу көсәйә, йөндәре йәбешә, күҙҙәре ҡыҙара. Икенсе стадияла уларҙа агрессия приступтары башлана. Эргә-тирәһендәге әйберҙәрҙе йәки хайуандарҙы, кешене тешләргә тырыша. Уҫаллана, тынғыһыҙға әйләнә. Аҙыҡты йота алмай башлай, тауышы көсһөҙләнә. Аҙаҡ аяҡ-ҡул, йөҙ, муйын мускулдарын фалиж һуға. Ауыҙын яба алмай башлай, хәлһеҙләнә, аңын юғалта. Тын алыу юлдары ағзалары үҙ функцияһын башҡара алмағанлыҡтан йәнлек йән бирә. Әгәр ҙә йорттағы хайуандарығыҙҙа үрҙәге билдәләрҙең береһе булһа ла күҙәтелһә, уға үҙ аллы яҡын бармаҫҡа тырышығыҙ, ветеринар табипҡа мөрәжәғәт итегеҙ. Ҡотороу менән зарарланған хайуанды дауалау мөмкин түгел. Был ҡот осҡос вирус кеше өсөн дә үтә хәүефле. Бынан берҙән-бер ҡотолоу юлы – зарарлы хайуан тешләгәндән һуң тиҙ арала  табипҡа мөрәжәғәт итеп, прививка эшләтеү. Табиптар йорт бесәйе йәки эт тешләгәндә, хатта сапсығанда ла табиптарға мөрәжәғәт итергә, ҡотороуҙан прививка эшләтергә кәрәклеген иҫкәртә. Яратҡан йорт хайуандарығыҙ ауырымаһын тиһәгеҙ, йыл һайын уларға ҡотороуҙан вакцина эшләтегеҙ һәм ҡырағай хайуандар менән бәйләнешенә юл ҡуймағыҙ, тип белдерә Бөрйән мәғлүмәт-консультация үҙәге белгестәре.",Ҡотороу - хәүефле йоғошло ауырыу,0,analytics,Йәмғиәт,1285,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-02/otorou-h-efle-yo-oshlo-auyryu-4560197,2026-02-02T10:00:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр2024 елда Татарстан халкы үзендә депрессия билгеләрен гадәттәгедән ешрак ачыклаган. Бу хакта ""БИЗНЕС "" басмасына Татарстан Сәламәтлек саклау министрлыгының матбугат хезмәтехәбәр иткән. Министрлык депрессиягә зарланулары санын төгәл ачыкламаган. Әмма матбугат хезмәте соңгы вакытта пациентларда күбрәк катнаш, ягъни хафалану-депрессия симптомнары еш күзәтелүен билгеләп үткән. Шул ук вакытта министрлыкта мөрәәгатьләр саны соңгы биш елдагы уртача күрсәткечләрдән артмаган дигәннәр. Мөрәәгать саны артуына Украинадагы сугыш тәэсир иткән, дип саный белгечләр. — Әлбәттә, махсус хәрби операция (Русиядә сугышны шулай атыйлар) белән бәйле борчылулар бар. Күп кешегә эш урыннарын алыштырырга туры килде, чит ил ширкәтләре Русия базарыннан китте. Болар барысы да борчылуны арттырды, — дип аңлата медицина фәннәре кандидаты, психотерапевт Марина Кирюхина. Моннан тыш депрессив халәт аркасында мөрәәгатьләр артуда парлар арасындагы мөнәсәбәтләр, ата-аналар һәм балалар арасындагы низаглар да роль уйный диелә. Элегрәк Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",2024 елда Татарстанда депрессиягә зарланучылар саны соңгы биш ел эчендә иң күп булган,1,news,Яңылыҡтар,1130,https://www.azatliq.org/a/33356452.html,2025-03-23T07:27:21+00:00
"фикерләрСоңгы иде елда Татарстанга чит илдән күчүче татарлар саны кими башлаган. Бу хакта 3 декабрьдә Дәүләт шурасында узган республиканың ватандашлар шурасы утырышында белдергәннәр.2018 елдан 2024 елның 1 декабренә кадәр Татарстанга чит илләрдән 2,4 мең ватандашка һәм аларның 5,5 мең гаилә әгъзасына — әмгысе 8 мең тирәсе кешегә күчәргә рөхсәт бирелгән. Аның төп өлешен Урта Азиядә — Үзбәкстан, Казакъстан, Кыргызстан, Таикстан һәм Төрекмәнстанда яшәүчеләр тәшкил иткән. Татарстан хезмәт министры урынбасары Наталья Бутаевасүзләренчә, Татарстанга күчүчеләрнең 27 — таиклар, 17 — урыслар, 16 — татарлар, 14 — төрекмәннәр һәм үзбәкләр булган. Алар нигездә Казан, Әлмәт, Яшел Үзән шәһәрләренә төпләнгән. иде елда Татарстанның чит илдәге ватандашларга күчәргә ярдәм итүче дәүләт програмына барлыгы 11,3 млн сум тотылган. Республикага килүчеләрнең уртача яше — 36 яшь. Аларның 77-ның балалары бар. Програмда катнашучыларның 67 — югары белемле. Аларның 38 — мәгариф, медицина, авыл хуалы тармагында эшли. Татарстанга күчүче татарларның саны кими, дип белдергән Татарстан эчке эшләр министрлыгының миграция эшләре идарәсе итәкчесе Марат Галиев. елларда татарларның саны 139 дан 87 гә, урысларның — 165 тән 97 гә азайган, дипкитерәаның сүзләрен Бизнес онлайн. Русия ватандашлыгы алганнан соң аларның кайберләре Татарстаннан киткән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстанга чит илләрдән күчүчеләрнең 16 проценты гына татар,1,news,Яңылыҡтар,1423,https://www.azatliq.org/a/33226281.html,2024-12-04T09:22:44+00:00
"Асҡын районы Урмияҙ ауылының һөйләшсәһен ҡарап үтәйек.  Ҡариҙел һөйләшенең айырым бер тармағы булараҡ Урмияҙ һөйләшсәһе фонетик яҡтан бик үҙенсәлекле тип әйтергә мөмкин. Республикабыҙҙың ситендә урынлашып, быуаттар буйына күрше йәшәгән халыҡтар менән тығыҙ аралышта булғанлыҡтан был яҡ теле сит һөйләштәр тарафынан көслө йоғонто кисергән. Ләкин ҡайһы бер осраҡтарҙа дифтонг монофтонгизацияға бирелмәй, ә уның бер элементы ғына икенсе бер өнгә алмашынып ҡала: Һәм бынан тыш ҡайһы бер саҡта протезаға кире күренеш күҙәтелә, йәғни һүҙҙең башында йәки аҙағында протетик һуҙынҡы өҫтәлә: Ирен гармонияһының боҙолоуы бик һирәк осраҡтарҙа ғына күҙәтеле. Был хәл ғәҙәттә ике ижектән торған һүҙҙәрҙә сағылырға мөмкин: Шулай уҡ өҫтә килтерелгән үҙенсәлектәрҙән тыш Ҡариҙел һөйләшенәредукциякүренеше хас, йәғнио, ө, ы, е(бик һирәк ә өнө лә)өндәре талғын тартынҡылар менән бергә килгәндә тулыһынса редукцияға бирелеп төшөп ҡалалар: Ҡариҙел һөйләшендә Ҡылымдар яһалышында ғәҙәттә әҙәби телгә хас булған аффикстар ҡатнаша. Тик уларҙың варианттарының ҡулланылышы әҙәби тел нормаларынан айырылырға мөмкин. Ҡариҙел һөйләшенең тағы ла бер үҙенсәлеге шунда – ҡылымдарҙың бойороҡ һөйкәлеше яһалыуында аффикстарҙың архаик формаларын ҡулланыу, йәғни һөйләштә әҙәби телдәге –ығыҙ-егеҙ, -ғыҙгеҙ ялғауҙары урынына –ың-ең, -ң варианттары йөрөй: Ҡариҙел һөйләшенең лексик составы күрше халыҡтар һәм уларҙың телдәре, диалекттары менән булған мөнсәбәттәрҙе сағылдыра. Был һөйләшткә ҡараған балыҡсы һәм һун башҡорттары ҡатаә һәм табын башҡорттары менән бик тығыҙ бәйләнештә булғандар, тимәк улар урта һөйләштең йоғонтоһон кисергәндәр. Шулай уҡ Урмияҙ һөйләшсәһе  татар һәм мишәр һөләштәре менән үҙ-ара тәьҫир иткәндәр. Балыҡсы һәм һун башҡорттары урмансылыҡ, һунарсылыҡ, умартасылыҡ һәм игенселек менән шөгөлләнгәндәр, шуға күрә был яҡ диалект үҙенсәлектәре туй йолаһы һәм көнкүреш терминдары, ҡош-ҡорт һәм хайуан исемдәре араһында асыҡ сағыла. Ҡәрҙәшлек терминдары. Әтәй, әти – отец; инәй, әни – мать; ҡартатай, ҡарттай, дәүәтәй, дәүәти, ҡартый – дедушка; дәүәни, нәнәй – бабушка; аҡбабай - дядя, старше родителей; аҡ әби - тетя, старше родителей; абзый - старший брат; энекәш - младший брат; сеңел, сеңелкәш - младшая сестра; түтәй - старшая сестра; бәбәй – ребенок; кентекәй ҡартысы - повивальная бабка; туған-тума, туған-тумача - родня, родственники; ҡайната, ҡайны - свекор, тесть; ҡәйнә - свекровь, теща; әткәй- обращение к свекру, тестю; әңкәй - обращение к свекрови, теще. Туй йолаһы менән бәйле терминдар. Ҡыз суратыу - сватание девушки; башҡода – сват; тарту, ҡыз хаҡы, мөһөр - выкуп за невесту; ҡыз тауары - свадебная одежда для невесты; туйаш - свадебные гостинцы со стороны родителей жениха. Үҫемлектәр исеме. Ҡымызлыҡ - кислица алтайская; кесерткән, кечерткән – крапива; дегәнәк – репейник; көркә - хвойная шишка; энәле ҡаин – боярышник; шоморт – черемуха. Хайуандар донъяһы. Селәүсен – рысь; йуша, пошо – лось; божор – рябчик; көртлөк – куропатка; сөгөлйән - дождевой червь; сыйыр  - һыйыр. Балыҡ исемдәре. Серде, соло балыҡ – мальки рыб; мөлө - мелкорослая рыба; ташбаш – пескарь; суҡмарбаш – головастик; Көнкүреш лексика. Тәрәзә – окно; миспис, мичпич – печь; киндеройа- ткацкий станок; кашиак – кухня; чолан – чулан; азбар – сарай. Кейем-һалым исемдәре. Бишмәт – верхняя легкая одежда; ситле бүрек - шапка, отороченная мехом; мескен бүрек - шапка без меха; үксәле калуш - туфли на каблуке. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Р. Д. Хуснуллина ТӨНЬЯҠ-КӨНБАЙЫШ ДИАЛЕКТ ҺӘМ ҠАРИҘЕЛ ҺӨЙЛӘШЕ,0,analytics,Общие статьи,3494,https://bashkizi.ru/articles/common_material/2025-03-31/r-d-husnullina-t-nya-k-nbayysh-dialekt-m-ari-el-yl-she-4177892,2025-03-31T13:00:00+00:00
"Сарала ҡатнашыусылар китап хаҡында тәрән йөкмәткеле фекерҙәрен әйтте,  уның тап бөгөнгө көндәге  актуаллеген һәм мөһимлеген һыҙыҡ өҫтөнә алды. Илнур Илдар улы Мөхйәнов авторға ҙур рәхмәтен белдерҙе һәм  ҡәләм көсөнөң  ниндәй ҙур ҡөҙрәткә эйә булыуын  билдәләне. Ҡалмыҡ милләтенән булған, МХО-ла ҡатнашыусы Көньяҡ хәрби округ идаралығы офицеры, капитан Влад Лиджиев үҙ сығышында: Бөгөнгө күркәм сарала ҡатнашыуыма сикһеҙ шатмын. Яугирҙарға ярҙам күрһәтеү, МХО биләмәһенә сәфәр сығып, уларҙың батырлыҡтары  хаҡында очерктар  яҙып, гәзит-журнал биттәрендә  яҡтыртыу йәһәтенән  Башҡортостан  – иң беренселәрҙән һәм башҡа төбәктәргә ҙур үрнәк  булып тора, – тине. Күңелдең иң нескә ҡылдарына сиртер осрашыуҙа махсус хәрби операция ветерандары Томан, Мырҙа, Боҫман позывнойлы яугирҙарҙың һәр һүҙе йөрәккә үтте. Ә китап авторы Мөнир Ҡунафиндың сығышын тыныс ҡына  тыңлау мөмкин түгел ине:  «Миңә һигеҙ йәш тулғанда  өләсәйем үлде, тәү тапҡыр үлемдең, юғалтыуҙың  ни икәнен мин шул ваҡытта тойҙом. Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, яңғыҙ ҡалған олатайым янында ике йыл йәшәнем. Һуғыш хаҡында йыш һөйләмәне ул, шулай ҙа ейәненең һорауҙарына яуап бирер ине. Ҡан-ҡойош бөтөүгә ҡырҡ йыл үтһә лә ул төндәрен һаташа торғайны. Беҙ малай саҡтан  һуғыш хаҡында  китаптар уҡып, кинолар ҡарап, атыш уйындары уйнап үҫтек. Икегә бүленеп уйнағанда берәүҙең дә фашист булғыһы килмәй ине. Сөнки һәр бала күңелендә совет һалдаты  – иң ҡыйыуы, иң ғәҙеле, иң батыры булды.  Минән йыш ҡына: Ниңә һуғыш тураһында яҙаһың? – тип һорайҙар. Һуғыш тураһында яҙыуы еңел түгел, ләкин уны беҙ яҙмаһаҡ, кем яҙа? ! Был тарих һәм киләсәк быуынға уны беҙ еткерергә тейешбеҙ. Мәктәп йылдарында Еңеүҙең 40-йыллығына  арнап яҙылған тәүге хикәйәм дә партизан малайҙар хаҡында ине. Афған һәм Чечен һуғышы ветерандары тураһында ла яҙҙым, бөгөн иһә махсус хәрби операция хаҡында яҙам, –тине ул. Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Рәмзил Сәлмәновтың  комбат монологы һәм Башҡортостандың атҡаҙанған артисткаһы Гөлсөм Бикбулатованың  Һеҙ ҡайтығыҙ! йыр-бүләге сараның сағыу бер биҙәге булды.",Яңы китап ҡотло булһын!,1,news,Яңылыҡтар,2033,https://bashkizi.ru/articles/-u--iy-ili-tar/2025-05-20/ya-y-kitap-otlo-bul-yn-4243563,2025-05-20T17:43:00+00:00
"В мероприятии приняли участие писатели Башкортостана, молодые авторы, студенты филологического факультета Уфимского университета науки и технологий. Приглашенный спикер рассказал об актуальных литературных проектах в России, о важности художественного перевода произведений национальных авторов на русский язык. Опыт Республики Башкортостан в этом направлении назвал образцовым. Именно в прошлом году Мамед Халилов был членом жюри конкурса переводчиков ""На земле Салавата"", организованной Союзом писателей РБ. -Без качественного перевода невозможно выйти на широкий круг читателей, - отметил спикер. - Именно благодаря переводу Мустая Карима, Расула Гамзатова, Кайсына Кулиева в советское время узнал весь мир. Надо и сейчас много сил уделять качественному переводу. Лично сам переводил стихи Рашита Назара, Рами Гарипова. Надеюсь, что совместно с Союзом писателей Башкортостана будем работать и дальше. Напомним, что конкурс среди профессиональных писателей на создание патриотических произведений ""Голос эпохи"" был проведен Союзом писателей Республики Башкортостан при поддержке Фонда грантов Главы РБ. Призовой фонд составил рублей. ФСГОРБ Гранты РБ нкогранты 2023","Мамед Халилов: ""В Башкортостане уделяют особое внимание литературе""",1,news,Яңылыҡтар,1167,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-03-28/mamed-halilov-v-bashkortostana-udelyayut-osoboe-vnimanie-literature-3705397,2024-03-28T15:04:00+00:00
"Эльбрус Хәмит улы Ниғмәтуллин 1974 йылдың 30 мартында Силәбе өлкәһе Арғаяш районының Субар ауылында тыуған. Пауэрлифтинг һәм армрестлинг буйынса спорт мастеры, бәһлеүәндәр мәктәбен ойоштороусы, Көньяҡ Уралдың иң көслө кешеһе проектын уңышлы алға әйҙәүсе, спорт буйынса ойоштороусы һәм тренер. Силәбе өлкәһендәге Армрестлинг федерацияһының беренсе президенты һәм уға нигеҙ һалыусы, Рәсәйҙең иң көслө атлеттары федерацияһының вице-президенты, Силәбе өлкәһе Көрәш федерацияһын ойоштороусы, М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының Физик тәрбиә кафедраһы доценты. 2000 йылда – армрестлинг буйынса Рәсәй чемпионы исемен, ә 2001 йылда Силәбенең иң көслө кешеһе, Урал титаны титулдарын яулай. Мәскәүҙә үткән Бөтә Рәсәй турнирында ун һигеҙ баһадирҙы еңеп сыға. Күп тапҡыр Рәсәйҙең иң көслө кешеһе титулына лайыҡ була, донъя һәм Рәсәй кимәлендәге стронгмен-шоуҙарҙа билдәлелек яулай. 2005 йылдағы Планетаның иң көслө кешеһе ярышының вице-чемпионы, турнирының дүрт тапҡыр финалисы, финалының ике тапҡыр көмөш призеры, Гиннесс Рекордтар китабына ингән бер нисә рекорд ҡуйыусы, йәмәғәт эшмәкәре, актёр. Ауыл аҡһаҡалы, Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Ялалетдин олатаһын, хеҙмәт алдынғыһы булараҡ, Кавказға путевка менән бүләкләйҙәр. Кукурузникта, йәғни Ан-2 самолетында, Ҡафтауҙың иң бейек түбәһе булған Эльбрусты осоп әйләнгәс, тауҙың мөһабәтлеге уны таң ҡалдыра. Үҙенә арбай. Бөтә йөрәге менән ул тауға ғашиҡ була. Мөхәммәт бәйғәмбәр тыуған Мәүлит айында донъяға килә Ялалетдин олатайҙың ейәне. Был балаға исемде үҙебеҙсә, башҡортсалап, Мәүлитдин тип ҡушырбыҙ, тип уйлай атай менән әсәй. Шулай ҙа һуңғы һүҙҙе Ялалетдин олатай әйтә. – Юҡ! Был баланың исеме Эльбрус була! Тау кеүек мөһабәт, ғәйрәтле һәм ысын кеше буласаҡ ул! – Был һүҙҙәргә тәрән мәғәнә һалған аҡһаҡалға ҡаршы өндәшеүсе булмай. Ауыл ерендә тыуған кеше көсһөҙ булып үҫмәйҙер. Бәләкәйҙән бесән сабыу, мал ҡарау, урманда утын әҙерләү, ер ҡаҙыу һ. б. барыһы ла – сынығыу мәктәбе генә. – Атайым яғынан да, әсәйемдең туғандары ла – физик яҡтан көслө, ҙур кәүҙәле кешеләр. Әсәйем ферма бригадиры, атайым бөтөн яҡлап та оҫта ҡуллы ине, тимерсе булып эшләне. Ул милли көрәш менән шөғөлләнде. Минең мауығыуыма атайымдың йоғонтоһо ҙур булғандыр, – тип хәтерләй бәһлеүән. – Бала саҡта мин дә ҙур кәүҙәле булдым. Артымдан, үсекләп: Йыуан! – тип ҡысҡырып ҡалыр ине бала-саға. Минең йәнем көйә. Уларға ҡаршы: Ҙурайғас, күрерһегеҙ әле, мин ниндәй кеше булырмын! – тип әйтеп китә торғайным. Һикһәненсе йылдарҙа, Олимпия спортсыларының, көрәшселәрҙең, саңғысыларҙың һәм бодибилдерҙарҙың фотоларын күреп, минең дә уларға оҡшағым килде. Александр Карелин, Юрий Захаревич, Арвидас Сабонис – Олимпия геройҙары, үрнәк алыу өсөн уларҙан да яҡшылар булмағандыр минең өсөн. Ун ике йәштән спорт менән ныҡлап шөғөлләнә башланым. Башта – баскетбол, ҡул һуғышы, ауыр атлетика. Ун өс йәшемдә ҡул аҫтындағы әйберҙәрҙән урамда үҙем өсөн күнекмә залы эшләп алдым. Тренерҙарым – спорт тураһында яҙған гәзит-журналдар. Иптәш малайҙар ҙа килә торғайны минең күнекмә залына, ләкин, бер-ике көн йөрөйҙәр ҙә, ауырлыҡҡа түҙмәй, ташлайҙар ине. Бына шулай, юғары бейеклектәргә илткән һуҡмаҡты тыуған йорт нигеҙенән һала Эльбрус. Дүртенселә уҡығанда ике синыф – ҡырҡлаған бала – еңел атлетика кросында йүгерә. Һуңынан йоҡа ғына ҡағыҙлы диплом бирелә, унда Эльбрус Ниғмәтуллин беренсе урын яуланы тип яҙылған. Ун алты ғына йәшендә, һабантуйҙа ҡатнашып, көрәштә үҙенән оло ағайҙарҙы еңеп сыға. Шундай ғорурлыҡ тойғоһо кисерә ул мәлдә! Һарыҡ бүләк итәләр. Беренсе профессионал ярышы армспортта (ҡул көрәше) була. Бында ла еңеү шатлығы менән ҡайта Эльбрус тыуған йортона. Бүләккә ябай ғына, аш-һыу бүлмәһендә йөрөтә торған батмус бүләк иткәс, уны әсәһенә алып ҡайтып бирә. Улы өсөн әсәһенең ҡыуаныуы! .. Ә иҫтәлекле ул батмус әле лә тыуған йорто стенаһында эленеп тора – иң ҡәҙерле бүләк. Бала саҡта Эльбрус спортсы йәки профессиональ һунарсы булырға хыяллана. Тәбиғәт менән бик ҡыҙыҡһына. Уйы – ҙурайғас, урман ситендә өй һалып, шунда йәшәү. – Һунарсы булып булманы, шулай ҙа хәҙер тәбиғәттә ял итеүҙән ысын ҡәнәғәтлек кисерәм. Көсөргәнешле күнекмәләрҙән һуң сәхрәлә күңел күтәренкелеге, көс алам, – ти ул. Эльбрус пауэрлифтинг (көс талап иткән өсбәйге) һәм армрестлинг буйынса Силәбе өлкәһенең чемпионы булырға тигән иң тәүге теләген 1993 йылда тормошҡа ашыра. Ә спорт мастеры исемен алыу ғәйәт ҙур ҡаҙаныш һымаҡ күренә. 1994 йылда алтыбәйге буйынса Рәсәй чемпионы була. Стронгмендарҙың (бәһлеүәндәрҙең көс һынашыуы) профессиональ ярышында беренсе тапҡыр егерме ете йәшендә ҡатнаша. Был чемпионатта шунда уҡ Рәсәйҙең иң көслө кешеһе титулына эйә була. Осраҡлы хәлдер был тип, үҙенең көс-ғәйрәтенә һаман да ышана алмай егет. Был осраҡлы хәлдәр артабан да йыш ҡабатлана башлағас ҡына, билдәле бер физик һәләте барлығына үҙе лә ышана. Утыҙ йәш тулғас, халыҡ-ара кимәлдә сығыш яһай башлай. – Үҫмер саҡта бер ултырғанда үҙем генә бер ҡаҙ ашай ала инем. Нисек туҡланырға, ниндәй күнекмәләр яһарға өйрәтеүсе тренерым да булманы. Барыһын да үҙем өйрәндем, таптым. Ниндәйҙер күнегеүҙәр яһар алдынан тонналап тигәндәй әҙәбиәт уҡылды. Спортҡа иртә килгәндәрҙең һәр ваҡыт тренерҙары бар. Тренер нимә әйтә – барыһын да дөрөҫ эшләйем икән тип, бик уйлап та бирмәй, ул шуны эшләй. Ун туғыҙҙа халыҡ-ара класлы спорт мастеры дәрәжәһенә күтәреләләр. Ә егерме өстә, күп тапҡырҙар имгәнеп, спорттан китергә мәжбүр булалар. Шуға ла спортҡа иртә килеүҙе бик өнәп еткермәйем. Уның ҡарауы, минең бала сағым, үҫмер мәлем тулы мәғәнәле тормошта үтте, – ти батыр. Стронгмен – сыҙамлылыҡ, иҫ китмәле көс, ғәйрәт талап иткән ҡатмарлы спорт төрө, ул традицион булмаған әйберҙәрҙе күтәреп ташлауға, йүгереүгә, тейәүгә, этеп-тартып йөрөтөүгә бәйле. Спорт снарядтары итеп бүрәнә, автомобиль тәгәрмәсе, таш, йөк машиналары, арба һәм башҡа ауыр көнкүреш әйберҙәре файҙаланыла. Шотландияла барлыҡҡа килеп, аҙаҡ бөтә донъяға таралған. – Ҡайҙа ғына барһам да, минең милләтем үҙемдән алда йөрөй. Шуға ла бөтөн донъя баһадирҙары араһында мине башҡорт тип беләләр, – ти легендар шәхес. Поездарҙы, трамвайҙар составын, 1 800 тонна тартҡан борамды (паром) күсереп йөрөтһөнмө, һауа шарын (аэростат) 2 минут 35 секунд эсендә туҡтатһынмы, 195 тонна тартҡан Ан-124 самолетын 7 метр арауыҡҡа һөйрәтһенме, утыҙ тонналыҡ йортто урынынан күсерһенме, бер тонналыҡ дөйәне елкәһендә күтәрһенме (оҙайлы ваҡытҡа), икеһе ике яҡҡа сапҡан аттарҙы туҡтатһынмы (был трюкты әлегә бер кем дә эшләмәгән) – башҡорттоң ғына түгел, Европаның иң ғәйрәтле баһадиры Эльбрус Ниғмәтуллиндың күрһәткестәре бының менән генә сикләнмәй. Ә киләсәккә маҡсаты – һыу аҫты кәмәһен шылдырып йөрөтөү. – Иң мөһим шарт – ҡурҡмаҫҡа. Әгәр маҡсат ҡуйғанһың икән, артҡа сигенергә ярамай. Моратҡа ирешеү өсөн эште һәр яҡлап үлсәп, үҙеңде психологик яҡтан әҙерләргә кәрәк. Атҡарып сыға алыуыңа әгәр ҙә ышанмайһың икән, эшкә тотонмауың хәйерле. Физик әҙерлек әһәмиәткә эйә, шулай ҙа ул иң мөһиме түгел, – данлыҡлы баһадир уңыштарға өлгәшеүенең нигеҙе ҡыйыулыҡ һәм ҡуйған маҡсатыңдан баш тартмау икәнлеген шулай билдәләне. Бөтә көстө, ваҡытты көндәлек күнекмәләргә сарыф итеп, маҡсатҡа ирешеү юлдарын эҙләгәндә шәхси тормошҡа ваҡыт та ҡалмайҙыр. Утыҙ туғыҙ йәшендә ысын мөхәббәтен осратып, ниһайәт, ғаилә ҡора. Эльбрус менән Марияның әлеге көндә ҡыҙы һәм улы үҫеп килә. Ҡыҙына көс тәбиғәттән бирелгән. Ике йәше тулыр-тулмаҫтан өҫтәлде, йәки үҙенән бер нисә тапҡырға ҙур әйберҙәрҙе күтәреп шылдырырға маташа. – Әсәһе менән тыйып торһаҡ та, был уға оҡшай, ахырыһы. Ҡыҙым ысын башҡорттар һымаҡ ит кенә ашарға ярата, үлән һымаҡ нәмәләргә әйләнеп тә ҡарамай. Ә улым, киреһенсә, үләнде өйөп ашай. Балаларға спортсы, йәки ғалим булырға тигән глобаль бурыстар ҡуймайбыҙ. Иң мөһиме – сәләмәтлектәре яҡшы булһын. Ҡалала йәшәһәк тә, улар башҡорт телен мотлаҡ өйрәнәсәк. Ауылға ҡайтҡанда өләсәләре менән башҡортса аралашасаҡтар. – Балаларыбыҙҙы эскерһеҙ, ихлас, ҡайғыртыусан, миһырбанлы кешеләр итеп тәрбиәләргә тырышабыҙ, – тине хушлашҡанда үҙе лә һис шикһеҙ ошо уҡ сифаттарға эйә булған әңгәмәсем. Ҡуйған маҡсаттарына ныҡлы аҙымдар менән килеүсе, көс талап иткән экстримды, сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалаусы, йәш быуынға яҡшы үрнәк биреүсе ысын герой-бәһлеүән дә ул! Бер нәмәгә ҡарамаҫтан, маҡсаттар ҡуйырға һәм һис шикһеҙ моратыңа ирешергә кәрәклеген үҙ миҫалынан сығып күрһәтеүсе лә ул Эльбрус Ниғмәтуллин. Зөбәржәт ЯҠУПОВА әңгәмәләште.",Планетаның иң көслө кешеһе – башҡорт бәһлеүәне ул!,0,analytics,Тарих,8265,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2025-03-20/planetany-i-k-sl-keshe-e-bash-ort-b-le-ne-ul-4165680,2025-03-20T16:39:00+00:00
"Көсөк бәхете Әкиәт Йәшәгән, ти, урамда яңғыҙ бер көсөк. Уның өйө лә, исеме лә булмаған. Бер заман ғәләмәт ныҡ ашаһы килгән бының. Ас булғанға бик уҫал, ти, үҙе. Үткән-һүткән кешегә ныҡ итеп өрөп, ташланған. Бер ваҡыт, ҡыштың һыуыҡ көнөндә, был көсөк, көндәге кеүек, тышта йүгереп кешеләргә өрә башлаған. Радмир тигән малай әсәһе менән етәкләшеп китеп барғанда, уларға был көсөк осраған. Лауҡылдап, тештәрен ыржайтып өргән көсөктө күреп, малай бик ҡурҡҡан. Әсәһе малайҙы саҡ тынысландырып алған. - Улым, был көсөктең өйө лә, хужаһы ла юҡ. Ул ныҡ өшөгән һәм уның ашаһы килгән! Рамирға ул көсөк бик йәл булып китә. Әсәһенән көсөктө алып ҡайтырға һораған. - Әсәй, һин бит миңә вәғәҙә иткән инең, көсөк бүләк итергә! Ошо бүләкте алып ҡайтайыҡ, ә, зинһар! -Эйе, балам, был йән эйәһе һыуыҡта өшөп йөрөмәһен, алып ҡайтайыҡ үҙебеҙгә, - ти әсә. –Тик белеп ҡуй: был дуҫыңды ныҡ тәрбиәләргә, дауалап алырға, ашатырға һәм ныҡ яратырға кәрәк булыр барыбыҙға ла. Радмир көсөкте ҡулына алып өйгә йүгерә. Ғаиләлә көсөккә йылы булып киткән. Тамағы туҡ булғас, күңеле лә күтәрелгән, уҫал итеп, өрмәгән дә. Йыуындырып алғас, көсөктөң матурлығына барыһы ла хайран ҡалған. Йөнө лә ҡабарып тора икән. Күпереп торған ҡойроҡтарын тегеләй-былай болғап, аҡыллы күҙҙәре менән барыһына ла аптырап баҡҡан бәләкәс.  Был тиклем бәхет юлығыуына ҡыуанып: -Минең менән ни булды әле? – тигәндер инде көсөк. -Бына ниндәй матур дуҫым бар минең! -тип шатланған малай. -Уның исеме Ыласын булһын! - Эте менән ғорурланып, исем дә ҡушып ҡуя малай. Ошо көндән башлап, яңы дуҫтар бер ҡасан да айырылмаған. Айгөл Шәрипова.",Көсөк бәхете,1,news,Яңылыҡтар,1576,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-26/k-s-k-b-hete-3945869,2024-09-26T11:50:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрТатарстан депутатлары куәт оешмалары вәкилләренә яңа вәкаләтләр бирергә тәкъдим итә: чит илләрдә яшәүче русияләргә карата ""экстремизм, сүз ирегеннән явызларча файдалану һәм Русия гаскәрен дискредитацияләү"" турында беркетмәләр төзү хокукы бирдермәкче була. Бу тәкъдимен Татарстан дәүләт шурасы Дума каршындагы канун чыгаручылар шурасына ибәргән, дип яза""Коммерсантъ"". Аерым алганда, Русиядән читтә яшәүчеләрне ""интернетта һәм медиаларда итимагый тәртипкә куркыныч тудырырдай мөһим ялган мәгълүмат тарату"", ""дәүләт башлыгын, түрәләрне һәм дәүләт символларын мәсхәрәләү"", ""нәфрәт яки дошманлык уяту"", ""Русиянең бөтенлеген бозарга чакыру"", ""Русия гаскәрен дискредитацияләү"", ""Русиягә һәм аның ватандашларына каршы чикләүләр кертергә чакыру"" кебек маддәләр нигезендә аваплылыкка тартырга тәкъдим ителә. Хәзерге вакытта чит илдә кылган хокук бозулары өчен русияләрне бары тик ""Русиядә теләнмәгән дип табылган оешманың эшчәнлегендә катнашу"" маддәсе нигезендә генә аваплылыкка тарта алалар. Аны әлегә әгәр гамәлләре Русия мәнфәгатьләренә каршы булса гына, һәм моның өчен чит дәүләттә әза бирелмәгән булса гына административ аваплылыкка тарта алалар. Шул ук вакытта чит илдә яшәүче русияләрне инаять аваплылыгына тартырга мөмкин. ""Чит ил дәүләтләрендә төрле итимагый лидерлар һәм активистларның Русия мәнфәгатьләренә каршы эшчәнлек алып бару очраклары билгеле, әмма хәзергә мондый затларга каршы административ эш ачу мөмкинлеге юк"", диелгән документка аңлатма язуында. Депутатлар югарыда телгә алынган маддәләр нигезендә аваплылыкка тарту вакыты чикләрен дә ике елга кадәр озайтырга тәкъдим итәХәзерге вакытта Административ хокук бозулар кодексының экстремистик маддәләре һәм ""сүз ирегенннән явызларча файдалану"" маддәсе нигезендә административ аваплылыкка бер ел эчендә тартып була. Гаскәрне ""кимсетү"" һәм Русиягә чикләүләр кертергә чакыру маддәләре нигезендә – өч ай эчендә. Әлегә Татарстан тәкъдименә йомгак чыгарылмады. Аерым алганда, Федерация шурасының хокукый идарәсендә игътибар итүләренчә, Татарстан парламенты биргән материалларда аваплылыкка тарту вакытын ни өчен озайтырга кирәклеге дәлилләп күрсәтелмәгән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстан дәүләт шурасы Русиядән китүчеләрне гаскәрне дискредитацияләгән өчен әзага тартырга тәкъдим итә,1,news,Яңылыҡтар,2231,https://www.azatliq.org/a/32427300.html,2023-05-25T09:34:48+00:00
"Ошо ерҙәргә бал ҡорттары хужа булған, ләкин уларҙың башлыҡтары булмаған. Берҙән-бер көндө улар үҙҙәренә башлыҡ һайларға уйлаған. Үҙебеҙ генә был ерҙәрҙе һаҡлап, байлыҡтарына хужа булып бөтә алмабыҙ. Башлыҡ итеп әҙәм затын һайларға кәрәк, – тигәндәр бер тауыштан. Көндәрҙән бер көндө бер нисә бал ҡорто, кеше эҙләп, осоп киткән. Бик күп ерҙәр үтеп, илдәр гиҙеп тә үҙҙәренең күңеленә оҡшаған бәндәне осратмағандар. Бал ҡорттары күстәренә кире ҡайтырға уйлап, ял итергә туҡтағанда бер мәл иҫ киткес илаһи моң ишеткәндәр һәм, таң ҡалып, тыңлағандар. Көй ишетелгән яҡҡа барһалар, унда йәш кенә бер сибәр егет, үлән көпшәһен ирененә терәп, тылсымлы бер моң сығара икән. Бал ҡорттары егеттән һорашырға булған: — Эй, егет кеше, был илаһи көйҙө, моңдо нисек сығараһың? — Был – ҡурай. Уны ҡурай үләненең көпшәһенән эшләнем. Шуға өрһәм, ошондай моң сыға, — тип яуап биргән егет. Бал ҡорттарының күңеленә бик оҡшаған был әҙәм: — Һин беҙҙең башлығыбыҙ, ә еребеҙгә хужа булырға ризаһыңмы? — тигәндәр. Егеткә быға тиклем үҙе күрмәгән нәҙекәй бил, егәрле бал ҡорттары бик тә оҡшап ҡалған һәм уларға ризалығын биргән. Бал ҡорттары уны үҙҙәренә алып ҡайтҡан. Егет был ерҙәрҙең матурлығына таң ҡалған. — Йә, егет, оҡшанымы һиңә беҙҙең яҡтар? Был — Бал ҡорттары иле. Бөгөндән, ул — һинең дә илең! — тигәндәр. Шулай итеп, ҡурайсы егет Балҡортостан иленең хужаһы булып киткән, ти. Самир ЛАТИПОВ, Өфө ҡалаһының Рәми Ғарипов исемендәге 1-се Башҡорт республика гимназия-интернаты уҡыусыһы.",Балҡортостан иле батшаһы!,0,analytics,Ижад,1464,https://amanat.su/articles/izhad-omary/2024-12-19/bal-ortostan-ile-batsha-y-4070392,2024-12-19T13:45:00+00:00
"- Йәш кенә, ауылға килен була икән, өйләнмәгән егеттәр күп, - тине мәктәп йыйыштырыусыһы. - Теге үрге остағы Ғәйникамал әбейгә төшмәһә ярар ине, бик уҫал, йәш балаға көн күрһәтмәҫ. - Ә ниңә үҙең алмайһың һуң, һин алһаң да булыр, бер үҙеңә яландай ике өй, - тип һүҙгә ҡушылды мәктәп директоры. - Эй, алмайым, яңғыҙ рәхәт, тамағыма бешерһәм - бешерәм, бешермәһәм юҡ, балаларыма барып та ашайым. Ошондай ҡыҙыҡлы, төрлө һүҙҙәр йөрөгәндә Гөлйөҙөм урындағы башланғыс мәктәп менән танышып, директор Нурия Батыровналарға барып урынлашып торҙо. Ул ошо мәктәптә егерме йыл эшләй, улы Наил менән генә йәшәй. Мәктәптән алыҫ түгел йәтеш кенә йорттары бар. Наил күрше ауылға унынсы класҡа мотоцикл менән йөрөп уҡый. Сөнки ауылда мәктәп өс йыллыҡ ҡына. - Беҙҙә торор инең, еткән улым бар, көн һайын ҡайтып йөрөй, һине Ғәйникамал апайға алып барырмын, - тине, ике көн йәшәгәс, Нурия Батыровна. Улар шулай эшләнеләр ҙә. Иртә менән тороп был инәйгә йүнәлделәр. Урам бик иркен, таҙа, осраған кешеләр һаулыҡ һорашып, үҙҙәренең ҡараштарын йәш уҡытыусыға төбәнеләр. Ауыл халҡының шул тиклем ябай булыуы микән: Иҫән - һау, бәлә ҡазаһыҙ эшләһен инде "", - тип һөйләнде осраған кеше. Бына Ғәйникамал инәйҙең өйө. Әбей күренмәй, ә ҡапҡа төбөндә ап-аҡ ҙур эт ята. Ул да, сәләмләгәндәй, ауыҙынан тештәрен күрһәтеп, сит уҡытыусыға төбәлде. Бик ҡарт эт булып сыҡты, бер нисә минут ҡарап торғандан һуң, икенсе яҡҡа күсеп башын тәпәйенә һалып, сентябрь айының ҡояшына ҡыҙынып ятыуын дауам итте. Ишек алдына үттеләр, бында ҙур баҡса, ә баҡсала алма әйешеп, помидорҙар бешеп ултыра. - Маҡтап йөрөйһөгөҙ, әйҙәгеҙ, әйҙә, яңы ғына самауырым ҡайнап сыҡты, үтегеҙ. Был Ғәйникамал инәй булып сыҡты. 60 йәштәр тирәһендәге әбейҙең йөҙөндә йыйырсыҡтар аша шатлыҡ сатҡылары һибелде. - Ауылға йәш уҡытыусы килгән, тип ишеткән инем, моғайын, ҡыҙым, һин булаһыңдыр әле, - тип, танырға теләгәндәй, Гөлйөҙөмгә төбәлде. Бәләкәй генә солан аша, алғы үткән арала ҡыҙыҡай әбейҙең бик йыйнаҡ, таҙа тороуын шәйләп алды. Солан иҙәнен һап-һары итеп бысаҡ менән ҡырып йыуған. Ә алғы өйҙә гөрләп самауыр ҡайнай, бер йомғаҡ һары май, кәстрүлдә ҡаймаҡ, ҙур кәсәлә ҡорт балы, күпереп бешкән икмәк ҡуйылған урындыҡтың бер яғына бәләкәй мендәр һалып, урын тәҡдим итте. Ҡыйыр-ҡыймаҫ ҡына тороуын күргәс: - Аштан оло булырға ярамай, әйҙә үт, ултыр, - тип ҡыҫтай башланы. - Сәй эсмәһәк тә ярар ине, - тине Нурия Батыровна, - һеҙгә кәңәш менән килгәйнек. Йәш уҡытыусыларҙың күптәре һиндә йәшәнеләр, әллә Гөлйөҙөмгә лә ҡаршы булмаҫһың тип килгәйнем. Хужабикә ҡапыл ғына яуап бирергә ашыҡманы. Самауырын һөртөштөрөп, сынаяҡтарын сайҡаштырып бер аҙ өндәшмәй ултырғандан һуң: - Белмәйем минең менән килешеп йәшәй алыр микән? Мин ҡаршы түгел. Хәҙер йәшәү хаҡы ла ҡиммәт, кем түләй, ауыл хакимиәте ярҙам итһә, - тип һүҙ башланы. - Әгәр риза булһаң, ул тура ла һөйләшербеҙ, - тине өлкән уҡытыусы. - Минең элекке бында йәшәгән уҡытыусым, әле лә килеп китә, рәхмәттәр әйтә, - тип сәй яһай-яһай Ғәйникамал әбей үткәндәр тураһында һөйләп алып китте. Улар көнгөр-ҡаңғыр һөйләшеп сәй эскәндән һуң, Гөлйөҙөм бөтөнләйгә бында күсеп килде. Бер көн иртәнсәк шулай дәрескә әҙерләнеп йөрәгәндә мәктәп йыйыштырыусыһы: - Ярай, ҡыҙым, хәйерле булһын, иҫән-һау йәшәгеҙ, - тип һөйләнә-һөйләнә килеп инде. Ул Орҡоя инәй булып сыҡты. Ғәйникамал инәй соланға сыҡҡан арала: - Был әбей бик уҫал, абей бул, хәбәр һөйләмә, насар кеше, - тип шыбырланы, яулыҡ остары менән ауыҙын ҡаплап. Был ваҡытта хужабикә самауырын борҡотоп сәй килтереп ултыртты. Ә Орҡоя инәй хужабикә ингәс ҡапыл ғына бөтөнләй икенсе төргә әйләнеп: - Шулай шәп беҙҙең Ғәйникамал, нисә килмә самауыр ҡайнай, өҫтәл тулы ризыҡ, - тип уны маҡтай башланы. Йәш уҡытыусы, оло йәштәрҙәге апайҙың ҡыланышын күрмәмеш булып, мәктәпкә йүгерҙе. Көндәр бик һиҙелмәй бер-бер артлы үтә торҙо. Октәбрь айы бөткәндә уҡытыусы Ғәйникамал әбейҙең донъяһына күнегеп алғайны инде. Яңғыҙ ике һыйыр, бер нисә башмаҡ, егерменән ашыу ваҡ мал тотҡан хужабикәгә ҡулынан килгәнсе ярҙам итергә лә тырышты. Ул етмәһә етем балалар ҙа ҡарай ине, бер туған ҡустыһының балалары. Килендәре йәшләй донъя ҡуйған, алты бала етем ҡалған. Бер көндө Ғәйникамал инәй бик ныҡ ауырып китте, хатта тора алмай ятты. Өйҙөң бөтөнләй ҡото китте. Көнө-төнө ыңғырашып тауыштары Гөлйөҙөмдең үҙәген генә өҙҙө. - Ҡыҙым, үлеп ҡалмаһам ярар ине, донъя хәлен белеп булмай. Бергә-бергә йәшәүҙәре күңелле ине, - тип һөйләнде әбей. Алтмыш йәштән үткән, ғүмер буйы япа-яңғыҙ йәшәгән, кейәүгә лә бармаған, бала тапмаған инәһен, Гөлйөҙөм нимә тип кенә лә йыута белмәй аптыраны. - Ауыл фельдшерын саҡыртып алды, йылы һүҙҙәр эҙләп йонсоно, ҡан баҫымы, температураһы өҙлөкһөҙ күтәрелеп торған әбей янында төндәр буйы ултырып сыҡты. Ун көн тормай ятҡандан һуң Ғәйникамал инәй йөрөй башланы. Донъя яҡтырып, ҡот кереп китте. Ныҡ ябыҡһа ла уның шулай үҙ донъяһын үҙе көтә башлауы уҡытыусыға оло бүләк булды. Алтын көҙҙө һалҡын ҡыш алмаштырҙы. Ғәйникамал инәй иртәнән ҡара кискә тиклем донъя эштәренә сума. Ишек алдындағы ҡош ҡортона, мал-тыуарына һөйөнөп йәшәй, ике донъя баға, етмәһә, һыйырҙары ул йылды бик иртә быҙауланы. Бер көн шулай ҡабалан ғына килеп инде лә китап уҡып ултырған уҡытыусыға: - Әйҙә, минең менән, - тине. Үҙе билен быуған, дебет шәлде урап ябынған хужабикәгә Гөлйөҙөм бер аҙ ҡарап торғандан һуң: - Ҡайҙа? - тип аптырап ҡалды. - Әйҙә, әйҙә тиҙ генә, - тине лә ҡабалан атлап сығып китте. Гөлйөҙөм тиҙ генә кейенеп, уның артынан сыҡҡанда, инәйе бәләкәй санаһына һәнәк һалып ҡайҙалыр йыйынған ине. Гөлйөҙөм һаман да әбейҙең ай-вайына төшөнөп етмәне. Ҡапыл ҡыҙҙың аптырап ҡалғанын күргән Ғәйникамал: - Ферманан бесән алып ҡайтабыҙ, һин дә һөйрәшерһең, минең көсөм етмәй, бөгөн ике барып килһәк, - тине. Ҡыҙ уның артынан эйәрҙе. Шул тиклем матур: өйөрөлөп-өйөрөлөп, ябалаҡлап ҡар яуа. Яңы ғына яуған ҡарҙарҙы ярып, шығыр-шығыр сана Ғәйникамал инәйҙең артынан эйәрә. Фермалағы мал ҡараусылар ҙа яңы ҡайта, атлы кешеләр бер-бер артлы үтә. Улар араһында балалар ултырып алғандары ла бар. Ошо ваҡыт йәш уҡытыусының башынан төрлө уйҙар үтте. Бигерәк тә, үҙенең уҡыусылары булмаһа ярар ине, тип көрһөндө. Ике тапҡыр бесән алып ҡайтҡандан һуң, ул тәрән уйға ҡалды. Орҡоя әбейҙең Ғәйникамал әбейҙе яманлауы, бәлки, шуғалыр, бөгөн бесән алып ҡайтҡанды ла күпме кеше күрҙе. Кеше шулай донъя көтөр өсөн тырышҡан булалыр инде. Иртәнсәк бер ни булмағандай уҡытыусы мәктәпкә китте. Дәрес башланыуға күп ваҡыт ҡалманы. Уҡыусылар үҙ урындарын алып өйгә эштәрен ҡарайҙар. Ҡыңғырау ҙа шылтыраны. Шуны ғына көткәндәй, Йәмил: - Апай, кисә һеҙҙе күрҙек, һеҙ Ғәйникамал инәй менән урлап бесән алып ҡайтып бара инегеҙ ибет, мин дә аттан төшөп һөйрәшәйем микән тигәйнем, атай риза булманы, - тип ҡысҡырып ебәрҙе. Уҡыусыларҙың күбеһе шырҡ-шырҡ көлә башланы, ә ҡайһы берәүҙәр һүҙһеҙ, ни әйтер тигәндәй уҡытыусыға түбәлделәр. Йәш уҡытыусы нимә тип яуап ҡайтарырға белмәне. - Урлау булманы. тип көскә аңлата алды. Уҡыусылар уға шул тиклем яҡын булып киттеләр, һәм үҙенең уларҙы биҙҙереүҙән ҡурҡып ҡуйҙы. - Дөрөҫ эшләмәгәнменме әллә, Йәмил? - тине уҡытыусы тынлыҡ урынлашҡас. - Тимәк, урлашыу түгел. ? Шулай ҙа уҡытыусы булып, төндә ферманан бесән һөйрәүе ҡыҙыҡ шул, - тип көлөп ебәрҙе. Ләкин уҡытыусы был һорауҙарҙы ла тиҙерәк икенсе яҡҡа борҙо, өйгә эштәрҙе тикшереп сыҡҡандан һуң, ул яңы тема аңлата башланы. Ул уҡыусыларға ""урлау"" һүҙенең мәғәнәһен нисек кенә аңлатып ҡарамаһын Йәмиленең атаһының һүҙе хаҡ булыуын дәлилләне. Ферманан һорамай төндә бесән ташыу урлыҡ була имеш. Уҡытыусы уҡыусылары алдында шуға ғәйепле һананы. Шулай күңелле лә һағышлы ла көндәр булғыланы. - Ҡыҙым, хатта һәйбәт йәшәйбеҙ әле, - тип Ғәйникамал инәй йәш уҡытыусыға ла өйрәнеп алды. Көнгөр-ҡаңғыр үҙҙәренсә донъя көттөләр. Бесәнгә йөрөнөләр, мал ҡаранылар. Һалҡын ҡыш миҙгелен алмаштырып ергә яҙ килде. Ғәйникамал инәй бик көйәләнһә лә, ҡыш бесән етмәй тип, бер эҫкерт бесәне артып ҡалды. Малдары ҙа иҫән-һау ҡышлап сыҡты. Ғүмер үҙенекен итеп үтеп торҙо. Ауыл халҡы килен була тип ауыҙ тултырып һөйләһәләр ҙә ниңәлер ҡыҙҙың күңеленә ятырҙай егеттәр булманы. Етмәһә, киноға, уйынға барайыҡ тип килгән ҡыҙҙар булһа Ғәйникамал инәй, уларға тәҙрә аша ғына бысағын күрһәтер булды. Килгәндәрҙең күптәре бының шаярыу икәнен аңламай үпкәләне, ҡайһы берәүҙәр ҡурҡып, бөтөнләй килмәҫ булды. - Эй, был ауылда йүнле егеттәр бармы, Хәнифкә барыр инең - өс бейем, Ғәлим исемлеһе эшһөймәҫ, үрге остағы Илһамдың белеме юҡ, булыр әле насибы, - тип көн дә кис булһа һөйләнә ине хужабикә. Май айы ла етеп, уҡытыусы өсөн уҡыусылары менән хушлашыу көндәре лә яҡынлашты. Ғөлйөҙөмгә бик моңһоу булды, яратҡан инде серҙәш булып бөткән уҡысылары менән айырылышасаҡ. Һанаулы ғына көндәр шулай тиҙ үтәлер, моғайын. Быйыл уны тағы ла икенсе урынға ебәрәсәктәр, сөнки урындағы уҡытыусы йәш баланан һуң, (декреттан) үҙ урынына сығасаҡ. Яҙмыш ҡушыуы буйынса Гөлйөҙөм икенсе ауылға эшкә ебәрелде. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, ул ҡышҡы һалҡын төндәрҙә сана менән бесән һөйрәүҙәрен, йәштәр килгәндә әбейҙең тәҙрә аша бысаҡ күрһәтеүен, уҡыусыларын өҙөлөп һағынды. Юл төшкәндә генә булһа ла әленән-әле барып, хәл белешеп торҙо. Зөлфиә Фәйрушина.",Йәш уҡытыусы (Хикәйә),0,analytics,Йәмғиәт,8974,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-10-05/y-sh-u-ytyusy-hik-y-3956833,2024-10-05T13:02:00+00:00
"Махсус хәрби операциялағы яугирҙәргә ярҙамға һәр кем ҡулынан килгәнсә үҙ өлөшөн индерә. Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһы ла был изге эштән ситтә ҡалмай. Уҡыусылар ата- әсәләр ярҙамында гигиена кәрәк-яраҡтары, көнкүреш әйберҙәре һәм башҡа кәрәк-яраҡтар йыя. Бергәләп яугирҙәргә посылкалар әҙерләйҙәр. Өлкән синыф ҡыҙҙары хеҙмәт дәрестәрендә уҡытыусылар менән бергә тәмле ризыҡтар бешерә. Дәрестән һуң маскировкалау селтәре үрергә йөрөйҙәр, окоп шәмдәре яһайҙар. Башланғыс синыф уҡыусылары яугирҙәргә хаттар яҙа, изге теләктәрен еткерә, матур һүрәттәр төшөрөп һала. Тиҙерәк еңеү яулап, иҫән-һау тыуған яҡтарына әйләнеп ҡайтһындар тип, барыһы ла ҡулынан килгәнсә тырыша. Айгөл ҺАТЛЫҠОВА, башланғыс синыфтар уҡытыусыһы.",Яугирҙәргә ярҙамға,0,analytics,Махсус хәрби операция,734,https://amanat.su/news/care/2025-03-05/yaugir-rg-yar-am-a-4145445,2025-03-05T12:48:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАны киңкүләм тәртипсезлекләр оештыруда һәм хакимият вәкиленә карата сәламәтлеккә куркыныч тудырмый торган көч куллануда гаеплиләр. ""Баймак эше"" нигезендә кулга алынган Салават Йылкыбаевка гаепләү белдергәннәр. Аны ""киңкүләм тәртипсезлекләр оештыруда"" (Русия инаять кодексының 212 маддәсе, 1 өлеше) һәм ""хакимият вәкиленә карата сәламәтлек белән гомергә куркыныч тудырмый торган көч куллануда"" (инать кодексының 318 маддәсе, 1 өлеше) гаеплиләр. Бу хакта туганнарына сылтама белән ""Аспекты""иткерә. ""Тиздән алар эш белән танышырга тиеш. Сигез ай буе нәрсәләр ыйдылар икән, карарбыз һәм шуннан нәтиәләр чыгарырбыз"", дип иткергән туганнары. Хатыны әйтүенчә, бүген, 25 сентябрьдә тикшерү эшләре башланачак. ""Салават тикшерү изоляторында көтеп утырган бу сигез ай эчендә хет нинди дә булса алга китеш бар. Бу вакыт эчендә ниләр кичерүебезне тасвирлау өчен сүзләр таба алмыйм. Ирем, аның әти-әнисе, балалар һәм мин, бөтен туганнар һәм безгә якын кешеләр нәрсәдер көтеп яшибез, алда — билгесезлек. Салаватның исән булуы, аның кайда икәнен, аның белән бар да яхшы икәнен белүебез генә тынычландыра һәм сөендерә. Адвокат гел безнең белән элемтәдә. Аның белән берлектә Салаватның гаепсез булуын дәлилләү өчен мөмкин булганнан бөтенесен дә эшләячәкбез"", дигән ул. Салават Йылкыбаев — балигъ булмаган өч бала атасы һәм зур гаиләсендә бердәнбер туендыручы. Аны 17 гыйнварда, Баймактагы бер кафеда кичке аш ашап утырганда тоткарладылар. Июнь аенда Кичә, 24 сентябрьдә башкорт блогеры Ильяс Байгускаровка да Баймакта ""киңкүләм тәртипсезлекләр оештыруда"" гаепләү белдерүләребилгеле булды. Шул ук вакытта ""Баймак эше"" нигезендә тоткарланучыларның туганнарыннан бөтен булган хәлләргә Алтынай Вәлитовгаепледип тануны сорыйлар. Бу хакта ырчы үзе хәбәр итте. ""Алтынай, безгә монда мондый тәкъдимнәр килә башлады: ""Әйдәгез, Вәлитов һәм Алсынов барысы өчен дә гаепле дип атап, интервью ясыйк, ирләрегез тизрәк иреккә чыгачак, диләр"", дип язган бер хатын ырчыга. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Салават Йылкыбаевка ""Баймак эше""ндә гаепләү белдерелгән",1,news,Яңылыҡтар,2095,https://www.azatliq.org/a/salavat-yilkibaevka-baymak-eshe-nda-gaeplau-belderelgan/33134459.html,2024-09-25T12:35:17+03:00
"Йөрәк түренән Улымды ашатмай башлаған - Ҡыҙым, йүгереп кенә инеп сәй эсеп сығаһыңмы әллә? Инәйҙең тауышы ялбарыулы сыға. Тимәк, һөйләшә торған һүҙе бар. - Ярай, инеп сығырмын. Тик оҙаҡлай алмам инде. - Ярай-ярай, биш минутҡа инһәң дә. Эш кешеһең бит, аңлап торам. Инәй менән күптән танышбыҙ. Тәүҙә ул редакцияға шиғырҙар алып килгәйне, унан ниндәйҙер документарын юллашыуҙы һораны. Аралашып киттек. Инәй күберәк ниҙер борсоһа йәки ҡайғырһа, мине саҡыра. Күрәһең, эс серҙәрен бушатып, еңеләйеп алғыһы киләлер. Уның бер улы бар. Өйләнгән, айырым йәшәй ғаиләһе менән. Әсәһенә бик һирәк киләләр, бер ҡала эсендә йәшәһәләр ҙә. Инәйҙең көнө шул берҙән-бер балаһы өсөн борсолоп үтә. Сәйен ҡайнатып ҡуйған инәй был юлы ла: Тегеләр боҙолошоп ята бит, -тип хәбәрен теҙеп алып китте. Уны тыңлап ни иларға, ни көлөргә белмәнем. Ысын шулай йәшәгәндәр бармы икән тип тағы аптыраным. - Улым хәҙер көн дә тиерлек килә. Бер көн шылтырата: Әсәй, инструменттар ҡайҙа ята әле? -тип. Аптырап киттем. Булған бар сүкеш-балтаны ташып бөттө бит инде. Атаһы мәрхүмдең бер эш ҡоралын ҡалдырманы миңә. Мин аптырап торғансы: Килеп ҡарап китәйем әле, -ти. Ярай, -тинем. Килде. Инструментты һорамай. Әсәй, ашарға берәй нәмә бармы? -ти. Ә ул бер ҡасан да миндә ашарға туҡтамай. Килен менән һирәк кенә килгәндәрендә лә ишек төбөнән үтмәйҙәр. Эй, балам, әйтмәнең бит алдан! Итле ҡарабойҙай бутҡаһы бар ҙа, һин ундайҙы яратмай инең. Яратам, яратам, әсәй, ултырт. Икмәкте күберәк ҡырҡ, йәме, -ти улым. Ҡарабойҙайҙы ике ҙур тәрилкә, бер ҙур икмәкте ашап бөтә яҙҙы. Рәхәтләнеп сәй эсте. Былар араһында ниҙер булғанын аңланым. Килен ашатмаймы әллә? -тип һорап ҡуйҙым. Улым ауыр итеп ҡарап ҡуйҙы. Унан һөйләп бирҙе. Улым вахтаһына бармағайны, эшенән сығарып ташлағандар. Хәҙер ул икенсе урын эҙләй. Шул вахта инде уныһы ла. Саҡырыу килгәнен көтөп ята. Килен уның эшһеҙ ятҡанын күрә алмай икән. Өйҙәрендә бер тәғәм дә ризыҡ юҡ хәҙер. Килен ҡыҙҙарын балалар баҡсаһынан ала ла, ҡайтышлай әсәләренә инә. Шунда киске ашты ашайҙар ҙа, һуң ғына ҡайталар. Балаһының ҡулына тотторорлоҡ ҡына бер-ике банан, йә йогурт ҡына алып ҡайта икән. Ә иргә бер нәмә лә юҡ. Һин бер тин аҡса алып ҡайтманың, тимәк, ашарға ла юҡ! -ти икән килен. Улымдың нисәмә йыл вахтала үлемесле булып эшләүе һаналмай икән. Уның аҡсаһына фатирҙарын ҙурайттылар, машина алдылар. Ә ул машинала тик килен генә йөрөй. Улым иҫкеһендә һаман йөрөй. Иренең эшен яйға һалыныуын көтһә ни була икән һуң? Аптырайым. Мин улымды беләм, түҙеп-түҙеп йөрөй ҙә, ҡапыл шартлай. Был килен балаһын атаһыҙ итергә йөрөйҙөр инде. Бына кискелеккә улыма күп итеп ит бешерергә һалдым, һалма йәйҙем. Ир кеше бит ул ашап йөрөргә тейеш. Уға былай ҙа ҡыйын эшһеҙ булыуы, өҫтәүенә өйөндә шундай хәл. Ә кисә улым бөтөнләй ҡурҡытты. ""Әсәй, барыһы ла ялҡытты! Әллә егеттәр янына һуғышҡа китергәме икән? Сатан булғас алмаҫтармы икән? ""-тип әйтеп ҡуйҙы. Инәй ҡайғыһын бушатып, тымып ҡалды. Шым ғына икәүләшеп сәй эсәбеҙ. Инәй көрһөнөп-көрһөнөп ҡуя. Балаһын йәлләй, күрәһең. Нимә тип әйтәһең инде бындай саҡта? Атта ла бар, тәртәлә лә, тиҙәрме? Ҡапыл эшһеҙ ҡалған ирен тәрбиәләгән ҡатынды ла, астан үлмәҫ өсөн, быға тиклем хәлен дә белмәгән әсәһенә барып ауған ирҙе лә, ата-әсәһенең кире мөнәсәбәтен күреп үҫкән ҡыҙыҡайҙы ла, уларҙың барыһын уйлап йөрәген бөтөргән әбейҙе лә йәл барыбер. Гүзәл Иҫәнгилдина.","Һин бер тин аҡса алып ҡайтманың, тимәк, ашарға ла юҡ!",0,analytics,Бәхәс,3290,https://shonkar.com/news/b-kh-s-alma-y/2025-05-25/in-ber-tin-a-sa-alyp-aytmany-tim-k-ashar-a-la-yu-4249577,2025-05-25T15:44:00+00:00
"- Диндә был тыйыла. Ҡатын- ҡыҙ йә ире, йә ағаһы, йә булмаһа атаһы менән барырға тейеш. Шәриғәт телендә ул махрам, йәғни юлдаш тип атала. Улар булмаһа йәки бара алмаһа, юлға сығыу тыйыла. Хажға барғанда ла шул уҡ ҡағиҙә үтәлә, - ти Тимерғәле хәҙрәт Юлдашев.",Мосолман ҡатын-ҡыҙға ирһеҙ сәйәхәт итергә яраймы?,1,news,Яңылыҡтар,256,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-30/mosolman-atyn-y-yna-ir-e-s-y-h-t-iterg-yaraymy-4558651,2026-01-30T21:30:00+00:00
"Күнегүләр 24-29 майда ""Черноморнефтегаз"" диңгез корылмаларында һәм Кизләү шәһәрендәге (Евпатория) кунакханә комплексында уздырылачак, дип яза ТАСС. Аларда ике меңгә кадәр хәрби, шулай ук бронетехника, авиация һәм флот катнаша, диелә. Мартта ярымутрауда Русия һава-десант гаскәрләренең зур хәрби күнегүләре узган иде. Анда Кара диңгез флоты һәм авиация дә катнашты. Гыйнвар аенда Мәскәү Кырымның Кефе (Феодосия) шәһәре янында ""Триумф"" С-1400 зенит ракет системы урнаштырды. Кырымны аннексияләгәннән соң һәм 2014 елда Украинаның көнчыгышында низаг башланганнан бирле Русия гаскәр тикшерүләрне һәм хәрби күнекмәләрне еш уздыра. Көнбатыш илләре бу нисбәттән борчылу белдерә.",Федераль иминлек хезмәте Кырымда күнегүләр уздыра,1,news,Яңылыҡтар,670,https://www.azatliq.org/a/28505960.html,2017-05-24T06:39:48+00:00
Стәрлетамаҡтан  кондитер  Елена Крылова  кондитер биҙәү сәнғәте буйынса донъя чемпионатында өсөнсө урын яуланы. Алтын ҡуллы яҡташыбыҙ  ике метр оҙонлоғонда Һомай тортын әҙерләгән. Конкурста бөтәһе 37 илдән 800 кеше ҡатнашҡан. Шәп бит! Яҡташыбыҙҙы оло еңеүе менән ҡотлайбыҙ!,"""Һомай"" донъя чемпионатында бронза миҙал алған!",0,analytics,Иҡтисад,273,https://shonkar.com/news/i-tisad/2025-05-22/omay-don-ya-chempionatynda-bronza-mi-al-al-an-4246022,2025-05-22T10:55:00+00:00
"Бөйөк Ватан һуғышы йылдан-йыл алыҫлаша бара, ләкин уның шаңдауы кешеләргә әле лә тынғылыҡ бирмәй. Ул йылдарҙа күргән ауырлыҡтарҙы һуғыш ветерандары, тыл хеҙмәтсәндәре бөгөн дә онотмай. Ошо ауыр көндәр тураһында һәр бала белһен өсөн күпме китаптар яҙылған, кинофильмдар төшөрөлгән. Тыуған илебеҙ өсөн  ҡорбан булған һалдаттарҙы беҙ белергә, уларҙың батырлыҡтары менән ғорурланырға тейешбеҙ. Бөйөк Ватан һуғышында һәр бер ғаилә кешеһе ҡатнаша. Ҡайһы ғаиләләрҙә бөтә ир-аттар ҙа һуғышҡа китеп бөтә. Еңеү көндәрен бик әҙҙәре генә күрә ала. Күпме ваҡыт үтһә лә беҙ уларҙың батырлыҡтары тураһында онотмайбыҙ. Геройҙар алдында баш эйәбеҙ. Уларҙың батырлыҡтары тураһында башҡаларға ла һөйләйбеҙ, иҫкә алабыҙ. Беҙҙең быуын балалары Бөйөк Ватан һуғышы тураһында ишетеп, кинофильмдар ҡарап, китаптар уҡып, һуғыш ветерандары менән осрашыуҙар аша ишетеп кенә беләләр. Был ауыр һынауҙы үтеп  сығырға ябай кешеләрҙең баш етмәҫлек батырлыҡтары ярҙам итә. Бик күп кешеләрҙең үлемһеҙлеге аша яулана был еңеү. Махсус хәрби операция башланып китеү илебеҙ өҫтөнә ҡара ҡайғы булып яуҙы. Был һуғышҡа ла һәр өйҙән тигәндәй  ғаиләләрен ҡалдырып, тыуған илде һаҡлау өсөн ысын геройҙар юлланды. Улар өсөн беҙҙә ғорурлыҡ һәм борсолоу, хәүеф һәм өмөт тойғолары уянды. Ватанды һаҡлау – ул теләһә ҡайһы ваҡытта: дошман тылында, иптәшеңде яҡлап, яҡлауһыҙҙы ҡотҡарып ҡалыу һәм башҡа ваҡытта үҙеңде ҡорбан итергә әҙер булыу. Быға әҙер булыр өсөн тыуған илеңде ысын күңелдән яратырға кәрәк. Еңеүгә үҙ көсөн һалған, үҙҙәрен ысын патриот итеп күрһәткән һәм Ватанды яҡлауға баҫҡан һәр ир-егеттең имен булыуына һәм иленә иҫән-һау әйләнеп ҡайтыуын көтөп ҡалабыҙ. Ил өҫтөнә ҡурҡыныс янағанда ил азаматтары дәррәү күтәрелеп ҡулына ҡорал ала. «Ҡайҙа ғына бармай, ниҙәр күрмәй ир-егеткәй менән ат башы», – тип йырлай-йырлай ғәзиз тыуған ерен һаҡлап яуға китә. «Ҡайтырбыҙ», – тип китһәләр ҙә, күптәре яу яланында мәңгелеккә ятып ҡала. Минең ҡарт олатайым Усманов Мөхәмәҙей Ғәле улы беҙҙең ғаилә өсөн герой ғына түгел, ә батырлыҡ һәм Ватанға тоғролоҡ символы булып тора. Ул армияла хеҙмәт иткәндән һуң Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. Бер нисә тапҡыр хәрби хәрәкәттәрҙең бөтә ҡот осҡос хәлдәрен кисерә, ауыр яралана һәм, ауыртыуҙарға һәм ғазаптарға ҡарамаҫтан, сафҡа кире ҡайта. Был аҙымы уның  яҡшылыҡҡа өмөт һәм ышаныс менән тулы батырлыҡ акты була. Һуғыш тамамланғас, уның өс улы Нурфәиз, Сәләмгәрәй һәм минең ҡарт олатайым Мәхәммәт атаһының ихтыярын һәм батырлығын мираҫ итеп ала. Уларҙың һәр береһе илде яҡлауға үҙ өлөшөн индерә, ғаилә традицияһын дауам итә, унда намыҫ һәм ҡыйыулыҡ беренсе сиратта әһәмиәткә эйә була. Нурфәиз, атаһының өлгөһөнә эйәреп, командир була һәм   алыштарҙа батырлыҡ күрһәтә. Балаларын тыуған илгә хеҙмәт итеү – ул бурыс ҡына түгел, ә быуындан быуынға тапшырылған изге аманат, тип өйрәтә. Ғаиләбеҙҙең ҡаһарманлыҡ юлын  дауам итеүсе Нурфәиз бабайҙың улы Фаяз була. Ул Афғанстан һуғышы ҡатнашыусыһы була, үҙ иленең азатлығын һәм бойондороҡһоҙлоғон яҡлай. Намыҫ менән үткән хәрби юлы ғаиләһе өсөн оло ғорурлыҡ. Бөгөнгө көндә лә ғаиләбеҙҙең аҫыл улдары тыуған ил һағында. Минең ике туған ағайҙарым, Усманов Фәнис Фаяз улы  һәм Усманов Айнур Миниәхмәт улы, ҡораллы көстәрҙә хеҙмәт итә. Фәнис ағайым, хәрби белем алып, ғаилә традицияларын дауам итеп, үҙ бурыстарын ғорурлыҡ һәм ихтирам менән башҡара. Ул маҡсатҡа ынтылышлы, лидерлыҡ сифатлы һәм кешелекле кеше. Айнур ағайым, йәш булыуына ҡарамаҫтан, үҙен Ватандың ысын һаҡсыһы итеп күрһәтә. Уға тапшырылған Шайморатов миҙалы яу яланындағы батырлығын һәм ҡаһарманлығын раҫлай. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, күптән түгел Айнур ағайымдың  Махсус операцияла батырҙарса һәләк булыуы хаҡында ҡайғылы хәбәре килде. Был фажиғәле ваҡиға ғаиләбеҙҙе тетрәндерҙе, юғалтыу ҡайғыһы һәр беребеҙҙә хеҙмәт һәм батырлыҡ рухы йәшәүен дауам итеүен һыҙыҡ өҫтөнә алды. Уның тураһында яҡты иҫтәлектәр мәңге йөрәктәрҙә ҡалыр, уның батырлығына лайыҡлы булырға рухландырыр. Украинала барған махсус хәрби операция өсөнсө йыл дауам итә. Ошо осорҙа күпме ир-егеттәребеҙ ил һаҡларға юланды – берәүҙәре өлөшләтә мобилизацияға электе, икенселәре контракт буйынса китте. Уларҙың һәр береһенең үҙенең яҙмышы, тарихы, уй-кисерештәре. Ҡарт олатайым Усманов Мөхәмәҙей Ғәле улының мираҫы Фәнис һәм Айнур ағайымдар кеүектәр ундағы хәрбиҙәр өсөн дә мәңге тере. Тоғролоҡтары уларға ғына түгел, ә тыныслыҡ һәм азатлыҡ өсөн көрәшкән бөтә быуындарға ла хөрмәт күрһәтә. Уларҙың һәр береһе, Мөхәмәҙей олатайҙан алып Айнур ағайға тиклем, ғаиләбеҙ тарихының бер өлөшө генә түгел, ә көс, батырлыҡ һәм Тыуған илгә һөйөү символы ла булып тора. Беҙ уларҙы һәр ваҡыт ғорурлыҡ менән иҫләйәсәкбеҙ, сөнки уларҙың батырлыҡтары беҙҙе хеҙмәт һәм намыҫ традицияларын дауам итергә рухландыра. Ата-бабаларыбыҙҙың оҙайлы хәтерендә беҙҙең яуаплылыҡ ята: уларҙың мираҫын һаҡлау, улар яҡлаған идеалдарҙы үҙендә тәрбиәләү һәм киләсәк быуындарға тапшырыу. Батырлыҡтарын хәтерләүселәр һәм хөрмәт итеүселәр иҫән саҡта, ғаиләбеҙҙең рухы һүнмәҫ, ә тыныслыҡ тураһында хыялдар  йөрәктәребеҙҙе өмөт менән тултырыр.",«Улар тыуған илен яҡлауҙы һайланы»,0,analytics,Мәғариф,4954,https://uchbash.com/articles/professionalnoe-obrazovanie/2025-07-21/ular-tyu-an-ilen-ya-lau-y-aylany-4320511,2025-07-21T14:50:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАлданрак бу елның июль аена кадәр Татарстанның 18 мәктәбендә һәм бер урта махсус белем йортында махсус сыйныфлар барлыкка киләчәк дип хәбәр ителгән иде: аларда балалар пилотсыз очкычлар уйлап табачак һәм аларны проектлаштырачак.2024 ел ахырына кадәр Татарстан мәгариф министрлыгы республиканың 18 белем оешмасына 99 миллион сумнан артык акча түләп пилотсыз очкычлар сатып алачак. Укучыларны дроннар эшләргә, итештерергә һәм кулланырга өйрәтәчәкләр. Акчаларны федераль бюджеттан һәм республика бюджетыннан бүлеп биргәннәр. Бу хакта мәгълүмат дәүләт өчен сатып алулар сайтындачыккан. Дроннарны пилотсыз очкычлар проектлау сыйныфлары ачылачак 18 мәктәпкә бирәчәкләр. Шуларның алтысы - Казан мәктәпләре, бишесе - Яшел Үзәннеке, Чаллыда исә ике мәктәп. Шулай ук Иннополистагы мәктәпкә, Лаеш районының Усад авылындагы лицейга, Столбищедагы Малышев исемендәге мәктәпкә, Бөгелмәдәге лицейга, Болгардагы кадет мәктәбенә таратылачак. Бу мәктәпләрнең һәрберсе өчен пилотсыз очкычларның 12 шәр конструкторын һәм спорт квадрокоптерының 12 конструкторын сатып алалар. Алданрак бу елның июль аена кадәр Татарстанның 18 мәктәбендә һәм бер урта махсус белем йортында махсус сыйныфларбарлыкка киләчәкдип хәбәр ителгән иде: аларда балалар пилотсыз очкычлар уйлап табачак һәм аларны проектлаштырачак. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанның 18 мәктәбе өчен 100 миллион сумга пилотсыз очкычлар сатып алыначак,1,news,Яңылыҡтар,1439,https://www.azatliq.org/a/tatarstanning-18-maktabe-ochen-100-million-sumga-pilotsiz-ochkichlar-satip-alinachak-/32912220.html,2024-04-19T12:09:24+03:00
"""Кырым"" газетларыфикерләрАкмәчетнең Русия контролендәге Киев районы мәхкәмәсе ""Кырым"" () бәйсез газетасы редакциясенә 300 мең сумга штраф салган. Мәхкәмә утырышы 7 июньдә узды. Бу хакта ""Кырым теләктәшлеге"" сайтында Эльмаз Кырымлыхәбәр итте. Редакция Русия административ хокук бозулар кодексының 20.3.3 мәддәсенең беренче өлеше нигезендә, ягъни ""Русия кораллы көчләрен дискредитацияләүдә"" гаепле дип танылды. ""Яклау ягы газетаны гамәлгә куючы редакция сәясәте өчен аваплы булмавы, шулай ук журналистларның һөнәри эшчәнлегенә тыкшынуга хакы булмавы турында дәлилләр китергән, әмма бу мәхкәмә карарына йогынты ясамаган. Мәхкәмә карары бары тик канун таләпләренә авап бирмәгән эш материалларына гына нигезләнгән. Яклау ягы әлеге карарны шикаять итәчәк"", дигән яклаучы Лиля Гемеджи. Иминлек саклау сәбәбе белән үз исемен күрсәтергә теләмәгән хакимият кешесе әлеше ачылган эш нигезендә ""Кырым"" газетасын, зур ихтимал белән, яба алалар дип фаразлый. Кырым"" () бәйсез газеты мөхәррире Бекир Мамутовка Русия гаскәрен дискредитацияләү һәм ялган мәгълүмат тарату турында административ берктмә төзелүе турында май урталарындабилгеле булган иде.17 майда 68 яшьлек Мамутов һәм газетны гамәлгә куючы 59 яшьлек Сейран Ибрагимовйортларында тентү узды, аларны полициягә алып киттеләр. Тентүне шулай ук газет редакциясендә дә уздырдылар. Кич журналистларны ибәрделәр. ""Кырым теләктәшлеге"" оешмасы хәбәр итүенчә, Бекир Мамутовка ике административ беркетмә төзелгән. Берсе - ни өчен кырымнар Русиянең Украинада алып барган сугышында катнашмаска тиешлеге турында мәкалә өчен. Экстремизмга каршы тору үзәге Мамутовны ""махсус хәрби операция"" белән ризалашмауда гаепләгән. Ялган тарату турындагы икенче беркетмә БМОның Кырымга багышланган хисабыннан өзек бастырган өчен төзелгән. Әлеге хисапта Кырымда кешеләрне нигезсез тоткарлаулар, кыйнаулар турында язылган иде. Моннан тыш, ""Кырым"" газеты кырымтатарны Херсонда әзалаулар һәм Акмәчеттәге 2 нче тикшерү изоляторында кырыс шартлар турында да хәбәр иткән. Әлеге мәкаләдә полиция хезмәткәре ""ялган мәгълүмат тарату"" күргән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Мәхкәмә ""Кырым"" газеты редакциясенә 300 мең сум штраф салган",1,news,Яңылыҡтар,2146,https://www.azatliq.org/a/32984218.html,2024-06-08T06:41:54+00:00
"Шигърият бәйрәме, 26 апрель 201926 апрельдә Шигърият бәйрәме Казанда да, Кырлайда да узачак. Моны ""Татар-информ""га Татарстан мәдәният министрлыгы матбугат үзәгехәбәр иткән. Азатлык элегрәк бәйрәмнең Кырлайга күчерелү ихтималы турында хәбәрләргә әмәгатьчелек мөнәсәбәтенбелешкән иде. Мәдәният министрлыгы хәбәр иткәнчә, бәйрәм гадәти урынында, Тукай һәйкәле янында узачак. Тукай бүләге ияләре дә шунда игълан ителәчәк. Бәйрәмнең төгәл вакыты әлегә билгеле түгел, тик Казанда һәм Кырлайда чаралар бер үк вакытта узмаячак диелә. Туган тел көнендә узачак чараларны мәдәният министрлыгы 21 апрель көнне матбугат чарасында игълан итәргә ыена.15 апрель көнне ел саен Тукай туган көнне Казанда уза торган Шигърият бәйрәменең быел Казанда түгел, ә Арча районы Кырлай авылында үткәрелү ихтималы турында хәбәртаралды. әмәгатьчелек әлеге ихтимал күчерүне кискен тәнкыйтьләп чыкты. Татар зыялыларының бер өлеше бу хәбәрне татарны Казаннан кысрыклап чыгаруның чираттагы күренеше дип бәяләде. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Медиа: 26 апрельдә Шигърият бәйрәме Казанда да узачак,1,news,Яңылыҡтар,1222,https://www.azatliq.org/a/31207819.html,2021-04-16T17:26:57+00:00
"Торжественное открытие форума ознаменовалось приветственными словами от представителей районной администрации и руководства школы. С теплыми пожеланиями к участникам обратились заместитель главы района Р. Г. Халилов, начальник отдела образования А. С. Хакимов, директор Краснобашкирской школы Н. М. Абдуллина. Их выступления подчеркнули важность роли классного руководителя в формировании личности и выразили поддержку инициативам, направленным на совершенствование воспитательной работы. Особую ценность форуму придал приезд гостей из других городов. Среди них были представители столицы Республики Башкортостан – города Уфы. Елена Морева, посол Форума классных руководителей от Республики Башкортостан, и учитель истории Юлия Садыкова поделились своим видением актуальных тенденций в воспитательной деятельности. Также в работе форума приняла участие преподаватель колледжа из города Белорецк Елена Клюц, обогатив дискуссии своим профессиональным опытом. Программа форума была насыщенной и охватывала широкий спектр вопросов, актуальных для современной системы образования. Работа проходила на шести тематических площадках, каждая из которых стала центром активного обсуждения и поиска инновационных подходов: Участники форума активно делились своим бесценным опытом, рассказывали о достигнутых успехах и вдохновляющих историях из своей практики. Полученная информация, новые идеи и методические наработки станут прочным фундаментом для дальнейшей плодотворной работы каждого классного руководителя, способствуя повышению качества воспитательного процесса в образовательных учреждениях Абзелиловского района. Муниципальный Форум классных руководителей в Красной Башкирии стал ярким примером того, как совместные усилия и открытый диалог помогают находить эффективные решения для самых важных задач в сфере образования. Особую признательность мы выражаем коллективу МБОУ СОШ с. Красная Башкирия за радушный прием и создание комфортной обстановки для проведения столь значимого события. Теплота и гостеприимство хозяев мероприятия оставили самые приятные впечатления. Созданная атмосфера способствовала продуктивному общению и плодотворной работе, позволив каждому участнику почувствовать себя желанным гостем. Отдельные слова благодарности заслуживают наши ключевые фигуры, чья энергия и профессионализм стали движущей силой Форума: Форум стал не только площадкой для обмена ценным опытом и передовыми методиками, но и настоящим источником вдохновения. Участники получили возможность не только поделиться своими наработками, но и услышать новые идеи, обсудить актуальные вопросы и найти единомышленников. Атмосфера открытости и сотрудничества, созданная благодаря усилиям всех причастных, позволила педагогам почувствовать себя частью большого и дружного сообщества, готового к новым свершениям. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Муниципальный Форум классных руководителей в Абзелиловском районе,0,analytics,Мәғариф,2919,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2025-09-23/munitsipalnyy-forum-klassnyh-rukovoditeley-v-abzelilovskom-rayone-4399108,2025-09-23T16:26:00+00:00
"Кешеләрҙе телефон аша аҡсаһыҙ ҡалдырыусы уғрылар хәҙерге техник мөмкинлектәрҙе бик оҫта файҙалана. Уға өҫтәп, социаль инженерия алымдарын ҡулланалар. Социаль инженерия – кешенең хис-тойғоларына тәьҫир итеп, ышанмаҫтайға ла ышандырып, эшләмәҫтәйҙе лә эшләтеү ул. Ҡурҡытыу, йәлләтеү, сараһыҙлыҡҡа төшөрөү, логик фекерләүҙән яҙҙырыу – һәммәһе ҡулланыла. Динара (исеме үҙгәртелде) телеграм-каналында әхирәтенән хәбәр ала: ошо һылтанма буйынса инеп тауыш бир әле. Ҡыҙ күсә, тауыш бирә һәм. каналынан ҡолаҡ ҡаға. Баҡһаң, әхирәтенең дә каналын ватҡандар, ә теге һылтанмаға каналды ватыу ысулы ҡуйылған булып сыға. Тиҙҙән Динараның контакттарына уның тауышлы хәбәре тарала: зинһар, аҡса ебәрегеҙ, ауыр хәлдә ҡалдым. Яһалма интеллектҡа тауыш яҙмаһын индереү етә, бирелгән тексты ул нәҡ тауыштың хужаһы булып уҡый. Үҙ атай-әсәйең дә айырмаҫ. Был ысул дипфейк технологияһы тип атала. Уның ярҙамында тауышты, ҡыланыштарҙы, сырайҙы, телмәр үҙенсәлектәрен төп нөсхәнән айырып та булмаҫлыҡ итеп ҡабатларға мөмкин. Төрлө кимәл етәкселәрҙең тауышлы һәм видеолы күсермәһе менән алдау осраҡтары ла күп хәҙер. Бының өсөн аккаунтты йә каналды ватып тороу ҙа кәрәкмәй, ялған күсермәһен яһап алалар. Сентябрь баштарында Өфө мэры Ратмир Мәүлиев уның исеменә ялған аккаунттар асылып, смстар таратылыуы тураһында яҙҙы. Етәксе булып хеҙмәткәрҙәргә ниндәйҙер иҫәптәргә ҙур-ҙур суммалар күсерергә ҡушыу осраҡтары ла билдәле булды. Йәки йондоҙҙар көйәрмәндәренән йәлләүес тауыш менән аҡса һорай. Яҡындарығыҙҙан йә дуҫ-иштәрегеҙҙән ғәҙәти булмаған аудио йә видеояҙма килһә, иң элек тауыштың, ҡыланыштың ни тиклем тәбиғи булыуына иғтибар итергә кәрәк. Яһалма интеллект әлегә кешенең тауыш тембрын, интонацияһын, һүҙҙәр араһындағы паузаларын, телмәренә хас һүҙҙәрҙе биреп еткерә алмай. Иғтибарлабыраҡ тыңлаһаң, тауышы үтә тигеҙ, яһалмараҡ булыуы асыҡлана. Робот һөйләшкән кеүек. Телмәр ни тиклем оҙон булһа, яҙманың етешһеҙлектәре шул тиклем күберәк була. Бик яҡшы күсермә ижад итеү өсөн яһалма интеллектҡа бик күп мәғлүмәт ашатырға кәрәк шул. Һөҙөмтәлә, ҡараҡтар мөмкин тиклем ҡыҫҡа видеояҙма эшләй. Яҙманың персонажы таныштарына, хеҙмәттәштәренә бәләгә тарыуы (ауырыу, юл ҡазаһы, эшһеҙ ҡалыуы һ. б. ) тураһында хәбәр итә һәм аҡса ярҙамы һорай. Бындай хәбәр килһә, үтенесте тиҙ арала үтәргә ашыҡмау хәйерле. Иң яҡшыһы – был кешенең үҙенә шылтыратып һорашыу. Видеобәйләнеш аша шылтыратыу яҡшыраҡ. Уғрылар уйындарын нигеҙҙә өлкәндәр менән ҡора. Ә балалар техник яҡтан белемлерәк, отҡорораҡ, шуға атай-әсәйҙе, өләсәй-олатайҙарҙы, ағай-апайҙарҙы хата аҙымдан ҡурсалау уларҙың ҡулынан килә. Уяу булығыҙ.","Ҡараҡтарҙың яңы ""ҡармаҡтары""",0,analytics,Мәғлүмәт,2566,https://amanat.su/articles/m-l-m-t/2025-01-28/ara-tar-y-ya-y-arma-tary-4083149,2025-01-28T09:00:00+00:00
"Фонтандар һауаны дымландырыу, урам-майҙандарҙы йәмләү өсөн ҡуйыла, ә һыу инеү өсөн түгел. Фонтанда ҡойоноусылар уның биҙәгес элементтарын, яҡтыртҡыстарын, форсункаларын боҙоуы ихтимал. Фонтан һыуы ҡойоноу өсөн махсус әҙерлек үтмәй, бассейндар стандарты буйынса таҙартылмай. Фонтан һыуын зарарһыҙландырыу өсөн ҡулланылған химик препараттар йыш ҡына кешене аллергияға, тире ауырыуҙарына дусар итә. Фонтан һыуы аша  эсәк инфекцияһы, конъюнктивит, вируслы гепатит кеүек йоғошло ауырыуҙар эләктереү ихтимал. Тайып йығылып, башың менән гранитҡа бәрелеп йә токка һуғылып ғүмереңдән яҙыуың  бар. Аяҡ-ҡулыңды һындырып ятыу ҙа шәп түгел. Фонтанда ҡойоноусыларға 500 – 1000 һум штраф ҡаралған. Ата-әсәгә балаһын насар тәрбиәләгән өсөн 2000 – 3000 һум штраф һалына. Сығанаҡ: Башинформ.",Фонтанда ҡойонорға ярамай,1,news,Яңылыҡтар,773,https://amanat.su/news/novosti/2025-07-12/fontanda-oyonor-a-yaramay-4311816,2025-07-12T11:20:00+00:00
-Һин миңә кәрәк түгел! Мин дуҫымдың һүҙен йыҡмайым тип ошо хәлгә ҡалдым. Илдар һинең берәй ваҡыт икенсе ир менән йөрөй башлаясағыңды белә ине. Шуға күрә миңә һине тәҡдим итте! Ә мин ҡатынымдан башҡа берәйһе менән йөрөп ҡарар ине тип әйткән инем эскән баштан.,Хәҙер мин һине йәлләйем. (Булған хәл),0,analytics,Әҙәп төбө - ғәҙәт,258,https://shonkar.com/news/-p-t-b-t/2025-03-06/h-er-min-ine-y-ll-yem-bul-an-h-l-4147842,2025-03-06T21:32:03+00:00
"5Сөргенгә 72 ел. Кырымда матәм чаралары18 май – кырымтатарларны Ватаннарыннан сөрүне искә алу көне. Нәкъ 72 ел ел элек кырымтатарларны йөк ташу вагоннарына төяп Үзбәкстанга һәм Казакъстан белән Таикстанның Үзбәкстан чигендәге өлешләренә, Русиянең төрле төбәкләренә озата башлыйлар. Барлыгы 200 меңләп кырымтатары илләреннән куыла.18 май Кырымда, Украинада, Татарстанда, Русиядә һәм дөньяның төрле почмакларында әлеге фаигане искә алу чаралары үтә, сәясәтчеләр белдерүләр белән чыга. Акмәчеттәтимер юл вокзалы янындагы бакчада сөргенлек корбаннары истәлегенә куелган хәтирә ташына кырымтатарлар чәчәкләр куйдылар, догалар укыдылар. 5Веджие Кашка: ""Кырымдагы сатлыкларга тезләнмәячәкбез""Чыгыш ясаучылардан милли хәрәкәт ветераны Веджие Кашка: ""Аллаһы тәгалә безгә сабырлык бирсен, ләкин без 50-60 нчы елларда ничек хәрәкәт иткән булсак, шулай итеп адымлап-адымлап эшебезне элеккечә башларга тиешбез, кул кушырып утырмыйк. Безнең башлыкларыбыз Мостафа әмилев, Рефат Чубаров, Ленур Ислямов монда килгәнче без таркалмаячакбыз, без бер-беребезгә ярдәм итеп торачакбыз. Ләкин мондагы сатлыкларга тезләнмәячәкбез. Безнең ярты милләтебез читтә, яртысы - Кырымда. Мәлес бар, Кырым бар, Ватан бар, милләт бар"", диде. 5Севиль Латиф-заде: ""Халкыма шундый авыр көннәр киләсен көтмәгән идем""Чарада катнашучылар арасында 85 яшьлек Севиль Латиф-заде дә бар иде. ""18 майда 1944 елда иртән сәгать 5 тә мине Кырымнан чыгарганда миңа 12 яшь иде. Без нацилар оккупациясендә бик кыйналдык, ләкин Совет армиясе Кырымны азат иткәннән соң безне тагын да мөшкел көннәр көткәнне белми идек. Ә инде 2014 елның февраль аеннан башлап Кырымда минем халкым шундый көтелмәгән авыр көннәр үткәрәчәген көтмәгән идем. Кешеләрнең мәйданга чыгарга мөмкинлеге юк, аларны алып китәләр, өйләрендә ниндидер әдәбият тотырга хаклары юк, безнең мәчетләребезгә һөүм итәләр, намаз кылганнарны алып китәләр. Моңа түзәргә мөмкин түгел. Мин сөргенлек чорын башымнан үткәрдем, мин халкым өчен үләргә дә ризамын, тик милләт буларак безнең хокукларны торгызсыннар"", диде Севиль Лятиф заде. 5Энвер әфәнде: ""Кырымның бүгенге хакимиятенә ышанмыйм""4 яшендә Кырымнан сөрелгән Энвер әфәнде: ""Мин бүгенге хакимияткә ышанмыйм, алар ялган сөйлиләр. Болар безнең балаларыбызны тоткарлыйлар, автоматлар белән, битлекләрдә килеп йортларыбызны тентиләр, кешеләребез югала"", диде. Хәтирә ташы янында барган чара вакытында катнашучылар ""Милләт, Ватан, Кырым! "", ""Милләт, Ватан, Мәлес! "" дип шигарләр әйтеп тордылар. Бакчасарай шәһәрендә 1944 елгы депортация корбаннары истәлегенә куелган билге янына йөзләрчә кеше килде. Корбаннар рухына намаз укыдылар, минутлык тынлык белән искә алдылар, истәлек тактасына чәчәкләр салдылар. Соңыннан машина белән килгәннәр барсы да сигнал биреп торды. Кайберәүләр амаланың Евровидениедәиңү яулаган""1944"" ырын машиналарыннан бөтен көченә яңгыратты. Судак шәһәрендә дә кырымтатарлар депортация корбаннары һәйкәле янына ыелды. Аларның кулларында кырымтатар әләмнәре иде. Бу һәйкәл яныннан узганда күпләгән машиналар теләктәшлек белдереп кычкыртып узып китте. Украинаның Генеческишәһәрендә матәм чарасына килгәннәр президент Петр Порошенконы һәм парламентны 2016 ел ахырына кадәр кырымтатар халкының үзбилгеләнүенә хокук биргән юлларны ил Конституциясенә кертүне сорап резолюция кабул итте. Әлеге документта Русиягә таләп тә бар. Анда аннексияләнгән Кырымда кырымтатарларның хокукларын һәм ирекләрен бозуга юнәлгән сәясәтне кичекмичә туктатырга диелә. Матәм көненә ыелганнар Русиядән кичекмичә сәяси тоткыннарны азат итүне, кеше хокукларын тикшерүче халыкара миссия вәкилләрен ярымутрауга кертүне дә таләп итте. Киевта Украина итәкчелеге катнашында Дәүләт опера театрында матәм кичәсе узды. Кырымтатар мәлесе лидерлары, сәясәтчеләр, хокук яклаучылар, сәнгать әһелләре катнашында узган чарада президент Петр Порошенко: ""Без украиннар, руслар һәм башка этносларның хокуклары сакланган кырымтатар автономиясе булдыру кирәклеген аңладык. Без Украина Конституциясенең Кырым автоном республикасы бүлегенә үзгәрешләр кертәчәкбез, анда кырымтатарларның үзбилгеләнү хокукы да исәпкә алыначак"", диде. Кырымтатарларның сөргенлеген искә алу чарасы театрдан Киев үзәгендәге Майданга күчте.18 майда Кушма Штатлар Русияне Кырымны аннексияләүне һәм кырымтатарларны эзәрлекләүне туктатырга чакырды, кабат Украинаның бөтенлегенә теләктәш булуын белдерде. Бу хакта АКШның Украинадагы илчелеге вәкиле Джонатан Лэллиның кырымтатарларның илләреннән сөрелүенә 72 ел тулуга багышланган комментарында әйтелә. ""Без Русиянең Кырымны аннексияләвен һәм оккупациясен гаеплибез, бу гамәлне танымыйбыз һәм бу хәлне туктатырга чакырабыз. Русиягә карашыбыз анык: Мәскәү Кырымны Украинага бирми торып Кырым өчен керетелгән чикләүләр көчендә калачак"", ди Лэлли. БМО Кеше хокуклары комиссары Руперт Колвил 18 май - депортацияне искә алу көне уңаеннан ясаган белдерүендә ике ел элек Русия Кырымны аннексияләгәннән бирле кырымтатарларга басым, көч куллану һәм эзәрлекләүнең артуы, итәкчеләренең төрмәләргә ябылуын телгә алды. Колвил Русия хакимиятләрен Мәлесне тыю карарын гамәлдән чыгаруны сорый һәм ""азчылык төп халыкларның хокукларын яклау бурычын"" искә төшерә. Фотогалерея: Кырымда сөрген көнен искә алу: 10 ел элек һәм хәзерКырымда сөрген көнен искә алу: 10 ел элек һәм хәзерКырымтатар сөргенеКырымтатарларны ватаннарыннан сөрү 1944 елның 18 маенда башлана. Тулы бер халыкны йөк ташу вагоннарына төяп Үзбәкстанга һәм Казакъстан белән Таикстанның Үзбәкстан чигендәге өлешләренә, Русиянең төрле төбәкләренә озаталар. Барлыгы 200 меңләп кырымтатар депортациягә дучар була. Халыкның бик зур өлеше сөргеннең беренче елларында ук ачлыктан һәм төрле авырулардан кырыла. Кырымга кайту максаты куйган милли хәрәкәт 1960 еллардагы ""епшеклек"" чорында оеша. Әмма кырымтатар хәрәкәтен совет хакимиятләре эзәрлекли килә. Бары тик 1989 елдан соң гына кырымтатарларга үз ирләренә кайту рөхсәт ителә. Советлар берлегендәге репрессияләр чорында депортациягә дучар булган халыкларның иң соңгы чиратта акланганы – кырымтатарлар.2014 елның 21 апрелендә Кырым аннексияләнгән Русия президенты Владимир Путин ярымутраудагы халыкларны реабилитацияләү карары имзалый.2015 елның 15 сентябрендә Украина Югары Радасы 2014 елның февраленнән Русиянең Кырымны һәм Акъярны вакытлыча басып алуын рәсми игълан итте. 2015 елның 7 ноябрендә Украина президенты Петр Порошенко бу хакта фәрман имзалады.2016 елның 26 апрелендә Русия хакимиятләре контролендә булган Кырымның Югары мәхкәмәсе Кырымтатар Мәлесен экстремист оешма дип танып, аның эшчәнлеген Русиядәтыйды.2016 елның 11 маенда Украина Югары радасы БМОга, Европа парламентына, Европада иминлек һәм хезмәттәшлек оешмасына, Европа берлеге парламент ассамблеясына һәм илләрнең итәкчеләренә мөрәәгать кабул итеп, кырымтатарлар геноцидын танырга, Русиянең кырымтатарлар хокукларын һәм ирекләрен бозуын гаепләргә чакырды. Халыкара оешмалар Кырымны аннексияләүнең һәм басып алуның кануный булмавын танып, Русиянең бу гамәлен гаепләде. Көнбатыш илләр шул сәбәпле Русиягә чикләүләр кертте.","""Сөрген чорын башымнан үткәрдем, халкым өчен үләргә дә ризамын""",0,analytics,Ҡырым,6928,https://www.azatliq.org/a/27743344.html,2016-05-18T17:00:03+00:00
Көйөргәҙе районы Мораптал мәктәбе 9 синыф уҡыусылары ҡайнар сәләмдәр ебәрә.,"""Башланып китте уҡыуҙар. "" конкурсына",0,analytics,Конкурстар,75,https://amanat.su/articles/konkurstar/2024-09-10/bashlanyp-kitte-u-yu-ar-konkursyna-3922946,2024-09-10T09:12:00+00:00
"Әлдә һеҙ бар әле туғандарым, Тыуған йортҡа ҡайтып йөрөргә.",Әлдә һеҙ бар әле туғандарым,0,analytics,Ғаилә,58,https://yanshishma.com/articles/ail-usa-y/2025-07-25/ld-e-bar-le-tu-andarym-4326150,2025-07-25T19:00:00+00:00
"Теш таҙартҡыс таяҡсалар менән балыҡ һәм ит рулеттарын беркетергә, бәлештең бешкәнме, юҡмы икәнлеген тикшереп ҡарарға, шулай уҡ табынға биргән кескәй ҡабымлыҡтарҙы, бутербродтарҙы беркетергә мөмкин. Дүрт таяҡсаға ҡаҙап, шул таяҡсыларға баҫтырып ҡуйылған картуф микротулҡынлы мейестә тиҙерәк бешә. Сөнки тулҡындар уны һәр яҡлап йылыта. Кәстрүл ҡапҡасы аҫтына ҡыҫтырылған таяҡсалар быу сығырға мөмкинлек бирә һәм кәстрүлдәге шыйыҡлыҡ тасмай. Ә ризыҡты ҡапҡаслы табаға һалып мейестә бешергәндә лә ҡапҡас аҫтына таяҡса ҡыҫтырырға кәңәш ителә - ул тиҙерәк бешәсәк.",Ябай ғына теш таҙартҡыс.,0,analytics,Файҙалы кәңәштәр,558,https://shonkar.com/articles/fay-aly-k-sht-r/2026-01-06/yabay-yna-tesh-ta-art-ys-4529827,2026-01-06T12:00:00+00:00
"Көндәрҙән бер көндө аҡыл эйәһенә йәштәр килгән дә былай тип һораған, ти: – Ни өсөн кешеләр насар ғәҙәттәргә тиҙ генә өйрәнә, ә яҡшыларын ауыр үҙләштерә, һәм улары күп осраҡта ныҡлы ла булмай? – Әгәр таҙа, яҡшы орлоҡто ҡояш нуры аҫтына һалып, сирлеһен ергә күмһәң, нимә була? – тип һорау биргән аҡыл эйәһе. – Тупраҡһыҙ ҡалған яҡшы орлоҡ кибеп юҡҡа сығасаҡ, ә насары үҫеп, сирле, сибек үҫенте буласаҡ, – тип яуаплаған йәштәр. – Кешеләр ҙә шулай итә бит: изгелекте башҡаларға белдермәй эшләү, күңел түрендә яҡшылыҡ орлоҡтарын шыттырыу урынына, уларҙы ғәм алдына сығарып, юҡ итәләр. Ә үҙҙәренең етешһеҙлектәрен һәм гонаһтарын, башҡалар белмәһен тип, күңел төпкөлөнә йәшерәләр. Улар унда үҫеп, кешенең асылын зарарлай. ""Бәрәкәт"" журналы.",Изгелек орлоҡтарын нимә һәләк итә?,0,analytics,Йәмғиәт,732,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-02-16/izgelek-orlo-taryn-nim-l-k-it-3646128,2024-02-16T10:21:00+00:00
"Баймактагы протест. 2024 елның гыйнварыфикерләрБашкортстан рәсмиләре Баймактагы протест чараларында катнашуда гаепләнеп эзәрлекләнүчеләр өчен хокук яклау төркеме төзегән. Аны Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров йөкләмәсе белән республиканың кеше хокуклары шурасы тәкъдим иткән. Бу хакта шураның каналындаәйтелә. Эшче төркемгә адвокатлар, хокук яклаучылар һәм әмәгать эшлеклеләре кергән. Алар бушлай юридик ярдәм күрсәтә диелә. Моның өчен тоткарланучыларның туганнары белән очрашулар үткәрелүе әйтелә. Рәсмиләр кайнар телефон линиясеннән дә мөрәәгатьләр кабул итә. ""Һәр очракны аерым хәл итәргә, кешеләргә кануннарга бәйле сорауларны аңлатырга, бу вакыйганың объектив сәбәпләрен ачыкларга һәм иң мөһиме — нәтиәсен киметергә ярдәм итәргә кирәк. Без Баймак районында барып кешеләр белән очрашу үткәрәчәкбез"", дигән Башкортстанның кеше хокуклары шурасы рәисәсе, эшче төркем итәкчесе Зөлфия Гайсина. Азатлык башкорт активисты Фаил Алсыновны яклап чыккан һәм киңкүләм тәртипсезлекләр оештыру һәм анда катнашу маддәсе нигезендә гаепләнеп, кулга алынган кешеләрнең исемлегентөзи. 7 февральгә булган мәгълүматка күрә, инде 40 лап кешегә инаять эше ачылган.6 февральдә Башкортстан мәхкәмәләре Баймактагы протест чаралары белән бәйле 152 административ эш каравынәйтте. 17 гыйнварда Куштауны яклаган активист Фаил Алсыновны Баймактагы мәхкәмә ""нәфрәт һәм дошманлык уяту""да гаепле дип табып, дүрт ел колониягәхөкем итте. Активистны хуплау өчен ул чакта төрле бәяләмәләргә күрә 5-10 мең кеше килгән иде. Хөкем карарын чыгарып берничә сәгать узуга карамастан, халык мәйданнан китмәде, таралмады. Кешеләрне куып-таратыр өчен ОМОН көче дә кулланылды, дистәгә якын кеше тоткарланды. Кешеләр күздән яшь чыгара торган газ сиптерелгәне турында да әйтте. Берара ОМОН халыкны калканнар белән этеп чыгарырга тырышты. ОМОНга кар атучылар да күренде. Кешеләр Алсыновның автозакка утыртып алып кителүен көтте, әмма ул чыгарылмады. Халык мәйданнан таралмады. Уфадан өстәмә ОМОН көчләре китерелде. Автозаклар Фаил Алсыновны мәхкәмә бинасыннан алып киткәч кенә халык тарала башлады. Баймак мәхкәмәсе бинасы каршында узган протестлардан соң, Башкортстан эчке эшләр министрлыгы ""киңкүләм тәртипсезлекләр оештыру һәм аларда катнашу"" һәм ""хакимият вәкиленә карата көч куллану"" дигән маддәләр нигезендә инаять эше ачты. Медиалар 17 гыйнварда Баймакта узган митингта 40 кеше әрәхәтләнүенязды. Аларның 18 е - чарага килгән кешеләр, 22 се - полиция хезмәткәре диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстан хакимияте Баймак протестыннан соң эзәрлекләнүчеләрнең хокукын яклау өчен эшче төркем төзегән,1,news,Яңылыҡтар,2524,https://www.azatliq.org/a/32812793.html,2024-02-09T15:32:00+00:00
"Певица Ольга Кормухина встретилась в столице Башкирии с участниками конкурса «Время героев», которые выступят на концерте в рамках Дней армейской культуры в Уфе. Но творческую встречу с известной артисткой могли посетить и все желающие. Например, уфимец Станислав Никоненко не только пообщался с Ольгой Борисовной, узнал ее профессиональные секреты, но и передал ей запись новой песни «Серебряный крестик» группы «Крипто». Группа ""Никола Стасюк"" образовалась в результате естественного природного отбора в 1999 году. В ее состав вошли уже известные музыканты из таких групп, как ""Сезон"", ""Нокдаун"", ""Сезон дождей"" и т. д. : Стиль группы – рокопопс. Главное достижение группы - ""Это когда наши песни на коцертах поет вместе с нами зритель. Когда он участвует в выступлении команды (хлопает, танцует), а после завершения действа благодарит и берет автографы. "" ""Истории рождения наших песен довольно банальны. Мы не будем говорить, что из окна девятиэтажного дома упали цветы в горшках всем прямо на головы и из ушей посыпались слова, а из носа хлынула мелодия. Зарождение песни - это сугубо личное, почти интимное переживание (разлука с любимой девушкой, война, наркотики и т. д. ) Радостных событий в жизни, к сожалению, не так много, но верим, веселые песни у нас ещё впереди. "" – говорит Стас Никоненко.",Өфө музыканты Ольга Кормухина менән осрашты,0,analytics,Еңеү,1305,https://shonkar.com/articles/pobeda-80/2025-08-27/f-muzykanty-olga-kormuhina-men-n-osrashty-4364567,2025-08-27T21:50:00+00:00
"Иске Таш мәчет12 август Иске Таш мәчет каршында гыйбадәтханәне төзекләндерүгә багышланган очрашу узды. Анда Русия думасы депутаты Илдар Гыйлметдиновта катнашты. Иске Таш мәчет 19 нчы гасыр башында салынган, совет чорында бинаның бүлмәләре склад, сәнгать мәктәбе итеп тә кулланылган, ул күп үзгәрешләргә дучар булган. Очрашу барышында төзекләндерү эшләреннән соң мәчет төзелгән еллардагы кыяфәтендә торгызылачак дип вәгъдә ителде. 5Казанда Иске Таш мәчетне төзекләндерү эшләре башландыМәчет имамы Надир Шәйморатов Азатлыкка әйтүенчә, башта мәчетнең гөмбәзләре чыгарылачак, бүгенге көндә алар чормада саклана. Шулай ук, совет чорында бүлмәләргә бүлү өчен ясалган диварлар алыначак, мәчет ике заллы һәм гөмбәзле булачак. Быел бинаның беренче каты төзекләндереләчәк, киләсе елның язында эшчеләр икенче катка тотыначак. Төзекләндерү эшләрен 2023 елга тәмамларга ниятлиләр, диде Надир хәзрәт. Гыйбадәтханә ремонт вакытында эшен туктатмаячак, беренче катта ремонт эшләре барганда намазлар, укулар, дәресләр икенче катта узачак. Илдар Гыйлметдинов әйткәнчә, мәчетне төзекләндерү проекты әзер булгач, бу эшләрне башкару өчен 140 миллион сум кирәк булачагы ачыкланган. 140 миллионның 30 миллионы инде бирелгән, калганы эш дәвамында биреләчәк, диде ул. Төзекләндерү эшләре ""Тарихи хәтер"" (""Историческая память"") проекты кысаларында уза. Иске Таш мәчеткә дигән 140 миллион сум акча федераль үзәк тарафыннан бирелә. Татарстан әлегә бу эшкә акча бирмәгән, әмма республика, шәһәр итәкчелегенә дә тиздән мөрәәгатьләр булачак, диде Надир Шәйморатов: — Безнең республика итәкчелеге әлегә бу эштә катнашмады. Ландшафт, коймалар һәм башка мәсьәләләр буенча шәһәр, республика итәкчелегенә чыгарбыз дип уйлыйм. Чөнки бер мәчет белән генә үсеш булырга тиеш түгел, комплекслы үсеш булырга тиеш, безнеңчә. Мәчет алды мәйданы да матур булырга тиеш, биредә фонтан, утырып ял итәрлек эскәмьяләр булсын иде. Төзекләндерү проектыАннан соң мәчетебездән ерак түгел атаклы татар шәхесләре дә яшәгән, алар арасында Әмирханов, Иманкуловлар. Шуңа күрә Яңа бистәне дә туристлар өчен кызыклы итеп ясарга кирәк. Безнең итәкчелек моңа каршы килмәстер дип өметләнәм. Иске Таш мәчетне төзекләндерү эшләре башлансын дип гыйбадәтханәнең хәзрәтләре инде күп еллар йөри. Бу эшне сигез ел элек вафат булган Равил Вәлиуллинимам-хатыйб вазифаларын башкарганда ук башлаган иде. ""Менә хәзерге вакытка насыйп булгандыр. Равил абый заманында ук хатлар языла башлаган иде. Аның үлгәненә инде сигез ел. Төрле инстанцияләргә йөзгә якын хатлар язып тапшырганмындыр. Ниһаять, килеп итте бу вакыт, без моңа да бик шат һәм рәхмәтлебез"" диде Азатлыкка Надир Шәйморатов. Иске Таш мәчетБелешмә. Иске Таш мәчет(Тугызынчы мәчет) — Казанның тарихи мәчетләренең берсе. Яңа бистәдә урнашкан. Риваятьләргә күрә, мәчет 1552 елда Казанны рус гаскәрләреннән яклап һәлак булганнар каберендә төзелгән. Кабер зур иске таш белән билгеләнгән булган. Мәчет 1802 елда сәүдәгәр Габдулла Үтәмешев акчасына төзелә. 1830 елда Александр Шмидт проекты буенча реконструкция үтә. Мәчет 1930 нчы елларда ябыла. Совет чорында ул мәктәп һәм склад булып кулланылган. 1994 елдан янә мәчет буларак кулланыла башлый. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Иске Таш мәчетне төзекләндерүгә 140 миллион сум биреләчәк,0,analytics,Дин,3367,https://www.azatliq.org/a/31407875.html,2021-08-12T22:00:22+00:00
"Ҡатынды әйтәм, иртәнсәктән бирле көйһөҙләнеп йөрөй. Быныһына бәйләнеп ҡарай, тегенеһенә бәйләнеп ҡарай. Ә барыбер үҙенә тынғы таба алмай. Ә миңә бәйләнергә хәленән килмәй. Был ҡатын иренән ҡурҡа, тип уйлайһығыҙмы? Юҡ шул, мин унан үҙем ҡурҡам. Бындай саҡта уға һүҙ әйтеү ҡайҙа! Был файҙаһыҙ ғына түгел, был аҡылһыҙлыҡ. Мәйтәм, йәшерәк саҡта ыңғайына ла көйләгән, киреһенә лә һөйләгән мәлдәр булды. Ә барыбер файҙаһы булманы. Ике осраҡта ла һаулыҡтың ныҡлығы кәрәк булып сыҡты. Ошо мәлдә тәү башта ҡаршы әйтешкән һүҙҙәр ара-тирә атҡан мылтыҡ тауышын хәтерләтер ине. Аҙаҡ инде пүләмитең ары торһон. Ваҡыты менән һөжүмгә лә күсәһең, ваҡыты менән боҫоп та ятаһың, тигәндәй. Ә шулай ҙа беҙҙең халыҡ, еңеүгә тос өлөштө тыл индерҙе, тип бушҡа әйтмәй икән. Шуға хәҙер мин бындай осраҡта яу яланында түгел, ә тылда эшләйем. Фәлән-фәләнде һаулығы насарайыу сәбәпле тылға күсерергә, тигән рәсми ҡағыҙым да бар. Кем бирҙе, тиһегеҙме? Берәү ҙә бирмәне. Үҙем яҙып алдым. Бына әле лә шул справканы ҡатынға күрһәтеп, эшем бар ине, таҡта йышыр кәрәк, тигән ""эшлекле"" һылтау таба һалып, өйҙән тиҙерәк тышҡа сығып тайҙым. Бына әле мин ҡул йышҡыһы менән әллә ни кәрәге булмаған таҡтаны тегеләй-былай йышҡылап торам. Бер күҙҙе ҡыҫа биреп, уның тигеҙлеген самалайым. Күҙ тигәндәй, бына элек яу яланында ошо күҙгә ишек төкөп бер булды бит, әй. Күрмәй ҙә ҡалаһың, аңғармаҫтан төкөй ҙә ҡуя. Йә ҡатындың күҙенә төкөй, йә минекенә, тигәндәй. Ваҡыты менән икебеҙҙекенә бер юлы төкөй. Әллә ниндәй хикмәтле ишек булды ул. Хәҙер рәхәт. Сөнки теге хикмәтле ишек алыҫта. Ә элек ошо ҡәһәр һуҡҡан ишек арҡаһында мин әҙ йөрөмәнем инде кәпәсте Чапай һымаҡ бер яҡҡа мөмкин тиклем ҡырын һалып. Ҡатын да аҙна самаһы йөрөп алыр ине яулығын ҡырын бәйләп, киноларҙа ғына күргән пират һымаҡ. Әле шул мәлдәрҙе иҫкә алып, көлөмһөрәй биреп, ҡул һырты менән таҡта өҫтөндәге барлы-юҡлы таптарҙы һыпырып ташлап торам. Һеҙгә генә әйтәм, минең оҫталыҡ биш тинлек самаһы ғына. Ә шулай ҙа оҫталарға оҡшарға тырышып, ҡәләмде ҡолаҡ артына ҡыҫтырып алғанмым. Уны алған булып, ары-бире һыҙып та ебәргән булам шунда. Ҡатындың, йөрөй шунда эшем эйәһе, тигән һүҙҙәре ара-тирә ишетелеп ҡала былай. Быныһына иғтибар ҙа итмәйем. Берәү әйтмешләй, төкөрөп тә бирмәйем. Күҙҙе ҡыҫа биреп, таҡтаның тигеҙлеген ҡараған булам да, кәрәк, әле кәрәк, тип һыҙғырып ебәргән булам хатта. Һәм тағы тотонам йышырға. Шул саҡ, әллә бәхеткә ҡаршы тип әйтәйемме икән, әллә ҡыҙғанысҡа ҡаршы микән, ҡустыһын эйәртеп өлкән улым ҡайтып инде. Өлкән тигәс тә артыҡ өлкән түгел ул. Быйыл йәй биш йәш тулырға тора. Ҡустыһына, Алла бирһә, өс йәш була инде. Бына шул өлкән улым бысраҡҡа ҡолаған бит, әй. Ҡустыһын ҡолатмайым тигәнсе, үҙе бысраҡҡа барып сумған. Ҡустыһы әйтмешләй, тәс итеп ҡалған. Мәйтәм, булды былай булғас, хәҙер әсәйҙәре ҡыуана инде. Мәйтәм, был хәл нимә эшләргә белмәй йөрөгән кешегә буйтым етә ҡаласаҡ. Шул арала уныһы өйҙән сәсрәп килеп тә сыҡты. Һәм өлкән улымдың тетмәкәйен тетә лә башланы. - Ай-һай, бынасы бысраҡты ҡайҙан таптың. Яңы ғына сығып киткәйнең бит. Шул арала. шул арала. ней рәүешле бысранып та ҡайтҡан. Кемгә оҡшап шулайһыңдыр инде. Ҡуй инде, булыр булыр ҙа әммә бындай әрпеш бала булмаҫ. Сусҡа балаһы һинән күпкә таҙа бит. Ошо ерҙә минең ҡолаҡ ҡарп итеп ҡала. Үҙегеҙ ишетеп торағыҙ. Сусҡа тимәй, сусҡа балаһы тей. Тимәк, тип мин ҡулды ышҡып алам, мин бит сусҡа булам! Бына бит әй, улымды ҡотҡарам тиһәң, яйы ла сығып тора. Үҙ балаһын ҡурсаларға әҙер ата бөркөт һымаҡ, ике ҡулды ике яҡҡа йәйә биреп, кем бында сусҡа, тип ынтыла биргәйнем. Әммә ҡатындың бер генә уҫал ҡараш һирпеүе мине кире сүгәләргә мәжбүр итте. Бөгөн минең көн түгел, тип уйлап, һүлпән генә таҡтаны кире ҡулыма алдым. Бына бит, әй, улымды ҡотҡарам тигәнсе үҙем саҡ һәләк булманым. Ҡатын мине ""тынысландырғас"", балаға кире борола төшә. - Ҡоланым, тиһеңме? Ай-һай, атаңа оҡшап, ҡолап ҡына бараһың шул. Әҙ генә ел иҫһә лә атаң да тәкмәсләргә әҙер генә тора. Аҙаҡ тотоп алырмын тимә. Нимә, тайып киттем, тейһеңме? Шул хәтлем атаңа оҡшамаһаң инде. Ә күҙ һиңә нимәгә? Үәт, тап шулай, ҡарар өсөн! Күҙ тайманы, аяҡ тайып китте, тиһеңме? Ай-һай, телләшергә атаңа еткермәһәң дә, унан бер генә лә ҡалышмайһың. Киленгә сыҙамлыҡ ҡына бирһен инде (үәт, исмаһам, әйтте һүҙ, биш йәшлек бала киленле булғансы әле). Шул мәл ҡатын миңә борола төшә. - Һал әле шул эшкинмәгән таҡтаңды. Торған була шунда күҙ көйөгө булып таҡта йышҡан булып. Мунса, моғайын, һыуынмағандыр. Бар, баланы йыуындырып алып ҡайт. Исмаһам, бер кәрәкле эш эшләрһең бөгөн. Бысраҡ кейемдәрен соланда ҡалдыр. Аҙаҡ йыуып алырмын. Һиңә ышанһаң, шуларҙы кире кейҙереп сығарырға ла күп һорамаҫһың. Нишләйһең, киттем улымды етәкләп мунсаға. Ярай әле уныһы һыуынмаған. Һыуы ла апаруҡ ҡалған икән. Йыуындырып алғас, улымды арҡаһынан яратып алған булам. - Ныҡ әрләп ташланымы әсәй? Улым моңһоу ҡарашын миңә ташлай һәм ауыр көрһөнөп ҡуя. - Һиңә рәхмәт инде, атай! Бер аҙ тора биргәс, өҫтәп ҡуя: - Һәйбәтерәк әсәй алырға булмай инеме? Аптырап, улым эргәһенә эскәмйәгә сүгәләй төшәм. - Эх, улым, яратам шул әсәйеңде. Улым аптырай төшә. - Уныһы нисек була тағы? Нисек аңлатырға белмәй, мин бер аҙға тын ҡалам. - Нуу. бына. ваҡыты менән үлтерә һуҡҡы килә! Нуу. бына. шул уҡ ваҡытта үлтерә һуҡҡы ла килмәй! Нуу. бына. ошолайыраҡ була инде. Улым бер аҙға тын ҡала. Һәм әйтеп ҡуя. - Ярай, улай булғас, йәшәһен әйҙә! Өйгә ҡайтып инеү менән, ҡатын беҙҙе әйҙүкләп ҡаршы ала. - Әйҙә, әйҙә, үтегеҙ, хәҙер тәмле итеп сәй эсеп алырбыҙ. Мунса һыуынмағандыр, ибет. Йылы һыуы етһә ярар ине, тип бая уйлап ҡалғайным. Әйҙә, әйҙә, балалар, ултырышығыҙ. Атайығыҙ ҙа асығып киткәндер. Бөгөн көнө буйы бушаманы бит. Эшләне лә эшләне, эшләне лә эшләне. Донъя көтәм, тип тырышып йөрөүелер инде. Мәйтәм, кисә яғылған мунса бөгөн дә һыуынмаған. Ә бына ҡатын беҙ мунсаға барып килеүгә тынысланып та та өлгөргән. Мәйтәм, эҫе ташҡа эҫе һыу һибеүсе булмағас, шулай була инде. Әғләм ШӘРИПОВ. ""Киске Өфө"" гәзите, 9, 2024 йыл","БЫЛ ДА МӨХӘББӘТ, ЙӘҒНИ БЕР ИРҘЕҢ ҠАТЫНЫНА ЗАРЛАНҒАНЫ",0,analytics,Йәмғиәт,5845,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-06-21/byl-da-m-h-bb-t-y-ni-ber-ir-e-atynyna-zarlan-any-3818239,2024-06-21T16:02:00+00:00
"Кефедә (Феодосия) төшерелгән фотоАннексияләнгән Кырымның кырымтатарлар яшәгән урыннарында Русия куәт оешмалары вәкилләре ирләрне алып китеп, мобилизация ыеннары пунктларына китерә, бу аларны соңрак Русия гаскәренә кушу өчен эшләнә, дипхәбәр итәләр""Кырым фикере"" итимагый хәрәкәтендә. Хокук яклаучылар бәяләмәсенә күрә, кырымтатарлар яшәгән урыннардан мобилизацияләнгәннәрнең саны меңгә якынланып килә, ә бәлки инде артып та киткәндер. Бу операциянең кичә, 22 сентябрьдә иртәнге сәгать алтыда башлануы һәм күпчелек кырымтатарлар яши торган урыннарда – Бакчасарайның 6 нчы, 7 нче микрорайоннарында, Акмәчет (Симферополь) янындагы Мамак (Строгоновка) авылында, Сак, Калай (Азовское), Ислам-Терек (Кировское), Зуя торак массивларында баруы искәртелә. Итимагый хәрәкәт әйтүенчә, рейдларда полиция хезмәткәрләре катнаша, ә торак пунктларда Кырым юл-патруль хезмәтенең Росгвардия белән постлары куелган. ""Кайбер хуалыкларга ялган юл белән керделәр. Ярдәм кирәк дип кычкырдылар, кешеләр ишеген ачкач, хәрби чакыру кәгазе тапшырдылар. Шулай ук эш урыннарыннан мобилизацияләгән очраклар да бар. Зуяда берничә укытучы ир-атка, Бакчасарайда – медицина хезмәткәрләренә ""повестка"" биргәннәр. Хәрби чакыру кәгазе тапшырганнан соң кешене мәбүриләп автобуска утыртып, хәрби комиссариатка илткән очраклар да күп теркәлде"", диелә хәбәрдә. Басып алынган ирдә яшәүчеләрне оккупант-ил гаскәренә хезмәткә чакыру – сугыш инаяте һәм ""чираттагы мәтәбә бу инаятьнең төп корбаны – Кырымның асаба халкы"", дип искәртәләр ""Кырым фикере""ндә. Хәрәкәт вәкилләре ""кырымтатарларны мобилизацияләүгә йөз тоту – асаба халык геноцидының бер төре булырга мөмкин"" ди.21 сентябрьдә Русиядә өлешчә мобилизацияигълан ителгәч, Кырым һәм Акъярның Русия хакимиятләре чакырылыш комиссияләре төзелүен иткерде. Элегрәк аннексияләнгән Кырым башлыгы Сергей Аксенов Украинага 1200 ихтыярины ибәрүләрен һәм тагын ике батальон әзерләнүенәйткән иде. Русия саклану министры Сергей Шойгу өлешчә мобилизация кысаларында Украинадагы сугышка резервтагы 300 мең хәрбине ибәрәчәкләренбелдергәниде. Әмма президент хакимиятендәге чыганакларына сылтама белән ""Новая газета. Европа"" чынлыкта президент фәрманының яшерелгән пункты миллион кешене гаскәргә чакырырга мөмкинлек бирәчәк дипязды. Украинага каршы сугыш 24 февральдә Владимир Путин фәрманы белән башланды. Мәскәү Украинада басып алу сугышы алып баруын кире кага һәм моны ""махсус операция"" дип атый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Хокук яклаучылар: кырымтатарларны мәбүриләп Кырымдагы мобилизация пунктларына китерәләр,1,news,Яңылыҡтар,2487,https://www.azatliq.org/a/32047671.html,2022-09-23T08:44:24+00:00
"Ярыш квест рәүешендә барҙы. Балалар тарих, туған тел, хәрби әҙерлек буйынса белемдәрен күрһәтте, башватҡыстарҙы систе. Квест тамамланғас, уҡыусылар махсус хәрби операция ҡатнашыусылары һәм республика ғалимдары менән осрашты. Улар менән әңгәмә уҡыусылар өсөн бик мауыҡтырғыс булды. Ярыштың абсолют еңеүсеһе – Баҡалы районы Иҫке Ҡорос ауылы командаһы. Ул Миңлеғәле Шайморатов исемендәге Күсмә кубокты яуланы. Фотолар: БСТ-ның видеояҙмаһынан скриншоттар.",Ҡышҡы Шайморатов уйындары үтте,1,news,Яңылыҡтар,451,https://amanat.su/news/novosti/2025-02-23/ysh-y-shaymoratov-uyyndary-tte-4133478,2025-02-23T12:40:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУл үзенә ярдәм итүчеләргә рәхмәт белдергән. Шулай ук Чанышева Русия төрмәләрендә әле дә йөзләгән сәяси тоткын калуын искәрткән. Тоткыннар алмашында азат ителгән Уфадагы Навальный штабының элекке итәкчесе Лилия Чанышеваүзенең -каналында язылучыларына мөрәәгать чыгарды. ""Бу ике ел һәм тугыз ай эчендә сез мине якладыгыз, азат ителүем өчен көрәштегез, миңа ачылган инаять эшен яктыртып бардыгыз, миңа хатлар яздыгыз, посылкалар салдыгыз, кирәк-яраклар тапшырдыгыз. Кыскасы, борчылдыгыз һәм ничек булдыра алдыгыз — шулай ярдәм иттегез. Барыгызга да болар өчен һәм янымда булуыгыз өчен чиксез рәхмәтлемен"", дигәнул. Шулай ук Чанышева Русия төрмәләрендә әле дә йөзләгән сәяси тоткын калуын искәрткән, халык аларның бөтенесен дә белми, дигән. ""Төрмәдә утырып чыксам да, үз фикерләремнән һәм карашларымнан баш тартмыйм. Русияне яратам һәм бергәләшеп аның киләчәген матур итәрбез"", дип язган ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Лилия Чанышева иреккә чыкканнан соң беренче тапкыр -каналында язылучыларына мөрәәгать чыгарды,1,news,Яңылыҡтар,1046,https://www.azatliq.org/a/liliya-chanisheva-irekka-chikkannan-song-berenche-tapkir-telegram-kanalinda-yaziluchilarina-morajagat-chigardi/33067649.html,2024-08-06T13:26:50+03:00
"Оставаться на связи поможет «Почта России». Вы можете отправлять солдату письма и бесплатные посылки весом до 10 кг на единый адрес: 103400, город Москва-400 и номер воинской части, который сообщит вам военнослужащий. Военнослужащий может позвонить домой сам – по собственному мобильному телефону или из одного из переговорных пунктов в зоне СВО. Время, в которое это можно сделать, определяет командир. Если военнослужащий долго не выходит на связь, он может находиться на боевом задании. В этом случае стоит дождаться выхода на связь родственника или позвонить на горячую линию Министерства обороны: , и. Ещё можно обратиться в военкомат, где он проходил комиссию, или в воинскую часть, к которой был приписан. Объясняем РФ Объясняем Башкортостан",Как связаться с родственником на зоне СВО,1,news,Яңылыҡтар,748,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-18/kak-svyazatsya-s-rodstvennikom-na-zone-svo-3890417,2024-08-18T23:49:00+00:00
"Һуғышта күрһәткән батырлығы өсөн 1943 йылдың 25 декабрендә «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (Приказ: 314н, датаһы ) менән бүләкләнә[1][2]. 1945 йылдың 1 июнендә «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (батырлыҡ күрһәткән көндәре: , Приказ: 28н, датаһы ) менән бүләкләнә[1][2][3] Эльза Мөхәмәҙиева",Данлыҡлы 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры,0,analytics,Еңеү,277,https://bashkizi.ru/articles/pobeda-80/2025-05-07/danly-ly-112-se-bash-ort-kavaleriya-diviziya-y-yaugiry-4226464,2025-05-07T10:30:00+00:00
"23 ғинуарҙа Өфөлә халыҡ-ара умартасылар конгресы старт ала. Өфөнөң ""Торатау"" Конгресс-холында Рәсәй һәм башҡа илдәрҙең умартасылары тәжрибә уртаҡлашыу, тармаҡтағы проблемаларҙы тикшереү һәм уларҙы хәл итеүҙең юлдарын табыу өсөн йыйыла. Башҡортостандан Һәм Рәсәйҙең башҡа төбәктәренән умартасылыҡ өлкәһендәге эксперттарҙан тыш, Ҡытай, Белоруссия, АҠШ, Чили, Италия, Грузия һәм башҡа илдәрҙән ҡунаҡтар килеүе көтөлә. Белгестәр эре сәнәғәт умарталыҡтарын булдырыу, инә ҡорттарҙы үрсетеү, бал ҡорттарын яһалма аталандырыу буйынса тәжрибә уртаҡлашасаҡ. Башҡортостан ауыл хужалығы министры урынбаҫары Фәрит Вәлитов белдереүенсә, шулай уҡ умартасылыҡтың көнүҙәк мәсьәләләренә ҡағылған 9 түңәрәк өҫтәл үткәреү планлаштырылған. Улар бал һәм умартасылыҡ продукттары экспортын үҫтереү, продукттың сифаты, апитерапия тураһында фекер алышыуға арналасаҡ. – 2025 конгресының төп маҡсаттарының береһе -умартасылыҡты үҫтереүгә һәм тармаҡҡа өҫтәмә инвестициялар йәлеп итеүгә булышлыҡ итеү. Шуға күрә сара ҡунаҡтары өсөн махсус «Бизнесты үҫтереү» майҙансығы тәҡдим ителә. Унда умартасылар инвесторҙар менән эшлекле бәйләнештәр булдыра ала. Конгреста умартасылыҡ ҡорамалдарының күләмле күргәҙмәһе эшләйәсәк.",Өфөлә умартасыларҙың халыҡ-ара конгресы була,1,news,Яңылыҡтар,1187,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-01-10/f-l-umartasylar-y-haly-ara-kongresy-bula-4078989,2025-01-10T08:55:00+00:00
"Метеорологтарфекеренсә, 3 ғинуарһауа температураһы төндә-18, -23 градус, урыны менән -27 градусҡаса, көндөҙ -10, -15 градусҡаса һыуыта. Ел көньяҡ-көнбайыштан талғын булыуы көтөлә. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ҡаты һыуыҡтар килә,0,analytics,Ҡырағай мөхит,288,https://bashgazet.ru/articles/yra-ay-m-khit/2026-01-02/aty-yuy-tar-kil-4527568,2026-01-02T23:30:00+00:00
"Һыуғояр (21.01 – 19.02) Шишәмбелә яҡын кешеләрегеҙ менән дә бәхәстәр, үпкәләшеүҙәр булыуы ихтимал. Һеҙҙән түҙемлек һәм сыҙамлыҡ талап ителә. Кесе йомала уйламағанда ярҙам килер. Был ҡасандыр ҡылған изгелегегеҙгә яуап булыр. Балыҡ (20.02 – 20.03) Аҙна бер аҙ мәшәҡәтлерәк килер. Йорт-хужалыҡ эштәре лә даими борсор моғайын. Шулай ҙа бәғзеләр ниндәйҙер ҙур һәм мөһим эште башлап ебәрер. Ул мотлаҡ уңышлы тамамланыр. Ҡуҙы (21.03 – 26.04) Көндәрҙе әүҙем үткәрерһегеҙ. Башығыҙҙа өмөтлө фекерҙәр һәр саҡ тыуып торор. Шишәмбелә йондоҙҙар ашыҡмаҫҡа ҡуша. Яңлыш юлдан китеүегеҙ бик ихтимал. Хатағыҙҙы төҙәтеү ҡиммәткә төшөр. Буға (21.04 – 21.05) Был арала борсолор өсөн сәбәптәр табылып ҡына торор. Төптән уйлағанда, күп осраҡта бында үҙегеҙ ғәйеплеһегеҙҙер. Бер аҙҙан дөйөм хәлегеҙ ыңғай яҡҡа үҙгәрергә тейеш. Игеҙәктәр (22.05 – 21.06) Аҙна бер аҙ көсөргәнешле уҙыр. Иң ышаныслы кешеләр ҙә һүҙҙәрендә тормаҫ, моғайын. Шаршамбыла ниндәйҙер мөһим мәсьәләне асыҡлау мөмкинлеге булыр. Килгән аҡсағыҙ бик тиҙ бөтөр. Ҡыҫала (22.06 – 23.07) Еңел көндәргә артыҡ өмөт итмәгеҙ. Ауырлыҡтар күбәйгәндән-күбәйер. Бында үҙегеҙҙең дә ғәйебегеҙ күптер – һуңғы ваҡытта артыҡ ял иттегеҙ һымаҡ. Был арала бөтөн үҙгәрештәр һеҙҙең файҙаға булыр. Арыҫлан (24.07 – 23.08) Башҡаларҙан күпте өмөт итмәгеҙ. Был көндәрҙә мөмкинлектәрегеҙ әҙәйер. Иғтибарлы булыуығыҙ арҡаһында ғына шаршамбыла хаталар ебәрмәҫһегеҙ, моғайын. Шишәмбелә һирәк осраҡ торған бәхетле мәлде көтөгөҙ. Ҡыҙ (24.08 – 23.09) Был арала һүҙегеҙ бигерәк тә үтемле булыр. Ҡайһы бер дошманығыҙҙы ла үҙегеҙҙең яҡҡа ауҙараалырһығыҙ. Яҡын кешеләрегеҙ ҙә йомоштары менән йыш бимазалар. Үлсәү (24.09 – 23.10) Өмөтлө осор. Бәғзеләр үҙ эштәрен, ҡағыҙҙарын тәртипкә килтерер. Йондоҙҙар иҫкергән һәм кәрәкмәгән әйберҙәрҙән мөмкин тиклем ҡотолорға кәңәш итә. Йомала һеҙҙең өсөн яңы мөмкинлектәр асылыр. Саян (24.10 – 22.11) Мәл әүҙемдәр өсөн уңайлы. Кемдер үҙен яңы эштә һынап ҡарар. Тик бының йомғаҡтарын оҙаҡ көтөрһөгөҙ, моғайын. Ошо көндәрҙә бик күптән күрмәгән кешенән хәбәр алырһығыҙ. Уҡсы (23.11 – 21.12) Үҙгәреүсән кәйефегеҙ бер аҙ өҫтәмә ҡыйынлыҡ тыуҙырыр һымаҡ. Шулай ҙа был һиҙелерлек юғалтыуҙарға килтермәҫ. Шаршамбыла ғына үҙ фекерегеҙҙе башҡаларға еткереү ауырлашыр. Алған аҡсағыҙ тиҙ генә бөтөр. ӨМӨТБАЙ.",Йондоҙнамә (23 февраль – 1 март),0,analytics,Махсус биттәр,2238,https://ye102.ru/articles/mahsus/2026-02-21/yondo-nam-23-fevral-1-mart-4576479,2026-02-21T00:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКүпчелек инатьләр көнкүреш сәбәпләр белән, яки хәмер кулланганнан соң эшләнгән. Бергәләшеп эчеп утырган чакта сугыштан кайтканнар еш кына танышларына, күршеләренә яки очраклы кешеләргә һөүм итә, дип искәртелә.  Еш кына сугыш ветераннарының туганнары да ""үлем куркынычы"" астында, диелә язмада. Ике ел эчендә Украинадагы сугышта булып Русиягә кайткан хәрбиләрнең кулыннан әрәхәтләнүчеләрнең саны ике йөздән артып киткән, аларның йөздән артыгы һәлак булган, калганнары авыр яралар алган. Моны медиада һәм мәхкәмәләрнең эш кәгазьләрендә булган мәгълүматларны өйрәнеп, ""Вёрстка""исәпләп чыгарган. Басма бу инаятьләр белән бәйле кешеләрнең 91 е - сугышта булганнан соң ярлыкау алган элекке тоткыннар, 84 е - башка хәрбиләр дип яза. Иң ""киң таралган"" инаять — кеше сәламәтлегенә аңлы рәвештә гомергә куркыныч тудырырдай авыр зыян китерү булган. Сугыштан кайтучылар шундый кимендә 87 инаять кылган, алар нәтиәсендә 18 кеше үлгән, 70 кеше итди имгәнгән. Күпчелек инатьләр көнкүреш сәбәпләр белән, яки хәмер кулланганнан соң эшләнгән. Бергәләшеп эчеп утырган чакта сугыштан кайтканнар еш кына танышларына, күршеләренә яки очраклы кешеләргә һөүм итә, дип искәртелә. Еш кына сугыш ветераннарының туганнары да ""үлем куркынычы"" астында, диелә язмада. ""Вёрстка"" 134 хөкем карарын анализлаган, аларның өчтән икесендә хөкемдарлар сугышта катнашуны йомшартучы сәбәп буларак исәпкә алган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Украинадагы сугыштан кайткан Русия хәрбиләре ике ел эчендә 200 дән артык кешене үтергән һәм имгәткән,1,news,Яңылыҡтар,1527,https://www.azatliq.org/a/ukrainadagi-sugishtan-kaytkan-rusiya-harbilare-ike-el-echenda-200dan-artik-keshene-utergan-ham-imgatkan/32920355.html,2024-04-25T14:00:55+03:00
"В государственном академическом русском драматическом театре пройдет спектакль «Луна и листопад» по повести «Помилование»  М. Карима в постановке М. Рабиновича.  На него приглашены участники СВО и их семьи. Почетные гости фестиваля художники Юрий Сивачев и Андрей Дареев проведут мастер-классы. Они создадут портрет ветерана боевых действий и разберут тонкости создания композиции в батальной живописи. В деловой программе фестиваля заседание совета при главе республики по вопросам развития культуры и искусства, а также семинар «Музеи и герои: новые подходы к патриотическому воспитанию» с участием представителей Центрального военно-морского музея имени императора Петра Великого и Центрального музея Вооруженных сил РФ. В день рождения Героя России генерал-майора Минигали Шаймуратова почетные гости возложат цветы к памятнику легендарному полководцу. Вечером на Советской площади пройдет финал всероссийского открытого конкурса патриотической песни «Время героев» с награждением победителей. Перед зрителями выступят участники конкурса, эстрадно-джазовый оркестр Башкирской государственной филармонии, творческие коллективы министерства обороны и заслуженная артистка России Ольга Кормухина. Начало в 18.00, вход свободный (0).",Бөгөн Өфөлә Армия мәҙәниәте көндәре тамамлана,0,analytics,Иҡтисад,1232,https://shonkar.com/news/i-tisad/2025-08-27/b-g-n-f-l-armiya-m-ni-te-k-nd-re-tamamlana-4363572,2025-08-27T11:50:00+00:00
"Был юлы инде ҡул да буш түгел. Мин сепрәк моҡсай тотҡанмын, өләсәйем - тимер тас. Тас тулы. Эсендә йүкә йыуғыс, миндек, кер һабыны. Моҡсай эсендә таҫтамал, алмаш кейем ята. Бына белдегеҙ инде беҙҙең ҡайҙа барғанды. Эйе, мунсаға китеп барыуыбыҙ. Яңғыҙ йәшәгән әбейҙәр ҡыштың ҡаты селләһендә яғылған мунса әрәм булмаһын тип мунсаға саҡырыша ине. Сөнки шул уҡ утын яғыла, әллә күпме һыу йылытыла. Ә инеүсе берәү генә. Эҫе лә, һыу ҙа артып ҡала. Тағы ике-өс кешегә етерлек була әле ул. Шунда теге әхирәт-әбейҙәр иҫкә төшә. Мәле еткәс кенә әйтелә. Кис еткәндә уйламаҫтан сығып китәһең. Хужабикә беҙ барыуға инеп сыҡҡан. Әйҙүк, йәһәт тә йәһәт, тип мунсаға ебәрә. Ул ваҡыттарҙа мунсалар ҡара ғына ине. Мунса ҡара булһа ла, ҡырып йыуылған, таҙа. Утын йәлләп тормай ҡыҙыу яғалар. Мунсаға инеү менән ташҡа һыу һибеп ебәрә өләсәйем. Ша-а-ж-ж итеп ҡала таш. Сабынғың киләме-юҡмы һорап тормай, сабындыра ла башлай. Сәсемде эркет менән йыуып, ҡаты ышҡып, мине сырылдатып сайындырып та ебәрә. Сырылдауым да шунан: әллә нишәп ҡолағыма һыу инә тип ҡурҡа инем. Сайындырып, ҡоротоп, ике ҡат байка күлдәк кейҙерә, башыма яулыҡ, аяғыма ике ҡат гамаш, йөн нәски, быйма, бәлтә, башыма тағы ла дебет шәл, бөтәһенең өҫтөнән шаҡмаҡ шәл бәйләй. Мунса эҫе, мин ҡат-ҡат кейенгәнем, ыш-пыш киләм. Шунан мине теге әбейҙең өйөнә индерә лә үҙе мунсаға китә. Ул ваҡытта инде хужабикә мине саҡ сисендереп сәй эсергә ултырта. Өләсәйем мунсанан сыҡҡансы, өй эсендә булған серҙәрҙе теге әбейгә сисеп биреп, тирләп-бешеп сәй эсәм. Өҫтәтеп-өҫтәтеп тороп. Өләсәйем сыҡҡас, тегеләр тағы сәй эсә. Мин инде мунсанан, тәмле сәйҙән һуң иҙрәп әүен баҙарына китә генә башлаһам, өләсәйем ""ҡайттыҡ"" ти. Мине тағы ла кәбеҫтәләй итеп кейендереп ҡайтырға сығабыҙ. Ҡулда шул уҡ тас, моҡсай. Ҡар аяҡ аҫтында шығыр-шығыр, ҡыршт-ҡыршт. Иҫләүемсә, өс әбейҙең мунсаһына йөрөгәнбеҙ. Өләсәйем дә буш ҡалмай, мунса яҡҡан һайын береһенә әйтергә тырыша. Оҡшай ине миңә шулай мунсаға йөрөүе. Тик бер ваҡиғанан һуң туҡтаным. Өләсәйем әрләп тә ҡараны, тыңлата алманы. Аҙаҡ үҙендә генә миңә тип йыш мунса яғырға тырышты. Ете йәштәр тирәһе ине. Мин Зөһрә менән клубҡа һинд киноһына киттем. Кино ҡарау һирәк эләгә. Кино клубта йыш булһа ла, һирәк ебәрә ине шул өләсәйем. Шулай, кинәнеп китеп кино ҡарап ултырһам, клубтың ишеге шар асылды. Бөтәһе лә ишек яғына ҡараны. Унда ҡулына тас тотҡан өләсәйем тора ине. Бәләкәй генә клубты яңғыратып: ""Фирүзә, әйҙә мунсаға! ""- тине. Минең ҡайһы тирәлә ултырғанымды ла белмәй, әммә клуб эсендә бар икәнемде белә. Мин оялышымдан ултырғысҡа һеңдем. Өләсәйем тағы берҙе ҡаты ғына итеп ҡабатланы: ""Фирүзә, әйҙә мунсаға! "" Һикереп тороп өләсәйемә эйәргәнемде һиҙмәй ҙә ҡалдым. Мунса шәп нәмә лә ул, тик ҡаралмай ҡалған кино, йәштәштәреңдең пырхылдап көлөүҙәре мине ғәрләндерҙе лә ҡуйҙы. Шунан башлап кеше мунсаһына барманым. Фирүзә Әбдрәхимова иҫтәлектәренән. Ә шулай ҙа мунсаға булған һөйөү һүнмәне, һүрелмәне. Шыңғырлап торған һыуыҡта, ҡарҙы шығырлата баҫып атлап барыу үҙе бер бәхет ул. Эҫе мунсанан сығып һалҡын һауаны күкрәк тултырып тын алаһың да: ""О, шәп булды, иртәгә тағы яғырға кәрәк, ""- тигән уй менән өйгә йүнәләһең. Беҙҙең МАХ каналына ҡушылығыҙ!",Һинд киноһынан. ҡара мунсаға,0,analytics,Йәмғиәт,3123,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-12-28/ind-kino-ynan-ara-munsa-a-4523040,2025-12-28T00:21:00+00:00
"Иглин районында «Кадрҙар» милли проекты (национальный проект «Кадры»)  ярҙамында яңыртылған кадрҙар үҙәге асылды. Ул – республикала эшләп килгән 69 мәшғүллек үҙәгенең яңыртылғандан һуң асылған 52-һе, тип хәбәр иттеләр республиканың Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығынан. Иглиндәге яңы кадрҙар үҙәгенең дизайны «Рәсәй эше» брендының заманса стилендә башҡарылған. Иркен бинала мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр өсөн шарттар булдырылған, махсус балалар зонаһы бүленгән. Һанлы сервистар сиратта көтөүҙе кәметергә, ситтән тороп эш итергә һәм онлайн яҙылырға мөмкинлек бирә. – Бындай заманса майҙансыҡты асыу районыбыҙҙың социаль инфраструктураһын үҫтереүҙә ҙур алға китеш булды. Яңы мәшғүллек үҙәге Иглин районының хеҙмәт баҙарын барыһы өсөн дә уңайлы яһап, эш эҙләүселәр һәм эш биреүселәр өсөн хеҙмәттәшлек урынына әүереләсәк, - тип билдәләне Халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәгенең территориаль бүлеге начальнигы Игорь Вязов. Яңыртылған милли проекттар, ил Президенты Владимир Путиндың Указына ярашлы, 2025 йылдан тормошҡа ашырыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Яңыртылған кадрҙар үҙәге эш башланы,0,analytics,Милли проекттар,1150,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-01-06/ya-yrtyl-an-kadr-ar-ge-esh-bashlany-4529722,2026-01-06T12:30:00+00:00
"быуат башы башҡорт әҙәбиәтенә ҡеүәтле ағым булып һәҙиә Дәүләтшина, Мәлих Харис, Сәләх Кулибай, Кирәй Мәргән, Ҡадир Даян, Мостай Кәрим быуыны килеп инә. Әҙәбиәтте улар революцион романтика, ысынбарлыҡҡа яңыса ҡараш, яңы кеше образдары менән байыта. Заманға ауаздаш драмалар, комедиялар, трагедиялар тыуа, актуаль темаларға арналған очерктар ишәйә. Поэзияла ода, миниатюра, баллада, сонет, шиғри роман барлыҡҡа килә. Тап ошо осорҙа әҙәбиәткә килеп, үҙенең ижады һәм тормошо менән ҡаһарманлыҡ өлгөһө күрһәткән Һәҙиә Дәүләтшина — башҡорт әҙәбиәтенең һәм башҡорт милләтенең оло ғорурлығы, халҡыбыҙҙың рухи көсөн, ҡеүәтен, яҡты талантын раҫлаусы күркәм шәхестәребеҙҙең береһе. Шәхес культы, тоталитар режим осоронда нахаҡҡа хөкөм ителеп, күп йылдар буйы михнәт һәм ғазап сигеп йәшәргә дусар ителеүгә ҡарамаҫтан, үтә ауыр шарттарҙа ул башҡорт әҙәбиәтендә иң яҡшы ҡаҙаныштарыбыҙҙың береһе тип баһаланыр бөйөк әҫәр — «Ырғыҙ» романын тамамлай һәм шуның менән ил алдында сикһеҙ ихтирам яулай. Билдәле рус яҙыусыһы Леонид Соболевтың РСФСР яҙыусыларының Беренсе съезында һөйләгән докладында (1958 йыл) ошо мәшһүр әҫәр хаҡында әйткән һүҙҙәрен иҫкә төшөрәйек: «Һәҙиә Дәүләтшинаның «Ырғыҙ» романын белмәй тороп, — ти ул, — башҡорт халҡының тормошон аңлау мөмкин түгел». Атаҡлы ҡаҙаҡ яҙыусыһы, Ҡаҙағстан Фәндәр академияһы академигы Сабит Моҡанов Һәҙиә Дәүләтшинаны үҙ ваҡытында Шәреҡ ҡатын-ҡыҙҙары араһынан сыҡҡан беренсе талантлы романсы тип атай һәм уның, үҙ яҙмышындағы ҙур ауырлыҡтарҙы еңеп сығып, халыҡ тормошо тураһында монументаль роман тыуҙырыуын ысын мәғәнәһендә ижад батырлығы тип баһалай. Сабит Моҡанов әйтеүенсә, «шуның менән яҙыусы үҙенә мәңгелек һәйкәл ҡойоп ҡалдырҙы». Ғәҙел һәм хаҡлы баһа был. Әйткәндәй, һоҡланғыс ижады һәм бөтөн ғүмере менән үҙ халҡының рухи бейеклеген билдәләгән әҙиптәр тарихта айырыуса хөрмәткә лайыҡ. Һ. Дәүләтшина шәхесе һәм таланты башҡорт донъяһында М. Аҡмулла, Ш. Бабич, М. Буранғол һымаҡ фажиғәле яҙмышҡа дусар ителгән бөйөк әҙиптәр һәм бөйөк шәхестәр менән бер рәттә тора. Уның яҡты исеме халҡыбыҙҙың йөрәк түрендә урын алған. Һәҙиә Дәүләтшинаның ғүмере еңелдән булмай, әммә уның ихтыяры һынмаған, сәләмәтлеге ҡаҡшаһа ла, рухы ҡоростай ныҡ булған. Әҙибәнең ижады ғалимдар тарафынан яҡшы өйрәнелгән. Марат Минһажетдиновтың «Һ. Дәүләтшина ижады» (1966), авторҙар коллективының «Һ. Дәүләтшина тураһында иҫтәлектәр» (1983), Ғәзим Шафиҡовтың уның тормошо тураһындағы Ырғыҙ ҡыҙы тигән публицистик мәҡәләһе ошо хаҡта һөйләй. Шулай уҡ Гөлсирә Ғиззәтуллина Һәҙиә тигән роман ижад итте. Замандаштары хәтерләүенсә, Һәҙиә Дәүләтшина иҫ киткес изге күңелле кеше, ҙур талант эйәһе булған. Кешене өмөт йәшәтә, тибеҙ. Эйе, өмөт һүнһә, кеше лә бирешә, йәшәүенең мәғәнәһе ҡалмай. Ә Һәҙиә Дәүләтшина — бер ваҡытта ла яҡты киләсәккә өмөт өҙмәй, тормош елдәренә бирешмәй йәшәүсе көслө кеше. Ул – саманан тыш ғазаплы тормош юлы үткән кеше. Уға кисерергә тура килгән ауырлыҡтар баҫымы аҫтында арыҫландай ирҙәр бөгөлөп төшөр, ҡанаттары һыныр, баштарын юғалтырҙар ине. Тик әҙибәбеҙ бирешмәй. Ата-әсәһе уға Һәҙиә тип исем ҡушҡан. Һәҙиә - беҙҙеңсә бүләк тигән һүҙ. Улар үҙҙәренең был сибәр һәм ғәйрәтле ҡыҙҙарының халыҡҡа бөйөк бүләк буласағын белдеме икән? . – тип яҙған заманында башҡорт совет яҙыусыһы, журналист һәм тәржемәсе Ғәйнан Әмири. Яҙыусының әсәһе Гөлйәүһәр инәйҙең хәтирәһенән өҙөк ҡарап китәйек: «Һәҙиәне хөкүмәт йомоштарын үтәп ҡайтып килгәндә ҡулға алғандар, өйгә лә индермәйсә. Хаиндар. Бөтә мөлкәтте тартып алып, фатирыбыҙға башҡа кешеләр килеп тулғас, миңә 5 метрлы кухнябыҙҙы ғына ҡалдырҙылар. Һәҙиә 1943 йыл төрмәнән ҡайтҡансы шунда көн иттем. Өфөлә 8 март исемендәге тегеү фабрикаһында «ручница» булып эшләнем. Фронттан тишелеп, йыртылып, ҡанға батып бөткән шинелдәрҙе килтерәләр. Беҙ шуларҙы тегеп-ямап, кире оҙата инек. Һәҙиә Мордовия төрмәһенән бөтә һаулығын юғалтып, күкрәгенән ҡан төкөрөп ҡайтты. «Книга отличника» ла алып ҡайтты әле ул Сталин лагерынан. Ултырып ҡайтҡас та уға тынғылыҡ булманы. Өфөгә индермәнеләр, эш бирмәйҙәр. Ә бит нисек тә йәшәргә кәрәк. Сулеяла ла, Ҡыйғыла ла йәшәп ҡараныҡ. Ахыр килеп Бөрөлә йәшәргә рөхсәт булды. Балам ниндәй генә йәберләүҙәр күрмәне. Ни хәл итеп йөрәккенәһе түҙгәндер. Уның аҡылы, уның белеме менән төнгө ҡарауылсы ла булды, иҙән дә йыуҙы, ирҙәр мунсаһында мунсасы ла булды. Тик бер нәмәне ҡулынан йолҡоп алырға хәлдәренән килмәне дошмандарҙың. Ул да булһа – ҡәләм. Ҡәләм ҡулынан төшмәне. Төрмәнән бөтөнләй үҙгәреп, хәлһеҙләнеп ҡайтыуына ҡарамаҫтан, көнө-төнө яҙышты. Ашыҡты. Яҙа-яҙа ла тағы китә Өфөгә. «Исмаһам, журналда «Ырғыҙ буйҙарында»мдың бер бүлеген баҫтырырға ине», — тип өмөтләнде. Юҡ шул. Күпме генә өмөтләнеп йөрөһә лә, Өфөгә барған һайын бер нисә йылға ҡартайып ҡайта ине. Ул замандағы яҙыусыларҙың яҙмыштарын хәл итеп ултырған «түрәкәйләрҙән» үтеп, бер кем дә баҫтырырға ҡыймай. Хәҙер Һәҙиә, Ғөбәй кейәү ҡалдырған емештәргә эт-ҡош кинәнә. Үҙ ҡулдарым менән биреп ебәрҙем бит. «Иманыңа ышанғандай миңә ышан. Һәҙиәнең архивтарын миңә бир, үҙем һаҡлармын», — тип быуынға төштөләр. Шулай итеп, нышып тултырылған бер тоҡ архив санаға һалып һөйрәп алып кителде. Күҙ нурымдың күкрәк ҡаны менән яҙған нәмәләрен. Ҡәһәрле әсе яҙмыш! » Һәҙиә Дәүләтшина ғүмеренең һуңғы минутына ҡәҙәр күңел тшнклгнә бирелмәгән, ижади илһам, асыҡ аң, ҡанатлы уй-тойғолар менән йәшәгән. Әҙибә тураһында иҫтәлектәрҙең береһендә мәшһүр яҙыусының ошондай һүҙҙәре килтерелә: «Мине яҡыныраҡ белгегеҙ килһә, «Ырғыҙ» романын уҡығыҙ. Минең бтә йәнем, саф йрәгем — шул романда». Ысынлап та, уның ауыр яҙмышы ла, оло ҡаһарманлыҡҡа тиң ижады ла ошо әҫәрҙә сағыла. Регина Мәғәсүмова.","Мине яҡыныраҡ белгегеҙ килһә, Ырғыҙ романын уҡып сығығыҙ!",0,analytics,Мәғариф,5526,https://amanat.su/articles/egetlek-m-kt-be/2025-03-05/mine-ya-ynyra-belgege-kil-yr-y-romanyn-u-yp-sy-y-y-4161188,2025-03-05T09:00:00+00:00
"Кем ул бөгөнгө заман китапханасыһы? – Ул – сағыу, аралашыусан, ҡыҙыҡһыныусан, белемле, уҡымышлы, донъяға ижади, уҡыусыларына фәлсәфәүи ҡараш тота алған шәхес. Кешеләр менән еңел аралаша белгән, адекват һәм креатив. Әҙәбиәт менән яҡындан таныш, шулай уҡ бөтөн яңылыҡтарҙы ла ҡабул иткән һәм анализлай алған. Йәш быуындың талаптарын да ҡәнәғәтләндерерлек, йәғни яңы быуын субкультураларын аңлаған, –  тип яуаплай Рәзилә Риф ҡыҙы, унан тағы ла дауам итә, – Китапхана системаһына мәғлүмәт технологияларын индереүсе, мәғлүмәт ресурстарын үҫтереүсе һәм эшкәртеүсе. Уҡыуҙы ҡыҙыҡлыраҡ итеүгә психология, педагогика, социология, әҙәбиәт, интернет-технология һәм веб-дизайн алымдарын ҡулланып эш итеүсе белгес. Ә бына балалар китапханаһына кескәйҙәрҙе, үҫмерҙәрҙе йәлеп итә алыу өсөн, үрҙә һанап кителгәндәргә өҫтәп, бәләкәстәрҙе һәм балалар әҙәбиәтен яратыу кәрәк. Рәзилә Риф ҡыҙы әйтеүенсә, был йүнәлеш бик ҙур миссия үтәй: иртәгәһе көн мәҙәниәтенә нигеҙ һала. Уҡыу ғәҙәте баланан яҡшы үҫешкән  эстетик  тойомло,  белемле,  зыялы  кешене   формалаштыра. Бының өсөн бәләкәстең ҡыҙыҡһыныу даирәһе яһалған ваҡытты тотоп өлгөрөү зарур. Тимәк, был мәл ни тиклем иртәрәк башланһа, шул тиклем баланы китапҡа ғашиҡ итеү мөмкинлеге ҙурыраҡ. Тап ошоноң өсөн эшләй һәм көрәшә лә икән балалар китапханалары. – Беҙгә уҡытыусы ла, хатта режиссер һәм әртискә лә әйләнеп китергә тура килә – шунһыҙ булмай. Ҡыйыуһыҙ ғына ишек асып ингән балаҡайға иғтибар итмәй йәки әсәһе етәгендә беренсегә тупһа ашатлаған тәнәйгә яҡты йөҙ күрһәтмәй ҡара. Улар бында башҡаса килмәйәсәк тә, китапхана бит баҡса түгел, көсләп алып килеп ҡалдырырға. Бала менән уртаҡ тел таба һалырға, уны китаптар һәм башҡа ҡыҙыҡлы нәмәләр менән әүрәтергә, ошо бүлмәлә йә иһә залда ул үҙ фантазияларын асасаҡ икәнде төшөндөрөп өлгөрөргә кәрәк. Әгәр беренсе сәйәхәтендә ул китапханала яҡшы мөнәсәбәт һәм мауыҡтырғыс донъя барлығын аңлаһа, икенсе тапҡыр ҙа, өсөнсөгә лә киләсәк. Был әле бала менән бәйләнеш ҡороу тураһында ғына әйтеп үтте китапхана мөдире. Унан тыш, бүлектә   балалар   өсөн   аҙнаһына өс сара үтеп тора. Ауыл мәктәбендә белем алған биш йөҙ уҡыусының һәр береһенең зауығына тура килерҙәй темалар һайлана. Күберәк уҡылған китаптар, авторҙар буйынса  монитор   күҙәтеү   алып  барыла һәм шул  нигеҙҙә  уйын,    музыкаль кисә, ярыш, викторина, анкета, осрашыу рәүешендә  саралар   ойошторола. Аҙаҡ шулар  буйынса мәҡәләләр яҙыла, фотолар, видеолар яһала һәм ауыл-район кимәленә сығарыла. Йәғни, балаларҙың мәҙәни тормошо башҡаларға үрнәк итеп күрһәтелә, ҡатнашыусыларға ла ҡанат ҡуя. Үҙенә күрә шундай тәрбиәләү һәм китапханаға йәлеп итеү алымы икән. Китапхананың киләсәге бармы? Компьютер һәм нанотехноло- гиялар заманында китапханаларҙың кәрәге бармы һуң, тигән һорауҙы ла йыш ишетергә тура килә. Был мәсьәлә Рәзилә Риф ҡыҙын һәм уның Рәсәй, шулай уҡ республика буйынса меңәрләгән коллегаларын да борсой. Үҫеп килгән быуындың китапхана хеҙмәтләндереүе ололарҙыҡынан ярайһы айырыла. Тап шуның өсөн дә балалар һәм үҫмерҙәр махсус китапхана хеҙмәтләндереүе хоҡуғына эйә, был «Китапхана эше тураһында»ғы Федераль закон менән дә нығытылған. Киләсәк быуындың рухи һәм шәхси үҫеше махсус учреждениеларҙың, шул иҫәптән мәҙәниәттең дә иғтибарын талап итә. Балалар  китапха-наларының  төп   бурысы – кескәйҙәргә шәхес булараҡ нығыныуҙа китап уҡыу-уҡытыу менән ярҙам итеү. Уларҙың интеллектуаль, рухи, әхлаҡи сифаттарын ыңғайға көйләү. Өсөнсө мең йыллыҡтың тулы ҡанлы граждан-дарын тәрбиәләү. Тәжрибәле китапханасының һөйләүенсә, улар тап ошо йүнәлештә эшләй ҙә. Балаларҙы һәм уларҙың ата-әсәләрен уҡыуға йәлеп итеүсе  акциялар үтә, йәш быуынды патриотик, рухи һәм эстетик тәрбиәләүҙә булышлыҡ итәләр, эскелек, наркомания, тәртип боҙоуҙарға, насар ғәҙәттәргә ҡаршы мәғлүмәти профилактика алып барыла. Бөгөн иһә крайҙы өйрәнеү өлкәһе лә алға киткән, был балала тыуған төйәген белеүгә һәм яратыуға булышлыҡ итә. Кескәйҙәр һәм үҫмерҙәр менән дә эшләү үҙенсәлектәрен беләләр,  ошо мөмкинлектәре аша йәш уҡыусыларҙың ихтыяждарын  ҡәнәғәтләндерә алалар ҙа. Ҡыҫҡаһы, балалар китапханаһы – ғаиләгә лә, мәктәпкә лә оло ярҙамсы ул. «Компьютер ҙа,  электрон  китаптар ҙа, башҡа заман технологиялары ла китапханала булған атмосфераны бирә алмай. Бөгөнгө был учреждениелар китап  менән генә тәьмин итмәй  бит,   ул   үҙ-ара  аралашыу, социумда урыныңды таба белеү, үҙаңды барлыҡҡа килтереү һәм фекер йөрөтөргә өйрәтеүгә лә ҡайтып  ҡала.  Шунлыҡтан  мин, әгәр әлеге быуын аңлы булып үҫеп етеп, киләсәк приоритеттарын дөрөҫ ҡуя белһә, китапханаларҙың ғүмере өҙөлмәҫ, белем шишмәһе китаптың урыны  һәр өйҙә, һәр өҫтәлдә булыр әле, тигән өмөттәмен», – ти әңгәмәсем. Амин, тиергә генә ҡала китапханасының был илһамлы һүҙҙәрен   йөпләп,   беҙ  ҙә  шулай   булыуын теләйбеҙ. Ғаиләм – ҡәлғәм Тормош иптәше Риза Ишназаров менән ике бала тәрбиәләй Рәзилә. Улдары Арсланға – 14, ҡыҙҙары Дианаға 11 йәш. Балаларҙың тап үҫмер сағы. Уларҙы тулыһынса эшкә, уҡыуға һәм буш ваҡыттарын файҙалы тотоноуға өйрәтергә тырышалар. Арслан футбол, баскетбол түңәрәктәренән тыш йәш хәрби- патриотик  клубта  шөғөлләнә.   «Егет кеше илһөйәр булып үҫергә һәм кәрәк саҡта ғаиләһе, иле мәнфәғәттәрен ҡайғырта белергә лә тейеш.  Бөтөн  был  сифаттарҙы уға  беҙ,  ата-әсәләр,  һалырға  бурыслы»,  – тигән фекерҙә әсә. Ике бала ла халыҡ бейеүҙәре менән мауыға. Шунлыҡтан уларҙың юҡ-бар менән булашып йөрөрлөк ваҡыты юҡ. Мәктәптән һәм үҙ шөғөлдәренән бушап ҡайтҡанда, ғаилә өйҙә йыйылғанда инде эңер төшкән була һәм барыһы бергә тик киске аш өҫтәле артында ғына күрешә ала. Атайҙары Бүребай тау-байыҡтырыу комбинаты шахтаһында шартлатыусы булып эшләй, ул да ауыр һәм хәүефле хеҙмәте менән балаларына өлгө күрһәтә. «Мин уны тап шул яуаплы һәм төптән уйлап хәл итә белеү сифаттарына ҡарап һайланым да, – тип ихлас йылылыҡ менән йәшлек хәтирәләрен барлай Рәзилә. – Әле ун беренсе синыфта ғына уҡығанда Баймаҡҡа туйға барғайным, шунда таныштыҡ. Армия хеҙмәтенән яңы ҡайтҡан, заводта эшләп йөрөй. Бик етди егет ине. Күптәр уның тураһында, «ышаныслы, ныҡ холоҡло, тыныс», тигән мәғлүмәт бирҙе. Шул осрашыуҙан һуң хаттар алышып торҙоҡ. Унан мин Өфөгә китапхана техникумына уҡырға","Яҡшы китап, татыу ғаилә, файҙалы хеҙмәт тураһында. Миләүшә Ҡаһарманова",0,analytics,Беҙҙең тышлыҡта,6067,https://bashkizi.ru/articles/be-e-tyshly-ta/2025-04-25/ya-shy-kitap-tatyu-ail-fay-aly-he-m-t-tura-ynda-mil-sh-a-armanova-4211313,2025-04-25T12:00:00+00:00
"Бына бөгөн дә район үҙәгенә Иҫке Мөсәт һәм Ғәләкбәрҙән мунсалар килеп етте. Иҫке Мөсәт ауылының егеттәре - шәхси эшҡыуар Данир Муллағәлиев, Динар Муллағәлиев һәм Илназ Бикмөхәмәтов ағымдағы йылда икенсе мунсаны эшләп тапшырырға алып килгәндәр. Район ветерандар советы рәйесе Олег Ғәлиев: -Иҫке Мөсәт еггетәре эшләгән мунсаны үрнәк итеп ҡуйырлыҡ. Бик ыҡсым, ҡулайлы итеп эшләнгән. Уның размерҙарын алып, башҡаларға ебәрергә иҫәп тотам. Был өс егеткә рәхмәттән башҡа һүҙ юҡ, шәп кешеләр. Әле тағы ла Иҫке Собханғолда һәм Ҡыпсаҡта мунсалар төҙөлөү өҫтөндә. Йәмғеһе 32 мунса әҙерләгәнбеҙ, - ти. Ғәлиәкбәр ауылының ир-егеттәре лә икенсе мунсаны тамамлап ҡуйғандар. Бағыусылыҡ ярҙамын Михаил Косарев күрһәтһә, ҡурсаулыҡ хеҙмәткәрҙәре - Рамаҙан Аҫылғужин, Илшат Әминев, Илһам Байғазин, Илфаҡ Байғазин, Хәйҙәр Бикбаев, Илфат Ҡаһарманов, Таһир Сөләймәнов, Руслан Исламбаев, Ғәзим Ишбаев, Әнис Дилмөхәмәтов, Руслан Әхтәмов мунсаны төҙөү эштәрен башҡарған. Руслан Әхтәмов шулай уҡ профилдәр алып килһә, Артур Халиҡов ташлама менән тимер, профилдәр алып ҡайтып биргән. Ауылдың ағинәйҙәре һәр ваҡыттағыса изге эштән ситтә ҡалмаған – мунса эсенә кәрәк-яраҡтар әҙерләгән. МХО яугирының атаһы Ҡорбанғәле Ҡаһарманов һәм Марат Йәнғәлин газ баллондары, мунса өсөн һауыт-һабалар тапшырған.",МХО-ға мунса эшләү буйынса Бөрйән тәүге урында,0,analytics,Ватан,1269,https://tanburz.ru/articles/vatan-a-ynda/2025-12-02/mho-a-munsa-eshl-buyynsa-b-ry-n-t-ge-urynda-4490142,2025-12-02T14:31:00+00:00
"10 июндә температура 30 градусты уҙасаҡ.8 июндән 10-на тиклем ҡояшлы, яуым-төшөмһөҙ буласаҡ. Төндә һауа 20 градусҡаса йылына.11 июндәкөндөҙ 31 градус булып, йәшенләп ямғыр яуыуы көтөлә.12 июндән 15- нә тиклем, температураның бер аҙ түбәнәйеүе көтөлә: көндөҙ – 26, 27 градусҡа тиклем, ә төндә –  17 градусҡаса.20 июндә көндөҙ 21 градус,  төндә 13 градусҡа тиклем температура түбәнәйәсәк. Айаҙағынакөндөҙ 25, төндә 17 градус булыуы фаразлана. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Эҫе көндәр кире ҡайта,1,news,Яңылыҡтар,1113,https://henek.info/news/novosti/2025-06-04/e-e-k-nd-r-kire-ayta-4263843,2025-06-04T10:50:00+00:00
"Тапшырыуҙар Рәсәй мәҙәниәте платформаһында алып барыла. Туймазы театры Башҡортостанда берҙәм мәҙәни киңлеккә сыға алған һигеҙенсе учреждение булды. Уҙған кесаҙнала проект менән таныштырыу сараһы үтте. Унда драма театры сәхнәһендә барған Борһан йорто спектакленән тура тапшырыу ойошторолдо. Сараға район хакимиәте башлығы урынбаҫары Сергей Подоприхин килгәйне. – Күләмле проект Рәсәйҙең төрлө ҡалаларын берҙәм театр һәм филармония киңлегенә берләштереүгә йүнәлтелә. Ул барыһына ла мәҙәни ҡиммәттәрҙән тиң файҙаланыу мөмкинлеген бирә. Виртуаль киңлектә беҙҙең театрҙың да ижадын һөйөүселәр барлыҡҡа килер, тип ышанам, – тине ул. Редакция хеҙмәткәрҙәре Мөнир Сәхиулла улы ҠУНАФИН - баш мөхәррир Әхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙ - баш мөхәррир урынбаҫары Луиза КИРӘЕВА - яуаплы сәркәтип Гөлнара ХӘЛФЕТДИНОВА - бүлек мөхәррире Салауат ӘБҮЗӘР - бүлек мөхәррире Илнур ЮЛБАРЫҪОВ - бүлек мөхәррире Миңзәлә АСҠАРОВА - сайт буйынса өлкән мөхәррир Дилбәр ИШМОРАТОВА - өлкән корректор Фәрзәнә ТУЛЫБАЕВА - биҙәлеш мөхәррире Мөхәрририәт Айгиз БАЙМӨХӘМӘТОВТаңсулпан ҒАРИПОВАГөлсирә ҒИЗЗӘТУЛЛИНАНеля ҒӘЙНЕТДИНОВАТамара ҒӘНИЕВАӘхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙЙомабикә ИЛЬЯСОВАЛуиза КИРӘЕВАЗөлфиә ХАННАНОВАГөлнара ХӘЛФЕТДИНОВАСалауат ӘБҮЗӘРӘмир ӘМИНЕВАзамат ЮЛДАШБАЕВГөлнур ЯҠУПОВАБанкта беҙҙең реквизиттар: журнал «Агидель», ИНН: КПП БИК: кс рсчет Филиал ПАО БАНК УРАЛСИБ в г. Уфа",Туймазы театры спектаклдәрен онлайн ҡарарға була,1,news,Яңылыҡтар,1334,https://agideljurn.ru/news/novosti/2022-10-26/tuymazy-teatry-spektakld-ren-onlayn-arar-a-bula-3004349,2022-10-26T16:29:00+00:00
"Башҡортостанда Бөтә Рәсәй уҡыусылар олимпиадаһының (Вс ОШ) төбәк этабы бара. Ул 12 февралдә башланды, 28 февралдә тамамлана. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Башҡортостанда Бөтә Рәсәй олимпиадаһының төбәк этабы бара,1,news,Яңылыҡтар,555,https://amanat.su/news/novosti/2026-01-20/bash-ortostanda-b-t-r-s-y-olimpiada-yny-t-b-k-etaby-bara-4543491,2026-01-20T12:39:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстан башлыгы резиденциясен саклау өчен 2,5 миллион сум тотачаклар, аны республика бюджетыннан түләячәкләр. Бу хактагы мәгълүмат дәүләт өчен сатып алулар сайтында чыккан, дип иткерә1. Документка ярашлы, Башкортстан башлыгы сараен 1 июльдән 30 сентябрьгә кадәр сакларга туры киләчәк. Бәйгедә иңгән ширкәт Башкортстанның Кырмыскалы районы Вязовка авылы янындагы барлыгы өч тикшереп үткәрү пунктында кораллы сак куярга тиеш. Алар тәүлек әйләнәсе эшләячәк, урынны күзәтеп торырга тиеш булачак. Сак хезмәткәрләре түрәләр яши торган ""Айгөл"" кунакханәсендә дә эшләячәк. Узган ел сентябрь аеннан салып ел ахырына кадәр Кырмыскалы районының Вязовка авылы янына сакчылар куюга 2,5 млн сумтоттылар. Мәгълүмат чаралары элегрәк Башкортстан башлыгы Радий Хәбировныңһәм башкорт түрәләренең шәһәр читендәге сарайлары биредә урнашуын язган иде. Хезмәткәрләр объектлардагы кешеләрнең иминлеген сакларга, гадәттән тыш хәл була калса, аларны эвакуацияләргә тиеш. Моннан тыш территориягә рөхсәтсез чит кешеләрнең һәм хайваннарның керүен булдырмаска, капка-ишекләрнең, йозакларның төзеклеген карап торырга кирәк. Сакчылардан бу объектлардагы мәгълүматларны таратмау, фото-видео төшермәү, тавыш яздырмау таләп ителә. Аларның утлы коралы һәм кул богаулары, илем таяклары булырга тиеш диелгән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Башкортстан башлыгы сараен саклау өчен 2,5 миллион сум тотачаклар",1,news,Яңылыҡтар,1400,https://www.azatliq.org/a/32432372.html,2023-05-29T07:09:13+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБүген, 27 июньдә БМО югары комиссары кеше хокуклары идарәсенең күзәтү миссиясехисапчыгарды. ""Русиянең Украинага һөүме контекстында сивил затларны тоткарлау"" дип исемләнгән хисапта әйтелгәнчә, Украинага бәреп кергәннән бирле, Русия үзе басып алган ирләрдә тоткарланган 70 тән артык гади кешене мәхкәмәсез әзалап үтергән. Хисап авторлары мәгълүматынча, сүз 72 ир-ат һәм биш хатын-кыз турында бара. Кимендә тагын бер тоткарланучы исә ""газаплаулардан, тотылу шартлары аркасында яки тиешле медицина ярдәме күрсәтелмәве сәбәпле"" үлгән.2022 елның 24 февраленнән 2023 елның 23 маена кадәр аралык тикшерелгән. Бу чорда БМО күзәтү миссиясе Русия басып алган ирләрдә 800 дән артык кешене нигезсез тоткарлауларын дәлилли алган. Хисапта әйтелгәнчә Украина да сивил затларны нигезсез тоткарлап, халыкара хокукларны бозган, әмма андый очраклар күпкә азрак булган. Хисап әзерләгәндә БМО белгечләре меңнән артык кешене, тоткарланучыларны, аларның туганнарын, адвокатларны, хокук яклаучыларны һәм түрәләрне сораштырган. Сораштырулар барышында алынган мәгълүматны кабат тикшереп, урыннардагы күзәтүләр, документлар, ачык чыганаклардагы мәгълүматлар белән раслаганнар. Русия БМО хисабына фикер белдермәде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",БМО: Русия 70 тән артык гади украинны мәхкәмәсез әзалап үтергән,1,news,Яңылыҡтар,1307,https://www.azatliq.org/a/32477968.html,2023-06-27T13:16:55+00:00
"С 16 по 23 мая в Уфе состоится Международный фестиваль национальных театров «Туганлык». Фестиваль впервые пройдет с таким названием и в новом качестве: ранее он назывался «фестивалем тюркоязычных театров», теперь его формат расширился. Организаторами фестиваля выступают правительство Башкортостана, республиканский минкульт и Башкирский академический драмтеатр имени Мажита Гафури, руководит дирекцией фестиваля Иршат Файзуллин. Художественный руководитель фестиваля, главный режиссер театра Айрат Абушахманов и театральный критик Айсылу Сагитова отобрали в фестивальную афишу спектакли самых сильных режиссеров. Среди участников — театры Казахстана, Татарстана, Чувашии, Абхазии, Тувы, Хакасии, Дагестана, Северной Осетии, Калмыкии. - В нынешнем фестивале примут участие 14 театров. 12 спектаклей будут показаны в конкурсной, а два — вне конкурсной программы. Так, в конкурсе не будет участвовать специальный гость фестиваля — Псковский театр со спектаклем «Морфий» по мотивам рассказов Михаила Булгакова. Этот спектакль является обладателем премии «Золотая маска» и, думаем, вызовет большой зрительский интерес. Также вне конкурса будет показан спектакль принимающей стороны — Башдрамтеатра имени Гафури, - рассказала «Башинформу» главный редактор театра Динара Каюмова. По сложившейся традиции, в день планируется показывать по два спектакля, их можно будет увидеть на трех площадках — Башдрамтеатра, Национального молодежного театра имени Мустая Карима и Татарского театра «Нур». Новшеством нынешнего фестиваля станет то, что приз «Лучший спектакль» решено не присуждать. Зато появилась новая номинация — «Лучшая работа хореографа». Всего содержание конкурса составят восемь номинаций — в их числе «Лучшая работа режиссера», «Лучшая работа сценографа», «Лучшая женская роль», «Лучшая мужская роль», «Лучшая женская роль второго плана», «Лучшая мужская роль второго плана», «Приз зрительских симпатий». Поскольку на фестиваль приедет много национальных театров, в проведении праздника будут активно задействованы представители диаспор разных народов, проживающие в Башкортостане. Показ каждого спектакля будет сопровождаться культурной программой — выставками, встречами, национальными песнями и танцами. Справка. Фестиваль тюркоязычных театров «Туганлык» был впервые организован в 1991 году. Он был учрежден по инициативе министерства культуры Республики Башкортостан в городе Уфе как яркий и зрелищный праздник сценического искусства республик и стран тюркского мира, сохраняющих высокую театральную культуру, дружбу и добрососедские отношения, основанные на исторической и культурно-языковой общности. Цель фестиваля заключалась в том, чтобы театры разных республик, ограниченные в возможности систематического обмена творческим опытом, могли встречаться, ощущать себя частью единого театрального пространства и оценивать собственную значимость в ряду «братьев по искусству». Ранее «Башинформ» сообщал, что указ Главы республики регламентировал порядок проведения фестиваля каждые 3 года, начиная с 2024 года. С 16 по 23 мая в Уфе состоится Международный фестиваль национальных театров «Туганлык». Фестиваль впервые пройдет с таким названием и в новом качестве: ранее он назывался «фестивалем тюркоязычных театров», теперь его формат расширился. Организаторами фестиваля выступают правительство Башкортостана, республиканский минкульт и Башкирский академический драмтеатр имени Мажита Гафури, руководит дирекцией фестиваля Иршат Файзуллин. Художественный руководитель фестиваля, главный режиссер театра Айрат Абушахманов и театральный критик Айсылу Сагитова отобрали в фестивальную афишу спектакли самых сильных режиссеров. Среди участников — театры Казахстана, Татарстана, Чувашии, Абхазии, Тувы, Хакасии, Дагестана, Северной Осетии, Калмыкии. - В нынешнем фестивале примут участие 14 театров. 12 спектаклей будут показаны в конкурсной, а два — вне конкурсной программы. Так, в конкурсе не будет участвовать специальный гость фестиваля — Псковский театр со спектаклем «Морфий» по мотивам рассказов Михаила Булгакова. Этот спектакль является обладателем премии «Золотая маска» и, думаем, вызовет большой зрительский интерес. Также вне конкурса будет показан спектакль принимающей стороны — Башдрамтеатра имени Гафури, - рассказала «Башинформу» главный редактор театра Динара Каюмова. По сложившейся традиции, в день планируется показывать по два спектакля, их можно будет увидеть на трех площадках — Башдрамтеатра, Национального молодежного театра имени Мустая Карима и Татарского театра «Нур». Новшеством нынешнего фестиваля станет то, что приз «Лучший спектакль» решено не присуждать. Зато появилась новая номинация — «Лучшая работа хореографа». Всего содержание конкурса составят восемь номинаций — в их числе «Лучшая работа режиссера», «Лучшая работа сценографа», «Лучшая женская роль», «Лучшая мужская роль», «Лучшая женская роль второго плана», «Лучшая мужская роль второго плана», «Приз зрительских симпатий». Поскольку на фестиваль приедет много национальных театров, в проведении праздника будут активно задействованы представители диаспор разных народов, проживающие в Башкортостане. Показ каждого спектакля будет сопровождаться культурной программой — выставками, встречами, национальными песнями и танцами. Справка. Фестиваль тюркоязычных театров «Туганлык» был впервые организован в 1991 году. Он был учрежден по инициативе министерства культуры Республики Башкортостан в городе Уфе как яркий и зрелищный праздник сценического искусства республик и стран тюркского мира, сохраняющих высокую театральную культуру, дружбу и добрососедские отношения, основанные на исторической и культурно-языковой общности. Цель фестиваля заключалась в том, чтобы театры разных республик, ограниченные в возможности систематического обмена творческим опытом, могли встречаться, ощущать себя частью единого театрального пространства и оценивать собственную значимость в ряду «братьев по искусству». Ранее «Башинформ» сообщал, что указ Главы республики регламентировал порядок проведения фестиваля каждые 3 года, начиная с 2024 года.",«Туғанлыҡ» халыҡ-ара милли театрҙар фестивалендә 14 театр ҡатнашасаҡ,1,news,Яңылыҡтар,6033,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-04-03/tu-anly-haly-ara-milli-teatr-ar-festivalend-14-teatr-atnashasa-3712184,2024-04-03T10:55:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанда 5924 туган тел укытучысы бар, алар 10 туган тел укыта. Ел саен 50 иң яхшы башкорт һәм урыс теле укытучылары 50 мең сумлык акчалата бүләк ала. Бу максатларга 2,5 миллион сум бирелә. Быел исә республика башлыгы Радий Хәбировакчаларны 100 укытучыга бирергә кушкан. Әлеге мәгълүматны республика премьер-министры Андрей Назаровиткерде, дип яза""Башинформ"". Башкортстан мәгариф министрлыгы тәкъдим иткән карар өлгесендә 50 мең сум акчаны быел 30 башкорт теле укытучысына, 30 урыс теле укытучысына, туган телләрне укытучы 20 кешегә һәм республиканың күптелле мәктәпләрендә белем бирүче 20 укытучыга бирү тәкъдим ителә. Моның өчен өстәмә 2,5 миллион сум кирәк булачак, дип искәрткән Назаров. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Быел Башкортстанда 100 туган тел укытучысына 50 шәр мең сум акча биреләчәк,1,news,Яңылыҡтар,818,https://www.azatliq.org/a/32469365.html,2023-06-21T15:04:55+00:00
"Күрше Татарстандың Туҡай районы Кесе Шилнә ауылында йәш ҡатын менән фажиғә була.  Билдәле булыуынса, ҡатындың йоҡлағанда йөрәге туҡтай. Ҡатын-ҡыҙҙың кинәт вафат булыу сәбәбен патологоанатомдар тикшерә, әлегә улар бер ни ҙә хәбәр итмәй. Ғаиләлә 16 һәм 13 йәшлек ҡыҙҙар, 10 йәшлек малай тәрбиәләнгән.","Йә, Хоҙай! Өс бала әсәһе йоҡлағанда үлгән!",1,news,Яңылыҡтар,298,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-17/y-ho-ay-s-bala-s-e-yo-la-anda-lg-n-4581949,2026-02-17T15:39:00+00:00
"Дорогие друзья! Мы рады пригласить вас на наши мероприятия в октябре. У нас будет много интересного, и мы уверены, что каждый найдет что-то по душе!6 октября, 18:00Чтение на башкирском языке от читательского клуба « »7 октября, 18:30Литературно-музыкальный вечер «Башҡортостан бәхет бишеге»8 октября, 9:00Вышивальный проект «Күҙ нуры» (руководитель: Эльмира Давлетова)10 октября Фотовыставка ко Дню Республики Башкортостан 14 октября, 14:00Презентация книги Анисы Фарраховой «Кто хозяин во дворе? »17 октября, 11:00Презентация книги Мустая Карима «Ғаләмдең дүрт тарафы»22 октября Презентация книги «Уфа моя» карта достопримечательностей города Уфы Список мероприятий будет обновляться. Следите за новостями! Ждём вас в магазине «Китап», ул. Ленина, 26 (ост. Гостиный двор). Приходите, будет интересно! Для дополнительной информации и записи звоните по телефону: «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».","""Аманат""ты ""Китап""та алып була",1,news,Яңылыҡтар,1292,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-10/amanat-ty-kitap-ta-alyp-bula-3962633,2024-10-10T09:27:00+00:00
"3 мең квадрат метрҙан ашыу бинаны төҙөү өсөн 200 миллион һумдан күберәк аҡса тотонолған. Радий Фәрит улы үҙ эшен башлаған объектты ҡарап сыҡты. Беренсе ҡатта эстрада менән тамаша залы, күргәҙмә зонаһы менән фойе, хеҙмәткәрҙәр бүлмәһе, балалар өсөн уйын бүлмәһе, етәкселек кабинеты, китапханалар (ололар һәм балалар бүлеге), компьютер студияһы, костюмдар бүлмәһе урынлашҡан. Икенсе ҡатта тренажер залы, кейем алмаштырыу бүлмәләре, балалар сәнғәт мәктәбе эшләйәсәк. Республика Башлығы үҙәк хеҙмәткәрҙәре менән аралашты, улар Радий Хәбировҡа күптән көтөлгән бүләк өсөн рәхмәт белдерҙе. - Бында балалар өсөн бөтә шарттар ҙа бар, улар беҙҙең түңәрәктәргә ҙур теләк менән йөрөй, өлкәндәр ҙә шөғөлләнергә килә. Күптән көтөлгән бүләгебеҙҙең шундай иҫ киткес матур ҙа, уңайлы ла булыуына ҙур рәхмәт Һеҙгә, -тине Резеда Ғүмәрова. - Минеңсә, ҙур, күркәм мәҙәниәт йорто ҡалҡып сыҡты. Балаларға художестволы үҙешмәкәрлек, сәнғәт менән шөғөлләнеү өсөн мөмкинлектәр бар. Тамаша залы ла ҙур, мәҙәниәт министры беҙҙең театрҙар һәм филармония артистары концерттар, спектаклдәр менән гастролгә килер тип вәғәҙәләне. Бында тормош ҡайнап торорға тейеш. Урғаҙала һыу менән тәьмин итеү мәсьәләһен хәл итергә кәрәк әле. Баймаҡ районында егәрле халыҡ йәшәй, беҙ районға үҫешергә ярҙам итербеҙ, – тип һөйөндөрҙө Радий Хәбиров. - Урғаҙа ауылы ҙур, өс меңгә яҡын кеше йәшәй. Шуға күрә, ошондай мәҙәни усаҡ өсөн республика Башлығы Радий Фәрит улына, Хөкүмәткә ҙур рәхмәт. Ленин орденлы Йылайыр совхозы бөткәндән һуң тормош туҡтап ҡалғандай булғайны. Радий Хәбиров килгәс был хәл ыңғайға үҙгәрҙе. Уның беҙҙең тарафтарға беренсе килеүе түгел. Әле бына тағы беҙ күтәргән социаль мәсьәләләрҙе, айырыуса һыу мәсьәләһе иғтибарҙа булыуын әйтте. Халыҡтың проблемалары күҙ уңынан ысҡындырылмаһа, хәл ителһә, халыҡ та дәртләнеп йәшәй бит ул. Йәштәр ҙә ситкә китмәҫ, -тине әүҙем йәмәғәтсе Фәридә Исмәғилева. Шулай уҡ Баймаҡта Башҡортостандың күренекле дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре Зекериә Шәрәфетдин улы Аҡназаровтың бюсы асылды. Һәйкәл Урал аръяғы агросәнәғәт колледжы алдындағы майҙанда ҡуйылды. Асыу тантанаһында Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың булыуы сараға мәртәбә өҫтәне. Бюстың авторы-Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған рәссамы, республиканың Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, скульптор Хәниф Хәбибрахманов. Дәүләт эшмәкәренең улы Фәнил Аҡназаров атаһына һәйкәл ҡуйғандары өсөн рәхмәтен белдерҙе. - Атайым күренекле шәхес булды. Үҙенең эшендә ул мәғарифҡа ла, сәнәғәткә лә, ауыл хужалығына ла ҙур иғтибар бүлде. Әммә беҙгә лә, биш улына ла, иғтибар бүлергә өлгөрҙө, – тине Фәнил Аҡназаров. - Республика етәкселегенә Һәм шәхсән Радий Фәрит улына атайымдың яҡты исемен Башҡортостандың алдынғы колледждарының береһенә биреп мәңгеләштергәндәре өсөн рәхмәт. Тантана аҙағында төбәк Башлығы Зекериә Аҡназаровтың бюсына сәскәләр һалды һәм дәүләт наградаларын тапшырҙы. Был бюст ҡалабыҙҙың биҙәгенә әүерелде. Уны ҡуйыуға көс һалыусыларҙың барыһына ла рәхмәт! Гүзәл Сәлихова.",Урғаҙала яңы үҙәк асылды!,0,analytics,Ваҡиға,2959,https://tamasha-rb.ru/news/proisshestviya/2025-02-05/ur-a-ala-ya-y-k-asyldy-4109367,2025-02-05T14:01:00+00:00
"Из более чем 24 тысяч заявок были отобраны 100 пар из 55 регионов, которые активно развивали культуру наставничества через практическую работу и совместное создание проектов. Поздравляем победителей с заслуженными Дипломами! Сертификат дает право стать экспертом на конкурсах. Мы гордимся вашими достижениями! Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Поздравляем победителей трека «Наставничество»!,0,analytics,Мәғариф,432,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2025-12-11/pozdravlyaem-pobediteley-treka-nastavnichestvo-4501987,2025-12-11T09:07:00+00:00
"Хәҙер был егеттең исемен Дүртөйлөлә яҡшы беләләр. Назар Нәжми исемендәге башҡорт гимназияһының синыф уҡыусыһы Айнур Кәбиров Берҙәм дәүләт имтиханында биологиянан – 98, химиянан 100 балл йыйып, күптәрҙе һоҡландырҙы.",Айнур 100 балл йыйҙы!,0,analytics,"Көслөләр, ҡыйыуҙар, етеҙҙәр",214,https://yanshishma.com/articles/k-sl-l-r-yyyu-ar-ete-r/2025-07-04/aynur-100-ball-yyy-y-4302350,2025-07-04T12:30:00+00:00
"Быйыл ул дауам итәсәк һәм Мәскәү, Санкт-Петербург ҡалалары, Липецк өлкәһенә тағы ла Тверь, Мәскәү, Ростов, Төмән өлкәләре, Татарстан Республикаһы, Камчатка, Мурманск, Смоленск өлкәләре ҡушыласаҡ. Эксперимент буйынса, белеүегеҙсә, синыфтан һуң аттестат алыу өсөн ике генә һынауҙы – урыҫ теле һәм математиканан Төп дәүләт имтихандарын һәйбәт биреү етә. Бынан һуң төбәктәге колледж һәм техникумдарға түләүһеҙ урындарға уҡырға инеп, һөнәр үҙләштерергә мөмкин. Был ҡанун синыфтан һуң колледждарға уҡырға инергә теләүселәр өсөн генә. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Тәжрибә дауам итә,0,analytics,Мәғариф,918,https://yanshishma.com/articles/m-arif-ya-yly-tary/2026-01-12/t-zhrib-dauam-it-4534155,2026-01-12T12:49:00+00:00
"С 22 по 27 августа на Советской площади зазвучит классическая музыка на международном фестивале «Романтика осени » и прозвучат патриотические песни на всероссийском конкурсе «Время Героев». Не пропустите также вечер-посвящение Героям России «Наши Маяки» с участием звезд Центрального академического театра Российской Армии и фронтовых творческих бригад. Обратите внимание: в связи с мероприятиями будут введены временные перекрытия дорог. С 15 по 30 августа закрыт участок улицы Пушкина от Цурюпы до Советской. С 21 по 27 августа будет перекрыт квартал от Советской до Ленина, а также Советская улица от Заки Валиди до Пушкина.",Уфимцев ждет культурное погружение: дни Армейской культуры,0,analytics,Файҙалы эштәр,627,https://uchbash.com/articles/godpoleznihdel/2025-08-21/ufimtsev-zhdet-kulturnoe-pogruzhenie-dni-armeyskoy-kultury-4356912,2025-08-21T15:52:00+00:00
"Ул буш ваҡытын һүрәт төшөрөп, пластилиндан һындар әүәләп үткәрә. Ҡыҙҙың күҙенә салынған һәр әйбер үҙенсәлекле ижади эшкә әүерелә, ул ҡурсаҡтарға, әкиәт геройҙарына йән өргәндәй. Хәҙер тегергә лә өйрәнә башланы. Йәсминә уҡыуҙан тыш бассейнға йөрөргә лә, инглиз теле, рәсем һәм тегеү түңәрәгендә шөғөлләнергә лә өлгөрә. Афарин!",Йәсминәнең эштәре,0,analytics,Ижади түңәрәктәрҙә,325,https://yanshishma.com/articles/izhadi-t-r-kt-r-/2026-02-10/y-smin-ne-esht-re-4572138,2026-02-10T12:53:00+00:00
"2025 йылдың һуңғы иртәһе имен башланһын да, көнө, кисе тыныс ҡына үтеп, һәммәһе өсөн дә һәйбәт кенә тамамланып ҡуйһын! Барыбыҙ ҙа һау-сәләмәт булайыҡ! Яуҙағылар иҫән-имен әйләнеп ҡайтһын! Яңы йылда бәхеттә, муллыҡта йәшәргә яҙһын! Амин!",Хәйерле иртәләр!,1,news,Яңылыҡтар,236,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-31/h-yerle-irt-l-r-4525849,2025-12-31T08:00:00+00:00
"фикерләрРусиянең Украинага баскын сугышында Татарстаннан һәм Башкортстаннан кимендә 16 мең кеше һәлак булган. Моны 2 гыйнвар без Татарстаннан кимендә 7358 кеше үлеме турында мәгълүмат таба алдык. Башкортстан исемлегендә кимендә 8686 үлгән хәрби исеме бар. Безнең хисапка күрә, ике республикадан Украинадагы сугышта кимендә 16044 кеше һәлак булган. Әле 3 атна элек кенә, 8 декабрь көнне Азатлык сугышта ике республикадан кимендә 15 мең хәрбинең үлгәненхәбәр иткән иде. Бер айдан да азрак вакытта 500 ләп исем Татарстаннан, 500 ләп исем Башкортстаннан табылды.24 декабрь көнне Азатлык Татарстан исемлегендә һәлак сугышчыларның саны 7 меңнән артуынязган иде. Сугышта һәлак булган хәрбиләр исемлеген Русия күләмендә үлгән хәрбиләр саны белән Башкортстан – беренче урында, Татарстан икенче урында бара. Бу Русия буйлап һәлак булган хәрбиләр исемлеген туплаучы ""Медиазона""проектысаннарыннан күренә. Мобилизациягә эләгүчеләр һәм ихтыярилар үлеме ягыннан – Башкортстан белән Татарстан беренче ике урында. Соңгы арада үлүчеләрнең күпчелеге – Русия саклану министрлыгы белән контракт төзүчеләр (""ихтыярилар""). Үлүчеләр арасында 2022 елда Владимир Путинкушуы белән башланган мобилизация дәверендә сугышка мәбүриләп китүчеләр дә очрый. Русиядә",Азатлык хисабы: Украинадагы сугышта Татарстаннан һәм Башкортстаннан 16 меңнән артык сугышчы үлгән,1,news,Яңылыҡтар,1231,https://www.azatliq.org/a/33638474.html,2026-01-02T13:47:11+00:00
"Башҡортостанда Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү буйынса автономиялы коммерцияға ҡарамаған ойошма һәм «Мираҫ» йәштәр башланғыстарына ярҙам Фонды «Башҡортса интернет-серфинг» проектын ғәмәлгә ашыра. Проектың Тел биҫтәһе тип аталған йүнәлеше 10 видеонан торған балалар контентын булдырыуҙы күҙ уңында тота. Әле интернет селтәрендә был яҙмалар киң популярлыҡ яулай. Унда 10 йәшкә тиклемге 11 бала Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Шәһит Хамматовтың ҡатмарлы һорауҙарына ҡыҙыҡлы һәм тапҡыр яуап ҡайтара. Туған телдә иркен аралашҡан малай һәм ҡыҙҙар республиканың төрлө төбәгенән килгән, ойоштороусылар уларҙы илленән ашыу дәғүәсе араһынан һайлап алған.",Тел биҫтәләре,1,news,Яңылыҡтар,647,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-10/tel-bi-t-l-re-4046036,2024-12-10T15:20:00+00:00
Быйыл Бөйөк Еңеүҙең 80-се яҙын ҡаршылайбыҙ. Ошо айҡанлы районда күп кенә саралар уҙа.,Ветеранда ҡунаҡта,0,analytics,Еңеү,85,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-05-03/veteranda-una-ta-4262354,2025-05-03T11:15:00+00:00
"С тех пор она стала не только любимым местом отдыха для детей, но и настоящей кузницей юных железнодорожников. Сейчас железная дорога является еще и учреждением дополнительного образования. Разработаны общеразвивающие программы, по которым юные железнодорожники обучаются здесь навыкам обслуживания и вождения подвижного состава.",Детская железная дорога в парке имени Ивана Якутова в Уфе открылась в далёком 1953 году,1,news,Яңылыҡтар,329,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-11/detskaya-zheleznaya-doroga-v-parke-imeni-ivana-yakutova-v-ufe-otkrylas-v-dalyokom-1953-godu-3761388,2024-05-11T10:45:21+00:00
"Уфаның милли музеенда ""Келәмнәрнең гаәп бизәге"" күргәзмәсендәКүргәзмәдәге иң яшь осталарның берсе —Миләүшә Абайдуллина, ул әйтүенчә, башкорт паласлары аның ягы Миякә районында туган. Миләүшә үзе дә тукучылар нәселеннән — бабасы, әбисе, хәзер әнисе белән үзе дә палас тукый. Миләүшә бабалары һөнәрен саклауның тагын бер ысулын тапкан — ул башкорт паласы өлгесендә паннолар тукый. Миләүшә белән башкорт паласы үзенчәлекләре, гаилә кәсебе тарихы, милли мотивларны заманча интерьерда куллану турында сөйләштек. — Мин Мифтахетдтин Акмулла исемендәге Башкортостан дәүләт педагогик университетының әнгать графика факультетын тәмамладым. Башкорт паласлары темасына паннолар тукыйм. Минем әбиләрем дә тукыган, бабам да тукыган келәм туку һәнәрем нәселдән килә. Элек станокта тукыганнар, ә мин рам белән тукыйм, аның технологиясе гадирәк. Туку станогыбыз да бар, анысын быел әнием белән Әлшәй районына барып, бер әбидән сатып алдык, хәзер әнием дә тукый. Ул моңа кадәр дә тукый иде, балачакта да тукыган. Безнең әби иртә киткән, бөтен кызларына да бирнә әзерләп өлгермәгән. Картаем туку станогы табып алып, үзе тукый башлаган, әби итешмәгәнне ул әзерләгән. Әлбәттә, балалары да һәрвакыт аның тирәсендә чуалган, ярдәм иткән. Әни балачактагы ул мизгелләрен хәзер дә хәтерли, станок алгач, башта бераз исенә төшерде, һәм бик тиз кереп китте. Миләүшә Абайдуллина— Келәмнәр нинди материалдан тукыла? Сарык йоныннанмы? — Әйе, сарык йоныннан. Гадәттә сатып алабыз. Мәшәкатенә батып, үзең ясарга да була, әмма бу бик күп көч сорый торган, озак эш. Әлбәттә, без дә моңа килербез, хәзер дә башыннан ахырына кадәр бөтен эшен үзе башкарып чыгучы осталар бар — алар еп эрләүдән алып палас сугуга кадәр бөтенесен үз куллары белән эшли. Әбиләрем, әлбәттә, үзләре йон әзерләгән, буяуга манган. Сүз уңаеннан, нәнәем миңа быел үзе кулланган иске буяуларын табып бирде. Шуларны кулланып карарга телим. —Әбиләрең өчен бу акча китерүче кәсеп булгандыр, әйеме? — Нигездә келәмнәр бирнәгә әзерләнгән. Сатканнар да, әлбәттә. Минем картаем, келәм тукудан тыш, сәүдәгәр дә булган. Авылдашлары тукыган паласларны ыеп алып, ерак өлкәләргә сатарга чыгып китә торган булган. Әнием аның әйбер тутырылган авыр-авыр капчыклар күтәреп, муенына еп белән крәндил асып кайтуын искә алып сөйли. Элек бит инде акча булмаган, күбрәк әйбергә алмашканнар. Баласын бер капчык бәрәңгегә алмаштырып кайткан бер әби тарихын беләм, кире кайтышлый аны бер авыл кешеләре ""урман аша йөрмәгез, анда сезне бурлар көтеп тора"", дип, таң атканчы кунарга калдырган, шундый авыр очраклар булган. ""Келәмнәрнең гаәп бизәге"" күргәзмәсе— Ник башкорт паласы дип атала? Алар башка паласлардан ни белән аерыла? — Тукылган урынына караптыр инде. Казанда ""Печән базары""нда ""башкорт паласлары"" дигән язуны күрүгә, корт чаккандай борылып китеп баручылар булды. Яшьләргә, киресенчә, кызык иде. Өлкән яшьтәгеләр, итмеш яшьләр чамасындагы яки өлкәнрәкләр арасында технологияләрне, бизәкләрне танып туктаучылар бар иде, кемдер Башкортстаннан булып чыкты, үзе тукыганын искә төшерде, кемнеңдер балачакта Башкортстандагы әбиләре тукыган булган. — Башкорт паласы диюгә качучылар турында кызык кына әйтеп киттегез. — Мин базарда минем янга килүчеләрне үзем өчен өч буынга бүлдем. Яшьләр гади — ошаса, тоталар да алалар. Өлкән яшьтәгеләр бар, һәм өлкән әниләре белән килүчеләр бар, андыйлар ""Әни, кара әле, бу бит синең паласың сыман! "" дип әниләрен чакырып китерә. Ә әнисе — ак яулыгын ияк астыннан бәйләгән, бәрхет камзулдан, күзлек кигән — элеккечә киенгән матур апа. Һәм шушы ике буын арасында боларны хәтерләми торган буын бар. Ахырда, минем белән бер урында сатучы дус кызым Флорида ""бу бит башкорт паласы"" дип басым ясаучыларга ""Туктагыз әле, бу бит башкорт-татар паласының аермасы турында түгел, болар барысы да төрки мәдәният, без барыбыз да палас сукканбыз"", дип лекция укый башлады. Шунда ук Фуат Вәлиевның ""Татар халык бизәкләре"" китабының беренче бүлеге келәм тукуга багышланган булуына да игътибар иттек. —Башкорт паласлары татарлар туккан паласлардан ни белән булса да аерылып торамы соң? — Бизәкләре белән аерыла инде. Татарлар да палас тукыган. Бездә тамгалар сукканнар, әйтик, минем Дим буе башкортлары геометрик бизәкләрдән тыш, чәчәкләр дә төшергәннәр — кемдер открыткадан күреп, кемдер челтәрдән күреп чәчкәләр суккан. Бусы соңрак чор инде. Башкорт паласлары ике төрле була —буй балаҫ(буйлы палас) һәмаҫалы балаҫ(тамгалы палас), алар сарык яки кәә йоныннан тукылган. Буйлы паласлар тау районнарына хас, ә тамгалылар Дим һәм Уршак елгасы буйларында яшәүче башкортларда таралган. Аҫалы— үзәк бизәкле палас (аҫа— орнамент, тамга, яки, үзләре әйтүенчә, юллама) гадәттә ике буйлы һәм каймалы була. Әбиләр, әгәр бизәген алыштырсаң, аның аны булмас, диләр. Нәнәем, мәсәлән, авылдан берәрсендә яңа орнамент күрсә, шундый ук йөзлек белән яңа палас тукып бетергәнче ул паласны сорап алып торган. Паласына карап инде. Әлшәй районыннан Закирә апай әйткәнчә, остабикәләр өендә шундый тәртип сакланган: иң башта ишек төбенәсепрәкбалаҫ(чүпрәк палас) әелгән, аннан соңбуй балаҫ, түргә табаракаҫалыбалаҫ. Сүз уңаеннан, әлеге күргәзмәдән тыш, паласларны ике елга бер тапкыр Әлшәй районындагы палас фестивалендә күрергә мөмкин. Алараҫалы балаҫны үзләренең бренды итеп бик шәп эшләде. —Көндәлек тормыш өчен тукыла торган палас технологиясен түштамга, панно кебек хипстерлар темасына күчерү идеясе ничек туды? — Мин Үзбәкстанда булганда шәһәр саен һөнәрчеләр йорты булуына игътибар иттем. Бу йортның һәр бүлмәсендә остаханә эшли: берсендә — сюзане чигүе, икенчесендә — зәркән һөнәре, өченчесендә — агач эше. Чираттагы бер шәһәрдә шундый остаханәгә кергәч, икат тукымасы остасы Бахытжон агай үзенең бу тукыма итештерүче нәселнең ничәнчедер буыны икәнен сөйли башлады. Мин шунда ""Мин дә бит палас сугучылар нәселенең өченче буыны булып чыгам"", дип уйлап куйдым. Мин моңа кадәр дә тукый белә идем, әмма аерым тәмен тапмый идем. Соңрак панно тегүче чит ил осталары аккаунтларына тап була башладым. Биредә ике юнәлешне аерып атарга буладыр — кемдер үзенә тапшырылган милли традицияне дәвам итеп, кемдер модага ияреп тукый. Украиннар, мәсәлән, борынгыдан килгән тукуны дәвам итә, ә кемдер ""кызык, модалы"" дип, -тан күреп эшли. Мин караган аккаунтларда да нигездә менә шундый типик орнаментларны кулланып, штамп буенча ясалган иде. ""Ник әле башкорт келәмнәрен алып, заманча форматка кертмәскә? "" дип уйландым да, төрле интерьерга яраклы паннолар ясарга булдым. Палас кадәр палас элеп куюга караганда уңайлырак та. Түштамгаларны да украин осталарыннан күреп эшли башладым — алар аны орнамент белән дә түгел, абстракт бизәкләр белән генә тукый иде. Бу бизәкләргә дә башкорт орнаменты өстәргә була бит, дигән уй килде. —Мондый кул эшләренә ихтыя сизеләме? — Сизелә. ""Печән базары""на рәхмәт — бу минем беренче фестивалем иде. Мин анда бу эшләремнең массакүләм продукт түгел икәнен аңладым, күпләр аңламый. Ә аңлаучыларны мин аеруча үз итәм, аларның дөньяга карашын хөрмәт итәм. ""Печән базары""ннан соң кабат Казанга ""Идел"" фестиваленә чакырдылар, анда кеше саны азрак булса да, кызыксынучылар табылды, ""үз кешеләремне"" барыбер таптым. —Башкортстанда, Уфада мондый кызыксыну бармы? — Әйе, бар. Әмма әлегә берәмләп санарлык. Минемчә, бездә әлегә сувенирлар юнәлешендә штамп буенча эшләү дәвам итә. Кул эшләре һаман да бер үк мотивлар тирәсендә әйләнә, консерватив орнаментлы изүләрне алыйк, мәсәлән. Мин Фольклориадада катнашу өчен дә гариза биргән идем, анда узмадым, чит ил кунаклары тарафыннан ихтыя булыр идеме икән — әйтә алмыйм. Минеминстаграм битеинтернет-кибет кебек, сатып алырга теләп язучы чит ил кешеләре дә бар, алар ""бик шәп эшләр, башкортлар турында ишеткәнем юк иде"" дип яза. Милләтемне танытуга кечкенә генә булса да өлешемне кертәм кебек. —Келәмнәр күргәзмәсендә әниең дә катнашамы? — Күргәзмәгә мине башта катнашучы буларак чакырганнар иде, мин бизәлеш эшендә дә катнашырга теләк белдердем, якыннанрак күрергә теләдем. Музей паласларны узган гасырның уртасыннан бирле ыеп килә. Нигездә, паласларда бер төрле бизәк — йолдыз очрый. Кызык, бер залдан икенче залга күчкәндә беренче залдагы келәмнәрнең купшырак булуы күзгә ташлана, хәзерге осталар исә төсләрнең үзара килешүенә күп игътибар бирә. Икенче залда хәзерге заман осталарының эшләре куелган — кемдер күптәннән тукый, кемдер яңарак кына тукый башлаган. Мин осталар арасында иң яше, ахрысы. —Синең әле телеграмда төркиләр мәдәниятенә багышланган ""Чыңгызхан күз яше""дип аталучы каналың бар. Уникаль проектмы бу, интернетта моның кебек пабликлар күпме? Кемнән илһамландың? — Мин Вконтактеда Арт Башкортстан төркемен алып бара идем. Мин аны 2016 елда заманча Азия мәдәнияте турында төркем булдырган егет-кызлардан илһамланып ачтым, башкорт сәнгате турында беркайда берни юк, дип уйладым да, башкорт рәссамнары турында яза башладым. Соңрак тагын да киңрәк колачлыйсым килә башлады, Арт Башкортстан проектын ябып, төрки халыклар мәдәниятен бер урынга ыю максаты белән телеграм-канал ачтым. Бу канал милли сәнгатьне таныту, үстерү юнәлешендә минем үземне илһамландыра торган башка республикаларда яшәүче кешеләр турында — казакълар, кыргызлар, уйгырлар, татарлар турында. Аларга карап сокланасы, барысын бер урынга ыясы, алар турында кешеләргә сөйлисе килә. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","""Башкорт бизәкләрен чит ил кешеләре дә бик теләп сатып ала""",0,analytics,Әңгәмә,9368,https://www.azatliq.org/a/31547308.html,2021-11-06T21:00:06+00:00
Һүрәттәрҙә Өфөләге 263-сө балалар баҡсаһы кескәйҙәрен күрәһегеҙ.,Гәзит менән танышыу,0,analytics,Гәзит,64,https://yanshishma.com/articles/g-zitebe-du-yby-/2025-08-04/g-zit-men-n-tanyshyu-4337883,2025-08-04T16:34:21+00:00
"Туғыҙ йәшкә тиклемге малайҙар араһында Красноусол ҡасабаһында уҙған республика беренселегендә алтын миҙал һәм кубок яулап, Башҡортостан чемпионы булғайны. Ырымбурҙа шахмат мәсьәләләре сисеү буйынса Волга буйы федераль округы беренселегендә еңеүсе булды. 50 мөмкинлектән 49 мәрәй йыйып, оҫталығын күрһәтте йәш шахматсы. – Уйын ғына түгел, ә логик фекерләргә, ҡарарҙар ҡабул итергә, түҙемлеккә өйрәтеүсе сәнғәт ул шахмат, – ти Марсель. Ул республиканың «Толпар» шахмат клубында шөғөлләнә. Биш йәшендә Башҡортостанда тәүге булып, беренсе үҫмерҙәр разрядын ала. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Йәш чемпион,0,analytics,Спорт,948,https://yanshishma.com/articles/sport/2025-09-02/y-sh-chempion-4370485,2025-09-02T15:12:00+00:00
"Илнур Мухтовфикерләр2022 елда Аргентинага күченгән русияләр саны 2500 гәиткән. Быел әлеге сан 10 меңнән артырга мөмкин. Ни өчен? Күпләр бу илгә бала табарга бара: медицинасы әйбәт, шул ук вакытта Аргентина ирендә туган кеше бу илнең ватандашы була, паспортын ала. Казанда туып үскән эшкуар Илнур Мухтов октябрьдә хатыны белән Буэнос-Айреска очкан һәм беренче балаларын шунда тапканнар. Аның белән әңгәмә тәкъдим итәбез. — Илнур, син — эшкуар. Криптовалюта белән сәүдә итәсең, Казанда яхшы гына яшисең. Инстаграмда 100 меңнән артык, Телеграмда 10 меңнән күбрәк язылучың бар. Таиланд, Индонезия, Төркия кебек илләрдә дә яшәп карагансың. Ни өчен балагызны ир шарының бөтенләй икенче ягына, Аргентинага барып таптыгыз? — Балага узганыбызны 2022 елның февралендә белдек. Украинадагы хәлләрнең башланган гына мәле. Туачак сабыебызга икенче ватандашлык эшләргә кирәк дигән фикергә килдек. Миңа еш кына ""син шундый акыллы"" диләр. Ә мин ""үзем Британиядә туып, Оксфордта укыган булсам, тагы да зуррак үрләрне яулый алыр идем"" дип уйлап куям. Башлангыч нигезем көчлерәк булган булса, мин тагы да югары үрләргә ирешер идем бит! Русиядә белем бирү начар димим. Берничә адымга өстенрәк булган шушы башлангач нигез, старт турында әйтәм. Кыскасы, без иптәшем белән принцибы буенча ватандашлык бирә торган илләрне барлый башладык: ягъни кеше шушы ил ирендә туса, аңа әлеге дәүләтнең ватандашлыгы, паспорты бирелә. Башта АКШка барып, балабыз шунда тусын дип теләдек. Тик анда виза алып булмады. Аннары шуны белдек: Чили, Мексика, Аргентина кебек илләрдә дә туган кешеләргә әлеге илләрнең ватандашлыгы бирелә икән. Бергә укыган егетнең дүрт баласы да Мексикада туган — аның белән дә сөйләштек. Балаларына ватандашлык биргәннәр, ә менә үзләренә Мексика паспортын алыр өчен, беркая китмичә 2 ел шушында яшәргә, испанча өйрәнергә һәм аннары Мексика тарихыннан имтихан тапшырырга кирәк. Аргентинада исә алай түгел: балаң шунда туа икән, ул шундук ватандаш була, ә әти-әнисенә шушы илдә яшәү рөхсәте бирелә. Шул рөхсәтне кулга алганнан соң, үзебез дә ватандашлыкка гариза бирә алачакбыз. Сүз уңаеннан, Аргентина паспорты белән дөньяның 171 иленә, шул исәптән Шенген илләре, Британия, Япониягә визасыз йөрергә мөмкин. — Көньяк Америкага барып бала табу күпмегә төште? — Иң элек шуны аңлатып китим: без бала табу процессын оештыру белән шөгыльләнә торган махсус агентлыкка мөрәәгать иттек. Алар Аргентинадагы барлык нечкәлекләрне, телне, бөтен нюансларны белә, ә алар нык күп! Беренчедән, монда инглизчә белүчеләр бик аз, ягъни испанча белсәң генә, юньләп яшәргә мөмкин. Икенчедән, мәсәлән, телефонга сим-карта сатып алган урында үз номерыңа акча салып булмый: акчасын даруханәләрдә саласы! Алай гына да түгел: бер түләү 2 мең песодан арта алмый, ә минем тариф 3,5 мең песо тора — димәк, миңа ике даруханәгә кереп ике түләү ясарга кирәк. Һәм мондый нечкәлекләр дөнья кадәр! Өстәвенә яңа илгә күченү белән бәйле стресс, хатын авырлы. Кыскасы, бала табу процессын оештыруны шушы агентлыкка тапшырдык. Хезмәтләре өчен 3 мең доллар түләдек. Алар безне Буэнос-Айрес һава аланында каршы алды, яшәгән иребезгә кадәр озатып куйды, кирәкле табибларга яздырды. Табибка барган саен безнең белән булды, испанчадан тәремә итеп тордылар. Өстәвенә алар Аргентинага нинди әйберләр алып килергә кирәклеген киңәш итә. — Мәсәлән? — Мәсәлән, монда шпрот, кызыл уылдык, карабодай юк. Мамыктан бала чүпрәкләрен дә (пелёнкалар) үзебез белән алып килергә киңәш иттеләр. Ә болай монда балалар өчен бөтен нәрсә дә бар. — Ә табибларга аерым түләдегезме? — Бала тапканда хастаханәгә өч көнгә яткырдылар. Шуның өчен 1500 доллар түләдек. Аннары табибка тагын аерым 2 мең доллар түләдек. Шунысын да әйтергә кирәк: без Аргентинага хатыным 34 атна авырлы булган вакытта очтык. Күп кенә һава юллары мондый хәлдә хатын-кызларга очарга рөхсәт итми. Без табибтан махсус белешмә алып, шуны күрсәттек — һәм безгә очарга рөхсәт иттеләр. — Димәк, бала тапкан өчен генә 6,5 мең доллар түләгәнсез. Ә яшәү кыйбатмы? — Ипле генә райондагы бер бүлмәле фатир яки студияне арендалау аена 500 доллардан башлана. дүрткел метрлы фатирлар турында сөйлим. Кемдер 300 долларга да таба. Хәер, дөресен әйтим: хәзер андый бәяләр инде юк диярлек, чөнки Русиядән бик күп кеше килә. Монда инде 15 ел яшәүче бер ир белән таныштым. Ул Аргентина миграция хезмәте сайтында 2022 елда илгә 70 мең русияле килгән дип язылган иде, ди. Дөресме, юкмы — анысын белмим. ""Ялларга гаиләм белән Бразилиягә очканда ярты очкыч урысча сөйләште. 15 елда мондый хәлне беренче тапкыр күрдем"", дип сөйләде. Менә шундый хәлләр. Хәзер Русия акчасы белән монда рәхәтләнеп яшәргә мөмкин: итнең бер килосы 200 сум тора. Һәм бу бик яхшы сыйфатлы ит. Аргентинада ит искиткеч тәмле! Әле генә яныбызга бала карашырга әнием килде, ә ул гомере буе авылда яшәгән, хатыным да авылныкы — ягъни алар сыйфатлы итнең нинди булырга тиешлеген белә. Хәтта алар да Аргентинадагы ит безнең авыл итеннән күпкә яхшырак, ди. Өстәвенә ул арзан да. Аргентина бөтен дөньяга танго, футбол һәм тәмле ите белән танылган. 2022 елда бу илдә еллык инфляция 95 тәшкил иткән — бәяләр бер елда икеләтә арткан дигән сүзРусия рубле шактый ныклы, ә Аргентина песосы гел арзаная тора. Монда октябрьдә килдек. Килгәндә бер доллар 272 песо тора иде — хәзер сә 360 песо тора. Өч айда песо 30ка арзанайган дигән сүз. Ә рубль һаман шул бәядә: бер долларга 68-69 сум түлибез. Димәк, безнең өчен мондагы тормыш 30ка арзанайган! Кыскасы, бер гаиләгә яшәргә аена 600-700 доллар (47 мең сум) муеннан итә. Бу акчага фатир арендасы керми, әмма таксида йөрү, кафеларда ашау, ризык, хуалык кирәк-яраклары сатып алу кебек әйберләр бөтенесе дә керә. Ә инде бер мең долларга (69 мең сумга) типтереп яшисең. — Аргентина көнбатыш дәүләт булып санала, әмма ул Көньяк Америкада урнашкан. Шушы илгә күченгәч, сине иң шаккатырган әйбер нәрсә булды? — Кешеләр. Мин Казанда туып үскән егет. Ә Казанда ""кеше"" буласың килсә — синең фатирың һәм машинаң булырга тиеш. Кредитка алынганмы ул, юкмы — анысы мөһим түгел. Татарстанда кредитка яшәүгә, күп итеп кредит алуга начар караш юк. Фатирың да булсын. Фатирың булмаса — оят, димәк, син ниндидер лаеклы кеше түгел. Шуның өстәвенә Русиядә чикләүләр бик күп: тегене эшләмә, моны эшләмә дип яшибез. Аргентинада иң шаккатырган әйбер — кешеләрнең ирекле булуы. Русиядә исә халык үзенә тагылган стереотиплар белән яшәргә мәбүр: ягъни кешенең уңышлы булып саналуы материаль байлыкка бәйле. Ә Аргентинада алай түгел! Кешеләр монда бик гади. Уртача машина Русия акчасы белән 1-1,5 млн сум тора. , 5 кебек маркаларны күргәнем юк монда. Кешеләрдә кредитлар, ипотекалар да юк диярлек. Рефинанслау ставкасы 75 булганда, нинди кредит булсын, ди? Кешеләр гомер буе арендалаган торакта яши. Арендалаган фатирда туалар, арендалаган фатирда үләләр. ирле халыкка аренда бәяләре башкача: алар күченеп килгәннәргә караганда 5-6 тапкыр азрак түли. Иреклек монда! Фикер иреге, бәйсез медиа, бәйсез мәхкәмә. Әйе, халык бай яшәми, инфляция елына 100ка итәргә мөмкин. Әмма кешеләр бәхетле тоела миңа. Алар туп ала да паркка футбол уйнарга бара. Кафега барып каһвә эчә, круассаннар ашый. Шуңа да шаккаттым: кафеларда бик күп өлкән кешеләр утыра. Милли валюталары соңгы елларда әллә ничә тапкырга арзанайган булса да, алар барыбер бәхетсез түгел, чөнки бер көн белән яшиләр: бүген рәхәт булса — шул иткән. Ашыкмыйча яши алар. Русиядә халык гел каядыр ашкына, ашыга, ә монда ""иртәгә"" дигән принцип белән гомер итәләр. Ял көннәрендә ял итәләр, безнең кебек 247 эшләмиләр. Халык нык аралашучан. Башта без сискәнеп китә идек, ә хәзер күнектек инде: яныбызга килеп ""Кайдан сез? "" дип сораштырырга мөмкиннәр — алар ихластан кызыксына. Һәм аргентиннар балаларны үлеп ярата. Монда авырлы хатын-кызлар культы дисәң дә буладыр. Авырлы хатын-кызлар өчен аерым чиратлар да булгалый хәтта. Яисә чиратка бала белән килеп бассаң, шундук чиратсыз үткәреп ибәрәләр — кибет хезмәткәре түгел, ә шушы чиратта басып торган кешеләр үзләре! —Балагыз Аргентина паспортын алдымы инде? — Әйе, кызыбыз Эмилиянең Аргентина паспорты инде бар. Ул өч ай элек туды. Без исә әлегә яшәү рөхсәтен көтәбез. Ул документны алуга без дә Аргентина паспортына гариза бирә алачакбыз. Әлегә монда калырга ыенабыз, чөнки моннан Татарстанга барып кайту өчебезгә ярты миллион сумга төшә — билетлар нык кыйбат.2022 елның 24 февралендә Русия Украинага каршы сугыш башлаганнан соң, илдән күпләп кеше китә башлады. Төркия, Грузия, Әрмәнстан, Казакъстан кебек илләргә нигездә бәйсез журналистлар, активистлар, оппозициядәге сәясәтчеләр, белгечләре һәм башкалар китеп барды. Кемдер карашлары өчен эзәрлекләнүдән курыкты, кемдер эше күчүе аркасында чит илгә китте. Эмиграциянең икенче дулкыны көзен башланды. 21 сентябрьдә Русия президенты Владимир Путин илдә ""өлешчә"" мобилизация игълан итте. Шул ук көнне Русиянең күрше илләре белән чигендә күп чакрымнарга сузылган чиратлар барлыкка килде. мәгълүматына күрә, 21 сентябрьдән соң Русиядән ким дигәндә 700 мең кеше киткән, 1 миллион саны да әйтелде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Мондагы ит авыл итеннән дә тәмлерәк"", яки Аргентинада бала табу күпмегә төшә",0,analytics,Әңгәмә,8988,https://www.azatliq.org/a/32230641.html,2023-01-21T21:00:00+00:00
"Радий Хәбиров һәм Рөстәм Миңнеханов Уфада Тукай һәйкәлен ачу тантанасында, 18 апрель 2019Башкортстан башлыгы вазифаларын башкаручы Радий Хәбиров узган атна журналистлар белән очрашты. Татарстан басмасының бер хәбәрчесе катнашмаса әлеге очрашу бөтенләй кызыксыз узар иде. Шул хәбәрче биргән сорауларның Башкортстан татарлары язмышына бәйле булуы әлбәттә куанычлы булды. Хәбировның бу сорауга аваплары бик мөһим, чөнки Башкортстан басмаларында ""татар мәсьәләсе"" (Башкортстан татарлары хәле) күтәрелми. Әлеге тема турында тел яшерәләр яисә аны Татарстан белән Башкортстан арасындагы мөнәсәбәтләр турында сөйләшү дәрәәсенә калдыралар. Гәрчә ике республика арасындагы мөнәсәбәтләр Башкортстан татарлары хәленә турыдан-туры бәйле булса да, бу берүк әйбер түгел, ди политолог, тарихчы Илнар Гарифуллин. Аның комментарын тәкъдим итәбез. Алдан ук шуны әйтәсем килә, Хәбиров милли мәсьәләләр турындагы сорауларда ""тирән йөзмәү"" сәбәпле сүзне башкага борырга тырышты. Шуңа да карамастан аның аваплары шактый кызыклы иде. авапларны күп кенә медиа һәм Татарстанның берничә -каналы бастырды. Алдагы берничә елда республика белән итәкчелек итәчәк кешенең (сентябрьдәге сайлауда аның иңәчәгендә шикләнүчеләр аздыр) авапларына тулырак тукталып китү кирәктер. Башкортстан татарларының милли мәсьәләләрен хәл итү өчен нәрсә эшләргә ыенасыз, дигән төп-төгәл сорауга Радий Хәбиров бик ачык итеп әйтте: ""Татарлар өчен нәрсә эшләячәкменме. Алай берни дә эшләргә ыенмыйм"". Шуннан сүзне башка ясылыкка алып китәргә тырышып, ""чуашлар һәм урысларга кебек татарларга да авылларның үсеше, юллар төзелеше, газ килүе, эш булуы мөһим"" дип әелеп сөйләп китте. Бу сүзләргә авап буларак ""Уфа татарлары"" пабликларының берсе ""Татарлар Радий Хәбиров өчен нәрсә эшләячәк? "" дигән сорау белән чыкты. Шулай итеп Хәбировның сайлау алды ""вәгъдәсе"" игътибарсыз калмады. Татарлар аны бик яхшы ишетте. Хәбиров бу матбугат очрашуыннан соң туган канәгатьсезлекне бастыру өчен ""татарлар канәгать булырга тиеш"" дигән ишарә белән Нефтекама шәһәрендә полилингваль татар гимназиясеначутурында игълан итте. Әмма бу өлкәдә дә барысы да мактанырлык түгел. Беренчедән – гимназия шактый кечкенә, ул бары 400 укучыга исәпләнгән, шуңа күрә республика итәкчеләре барлык халыкка да тигез карый башлады дип авыз тутырып сөйләү бик үк дөрес түгел. Бу гимназия элек тә бар иде, әмма бинасы тузган булу сәбәпле ябылды. Икенчедән, мәгариф министрлыгы планы нигезендә башкортларның шундый полилингваль гимназияләре 12 булачак. Гәрчә сан ягыннан татар телле халык үзенең ана теле башкорт теле дип санаучыларга караганда күбрәк булса да. Өченчедән, рәсми планнарга күрә, гимназия 2021 елда гына барлыкка киләчәк. Ә аңа кадәр йә ишәк үлә, йә паташа. Хәбиров башкортларның татарларга һәм Башкортстанның Татарстанга карата көнчелеге турында да фикер йөртеп, моны ир белән хатын мөнәсәбәтләре белән чагыштырды. Татарстан кардәшләренә бәйле әйтелгән сүзләре алдан әзерләнгән түгел, алар сөйләү барышында барлыкка килүен өстәде. ""Әмма мин гел туктый ала идем, чөнки моның нечкә мәсьәлә булуын аңлый идем. Казан мэры еласын дигән сүзләрне әйткәндә мин хаклы булмаганмындыр. Бу миңа үземә дә бераз дорфарак тоелды"", диде ул. Шул ук вакытта Хәбировның Башкортстан татарларын ""диаспора"" дип атавын күпләр истә калдырды. Әлеге чыгыш алдан әзерләнгән иде һәм ул сүзләр сөйләү барышында гына тумады. Әмма Хәбиров бу хакта әйтеп торуны кирәк санамады. Гәрчә асаба халык булган Башкортстан татарларын бу сүзләр күбрәк үпкәләтте. Килсе елда узачак анисәп мәсьәләсендә дә Радий Хәбиров 2002 һәм өлешчә 2010 елдагы анисәптә республика хакимиятенең татарларны башкорт дип язарга тырышуы турындагы сораудан шактый хәйләкәр рәвештә качарга тырышты. Ни өчен хәйләкәр дисезме? Чөнки ""юк"" дип авап бирүгә, Хәбиров моңа әзерлек барганын күрсәтүче сүзләр әйтте. Һәм ул бу башлангычларны яклый булып чыкты: — Андый эш алып барылмый. Без анисәпкә әле оештыру ягыннан гына әзерләнәбез. Шул ук вакыта бу бик четерекле мәсьәлә – мин бит башкорт һәм республика итәкчесе буларак мине башкорт халкы киләчәге борчый: киләчәге, мәдәнияте, тарихы. Бу бик мөһим урын. Бу урында Хәбиров аның өчен башкорт халкы язмышы әһәмиятлерәк икәнен ачыкча белдерде. Калган халыклар язмышы исә (беренче чиратта Башкортстан татарлары, чөнки сорау алар турында иде) – икенчел. Моны Башкортстан татарлары турында сорауга бирелгән авап белән чагыштырып карагыз, аерма күзгә нык чалына, инде башка сораулар калмый. ""Сез әйткән районнарда халкының үз-үзен кем буларак билгеләү мәсьәләсе бик мөһим. Беләсезме, хәтта шундый фикер булган: ""чын"" башкортлар күзлегеннән төньяк-көнбатышта яшәүчеләр – башкортлар түгел имеш. Ләкин алар үзләрен башкорт дип санаганнар. Бу – эчке үз-үзен билгеләү мәсьәләсе"", диде Башкортстан башлыгы вазифаларын башкаручы. Монда үзаңны билгеләү ягыннан ачык проблемнар бар. Эш милләтне теләгәнчә сайлау яки үзаңда түгел. Мәсьәлә көчле пропагандада, ягъни бу өлкәдә артык белемнәре булмаган кешеләрнең баш миләренә тәэсир итүдә. Пропаганда бөтен яктан бара, һәм башка, альтернатив фикергә монда урын калмый. Әлеге ""төньяк-көнбатыш башкортларның"" милли үзаң сыйфаты да нык шикле, шуңа күрә башкорт милли хәрәкәтенең активистлары арасында да бу яклардан чыккан кешеләр юк. Татар телле халыкны 40 ел дәвам иткән ""башкортлаштыру"" тырышлыгына карамастан, алар юк һәм бу күп нәрсәне аңлата. Димәк, эш һич кенә дә ""эчке үзаң""да түгел. Радий Хәбиров чынбарлыкта башкорт теленең төньяк-көнбатыш диалектын булдыру эшчәнлегенә теләктәшлек белдерде, бу эшләр нәкъ татарларны башкорт итеп яздыру өчен оештырыла. ""Әгәр берәр кеше ""ф"" диеп, башкасы ""с"" авазын әйтсә, яки кысык ""д"" авазын чыгарса (бу башкорт теле өчен мөһим аваз), аны әле башкорт түгел дип әйтергә ярамый. Мин кешеләргә безнең идеологияне аңлатам: үзеңне шулай атарга телисең икән, бу – синең хакың, ләкин минем өчен ""изге өлкәгә"" кысылма"", дип өстәде Хәбиров. Бу Хәбировның бу юнәлештә инде икенче тырышлыгы. Димәк, 2020 елдагы анисәптә ихтимал хәрәмләшүләр өчен, шул исәптән башкорт теленең ""төньяк-көнбатыш диалекты""на бәйле мәсьәләләрдә, республика хакимияте авап тотарга тиеш булачак. Гомумән, милли эшләр һәм анисәп мәсьәләләренә кагылсак, Башкортстанда күп кешедә имеш ""татар-башкорт үзаңы"" булуы турында сөйләү – ул хәйлә яки тулы компетентсызлык. Әйе, әлбәттә, ""татар телле (көнбатыш) башкортлар"" дигән төркем бар. Әлеге төркем һәрвакыт булды, 1989 елда да бар иде алар, шул елда узган анисәпне ирекле фикер белдерү ягыннан иң объектив дип атап буладыр. Журналистлар белән очрашу ахыр чиктә нәрсә күрсәтте? Беренчедән, Радий Хәбиров чираттагы тапкыр уен уйнарга түгел, ә укытучысы санаган Мортаза Рәхимов кебек тулысынча башкорт азчылыкларына таянырга ыена. Икенчедән, республика итәкчесе Башкортстан татарлары өчен бернинди уңай халәт режимы булдырырга ыенмый. Димәк, республика татарларын борчыган, күптән күтәрелгән проблемнарны чишү, хәл итүне көтәргә кирәкми. 400 кешелек Нефтекама гимназиясе һәм шәхси акчага ачылган Тукай һәйкәле – Уфаның Ак йорты республика электоратының өчтән берен менә шул бәягә сатып алып була дип саный. Үз чиратында Татарстан белән Башкортстан арасында мөнәсәбәтләр яхшыруны да көтеп булмый дигән сүз. Шуңа күрә Татарстан итәкчелегенең Башкортстанның яңа итәкчесе белән ""өстән"" (Башкортстан татарларын катнаштырмыйча гына) килешү омтылышы да уңышсыз булачак. 30 ел дәвамында әлеге тактиканың инде уңышлы була алмавы күренә, шуңа карамастан, Казан Кирмәне даими рәвештә Уфага ташлмалар ясый, бер үк хатасын кабатлый. Башкортстан – көчне генә таный торган аерым ир, монда көнчыгыш дипломатия элементлары нәтиә бирми. Өченчедән, 2020 елгы анисәп вакытында татарларны башкорт итеп яздыру омтылышы янә булачак, һәм бу проблем Башкортстанның татар өлешенә генә түгел, Татарстанга да кагыла. Әлеге хәлләрдә Татарстан Башкортстандагы татар телле халкын ялгыз гына калдырмыйча, аларның мәнфәгатьләре өчен көрәшергә тиеш. Илнар Гарифуллинполитолог, тарихчы""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторның шәхси карашларын чагылдыра",Хәбиров татарлар өчен берни дә эшләмәячәк. Казанга моны аңларга вакыт,0,analytics,Комментарийҙар,7902,https://www.azatliq.org/a/30083697.html,2019-07-31T12:08:11+00:00
Рәшит Назаров исемендәге Толбазы башҡорт гимназияһының 1 класс уҡыусыһы Асфандиярова Зәлиә менән 3 класс уҡыусыһы Асфандиярова Асия.,Зәлиә менән Асия,1,news,Яңылыҡтар,132,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-14/z-li-men-n-asiya-3929254,2024-09-14T10:07:00+00:00
"Өфөлә прокуратура судҡа 29 миллион һумдан ашыу суммаға мутлашыу тураһында енәйәт эшен ебәрҙе. Был турала Башҡортостан Республикаһы прокуратураһы хәбәр итә: - Өфө прокуратураһы мутлашыуҙа ғәйепләнгән 40 йәшлек урындағы ҡатынға ҡарата енәйәт эше буйынса ғәйепләү һығымтаһын раҫланы. Тикшереү версияһы буйынса, йылдарҙа ҡатын дәүләт программаһы сиктәрендә льготалы шарттарҙа граждандарҙан риелторлыҡ хеҙмәттәре өсөн аҡса ала. Үҙенә йөкмәтелгән бурыстарҙы үтәү ниәте лә, мөмкинлеге лә булмаһа ла, ул 35 зыян күреүсенән 29 миллион һумдан ашыу аҡса урлап, үҙ мәнфәғәтендә ҡуллана. Элек ошоға оҡшаш енәйәт өсөн хөкөм ителгән ҡатын енәйәттәрҙе башҡарыуҙа ғәйепле булыуын таный. Енәйәт эше Өфөнөң Киров районы судына ҡарау өсөн ебәрелгән. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Риелтор-рецидивист,1,news,Яңылыҡтар,907,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-10/rieltor-retsidivist-4572877,2026-02-10T19:15:00+00:00
"Яңы йыл теләге Ниндәй йәмле тыуған яҡтар, Яуып тора аҡ ҡарҙар. Ҡыш бабайҙы алып килә Ҡыңғыраулы толпарҙар. Ябалаҡлап яуған ҡарҙар, Аҡ келәм булып ята. Ҡыш бабай һәм Ҡарһылыу Елдерә ҡыҙыл атта. Йылан йылын оҙатабыҙ, Сиратта - Йылҡы йылы. Төклө булһын тояҡтары, Ат йылы булһын һыйлы. .Толпар аттар алып килһен Аҡ ҡарҙай аҡ бәхеттәр! Яңы йылда ҡабул булһын Өмөтләнгән теләктәр! Һүрәт: Ауырғазы районы Талбазылағы Рәшит Назаров исемендәге башҡорт гимназияһының синыф уҡыусыһы Розалина НАГАЕВА.",Гәзит уҡыусы ижады,0,analytics,Шиғриәт,489,https://yanshishma.com/articles/il-am/2025-12-29/g-zit-u-yusy-izhady-4523924,2025-12-29T12:11:00+00:00
"Йәтим үҫкәнгәме, уның тәбиғи тауышы үтә зарлы яңғырай кеүек ине миңә. Башҡорт халыҡ йыры «Таштуғай»ҙы еренә еткереп, юғары ноталарҙы еңел генә алып йырлай торғайны. Ул йырлаһа, күңелем тула, илағым килә, йүгереп барып ҡосаҡлайым, әсәкәйемдең тән йылыһын тойоп тынысланам. Үҫә төшкәс «Таштуғай»ҙы бергәләп йырлай инек. Ә һуңыраҡ ауылыбыҙ сәхнәһендә йырлай башланым. Әсәйемдең моңло тауышын йыш ҡына төштәремдә ишетеп уянам. Әсәйем менән бергәләп йырлаған «Таштуғай» мине – ябай ғына ауыл ҡыҙын ҙур сәхнәләргә алып килде, халҡым моңо профессиональ йырсы дәрәжәһенә күтәрҙе. Ижадымда халҡыбыҙҙың изге ҡомартҡыһы булған башҡорт халыҡ йырҙары төп урынды алып тора, улар минең күңелем түрендә. Алты балаһын да ныҡ яратып, наҙлап үҫтерҙе әсәйебеҙ, ҙурайып бөткәс тә алдына ултыртып, арҡанан һөйөп иркәләй, йоҡлап ятҡанда килеп баштан һыйпап, теләктәр теләй торғайны. Их, ҡайтарып булһа ине шул саҡтарҙы. Әсәкәйемдең йылы ҡуйынына һыйынып, йырын тыңлап, ты-ы-ы-н ғына ултыраһы ине, – тип һағынып һөйләй йырсы ғәзиз әсәһе хаҡында. Журналыбыҙҙың киләһе яңы һанында сығасаҡ мәҡәләнән өҙөк. Беҙҙең МАХ каналына ҡушылығыҙ!",ИЖАД ЮЛЫМ «ТАШТУҒАЙ»ҘАН БАШЛАНДЫ,0,analytics,Мәҙәниәт,1109,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2025-11-24/izhad-yulym-tashtu-ay-an-bashlandy-4479924,2025-11-24T17:27:00+00:00
Был хаҡта Миләүшә Шәйхисламова үҙенең социаль селтәрендә хәбәр итә.,"Үәт, әй! «Башҡорт хужабикә»һен эскесе тип атағандар!",1,news,Яңылыҡтар,67,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-08/t-y-bash-ort-huzhabik-en-eskese-tip-ata-andar-4497509,2025-12-08T10:25:00+00:00
"Ростислав МорзаголовфикерләрУфа шәһәре Киров районы мәхкәмәсе Башкортстанның элеккеге түрәсе Ростислав Морзаголовка карата читтән торып хөкем карары чыгарган. Ул Русия Кораллы көчләре турында ялган мәгълүмат таратуда һәм ят агент буларак үз бурычларын үтәмәүдә гаепле дип табылган. Морзаголовка гомуми тәртипле колониядә сигез ел ирегеннән мәхрүм итү, 250 мең сум күләмендә штраф һәм дүрт ел дәвамында интернет-сайтлар белән идарә итүне тыю әзасы билгеләнгән. Гаепләнүче үзе дә, аның вәкилләре дә мәхкәмәдә катнашмаган. Бу хакта РБК яза. Киров районы мәхкәмәсе сайтындакүренүенчә, хөкем карары 2 июльдә чыккан. Тикшерү мәгълүматларына караганда, 2024 елның мартында Морзаголов, чит илдә яшәгәндә, платформасында ""Русия Кораллы көчләренең махсус хәрби операция барышында имештер канунсыз гамәлләре турында ялган мәгълүмат"" урнаштырган видеолар чыгарган. Моннан тыш, ул узган ел дәвамында үзенең социаль челтәрләрендә чыгарган материалларына ""ят агент"" тамгасы куймаган диелә. РБК Уфа хәбәр иткәнчә, Морзаголовка каршы ачылган инаять эше материаллары 2025 елның апрелендә мәхкәмәгә тапшырылган. Эшне хөкемдар Роза Булатова караган, тик ике ай дәвам иткән бу процесс май аеннан башлап өч тапкыр кичектерелгән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Уфадагы мәхкәмәгә чит илдә яшәүче Ростислав Морзаголовны 8 елга ирегеннән мәхрүм итү карары чыгарган,1,news,Яңылыҡтар,1304,https://www.azatliq.org/a/33462723.html,2025-07-03T07:22:35+00:00
"Етәксем кабинетынан сыҡмай тороуымды һорап, шунда уҡ уҡырға кереште. Уның йөҙөнән күҙемде алмайым, нисек ҡабул итерен ҡарайым. Оҡшатырмы? Былай бәйләнерлек ере юҡ һымаҡ, арыу ғына сыҡты бит. Тик етәксемдең йөҙө етдиләнде, ҡаштары төйөлдө. Ҡулына ҡәләмен алды. Әһә, – тип уйлаған булам. – Тимәк, төҙәтерлек урындар бар. Хәҙер ҡәләменән күҙемде алмайым. Бер урынды сыйып ташланы, шунан икенсе ерҙе, артабан өсөнсөһөн. Кәйеф ҡырылды. – Рәғиҙә Фәритовна, – тине ул ҡағыҙҙан күҙҙәрен алмай, – былай бармай. Билдәләгән урындарҙы ҡабаттан ҡарап сығығыҙ. – Ә нимәһе бармай? Ул урындарҙы алып ташларғамы? Башҡа төрлө яҙырғамы? – тип һораным. – Һеҙгә өйрәтергә түгел инде, – тине лә начальник, ҡағыҙҙарҙы миңә һуҙҙы. – Бер сәғәттән кире индерерһегеҙ. Ярай, ҡайҙа бараһың, төҙәтәм инде. Ҡағыҙҙарға күҙ һалдым. Шаяртыуҙарҙы, илһамландырғыс һүҙҙәрҙе һыҙған. – Тимәк, уға ҡоро факттар ғына кәрәк, – тигән һығымтаға килдем дә эшкә тотондом. Быларҙың барыһын алып ырғытып, эшебеҙгә ҡағылышлы тағы бер нисә факт өҫтәнем. Тыңлаусыларға бер аҙ күңелһеҙ булыр инде, әммә етәксе – ул етәксе. Сығыш яһап өйрәнгән кеше, моғайын, минән яҡшыраҡ беләлер. Бер сәғәттән телмәрле ҡағыҙ йәнә уның өҫтәленә барып ятты. Был юлы етәксе ҡулына шунда уҡ ҡәләм алды. Әммә сыйғыслап торманы, күҙ йүгертте лә миңә кире һуҙҙы: – Бигерәк ябай сыҡҡан, – тип тамаҡ ҡырҙы. – Төҙәтегеҙ әле, мин бит балалар алдында түгел, ә етәкселәр өсөн сығыш яһайым. Ну, һеҙгә өйрәтергә түгел инде. Кабинетынан сыҡтым да баш тырнайым: – Бөтәһенә лә аңлайышлы булһын тип ябайлаштырыуым оҡшаманы, ахыры. Шуға тоттом да бөтә һөйләмдәрҙе үҙебеҙҙең профессиональ терминдар ҡулланып, төҙәттем. Телмәрҙең күләме артты, әлбиттә, тик талаптарға ярарға кәрәк. Инде хәҙер нимәнелер оҡшатмаһа, белмәйем. Бер аҙ асыуланып етәксе кабинетына туҡылдатмай кереп, бөтә эш көнөмдө әрәм иткән телмәрҙе уның алдына һалдым. Ул иғтибар менән уҡып сыҡты ла йылмайҙы: – Һай-һай, Рәғиҙә Фәритовна! – тип ҡағыҙҙарҙы миңә һуҙҙы. – Бигерәк шаштырғанһығыҙ. Бында нимәләр яҙылғанын мин үҙем аңлап етмәйем, унда ултырған етәкселәргә нимә ҡала. Үҙгәртегеҙ, йәме? – Нисек үҙгәртергә һуң? Һеҙҙе аңлап етмәйем. Ҡайһы тирәһе бармағанын, бәлки, аныҡ итеп әйтерһегеҙ, ә? – тинем асыуланып. – Һеҙгә өйрәтергә түгел инде, – тип компьютерына текләне. – Минең эш күп, яҙып бөткәс тә индерерһегеҙ. Ишеген шарт ябып сығып киттем. Юҡ, нимә етмәй һуң? ! Улай ҙа, былай ҙа яҙҙым бит инде. Инде эш көнө бөтөп бара, баш ҡайнап тора. Шулай аҡыллы булғас, ниңә үҙе яҙмай ул? Енләнеп ҡағыҙҙарҙы йыртып ташланым. Бүртәйеп, компьютерым артына ултырҙым. Бер аҙ тынысланғандай булғас, ҡабат яҙып маташтырҙым. Әммә башҡа бер ни килмәй! Эш көнө тамамланды, ә мин телмәрҙең бер һөйләмен дә яҙа алманым. Сәсрәп китһен! Миңә сығыш яһарға түгел. Ҡайтам да китәм! Шулай ярһып ултырғанымда етәксе кабинетынан сыҡты ла минең янға килде: – Шунан, хәлдәр нисек? Тамамланыңмы? – тип йылмая. Уға асыулы ҡараш ташланым да: – Эйе, әҙер, – тип ысҡындырҙым, үҙем дә һиҙмәҫтән. Тоттом да иң беренсе вариантты таҙа ҡағыҙҙа сығарып бирҙем. – Ҡана, ҡарайыҡ, – тип алып, уҡырға кереште ул. Хәҙер әрләнәм. Ярай, ҡыуһалар, минең тәжрибә менән урамда тороп ҡалмаҫмын. – тип эстән әрләшергә әҙерләнеп ултырам. Етәксе иғтибар менән уҡып сыҡты ла ҡулындағы ҡағыҙҙарын өҫкә күтәреп: – Ана бит, бына бит! Афарин, Рәғиҙә Фәритовна! А-фа-рин! Мин һеҙҙән шуны көткән инем дә! Мин бит һеҙгә көнө буйы шуны аңлаттым. Башта уҡ шулай яҙған булһағыҙ, былай йонсотмаҫ инем, Рәғиҙә Фәритовна, – тип ҡулымды ҡыҫты.","Ана бит, бына бит!",0,analytics,Ғәләмәт бит,3458,https://henek.info/articles/++-++/2026-01-30/ana-bit-byna-bit-4557719,2026-01-30T13:29:00+00:00
"Эльбрус Нигматуллин считает, что любые действия, круг общения или профессиональный путь – всегда выбор, и у человека есть возможность принять то или иное решение. По его словам, крайне важно не следовать за толпой, а прислушиваться к себе и своему внутреннему голосу, ориентируясь на то, что находит истинный отклик внутри. Кроме того, Эльбрус Нигматуллин отметил, что не надо гнаться за лайками, хайпом и просмотрами: – Чем меньше мои успешные и по-настоящему классные проекты собирают лайков и просмотров, тем больше я понимаю, что двигаюсь в правильном направлении. Параспортсмен, блогер, общественный деятель Рустам Набиев поделился с участниками историей своего пути к успеху. – Моя ниша тесно связана с такими ценностями, как спорт. Это один из ключевых инструментов для реализации человека в жизни. При этом я не призываю заниматься только им и ничем другим. Моя цель в другом – чтобы спорт стал для человека такой же обыденной и естественной полезной привычкой, как, например, чистить зубы утром и вечером. Чтобы он органично вписался в жизнь, – рассказал Рустам Набиев. Параспортсмен считает семью мощным источником мотивации и вдохновения. – Есть ценность, которая для меня важнее всего, – это семья. Хочу сказать молодежи: не стоит бояться создавать семьи, несмотря на возможные трудности. Они бывают у всех, но при желании из любой ситуации можно найти выход. Отметим, организаторами форума выступили: Российское общество «Знание», Уфимский университет науки и технологий при поддержке Администрации Главы Республики Башкортостан.",В Башкирии начался форум Общества «Знание»,0,analytics,Йәмғиәт,1542,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-09-26/v-bashkirii-nachalsya-forum-obschestva-znanie-4402862,2025-09-26T09:35:00+00:00
"Бөгөн Өфөлә, Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында, алтынсы тапҡыр «Аксаков шыршыһы» үтте. Байрамға һаулыҡ үҙенсәлектәре булған сабыйҙар, махсус хәрби операцияла ҡатнашҡан яугирҙәрҙең балалары саҡырылды. Өфөнән, Өфө, Архангел, Ауырғазы, Благовар, Бөрө, Стәрлетамаҡ райондарынан 300-гә яҡын бала ҡатнашты. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, сара «Бәхет биләмәһе» хәйриә фондының попечителдәр советы рәйесе Каринэ Хәбирова етәкселегендә уҙғарыла. Тәүге «Аксаков шыршыһы» 2019 йылда хәйриәселәрҙең аҡсаһына ойошторолдо, унан һуң республика етәксеһе ошондай байрамдарҙы республиканың барлыҡ ҡала һәм райондарында үткәрергә ҡушты. Быйыл да ойоштороусылар бай программа әҙерләгән. Икенсе ҡаттағы Яңы йыл шыршыһы янында балалар өсөн Ҡыш бабай һәм Ҡарһылыу менән әйлән-бәйлән ойошторолдо. Театр артистары ла балалар өсөн бүләк – «Щелкунчик» балетын әҙерләгән. Спектакль алдынан тамашасыларҙы Башҡортостан Башлығы һәм уның хәләл ефете сәләмләне. «Барығыҙҙы ла Яңы йыл менән ҡотлайым, ныҡлы һаулыҡ теләйем. Һеҙ ысынлап та иң матуры, иң аҡыллыһы, иң талантлыһы, иң мөһиме – иң көслөһө. Һәр ваҡыттағыса, Яңы йылға ҙур өмөттәр бағлайбыҙ. Күптәрегеҙҙең сирләмәҫкә, һауығырға, ныҡ булырға, яҡшы уҡырға теләүен беләм. Беҙ ҙә был теләктәргә ҡушылабыҙ. Ысын күңелдән һеҙгә тормошоғоҙҙа барыһы ла яҡшы булһын, тип теләйбеҙ. Бөгөн әсәйҙәрегеҙгә айырым рәхмәт һүҙҙәремде һәм тәрән ихтирамымды белдерергә теләйем. Сөнки изге күңелле әсәйҙәрегеҙ һеҙгә ныҡ ярҙам итә. Залда атайҙары махсус хәрби операцияла ҡатнашҡан балалар күп. Атайҙарығыҙға тәрән хөрмәт һәм рәхмәт һүҙҙәрен еткерегеҙ. Улар беҙҙе һаҡлай. Беҙ, бөтә яугирҙәребеҙҙе кеүек, атайҙарығыҙҙың иҫән-һау, еңеү менән ҡайтыуын көтәбеҙ. Үҙебеҙҙең яҡтан һеҙгә ярҙам күрһәтеү, тормошоғоҙҙо саҡ ҡына булһа ла яҡшыраҡ, уңайлыраҡ һәм тынысыраҡ итеү өсөн барыһын да эшләрбеҙ. Яңы йыл менән, һау-сәләмәт, бәхетле булығыҙ», – тине Радий Хәбиров. «Бәхет биләмәһе» хәйриә фондының попечителдәр советы рәйесе Каринэ Хәбирова ла «Аксаков шыршыһы» ҡунаҡтарын ҡотланы. «Был – тылсымлы шыршы. Бөгөн беҙ иң тылсымлы тамаша ҡарарбыҙ. Әгәр донъяға изгелек һәм мөхәббәт күҙлегенән ҡараһаҡ, барыһы ла килеп сығыр»,  – тине Каринэ Хәбирова. Спектаклдән һуң республика Башлығы Радий Хәбиров тормош иптәше менән балаларға яңы йыл бүләктәре таратты. Сығанаҡ: «Башинформ».",Өфөлә «Аксаков шыршыһы»нда 278 бала ҡатнашты,1,news,Яңылыҡтар,2270,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-01-10/f-l-aksakov-shyrshy-y-nda-278-bala-atnashty-4079841,2025-01-10T15:47:00+00:00
"Был ваҡиғалар алдынан, 4 ғинуарҙа, буран ҡоторғанға Дүртөйлө, Ҡалтасы һәм Яңауылға юлдар тулыһынса ябыла. Икенсе көндө хәрәкәт тергеҙелә, әммә һуңынан йәнә ҡар яуа, юлдарға көрт һала. Нефтекама егете үҙенең ""Ситроен""ында ҡарлы юлдан ситкә төшөп китә һәм көрткә сума. Телефонының заряды бөткәс, ярҙам да саҡыра алмай. Шул кистә Яңауыл йүнәлешендәге юлды юл-патруль хеҙмәте экипажы инспекторҙары Рәмил Фәхретдинов менән Артур Хайрланамов тикшерә. Ҡар тотҡононда ҡалған машинаны күреп, полиция хеҙмәткәрҙәре шунда уҡ ярҙамға килә. Водителдең хәлен белешеп, машинаны үҙаллы сығарырға маташалар. Сығара алмағастары, автоцистерна водителен туҡтаталар, ярҙам һорайҙар. Йөк машинаһы автомобилде һөйрәгән саҡта юл-патруль хеҙмәте инспекторҙары, яҡтыртҡыс маяҡтарҙы ҡабыҙып, урында хәүефһеҙлекте тәьмин итә. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Ҡотҡарғандар!,1,news,Яңылыҡтар,975,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-16/ot-ar-andar-4540282,2026-01-16T18:30:00+00:00
"Күңел түренән Аптырағас һеҙгә яҙырға булдым. Ошонда оло йәштәге апай-инәйҙәр ултыра, бәлки кәңәш бирерҙәр. Минең ҡыҙым кейәүҙән айрылды. Хәҙер ете йыл үтеп китте инде. Кейәүҙең хыянат иткәнен белеп айрыллы. Кейәү ныҡ ғәфү үтенде, яңылышҡанмын тип тубыҡланып ғәфүйләр үтенде, улыбыҙ хаҡына тип ялбарҙы. Ҡыҙым ғәфү итмәне барыбер. Ҡыҙыма йәш ғүмереңде яңғыҙ үткәрмә, минең кеүек булма тейем. Ҡыҙымдың атаһы иртә үлде. Миңә 36 ғына йәш ине. Мин башҡа тормошҡа сыҡманым. Үкенгәнем, төндәрен өшөп, мендәрҙе ҡосаҡлап илауым йыш булды. Йөрөмәне түгел йөрөнөләр, бергә йәшәргә тәҡдим иткәндәр күп булды, әммә әллә ниңә ҡыйманым. Яңғыҙлыҡтың ни тиклем ауыр, йән өшөткәс нәмә икәнен яҡшы беләм. Шуға ҡыҙыма бер үк яңғыҙ ҡалма тейем. Тыңламай. Ирҙәргә күңеле ҡатты ла ҡуйҙы. Иртән эшкә китә лә, кис ҡайтып бикләнә өйөндә. Хатта һөйләшеп йөрөгән кешеһе лә юҡ. Улай күңелһеҙ, ауыр бит! Кейәү ҡыҙыма хыянат итеп тотолһа ла мин уны яманлай алмайым. Сөнки ейәнемде ташламаны, ныҡ ҡарай. Ҡыҙым бер ҡасан да мәктәпкә нисек кейендерәйем, нисек шул нәмәне, был нәмәне алып бирәйем тип ҡаңғырмай. Кейәү ныҡ яҡшы ҡарай баланы. Әле каникул башланыр алдынан алып ҡайтып китте, бөткәс алып килеп ҡуйҙы. Һәр каникулда шулай. Мәктәп собраниеларына ла кейәү үҙе йөрөй. Йәйгеһен төрлө яҡтарға алып сығып китә ял итергә, тулыһынса кейендерә, һорағанын алып бирә. Миңә ҡарата ла кейәү бик ихтирамлы. Тыуған көнөмдә лә, 8 март, яңы йыл, дини байрамдарҙа ла бүләктәргә күмеп китә. Ҡыҙым да, кейәүем дә яңғыҙ. Үҙ-ара тыныс итеп аралашалар, береһе лә береһен ғәйепләмәй, яманламай. Ҡабаттан ҡушылып, бергә йәшәһендәр тип теләйем. Тик теләгем тормошҡа ашмай. Кейәү ҡыҙыма һөйөү менән ҡарағанын һиҙәм, әммә ҡыҙым әллә ниңә ирерлек түгел. Икеһе менән дә ошо хәл буйынса һөйләшеп ҡарарға маташҡаным бар, икеһе лә был хаҡта һөйләшергә лә теләмәй. Нисек ҡушырға икән уларҙы? А.",Ҡыҙым да яҙмышымды ҡабатларға уйлай,0,analytics,Йөрәк,1836,https://shonkar.com/articles/y-r-k-sere/2025-04-13/y-ym-da-ya-myshymdy-abatlar-a-uylay-4196241,2025-04-13T19:45:00+00:00
"В работе форума приняли участие супруга и сын народного поэта Гульсум Загретдиновна и Алмас Шаммасовы, заместитель министра культуры Ильнур Мухьянов, глава Администрации муниципального района Стерлибашевский район Рустам Рахмангулов, спонсор форума, предприниматель Муса Мазитов, ведущий советник Министерства образования и науки Гульназ Усманова, начальник отдела Издательского дома «Республика Башкортостан» Айнар Байбулатов, известные писатели и поэты Марсель Салимов, Танзиля Давлетбердина, Леонид Соколов, Ахмер Утябаев, Фарит Ахмадиев, Гульнара Хальфетдинова, Салават Каримов, Айдар Хусаинов, артисты Махмуд Фатыхов и Искандар Газизов. Мероприятие началось с возложения цветов к могиле поэта в с. Стерлибашево. Его близкие супруга Гульсум и сын Алмас выступили с тёплой речью, поделились воспоминаниями о Равиле Сахиулловиче. Далее на малой родине поэта в с. Халикеево состоялось торжественное открытие мемориальной доски на здании администрации сельского поселения. Это событие стало символом признания заслуг Равиля Шаммаса перед народом и республикой, а также напоминанием о его огромном вкладе в культурное наследие Стерлибашевской земли. Затем гости возложили цветы к памятнику павшим в Великой Отечественной войне на мемориальном комплексе в с. Амирово, посетили местную школу, в которой учился поэт. После обеда состоялось главное мероприятие форума – церемония награждения победителей конкурсов по номинациям. Каждый победитель получил ценные призы от владельца компаний «МС ГРУПП» и Уфимского парка динозавров «Планета Дино» Мусы Мазитова. Участники форума обсудили богатое наследие поэта, его вклад в литературу и культуру Башкортостана, поделились своими мыслями и воспоминаниями о его творчестве. «Шаммасовские чтения» подтвердили, что творчество Равиля Шаммаса остаётся актуальным и востребованным, вдохновляет новое поколение поэтов и писателей. Форум станет традиционной площадкой для обмена мнениями, новыми идеями, направленными на сохранение и популяризацию литературного наследия, и получит постоянную прописку в Стерлибашевском районе. Фото Рустама Ягафарова",В Стерлибашевском районе прошли «Шаммасовские чтения»,0,analytics,Файҙалы эштәр,2084,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-12-10/v-sterlibashevskom-rayone-proshli-shammasovskie-chteniya-4045346,2024-12-10T10:33:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр2010 нчы елларда ""Аэрофлот"" Ту-214 тән баш тарткан иде инде. Очкычларны тапшыру вакытлары күчерелгәнгә күрә ""Аэрофлот"" Казанда итештерелүче барлыгы 40 ""Ту-214"" очкычыннан баш тартып, алар урынына МС-21 очкычлары сатып алмакчы. Бу хакта ""Россия-24"" каналына һава ширкәтенең башлыгы Сергей Александровскийсөйләгән. Аның әйтүенчә, ""Аэрофлот"" Берләштерелгән авиатөзелеш корпорациясе (ОАК) белән килешү төзегән булган, килешүгә ярашлы 2030 елга кадәр ширкәткә Русиядә итештерелгән 339 яңа очкыч тапшырырга тиешләр. Хәзер ""Аэрофлот"" бу килешүне үзгәртү турында фикер алыша: 100 (89 очкыч) һәм Ту-214 ләрдән (40 очкыч) баш тартырга тели. ""Барлык 339 очкычны да МС-21 гә алыштыру турында сүз бара"", дигән Александровский. ""Аэрофлот"" МС-21 ләрне 2025 елның дүртенче чирегенә алырга ниятли. Әле күптән түгел генә ""Ростех""ның якындагы елларда ""Аэрофлот"" һава ширкәтенә Казанның Горбунов исемендәге авиация заводында итештерелгән 11 Ту-214 очкычын сатачагы әйтелгән иде. Дәүләт корпорацияләре ныклы килешүләр төзегәндиделәр. Шулай да Ту-214 не ""Аэрофлот"" теләгәнчә үзгәртмәкчеләр иде. Аерым алганда хәзерге Ту-214 ләрнең кабинасы өч кешегә: ике пилот һәм бортинженерга каралган. Чит илләрнең очкычларында бортинженерлар өчен урын каралмаган. ""Аэрофлот"" та ике пилот булса итә ди.2010 нчы елларда ""Аэрофлот"" Ту-214 тән баш тарткан иде инде. Казан авиация заводы чит илләрнең һәм итештерүчеләре белән көндәшлекне күтәрә алмады. Бортинженерларның ""артык"" булуы аркасында гына түгел, ягулыкны күп якканга да. Аннан соң чит илләрнең лизинг ширкәтләре очкычларны отышлырак ставка белән сатты. Хәзер исә Украинага каршы сугыш башлаган Русиягә чикләүләр кертелде һәм Русиянең һава ширкәтләре илдә итештерелгән очкычларга канәгать булырга мәбүр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","""Аэрофлот"" Казанда итештерелгән Ту-214 очкычларыннан баш тартырга тели",1,news,Яңылыҡтар,1883,https://www.azatliq.org/a/aeroflot-kazanda-jiteshterelgan-tu-214-ochkichlarinnan-bash-tartirga-teli/32982980.html,2024-06-07T11:09:34+03:00
"уртаклашуртаклашбастыр Русия Украинага 2022 елның 24 февраль иртәсендә бәреп керде. Азатлык сугышның беренче көненнән башлап Русиянең Украинага каршы сугышында һәлак булган Татарстан һәм Башкортстан кешеләрен берисемлеккәтеркәп бара. Мәгълүмат рәсми хәбәрләрдән, социаль челтәрләрдән, башка чыганаклардан туплана. Бүген 2024 елның 20 апреле, сугышның 787 нче көне. Безнең хисапка күрә, бүгенге көнгә бу сугышта һәлак булучылар саны Татарстаннан кимендә 1500 кешегә, Башкортстаннан кимендә 1900 кешегә итте. Ике республикага кимендә 3400 кеше. Хакимиятләр үлүчеләр турында тулы мәгълүматны бирми, чынбарлыкта аларның саны күпкә зуррак була ала. Украинадагы сугышта Русия төбәкләреннән һәлак булучылар санын һәм ""Медиазона""ның уртак тикшеренү төркеме дә барлый. Аларның 19 апрельдә чыккан соңгыхисабынакүрә, бу сугышта Татарстаннан — кимендә 1250 кеше, Башкортстаннан кимендә 1842 кеше һәлак булган. Башкортстан иң күп кешесен югалткан төбәкләр арасында бары Краснодар краеннан (1946 кеше) гына калышып ил күләмендә икенче урында бара. Русия күләмендә кимендә 51 096 хәрбинең үлгәне расланган. Бу кешеләрнең кимендә 43 сугышка кадәр армия белән бәйле булмаган: ихтыярилар, мобилизацияләнүчеләр, элекке тоткыннар һәм хосусый хәрби ширкәтләргә ялланып киткән ирләр. Һәлак булучыларның 12 — мобилизацияләнүчеләр, 13 — ихтыярилар. Башкортстан Украинадагы сугышта иң күп кешесен югалткан төбәкләрнең берсе булып тора. Иң күп үлүчеләр башкала Уфа һәм Стәрлетамактан, аннан соң Белорет, Учалы, Әбәлил, Балтач, Ишембай, Иглин, Мәләвез, Кырмыскалы районнары, Салават һәм Нефтекама шәһәрләре килә (2024 елның 20 апреленә булган саннар): Барлык районнарда үлүчеләр санын харитада күрә аласыз: Татарстаннан иң күп үлүчеләр — башкала Казан һәм Чаллыдан, аннан соң Түбән Кама, Әлмәт, Яшел Үзән, Бөгелмә, Балтач, Алабуга, Кукмара, Чистай, Азнакай, Тәтеш районнары килә (2024 елның 20 апреленә булган саннар): Барлык районнарда үлүчеләр санын харитада күрә аласыз: Украинадагы сугышта һәлак булган Башкортстан һәм Татарстан кешеләренең кимендә 294 е (8.7) — 2022 елның көзендә мобилизациягә эләгеп китүчеләр.2022 елның әендә ике республикада да ихтыярилар батальоннары төзелгән иде. Анда язылып сугышка китүчеләр арасында да үлеп кайтучылар саны шактый. Без теркәгән саннар мондый: Украинадагы сугышка ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәтенә ялланып китеп үлүчеләр саны да зур. Безнең хисапка күрә, Башкортстан һәм Татарстаннан кимендә 358 кеше ""Вагнер""га ялланып китеп сугышта башын салган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашбастыр","Украинадагы сугышта Татарстаннан кимендә 1500, Башкортстаннан кимендә 1900 кеше һәлак булган",0,analytics,Сугыш,2587,https://www.azatliq.org/a/ukrainada-tatarstannan-kimenda-1500-bashkortstannan-kimenda-1900-keshe-halaq/32912991.html,2024-04-20T11:18:03+03:00
"Хәйретдин Фәтхетдин улы Нәзиров 1910 йылда Ғафури районының Ҡауарҙы ауылында тыуған. Уның атаһы Фәтхетдин 7 йыл Төркөстанда хеҙмәт иткән. Бик ауыр шарттарҙа йөрөүе арҡаһында, дүрт балаһын ҡалдырып, үлеп киткән. Иң бәләкәй балаһына, ҡарт олатайыма, биш кенә йәш булған. Уны күрше латыш хуторынан (хәҙерге Архангел районы Максим Горький ауылы) алдынғы ҡарашлы ғаилә уллыҡҡа алған. Һәйбәт тәрбиә биргәндәр: ҡарт олатайым урыҫ һәм латыш телдәрен белеп үҫкән. Октябрь революцияһы, граждандар һуғышы йылдары уның балалыҡ осорона тура килгән. Латыштар хуторҙан ауылдарға берләшә башлағас, егет ҡорона етеп, тыуған төйәгенә ҡайтҡан һәм ҡарт өләсәйебеҙ Фатиха Мырҙагилде ҡыҙына өйләнгән.1941 йылдың көҙөндә ҡарт олатайым Ҡыҙыл Армия сафына алынған. Алкинда әҙерлек үткән һәм Ленинградтан күсереп килтерелгән хәрби моторҙар эшләү һәм нефть эшкәртеү заводтарын эшләтеп ебәреүҙә ҡатнашҡан. «Заводты күсереп төҙөү һуғыштан да ауырыраҡ ине», – тип хәтерләп һөйләгән ул әсәйемдәргә. Сөнки фронтты тейешле техника һәм яғыулыҡ-майлау материалдары менән тәьмин итеү иң мөһим мәсьәләләрҙең береһе булған. Күп тә үтмәй, ҡарт олатайымды яуға оҙаталар. Ул Белоруссия фронтының 444-се уҡсылар полкында немец илбаҫарҙарына ҡаршы батырҙарса һуғышҡан. 1945 йылдың 14 ғинуарында ҡаты яраланған һәм 30 майға тиклем 1397-се ялан госпиталендә дауаланған. Контузия һөҙөмтәһендә ул 9 майға тиклем иҫһеҙ ятҡан. «Шул көндө генә аңыма килгәнмен. Обход ваҡытында хәрби медицина полковнигы Поповтан: «Как на фронте? » – тип һорағас, ул: «Мы победили! » – тип мине ҡосаҡлап алды. Еңеү шатлығын шулай билдәләнек», – тип һөйләгән ейәндәренә. Шуныһы ҡыҙыҡлы, ошо полковник һуғыштан һуң Башҡортостанға ҡайтып, оҙаҡ йылдар табип булып эшләгән икән. Дауаханаға барған һайын ҡарт олатайымды, яҡын туғанылай күреп, ҡосаҡлап алыр булған. Һуғышта күрһәткән батырлыҡтары өсөн ҡарт олатайым дәрәжә Ватан һуғышы ордены менән бүләкләнгән. Олатайым, әсәйем һөйләүе буйынса, тура һүҙле, намыҫлы, ихлас кеше булған. Алдаҡсыларҙы, ике йөҙлөләрҙе, ялҡауҙарҙы ене һөймәгән. Үҙен кемдәндер айырып күрһәтергә лә тырышмаған. «Бөтә ил менән һуғыштыҡ! Еңеүҙә бөтә халыҡтың да өлөшө бар! » – тип тыйнаҡ ҡына әйтә торғайны, ти әсәйем. Тыл хеҙмәтсәндәрен дә ныҡ ихтирам иткән. «Фронт кәрәкле әйберҙәр менән тәьмин ителмәһә, беҙ еңә алмаҫ инек», – тип һөйләр булған. Һуғыштан ҡайтып, яралары бер аҙ уңалғас, ҡарт олатайым ҡул ҡаушырып ултырмай, инвалидлыҡҡа һылтанып ятмай. Ул колхозда мал көтә, аттар яратҡанға күрә, ат ҡараусы булып эшләй. Илдә сиҙәм һәм ҡалдау ерҙәрҙе үҙләштереү башланғас, пар ат егеп, 50 саҡрым алыҫлыҡтағы Табын ауылынан хужалыҡтағы техникаға яғыулыҡ-майлау материалдары ташыған. Ошо тырыш һәм фиҙакәр хеҙмәте өсөн ҡарт олатайыма 1957 йылда СССР Юғары Советының указы менән «За освоение целинных земель» миҙалы бирелгән. Һуңынан һөтсөлөк фермаһына эшкә күскән. Был тынғыһыҙ хеҙмәте өсөн ул заманда орденға тиң иҫәпләнгән «Владимир Ильич Лениндың тыуыуына – 100 йыл» юбилей миҙалына лайыҡ булған. Быларҙан тыш, ҡарт олатайымдың Бөйөк Еңеү һәм Совет Армияһының юбилейҙары уңайы менән бирелгән бик күп наградалары, шулай уҡ колхоз идараһы һәм район советының Маҡтау ҡағыҙҙары бар. Ҡарт олатайымдар нәҫеленән өс бер туған – Айытбай, Хәйретдин, Ғәлимйән Нәзировтар 1941 йылда һуғышҡа алынып, өсөһө лә фронттың алғы һыҙығында була. Өс бер туғандан Ғәлимйән бабайыбыҙ ғына иң оҙағы йәшәгән. Ҡарт олатайым менән ҡарт өләсәйем 50 йыл татыу, мөхәббәтле ғүмер иткән. Берҙән-бер улдары – ҡәҙерле олатайыбыҙ Мәүлимбирҙе Хәйретдин улына яҡшы тәрбиә, юғары белем биреп, тормош юлына аяҡ баҫтырғандар. Әлеге көндә ҡарт олатайыбыҙ нигеҙендә әсәйемдең ата-әсәһе – олатайыбыҙ менән өләсәйебеҙ донъя көтә. Беҙ улар янына һәр ваҡыт һағынып, ашҡынып ҡайтабыҙ. Ҡарт олатайым менән ҡарт өләсәйемдең биш ейән-ейәнсәренән хәҙер беҙ – ун алты бүлә-бүләсәре бар. «Олатайлы үткән бала сағыбыҙға мең-мең рәхмәтлебеҙ! Уның наҙын, тәрбиәһен, тормош тәжрибәһен алып, намыҫлы һәм илһөйәр булып үҫтек», – ти әсәйем. Мин дә илебеҙҙең именлеген һаҡлаған ғәзиз ҡарт олатайымдың бүләсәре булыуым менән сикһеҙ ғорурланам. Гөлнәзирә ТАЙСИНА. Өфө районы, Шамонин мәктәбе. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Ҡарт олатайым – ғорурлығыбыҙ!,0,analytics,Еңеү,4512,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-08-04/art-olatayym-orurly-yby-4336958,2025-08-04T09:35:21+05:00
"Ул мәктәпкә  гел ашҡынып килә,  сөнки көн дә нимәлер өйрәнеп ҡайта бит. Белем тауына үрләү өсөн ҙур тырышлыҡ кәрәклеген дә яҡшы аңлай. Шуға ла үҙ телендә шиғырҙы матур итеп һөйләргә өйрәнә әле. Ана, Эльза Вәлишинаның  ""Йырҙарымды һиңә көйләйем"" шиғырын тырышып ятлап алған. Афарин, Руфина! Иң мөһиме, теләк бар, гел шулай әүҙем, тырыш һәм аҡыллы бул!",Руфинаға уңыштар теләйбеҙ!,0,analytics,Хаттар,350,https://yanshishma.com/articles/be-g-kilg-n-khattar-an-/2025-10-11/rufina-a-u-yshtar-tel-ybe-4424283,2025-10-11T22:40:00+00:00
"Ейәнсура районы Мәрйәм Бураҡаева исемендәге башҡорт гимназия-интернатындағы «Йәйләү» ял һәм һауыҡтырыу лагерына балалар йыл да ҙур теләк менән йыйына. «Йәйләү – ул рухи шишмәһе», – ти программаға нигеҙ һалыусы һәм тормошҡа ашырыусы яҙыусы Мәрйәм Бураҡаева.",«Йәйләү» ҙә күңелле!,0,analytics,Ял,256,https://yanshishma.com/articles/y-yge-yal-/2025-08-18/y-yl-k-elle-4352975,2025-08-18T16:57:42+00:00
"Ә ысынында уға, ташландыҡ балаға, тәрбиә генә түгел, хатта яҡшы мөнәсәбәт яҡшы тәрбиә эләкмәгән. Аҫрауға алған ата-әсәһенең, туған-тыумасаларының үҙенә ҡарата булған һалҡын мөнәсәбәтен күргән малай, киреһенсә, улай булырға ярамай, яҡшылыҡ эшләргә, яҡшы кеше булырға кәрәк икәнен аңлап үҫә. Башҡа балаларҙың өлкәндәргә һыйынып, иркәләнеп, арҡаланып, яратылып, нимә теләй шуны эшләп буй еткергәндә, уға шелтә, һалҡын ҡараш йыш эләгә. Юҡ, юҡ, бөтөнләй яратмағандар, тип әйтеп булмай. Әммә сит кеше балаһы сит инде.",Был тормоштоң ысын кешеһе,0,analytics,Йәмғиәт,511,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-03-17/byl-tormoshto-ysyn-keshe-e-4159314,2025-03-17T09:54:42+00:00
"Томскида Татар бистәсеТомски шәһәрендә Татар бистәсендә күпкатлы йортлар салмауны сорап петициячыкты. Имза ыючылар Томски өлкәсенең мәдәни мирас объектларын саклау комитетын канунсыз эш алып баруны туктатуны сорый. Петицияне Ирина Комароваоештырган. Мөрәәгатьтә язылганча, Томскиның татар бистәсендә урнашкан Кызыл мәчете янында (Трифонов урамы, 18 нче йорт) өч күпфатирлы йорт төзергә мөмкинннәр. Төзелеш мәсьәләсен өлкә түрәләре әмәгатьчелек алдында күтәрергә теләми диелә. Моны татар бистәсен юкка чыгару белән тиңлиләр. ""Томски өлкәсен губернаторы каршындагы шәһәр төзелеше шурасы дин әһелләре, әмәгатьчелек, Татар бистәсендә яшәүчеләр катнашында төзелеш мәсьәләсен күтәрергә теләми. Томски өлкәсенең мәдәни мирас объектларын саклау комитеты рәисе Елена Перетягинага шәһәр халкы мөрәәгатен инкарь итте"", диелә петициядә. Мөрәәгатьтә әйтелгәнчә, 2019 елда Томски шәһәренең федераль әһәмияткә ия булган тарихи үзәгендә төзелеш өчен регламентлар ""йомшартылган"" һәм тарихи биналар 13 тапкырга киметелгән. Моның артында Перетягина торган диелә. Бүгенгә кадәр шәһәрнең тарихи ирлеге проекты кабул ителмәгән һәм расланмаган. Шул ук вакытта төзелеш өчен рөхсәт бирү дәвам итә диелә. ""Кызыл әмигъ мәчете янында күпфатирлы йортлар комплексын төзергә рөхсәт бирсәк, инде иртәгә Томски шәһәренең иң борыңгы районы булган Татар бистәсен югалтуыбыз ихтимал. Кайчандыр ЮНЕСКО исемлегенә керергә дәгъва кылган бу урын кызыл кирпечтән салынган биек йортлар арасында ирләнеп калырга мөмкин"", диелә мөрәәгатьтә. Петициядә әмәгатьчелектән ярдәм сорыйлар. Томски өлкәсенең мәдәни мирас объектларын саклау комитетыннан канунсыз эш алып баруны туктатуны таләп итәләр.9 ноябрьдә ""Татар бистәсе"" инициатив төркеме һәм башка оешмалар Елена Перетягинага мөрәәгать юллаган иде. Алар төзелешне башламаска һәм бу мәсьәләне әмәгатьчелек белән фикер алышып хәл итәргә сорады. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Томскида Татар бистәсен саклауны сорап петиция барлыкка килде,1,news,Яңылыҡтар,2092,https://www.azatliq.org/a/31618070.html,2021-12-20T17:30:41+00:00
"Янғын Илмир был төндә йоҡлай алманы. Апаһының үҙ үлеме менән йән бирмәүе, Райфат Миңнулловичҡа булған һөжүм егетте йоҡоларынан яҙҙырҙы. Бер бүлмәлә әсәһе Райхана менән ире өсөн ут йотҡан Зөлфиә лә көңгөр-ҡаңғыр һөйләшкәндәре, ваҡыты-ваҡыты менән район дауаханаһына шылтыратып алғандары ишетелә. Егет үҙенә урын таба алмайынса тышҡа сығып әйләнде. Ҡатын-ҡыҙҙар ултырған бүлмә тәҙрәһенең ҡорғандары тартылған. Тыштан ҡараһаң, йорт эсе дөм ҡараңғы кеүек. Ҡойоп яуған ямғырға иғтибар итмәйенсә, эске ярһыуын баҫырға теләп тышта бер килке тын ғына баҫып торҙо. Һирәк-һаяҡ йәшен йәшнәүен донъяны бер секундҡа булһа ла яҡтыртып ала. Шул мәл бәрәңге баҡсаһында кемдеңдер йүгереп үткән шәүләһен күреп һиҫкәнде. Сүкәйеп шым ғына ҡолаҡ һалып торҙо. Тик ул-был һиҙелмәне. Нервынан юҡ-бар нәмәгә лә шикләнәм шикелле, тип уйлап, өйгә керҙе. Тик йоҡоһо бөтөнләй осҡан ине. Ҡатын-ҡыҙҙарҙы борсомаҫҡа теләп шым ғына урынына барып ятты ла, үткән көнгә һығымталар яһай башланы. Нисек апайымдың телефонының флешкаһын алдан алып ҡарарға башым етмәне һуң? – тип борсолдо ул. Туғыҙ йыл дауамында Гөлдәниә апайымдың йәнен ҡыйған кеше иректә, беҙҙең арала йөрөгән, беҙ һуҡыр булғанбыҙ, – тип эстән өҙгөләнде ул. Бер мәл шарт итеп йәшен атҡан һәм шул минутта ул ятҡан тәҙрә янында тыштан ялҡын телдәре пәйҙә булды. Иң беренсе: Өйҙө йәшен атты, – тигән уй йәшен тиҙлегендә мейеһен ярып үтте. Йоҡлап ятҡан балаларҙы алырға ла, әсәһе менән Зөлфиәне сығарырға! Күҙҙәре ҙурайып йүгереп килеп сыҡҡан Илмирҙы күргәс, ҡатындар ниндәйҙер хәеф барлығын шунда уҡ төшөндөләр. – Тағы ла, нимә булды? – тип ҡысҡырып ебәрҙе Райхана апай. – Райфат тураһында берәй хәбәр бармы әллә? – Зөлфиә иң беренсе сиратта ире өсөн борсолдо. – Тиҙ генә йорттан сығығыҙ! Мин балаларҙы алам! – тине Илмир тыныс күренергә тырышып.  – Әсәй, документтар ятҡан урынды әйт. – Уныһын үҙем алам, улым. Бар, балаларҙы йоҡоларынан уятып алып сыға һалығыҙ! – Райхана үҙен тиҙ генә ҡулға ала һалды. – Янғын һүндереүселәргә шылтыратам. Биш минуттан өй эсендәге биш кеше тышта ине. Райхана аласығының ишеген асып маташа, Зөлфиә йоҡоларынан ныҡлап айнымаған балаларын ике яғынан ҡосағына алған. Ҡошсоҡтарын аярға тырышҡан инә бөркөт хәлендә ине ул. Ҡатын-ҡыҙҙарға, балаларға хәүеф юҡлығын аңлағас, Илмир баҡсаға һибергә тип әҙерләнгән мискәнән ике биҙрә һыу алып янғын башланған урынға ашыҡты. Нигеҙенән яна башлаған өйҙө күргәс, ут төртөлгәнен аңланы. Үҙе килтергән һыуҙы һибеп, әсәһенең ҡулындағы биҙрәләрен бушатҡас, ҡапыл башланған ҡыҙыл әтәсте икеһенең генә көсө менән еңә алғанлығын аңланылар. Ул арала ҡапҡа алдына янғын һүндереү машинаһы килеп еткәне ишетелде. Һәс тә кинолағы кеүек. Унда халыҡ енәйәтсене тотҡас полиция, ут һүндергәс МЧС-тар килеп етә, –тип уйланы Илмир эстән көлөмһөрәп. Насостарын һуҙа башлаған ике егет янына сығып, янғынды һүндереүҙәрен әйтте. – Ложный вызов булдымы ни? – тине берәүһе. – Төн уртаһында һеҙҙе саҡырып уйнап ултырғы килә ине ләһә, – тине Илмир асыу ҡатыш көлөмһөрәп. – Йәшен булмаған. Кемдер ут төртөп маташҡан. – Ҡуҙ-күмер ситкә төшөп, ҡабаттан тоҡанып китмәһен. Әйҙәгеҙ, барып ҡарайыҡ әле, – тине икенсеһе. – Баҡса аша ҡараһағыҙ етәме? Хәҙер урам эсендәге утты яҡтыртам. – Ниңә? баҡсаңда алтын йәшерелгәнме әллә? Әллә алтын үҫәме? – Тәмле йоҡоһо бүленгәнгә асыуы килгән янғын һүндереүсе һаман да бушҡа килеүҙәренә йәне көйгәнен белдерҙе. – Нимә юҡты лығырҙап тораһың һаман? – Илмир был юлы ҡыҙып киткәнлеген һиҙмәй ҙә ҡалды. – Хәҙер өсәүләшеп кереп тапап енәйәтсенең эҙен юяйыҡмы? Былай ҙа утты һүндерәм, ул тирәлә тип артыҡ тапанмаһам ярар ине тип борсолам. – Шулай шул, – тип уның менән килешеүен белдерҙе икенсе янғын һүндереүсе егет. – Әйҙәгеҙ, кәртә аша ғына ныҡлап ҡарайыҡ. Илмир урамдағы бар электр утын да яҡтыртып ҡуйғас, тирә-яҡ яҡтырып китте. Янғын сыҡҡан урын саҡ ҡына төтәп тора ине. Илмирға шул урынға йәне бер нисә биҙрә һыу килтереп һибергә ҡуштылар. – Беҙ кереп, артыҡ эҙҙәр ҡалдырмайбыҙ. Беҙҙең ҡушҡанды ғына үтә, – тине янғын һүндереүсе егеттәр. – Ярай ҙа, ямғыр яуа. Көн ҡоро булһа, ҡарағай йорт дөрләп яныр ҙа китер ине,  – тип, таң һыҙыла башлағанда улар машиналарына ултырып ҡайтып киттеләр. – Бурҙан ҡала, уттан, һыуҙан ҡалмай. Ярай ҙа, Илмир ваҡытында күреп ҡалды, – тип Райхана апай өйгә кергәс тыныслана алмай һөйләнде. – Ысынлап та, йәшен атманымы икән? Кемдең ҡулы барҙы икән? – Әсәй, мин йылы сәй эсәм дә, тышта һағауылда торам. Ниәте тормошҡа ашмағас, ҡабаттан әйләнеп килеп эшен тамамлауы бар, –тине Илмир. – Кемде әйтәһең, улым? – Райхана һаман да йорттарына ут төртөүҙәренә ышанып етә алмай ине. – Кем икәнен белһәм, артынан барыр ҙа ҡуйыр инем. Һаҡта торам, тимәҫ инем, әсәй. – Илмир көлөмһөрәп ҡуйҙы. – Хәҙер ауылда ла йәшәүе ҡурҡыныс икән, – тип, балаларын ҡабаттан йоҡларға һалып, улар янына Зөлфиә килеп сыҡты. – Яман уйла кешеләр ҡайҙа ла йәшәй инде, – тине Илмир. – Райфат Миңнулловичтың хәле тураһында яңылыҡ юҡмы? – Операция тамамланды, тинеләр. Тик хәле әлегә билдәһеҙ. Автобус район үҙәгенә йөрөйме? Иртән барырға ине. Балаларҙы ҡарап торһағыҙ. – Өҫтәл янынан килеп ултырған Зөлфиә уңайһыҙланып ҡына яңы таныштарынан ярҙам һораны. – Иртәнге һигеҙҙә автобус үтә. Балаларҙы ней ҡарайбыҙ инде, Зөлфиә ҡыҙым. Улар өсөн тыныс бул, – тине сәй яһап торған еренән Райхана. – Райфат Миңнуллович ҡына тиҙерәк йүнәлеп аяҡҡа баҫһын инде. Төндә янғын булған йортҡа машинаһына тейәлеп полиция төш еткәндә генә килде. Уға тиклем яңы эшләнгән түтәлдәр өҫтөндә бер нисә ҙур размерлы ирҙәр ботинкаһының эҙен Илмир күреп, фотоға төшөрөп алған ине. Башта алып барып күрһәтте, һуңынан телефонын сығарҙы. – Кемделер күҙ уңында тотаһығыҙмы? – тип һораны участковый. – Беренсенән, ауылда ир-егеттәр ботинка кейеп йөрөмәй. Бындай ямғыр ҙа йә резина итек тә, йә галош. Икенсенән, кем икәне билдәле инде. Кисә Райфат Миңнулловичҡа һөжүм итеп яралаған әҙәм беҙҙең ауылдаш Дамир,  – тине Илмир ышаныслы итеп. – Һеҙҙең йортто яндырырға теләүенең сәбәбе нимәлә икән һуң? – Участковый һорау алыуҙы дауам итте. Үҙе егеттең яуаптарын ҡағыҙға теркәп бара ине. – Кисә Райфат Миңнуллович менән апайымдың ҡаянан осоп төшкәндәге телефонының флешкаһын асып ҡараныҡ. Унда һуңғы төшөрөлгән фотоларҙың береһендә янында торған ир кешенең ярты кәүҙәһе һәм салғынан эшләнгән бысағының һабы күренеп ҡалыуын шәйләнек. – Быға тиклем ул флешканы асып ҡараманығыҙмы ни? – Участковый яҙып ултырған еренән башын күтәреп аптырап Илмирға күтәрелеп ҡараны. – Башыбыҙ етмәгән шул, – тип Илмир яурындарын һикертте. – Ә кисә шул бысаҡты башта Райфат Миңнуллович машинаһын ватҡан әҙәмдәрҙең эҙен юллап йөрөгәндә эҙләп таба. – Беҙ ул урында булдыҡ. Тик бер нимә лә тапманыҡ бит. – Участковый йәнә һораулы ҡарашын Илмирға төбәне. – Һеҙ ҡоро ерҙе генә ҡарағанһығыҙ. Ул ял йорто янынан Таулы йылғаһын да ҡараған. – Вәт, Өфө полицияһы. – Участковый телен шартлатып ҡуйҙы. – Беҙҙең уға баш эшләмәгән тиһең инде, әтеү? – Башығыҙ эшләмәгән тимәйем. Ул көндөҙ, ямғырҙан һуң һыу әҙерәк таҙарғас ҡараған да, енәйәтсенең эҙенә төшкән. – Шул бысаҡ менән үткән төндә үҙен яралағандармы? – Эйе. Аяғын ҡаймыҡтырғас, әсәйемә килеп быуынын ултырттырҙы. Ҡараңғы төшкән мәлдә, аҡһаған Өфө ҡунағын йәйәү ҡайтарырға йәлләп, алып барып ҡуйған инем. Шунда Дамир менән Закир ағайҙы улар туҡталған йортта тоттоҡ. Ярай ҙа, балаларҙы шәфҡәт туташы янына ҡалдырып китергә баштары еткән. – Район дауаханаһында булдыҡ. Закир Райфат Миңнулловичҡа ҡан тапшырып үлемдән ҡотҡарған, тинеләр, – тине участковый йоҡоло күҙҙәрен ыуып. Күрәһең, район үҙәгендә йәшәгән участковый дежур полиция менән төнгө енәйәт эше артынан йөрөп, бер нисә сәғәт кенә йоҡлап өлгөргән ине. – Закир ағай енәйәтсенән ҡотҡарыусыға әйләнгән икән, – тип көлөмһөрәне Илмир. – Унан һорау алдығыҙмы һуң? – Ҡан тапшырып хәлһеҙләнгән кешенән ситкә сығып йөрөмәҫкә тип ҡултамғаһын алдыҡ. Әллә ҡайҙа бармаҫ әле. Дамирҙың ҡурҡытыуҙарынан ҡойолдом да төштөм шул. Шул арҡала икенсе енәйәттә ҡатнаштым, – тип ҡайғыра инде. – Ярай, ҡайғыра белһә. Сәсе ағарып бөткән килеш, эт саба тип бет сапмаҫҡа бынан кире яҡшы булыр. – Теманан ситкә тайпылдыҡ шикелле. Дамирҙың ни өсөн өйөгөҙгә ут төртөү сәбәбен нимәлә күрәһегеҙ? – Минеңсә, Гөлдәниә апайымды ҡаянан ул этәп төшөргән. Өйҙө яндырып уның енәйәтен дәлилләүсе әйберҙәрҙен ҡотолорға уйлаған, тигән фекерҙәмен. – Булыуы мөмкин. Тик тикшермәйенсә, ҡоро фекер менән генә енәйәтсене яуапҡа тарттырып булмай. – Төрмәгә ултыртыр алдынан башта уны тоторға кәрәк әле. – Кинологтар менән бер төркөм полиция эҙләү эшен башланы. Әллә ҡайҙа китмәҫ. – Урманды биш бармағылай белгән кешене ҡулға алыуы ла еңелдән булмаҫ. Бәлки, ауыл кешеләрен дә йәлеп итергә кәрәктер? – Фекерең оҡшай. Хужаларға әйтеп ҡарармын, – тине участковый. – Йорт-тирәгеҙгә күҙ-ҡолаҡ булырға тырышығыҙ, – тип хушлашты ул йорт хужалары менән.",Йырым ҡалыр. Детектив повесть. Дауамы (7). Рәзинә Зәйнетдинова,0,analytics,Әҙәбиәт,8636,https://shonkar.com/news/-bi-t/2026-01-11/yyrym-alyr-detektiv-povest-dauamy-7-r-zin-z-ynetdinova-4533322,2026-01-11T19:49:00+00:00
"Милләтем буйынса башҡорт булмаһам да, ҙур теләк менән башҡорт телен өйрәнәм. Әсәйем дә, дәрт өҫтәп, миңә  яратҡан «Йәншишмә» гәзитен яҙҙыра.",«Яратҡан гәзитемде көтөп алам»,0,analytics,Гәзит,140,https://yanshishma.com/articles/g-zitebe-du-yby-/2025-06-10/yarat-an-g-zitemde-k-t-p-alam-4272173,2025-06-10T13:40:00+00:00
"5Ниләр турында сөйләштек: - 1921 елга кадәр дә татар-башкорт ачлыклар кичергән, бу әдәбиятта ничек чагылыш тапкан- Галиман Ибраһимовның ""Адәмнәр"" повесте: укырга куркыныч, ләкин укыйсы килә. - Мәит Гафури: ачлык темасына шигырьләр дә яза, мәкаләләрдә төрле проблемнар да күтәрә. - Фатих Әмирханның Татарстан итәкчелеген тәнкыйтьләп язуы. - Төрле елларда ачлык темасы күтәрелгән башка әсәрләр: Мәхмүт Галәүнең ""Болганчык еллар"", Мәхмүт Хәсәновның ""Язгы ааган"", Мөхәммәт Мәһдиевның ""Без 41 нче ел балалары"", Рабит Батулланың ""Юл буенда зәңгәр чәчәк"", Әлфия Ситдыйкованың ""Диңгез суы тозлы ул"" һәм башкалар. - Бүгенге көндә ачлык темасына роман язып буламы? Гүзәл Яхинаның ""Сәмәркандка эшелон"" әсәре турында. - Ачлыкның халыкның психологик кодына кереп калуы, татар гаиләләрендә икмәккә булган мөнәсәбәт. - Урыс телендә ""Голодающие Поволжья"" дигән бераз иронияле гыйбәрә бар. Татарлар ачлыктан көләме? - Идел буендагы ачлыкка багышланган фильмнар һәм бәетләр.",Ачлык темасы кермәгән татар әсәре юк диярлек,0,analytics,Татарча подкаст. Ачлык,956,https://www.azatliq.org/a/32221931.html,2023-01-13T14:11:39+00:00
"«Әйҙә, уйнарға» Бөтә Рәсәй уйынсыҡтар һәм уйын фестивален асыу тантанаһында Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров күргәҙмә экспозицияларын, тематик зоналарҙы, саралар майҙансыҡтарын ҡараны. Республика етәксеһе башҡортса һөйләшкән уйынсыҡтар етештергән Руфия Ханова менән әңгәмәләште. Күп балалы әсә әйтеүенсә, уны был бизнес төрөн һайларға балалары күндергән. Радий Хәбиров уға дәүләт субсидияларынан файҙаланырға кәңәш итте. Күмертау предприятиеһы директоры Евгений Иванов әйтеүенсә, был компания йомшаҡ уйынсыҡтар, кейем-һалым һәм аксессуарҙар етештерә. Ойошма Башҡортостандың Сәнәғәтте үҫтереү фонды аша ташламалы кредит алған. Умка предприятиеһы етәксеһе Мая Крепановская йомшаҡ мебель, сенсор бүлмәләре өсөн ҡорамалдар етештереүе тураһында һөйләне. Балалар уйынсыҡтары етештереүселәргә ярҙам иткәнегеҙ өсөн рәхмәт, был беҙҙең өсөн үтә мөһим, – тине ул Радий Фәрит улына. Уйынсыҡтар етештереү – ҡатмарлы тармаҡ, ул Киров, Түбәнге Новгород, Мәскәү ҡалаһы һәм өлкәһендә генә һаҡланып ҡалған, – тине Радий Хәбиров журналистар менән әңгәмәлә. – Башҡортостанда балалар өсөн тауарҙы 80-дән ашыу предприятие етештерә. Беҙ Балалар тауарҙары етештереүселәр кластеры ойошторҙоҡ һәм хәҙер шуның менән шөғөлләнергә теләгән төбәктәрҙе берләштерәбеҙ. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Радий Хәбиров: Балалар өсөн тауарҙар етештереү кластеры булдырҙыҡ,0,analytics,Аңлатма,1355,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-06-06/radiy-h-birov-balalar-s-n-tauar-ar-eteshtere-klastery-buldyr-y-4268154,2025-06-06T21:07:00+00:00
"В первый день форума пройдет официальное открытие Дома Союза писателей Башкортостана, располагающееся по улице Коммунистической, 34. Здание капитально отремонтировано, исторический облик – сохранен. «Мы ждали сегодняшнего дня с большим нетерпением. Для нас этот дом – родной. Союз писателей располагался в нем с 1982 года. Здание включено в список историко-культурных памятников Уфы. Поэтому оно заслуживает внимания, заботы. А благодаря помощи Главы нашего региона Радия Хабирова дом обрел новую жизнь, – поделился народный поэт Башкортостана Кадим Аралбай. По его словам, здесь сможет творчески развиваться молодежь, а опытные мастера слова создадут новые произведения, которые будут вдохновлять и отвечать вызовам современности. «Еще одна большая новость. Благодаря решению Правительства Башкортостана, стараниям председателя Союза писателей РБ Айгиза Баймухаметова, это здание передано нашему Союзу в постоянное пользование», – отметил Кадим Абдулгалимович. «Здесь мы сможем собираться, творить, обсуждать насущные проблемы. В рамках церемонии открытия примем в свои ряды новых членов Союза писателей», – сообщил ранее Айгиз Баймухаметов.",Писатели республики вернутся в обновленный дом,0,analytics,Файҙалы эштәр,1142,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2025-05-30/pisateli-respubliki-vernutsya-v-obnovlennyy-dom-4257692,2025-05-30T19:38:00+00:00
"Диссертация яклау вакытыРусиядән киткән галимнәр һәм югары квалификацияле белгечләр саны 2012 елдан биш тапкыр арткан. Бу хакта күптән түгел Русия фәннәр академиясенең гомуми ыелышы вакытында баш фәнни сәркатип Николай Долгушкинәйткәниде. ""Галимнәр һәм югары квалификацияле белгечләрнең чит илләргә китүе тикшеренүчеләр санының кимүендә үз ролен уйнамый калмый. Чит илләргә китүче белгечләр саны кимемәде, ә киресенчә 2012 елдан ул 14 меңнән 70 меңгә якын кешегә артты"", дигән Долгушкин. Ул шулай ук Русияне берничә дистә ел рәттән галимнәр саны кими торган бердәнбер үсеш алган ил дип өстәде. Долгушкин мәгълүматынча, 1990 елдан, Русиядә тикшеренүчеләр саны 992 меңнән 348 меңгә кадәр кимегән. Бу белдерүдән соң Русия президенты сүзчесе Дмитрий Песковгалимнәрнең бер өлеше китсә, икенче өлеше илгә кайта диде. ""Галимнәр бөтенләй ирекле кешеләр һәм алар иң кызыклы проектлар тормышка ашырылган, иң уңайлы шартлар тудырылган урыннарда эшлиләр"", диде Песков. Аның сүзләренчә, фән өлкәсендәге көндәшлектә Русия төшеп калган ил түгел. Президент сүзчесе кайбер галимнәр чит ил лабораторияләренә китсәләр, икенчеләре Русиягә кайталар һәм мондый ике яклы процесс нормаль күренеш дип аңлатты. Кремль вәкиле дәүләт структураларның галимнәргә фәнни потенциалын тормышка ашыру өчен уңайлы шартлар тудырырга тиешлеген искә төшерде. Соңгы елларда чит илгә киткән галимнәр арасында татарлар да шактый. Азатлык киләчәктә алар белән таныштырып барачак. Бүген тумышы белән Татарстаннан булган, хәзер Амстердам университетында фән белән шөгыльләнүче 29 яшьлек Гөлназ Сибгатуллинабелән аралаштык. Гөлназ СибгатуллинаГөлназның әнисе - филология фәннәре докторы, профессор Әлфинә Сибгатуллина. Гөлназ үзе Татарстанның Алабуга шәһәрендә туган һәм 12 яшькәчә татар мәктәбендә белем алган. Шуннан соң гаиләсе белән Мәскәүгә күченеп укуын анда дәвам иткән. 2009 елны мәктәпне тәмамлагач Мәскәү дәүләт лингвистика университетына халыкара мөнәсәбәтләр белгечлегенә укырга кереп 2014 елда аны яхшы билгеләргә тәмамлаган. ""Университетта инглиз, алман телләрен өйрәндем. Алман телен үзләштерү мине Германия белән бәйләде. Беренче курстан ук телне камилләштерү өчен Германиягә баргаладым. Ярты ел Майнц университетында үткәрдем. Анда курсларга йөрдем. Шунда ук гарәп, фарсы, госманлы һәм төрек телләрен дә азрак өйрәндем, чөнки теләгем Госманлы империясе вә Русия мөнәсәбәтләре өлкәсендә магистр дәрәәсен алу иде.2014 елда Мәскәү университетын тәмамлагач Германиягә китәрмен дип уйлаганда Амстердамда Лейден университетында яхшы белгечлеккә урын булды, ягъни аспирантурада ""Урыс теле – ислам теле"" (ягъни христианнарның гына түгел, мөселманнарның да теле) дигән белгечлеккә тикшеренүләр белән шөгыльләнү өчен яшь кешеләрне туплыйлар иде. Мин үз көчемне туплап карап гариза тапшырдым һәм нәтиә буларак биш елга якын Лейден университетында укып чыктым һәм Йос Схакенһәм Михаэл Кемперитәкчелегендә диссертациямне якладым"", ди Гөлназ.2019 елга кадәр ул Лейден университетында белем алудан тыш шунда ук бакалавриат һәм магистратура студентларына урыс теле, Русия тарихы вә мәдәнияте, социолингвистика укыткан. Берничә елда нидерланд телен өйрәнгән һәм хәзер шул телдә укыта. ""2019 елда докторлык диссертациясен яклаганнан соң, мин Амстердам университетында постдоктор позициясен алдым һәм хәзер дә Герард Вигерситәкчелегендә эшемне шунда дәвам итәм.2019 елның декабреннән мин Европа берлеге тарафыннан финансланучы ""Европа Коръәне"" дигән зур Европа проектында катнашам. Ул алты елга исәпләнгән проект. Анда Европадагы күп университетлар керә һәм аның һәркайсының үз эше бар. Бергәләп без ислам дөньясы вә Европа бәйләнешләрен өйрәнәбез. Тарихны белмичә генә Европада исламга булган карашка бәя бирүе авыр. Мин проект кысаларында Русия империясендә Коръәнне - йөз башында урыс һәм татар телләренә тәремә ителүен өйрәнәм. Әмма кызганычка проектта катнашуым августта тәмамланачак"", ди яшь галимә. ""Амстердам университетында татар тарихын өйрәнүче бер төркем бар: Михаэл Кемпер, Әлфрид Бустанов, Мансур Газимзянов, Галия Моратова. Кавказ белән шөгыльләнүче Шамил Шихалиев бар. Без Русиядә мөселманнар, шул исәптән татарлар тарихы белән бәйле теманы бергәләп алып барабыз"", ди ул. Гөлназ Русия фәннәр академиясе вәкиле Долгушкинның соңгы елларда илдән күп галимнәрнең чит илгә китүе турындагы сүзләре белән килешә. Аның фикеренчә, һәр кешенең китү сәбәпләре төрле. Шулай да ул үзе һәм таныш галимнәре мисалында чит илгә китүнең ике сәбәбен атап була дип саный. ""Беренчесе – галимнең статусы. Шул ук Көнбатыш Европа, Австралия, АКШта галим – ул тулы дәрәәдәге һөнәр. Димәк ниндидер белгечлеккә ихтыя бар һәм киләчәктә ул яхшы түләнәчәк дигән сүз. Яхшы хезмәт хакыннан тыш чит илдә галимлек дәрәәңне үстереп була, грант алырга мөмкинлек бар, шулай ук хезмәттәшләр белән аралашып тагын да камилеккә ирешәсең дигән сүз. Кызганычка Русиядә бу юк, дөресрәге тамырына балта чаптылар дип әйтергә мөмкин. Русиядә фәнни өлкәдә эшләүче хезмәттәшләремне күзәтеп шуны әйтә алам: алар өчен фән күбрәк кичләрен һәм буш вакытта эшли торган хоббига әйләнде. Бары тормыш алып бару өчен керем китерә торган эштән азат булганда гына фән белән шөгыльләнәләр. Мисал өчен, көндез укыталар, ә кичләрен инде тикшеренүләргә утыралар. Чит илгә китүгә этәргеч булган икенче сәбәп – галимнәрнең тәнкыйди фикер йөртә алуы. Без һәрвакыт бер-беребез белән дискуссияләрдә булырга, идеяләрне анализларга тиешбез. Бер заман шулай тәнкыйди фикерләү мөмкинлеген үстергәч аннан инде арыну һич мөмкин түгел. Ягъни тәнкыйди фикерләү, анализлау, ниндидер мантыйки хаталарны күрү, яшерелгән фикерләрне ачу – бу галимнәр тормышының бер аерылгысыз өлеше. Шул юл белән галимнәр дөньяны аз гына булса да яхшырту максатын куя. Ватаннарында аларга моны эшләү мөмкинлеге калмагач, чөнки Русиядә хәзер бу юнәлештә гамәл кылуы бик авыр, алар чит илгә китәргә мәбүр була. Соңгы вакытта без Мәскәүдәге Югары икътисад мәктәбе (ВШЭ) мисалында тәнкыйди фикерләүче укытучыларның әзага тартылуын, галимнәрнең сәяси фикерләве аларны эзәрлекләүгә китерүен күрәбез. Хәтта тоткарланулар, сорау алуларга кадәр барып итте. Бу куркыта. Галим бит әйткәнгә генә ышанып утырмый, ә тикшеренә, казына. Шул ук яңалыкларны тыңлый, тапшырауларны карый, анализлый башлый. Бу еш кына итимагый тормышка да кагыла. Галимнәр күп еллар урнаштырылган һәм бер калыпка салынган хакимият структуралары тәртибе белән килешми. Алар хакимияткә үтеп керергә мөмкинлек бирелмәгән кешеләр дә үз сүзен әйтә алырга тиеш дип саный. Әлбәттә хакимияттәгеләр моңа каршы килә. Русиядән аермалы буларак Европада галимнәр үз фикерен белдерә, яза, чыгышлар ясый ала. Шулай итеп алар итимагый дискуссияләргә, сәясәткә тәэсир итә. Русиядә галимнәрдә мондый инструментлар калмады. Бу күпләрне ирәндерә. Барысын да күреп хәлне яхшырта алмау бик авыр"", ди ул. Гөлназның танышлары арасында да чит илгә китеп Русиядәге бүгенге хәлләрне үзгәртергә омтылучылар күп. Аның фикеренчә, алар Көнбатышта тәрибә, белем туплап киләчәктә Русиягә тәэсир итәрдәй инструментлар булдыра ала. Аларның моңа потенциалы бар дип саный ул. ""2000 елда бу максаттан чит илдән Русиягә әйләнеп кайтучылар да булды. Алар үзләренең белемнәрен ватаннарында кулланмакчы иде, әмма хәзерге вазгыятьтә шәхси иреккә куркыныч тудырмый торган мөмкинлеказ"", ди Сибгатуллина. Ул үзе дә вакыт-вакыт Русиягә кайту турында уйлана, әмма әлегә сәяси вазгыять моңа мөмкинлек бирми һәм фәнни үсеш өчен мөмкинлекләр дә зур түгел дип саный. Гөлназ хәзерге проектын август аенда тәмамлап, көзгә АКШка Джордж Вашингтон университетына ыена. ""2020 елда Европа берлегеннән грант оттым һәм ул миңа ике ел дәвамында Вашингтон университетына барып тикшеренү белән шөгыльләнергә мөмкинлек бирә. Бу исламга күчкән европалылар турындагы проект булачак. Монда урыслар гына истә тотылмый, һолландлар, инглизләр һәм башкалар да керә. Бу проект өч елга исәпләнә, шуның ике елын Вашингтонда уздырачакмын, аннары инде грант шартында язылганча, Амстердам университетына кайтып тикшеренүләремне дәвам итәргә тиеш булачакмын"", ди ул. Гөлназ Сибгатуллина күңеле теләгәнчә фән белән шөгыльләнүе һәм аның өчен тормыш итәрлек хезмәт хакы алуыннан канәгать. ""Нидерланд шактый кыйммәт ил булуга карамастан, мин алган хезмәт хакына бик иркен яшәп була. Инде иде ел яшәү дәверендә мин салымнарны да даими түләп киләм. Алар аз түгел, әмма ул салымнарның кайда киткәнен күргәч, моңа һичкем каршы килми. Ул салымнар мин йөргән яхшы велосипед юллары булдыруга, урамдагы яктылыкка, яхшы транспортка тотыла. Мин моннан канәгать"", ди ул. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Русиядән галимнәр китә: Амстердамдагы татар галимәсе моның сәбәпләрен аңлата,0,analytics,Донъя,8654,https://www.azatliq.org/a/31244112.html,2021-05-09T21:15:30+00:00
"Ә мин ҡалдым. Унан һуң да бер нисә ҡыҙ менән осрашҡылап ҡараным әле. Әммә улар былай ғына, киләсәкте бергә бәйләрлек түгел инеләр. Ул арала йәштәштәремдең өйләнәһе өйләнеп, ситкә китәһе – китеп, урынлашып бөттө. Ауылда минең ишеләр генә ҡалды. Бер ҡалһаң, шулай ҡалаһың икән ул. 35-40-та ла әллә ни һуң кеүек түгел әле, әммә йәш барған һайын ғаилә ҡороу ҡатмарлана. Ә хәҙер мин бөтөнләй өмөтләнмәйем. Тиңдәштәремдең балалары үҫеп етеп, ейәндәр алып ҡайта башланы. Районда яңғыҙ ҡатындар ҙа бар ул. Әммә бер ҙә кейәүгә сыҡмай ҡалғаны бармаҡ менән генә һанарлыҡ. Күбеһе айырылып ҡайтҡан. Таныштарым араһында ла бар ундайҙар. Тәҡдим яһап ҡарағаным да булды, бала менән алырға ла ҡаршы түгел инем. Ләкин улар ҡабаттан ғаилә ҡороп, ир менән йәшәргә үҙҙәре теләмәй бит! Сөнки айырылып ҡайтҡас, тыныс ҡына йәшәүҙең тәмен татып өлгөргән улар. Миңә былай  ҙа ҡыйын түгел. Бала менән үҙемде генә нисек тә булһа ашатам! ""– тиҙәр. Йәй көнө классташтар менән осрашыу ойошторғайныҡ. Арабыҙҙа ике ҡыҙыбыҙ, минең кеүек, бер ҙә генә лә ғаилә ҡороп ҡарамаған икән. Был йәштә йәшерен-батырын түгел бит инде, асыҡтан-асыҡ һөйләшәбеҙ. Улар уҡырға киткән ерҙән ҡалала төпләнеп ҡалған. Береһе әле булһа тулай тораҡта йәшәй, икенсеһе фатир алған. Әммә хәҙер улар ауылға ҡайта торған кеше түгел бит инде. Сөнки эшкә бәйлеләр. Күпме ҡалала йәшәп, ҡайҙан инде кире ауылға ҡайтһындар? Стаж юғалмаһын өсөн эш кәрәк, ә ауылда ул юҡ. Бәлки бер 10-15 йыл элек тәҡдим яһаған булһам, нимәгәлер өмөтләнергә булыр ине. Ул мәлдә, һис булмаһа, бала алып ҡайтырлыҡ булғандар. Ә 50-лә  кейәүгә сығыуҙың ниндәй мәғәнәһе бар? Яңғыҙылыҡҡа өйрәнгән кешеләр беҙ. Был хәлде бер нисек тә үҙгәртә алмаған бисаралар. З. Ғ.",Рәхәт эҙләп һуңға ҡалдым,0,analytics,Йәмғиәт,1673,https://tamasha-rb.ru/articles/obshchestvo/2025-04-09/r-h-t-e-l-p-u-a-aldym-4191266,2025-04-09T20:22:00+00:00
"Абданан шәһәрендәге протестларфикерләрИранда протестчылар илнең көнбатышында, Гыйрак чигенә якын урнашкан Абданан һәм Малекшаһи шәһәрләрен үз контроленә алган. Бу хакта Иранның каршылык милли шурасына сылтама белән хәбәр итә. Социаль челтәрләрдә Абдананда төшерелгән видеолардан күренгәнчә, демонстрантлар Иранның югары рухание — аятулла Али Хаменеига каршы шигарләр кычкыра: ""Хаменеига үлем! "" һәм ""Бу ел — кан елы, Али Хаменеи бәреп төшереләчәк"", ди алар. Видеоларның берсендә бинаның түбәсендә торган иран полиция хезмәткәрләренең протестта катнашучыларга кул болгап, аларны алкышлавы күренә. ""Бүген Иранның көнбатышындагы ике шәһәрдә мөһим вакыйга булды, алар, асылда, протестчылар кулына күчте һәм кешеләр урамнарда бәйрәм итә"", дип белдерә -ка Иранның каршылык милли шурасының тышкы эшләр комиссиясе әгъзасы Али Сафави. Шәһәрләрнең протестчылар кулына күчүе рәсми расланмаган. Иранда хөкүмәткә каршы протест чаралары узган ел ахырыннан бирле дәвам итә. Аларның сәбәбе — санкцияләр һәм Израиль белән сугыш нәтиәсендә иран реалының нык арзанаюы һәм инфляциянең якынча 50 процентка итүе тора. Иран медиасы мәгълүматларына караганда, ике меңнән артык протестчы кулга алынган, 36 кеше, шул исәптән куәт оешмалары һәм тәртип саклау органнарының ике хезмәткәре һәлак булган дип фаразлана. Британиянең газетасы Хаменеи якыннары һәм милеге белән бергә Мәскәүгә качу ихтималын алдан ук планлаштырган дип язды. -аналитиклары үз чиратында АКШ хәрби һава көчләрен күпләп Якын Көнчыгыш районына күчерүенхәбәр итә. Очышларны күзәтүче сервислар мәгълүматларынча, соңгы сәгатьләрдә АКШтагы хәрби ныгытмалардан һәм Британиядәге Америка авиабазасыннан дистәләрчә ягулык салу очкычы һәм авыр транспорт очкычлары көнчыгыш юнәлешкә очкан. Сүз шәхси хәрбиләрне, хәрби техниканы күчерү өчен кулланыла торган очкычлар турында бара. Пентагоннан әлегә рәсми аңлатма юк. Иран чыганаклары һава һөүменнән саклану системнарының (ПВО) югары халәткә китерелүе турында белдерә. 4 гыйнварда Ислам инкыйлабы сакчылар корпусы илнең берничә шәһәрендә, шул исәптән Тәһранда да, ПВО һәм ракет гаскәрләре күнегүләре уздырды. Шул ук вакытта Якын Көнчыгыш белгечләре хәрби хәрәкәтләрнең котылгысыз булачагы турында сөйләү әлегә иртәрәк дип саный. Алар искәртүенчә, 2025 елның көзендә АКШның һавада ягулык тутыру очкычларын Катардагы ""Әл-Удейд"" һава базасына күчерүе сугышка китермәде. Ул чакта Вашингтон бу адымны АКШның саклану позициясен көчәйтү һәм төбәктә хәрби мөмкинлекләрен киңәйтү ихтыяы белән аңлатты. Русиядә",: Иранда протестчылар ике шәһәрне үз контроленә алуын белдерә,1,news,Яңылыҡтар,2481,https://www.azatliq.org/a/33642122.html,2026-01-07T11:18:10+00:00
"Ә шулай ҙа ҡыҙыҡ өсөн күҙ алдыбыҙға килтереп ҡарайыҡ әле: бындай осраҡҡа беҙҙең боронғо ата-бабаларыбыҙ нисек ҡарар ине икән? Бөгөнгө заманда ғәҙәттән тыш булып тойолған ошо хәл беҙҙең тарихыбыҙ төпкөлөндә лә урын алмағанмы? Әйтәйек, бынан ике быуат элек Төркмәнстанда ла түгел, ә үҙебеҙҙең Башҡортостанда ошондай тыйыу ҡабул ителде икән, ти. Халыҡ аптырар инеме? Юҡ, әлбиттә! Киреһенсә, Ислам динендә булған, шәриғәт ҡанунына буйһоноп йәшәгән ата-бабаларыбыҙ бындай ҡарарҙы ифрат та дөрөҫ ҡабул итеп алған булыр ине, минеңсә. Ул ғына ла түгел, күпселек халыҡ уны дәррәү күтәреп тә алыр ине, шәйт. Ә инде осраҡлы ғына әлеге ""аҙғын парҙы"" күреп ҡалһалар, ауыл кешеләре быға ысынлап та бот сабып аптырап: ""Ишеттеңме әле, ана күрше ауылда Фәләнбайҙың ҡыҙын Төгәнйәндең улы менән бергә күргәндәр, ти. Аулаҡта хатта бер-береһенә яҡын ғына ултырып, быш-быш һөйләшкәндәр ҙә имеш… Ғибрәт бит был! Ата-әсәләре нимә ҡараған икән! Әстәғфируллаһ! .. "" - тиер ине. Сит ир-ат менән һөйләшеп ултырғаны өсөн ҡыҙыйға атаһынан, йә ағаһынан ныҡ ҡына ""эләгер"" ине. Егеттең дә, әлбиттә, башынан һыйпамаҫтар ине… Ни өсөн төркмәндәрҙәге ошо хәл бөгөн сәйер тойола? Уҙған быуатта элекке Советтар Союзы составында булған бөтә илдәрҙә лә (шул иҫәптән, Төркмәнстанда ла) ""Дин - иҫкелек ҡалдығы"", ""Дин - халыҡтар әфиуны"" тигән һәм башҡа бик күп лозунгылар ярҙамында Ислам дине ҡанундары буйынса йәшәгән халыҡтарҙың аңынан ""иман"" төшөнсәһен бер нисә тиҫтә йыл эсендә ""ҡаҡҡылап-һуҡҡылап"" сығарып ташлап бөткәндәре хаҡында беләбеҙ. Шул арала дини йәһәттән бөтөнләйгә наҙан булған байтаҡ быуын үҫеп сыҡты. Шуға күрә лә беҙҙең дәүер кешеләре ошо тыйыуҙы ""кеше хоҡуғын ҡыҫыу"" тип һанай… Әлеге сикләүҙәрҙе бөгөнгө көн беҙҙең төйәгебеҙҙә булдырған осраҡта, халҡыбыҙ, әлбиттә, уны һис кенә лә ҡабул итеп алмаясаҡ (Эскәмйәлә йәнәш ултырыуҙарҙан тыш, төркмән ҡатын-ҡыҙҙарына ирендәрҙе ""бүлтәйтеүсе"", түштәрҙе ""көпәйтеүсе"" пластик операцияларҙы, яһалма керпек, тырнаҡ йәбештереп йөрөүҙе, һылашып торған ҡыҫҡа күлдәктәрҙе лә тыйыу хаҡында һүҙ барғайны шул). Күптәргә был саманан тыш ҡаты, хатта кешелекһеҙ тәртип булып тойоласаҡ. Ғөмүмән, бындай сараларҙы бөгөн ""нормаль"" тип һанау мөмкин дә булмаҫ ине, сөнки илебеҙҙә шәриғәт ҡанундарын белмәгәндәр абсолют күпселек. Ә белергә теләмәгәндәр - тағы ла күберәк. Рәхәтләнеп кәнфит һурып ултырған балаға татлы нәмәләрҙең зыяны (ҡанда шәкәр күбәйеүе, артыҡ һимереүгә килтереү ихтималлығы) хаҡында нәсихәт һөйләй-һөйләй, уның ҡулынан тәмлекәсен кинәт кенә тартып алһаҡ, ни күрер инек? Ифрат та дөрөҫ: бер ни ҙә аңламаған сабый оло кешенең был ҡылығына тик аптыраясаҡ ҡына. Ул ғына ла түгел, хатта шарылдап илап, кескәй генә йоҙороғо менән һиңә килеп ""тондороп"" та ебәрәсәк! Тап шуның кеүек, динебеҙҙе тәрәндән өйрәнеп, уның хаҡлығына инанмай тороп, башта күтәрелгән мәсьәләне дөрөҫ аңлау бөтөнләй мөмкин түгел, тимәксемен. ""Улым, һиңә әйтәм, ҡыҙым, һин тыңла"", тигәндәй, ошо етди мәсьәлә төркмәндәргә генә ҡағылмай. Борон шундай сикләүҙәр, тураһын ярып әйткәндә, никахһыҙ бәйләнештәргә юл ҡуймауға йүнәлтелгән ҡәтғи тыйыуҙар үҙебеҙҙең динле халҡыбыҙҙың да иғтибар үҙәгендә булған бит. Халҡыбыҙҙа ""Ҡыҙыңды ҡырҡ урындан тый"", тигән әйтем дә бик электән килгән. Шуға күрә был тыйыуҙарҙы ""революциянан алда башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының иҙелеп йәшәүенең күрһәткесе"" тип түгел, ә йәштәргә ""зина"" тигән оло гонаһҡа юлды ябырға тырышыу тип аңлаһаҡ, хата булмаҫ тип уйлайым. Төркмәнстан хоҡуҡ һаҡлау органдарының ошо тыйыуы нилектән килеп сыҡҡанлығын Ислам дине ҡанундары менән таныш булған әҙселек бик яҡшы аңлай. Ныҡлы инаныуымса, халҡыбыҙҙың ҡасандыр ауыр ""сир""ҙе - атеизм дәүерен кисереүенә ҡарамаҫтан, беҙгә лә барыбер дини асылыбыҙға ҡайтыу кәрәк. Тик шул төркмәндәр һымаҡ радикаль ысулдар аша түгел! Йәштәрҙе башҡасараҡ тәрбиәләү, уларға шәриғәт ҡанундарын ""аҡыллы ғына"" итеп өйрәтеү кәрәк. Әйткәндәй, егет менән ҡыҙҙың бергә ултырыуы хаҡында һүҙ сығыу менән Мәжит Ғафуриҙың ""Ҡара йөҙҙәр"" әҫәре күҙ алдына килә… Эйе, тормош - ифрат та ҡатмарлы. Утһыҙ төтөн сыҡмай, тигәндәй, баштараҡ иҫкә алған һымаҡ, элегерәк тә йәштәр араһында һирәк-һаяҡ ""аулаҡлап"" алырға йөрьәт иткәндәр булғылағандыр, күрәһең. Бала саҡта мин шул повесты уҡып, Ғәлимәнең атаһы Фәхри ҡарттың: ""Шәриғәт тип харап иттеләр баланы…"" - тип, ҡыҙын йәлләп ҡайғырғанына ныҡ тетрәнгәйнем. Ошо повесты яҙған әҙиптең утыҙынсы йылдар башында атеистик рух менән һуғарылған, дингә кире ҡарашлы шундай әҫәр яҙырға мәжбүр булыуын аңлауы ҡыйын түгел. Ә ул осорҙа башҡа төрлө яҙып ҡына ҡара! .. Хатта яңы совет ҡоролошон ""күккә сөйөп"" маҡтап яҙыусы бик күп әҙиптең дә ""халыҡ дошманы"" тип ғәйепләнеп, баштары киткәнлеген беләбеҙ. Шуға күрә, ул дәүерҙә йәшәгән яҙыусы халҡының хәлен дә аңларға тырышайыҡ, тимәксемен. Был повестағы ваҡиғаларҙың ""эсенә инеп"", улар хаҡында һүҙ йөрөтөр өсөн дә динебеҙ ҡанундарын яҡшы ғына белеү кәрәк. Минең инаныуымса, ошо әҫәрҙә ""зинасылыҡта"" ғәйепләнгән Закир менән Ғәлимә һис кенә лә шәриғәт ҡорбандары түгел, ә, киреһенсә, улар тарыған оло бәлә - Ислам ҡанундарын белеп етмәүҙең, дини наҙанлыҡтың касафаты ул. Туп-тура итеп әйтмәһә лә, мәҙрәсәлә дин ғилеме алған яҙыусыбыҙҙың тел төбөнән тап ошондайыраҡ фекер һиҙелә. Повеста дингә ҡағылышлы күп нәмәнең бик дөрөҫ итеп һүрәтләнеүен күрәбеҙ. Шәриғәт ҡанунына ярашлы, кешеләрҙе зина ҡылыуҙа ғәйепләү ябай ғына эш түгел. Хәҙрәт тә йыйылышҡан халыҡҡа ""Кемгәлер ошо ғәйепте тағыр өсөн мотлаҡ дүрт шаһит булырға тейеш"" тип, Ҡөрьән аятынан дәлил килтерә. Икенсенән, әҫәрҙә бәғзе кешеләрҙең ялған шаһитлыҡ ҡылып, шәриғәт ҡанунын боҙоуы хаҡында һүҙ барғаны ла асыҡтан-асыҡ. ""Ялған шаһитлыҡ ҡылған кешенең үҙен язаға тырттырыу лазым (тейешле)"", тип тә иҫкәртә халыҡты имам ошо турала. Тик уның был һүҙҙәренә иғтибар итеүсе булмай, йәштәрҙе ""күреп тороусы"" бер-ике алдаҡсы кешенең һүҙенә ышаналар. Әҫәрҙә ауыл кешеләре араһында шәриғәт ҡанунын дөрөҫ итеп аңларға теләмәгән фанаттарҙың-провокаторҙарҙың да булыуы һүрәтләнә. Йәштәргә ҡаты яза биреүҙе талап итә улар. Һөйләшеп кенә ултырған Закир менән Ғәлимәгә тик киҫәтеү яһап, уларҙы өйҙәренә ҡайтарып ебәреү һәм ата-әсәһенә хәбәр итеү урынына, зина ҡылынғаны ла иҫбат ителмәгән көйө, уларҙы кәмһетеүҙәр, мәсхә-рәләүҙәр башлана… Бөгөнгө көнөбөҙгә килгәндә, әлхәмдүлиллаһ, Бәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт с. ғ. с. аша төшөрөлгән динебеҙ ҡанундарын өйрәнергә, уны дөрөҫ кенә итеп аңларға теләүселәргә бер ниндәй ҙә ҡаршылыҡтар юҡ. Һәр төрлө зина-фәләнгә, уғрылыҡҡа, енәйәтселеккә илтеүсе юлдарға кәртә булып торорҙай хаҡ динебеҙҙе өйрәтеүсе ғилемле имам-мөғәллимдәребеҙ ҙә бар. Махсус уҡыу йорттарында уҡып белем алған улар. Бынан тыш, төрлө урындарҙа эшләп йөрөүҙәренә ҡарамаҫтан, йома һайын йәмәғәт намаҙына мәсеттәргә йөрөгән йәш егет һәм ҡыҙҙарыбыҙҙың да күпселеге шәриғәт ҡанундарын һәүетемсә яҡшы белә. Дин мәсьәләләрен унан-бынан ишеткән хәбәрҙәрҙән өйрәнмәй хәҙерге йәштәр, ә тейешле китаптарҙан уҡый. Кистәрен, ваҡыт табып, имам-мөғәллимдәрҙең дәресенә лә йөрөйҙәр. Йәштәребеҙ ары-бире намаҙ уҡыуҙан башҡа бер нәмә лә белмәй, тип уйлаған кешеләр, әлбиттә, бик ныҡ хаталана. Динебеҙ ҡанундарын ары-бире ишетеп түгел, барыбер ҙә асылында өйрәнеү кәрәктер ул, хаталанмау, гонаһҡа батмау өсөн, тимәксемен. Ә гәзит уҡыусылар ошо тема буйынса ни уйлай икән? Хәлил ҺӨЙӨНДӨКОВ. ""Киске Өфө"" гәзите, 16, 2024 йыл",ТАЯҠТЫ АРТЫҠ НЫҠ БӨГӨҮМЕ?,0,analytics,Йәмғиәт,7172,https://tamasha-rb.ru/articles/obshchestvo/2024-09-06/taya-ty-arty-ny-b-g-me-3915803,2024-09-06T16:36:00+00:00
"Тәремәче башкорт телен автоматик рәвештә танып, аны кырымтатар теленә тәремә итәфикерләр үзенең тәремәче хезмәтен яңартуы турында игълан итте. Элек ул 130 иң популяр телгә тәремә итсә, хәзер тылмачка тагын 110 тел өстәлгән. Алар арасында Русия халыкларының милли телләре дә бар. Тәремәне хәзер башкорт, кырымтатар, чуаш, саха, удмурт, бурят, коми, чечен, осетин, чукот, абхаз телләрендә башкарып булачак. ""Һомай"" акыллы башкорт колонкасын уйлап табучы Айгиз Кунафинүзенең Телеграм-каналындаязып чыкканча, тәремәчегә башкорт телен өстәү башкорт теленең параллелькорпусыныйган тел активистлары һәм волонтерлары хезмәте хисабына башкарылды. Хәзерге вакытта корпуста 1 миллионнан артык берәмлек бар. Корпус нигезендә Яндекс. Тәремәче белән 4 кебек башка тел модельләре дә телгә ""өйрәнгән"". Яңа телләр Тәремәче-нең күпчелек кулланучыларында инде күренә. Башкаларда алар якын көннәрдә күренәчәк. Хәзерге вакытта хезмәттә 200 дән артык тел бар. Азатлык элек сөйләшкән белгечләр Тәремәче-гә милли телләрне өстәү зур мөмкинлекләр ача дипаңлаткан иде. Бу – автоматик тәремә хезмәтләре ягыннан зур үсеш, ул барлык онлайн хезмәтләрне һәм сайтларны милли телләргә тәремә итү мөмкинлеген бирә, ди алар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","тәремәчесенә башкорт, кырымтатар, чуаш телләре өстәлгән",1,news,Яңылыҡтар,1286,https://www.azatliq.org/a/33012677.html,2024-06-28T06:05:58+00:00
"Дымлананғандан һуң уларҙа бактериялар үрсей башлай. Улар эс китеү һәм ашҡаҙан ауыртыуы тыуҙырырға мөмкин. Эҫе һыу менән стерилләштергәндә лә, организмға зыян килтереү хәүефе барыбер ҡала. Сәйгә шәкәр йәки һөт ҡушһаң, ағыуланыу хәүефе бермә-бер арта. Сөнки ул ҡап эсендә ҡала һәм артабан бактерияларҙың үҫешен стимуллаштыра Сәй пакеттарын ҡулланғанда уларҙағы файҙалы матдәләр һәм кофеин беренсе тапҡыр ҡайнатылғанда ғына сыға. Яңынан ҡайнатылғанда, хуш еҫле йәки тәмләткес матдәләр генә бүленеп сыға. Иң яҡшыһы – ҡайнатылғандан һуң шунда уҡ ҡапты сынаяҡтан сығарыу. Әгәр ҙә уны яңынан ҡайнатырға уйлаһағыҙ, был эште 30-40 минут эсендә башҡарырға кәңәш ителә.",Пакетлы сәй - икенсегә ҡуланырға яраймы?,1,news,Яңылыҡтар,658,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-08/paketly-s-y-ikenseg-ulanyr-a-yaraymy-4569370,2026-02-08T16:00:00+00:00
"Иң тәүгеләрҙән булып ҡушылыусыларҙан Тимур Ғәлиуллин – Стәрлетамаҡ политехник колледжы уҡыусыһы, Еләк студенттар сервис отряды боецы, ә Данил Шәңгәрәев – Өфө фән һәм технологиялар университеты студенты,  Ҡара акула отряды ағзаһы. Был егетттәр башҡаларға ла өлгө булып тора. Башҡортостанда йәшәүселәр нисек итеп елек доноры була ала? Бының өсөн дәүләт хеҙмәттәре порталы аша йәки Республика ҡан тапшырыу станцияһына, уның Белорет, Октябрьский, Нефтекама, Стәрлетамаҡ, Күмертау ҡалаларындағы филиалдарына ғариза бирәләр. Унда генетик анализ өсөн 3 мл ҡанды тикшереүгә алалар. Шул етә. Артабан инде ҡасан ихтыяж тыуһа, шунда елек күҙәнәктәре кәрәк булған пациенттар донор менән бәйләнешкә инә ала. Йыл да 2000 самаһы рәсәйлегә ҡан яман шеше диагнозы ҡуйыла.   Уларҙың байтағына елек күсереп ултыртыу талап ителә. Донор эҙләп, табиптар федераль йәки донъя регистрына мөрәжәғәт итә. Һуңғыһында башлыса американдар һәм европалылар ҡатнаша, әммә улар генетик яҡтан рәсәйҙәрҙән айырыла. Шуға унда тейешле донор табыу мөмкинлеге бик аҙ. Үҙебеҙҙең илдең базаһын тулыландырыу мөһим.  Республика ҡан биреү станцияһының баш табибы урынбаҫары Раил Әйүпов аңлатыуынса, трансплантация өсөн елек үҙе түгел, ә ул эшләп сығарған олон күҙәнәктәре кәрәк. Акцияға ҡушылыусылар әле -типирование анализын тапшыра. Ҡасан да булһа уларҙың  берәй ауырыуҙың ғүмерен ҡотҡарыу ихтималлығы тыуырға мөмкин. Был ғәмәл һис тә хәүеле түгел, ти белгестәр. «Когда кому-то нужна помощь — важно просто делать то, что можешь. Сегодня перед нами стоит конкретная задача: пополнить Федеральный регистр доноров костного мозга. В рамках нашей акции участники РСО будут сдавать кровь на типирование. Очень важно говорить с ребятами честно и открыто — объяснять, как работает система, как проходит процедура, что она безопасна и насколько может быть важна. Ведь с каждым новым человеком в регистре у тяжелобольного пациента появляется дополнительный шанс на спасение! », — Юлия Дрожжина, член Комитета Госдумы по охране здоровья, Председатель Правления РСО. Студенты, представители Студенческих отрядов Башкортостана, уже приняли участие в акции, находясь на Всероссийских трудовых проектах. В рамках акции у добровольцев берут венозную кровь для типирования — анализа, который определяет совместимость потенциального донора с пациентами, нуждающимися в трансплантации костного мозга. Каждый такой донор — шанс на жизнь для тех, у кого нет других вариантов. У студентов со Всероссийского проекта «Взлётная полоса» (Аэропорт «Пулково») и с трудового проекта «Сириус» (Краснодарский край) появилась возможность принять участие в акции. « Процесс донации костного мозга проходил для меня впервые, но он ничем не отличается от донации крови, просто за период донации забирают чуть больше крови чем обычно. Сам кровь я начал сдавать с момента как мне исполнилось 18 лет, и сегодня это была моя 5 донация крови и первая костного мозга. Я считаю этот процесс необходим если вам позволяет здоровье и обстоятельства, ведь наша кровь может помочь кому-то, кто в этом сильно нуждается », — Тимур Галиуллин, представитель студенческого сервисного отряда «Клубника» Стерлитамакского политехнического колледжа. «Я решил стать донором костного мозга, потому что считаю, если кому-то понадобится моя помощь, и нужен будет человек с таким же типом костного мозга, я знаю, что смогу ему помочь, может даже спасти жизнь, это будет прекрасно ощущать себя как бы героем», — Данил Шангарееев, представитель студенческого сервисного отряда «Черная акула» Уфимского университета науки и технологий Ежегодно около 2 000 россиян — детей и взрослых — сталкиваются с тяжелыми онкогематологическими заболеваниями, при которых единственным шансом на выздоровление становится пересадка костного мозга от неродственного донора. Найти подходящего человека крайне сложно: вероятность совпадения составляет всего 1 к 10 000. Впервые такая акция прошла в прошлом году — более 1 000 студентов из 18 регионов страны вступили в Регистр. К ним присоединились представители строительных, сервисных, медицинских отрядов, а также проводники. В этом году она пройдет в рамках Всероссийской акции «Код донора. Защитники Отечества» и объединит все направления Российских студенческих отрядов. Расширение Федерального регистра доноров костного мозга — одна из ключевых задач системы здравоохранения. Сегодня в стране реализуются масштабные проекты по популяризации этого направления, и участие каждого жителя России может стать решающим. Российские студенческие отряды — крупнейшее трудовое движение российской молодежи. С 1959 года школу студенческих отрядов прошли более 20 миллионов человек. В 2025 году в составе Российских студенческих отрядов будут трудиться более 400 тысяч студентов и школьников из 85 регионов России, которые получат свой первый трудовой опыт, достойную заработную плату и сделали значимый вклад в развитие страны. Чтобы присоединиться к движению РСО, бесплатно обучиться востребованным рабочим профессиям и трудоустроиться на масштабные проекты не только в России, но и за рубежом, достаточно заполнить простую форму на сайте трудкрут. или позвонить в кол-центр РСО по номеру. Текст һәм фотолар:  Рәсәй студенттар отряды хәрәкәте.",Студенттар донорҙар хәрәкәтенә ҡушыла,1,news,Яңылыҡтар,5164,https://amanat.su/news/novosti/2025-08-01/studenttar-donor-ar-h-r-k-ten-ushyla-4334737,2025-08-01T10:52:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Башкорт теле генә түгел, урыс теле дә кысрыклап чыгарыла. Карл Маркс яки Мостай Кәрим урамыннан узганда башка бер илдә кебек хис кала, андагы язулар гел инглизчә"", дип зарланган ул. Башкорт язучысы Айгиз Баймөхәммәтов Башкортстандагы элмәтакталарда инглиз телен чикләргә тәкъдим итә. Бу хакта ул бүген Башкортстан парламентының фән, мәгариф, мәдәният, яшьләр сәясәте һәм спорт комитеты утырышында әйтте, дип иткерә""РБК"". Ул Русиянең күпчелек төбәкләрендә элмәтакталарда инглиз телен куллануны чикләү турында кануннар кертелде, дип аңлаткан. ""Бездә дә вазгыять шундый - башкорт теле генә түгел, урыс теле дә кысрыклап чыгарыла. Карл Марксяки Мостай Кәримурамыннан узганда башка бер илдәге кебек хис кала, андагы язулар гел инглизчә. Бездә башкорт кына түгел, урыс телен дә якларга кирәк, шуңа күрә бәлки башка төбәкләрнең тәрибәсен бездә дә кулланыргадыр? Чөнки бу бик үк әйбәт түгел"", дигән ул. Комитет рәисе Айбулат Хаин Дәүләт ыенында бу мәсьәлә белән бәйле башка төбәкләрдәге тәрибәләрне өйрәнделәр, дигән. ""Мин сезнең белән тулысынча килешәм, оешмаларга чит ил атамалары бирелә. Бигрәк тә беренче чиратта сәүдәгә корылган оешмаларга. Без бит үзебезнең илебездә яшибез, оешмага урысча, башкортча матур исем сайлап булмый мени? Нигә күп кенә сәүдәгә корылган оешмалар өчен инглиз теле өстенлекле булып тора? "", дигән ул. Уфада инглиз, башкорт һәм урыс телендәге элмәтакталарны 2015 елда, махсус рәвештә, Шанхай хезмәттәшлек оешмасы һәм БРИКС оешмасы ыеннарынуздырыр алдыннанкуйганнар иде.6 февральдә, Русия думасы икенче һәм өченче укылышта вазифаи затларның һәм ватандашларның урыс әдәби теле нормаларын үтәвен контрольдә тоту турында канун кабул итте. Думаның мәдәният комитеты рәисе Елена Ямпольская әлеге үзгәрешләрне беренче чиратта кулланучылар хокукын яклау турындагы, медиалар һәм реклам турындагы кануннарга, шулай ук Шәһәр төзелеше кодексына кертергә кирәк, дип белдергән иде. Ямпольская әйтүенчә, аеруча торак комплексларга исем биргәндә чит сүзләр еш кулланыла. ""Һауслар"", ""клаблар"", ""форестлар"", ""гарденнар"". Кайчак кайсы илдә булуыңны оныта башлыйсың. Туган телеңне якламый торып, илеңнең ватанпәрвәре булып булмый. Моны бездән тормыш таләп итә, президент таләп итә"", дидеул. Канун дәүләт теле буларак урыс телен кулланганда чит тел сүзләре катыштыруны тыя, андый сүзләрне урысча аналогы булмаса гына кулланырга рөхсәт ителә. Шулай ук норматив сүзлекләрдә булган чит тел сүзләрен генә кулланырга яраячак. Мондый сүзлекләрне исә Русия хөкүмәте раслаячак. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкорт язучысы Айгиз Баймөхәммәтов Башкортстандагы элмә такталарда инглиз телен чикләргә тәкъдим итә,1,news,Яңылыҡтар,2629,https://www.azatliq.org/a/bashkort-yazuchisi-aygiz-baymohammatov-bashkortstandagi-elmataktalarda-ingliz-telen-chiklarga-takdim-ita/33107219.html,2024-09-05T17:59:06+03:00
"Зөлфәт Хәкимнең ике китабы төрекчәгә тәремә ителдефикерләр7 ноябрьдә Истанбулның Рами дәүләт китапханәсендә төрекчә"" ""(""Туган батыр һәм Ай чәчәге"") китабын тәкъдим итү кичәсе булды. Китапны аның авторы — халык язучысы Зөлфәт Хәкимһәм ""Туган батыр"" брендын булдыручы һәм финанслаучы эшмәкәр Радик Габдрахмановтәкъдим итте. Бу — Туган батыр турында өченче китап. Кичәдә Татарстанның Төркиядәге вәкаләтле вәкиле Айрат Гатауллин, Төркиянең балалар һәм яшүсмерләр язучылар берлеге башлыгы Биджан Йылдыз, язучы Сәләхетдин Өзкүк, Төркия парламенты депутаты Доган Бекинчыгыш ясады. Видео аша Төркиянең Татарстандагы консулы Угур Йылмазсәламләде. Кунаклар арасында элеккеге футболчы, Олимпия чемпионы Алинә Кабаеваның әтисе, ислам эшмәкәрләрен берләштерүче халыкара ассоциация итәкчесе Марат Кабаевта бар иде. Бу китап төрекчәгә генә түгел, урыс, инглиз, кытай телләренә дә тәремә ителгән. Әмма Татарстаннан читтә китапны тәкъдим беренче булып Төркия, Истанбул сайланылган. Эшмәкәр Радик Габрдрахманов моны Төркия белән Татарстан арасында аерым бер тарих булуы һәм биредә безгә, татарларга, кардәш халык яшәве белән аңлатты. Ул яңа китапның төрекләргә һәм төрки халыкларга да кызык була ала дип сөйләде. — Без баштан ук бу проектны халыкара итеп күзаллап эш иттек. Каһарманыбыз — Туган батыр дөнья буйлап сәфәр кылачак, төрле илләрдә дуслар табачак дип теләдек. Менә беренче булып каһарманыбыз Төркия иренә килде. Төркиядә безнең кадәшләр яши, безнең илләрне тарихи дуслык берләштерә. Шуңа да Туган батырның мааралары Төркия республикасында баруын теләдек. Бу — китапның чит илдә беренче тәкъдим итүеле, шуңа дулкынландык. Бу әкият кенә түгел, монда Төркия тарихы да бар. Зөлфәт Хәким аны татарча язды. Аны урысчага, аннары төрекчәгә тәремә итү, иллюстрацияләр ясап, китап итеп әзерләүгә бер елга якын вакыт китте, — диде үз чыгышында Радик Габдрахманов. ""Туган батыр һәм Ай чәчәге"" китабындагы әкият каһарманының Төркия иренә килүе турында язучы Зөлфәт Хәким сөйләде. Китапта тасвирланган мааралар Төркия, дөресрәге Госманлы империясенең ирендә барган вакыйгаларга барып тоташа. Сюжет 1453 елда Истанбулның төрекләр тарафыннан яулап алынуына нигезләнә, әкияттәге хәлләр хан Мәхмәт яулаучының каһарманлыклары белән үрелеп бара. Биредә Туган батыр Госманлы империясенең янычарлары белән берлектә явызлыкны иңә. Язучы фикеренчә, аны Төркия укычыларына кызык була ала. — Әкиятнең вакыйгалары утра гасырларда, Анатолия ирләрендә бара. Бу китапны әкиятне яраткан кешеләр дә, тарих белән кызыксынучыларга да кызык була ала. Китапка нигез итеп 1453 елдагы вакыйгаларны алып дөрес эшләгәнбез дип уйлыйм. Без, төркиләр, дөнья тоткан милләт. Ахыр чиктә бүленгән кавем. Әмма безнең тарихыбыз бай, ул һуннар чорына барып тоташа, Күлтәгин ташы торган ирләр тарафыннан башлана. Дөньяны тетрәтеп торган сәлжуклар империясе башында торган кешеләрбез. Төркиләрдән башка тарих та юк. Русия тарихын да төркиләрдән башка күз алдына китереп булмый, уртак тархыбыз бар, бу яхмышы, юкмы — башка мәсьәлә, әмма әле Русия белән Төркиянең арасындагы дустанә мөнәсбәтләренә шатмын, — диде ул. Язучы шулай ук Төркиягә карата фикерләрен дә иткерде. — Төркиягә Русиядән, Татарстаннан туристлар күп килә, әмма кызганычка, безгә, Казан татарларына, Төркия никадәр якын, кыйммәт һәм кадерле булуын аңлап бетерүчеләр аз. Безнең тарихта төрле чак булды, тимер капкалар артында да яшәдек, дин тыелган чакны да кичердек. Ул вакытта безнең өчен Төркия ниндидер әкияти, могизалы дәүләт буларак кабул ителде, — диде ул. Аның бу сүзләрен чарага килгән төрекләр аеруча ылы кабул итеп, алкышларга күмде. Китапны тәремә эшен язучы, тәремәче Сабри Гүрсәсбашкарган. Ул аны урысчадан тәремә иткән. Моңа кадәр ул Туган батырның икенче өлеше ""Туган батыр һәм Гаделлек кылычы"" китабын да төрекчәгә тәремә иткән. — Зөлфәт Хәкимнең ике китабын да тәремә иттем. Мин аны урысчадан тәремә иттем. Берсен узган елны, икенчесен быел. Икесенә дә берничә ай вакыт китте. Мин дә язучы һәм Төркия укучысын беләм. Бу төрекләргә таныш булган каһарманнарга, без белгән әкиятләргә нигезләнгән. Бу китапта Туган батыр хәтта Мәхмүт хан белән очраша. Алар бергәләп явызлыкка каршы көрәшә. Ә бу хан төрекләргә нык якын. Зөлфәт Хәким көнбатышта чыккан әкият, маараларга көндәш булырлык әсәрләр яза. Төркиядә андый күренеш бар. Миңа калса, рәссам Диләрә Газиеваның рәсемнәре дә кызык, китапны рәсемнәре өчен дә сатып алырлык, — дип әйтте язучы Төрекчә китапның әле басылган тиражы юк. Сынап карар өчен берничә йөз данә генә басылган. Радик Габдрахманов аңлатуынча, алар әлегә Төркиядә нәшрият эзләү белән мәшгуль. Бу проектны сатып алып, Төркиядә бастырып сату итүне оештырырга теләүчеләр булса, алар белән алга таба эш итәчәкбез дип өмет белдерде ул. Радик Габдрахманов ике китапны Төркиянең Рами дәүләт китапханәсенә бүләк итүе турында әйтте. Кичәне Антальядагы Татарстан мәдәният әмгыте итәкчесе, музыка белгесе, композитор, ырчы Гөлназ иһангироваалып барды. Кичә вакытында интерактив уеннар да оештырылды, теләүчеләр сораулар да бирә алды. Биредә китапларны сату да оештырылган иде. Төрекчә китап 500 лирага (бу якынча 1400 сум) сатылды. Оештыручылар әйтүенчә, урысча да, төрекчә дә китаплар барысы да сатып бетерелгән. Кичә ""Туган тел"" ырын башкиру белән тәмамланды. Русиядә Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татар язучысы Зөлфәт Хәким Истанбулда төрекчә китабын тәкъдим итте,1,news,Яңылыҡтар,5236,https://www.azatliq.org/a/33194881.html,2024-11-08T12:49:51+00:00
"Уның беренсе көнө һуғыш осоро йырҙарына арналды. Халыҡ-ара конкурстар лауреаты, Беларусь Республикаһының опера йырсыһы Оксана Волкова был йолаға нигеҙ һалыусы күренекле йырсы Дмитрий Хворостовскийҙы иҫкә алды. «Ул альбом яҙҙырып, бөтә ер шарын урап сыҡты. Йырҙары башҡарыуы беҙҙең өсөн өлгө, ә минең өсөн был йырҙарҙы төрлө донъяуи сәхнәләрҙә осрашҡан Асҡар Абдразаҡов, Василий Ладюк кеүек оҫталар менә бергә йырлауы тулҡынландырғыс та, ҡәҙерле лә», — ти Оксана Волкова. Уның ғаиләһе, башҡалар кеүек, ҡаралы-аҡлы телевизорҙан Летят журавли, А зори здес тихие. фильмдарын ҡарап үҫкән. Оксана Волкова был кистә тап Женька Комелькованың арияһын башҡарҙы. «Атайым концлагерь кисергән һуғыш балаһы ине. Һәр йырҙы башҡарғанда, мин кешеләрҙең ҡараштарын, хистәрен тоям. Һәр береһе тиерлек йырлай.   Был йырҙар йөрәктә, күңелдә», — тип кисерештәре менән уртаҡлашты ул. Редакция хеҙмәткәрҙәре Мөнир Сәхиулла улы ҠУНАФИН - баш мөхәррир Әхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙ - баш мөхәррир урынбаҫары Луиза КИРӘЕВА - яуаплы сәркәтип Гөлнара ХӘЛФЕТДИНОВА - бүлек мөхәррире Салауат ӘБҮЗӘР - бүлек мөхәррире Илнур ЮЛБАРЫҪОВ - бүлек мөхәррире Миңзәлә АСҠАРОВА - сайт буйынса өлкән мөхәррир Дилбәр ИШМОРАТОВА - өлкән корректор Фәрзәнә ТУЛЫБАЕВА - биҙәлеш мөхәррире Мөхәрририәт Айгиз БАЙМӨХӘМӘТОВТаңсулпан ҒАРИПОВАГөлсирә ҒИЗЗӘТУЛЛИНАНеля ҒӘЙНЕТДИНОВАТамара ҒӘНИЕВАӘхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙЙомабикә ИЛЬЯСОВАЛуиза КИРӘЕВАЗөлфиә ХАННАНОВАГөлнара ХӘЛФЕТДИНОВАСалауат ӘБҮЗӘРӘмир ӘМИНЕВАзамат ЮЛДАШБАЕВГөлнур ЯҠУПОВАБанкта беҙҙең реквизиттар: журнал «Агидель», ИНН: КПП БИК: кс рсчет Филиал ПАО БАНК УРАЛСИБ в г. Уфа",«Атайым концлагерь кисергән һуғыш балаһы ине. »,1,news,Яңылыҡтар,1568,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-08-25/atayym-kontslager-kiserg-n-u-ysh-bala-y-ine-4361034,2025-08-25T17:06:00+00:00
"Яңы йылдың дүртенсе көнөн имен, тыныс, бәхетле үткәрегеҙ! Алдағы көндәр ҙә тик яҡшы хәбәрҙәр менән тулы булһын! АМИН!",Хәйерле иртәләр!,1,news,Яңылыҡтар,117,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-04/h-yerle-irt-l-r-4528179,2026-01-04T08:00:00+00:00
- Һеҙ дуҫ булып ҡыланып ҡына йөрөгән кешенән ҡотолғанһығыҙ. Иң ауыр мәлдә ташлаған ҡатынығыҙ һеҙҙе яратмаған. Уның янығыҙҙа булмауы һәйбәт.,"Көслөләр бөгөлә, әммә һынмай",0,analytics,Әҙәм һәм Һауа,139,https://shonkar.com/articles/-m-m-aua/2025-03-08/k-sl-l-r-b-g-l-mm-ynmay-4149717,2025-03-08T17:45:17+00:00
"Мәсеттә вәғәз тыңлап, никах уҡытып, ҡыҙ йортона килгәс, ҡоҙалар менән яҡындан танышып, уларҙы ашатып-эсереп, йырлап-бейеп күңел асҡан арала, ипләп кенә бикәсте саҡырып сығарҙым да ҡоҙаларҙы уйната башланым. Ҡунаҡтар бер-береһенә төрлө йырҙарҙың берәр юлын йырлап, эстафета кеүек тапшырырға тейеш. Бына йыр конкурсы китте ҡыҙып, кәләш ҡайғыһы онотолдо. Әмәлгә ҡалғандай, иң аҙаҡҡы йыр йырлаған ҡоҙа йыр һуҙҙы: ""Иртәнсәккәй тороп, бер ҡараһам, телефоным юҡ, урлағандар"". - Телефон нимә ул, кәләш юҡ, урлағандар, - тигәйнем, табындағылар гөж итеп ҡалды. Алдан яҙылған маршрут ҡағыҙын тапшырып та өлгөрмәнек, кейәү һәм уның егеттәре саң туҙҙырып ""тимер ат""тарына атланып, сығып та сапты. Ҡыҙҙы 5-6 урам аша йәшергәйнек. Былар урау-урау юлдарҙан беҙҙең өйҙө тапҡансы, ҡайта һалып, ҡапҡаны шарт бикләп, ишек уйымына ептән ау һуҙып, бөйөргә таянып ҡаршы алдым. Осҡондары осоп, тай-тулаҡтай үрәпсеп торған егеттәр кәртә аша ғына һикереп, штурм менән алырға уйлағайны, килеп сыҡманы. Был йәһәттән Рексҡа рәхмәт - этем абалап, ҡапҡаның теге яғындағыларҙың ярһыуын бер аҙ баҫты. Ул арала мин һөжүмгә күстем. ""Кем унда? "" - тип ҡысҡырған булам. Кейәү балаҡай ҙа шаян: - Өфөнән посылка ебәргәйнеләр, асығыҙ әле, - ти. - Юҡ, бер ниндәй ҙә посылка көтмәйем, ана бара юлығыҙ, - тим. - Ҡыҙ эҙләйбеҙ, һеҙҙә юҡмы? - тиҙәр. - Беҙҙә ниндәй ҡыҙ булһын? Шытыр өс малай! - тигән булам, асыулы тауыш менән. - Кәләш бар тиҙәр һеҙҙә, - тип ярыҡтан ҡарай кейәү үңгәрҙәре. - Мин бараммы? Тик өс балам бар. - тим. - Бара, - тиҙәр тыштан. Ҡапҡаны астым да: - Кейәү бала, ҡайҙа йөрөйһөң, үрмәкселәр ау һуҙғансы, - тим. Үңгәрҙәр сыҙамай, шатыр-шотор үтеп китмәксе. - Туҡтағыҙ әле, егеттәр, был тирәлә мин хужа, минең һүҙҙе, минең шарттарҙы үтәгәндә генә дуҫығыҙҙы кәләшле итерһегеҙ, һынауҙар аша үткәрмәйенсә, бикәсемде тоттороп ебәрмәм инде, мине тапап китһәгеҙ, өс баламды етем итерһегеҙ, кем дә кем мине тыңламай, үҙ кеҫәһенән штраф түләйәсәк, - тигәйнем, бөтөнләй йыуашландылар. Тәүге һынау - ҡайсыһыҙ-ниһеҙ ау аша үтергә. Дуҫтарының ярҙамы менән кейәү уны ут менән өҙөп үтте. Икенсе һынау - ""Мин һине яратам"", тип ҡысҡырып, серенада йырларға. Кейәүҙән алда дуҫтары кем уҙарҙан ""яратам"" тип ҡысҡыра ла башланы. Йыр тамамланыу менән икенсе ҡаттан тәҙрә асылып, ҡулъяулыҡ болғанылар, йәнәһе лә, мин бында! Өсөнсө һынау - бикәстең исемендәге хәрефтәргә матур һүҙҙәр әйтеү. Кейәү быны ла уңышлы үтте. Ингәс, унан сынаяҡ йыуҙырып, саң һөрттөрөп, гөлгә һыу ҡойҙороп ҡараным, йәғни ҡатын-ҡыҙҙың ҡырылмаһа ҡырҡ эшенең бер нисәһен эшләттем. Быны мин шулай тип аңлаттым: - Кәләшеңдең эшен һиңә ауҙарырға уйлайҙар икән тимә. Бикәс йә командировкаға китер, йә бәпес алырға барыр, шул арала өйҙә сүп-сарға батып, астан аяҡ һуҙып ҡуймауыңды хәстәрләп, һинең киләсәгеңде ҡайғыртыуҙан булды был һынау. Артабан икенсе ҡатҡа менеп еткәнсе бикәскә ҡағылышлы һорауҙар яуҙырҙым. Уныһын да үтте. Шунан бер бүлмәнең ишеге төбөндә ике мәҡәл әйтәм, береһен һайла тинем: ""Сила есть - ума не надо"" һәм ""Беләге йыуан - берҙе йығыр, белеме йыуан - меңде йығыр"". Икенсе мәҡәлде һайлауына, әйҙә инде, ҡарап ҡарайыҡ, тип ишекте асып ебәрҙем. Унда, тренажерҙар бүлмәһендә, бокс бирсәткәләрен кейеп, бик ажар ҡиәфәттә улдарым тора. - Йә кейәү, беҙҙең ҡыҙҙы яҡлар-һаҡлар көс-ғәйрәтең, аҡылың бармы икән? - тим кейәүгә. Ҡәйнештәренә аҡса биреп килеште был. Киләһе һынауҙы ҡуйырғамы, тип оҙаҡ ҡына уйланым, шулай ҙа атҡарырға булдым. Шаршауға төрөп, ""ялған"" кәләш ултырттым. - Кәләшеңде таптың, ҡосағыңа ал, - тим. Кейәү икеләнеп кенә алға ынтыла бирҙе лә, артҡа сигенде. - Кейәү, юлыңда быуар йыландай арбап, юхалай һылашыр сырмалсыҡтар ҙа, бәлки, осрар. Берүк тайғаҡ юлға төшмә, әрәм булырһың, - тинем. Бына кәләш йәшенгән бүлмәгә лә килеп еттек. - Ишек бауы бер тәңкә, бикәс хаҡы мең тәңкә, - тип һатыулашып, һамаҡлап, йыртыш йырттырып, бикәсте кейәү ҡулына тапшырҙым. Был кәмит нимәгә кәрәк, тип уйламағыҙ. Борондан ҡалған традицияларҙы хөрмәт итеп, хәлегеҙсә үтәргә кәрәк. Йыртыш йыртыу - ҡыҙҙың намыҫын, егеттең көс-ғәйрәтен күрһәтеү, ҡыҙ йәшереү - йәш ғаиләне яман күҙҙән, яуыз көстәрҙән йәшереп, күҙ яҙлыҡтырыу маҡсатында килеп сыҡҡан йолалар. - Иреңә тоғро ҡатын бул, йылы һүҙең, яҡты йөҙөң, тәмле ашың менән ҡаршы ал. Иреңде батша, тип һанаһаң, батшабикә булырһың, ҡол итеп күрһәң, ҡол бисәһе булырһың. Аҡыллы ҡатын бул, бикәс. Иманлы, аҡ уйлы булығыҙ, башҡорт телле, башҡорт рухлы балалар үҫтерегеҙ. Аҡ юлдар, аҡ бәхеттәр насип итһен һеҙгә, йәштәр, - тип кейәүгә аҡ түбәтәй, бикәскә аҡ селтәр яға бирҙем. Ярты литрлыҡ банкыны биҙәнем дә: - Бына һеҙҙең тәүге ғаилә банкығыҙ, нишләп бәләкәс кенә икән тимәгеҙ, тиндәрҙән һумдар йыйыла, үҙ көсөң менән тапҡан ҡәҙерле лә, бәрәкәтле лә була, - тинем. Бына шулайыраҡ булды ҡыҙ һатыуым. Ҡытыршы урындары ла булғандыр, әммә ихлас күңелдән, барлыҡ изге теләктәремде теләп, бәхетле, оҙон ғүмерҙәр юрап атҡарҙым был эшемде. Күреүегеҙсә, һуңғы тиненәсә аҡсаһын һығып, алйытып-арытып маташманым кейәүҙе. Төп маҡсатым - уның кешелекле, сос, отҡор, ҡыйыу, алдынғы ҡарашлы, утта янмаҫ, һыуҙа батмаҫ, шәп Кеше икәнен үҙенә лә, кәләшкә лә, йыйылған йәмәғәткә лә иҫбатлау ине. Мәжлес тамамланып, ҡайтырға йыйынғас, баяғы йәш-елкенсәктең: ""Һеҙ - супер еңгә, ундайҙарҙы күргәнебеҙ юҡ әле"", - тип хөрмәтләп, оҙатып ҡалыуҙарынан һуң уларҙың күңеленә остоҡ ҡына булһа ла халҡыбыҙҙың ғөрөф-ғәҙәте, халыҡ ижады ынйылары орлоғон һибә алғанмындыр, тип ҡыуандым. Ҡасан да булһа ул орлоҡтар шытып сығыр, тип ышанам. Йәштәребеҙҙе шулай үҙ йолаларыбыҙға ылыҡтырайыҡ, тип әйтмәксе инем. Гүзәл МЫРҘАЕВА. Баймаҡ районы.",Бикәс һатыу йолаһы сценарийы,0,analytics,Туй йолалары,5478,https://tamasha-rb.ru/articles/tuy-yolalary/2024-03-19/bik-s-atyu-yola-y-stsenariyy-3691674,2024-03-19T11:50:00+00:00
"30 апрелдә Бөйөк Еңеү байрамы алдынан Ғафури районы Еҙем-Ҡаран урта мәктәбендә яугир уҡытыусылар иҫтәлегенә бағышлап мемориаль таҡтаташ асылды. Унда фронтовик уҡытыусыларҙың яҡындары - улдары, ҡыҙҙары, ейән-ейәнсәрҙәре, ошо мәктәптең мәғариф ветерандары, район мәғариф бүлеге начальнигы Айҙар Айрат улы Рафиҡов, район ветерандар советы рәйесе Эльвира Әнүәр ҡыҙы Мөлөкова, ауыл хакимиәте башлығы Миңнира Сәғит ҡыҙы Шәйәхмәтова мәктәп уҡытыусылары, уҡыусылар ҡатнашты. Илде һаҡлау ир-егет өсөн әүәл-әүәлдән тыуған төйәге, халҡы алдында изге бурыс тип һаналған. Атай-олатайҙарынан ҡалған данлы традицияларға, халҡыбыҙға хас булған Тыуған илде һөйөү тигән изге төшөнсәгә тоғро ҡалып, уҡытыусылар ҙа Бөйөк Ватан һуғышында ҡулдарына ҡорал тотоп немец илбаҫарҙарына ҡаршы батырҙарса алыша. Ватанын бөйөк итеү өсөн йәнен-тәнен аямай көрәшкән, яу яландарында утты-һыуҙы кисеп ҡоростай сыныҡҡан яугирҙар, һуғыштан иҫән ҡайтып, үҙҙәре һайлаған изге уҡытыусы һөнәре буйынса баш баҫып эшләгән, намыҫ менән баҫалҡы ғына йәшәгән, коллегалары, ауылдаштары, уҡыусылары һәм уларҙың ата-әсәләре араһында оло ихтирам яулаған заттар була улар. Был таҡтаташҡа шундай 14 яугир уҡытыусының: Хәмит Абдуҡаев, Хәсән Әминев, Сәлим Әхмәтов, Мансур Борханов, Исхаҡ Ишбулдин, Ғәфүр Кулембетов, Хәйҙәр Лоҡманов, Яхия Муллағолов, Ғәзиз Сафин, Хәмит Уразмбетов, Сергей Федотов, Вәкил Хәбибуллин, Хәлит Хәнипов, Октябрина Яруллинаның исем-шәрифе индерелгән. Сарала сығыш яһаусылар был тантананың мөһимлеген әйтеп, ҙур эш башҡарылыуын билдәләнеләр. Беҙ батыр, ҡыйыу яугирҙарыбыҙ менән ғорурланабыҙ, уларҙың батырлығы бөйөк һәм үлемһеҙ, - тигән һүҙҙәр ҙә яңғыраны. ""Табын"" гәзите сайтынан. 80ПобедаИлде һаҡлау ир-егет өсөн әүәл-әүәлдән тыуған төйәге, халҡы алдында изге бурыс тип һаналған. Атай-олатайҙарынан ҡалған данлы традицияларға, халҡыбыҙға хас булған Тыуған илде һөйөү тигән изге төшөнсәгә тоғро ҡалып, уҡытыусылар ҙа Бөйөк Ватан һуғышында ҡулдарына ҡорал тотоп немец илбаҫарҙарына ҡаршы батырҙарса алыша. Ватанын бөйөк итеү өсөн йәнен-тәнен аямай көрәшкән, яу яландарында утты-һыуҙы кисеп ҡоростай сыныҡҡан яугирҙар, һуғыштан иҫән ҡайтып, үҙҙәре һайлаған изге уҡытыусы һөнәре буйынса баш баҫып эшләгән, намыҫ менән баҫалҡы ғына йәшәгән, коллегалары, ауылдаштары, уҡыусылары һәм уларҙың ата-әсәләре араһында оло ихтирам яулаған заттар була улар. Был таҡтаташҡа шундай 14 яугир уҡытыусының: Хәмит Абдуҡаев, Хәсән Әминев, Сәлим Әхмәтов, Мансур Борханов, Исхаҡ Ишбулдин, Ғәфүр Кулембетов, Хәйҙәр Лоҡманов, Яхия Муллағолов, Ғәзиз Сафин, Хәмит Уразмбетов, Сергей Федотов, Вәкил Хәбибуллин, Хәлит Хәнипов, Октябрина Яруллинаның исем-шәрифе индерелгән. Сарала сығыш яһаусылар был тантананың мөһимлеген әйтеп, ҙур эш башҡарылыуын билдәләнеләр. Беҙ батыр, ҡыйыу яугирҙарыбыҙ менән ғорурланабыҙ, уларҙың батырлығы бөйөк һәм үлемһеҙ, - тигән һүҙҙәр ҙә яңғыраны. ""Табын"" гәзите сайтынан. 80Победа",Яугир уҡытыусылар иҫтәлегенә,0,analytics,Еңеү,2855,https://shonkar.com/news/pobeda-80/2025-05-01/yaugir-u-ytyusylar-i-t-legen-4221178,2025-05-01T14:15:00+00:00
"Леонид Рогозов тигән табип-хирург 1960 йылдың 5 ноябрендә Обь дизель-электроходында табип сифатында 6-сы Совет Антарктик экспедицияһына юллана. Ул Антарктидалағы Новолазаревская станцияһында үҙенең төп һөнәренән тыш, метеоролог, шулай уҡ водитель бурыстарын да башҡара. Ошо станцияла ваҡытында 27 йәшлек хирургты бөтә донъяға танытырлыҡ хәл була. 1961 йылдың 29 апрелендә Леонид үҙенең һаулығында хәүефле билдәләр тойомлай: хәлһеҙлек, ҡоҫҡо килеү, тән температураһы күтәрелеү һәм уң яҡтан аҫта ауыртыныуҙар. 13 кешенән торған экспедициялағы берҙән-бер табип булғас, үҙенә-үҙе диагноз ҡуя – киҫкен аппендицит. Консерватив дауалу тактикаһы (тыныслыҡ, ауыртҡан урынға һалҡын әйбер ҡуйыу һәм антибиотиктар) уңышҡа килтермәй. Икенсе көнөнә температураһы тағы ла нығыраҡ күтәрелә. Яҡын-тирәләге антарктик станцияларҙың береһендә лә самолет булмай. Етмәһә, һауа торошо бик насар тора, шуға, самолет килгән хәлдә лә, ярҙан 80 саҡырмда булған Новолазаревская станцияһына төшә алмаҫ ине. Сирләп киткән полярниктың ғүмерен һаҡлап алып ҡалыр өсөн тиҙ арала урында оперция талап ителә. Был бик ҡатмарлы хәлдән сығыуҙың бер генә ысул ҡала – үҙ-үҙеңә операция яһау. Леонид Рогозовҡа 1961 йылдың 30 апрелендә үҙенә-үҙе операция яһарға ҡарар итә. Уға инструменттар биреп тороусы метеоролог Александр Артемьев, табиптың ҡорһағы тапҡырында ҙур булмаған түңәрәк көҙгө тотоп, өҫтәл лампаһынан төшкән яҡтылыҡты операция урынын йүнәлтеп тороусы инженер-механик Зиновий Теплинскийҙар ярҙам итә. Станция начальнигы Владислав Гербович бер ваҡытта ла медицинаға мөнәсәбәте булмаған ассистенттарҙың берәйһенә ҡыйын булыу ихтималлығы осрағына дежурҙа тора. Ятҡан килеш, һул яҡ ҡабырғаһына әҙерәк борола биреп, табип новокаин менән операция яһаласаҡ урынға анестезия яһай. Унан һуң скальпель ярҙамында уң яҡта һуҡыр эсәк тапҡырына 12 сантиметрлыҡ уйым яһай. Ваҡыты менән көҙгөгә ҡарап, ваҡыты менән бармаҡтары менән ҡапшап ҡарап (бирсәткәһеҙ) ул ялҡынһынған аппендиксты ҡырҡып ташлай. Артабан эсенә (брюшная полость) антибиотик яһай. Операция башланғандан алып 30-40 минут үткәс, табиптың күҙгә күренеп хәле бөтә башлай. Башы әйләнә. Шуға күрә ял өсөн ҡыҫҡа паузалар яһай башлай. 1 сәғәт 45 минут дауам иткән операция төн уртаһына уңышлы тамамлана. Биш көндән температураһы нормаға килә, тағы ла ике көндән операция урынын теккән ерҙәге ептәрен алып ташлай. Был ваҡиға Л. И. Рогозов тарафынан «Информационный бюллетень Советской Антарктической экспедиции» тигән яҙмала һүрәтләнгән: Ул мәлдә мин үҙемә ошо эштән башҡа бер нәмә тураһында ла уйларға мөмкинлек бирмәнем. Әгәр мин иҫемде юйһам, Саша Артемьев инъекция яһарға тейеш ине – мин уға шприц бирҙем һәм укол нисек һалына икәнен күрһәттем. Минең бахыр ғына ассистенттарым! Һуңғы минутта уларға ҡараным: улар ап-аҡ халаттарҙа һәм йөҙҙәре лә ап-аҡ булып баҫып торалар ине. Үҙем дә ҡурҡҡайным, әлбиттә. Ләкин мин ошонан һуң новокаин менән энәне алдым һәм үҙемә беренсе инъекцияны эшләнем. Нисектер, мин автоматик рәүештә операция яһау режимына инеп киткәйнем. Шул мәлдән ошо операциянан башҡа бер нәмәне лә аңғарманым. Аппендиксҡа барып етеү еңел генә булманы. Хатта көҙгө ярҙамында ла. Быны, нигеҙҙә, ҡапшап ҡарау, тойоу ярҙамында эшләргә тура килде. Ҡапыл ғына башымда бер уй гөл итеп ҡалды: Мин үҙемә һаман күберәк яра һалам һәм уларҙы үҙем тоймайым. . Мин һаман да көсһөҙөрәк һәм көсһөҙөрәк була барам, йөрәк тибеше лә тигеҙ генә түгел. Һәр 4-5 минут һайын 20-25 секундҡа ялға туҡтап алам. Ниһайәт, бына ул ҡәһәрле аппендикс! Аппендиксты алып ташлауҙың иң ауыр кимәлендә рухым һынғандай булды: йөрәгем туҡтап барғандай тойолдо һәм тибешен әкренәйтте, ә ҡулдар резина һымаҡ булды. Ә бит эш бөткән тиерлек, бары тик аппендиксты ҡырҡып ташларға ғына ҡалды! Шунан һуң мин үҙемдең үлемдән ҡотҡарылған икәнлегемде аңланым. Леонид Ивановичтың был батырлығы Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән баһалана. Шулай уҡ уның исеме рекордтар китабына индерелә. Хәҙер Санкт-Петербургтағы Арктика һәм Антарктика музейында Леонид Рогозов был операцияны эшләгән хирургик инструменттарҙан торған экспозиция бар. (Википедия мәғлүмәттәре файҙаланылды). Сығанаҡ:",Үҙенә үҙе операция яһаған хирург,0,analytics,Сәләмәтлек,4059,https://tanburz.ru/articles/-auly-ur-bayly/2025-11-24/en-e-operatsiya-ya-a-an-hirurg-4479432,2025-11-24T14:35:00+00:00
"Аттестат алғас, Ҡолғона ауылына ялға ҡайттым. Йәйен туғандарым менән еләк-емеш йыйырға, бесән сабырға, баҡсалағы түтәлдәргә һыу һибергә яратабыҙ. Ауылыбыҙҙа үткәрелгән төрлө бәйгеләрҙә бергә ҡатнашырға тырышабыҙ. Үҙем Айгиз Баймөхәмәтовтың «Урам балалары» тип аталған китабын уҡып бөтөп барам. Әлбиттә, һәр көнөмдө файҙалы үткәрергә тырышам. Илнур ҒӨБӘЙҘУЛЛИН, йәш хәбәрсе. Ишембай ҡалаһы, Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге 2-се башҡорт интернат-гимназияһы.",Туғандарым менән бергә!,0,analytics,"""Минең өс айым""",451,https://yanshishma.com/articles/mine-s-ayym/2025-09-03/tu-andarym-men-n-berg-4372412,2025-09-03T20:07:00+00:00
"Бөгөн, 11 декабрҙә, Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының 30 йыллығы айҡанлы башҡорт шағиры һәм йәмәғәт эшмәкәре Шәйехзада Бабич һәйкәленә сәскә һалды. Сығанаҡ: Башинформ.",Радий Хәбиров Бабич һәйкәленә сәскә һалды,1,news,Яңылыҡтар,204,https://amanat.su/news/novosti/2025-12-11/radiy-h-birov-babich-yk-len-s-sk-aldy-4503016,2025-12-11T16:31:00+00:00
"Эвелина Низаметдинова менән Әмир Сәғәтдинов, 2-се мәктәптең ""Б"" синыфы уҡыусылары, беҙҙең конкурста ҡатнаша. Етәкселәре - Гөлназ Йосопова.",Туймазы ҡалаһынан видеояҙма,0,analytics,Конкурстар,138,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-10-11/tuymazy-ala-ynan-videoya-ma-4424234,2025-10-11T20:32:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАлар арасында Даниил Фролкин да бар. 2022 елның августында Даниил Фролкин журналистларга Андреевка авылында талаулар һәм тыныч халыкны үтерүләр турында сөйләде. Ул коралсыз украиннарга атарга боерган хәрби итәкчеләрнең исемнәрен дә атады. Русиядә илнең барлыгы ун хәрбиен ""гаскәр турында ялган мәгълүмат тарату"" турындагы инаять маддәсе нигезендә хөкем иткәннәр. Бу хакта Югары мәхкәмә каршындагы мәхкәмә департаменты белешмәләренә таянып ""Медиазона""яза. Журналистлар ачыклавынча, күпчелек очракта хәрбиләрне бергә хезмәт иткән иптәшләре белән сугыш турында сөйләшеп торганнары өчен хөкем итәләр, иптәшләре алар өстеннән әләк яза диелә. Беренче хөкем карары 2022 елда ук чыккан - Камчаткадан Илья Карпенкога 800 мең сум штраф салганнар. Бу инаять эшенең нечкәлекләре билгеле түгел: хөкем карарын ачык чыганакларга чыгармаганнар.2023 елда мәхкәмәләр фейклар турындагы маддә нигезендә тагын тугыз хәрбине хөкем иткән. Карелиядәге мәхкәмә Бучадагы хәлләр, тыныч украиннарны ату, Русия солдатларының наркотиклар куллануы турында бергә хезмәт иткән иптәшләренә сөйләгән өчен 20 яшьлек ""срочник""Дмитрий Строновка 700 мең сум штраф салган. Мәхкәмә бу сүзләрне ""фейк"" дип тапкан, гомумән Русия мәхкәмәләре илнең саклану министрлыгы биргән мәгълүматтан аерылып торган хәбәрләрне ""фейк"" дип таба.2017 елга кадәр Украинада яшәгән һәм үзен украин дип санаучы Стронов гаебен таныган диелә. Даниил Фролкинга исә ""гаскәр турында ялган мәгълүмат тарату"" турындагы инаять эше ""Важные истории"" басмасына әңгәмә бирүе өчен ачылган. 2022 елның августында Даниил Фролкин журналистларга Андреевка авылында талаулар һәм тыныч халыкны үтерүләр турындасөйләде. Ул коралсыз украиннарга атарга боерган хәрби итәкчеләрнең исемнәрен дә атады.2024 елда хәрбиләргә каршы ачылган ""фейклар"" турындагы эшләр әлегә мәхкәмәләргә кермәгән, дип искәртә ""Медиазона"". Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Сугыш башланганнан соң Русиянең 10 хәрбиен гаскәр турында ялган мәгълүмат таратуда гаепләп хөкем иткәннәр,1,news,Яңылыҡтар,1986,https://www.azatliq.org/a/sugish-bashlangannan-song-rusiyaneng-10-harbien-gaskar-turinda-yalgan-maglumat-taratuda-gaeplap-hokem-itkannar-/32910969.html,2024-04-18T15:35:00+03:00
"Бөгөн, 23 февраль, Өфөнөң Еңеү паркында Ватанды яҡлаусылар көнөнә арналған тантаналар үтте. Уларҙа Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров ҡатнашты. Төбәк Башлығы республиканың күп милләтле халҡы исеменән Советтар Союзы Геройҙары Александр Матросов менән Миңлеғәли Ғөбәйҙуллиндың ҡаһарманлығына арнап ҡуйылған һәйкәлгә сәскә һалды. Тантанаға дәрәжәле ҡунаҡтар, Ҡораллы Көстәр ветерандары, йәмәғәтселек вәкилдәре, ҡала халҡы килгән. Рәсәй менән Башҡортостан гимндары башҡарылғас, Бөйөк Ватан һуғышының яу яландарында ятып ҡалған яугирҙәребеҙҙең иҫтәлегенә бер минут тынлыҡ иғлан ителде. Сығанаҡ: Башинформ.",Шанлы йылдар батырҙары онотолмаҫ,0,analytics,Еңеү,600,https://amanat.su/news/pobeda-80/2025-02-23/shanly-yyldar-batyr-ary-onotolma-4133400,2025-02-23T11:06:00+00:00
Хәҙер уның һөйләгәндәренән сәсебеҙ үрә тора. Тәүге айҙан ҡыҙыбыҙҙы ыҙалатып йәшәткән икән. Үҙенең ауылда һөйәркәһе булған. Уныһы кейәүҙә икән.,"Нисек кенә түҙҙең, балам.",0,analytics,Бәхәс,142,https://shonkar.com/news/b-kh-s-alma-y/2025-03-14/nisek-ken-t-e-balam-4157352,2025-03-14T14:04:54+00:00
"""Татарча "" кием үрнәге гасырда көнбатыш стандартлары буенча яшәү шартлары, көннән-көн көчәеп килгән глобализация миллилекне һәм гореф-гадәтләрне юкка чыгарып бара кебек. Шуңа карамастан, татар яшьләре актив рәвештә бүгенге көн шартларында да татарлыкны сакларга һәм үстерергә омтылалар. Тел, әдәбият, мәдәният өлкәләрендә кызыклы проектлар, чаралар оеша бара. әмәгатьчелек тарафыннан татар милли киемнәре бары тик бәйрәмнәрдә, Сабан туйларында, милли концертларда гына киелә торган кием буларак кабул ителә. Көн дә милли киемнәр белән йөреп булмый дигән стереотип татарлар арасында шактый көчле. ""Татарча "" кием үрнәгеМәскәүдә яшәүче Айгөл Сингатуллина моның нәкъ киресен исбатламакчы. Ул Татарча дип аталган заманча, креатив һәм, иң әһәмиятлесе, көндәлек милли киемнәр кибетен ачарга булган. Әлегә киемнәрне интернеттан гына сайлап, сатып алып була, ләкин киләчәктә Казанда милли кием кибетен ачу планнары бар. Хәзергә Айгөл төрле татар орнаментлары белән күлмәкләр, свитшотлар, итәкләр, яулыклар итештерә. Ул шулай ук милли бизәкле аксессуарлар да чыгара. Ир-атлар өчен дә киемнәре бар. Айгөл Сингатуллина Казан университетының журналистика бүлеген тәмамлаган. элемтә агентлыгын оештыручыларның берсе. Татарча оештыручыларның берсе, проект менеджеры. гасырда татар киеменнән бренд ясап буламы? Моны ачыклар өчен – Айгөл, мондый кызыклы идея ничек барлыкка килде? Гомумән, бу эшкә ничек тотындыгыз? Айгөл Сингатуллина– Бу теләк 2013 елда туды. Мин ул елны мөселман киемнәрен тегүче дизайнерлар белән эшли идем. Эш дәвамында татар милли киемнәрен чыгару идеясе туды. Бу темага хәтта Камал театры костюмчысы белән дә сөйләшеп алган идек, әмма ул вакытта башка проект белән шөгыльләнү сәбәпле, милли киемнәргә кул барып итмәгән иде.2014 елны интернет челтәрендә Мира Рәхмәт исемле Уфалы бер яшь дизайнер кызның эшләрен күргәч, ана бергәләп бу проектны башлап ибәрергә тәкъдим иттем. Шул әйне без эшне башлап ибәрдек. Мин үзем маркетолог, пиар белгече, проектлар үстерү өлкәсендә, сату эшләрен оештыруда тәрибәм зур. Шуңа күрә эшне оештыру шактый иңел булды, безнең турында күпләр ишетеп белә инде хәзер. – Эшнең әһәмиятен нәрсәдә күрәсез? ""Татарча "" кием үрнәге– Милләтебез өчен бик әһәмиятле булган мәсьәлә – кыйммәтләребезне, мәдәниятебезне, телебезне глобализация шартларында саклап калу. Безне милли кыйммәтләребез, китапларыбыз китапларда гына, сәхнәдә генә чагылырга тиеш түгел. Безнең теләк: эш вакыты өчен дә, ял итү өчен дә, өйдә йөрү өчен дә уңайлы милли киемнәр булырга тиеш. Бу теманың актуальлеге шунда чагыла: бүгенге көндә күпләр пейсли дип аталган принтлар төшерелгән киемнәрне милли дип тәкъдим итә башлады. Мин моны бөтенләй ошатып бетермәдем, чөнки пейсли ул – һинд орнаменты, аны безнең бизәкләр белән бутарга ярамый. Безнең милли бизәкләр дә дөнья буйлап таныла ала. – Киемнәрегез белән кызыксыну зурмы? Брендны таныту уңышлы барамы? Балалар өчен ""Сертотмас үрдәк"" күлмәге– Хәзерге вакытта безнең продукцияне теләсә кайсы шәһәрдән интернет аша алдырып була. Безне инде Астана, Нью-Йорк, Һельсинки шәһәрләрендә дә беләләр, таныйлар. Заказларны Русиянең төрле төбәкләреннән, чит илләрдән кабул итәбез. Аллаһ боерса, кибетне дә ачарга ниятлибез, тәкъдимнәр бик күп. Ләкин һәр нәрсәнең үз вакыты бар, әлегә без икенче максатларны тормышка ашырабыз. – Киемнәрне ничек тектерәсез? Чыгымнарыгыз капланамы? Киемнәрне без моделена карап төрле шәһәрләрдә тектерәбез. Маркетолог буларак мин эшне яхшы оештырдым дип саныйм. Чыгымнарыбызны булдыра алганча киметергә, сатып алу бәясен киметергә тырышам. – Ә мөселманнар өчен махсус киемнәр тәкъдим ителәме? Ир-атлар өчен нәрсәләр тәкъдим итәсез? – Мөселман кызлары өчен хәзерге вакытта махсус коллекция әзерләнә. Егетләргә килгәндә, алар өчен свитшот һәм свитер, футболка бар. Бүгенге көндә күн сумка һәм аяк киеме булдыру өстендә эшлибез. Кызлар тәкъдим иткән киемнәрне Татарча ның Вконтактесәхифәсендәкарап була.","""Татарча "": милли кием заманча булырга тиеш",0,analytics,Татарстан,3869,https://www.azatliq.org/a/27062336.html,2015-06-09T12:56:41+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрУкраина кораллы көчләре Байкал аръягы мотоукчылары тезелеп басып торган вакытта Донецки өлкәсенең Волновах районының Трудовское авылы янындагы полигонга һөүм иткән. Кимендә 60 хәрби үлгән. Бу хакта ВВСның урыс хезмәте хәбәрчесе Илья Барабановиткерә. Басма чыганаклары әйтүенчә, бу кичә, 20 февраль, көндез булган. Украин хәрбиләре дәррәү һөүм реактив системының ике ракеты белән һөүм иткән диелә. Бу вакытта полигонда 36 нчы гвардия мотоукчы бригадасы хәрбиләре (06705 хәрби бүлекчәсе) булган (аларның даими урнашкан урыны - Байкал аръягының Борзя шәһәре) диелә. Аерым алганда 4 нче, 5 нче һәм 6 нчы роталар. Хәрбиләр Көнчыгыш хәрби бүлгенең 29 нчы гаскәре итәкчесе генерал-майор Олег Моисеевның килүен көтеп торган булган диелә. Куәт оешмалары белән бәйле ВЧК-ОГПУ -каналы һөүм урыныннан фотоларчыгарды, аларда дистәләгән хәрбинең үлүе күренә. ВВСның урыс хезмәте үзләрендә дә фотолар һәм видеолар булуын, әмма әхлакый якны күз уңында тотып аларны чыгармауларын яза. Полигонга һөүм ясауларын беренче булып 20 февраль кичендә -каналлар хәбәр итә башлады. ""Досье шпиона""һәм""Тринадцатый""-каналлары 65 хәрби үлгән дип хәбәр итте. ВВС искәртүенчә, полигонга һөүм булып берничә сәгать үткәннән соң Русия президенты Владимир Путинсаклану министры Сергей Шойгубелән очрашкан. Әлегә украина ягы һөүм турындагы хәбәргә фикер белдермәде. Байкал аръягы хакимияте бу белешмәләрне тикшерүениткерде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Медиа: Украина кораллы көчләре Донецки өлкәсендәге полигонга һөүм иткән, Русиянең кимендә 60 хәрбие һәлак булган",1,news,Яңылыҡтар,1507,https://www.azatliq.org/a/32828974.html,2024-02-21T10:09:14+00:00
"Уфада татар теленә дәүләт статусы таләп итү пикеты (архив фотосы)Башкорт оешмалары вәкилләре Башкортстан татар итимагый үзәге эшчәнлегенә карата шикаять белән республика башлыгы вазифаларын башкаручы Радий Хәбировка мөрәәгать тапшырган. Моны Азатлыкка ""Ак Тамыр"" башкорт оешмасы итәкчесе Ирек Агишевраслады, редакциядә мөрәәгатьнең тексты бар. ""Башкортстандагы Татар итимагый үзәге оешуыннан бирле менә инде 30 ел буе татар теленә дәүләт теле статусы бирү өчен чыгыш ясый"", дип ризасызлык белдерелә мөрәәгатьтә. Хәбировка шикаять итүчеләр шулай ук бу оешманы Башкортстан республикасы Конституциясенә каршы булуда, республика хакимиятләрен беркайчан да якламауда һәм Башкортстан суверенитеты өчен көрәшмәүдә гаепли. ""Татар итимагый үзәге Әхмәт Зәки Вәлидинең көрәштәшләре, Башкорт гаскәрләре итәкчеләре, татар милләтеннән булган Ильяс Алкин һәм Гомәр Терегулов исемнәрен мәңгеләштерү мәсьәләсен"" күтәрмәүдә дә гаепләнә. Мөрәәгать әзерләүчеләр фикеренчә, Башкортстан итәкчелеге татар халкының рухи ихтыяларын канәгатьләндерү өчен күп эшләр эшләде. ""Моны республикада татар телендә чыккан вакытлы матбугат басмалары, театрлар (Уфа дәүләт татар театры, Туймазы татар дәүләт театры), татар халкының шагыйре Габдулла Тукайгаһәйкәл ачылуыда исбатлый"", диелә хатта. Мөрәәгатьтә башкорт оешмаларының ТИҮ белән уртак тел табарга тырышып каравы, әмма ТИҮнең тел мәсьәләсен күтәрүдән баш тартырга ыенмавы языла. Моннан тыш хатта Бөтентатар итимагый үзәгенең 2017 елда Казанда узган корылтаенда Башкортстанның көнбатыш районнарын Татарстанга кушу мәсьәләсе турында референдум уздырутәкъдиме хуплануда искә алына. "" елларда да ТИҮ үз позициясен үзгәртмәде. Алар Башкортстанда татар теленә дәүләт сататусы яисә республиканың көнбатыш һәм төньяк-көнбатыш районнарын Татарстанга кушу позициясендә тора. ""Татар теленә - дәүләт статусы"" дигән плакатлар белән алар ""Нур"" татар дәүләт театры һәм республика хөкүмәте урнашкан Ак йорт янында ялгызпикетлароештырды"", диелә мөрәәгатьтә. Башкорт оешмалары вәкилләре Хәбировтан Татар итимагый үзәге активистларын хакимияткә чакыртып ""башкорт әмәгатьчелеге таләпләрен иткерүне"" сорый. Таләпләр мондый:28 майда узган утырышта кабул ителгән бу мөрәәгатькә кайсы башкорт оешмалары кушылганлыгы билгеле түгел.",Башкорт оешмалары ТИҮгә каршы шикаять белән Радий Хәбировка мөрәәгать иткән,1,news,Яңылыҡтар,2227,https://www.azatliq.org/a/29974464.html,2019-05-31T12:49:33+00:00
"Мәскәү әмигъ мәчете янында гает намазы, архив фотосы2017 ел тәмамланганда Мәскәүнең Көньяк Бутово районындагы мәчеттә омга саен полиция тикшерүләре узган. Бу хакта Азатлыкка әлеге мәчет имамы Марат Алимов әйтте. Аның сүзләренчә, омга намазына килгән мөселманнарның документларын тикшергәннәр, кайберләрен алып киткәннәр. ""Экстремизмга каршы үзәк итәкчесе Алексей Мезев безне кыса башлады. Русия мөселманнары диния нәзарәте, хөкүмәт безне яклап берни әйтми. Полициядән бик каты басым бара. Алар бу тикшерүләрне 2018 елда футбол дөнья беренчелеге, Русия президентын сайлау якынлашу белән аңлата. ""Без намаз гына укыйбыз, калганында эшебез юк"" дисәк тә, файда юк. Марат АлимовИнде шул рейдлардан туеп, омга намазына килүче мөселманнар кимеде, чөнки аларны полиция бүлегенә дә алып китәләр. Кайберләре омга намазында катнаша алмый. Аннары алар безгә килеп зарлана. Мәскәүдә мәчет төзергә мөмкинлек бирмиләр, булганнарында намаз укырга ирек бирмиләр. Нишләргә дә белгән юк. Кайда торганыбызны аңлыйбыз, түзәбез инде"" дип уфтана Алимов. Аның әйтүенчә, алар ир сатып алып, акча туплап дүрт-биш ел эчендә бинаны төзегән. ""Эсседә дә, суыкта да эшләдек. Авырлыклар белән булса да бинаны төзеп бетердек. Әмма анда да кеше сыймый, шуңа хәзер тагын өстәп төзергә телибез, әмма Росреестрда безгә таныклык бирмиләр, чөнки ул йорт кебек төзелгән, ә чынлыкта анда мәчет диләр. Алар бер миллион сум ришвәт сорый. Таныклык булмаганга газ да бирмиләр. ФСБ, Эчке эшләр идарәсе хезмәткәрләре даими тикшерүләр алып бара. Әмма без нинди илдә торуыбызны яхшы аңлыйбыз инде"", ди Алимов. 5Марат Алимов: ""Мәчет төзергә мөмкинлек бирмиләр, булганында намаз укырга ирек юк""Аның сүзләренчә, Бутово мәчетенә омга намазларына Мәскәүнең Көньяк-Көнбатышыннан шактый мөселманнар килә. ""Әмма урын юк, мәчет тулган. Хәзер Коммунарка бистәсендә ирбирәләр, әмма анда чиркәү дә, буддистларның гыйбадәт йорты да, синагога да була. Шуңа бу гына мөселманнарның проблемын хәл итеп бетерә алмаячак. Әлбәттә мөселманнарга Мәскәү әмигъ мәчетентөзеделәр, Автозаводская метросында Мәскәү Диния нәзарәтенә ""Дар"" дигән ислам үзәге өчен бина бирелде. Әмма безгә мәчетләр кирәк. Бутовода ярты яисә бер гектар урын бирсәләр бик канәгать булыр идек. Үзебез шул бинаны биш-ун елда төзеп бетерер идек. Мәскәүдә эшләп килүче дүрт мәчетнең урыныМәскәүдә 1200 ләп чиркәү бар. Әле тагын да төзелә. Мәскәүдәге ике миллион мөселманның бер проценты омга намазына йөри дип алсак, бу 20 мең булса. Мәскәүнең әмигъ – мәчетә 10 мең, Тарихи мәчеткә – ике мең, Отраднаядагы мәчеткә – ике мең, Тәүбә тавындагы мәчеткә ике-өч мең, безгә дә ике мең килә. Тагын бер мең мөселман кайдадыр урын эзләп йөри булып чыга. Безгә намазларны урамнарда укымасыннар өчен ким дигәндә тагын өч мәчет кирәк: бу - Яңа Мәскәүдә, Көньяк-Көнбатышта һәм кайдадыр Көнчыгышта. Аннары ир бирмәсәләр дә, төземәсәләр дә бер сүз әйтмәячәкбез, әмма хәзер мәчетләрсез булмый. Мәскәү хакимияте ""Уңайлы шәһәр"" (Доступный город) програмына бу мәчетләрне кертергә тиеш"", ди ул. Мәскәүдә омга намазына ыелган мөселманнар намаз укый. 3 апрель. 2015 ел. Декабрь азагында Мәскәүнең еллык епархия утырышында Урыс чиркәве патриархы Кирилл 2017 елда Русия башкаласында 24 яңа православ чиркәү ачылганын әйтте. ""Хәзер Мәскәүдә барлыгы 1154 чиркәү исәпләнә, дип китерә аның сүзләрен Интерфакс. Шул ук вакытта Мәскәү мэры Сергей Собянин инде берничә тапкыр Русия башкаласына дүрт мәчет итә дипбелдерде. Шул ук вакытта Русия мөселманнары Диния нәзарәте 2017 елга нәтиә ясаганда мөселманнарның дәүләт-конфессиональ диалогы шактый уңышлы дәвам итүен бәян итә. ""Бары тик кайбер төбәк һәм муниципаль дәрәәдәге хакимияткә мәчетләр кирәклеге һәм омга көнне куәт оешмаларының мәчетләрдә аулар оештыруы аларга карата ышанычны киметүен аңлатып иткереп булмый"" диелә нәзарәтнеңрәсми сәхифәсендә. Безнеңканалына язылыгыз! Иң кызыклы хәбәрләрне беренче булып укыгыз.","""Мәчет төзергә рөхсәт бирмиләр, булганында намаз укырга ирек юк""",0,analytics,Дин,3837,https://www.azatliq.org/a/28953316.html,2018-01-07T21:18:21+00:00
"Республика Башлығы Радий Хәбиров указға төҙәтмәләр индерҙе. Уға ярашлы, йәш педагогтар өсөн йыл һайын бирелгән гранттар һаны 50-нән 75-кә еткерелде. Һәр береһенең суммаһы - 575 мең һум. Мәғариф һәм фән министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, быйылдан башлап йыл һайын 75 йәш тәрбиәсе грант ала. Быйыл 50 грант бирелгән, тағы 25 грант алыусы асыҡлана.",Балалар баҡсалары тәрбиәселәре өсөн гранттар артты,1,news,Яңылыҡтар,344,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-26/balalar-ba-salary-t-rbi-sel-re-s-n-granttar-artty-3945945,2024-09-26T12:31:00+00:00
"Аҡса эшләүсе ҡайһы бер өшкөрөүселәр (бигерәк тә Урта Азиянан ҡайтҡандар) еңел генә бер-ике белгән доғаһы менән тегеләй-былай өргөләп, терелтеп ҡайтаралар. Үҙем ҡыҙыҡ өсөн, берәй таныш барған ыңғайҙа барып та күргәнем, ишеткәнем дә бар. Әгәр ысынлап килеп файҙаһы булырын теләһәң, уның үҙ ҡағиҙәләрен үтәргә, артығыраҡ мәшәҡәтләнергә кәрәк. Үҙеңде үҙең өшкөрөү, доғалар уҡып бик мөһим (злободневный) теләктәрең менән Аллаһ Тәғәләгә сығынғанда ла яҡынса ошо методты ҡулланыу яҡшы һөҙөмтәләр бирәлер тип уйлайым. Өшкөрөү ҡағиҙәләре 1. Өйҙә рухи таҙалыҡ булырға тейеш. Фәрештәләр инһен өсөн картиналарҙы алып ҡуйырға. 2. Сирле кеше амулеттар, талисмандар йөрөтһә, һалып яндырырға тейеш. 3. Музыка ҡоралдарын бүлмәнән сығарырға. 4. Бүлмәлә шәриғәт ҡағиҙәләрен боҙоусылар йәки алтын нәмә кейгән ирҙәр, тәмәке тартҡан, араҡы эскәндәр, духи һөрткән ҡатын-ҡыҙҙар ҡалмаҫҡа тейеш. 5. Өшкөрөүсе сирлегә һәм бүлмәләгеләргә вәғәз һөйләй, уларҙың йөрәктәрен сафландыра. 6. Ауырыу (ҡатын-ҡыҙ) үҙен тыйнаҡ һәм оялсан тоторға тейеш, кейеме шәриғәт ҡушҡанса булмаһа, өшкөрөү процесы башланмай. 7. Ҡатын-ҡыҙ макияжын һөртә, тәнендәге хушбый, лак бөтөрөлә, тырнағын киҫә. 8. Ҡатын-ҡыҙҙы дауалағанда йәнәшәлә яҡын туғаны (атаһы, ағаһы, балиғ йәшендәге улы һ. б. ) булырға тейеш. Сит ирҙәрҙән - өшкөрөүсе генә. 9. Өшкөрөүсе һәм ҡалғандар тәһәрәтле булырға һәм Аллаһ Тәғәләнән ярҙам һорарға тейеш. Шунан ғына өшкөрөү башлана. Шайтандарҙан бындай аяттар ҡулланыла: Фәтихә, Баҡара 163-164, 255, 285-286, Ғыймран 18-19, Әнғәм 4-56, 117-122 бер нисә мәртәбә ҡабатлана, Йософ 81-82 шулай уҡ ҡабатлана, Та һә 69 ҡабатлана, Мөэминин 115-118, Йәсин 1-10, Әхнәф 29-32, Рахмән 33-36, Ендәр 1-9, Ихлас, Фәләҡ, Нәс. Һыу өҫтөндә түбәндәге аяттарттарҙың береһе уҡыла: Йосыф 81-82, Әғрәф 117-122, Та һә 69, Баҡара 255. Ауырыу һыуҙы эсергә тейеш. Әгәр ул һары, ҡыҙыл йәки ҡара төҫтәге шыйыҡса ҡоҫһа, ауырыу (сихыр, күҙ тейеү, шайтан, негатив) сыҡҡан була. Әгәр ҡоҫмаһа, был һыуҙы өс аҙна дауамында, йәки терелгәнсе эсергә кәрәк. Был мәғлүмәтте дин ғалимдәре вәғәҙҙәренә таянып яҙҙым. Мин үҙем, әсәйем өшкөрөүсе булыуға ҡарамаҫтан, уны өйрәнмәгәнмен. Уның өшкөрөү ысулын ҡабаттан был мәҡәләмә лә ҡушып яҙам, бәлки кемгәлер кәрәге тейер. Тыны шифалы, тип әсәйгә өшкөртөргә һәм ҡот ҡойорға ла күп киләләр, һәм хәлдәре яҡшылана ине. Ҡөрьән сурәләре менән өшкөрҙө. Өйҙәге Ҡөрьән күп уҡыуҙан ҡалынайған, туҙып бөткән ине. Өшкөрөү - инандырыу, тип әйткәндәрен ишеткәнем бар. Ә бит мал-тыуарҙы инандырып булмай. Әсәйҙең өшкөрөүенән һуң, ауырып, дүрт аяғын һуҙып, ауыҙынан күбектәрен ағыҙып ятҡан быҙауҙың тороп китеүенә үҙем шаһит. Өшкөрөүҙе бик етдилек, төплөлөк, ихласлыҡ менән башҡара ине ул. Был быҙау менән булған хәлдә, әсәйем уларға барыр алдынан миңә: ""Мал булмаҫ, терелтә алмай оятҡа ҡалам инде""- тип бик икеләнеп, күңелһеҙ генә киткәне әле күҙ алдымда. Ҡайтҡас: ""Ҙур доғалар ҙы кистән етешәр мәртәбә, тағын да төндә ике рәт тороп, шул тәртиптә уҡыным, тип әйтте. . Иртән хужалар: Апай, быҙау аяҡҡа баҫҡан, - тигәс, әсәйем шаярталарҙыр тип, оялып, йоҡо урынынан бераҙ тормай ятҡан. Дөрөҫ икәнен белгәс, бик шатланып ҡайтты. Балаларҙы күҙ тейгәндән өшкөргәндә (әле иҫәпләп сыҡтым) кәрәк доғаны 35 мәртәбә уҡып, 105 тапҡыр өргән икән. Тәненең төрлө еренә етешәр ҡат, тәртибен, әгәр яңлышмаһам: 1) башҡа, 2) күлмәген алдан бераҙ тартыңғырап, тән менән күлмәк араһына, 3) елкәнән шулай уҡ ысул, 4)ике ҡултыҡ аҫтына айырым-айырым 7-шәр ҡат. Аҙаҡ тағын бер ҙур доға уҡып, башынан һыпырып ҡуя ла: ""Минең ҡулым түгел, Ғәйшә-Фатима ҡулы""-тип әйтеп тамамлай. Ҡайһы берәүҙәр тоҙға өшкөртергә тип, үҙенең тоҙон ҡалдыралар, Ярҙам итте, апай, - тип ҡабат килеп күстәнәс килтереп, рәхмәт әйтәләр ине. Тоҙға ла бик оҙаҡ өшкөргәне хәтеремдә. Эш барышында арып, иҫнәһә, иблис ҡамасаулай тип, ятып та ала торған ине. Аҙаҡ һаутҡа һалып, ныҡ итеп ҡаплап ҡуя. Тәрилкә ситенә тултырып ваҡ ҡына почеркта ҡәләм менән сурәләр яҙып биргәндәре иҫемдә, ошо тәрилкәгә аш һалып иренә эсерергә ҡуша ине (ул яратһын өсөн, әгәр башҡа кешегә күҙ һалғанын әйтһә). Был ысул дөрөҫ булған икән. Хәҙер ғалимдар тоҙҙоң, һыуҙың мәғлүмәт тотҡанын иҫбатланылар бит. Нисек шуларҙы, йыбанмай, ҙур теләк менән йә яҙып, йә өшкөрөп ултырғандыр әсәйем? ! Джәрия сауаптары килеп торһон ине инде. Ныҡ ярҙамсыл кеше булды ул. Үҙ ғумеремдә күргәндәрҙән, күҙ тейеүҙе, боҙомҙо Раднәмә доғаһы менән өшкөрөүҙең килешкәненә ышандым. Бер туған апайым мәрхүм гел шуны уҡый ине. Бер заман ауылға туйға барғанда уның үҫмер ейәнсәре клубтан ауырып ҡайтты. Хәле юҡ, ни эшләргә, ҡая керергә белмәй (ҡаланан килгән ҡыҙға бары ла бер ыңғай һоҡланып, йә көнләшеп ҡарағандарҙыр инде). Апайым уны ятҡырҙы ла, Раднәмә китабын асып уҡып, оҙаҡ өшкөрҙө. Нисә тапҡырҙыр инде. Бал, туй тауышына ҡарамай, йоҡлап китте. Бер ни һиҙмәй, оҙаҡ йоҡланы. Иҫән -һау килеп торҙо (ул доғаны минең ""биттә"" таба алаһыҙ, китабы мосолман магазиндарында бар, тиҙәр). Бала кешенән өшкөртөү бигерәк килешә икән. Бер шулай кис, төнгә ҡарай: ""Бала илауҙан туҡтамай, килеп өшкөрөп кит"", тип килен шалтырата. Мин оло ҡыҙы (6-7 йәштә) менән һөйләшеп, аңлатып, уға өшкөрөргә ҡуштым, сөнки ул намаҙҙағы бөтә доғалар ҙы белә. Ҡолһуаллаһ сүрәһен 7 ҡат өшкөрөп өргәс, бала тынысланған. Тырышып-тырышып бөртөкләп яҙҙым, арала бәлки берәйһенең өйрәнәһе килер, тип өмөтләнеп. Һәр ҡатын тәжрибә яһап ҡараһа, үҙенең тыны килешәме -юҡмы икәнен дә белер ине. Иң мөһиме, тырышлыҡ, ихласлыҡ, (энергия лә булырға тейеш) ауырыуҙың терелеүен теләп, ышанып башҡарырға кәрәк. Үҙ балаларығыҙҙы үҙегеҙ өшкөрөгөҙ,  ярҙам итә ул. (башта килтергән сүрәләр тураһында Гәрәевтәрҙең дини календарынан алып, күсереп ҡуйған булғанмын). Зәйтүнә Күҫәпова",ӨШКӨРӨҮ,0,analytics,"""Халҡым һаулығы - илем байлығы""",5583,https://tamasha-rb.ru/articles/khal-ym-auly-y-ilem-bayly-y/2024-03-02/shk-r-3666776,2024-03-02T21:00:00+00:00
2025 йылдың 1 сентябренән уҡыу программаһы менән Берҙәм дәүләт һәм Төп дәүләт имтихандарын синхронлаштыралар.,Имтихандар уҡыу программаһы,0,analytics,Мәғариф,109,https://yanshishma.com/articles/m-arif-ya-yly-tary/2025-04-16/imtihandar-u-yu-programma-y-4200155,2025-04-16T09:33:55+00:00
"Өфөлә үткән сарала Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров та ҡатнашты. Республика етәксеһе киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәрҙәренә юғары профессионализм, әүҙем гражданлыҡ позицияһы һәм социаль яуаплылыҡ өсөн рәхмәт белдерҙе.",Башҡортостан Журналистар союзының съезы уҙҙы,1,news,Яңылыҡтар,218,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-09/bash-ortostan-zhurnalistar-soyuzyny-xxiv-s-ezy-u-y-4499510,2025-12-09T13:48:59+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБылтыр Башкортстанда мондый даруларның бер кабы уртача 609 сум тирәсе торган. Барлыгы 265 млн сумлык антидепрессант сатылган. Башкортстанда 2024 елда 265 млн сумлык антидепрессант сатылган. Бу 2020 ел белән чагыштырганда 2,6 тапкырга күбрәк, ул вакытта 103 млн сумлык сатылган булган. Бу хакта маркетинг агентлыгына сылтама белән РБКяза.2023 ел белән чагыштырганда республикада антидепрессантлар сату күләме 29 процентка арткан. 2022 елда 58 процентка арткан булган. (2021 елда 104 млн сум тәшкил итсә, 2022 елда 165 млн сумга иткән)Былтыр Башкортстанда мондый даруларның бер кабы уртача 609 сум тирәсе торган. 2023 ел белән чагыштырганда бу 12 процентка кыйбатрак. 2020 ел белән чагшытырганда исә 31,6 процентка. Психология фәннәре кандидаты, Психология һәм педагогика югары мәктәбе итәкчесе, Уфа фән һәм технология университетының психологик ярдәм һәм клиник психология кафедрасы мөдире Галина Тулитбаеваәйтүенчә, бу хәл бөтен дөньяда күзәтелә. — Халыкның психологик халәте сәяси, икътисади тетрәнүләр һәм ни гаәп, аз хәрәкәт итү белән турыдан-туры бәйле. Шул ук вакытта депрессия халәтләре арта башлаган нокта — -19 чоры булды, ул чакта кешеләрнең күпчелеге төшенкелек хис итте һәм борчылды, дигән белгеч. Русия күләмендә караганда, 2024 елның гыйнвар-ноябрь айларында илдә барлыгы 16,1 млн кап антидепрессант сатылган. Бу 2023 ел белән чагыштырганда 16,8 процентка күбрәк. Акча белән караганда, 31,9 процентка арткан һәм 13,5 млрд сум булган. Бу шул исәптән даруларга бәя артуы белән дәбәйле. Росстат белешмәләренчә, антидепрессантларга бәяләр бер ел эчендә 11 процентка арткан. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Дүрт елда Башкортстанда антидепрессантлар сатуның күләме2,6 тапкырга арткан",1,news,Яңылыҡтар,1741,https://www.azatliq.org/a/durt-elda-bashkortstanda-antidepressantlar-satuning-kulame-2-6-tapkirga-artkan-/33290270.html,2025-01-27T13:10:18+03:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанның Стәрлетамак шәһәрендә яшәүче треш-стример Рөстәм Әбсәләмовны Мәскәүнең ""Крокус Сити Холл"" сәүдә үзәгендәге фаига белән бәйле сүзләреннән соң тоткарлаганнар. Ул һәлак булганнар истәлегенә игълан ителгән матәмгә фикер белдергән булган. Бу хакта тәртип саклау оешмаларындагы чыганакларына сылтама белән """"иткерә. Соңгы тапкыр интернетта трансляция уздырганда блогер ""исерек килеш"" бу матәм ""аерым дәүләткә - Мәскәүгә генә кагыла"" дигән булган. Тиздән аның бу сүзләрен -каналларда тарата башлаганнар диелә. ""Илдә матәм дип кем язды? Сезнең илдә ул матәм. Безнең Башкортстанда матәм юк. Мәскәү, сез аерым дәүләт"" ди ул язмада. Басма әңгәмәдәшчесе әйтүенчә, инаять эше ачу карала. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Башкортстанда ""Крокус Сити Холл"" фаигасе турында әйткән сүзләре өчен ""нәфрәт уятуда"" шикләнеп блогерны тоткарлаганнар",1,news,Яңылыҡтар,811,https://www.azatliq.org/a/32879540.html,2024-03-27T11:17:18+00:00
"Тубылда Искер ыены, архив фотосы. Татарстан хөкүмәте Русия төбәкләрендә татар итимагый оешмалары проектларына ярдәм итүгә 10 млн сум акча бүлеп бирде. Бәйгедә иңүчеләр исемлеге Татарстан мәдәният министрлыгы һәм Дөнья татар конгрессы сайтларында чыкты. Грантларны Русиянең 26 төбәгеннән 30 итимагый оешмаалды. Акча этнокультура проектларын тормышка ашыруга тотылыначак.500 мең сум күләмендә иң зур грант Сочи татарларының ""Минем Русия"" мәдәни-этнография үзәге мәйданчыгында ""Казан"" павильон-музей экспозициясен оештыруга бүленеп бирелде. Икенче урында Дондагы Ростовның ""Якташлар"" татар-башкорт мәдәни үзәге. Аларга ""Без – татарлар. Халык санын алу"" дигән видеоролик чыгарыр өчен 480 мең сум бирелде. Ульян өлкәсе татар мәдәнияты үзәгенең 25 еллыгын уздырырга, Омски өлкәсенең ""Мәдәният"" татар автономиясенә балалар өчен тел аланы оештырырга, Мари Иле татарлары автономиясенә ""Без Мари Иле татарлары"" дигән китап чыгарырга, Мәскәү яшьләренә ""Хәрәкәт"" проектын оештырырга һәм Пенза өлкәсе татарлары автономиясенә ""Тургай"" фольклор фестивален үткәрергә дип 400 шәр мең сум акча буленеп бирелде.350 меңнән алып 390 мең сумга кадәр берничә грант ""Томски татарлары ашлары"", ""Нигеземә кайтып барам"" (Түбән Новгород өлкәсе), ""Самара өлкәсенең татар авыллары тарихы"", ""Татарлар – Магнитканың беренче төзүчеләре"" китапларын һәм видеороликларын чыгарырга тотылачак. Шулай ук Чувашиянең Урмай авылында ""Русиядә татар мишәрләре"" форумын уздыру өчен, Кемерово өлкәсендә ""Татар мәдәнияте музеен"" һәм Троицки шәһәрендә Габдулла Тукай бюстын булдырыр өчен 350 шәр мең сум бүленеп бирелде. Рязань өлкәсенең Касыйм шәһәрендә татар милли гореф-гадәтләрен саклап калу өчен шулай ук 350 мең сум акча тотыланачак. Мәскәү өлкәсендә татар гаилә клубларын оештырыр өчен 320 мең сум бүленеп бирелде. Новосибирск өлкәсендә Татар хатын-кызлары форумын, Төмән өлкәсе ""Мирас"" оешмасының 15 еллыгы уңаеннан Изге Искер көннәрен уздырырга, Краснодар татар оешмасының ""Татар туе"" тамашасын куярга һәм Башкортстан татарлары конгрессына ""Башкортстан татарлары календарен"" чыгарырга дип 300 шәр мең сум акча бүленеп бирелде. Киров өлкәсе татарларының ""Авылым киләчәге – яшьләр кулында"" проекты 275 мең сумлык грант алды. Башкортстанның Туймазы районы Төмәнәк авылында балалар өчен ""Алга"" лагерен уздырырга һәм Бурятия татарларына багышланган ""Байкалда татар бизәкләре"" китабын чыгарырга дип 250 шәр мең сум акча бүленеп биреләчәк. Шулай ук Удмуртиядә ""Күңелле кыңгырау"" балалар телетапшыруын чыгарыр өчен һәм Мәскәүдә ""Чикләвек"" дигән интеллектуаль уенын уздырыр өчен 250 шәр мең сум бүленеп бирелде. Акчаны Удмуртиянең Татар итимагый үзәге һәм Мәскәү татарлары автономиясе алачак.245 мең сумга ""Сәет әкияте"" дигән интерактив татар әкиятләре музее булдырылачак. Тагын 190 мең Свердловск өлкәсендә ""Шома бас"" татар биючеләре конкурсын үткәрүгә тотылыначак. Русия төбәкләрендә татар проектлары өчен грантлар бирү карарын Татарстан хөкүмәте 2015 елда кабул иткән иде. Беренче елларда аның бәясе биш миллион сум булды, соңгы елларда ул 10 миллион сум тәшкил итә. Әлеге эшне Татарстан мәдәният министрлыгы оештыра.",Татарстан Русия төбәкләрендәге татар оешмаларына 10 млн сум грант бүлеп бирде,1,news,Яңылыҡтар,3072,https://www.azatliq.org/a/31042508.html,2021-01-11T21:07:13+00:00
"Владимир Зеленский һәм Рәәп Эрдоган3 февраль Төркия президенты Рәәп Эрдоган Киевта Украина президенты Владимир Зеленскийбелән очрашты. Очрашу нәтиәсендә ике ил арасында ирекле сәүдә зонасы турында килешу имзаланды. Очрашудан соң президентлар журналистлар өчен брифинг үткәрде. Украина президенты башка мәсьәләләр белән бергә Кырым һәм кырымтатарларны да телгә алды. Ул Төркиягә Кырымны азат итү максатында оешкан ""Кырым платформасы""нда катнашкан, кырымлыларның хокукларын яклаган өчен рәхмәтен белдерде. ""Эрдоган кырымтатарларны яклавы хакында да, аннексияләнгән Кырымнан күченүчеләр өчен фатирлар төзелеше хакында да сөйләде. Бу мәсьәләдә чыннан да прогресс бар. Монда нәтиә булачагына мин ышанам. Озакламый, бу мөһим проектның Херсон, Николаев, Киев шәһәрләрендә чагылышы булачак"", диде Зеленский. Эрдоган үз чыгышында Украинаның бәйсезлеген һәм Кырым белән бергә бербөтенлеген яклаганын белдерде. Шулай ук, Мински килешүләре халыкара нормалар кысаларында үтәлергә тиешлеген, Русия һәм Украина президентларын, йә сөйләшүләр үткәргән техник төркемнәрне Төркиядә кабул итәргә әзер булуын әйтте һәм кырымтатарлар мәсьәләсенә аерым тукталды. ""Сөйләшүләр вакытында без милләттәшләребезнең мәсьәләләре, беренче чиратта безнең илләр арасында тарихи дуслык күпере булган кырымтатарлар мәсьәләләре хакында сөйләштек. Без алар белән бәйле барлык уртак проектларны тәфсилләп карап чыктык"", диде Эрдоган. Төркия ягы үзенең консуллыкларын Харьков, Львов шәһәрләрендә, Украина ягы Анталиядә ачарга ыенганын белдерелде. Төркия президенты Рәәп Эрдоган Украинага сәфәре вакытында Киевта кырымтатар делегациясе белән очрашты. Бу хакта ""Анадолу"" төрек агентлыгыхәбәр итте. Борисполь һава аланында узган очрашуда Эрдоган кырымтатар халкы лидеры, Украина Югары Радасы депутаты Мостафа әмилевбелән сөйләште. Очрашуда Мәлес рәисе Рефат Чубаров, Украина Югары Радасы депутатлары Ахтем Чийгоз, Рустем Умеров, Украина тышкы эшләр министрының урынбасары Эмине Джеппаровакатнашты. Төркия ягыннан очрашуда тышкы эшләр министры Мәүлет Чавушоглу, әйләнә-тирә мохит һәм урбанизм һәм климат үзгәрү мәсьәләләре министры Мурат Курум, президент каршындагы коммуникация департаменты башлыгы Фәхреттин Алтунһәм президентның сүзчесе Ибраһим Калынкатнашты. Очрашуда Кырым һәм кырымтатарлар белән бәйле мәсьәләләрне хәл итү стратегиясе хакында сүз барды. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Эрдоганның Киев сәфәре барышында кырымтатарлар мәсьәләсе күтәрелде,0,analytics,Донъя,2560,https://www.azatliq.org/a/31685325.html,2022-02-03T20:55:00+00:00
"5– Сезнең төбәктә дәүләт тарафыннан мөселманнарга басым, хокукларны чикләү бармы? Нәвил ШәһабетдиновНәвил Шәһабетдинов, Новосибирски өлкәсе: Дәүләт булыша, безнең кечкенә татар авылына елдан 23 миллион сум инвестиция керде. Зәки Айзатуллин, Мордовия: Хөкүмәт тарафыннан файда булмаса да, иң мөһиме зарарлары булмасын иде. Хәзер без зарарларын күрмибез, авырлыклар, кимчелекләр булса да, үзебезгә карарга, әмгыять белән күбрәк эшләргә кирәк. Зөфәр Галиуллин, Киров өлкәсе мөфтие: Киров өлкәсендә яулык мәсьәләсе дә, башка мәсьәлә дә килеп чыкты. Хәтта хәйран гына кискен рәвештә дә килеп чыкты. Ләкин уртак фикергә килә алдык, яулык мәсьәләсен чиштек. Башта бик хискә бирелеп чишә башлаган идек, хәтта кычкырышуга кадәр барып иттек. Аннан туктап Коръәнне алдык та, Коръәннән карадык та, үз дәлилләребезне китердек һәм шулай итеп бу проблемны чишә алдык. Мөслим ЮнысовМөслим Юнысов, Әстерхан өлкәсе: Бөтенләй чикләү юк дип әйтсәк, дөрес булмас иде. Кайбер мәктәпләрдә балаларга яулык белән йөрергә рөхсәт итмиләр. Кайбер университетларда да шулай. Мин үзем Әстерхан дәүләт университетында ике юридик фәм фәлсәфә факультетларын тәмамладым. Анда чикләүләр юк, намаз укырга мөмкинлек бирәләр. Мөселман киеменнән йөрергә рөхсәт бар. Ә башка кайбер университетларда рөхсәт итмиләр. Монда дөньяви уку йорты, дини киемнән йөрмәгез диләр. Әмма дөньяви дигән сүз атеистик дигән сүз түгел бит, шуны аңлый алмыйлар алар. – Мәчеттә вәгазьләр кайсы телдә укыла? Нәвил Шәһабетдинов, Новосибирски өлкәсе: Безнең Новосибирски өлкәсендә мәчетләргә Үзәк Азия халкы күбрәк, татарлар азрак йөри. Алар белән йортларына барып эшләргә кирәк. Вәгазь татар телендә бара. Зәки АйзатуллинЗәки Айзатуллин, Мордовия: омга вәгазьләре татар телендә алып барыла, чөнки барысы да татар телен аңлый, без үзебез дә татар телен югалтмаска, онытмаска тырышабыз. Белгәнебезне яшь буынга тапшырырга тырышабыз. Зөфәр Галиуллин, Киров өлкәсе мөфтие: Төрле халык йөри, үзбәге дә, казагы да, кыргызы да, чечены да. Шуңа күрә башта татарча сөйлибез, аннан урысча сөйлибез. Ләкин Малмыж, Көлмез һәм Нократ аланы районнарында вәгазьләр татарча гына сөйләнә. Анда татарлар күп, мәчетләрне татарлар тота һәм мәчетләрдә бөтен эшне татарлар алып бара дисәң дә була. Мөслим Юнысов, Әстерхан өлкәсе: Әстерхан өлкәсендә вәгазьләр татарча сөйләнә торган бер-ике мәчет бар. Калган мәчетләрдә вәгазьләр күбесенчә урыс телендә. Хәзер мәчеткә йөрүчеләр төрле милләттән, Кавказ милләтләре, үзбәкләр, таиклар, татарлар һәм кыргызлар. – Русиядә бер генә мөфтият була аламы? Нәвил Шәһабетдинов, Новосибирски өлкәсе: Мин моны ике кулны күтәреп хуплар идем. Совет вакытында да ике-өч мөфтият булды бит. Хәзер һичьюгы шул вакытка кайту булса иде. Үзәге Уфада булган бер генә мөфтият булса бик яхшы булыр иде. Алайса чит ил кешеләре безгә карап гаәпләнә. Һәрбер төбәктә ике өч мөфтият. Аллаһ Тәгалә бер, динебез ислам бер. Мөфтият тә бер булырга тиеш. Зәки Айзатуллин, Мордовия: Хөкүмәт Русиядә бер мөфтият булмавын тели. Без бүлгәләнсәк башка дин әһелләренә дә, атеистларга да уңай була, ә безгә зарар була. Зөфәр ГалиуллинЗөфәр Галиуллин, Киров өлкәсе мөфтие: Татарстан суверен дәүләт булгач аның үз мөфтияте булырга тиеш дип без ул мөфтиятне оештырдык. Ләкин бүген бу безнең бәла, мөфтиләр бер-берен кыерсыта, мөфтиләр бер-берсе өстеннән шикаятьләр яза. Бу безнең халкыбызга бер дә кирәкле әйбер түгел. Бу читләргә кирәк, бу дошманнарга кирәк. Дагыстанда 70 төрле халык - бер мөфтият. Бездә бер татар халкы - 70 мөфтият. Валлаһи дип әйтәм, иртәгә Путин мөфтиләрне ыеп өстәл сугып бер мөфтият төзегез дип әйтсә, бөтенесе ләббәйкә-ләббәйкә дип кулларын күтәреп, артларын сикертеп бер мөфтияткә оешачаклар. Ләкин Аллаһ Тәгалә Коръән Кәримдә Аллаһ Тәгаләнең ебенә ябышыгыз һәм таркалмагыз дип әйтеп тора. Ишетүче юк. Кемнәр ишетми? Мөфтиләр ишетми. Валлаһи дип әйтәм, әгәр дә Мөхәммәт пәйгамбәребез иртәгә терелсә, беренче дошманнары мөфтиләр булачак. Мөслим Юнысов, Әстерхан өлкәсе: Иң яхшысы–сүз берлеге булу һәм шул сүз берлегендә бөтенесе бер мөфтияттә булсалар иде. Ләкин аны ясалма рәвештә булдыру мөмкин түгел. Таркалу, аерылу бит үз-үзеннән генә чыкмады, аңа сәбәпләр бар иде. Хәзер дә берләшү өчен сәбәпләр кирәк.",Сораштыру: Имамнар бер мөфтияткә берләшүне тели,0,analytics,Дин,4153,https://www.azatliq.org/a/29376764.html,2018-07-20T05:59:38+00:00
"Ведомствола билдәләүҙәренсә, мессенджерҙа 1,5 миллиондан ашыу һанлы булдырылған, улар, мәҫәлән, бөтә Рәсәй буйынса 40 мең магазинда 18 тауарын һатып алғанда бәлиғ булыуҙарын раҫларға мөмкинлек бирә - мессенджерҙы ҡулланыусылар -кодты ҡулланып 600 мең ошондай һатып алыуҙар башҡарған да инде. Шулай уҡ 12 миллион Дәүләт хеҙмәттәре порталын ҡулланыусылар Мах-ҡа инеү кодын өҫтәмә һаҡланыу сараһы сифатында ҡуллана, ә мессенджерға алынған хеҙмәттәрҙең статусы тураһында 160 миллиондан ашыу белдереү ебәрелгән.1,6 миллиондан ашыу кеше консультациялар өсөн Күп функциялы үҙәктең чат-ботын ҡуллана, ә Мах аша Күп функциялы үҙәккә ҡабул итеүгә 540 мең кеше яҙылған. Мәғариф өлкәһендә Сферумда 2 миллионға яҡын кеше ""Дәүләт хеҙмәттәре. Минең мәктәбем"" ҡушымтаһын ҡуллана, 20 миллиондан ашыу уҡыусы, уҡытыусы һәм ата-әсә мәктәп чаттарында аралаша, ә юғары уҡыу йорттары чаттарында 1 миллиондан ашыу студент тора. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Рәсәйҙәр Мах-та ниндәй дәүләт хеҙмәттәрен башҡара ала?,0,analytics,Йәмғиәт,1012,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-03/r-s-y-r-mah-ta-nind-y-d-l-t-he-m-tt-ren-bash-ara-ala-4563099,2026-02-03T19:30:00+00:00
"Парижның Марс кырында татар СабантуеСабануйның Парижда узуы, Эйфел манарасы төбендә татар ырлары яңгыравы, биюләр, уеннар булуы бер яктан, әлбәттә, татарларны таныту. Бу – республика, шәһәрнең дипломатиясе. абантуй аша үзебезне күрсәтү, берникадәр сәясәтне уздыру, киләчәккә дуслык епләрен ныгыту, кармак салу. Моны дип бәяләп була. Бәйрәм туризм үсеп китмәсме, инвесторлар Казан, Татарстан белән кызыксынмасмы, биредә эшчәнлек әелдермәсме дигән өметкә нигезләнеп оештырылды. Акча күпләп тотылганы, мулдан кулланылганы ярылып ята. Бик хуш, әмма милләтне үстерүдә, республиканың мәдәниятен танытуда Сабантуй төп приоритет була алмый. Бу – зур хата. Милләтне, аның телен саклыйм дигәндә, эшчәнлекнең төп юнәлешләре – милли балалар бакчалары, мәктәп, югары уку йорты, заманча телевидение, кино, мультфильмнар. Сабантуйны Парижда уздырып без татар телле, милли үзаңы булган, республика, Казан өчен анын фида кылучыларны тәрбияли алабызмы? Милли бәйрәм Сабантуйны матур итеп оештыра беләбез, әмма хәл итмәгән милли проблемнарыбыз өелеп ята. КФУда татар телле белгечләр әзерләүгә берничә миллион табылмаган вакытта (яки табылырга теләмәгәндә) Парижда Сабантуй уздыру татарларны үчекләү кебек кабул ителә. Проблем, гомумән, мәдәнияткә, миллилеккә аз акча бүлеп бирүдә дә. Акча күбрәк һәм тиешле урында, файдалы максатта тотылса, дөнья буйлап Сабантуй уздыру сәясәте артык тәнкыйтьләнмәс иде. Бусы – бер. Икенчесе. Бүген Европаның иң кыйммәтле шәһәрләренең берсендә ырлап-биеп йөрү кешеләрдә күп сораулар тудырды. Татарстан да икътисади кризис кичерә, кешеләрнең керемнәре кими, республикада банклар имерелде, кешеләр акчаларын югалтты, күбесе бизнесларыннан колак какты. Казан түрәләрнең Парижга төяләшеп баруы кешеләрдә тискәре фикерләр тудырды. Киресенчә, Татарстандагы башка милләт кешеләренең татарларга карата мөнәсәбәте начарайды түгелме икән? Өченчедән, Париж үзәгендә татарларның фолк бәйрәме узуы сәер тоелды. Сабантуй югары мәдәният үрнәге түгел. Европалар татарларны бөек империя тоткан халык дип белә, куркусыз Чыңгызхан нәселе кешеләре дип искә ала һаман да. Парижга бәби итәкләрдән сикереп йөргән, түбәтәй-камзулдан гармун тартып йөргән кызлар-егетләрне күреп европалар безне, татарларны уен, кәеф-сафа кора торган милләт дип истә калдырырлармы? Һәрхәлдә, миндә андый шик бар. Гомумән, Сабантуй бәйрәмнәре дә арыттыра башлады. Бу респуликаның төп милли сәясәте дигән хис кала. Игътибарны Сабантуйдан башкага юнәлтәсе иде. Инде күптән вакыттыр. Айрат Фәйзрахмановтарихчы""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра",", . Европа татарны ничек истә калдырыр?",0,analytics,Комментарийҙар,2546,https://www.azatliq.org/a/28511023.html,2017-05-26T14:17:16+00:00
"""Өйгә кайту"" фильмыннан кадрУкраин режиссеры Нариман Алиевның ""Өйгә кайту"" ("""") фильмы ""Алтын глобус"" премиясендә ""Чит телдәге иң яхшы фильм"" номинациясенә чыгарылган. Премиянең рәсми сайтыхәбәр итүенчә, ""Өйгә кайту"" 65 илдән 93 фильм исемлегенә кергән. Ахыргы исемлек 9 декабрьдә билгеле булачак. Кырымтатар режиссеры Нариман Алиевның әлеге фильмы моңа кадәр Халыкара Босфор кинофестивалендә иң яхшы чит ил фильмы дип табылган иде. Элегрәк Алиев фильмы Оскар бүләгенә дәгъва итүчеләрнең озын исемлегенә керде. Ул шулай ук Одесса халыкара кинофестивалендә гран-при алды. Фильмда баш каһарман Мостафа Украина көнчыгышындагы хәрби бәрелешләрдә улын югалта һәм аны туган ягында, Русия аннексияләгән Кырымда ирләргә ыена. Үзенең кече улы һәм олы улының әсәде белән ул ярымутрауга юл ала. Нариман Алиев – кырымтатар режиссеры. Үз картиналарында Алиев кырымтатарларның гаилә мөнәсәбәтләрен, гореф-гадәтләрен һәм көнкүрешен күрсәтә.","Кырымтатарлар турында ""Өйгә кайту"" фильмы ""Алтын глобус"" бүләгенә дәгъва итә",1,news,Яңылыҡтар,925,https://www.azatliq.org/a/30252713.html,2019-11-04T15:11:01+00:00
"Гөлнара менән Әмир мәктәптә уҡыған саҡта уҡ дуҫлаша башланы, ә мәктәпте тамамлар алдынан улар бер-беребеҙҙән башҡа йәшәй алмаясаҡбыҙ, тип ныҡлы ҡарарға килгән ине инде. Шуға күрә уларҙың яҡын киләсәктә өйләнешергә вәғәҙә итешеүе был дуҫлыҡты күреп йөрөгән ата-әсәләре өсөн һис көтөлмәгән хәл булманы. Эйе, һин ҡайтыу менән, ә уға саҡлы туй үткәреү өсөн аҡса ла йыйыштырып торорбоҙ, миңә матур кейем дә алырбыҙ, – тип йылмайҙы ҡыҙыҡай. Йыл ярым самаһы йәштәр хат алышты. Гөлнара әсәһе менән бергә ҡаланан туй күлдәге алып ҡайтты. Әмирҙең  әсәһе ҡыҙыҡайға килен, уның әсәһенә ҡоҙағый тип өндәшә башланы. Бөтәһе лә түҙемһеҙләнеп йәйҙе көттө. Егеттең ҡайтырына ярты йыл ҡалғас, унан хаттар килеүе кинәт туҡтаны. Барыһы ла хафаланды, көн дә почтальондың урамдан үткәнен ҡарап ҡалалар, борсолоу-шикләнеү төн йоҡоһонан яҙҙырҙы. Ә бер көн урам аша ғына йәшәгән Гөлнара, почтальон ҡатындың Әмирҙең ата-әсәһе йортона инеп киткәнен күреп, йүгереп килә һалды. Бер ҡатын яҙған, – тине һалдаттың әсәһе. – Улығыҙ иҫән-һау, борсолмағыҙ, тип кенә ҡуйған, нимә булғанын аңлатмаған, нишләп шулай асылын яҙмаҫҡа булғандарҙыр. Почтальонға әйтеп өлгөрмәнек тәһә – бер кемгә лә һөйләмәй торһон. Бер ҡатын яҙған. Почтальон һөйләп йөрөһә. – был һүҙҙәр Гөлнараны тамам шаңҡытты. Тимәк, Әмир амиянан кәләш алып ҡайта. Ундай хәлдәр булғылағанын ишеткәне бар ине, хатта үҙ ауылдарында ла бер егет шулай иткәйне. Ә бит туйға әҙерләнгәндәрен бөтә ауыл белә. Ояты ни тора хәҙер. Төнө буйы йоҡлай алмай сыҡҡас, Гөлнара ҡалаға китергә әҙерләнә башланы. Хыянатсы һөйгәне ҡатйҡансы, олағырға кәрәк. Әсәһенең: Туҡтап тор, ҡыҙым, тәүҙе айышын төшөнәйек, ул ҡайтҡас һөйләшербеҙ, тигәнен дә тыңлап торманы. Эйе һиңә, уның ҡатыны алдында Әмир менән һөйләшеп торорға тағы, ундай түбәнселеккә бармаясаҡ бер ҡасан да. Ҡалаға килгәс тә, ул элекке класташы эшләгән комбинатҡа килде, эшкә урынлашты, ятаҡтан да урын бирҙеләр. Кадрҙар бүлегендә йүнәлтмә алғанда уҡ Гөлнара бер егет менән танышҡайны, ике ай дуҫлашып йөрөнөләр ҙә, өйләнештеләр. Ул арала егет ҡыҙыҡайға тамам ғашиҡ булғайны, ахырыһы. Туй яһап торманылар, балалар йортонда үҫкән Альберттың аҡсалата ярҙам итерлек ата-әсәһе һәм башҡа яҡын туғандары юҡ ине. Гөлнара ла үҙ ата-әсәһен сығымдарға дусар итәһе килмәне, етмәһә, ауылдаштарын да туйына саҡырырға уңайһыҙлана ине. Ә бына Әмир, армиянан мәрйә кәләше менән ҡайтҡас, ишетһен әйҙә – хыянатты ғәфү итмәгәндәрен аңлаһын. Бер ай самаһы үтеүгә ауылдан әсәһенән хат килеп төштө: Әмир, ниндәйҙер ауыр эште башҡарғанда йығылып, уң ҡулын һындырған да гсопиталдә булған икән, шунда бер шәфҡәт туташынан хат яҙыуҙы һораған. Уныһы саҡ ҡына ентекләберәк аңлатып та яҙмаған, ваҡыты ла булмағандыр инде эштән тыш хирургия бүлексәһендәге һәр кеше өсөн хат яҙып ултырырға. Быны белгәс, Гөлнара иламһырап ултырҙы. Әллә, Альберт менән айырылышып, ауылға һөйгәне янына ҡайтып китергәме икән? Тик бер аҙна элек кенә ауырлы икәнен белгәйне шул. Етмәһә, Альберт та йәл. Гөлнараның уға ҡарата хис-тойғолары юҡ ине, тик нисек шулай кинәт ташлап китәһең инде. Әмир һәм уның ата-әсәһе лә тыуасаҡ баланы үҙ итерме икән. Ә ул саҡта Гөлнара бер ниндәй ҙә ҡарарға килә  алманы, Альбертҡа ла эсендә ниндәй ут ҡайнағанын белендермәҫкә тырышты. Тиҙҙән ҡыҙҙары тыуҙы, иренә фатир бирҙеләр, улар ятаҡтағы бүлмәһенән иркен торлаҡҡа күсте. Бала сирләп бер-ике тапҡыр дауаханала ла ятырға тура килде. Ҡыҫҡаһы, тормош үҙ ҡанундары буйынса дауам итте. Бер нисә йылдан Гөлнара ауылға ҡайтып, ҡартайған ата-сәһенең хәлен белешеп килергә булды, йүғиһә улары ла килмәй ҡунаҡҡа, тәүҙә ятаҡтағы тар бүлмә ҡунаҡ йыйыу мөмкинлеге бирмәһә, хәҙер ҡәҙерлеләре сирләй шул, йөрөй ҙә алмайҙар. Әмир генә осрамаһын. – тип йөрәге сәнсеп ҡуйғайны автобуста килгәндә үк. Юраған юш килә тиҙәр бит – өйҙәренә килешләй кибеткә ингәндә үк ул Әмиргә тап булды. Тегеһе һис тә үҙгәрмәгән, һаман шул сибәр һәм яғымлы йөҙлө ир-егет. Һаман шулай, ҡыҙҙарҙы ҡаратып, гармунда уйнай, йырлайҙыр инде. Улар бер мәлгә генә бер-береһенә ҡарашып алғанда, мөхәбәттәре ғүмерлек булыуы күҙ йомған арала зиһендәренә үтеп ингәйне. Тик шул саҡ Әмирҙең кибеттә нимәлер һатып алған ҡатыны яҡынлашты, ул иренә сәнсеп ҡарап ҡуйҙы һәм тегеһе хәләл ефете артынан эйәрергә мәжбүр булды. Эй, оҙаҡланың да инде, – быныһын фатирға ҡайтып инеү менән ире Альберт әйтте. – Директор шылтыратты, эштә ниндәйҙер авария булған, әммә ике баланы ҡалдырып китә алмайым бит. Үткән ғүмер аҡҡан һыу кеүек, йылдар артынан ҡыуып етермен дә тимә. Бер саҡ илленән уҙған Әмир апаһы менән бергә ҡалаға килгәйне һәм, апаһынан юҡ сәбәпте бар итеп айырылып, Гөлнара янына инеп сығыу форсатын тапты. Гөлнара, ҡатыным вафат булып ҡалды бит, бахырым, – тип уфтанды ул, осрашҡас. – Һәйбәт йәшәнек тип әйтергә була, балалар үҫтереп кеше иттек. Тик йөрәккә ҡушып булмай икән – ғүмер буйы һине уйлап йәшәнем, һис онота алмайым. Әйҙә, балаларыңды ал да, беҙгә күсеп кил. Минекеләр менән дуҫлашырҙар, беҙҙә мәктәп тә бар, училищие ла, район үҙәге бит. Гөлнара үҙе лә ғүмер буйы онота алмаған һөйөклә йөҙгә ҡарап аптырап ҡалғайны. Их, бергә ҡайтып китергә ине, ҡарт көндәрҙә булһа ла бәхетле булыу ниндәй ниндәй рәхәт тормош бүләк итәсәк. Әммә ул шунда уҡ башҡаларҙы күҙ алдына килтерҙе: балалар һорау артынан һорау яуҙырасаҡ, уларҙың ҡаланы ташлап китәһе килмәйәсәге көн кеүек асыҡ. Ире: Мине ташлап китергә булдыңмы ни? тип үкһеп илаясаҡ. Ул да әҙәм балаһы бит, нисек шулай хыятнатсыл рәүештә яҙмыш ҡосағына ырғытаһың. Һуңғы йылдарҙа бик йыш йөрәге ауыртыуға зарлана, кардиологҡа йөрөй, ҡатыны арҡаһында йөрәге туҡтап ҡуйһа, ғүмерлек үкенес буласаҡ. Гөлнара, итте турағыс аша үткәреп, ваҡ бәлеш әҙерләй. Плитәлә бәрәңге бешә, уны иҙәһе лә бар, һөт тә ҡайнап сыҡты. Тиҙҙән иң бәләкәй ейәне килергә тейеш – уны шатландырырға йыйына. Эй, ярата уныһы өләсәһе бешергән тәм-томдо. Бында бер нисә көнгә ҡунаҡҡа килергә рөхсәт һораған икән. Өләсәһе уға әкиәттәр ҙә һөйләй, йырҙар ҙа өйрәтә. Ата-әсәһенең мәшәҡәттәре күп шул. Ишектә ҡыңғырау шылтыраны.  Ҡара һин уны, әллә дәрестән алдараҡ һыпыртҡан.  Әммә ишекте асһа, ни күрә: унда Әмир баҫып тора ине. Элеккесә мөһабәт кәүҙәле, тик һаҡал үҫтергән, сәсе ап-аҡ. Һүҙһеҙ генә ҡосаҡлаштылар. Бер-береһенән күҙҙәрен дә алмайҙар. Үткәндәрҙе бер аҙ иҫләп ултырғас,  Әмир, иҫке Жигулиына һалып алып килгән баянын тотоп, яратҡан йырын һуҙҙы: Гөлнарам минең, һине алырға килдем, – тине Әмир, уйнауҙан туҡтағас. – Исмаһам, теге донъяға бәхетле булып китеп барырмын, һинең ҡулдарыңда мәңгелек йоҡоға талырға тип хыялланам. Үлергә ашыҡма әле, Әмиркәйем, егеттәр кеүекһең әле һаман да. Ә бына мин ысын әйбегә әйләнеп бөткәнмен. Һин миңә йөҙ йылдан һуң да бик кәрәкле, ҡәҙерле һәм һөйөклө буласаҡһың. Мин унда һин килеүгә тип барыһын да әҙерләп ҡуйҙым. Никах та уҡытырбыҙ, бәлки. Юҡ, Әмир, ул тиклеме үк кәрәкмәҫтер, моғайын. Ә, бәлки, һин үҙең миңә күсеп килерһең? Бер үҙем йәшәйем. Балалар һәм ейәндәр йыш килә,  һағынырмын кескәйҙәремде, нисек уларһыҙ йәшәргә? Бөгөн Әмир иртән үк тороп мунса яҡты, ихаталағы үләнде сабып алды, йортто йыйыштырҙы, тауыҡ һуйып аш бешерҙе. Һеңлекәшен бәлеш бешерергә саҡырғайны, оҙаҡламай килер инде. Үҙе әлеән-әле урам яғын ҡолаҡ һала ине – килмәйҙерме икән? Эйе, ул ҡәҙерле ҡунаҡтар көтә. Бына, ниһайәт, ҡапҡа төбөнә машина килеп туҡтағаны, ишектәре шартлап ябылғаны, кешеләр һөйләшкәне шетелде. Әмир шул яҡҡа ашыҡты. Эй, ҡыҙым, бик һағындырып ҡына киләһегеҙ бит, – тип, күҙ йәштәрен һөртөп, автомобилдән сыҡҡан ҡатынды ҡосаҡланы ул. Ә ейәндәре был мәлдә ихатала һикерәндәй, бер эскәмйәгә барып ултыра, берсә ҙур һоро бесәйҙе ауларға маташа ине. Улар йәй буйы ауылда ял итергә тип килгән. Олатай, ейәндәре менән мәш килеп, киләһе аҙнала  ҡалаға йәшлек мөхәббәте янына ҡунаҡҡа барырға йыйыныуын да онотто. Хәйер, барыбер кескәйҙәрҙең үҙҙәрен генә ҡалдырып китә алмаҫ ине. Ошо уҡ сәғәттәрҙә был ауылдан йөҙҙәрсә саҡрым алыҫлыҡтағы ҡалала Гөлнара ла плитә янында ҡайнай ине – өлкән ейәнсәре, шаян һәм үткер ҡыҙыҡай, бөгөн егетен таныштырырға алып киләм тине. Тәүҙә өләсәһенә күрһәтә, уға оҡшаһа ғына буласаҡ кейәүҙе ата-әсәһе янына алып барасаҡ! Был хәл менән ғорурланған да, шатланған да өләсәй уларҙы ҡаршыларға әҙерләнеп өлтөрәй. Бер-ике көндән ауылдашы Әмирҙең килергә вәғәҙә итеүе уның бөтөнләй хәтеренән сыҡҡайны инде. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.","Әллә яҙмыш, әллә яңылыш.",0,analytics,Йәмғиәт,8241,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-18/ll-ya-mysh-ll-ya-ylysh-4540984,2026-01-18T12:00:00+00:00
"Киевка һөүм нәтиәсе, 2 гыйнварфикерләр2 гыйнварга каршы төндә Русия гаскәрләре Киев һәм Харьковка һөүм итте. Шәһәр хакимиятләре мәгълүматынча, ""Шахед"" дроннары, ""Кинжал"" кебек һипертавышлы ракетлар кулланылган. Украина президенты Владимир Зеленскийдүрт кешенең һәлак булуы һәм 92 кешенең яралануы турында белдерде. Киевта беренче шартлаулар ирле вакыт 03:36 да булды диде шәһәр мэры Виталий Кличко. Бер ракет калдыгы - паркка, берничә районда социаль инфраструктура биналарына төшкән. Соломенский районында күп катлы йортка зыян килгән, анда бер хатын һәлак булган. Харьковта һөүм иртәнге 7 ләр тирәсендә шәһәрнең үзәгенә туры килгән. 41 кеше яраланган, аларның дүртесе авыр хәлдә диелә. Харьков өлкәсенең 20 дән артык авылына да зыян килгән. 20 меңнән артык кеше утсыз калган. Русия саклану министрлыгы бүгенге һөүм турында берни белдермәде. Мәскәү Русия гаскәрләре Украинада хәрби инфраструктурага гына һөүм итә дип тәкрарлый. Шул ук вакытта бүген Воронеж өлкәсенед Петропавловка авылында Русия очкычыннан авиация снаряды килеп төште һәм иде хосусый йортны имерде. Бу хакта өлкә губернаторы Александр Гусевхәбәр итте. Снарядлар ялгыш килеп төшкән диелә. Белгород өлкәсендә сишәмбе берничә тапкыр һава тревогасы игълан ителде.29 декабрьгә каршы төндә Русия иң көчле һөүмнәренең берсенясаган иде. Украина хакимиятләре белдерүенчә, бу һөүм нәтиәсендә кимендә 32 кеше һәлак булган, 160 тан артык кеше яраланган. Украина кораллы көчләре командованиесы мәгълүматынча, Русия Украинага 158 ракет һәм дрон аткан. Киев, Днепр, Одесса, Запорожьеда әлеге ракетлар торак йортларга һәм сивил инфраструктура объектларына да төшкән.30 декабрьдә Украина белән чиктәш Белгородкаһөүм булды. Русия рәсмиләре 25 кешенең, шул исәптән биш баланың үлеме турында белдерде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз.",Русия гаскәренең Киев һәм Харьковка һөүмендә 4 кеше һәлак булган,1,news,Яңылыҡтар,1847,https://www.azatliq.org/a/32756108.html,2024-01-02T10:32:02+00:00
"Архив фотосыфикерләрӨч елга якын халыкара эзләүдә булган Татарстанның Питрәч район мәхкәмәсенең элекке рәисе Ирек Нәбиев Германиядән Казанга кайткач тоткарланган дип яза ""Бизнес "". Хәзер Нәбиев Казанның 2 нче санлы тикшерү изоляторында тотыла. -. хәбәр итүенчә, элекке хөкемдар тикшерү эшен алып баручылар белән хезмәттәшлек итә. Казанга кайтыр алдыннан Нәбиев ""ВЧК-ОГПУ"" Телеграм каналына ""үзе теләп кайтуы һәм үз хокукларын якларга карар кылуын"" белдергән.2022 елны Нәбиевка Русия инаять кодексының сигез маддәсе нигезендә инаять эше ачылды. Аны ялган юл белән акча үзләштерү, ришвәт алу, кеше урлау, канунсыз наркотик итештерү тарату яки ибәрү, янау юлы белән милек таләп итү, вазифаи вәкаләтләрне арттыруга котырту, ялган документлар ясау, акча юууда гаепләделәр. ""Бизнес Онлайн"" язуынча, хөкемдарны илгә кайтырга нәрсә мәбүр итүе турында фикерләр төрле. Аерым алганда финанс проблемнар була ала. Шулай ук мәхкәмә алдыннан килешүгә бару һәм күрсәтмәләр бирү шарты хисабына гарантияләр алуы да мөмкин. ""Безнең чыганаклар әлеге вариантны өстенрәк дип саный, чөнки нәкъ бер ай элек кенә элекке хөкемдарның туганнан туганы колониядән УДО белән вакытыннан алда чыга ала иде. Аның мөрәәгатен Менделеевски район мәхкәмәсе канәгатьләндергән. Ләкин карар инде кире кагылган. Хәзер инде аның туганы кемне ""сата"" алуын аңлыйсы кала"", дип яза басма. Нәбиев елларда Менделеевски, аннары Питрәч район мәхкәмәсе рәисе була, 2020 елны эштән китә. 2022 елны Нәбиевны читтән торып кулга алалар.2022 елны Нәбиевның элекке шоферы Алексей Каймановны Чаллы эшмәкәрен урлау өчен 6,5 елга ирегеннән мәхрүм итәләр. Соңрак мәхкәмә тагын өч кешегә, шул исәптән Нәбиевның туганнан туганы Денис Нәбиевка хөкем карары чыгара. Элекке хөкемдар Ирек Нәбиевка карата барлык гаепләүләр нигездә Вячеслав Утробин итәкләгән ""Кишер"" ширкәтен тартып алу вакыйгасы белән бәйле. Нәбиев адвокаты белдерүенчә, элекке хөкемдарга аның шоферы яла яккан, чөнки ул аны үзен әхлаксыз тоткан өчен эшеннән куган булган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Медиа: Халыкара эзләүдә булган Татарстанның элекке хөкемдары Ирек Нәбиев Казанга кайткач тоткарланган,1,news,Яңылыҡтар,2069,https://www.azatliq.org/a/33523978.html,2025-09-07T11:39:50+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУкраинаның барлыгы 80 мең, ә Русиянең якынча 200 мең хәрбие сугышта һәлак булган, дип бәяли басма. Яраланучылар санына килгәндә, ике якта да 400 әр мең кеше дип исәпләнә.2022 елда Мәскәү Украинага каршы сугыш башлаганнан бирле, Русия белән Украина барлыгы миллионнан артык хәрбиен югалткан булырга мөмкин. Бу бәяләмәне газеты китерә. Басма рәсми булмаган исәпләүләргә, шулай ук Көнбатыш күзләү мәгълүматларына таяна. Украинаның барлыгы 80 мең, ә Русиянең якынча 200 мең хәрбие сугышта һәлак булган, дип бәяли басма. Яраланучылар санына килгәндә, ике якта да 400 әр мең кеше дип исәпләнә. Мондый зур югалтуларны Русия гаскәре авыр кичерә, тик халык саны азрак булган Украина өчен бу югалтулар күпкә авыррак булырга мөмкин, диелә. Сугыш кырындагы югалтулар һәм халыкның читкә китүе ике илнең киләчәгенә дә зур зуян сала, дип искәртелә язмада. 2001 елдагы анисәпкә күрә, Украинада 48 миллион кеше яшәгән. Русия басып алган төбәкләрне исәпкә алмаганда, Украина халкының саны 25-27 миллионга калырга мөмкин. Русиядән исә сугыш башлангач 600 меңләп кеше – күбрәк яшь профессионаллар күчеп киткән, диелә язмада. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Украинадагы сугышта үлгән һәм яраланган хәрбиләрнең санын миллион кеше дип бәяли,1,news,Яңылыҡтар,1267,https://www.azatliq.org/a/wsj-ukrainadagi-sugishta-ulgan-ham-yaralangan-harbilarneng-sani-million-keshe-dip-bayali/33123427.html,2024-09-17T14:20:04+03:00
"Атаһы менән әсәһе — ғүмерҙәрен сәнғәткә бағышлаған кешеләр. Атаһы — йырсы. Баянда оҫта уйнай. Әсәһе төрлө сценарийҙар, мәҡәләләр, монологтар яҙа, интернетта халыҡ өсөн асыҡ сәхифә алып бара. Йырлы-моңло, ишле ғаиләлә үҫһә лә Фәһим баштараҡ, музыкаға әллә ни иғтибар итмәй. Үҫмер егет сәхнәгә лә тәүге тапҡыр 14 йәшендә генә сыға. Ошо мәлдән башлана ла инде уның сәнғәткә булған һөйөүе. Мәктәптә үткән байрам сараларына һәр синыф бер нисә номер әҙерләй. Унда ҡатнашыу өсөн уҡытыусылар һәләтле балаларҙы йәлеп итә. Үҫмер саҡ. Ҡайһы берҙә сәхнәгә сығыу түгел, кеше алдында ауыҙ асып, һүҙ әйтергә оялдыра. Шуға ла күп тиҫтерҙәренең сығыш яһарға теләге юҡ. Һәр ваҡыт сәхнәгә ынтылып торған егет: Мин улар өсөн сығыш яһаһам буламы? — тип, уҡытыусыларына үҙенең кандидатураһын тәҡдим итә. Йәнәһе, үҙе лә сәхнәлә күберәк була, уҡыусы тиҫтерҙәре лә ҡәнәғәт ҡалыр, тип уйлай ул. Шулай ҙа синыфтары бик әүҙем, ойошҡан булғас, барыһы ла дәррәү сәхнәгә күтәрелә. Мәктәптә, ауыл мәҙәниәт йортонда үткән байрамдарҙа моңло тауышлы егеттең сығышын халыҡ һәр саҡ көтөп ала, алҡыштарға күмеп, оҙатып ҡала. 9-сы синыфты тамамлағас та, Сибай сәнғәт колледжының этнохудожество бүлегенә уҡырға инә. Эпос, ҡобайырҙар өйрәнә. Шул мәлдәрҙә ул үҙендә шиғыр яҙыуға маһирлыҡ тоя. Ижад итә башлай. Колледждың фольклор коллективы үҙенең репертуарына Фәһим Әхмәровтың Ҡарға бутҡаһы исемле йырын индерә һәм әле лә яратып башҡара. Әрме сафында хеҙмәт итеп ҡайтҡас та егет Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө сәнғәт институтына уҡырға инә. Әлеге мәлдә ул этномузыка бүлегенең 3-сө курсында уңышлы уҡып йөрөй. Был уға күп яҡлы үҫеш бирә. Йырларға ла, төрлө музыка ҡоралдарында уйнарға ла мөмкинлектәр ҙур. Шуға ла был бүлектә уҡыуына, нәҡ ошо һөнәрҙе һайлауына Фәһим бик ҡыуана һәм ғорурлана. Егеттең әҙәби ижад менән мауығыуы көслөрәк. Киләсәктә үҙен музыка менән йәнәш килеүсе шағир йә яҙыусы итеп күрә. Тамашасыһына киләсәктә матур йырҙар ижад иткеһе килә. Йәш ижадсы йырлай ҙа төрлө музыка ҡоралдарында ла уйнай. Бигерәк тә фортепиано уға яҡын. Ә ҡобайыр әйткәндә думбыра сиртә. Шиғыр, монологтар ҙа яҙа. Йыр һәм әҙәби конкурстарҙа йыш ҡатнаша ул. Йәш яҙыусылар өсөн үткәрелгән Асыш республика әҙәби конкурсында һәм 2-се Китап байрамы уңайынан ойошторолған конкурста Фәһим Әхмәров шиғриәт буйынса махсус призға, номинацияларҙа еңеүгә лайыҡ була. Шиғырҙар йыйынтығы Шоңҡар республика йәштәр журналында донъя күрҙе. Һәр йырҙы бар күңелен һалып, профессиональ оҫталыҡ менән башҡара. Зәки Мәхмүтов исемендәге башҡорт халыҡ йырҙарын башҡарыусылар конкурсында дипломант була. Атаһы Вадим Нәғим улы менән дә дуэт йырлайҙар. Үҙен һәр яҡлап ижади үҫтереүсе ижадсы егеткә киләсәктә ғүмер һәм ижад юлының емешле, сағыу, оҙон булыуын теләйбеҙ!",Үҫәргәндең моңло егете,0,analytics,"""Аманат"" йондоҙлоғо",2694,https://amanat.su/articles/amanat-yondo-lo-o/2025-01-23/rg-nde-mo-lo-egete-4083032,2025-01-23T09:00:00+00:00
"80-летие Великой Победы Моей бабушке Мухамедьяновой Сатире Хайретдиновне посвящается… Действующие лица: Сашка – молодой человек, окончивший школу Татьяна – девушка Саши, одноклассница Бабушка Таня  – в возрасте 50 – 55 лет Внучка Маша  – девочка 10 – 12 лет Вера – медсестра Молодежь: парни и девушки по 3 – 4 человека (эти же девушки и парни медсестры, солдаты) Сцена Первомай 1970 года, на экране демонстрация парада. Звучит музыка. Гуляют люди. Идет бабушка Таня с внучкой Машей, у Маши красный флажок в руках. На сцене скамейка. Проходят люди с транспарантами, флажками. Маша. Баба Таня, я так рада, что ты приехала. Я так соскучилась! (Обнимает бабушку. Проходят к скамейке, садятся. ) Бабушка. Да, Машенька, я тоже очень соскучилась! Как ты выросла, красавица! Маша (радостно, быстро, взахлеб). Бабушка, я так хорошо училась, ни одной тройки нет, еще макулатуру сдавала. Наш класс больше всех сдал! А ещё я в хоре пою, и по физкультуре лучше мальчишек бегаю! Говорят, что меня в пионеры принимать будут! Бабушка (с улыбкой, притворно сурово). Ой, егоза, смотри, не хвались! Пионером чтобы быть, надо много хороших дел сделать, это и ответственность большая, не только хорошие оценки должны быть у тебя! Маша. Ну что ты, бабушка, честное слово, я не подведу, я обязательно буду стараться, и меня примут в пионеры! Я так хочу идти с красным галстуком на груди, как этот флажок, и чтобы все на меня смотрели! (Вскакивает со скамейки, прикрепляет флажок на грудь и гордо шагает. ) Смотри! Как я умею ходить, как пионеры! (Идет строевым шагом, барабанит и говорит: тра-та-та та, тра-тата-та! ) Бабушка (со смехом). Ох, действительно, пионерка – егоза! (Маша подбегает к бабушке, присаживается. ) Маша (умоляюще). Бабушка, а помнишь, ты мне говорила, что, если я хорошо буду учиться, ты меня возьмешь на лето к себе и покажешь мне море! Бабушка, ты ведь покажешь мне море, я там никогда не была. А родителям все некогда, они работают! Бабушка, я хорошо училась, покажи мне море! Бабушка (обнимает Машу и серьезным грустным голосом). Конечно, покажу, раз обещала, лишь бы войны не было, внученька! Маша (нетерпеливо, с обидой в голосе). Ну ты что, бабушка, почему ты всегда говоришь: «Лишь бы войны не было, лишь бы войны не было! » Ну, какая война? ! Ты просто не хочешь показать мне море? ! А я ведь уже большая, и старалась, училась хорошо! (Вскакивает со скамейки, говорит с обидой в голосе, топает ногой. ) Бабушка! Скажи честно, ты не хочешь взять меня с собой и показать мне море? Бабушка (встает, подходит к Маше, обнимает, говорит с грустью, с сожалением). Эх, воробушек мой, обязательно покажу море, лишь бы войны не было! Я ведь тоже когда-то очень хотела увидеть море! Садись, егоза, послушай! (Отходят в сторону кулис, гаснет свет. ) Сцена Звучит музыка 40-х годов прошлого столетия, на экране вечернее время, вид старой деревенской школы. На сцену выбегает группа молодежи в школьной форме, все смеются, веселятся. Один парень кричит, Ура-а-а-а, товарищи выпускники, да здравствует взрослая жизнь! Все дружно хором твердят Ура-а-а-а-а и выбегают. От них отделяются парень с девушкой, смеются, подходят к скамейке. Таня (садится на скамейку). Ох, и шальные вы, ребята, вот куда они все побежали? Сашка. Ну ты же слышала, купаться! Побежали с ними! Таня. Ну какое купание, на улице темнеет, прохладно, вот вдруг заболеют! Сашка (снимает пиджак, заботливо накидывает на плечи Тане, присаживается рядом). Замерзла? Эх, Танюшка-воробушек, ну нет в тебе никакой романтики! Таня: (с возмущением в голосе, отталкивает Сашку). Это почему? Купаться ночью, это для тебя романтика? Я думаю, что это просто ребячество, а мы уже взрослые, аттестаты сегодня получили, надо серьезней быть, мне еще поступать надо, не хочу заболеть! Тоже мне романтик! Сашка (со смехом). Эко, насупилась, чисто воробушек! Ну не злись! Конечно, романтик! Вот ты, Танюшка, на море же не была? Таня. Ну не была, я нигде не была, а море для меня – озеро за деревней, где помнишь, мы с тобой на лодке отцовской катались, когда рыбу ловили! (Смеется. ) Сашка. Вот поедем мы в Ленинград, поступлю в мореходку учиться, стану капитаном дальнего плавания, поженимся и увезу я тебя к морю! Выйдешь за меня замуж, Танюшка? Таня (смеется). Сашка-моряк с печки бряк! Ох, рассмешил! Какой Ленинград, меня мамка с батей никуда не пустят! И вообще, я в соседний город поеду, там тетка Варя живет, буду поступать в медицинский, а как поступлю, буду учиться и у тетки жить! А пока ты учиться в Ленинграде будешь, встретишь там себе кралю городскую и женишься, а может и я замуж выйду! (Говорит с грустью в голосе. ) И никакого моря не увижу, так здесь в деревне фельдшером работать буду… Сашка (возмущенно). Да ты что такое говоришь! Ни на ком я не женюсь и тебя никому не отдам! А батьку твоего я сам уговорю в Ленинград отпустить тебя со мной! Вот смотри, что я тебе покажу! (Достает из кармана кусочек янтаря дает Тане. ) Таня. Что это? Какой странный камушек, легкий и теплый! Сашка. Это янтарь натуральный, мне дядька привез с моря Балтийского! Таня. А я думала, что янтарь прозрачный и с мухами, как у нашей классной руководительницы в кольце! (Смеется. ) Сашка. Да нет, это необработанный янтарь, из самого моря, как живой. Это тебе подарок от меня, чтобы помнила и ждала меня! Таня. А ты мне покажешь море, где янтарь собирают? Сашка. Эх, Танюшка, я обязательно покажу тебе море! (Вскакивает на скамейку, подтягивает на неё Таню, обхватывает ее сзади, расправляет её и свои руки, кричит. ) Танюшка, я обязательно покажу тебе море, и Балтийское, и Черное, и Азовское, я покажу тебе все моря Советского союза, потому что я тебя люблю! ( Таня смеется. Они соскакивают со скамейки и убегают. ) Гаснет свет, на экране идет заставка, где люди собрались вокруг радио на столбе, звучит голос Левитана, объявление войны.  Звучит звук летящих самолетов, песня «Священная война». Сцена Ш На сцене госпиталь, койки, где лежат раненые, ходят медсестры. Выходит Таня в белом халате, шапочке, в руках списки раненых. Вера (громко). Татьяна Михайловна, раненых привезли! Таня. Вера, готовьте операционную, сейчас доктор подойдет. Анна, пройдемте, будем проводить осмотр поступивших! К Тане подходит медсестра, они вместе идут осматривать раненых. Возле одного бойца Таня останавливается, роняет списки, падает на колени перед кушеткой. Таня. Сашка, Сашка, открой глаза, это я Таня! Сашка (тихим, слабым голосом с трудом ). Танюшка, воробушек, вот и свиделись! Таня. Сашка, Сашенька, родненький, держись, я прошу, сейчас тебя на операцию отправят, только не умирай, Сашенька! Помни, ты же мне море обещал показать, Сашенька! Смотри! (Суетясь ищет в кармане, достает янтарь, показывает. ) Смотри, Сашка, я берегу янтарь, ты мне обещал, что женишься и покажешь море, Сашка, держись, прошу! (Кричит отчаянно. ) Сашка, слышишь, не умирай, я хочу увидеть море, а ты обещал! (Плачет, падает ему на грудь. ) Подбегают парни, медсестры, отводят Таню. Сашу уносят на носилках. Гаснет свет. Сцена Бабушка с Машей сидят на скамейке, вытирают слезы. Маша (со слезами). Бабушка, милая, а Сашка показал тебе море? На экране идет заставка Бессмертного полка (фото молодых солдат и девушек) звучит метроном, выходят держась за руки Сашка и Таня (Таня в школьной форме, Сашка в костюме). Таня. Вспомним, всех поименно. Сашка. Горем вспомним своим. Таня. Это нужно не мертвым! Сашка. Это нужно живым! На сцену выходят все участники и исполняют первый куплет и припев песни «Бухенвальдский набат» (сл. А. Соболева; муз. В. Мурадели).  В конце все берутся за руки, поклон.",«Покажи мне море…»,1,news,Яңылыҡтар,7503,https://uchbash.com/news/novosti/2025-06-19/pokazhi-mne-more-4281754,2025-06-19T11:20:00+00:00
"Бөгөн Ш. Бабич исемендәге дәүләт йәштәр премияһын тапшырыу буйынса комиссия ултырышы үтте. Оҙаҡ фекер алышҡандан һуң, йәшерен тауыш биреү юлы менән лауреаттар билдәләнде.",Шәйехзада Бабич премияһына кемдәр лайыҡ булды?,1,news,Яңылыҡтар,170,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-15/sh-yehzada-babich-premiya-yna-kemd-r-layy-buldy-4508526,2025-12-15T17:55:00+00:00
"В состав нацпроекта войдут 9 федеральных проектов, которые объединят все меры поддержки детей и молодежи. Они позволят скоординировать деятельность разных ведомств в этой сфере. Отдельное внимание будет уделено развитию инфраструктуры. По поручению Президента продолжится строительство общеобразовательных организаций, будет обновлена материально-техническая база педагогических вузов. Во всех федеральных округах предстоит сформировать сеть из 12 передовых школ. В них станут использоваться современные практики обучения. «Главная цель – сделать так, чтобы дети получали знания в комфортных условиях. Могли попробовать себя в творчестве, в науке, в спорте. И систему образования сфокусируем на том, чтобы помочь раскрыть потенциал каждого ученика», – подчеркнул Председатель Правительства. Также в планах развитие программы профориентации, которая к концу десятилетия должна охватить всех обучающихся. Для повышения качества высшего образования продолжится работа по формированию в вузах сети кампусов мирового уровня. Они будут оснащены всем необходимым, в том числе для проведения исследований с применением новейших образовательных методик. Для достижения технологического лидерства страны предлагается усилить подготовку высококвалифицированных инженерных кадров, способных обеспечить создание прорывных решений. Для этого в ведущих университетах страны и дальше будут появляться передовые инженерные школы. «Президент отмечал, что тема молодежной политики является стратегически важной. Нынешние молодые люди – это будущее нашей страны. И конечно, просто необходимо сделать все возможное, чтобы они могли проявить себя и свои таланты, ставили цели и добивались успехов», – добавил Михаил Мишустин.",Михаил Мишустин рассказал о новом национальном проекте «Молодежь и дети»,1,news,Яңылыҡтар,1703,https://uchbash.com/news/novosti/2024-07-18/mihail-mishustin-rasskazal-o-novom-natsionalnom-proekte-molodezh-i-deti-3853272,2024-07-18T11:49:00+00:00
"Ярыштар «Спорт России» дәүләт программаһына ярашлы ойошторолған, тип хәбәр итәләр. Унда еңеүселәр Бөтә Рәсәй чемпионатына һайлап алынған. Башҡортостан командаһы дөйөм чемпионат иҫәбендә беренсе урын алған, ә ПФО буйынса 12 - 17 йәшлектәр араһындағы команда иҫәбендә өсөнсө урынға лайыҡ булған. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Башҡортостан спортсылары 41 миҙал яуланы,1,news,Яңылыҡтар,471,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-30/bash-ortostan-sportsylary-41-mi-al-yaulany-4557843,2026-01-30T14:30:00+00:00
Хәйбулла районынан Рафаэль Ишмөхәмәтов 10 кг яҡын ауырлыҡтағы суртан тотҡан.,"Үәт, исмаһам, табыш!",1,news,Яңылыҡтар,76,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-09/t-isma-am-tabysh-4499949,2025-12-09T17:13:47+00:00
"Ҡыҙарынып-бүртенгән Ғәйфи, бер ҡабаланып ҡамыр баҫҡан ҡатынына, бер диванда күҙҙәрен йомоп уҡынып ултырған әсәһенә ҡараны. Күрмәмешкә һалышалар, һөйләшмәйҙәр, ә? ! - Юҡ, аңламайым, мин ул балаға атай түгелме ни? Йорт хужаһы ҡатынының эргәһенә ултырғысты таһырлатып алып килеп ултырҙы ла, түҙмәй, тағы һүҙ ҡушты. Ҡәнәғәтһеҙлеген һәм борсолоуын йөҙөнә сығармаҫҡа тырышҡан Хәтирә, шулай ҙа, йәне көйөп: - Уф, Ғәйфи, әллә нимә һөйләйһең! Һин булмай, кем тағы? - тип яуапланы. - Һуң, шулай булғас! Нишләп бөтөнләй кешегә һанамай ул мине? !",Көтөлмәгән кейәү,0,analytics,Юмор,534,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-01-23/k-t-lm-g-n-key-4094067,2025-01-23T17:40:00+00:00
"Пленар ултырышта ҡатнашыусыларҙы Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров, РФ хеҙмәт һәм социаль яҡлау министры Антон Котяков (онлайн) һәм Яңы проекттарҙы таратыу буйынса стратегик инициативалар агентлығының генераль директоры Светлана Чупшева сәләмләне. Рәсәй оборона министры урынбаҫары–статс-секретарь, Рәсәй «Ватанды һаҡлаусылар» дәүләт фонды рәйесе Анна Цивилева (Мәскәү), Рәсәй сәнәғәт һәм сауҙа министры урынбаҫары Екатерина Приезжева, Рәсәй Хеҙмәт һәм социаль яҡлау министрлығының Инвалидтар эштәре буйынса департаменты директоры Дмитрий Лигомина,  ""Сәнғәт, фән һәм спорт"" хәйриә фондының «Айырым ҡараш» программаһы етәксеһе Владимир Плехов  сығыш яһаны. Артабан Милли инклюзив договорҙарға ҡул ҡуйылды, наградлау тантанаһы булды. Пленар ултырыш башланыр алдынан Радий Хәбиров, Анна Цивилева һәм Светлана Чупшева ирекмәндәрҙең күргәҙмәһен ҡараны. Башҡортостандың ышаныслы тылы һәм Үҙебеҙҙекеләр өсөн тегәбеҙ һәм бәйләйбеҙ. Башҡортостан тигән ирекмәнлек хәрәкәттәре вәкилдәре үҙҙәре етештергән әйберҙәрҙең өлгөләрен ҡуйған, Стәрлебаш, Ҡырмыҫҡалы, Иглин райондары ирекмәндәре ҡунаҡтарға махсус хәрби операция зонаһындағы яугирҙәребеҙгә ҡулдан килгән тиклем гуманитар ярҙам күрһәтеүҙәре тураһында һөйләне. Ирекмәндәр МХО яугирҙәренә флис кейем-һалым, кәпәстәр, снудтар, толстовкалар, эске термо кейем, маскхалаттар һәм башҡа нәмәләр тегеп оҙата. Госпиталдәргә үҙҙәре теккән, эшләгән мендәрҙәр, түшәк йәймәләре, дауаланып  ятыусыларға эске кейем, ыштан, футболка, пижама-маҙар ебәрәләр. Ҡунаҡтар һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр өсөн техник ҡорамалдар етештереүсе предприятиелар  экспозицияларын да ҡараны. 50-нән ашыу предприятие һәм компания реабилитация сараларын, ҡорамалдарын ҡуйған. Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаты, Рәсәйҙең Инвалидтар спорт союзы президенты Флүр Нурлығаянов быйыл йәй МХО ветерандары командаһының Янғантау геопаркында «Туриада — Йүрүҙән-2024»  инвалидтарҙың  Бөтә Рәсәй туризм фестивалендә ҡатнашыуы тураһында һөйләне. Был команда – Ватан һаҡсылары фонды филиалы тарафынан ойошторолған тәүге команда. Флүр Нурлығаянов елкәнле катамаранды күрһәтте. Катамаран инвалидтарға тәғәйенләп эшләнгән, уның менән елкәнле регаталар ҙа үткәреп була, ти Нурлығаянов. Оборона министры урынбаҫары билдәләүенсә, бындай спорт саралары яуҙа йәрәхәт алған МХО ветерандарын ҡәҙимге тормошҡа яраҡлаштырыу өсөн бик мөһим, ә республика тәжрибәһен федераль күләмдә ҡулланырға була. Сығанаҡ",Форум кешеләрҙе һәм мөмкинлектәрҙе берләштерә,1,news,Яңылыҡтар,2408,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-24/forum-keshel-r-e-m-m-mkinlekt-r-e-berl-shter-3982856,2024-10-24T20:52:00+00:00
"Өфө ҡалаһының Ф. Х. Мостафина исемендәге 20-се ҡала башҡорт гимназияһы уҡыусылары Милли кейем көнөндә дәртле көйҙәргә флешмобҡа мәктәп майҙанына сыҡты. Балаларҙың милли кейемдәге сығыштары барыһының да иғтибарын йәлеп итеп, барыһына ла байрам кәйефе бүләк итте. Афариндар! Милли кейем көнө шулай сағыу, дәртле һүрәттәрҙә иҫтә ҡалһын!","Бөгөн шул тиклем матур, рухлы көн булды!",0,analytics,Файҙалы эштәр,333,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2025-04-18/b-g-n-shul-tiklem-matur-ruhly-k-n-buldy-4219473,2025-04-18T20:15:00+00:00
"И. М. Мавлетбердин, министр образования и науки Республики Башкортостан: - Прошла церемония закрытия Межрегионального конкурса «Учитель года башкирского языка и литературы», Республиканского конкурса «Учитель года Башкортостана» и конкурса «Учитель дистанционного образования».",В Уфе подвели итоги сразу шести педагогических конкурсов,1,news,Яңылыҡтар,277,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-29/v-ufe-podveli-itogi-srazu-shesti-pedagogicheskih-konkursov-3706173,2024-03-29T09:39:28+00:00
"Гаәеп дөнья блогыТатар теленең төрле яклы үсеше өчен өр-яңа кызыклы проектлар, блоглар барлыкка килә. Татар теленең бары тик көнкүреш аралашу өчен генә түгел, ә итди фәнни һәм фәнни-популяр эзләнүләр өчен дә яраклы икәненә көннән-көн күбрәк яшьләр төшенә. Шуларның берсе Айрат Борһанов интернетта Гаәеп дөнья блогын алып бара, татар теленең кулланылыш даирәсен киңәйтү максатында эшли. Азатлык интернетта эшли торган кызыклы проектларны, блогларны даими рәвештә күзәтеп тора. Моңа кадәр без популяр фәнгә караган мәгълүматны татар телендә юк дәрәәсендә булуы турында язган идек. Татарча география, астрономия, физика, биология, психология һәм башка фәннәрдән мәгълүмати энциклопедияләр, балалар өчен кызыклы китаплар, атласлар, интерактив өйрәнү програмнары һәм башка ресурслар кирәклеге, тел үсеше өчен әһәмиятле икәне көн кебек ачык. Әлеге мәсьәләне чишү максатында эшли торган ""Гыйлем"" проекты белән Азатлык укучыларын индетаныштырган идек. Бу юлы сезне тагын бер кызыклы блог – Гаәеп дөнья һәм аның авторы Айрат Борһанов белән таныштырырбыз. ВКонтакте челтәрендә Айрат Гаәеп дөнья дип аталган блогны алып бара. Анда даими рәвештә татар телендә төрле фәннәргә багышланган кызыклы язмалар чыга. Айрат – Казанда туып үскән яшь егет. Үз сүзләренә караганда, тормышы миллионнарча русияледән берни белән дә аерылмый. Көллият, читтән торып югары уку йортын тәмамлаган, армиядә хезмәт иткән. Хәзер ул заводта технолог булып эшли. Табигатьнең төрле кызыклы күренешләре турында татарча уку рәхәт, әлбәттә. Азатлык Айрат Борһановка берничә сорау белән мөрәәгать итте. – Айрат, Гаәеп дөнья дигән кызыклы проект идеясе кайдан килде? Моңа тотынырга сине нәрсә этәрде? Айрат Борһанов– Үземә санак алгач, әлбәттә, интернетта кино, ырлардан кала төрле мәгълумат сайтлары белән кызыксына башладым. Аеруча мине татар телле Азатлык, Матбугат кебек сайтлар кызыксындыра иде. Азатлык сайты исә минем өчен зур ачыш булган иде. Башка сайтларда күбесенчә татар тормышы гына күрсәтелсә, Азатлыкта инде моннан тыш дөнья хәлләрен дә укып булды. Дөнья тирәли, Фән-фәсмәтән, Пәрәвез кебек шәлкемнәр күңелемә бик нык хуш килде. Шундый фәнни-популяр, төрле илләрне, табигать күренешләрен тасвирлый торган язмалар интернетта аз булуы мине бу блогны ачарга этәрде дә инде. Татар иле социаль челтәре ачылгач, Кызыклы мәгълумат дигән төркемне ачкан идем. Кызганыч ки, анда кеше активлыгы бик сүлпән, шуңа күрә, ВКонтакте сайтына күчәргә булдым. – Блогның максатын үзең нәрсәдә күрәсең? – Блогның максаты – татар телен популярлаштыру, аның куллану даирәсен киңәйтү. Телебезне көнкүреш дәрәәсеннән күтәрү. Шул ук ВКонтакте сайтында күпме татар төркеме бар, тик алар бөтенесе диярлек бертөрле авыл, өчпочмак, чәкчәк темаларын сукалап бетерделәр инде, елдан-елга бернинди үзгәреш, тәрәккыять күренми. итмәсә, төркемнәрнең күбесе татарлар өчен булса да, кайберләре 90 диярлек төркемнәрен чит телдә алып бара, кайсылары бөтенләй татарча түгел. Кеше мәгълуматны үз телендә тапмаса, аны башка ресурслардан эзли торып, телнең куллану даирәсе тарая һәм аның, гомумән, юкка чыгуы ихтимал. Максатның берсе, шулай ук, кешеләрне татар телендә аралашырга, фикерләргә этәрү. Ләкин халыкны ничек әңгәмәгә әлеп итүен уйларга кирәк әле. – Үзең генә эшлисеңме? Ярдәм итүчеләр бармы? – Моңа кадәр үзем генә эшли идем. Күптән түгел генә тагын бер егет ярдәмгә килде. Кем икәнен белмим. Татар телен яхшы белүче кешеләр ярдәмгә килсә, бик шат булыр идем, чөнки үзем постларны сирәк язам, шулай ук хаталарсыз да булмый, тикшереп торучы булмагач. – Фәнни чыганаклар татарча булмагач, сез мәгълүматны кайдан аласыз, кайлардан тәремә итәсез? – Чыганагым – интернет, төрле рус телле сайтлардан кызык мәкаләләр табып тәремә итәм. Азатлыктан репост ясаганым булды. Шулай ук Күрше. ру сайты мәгълуматын кулланганым бар. Бик кызык сайт иде, тик кызганычка каршы ни сәбәпледер эшчәнлеге туктатылган. - сайты бик ошый. Мәгълуматны шулай ук аннан да алганым булды. – Инде """" бармы? Блогны кемнәр куллана? – Аудиториям төрле. Күбесе яшьләр һәм шунысы бик шатландыра. Сан ягыннан бик күп түгел, әле шуңа күрә, кайтаваз да юк диярлек. Бервакыт, язылган кешеләр бик аз дип эшемне ташламакчы идем, тик шунда ук постларны күбрәк языгыз дип тә язып ибәрделәр. Уңай бәя бирүләр бик рухландыра, димәк кеше кызыксына дип, эшемне дәвам итәм. Артка чигенеп булмый инде хәзер, алга гына барасы. Барысы да булыр әле, Аллаһ боерса. – Ә, гомумән, синеңчә, төгәл фәннәрне татарча укытырга кирәкме? Бу юнәлештә татарларга нәрсә эшләргә кирәк? – Андый сорау туучы кешеләргә мин: нишләп ул укытылырга тиеш түгел соң? дип сорау бирер идем. Әлбәттә, укытылырга тиеш һәм бу хәзерге укыту системын үзгәртүне таләп итәчәктер. Үз вакытында гөрләп яшәгән зур үсеш алган дәүләт халкы без. Ялгышмасам, Аурапада нәкъ менә безнең борынгы бабаларыбыз беренчеләрдән булып чуен, тимер коя башлаганнар, кирмәннәр, зур калалар төзегәннәр, димәк технологияләрен, ясау серләрен белгәннәр. Аларның лаеклы дәвамчылары булуын иң беренче үзебезгә дәлилләр өчен баштан укыту кирәк, аннары инде шул алган белемнәргә таянып эшләрдә нәтиәләргә ирешергә тиешбез. Югыйсә, халык ырлап, биеп тарих битләренә күчәчәк. Кайбер кешеләр ә кая кулланырга соң ул татар телен дип тә әйтерләр. Теләк булса, мөмкинлеген табарсың. Мәсәлән, хәзерге вакытта бездә Алабуга махсус икътисад зонасы, Иннополис, -парк, Технополис, Химград сафка басып эшләп киләләр. Шул өлкәләрдә, бизнес-проект корып, фәкать татардан торган эшчән төркемнәр ясап эшләп буладыр. Төрки илләр белән хезмәттәшлек итеп була. Укыту дигәндә, беренче югары белемне татар телендә алуын отышсыз күрсәләр, аны икенче югары белем итеп биреп була. Бу эшләрне халык белән хөкүмәт итәкчеләре бергәләшеп булдырырга тиеш. Халыкта теләк булса, хөкүмәт ярдәм итеп, нык таянырлык терәк булса, боларны барысын да башкарып булачак, минемчә.","""Белемгә таянып эшләмәсәк, халкыбыз ырлап, биеп тарихка кереп калачак""",0,analytics,Мәғариф,5765,https://www.azatliq.org/a/27140988.html,2015-07-21T11:36:02+00:00
"Генерал Сергей СуровикинфикерләрГенерал Сергей Суровикин""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәте башлыгы Евгений Пригожинның Русия югары хәрби итәкчелегенә каршы чыгарга ыенуы турында белгән, дип яза. Басма Америка күзләү белешмәләре белән таныш Америка рәсми затларына сылтана. Пригожинның Дондагы Ростовны алган һәм саклану министры Сергей Шойгуны вазифадан ибәрүне таләп иткән сугышчыларына Суровикин ""гаделлек маршы"" ниятләргә булышканмы, бу – күзләү ярдәмендә алынган белешмәләрдән аңлашылмый диелә. Шулай ук Русиянең башка берничә генералы да илдәге хәрби итәкчелекне көч кулланып алыштыруны хуплаган булырга мөмкин, дип хәбәр иткән Америка рәсми затлары. Алар әйтүенчә, хакимияттәге башка затлар да үзенә ярдәмгә киләчәген белмәгән булса, Пригожин фетнә куптармас иде. Владимир Путин Суровикинның Пригожин ниятләре турында белүенә ышаныргамы юкмы икәнен, һәм моңа нинди авап булачагын хәл итәргә тиеш, ди чыганаклары. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Медиа: Русия армиясе генералы Суровикин Пригожинның фетнә ниятен белгән,1,news,Яңылыҡтар,1012,https://www.azatliq.org/a/32480293.html,2023-06-28T07:54:20+00:00
"Ил өҫтөнә бәлә килгәндә йөрәгендә Ватан тойғоһо йөрөткән ир-егет ситтән генә күҙәтеп ята алмай, ил һағына баҫырға ҡарар итә. Был ҡарарына һис үкенмәй. Яуҙа йөрөү ябай эш, уйын түгел. Күп тапҡыр үлемдән тороп ҡалған райондашыбыҙ ғүмерҙең, туғандарының, яҡындарының ҡәҙерен хәҙер тағы ла нығыраҡ аңлай. Ворон Урал, Нива автомашиналарында хәрбиҙәрҙе алғы һыҙыҡҡа алып бара, алып ҡайта, уларға боеприпастар, аҙыҡ-түлек ташый, яраланған, вафат булған яуҙаштарын яу яланынан сығарыша. Ҡыҫҡа ваҡытлы ялға ҡайтҡан райондашыбыҙҙың хәлдәрен белештек. -Яуҙа хәлдәр яуҙағыса инде. Минең эш - яугирҙарҙы, боеприпастарҙы имен-аман урын-еренә теүәл генә алып барып еткереү. Егеттәр ҙә, беҙ – водителдәр ҙә алғы һыҙыҡҡа икешәр аҙналап алмашлап йөрөйбөҙ. Машинала водитель менән бергә һәр саҡ ике стрелок бара. 500 метр һайын рация аша ҡайҙа йөрөгәнебеҙҙе хәбәр итеп торабыҙ. Ашау, кейем, ҡорал яғынан зарланырлыҡ түгел. Ҡайһы бер хәрби кейемдәрҙе, техникаға запас частәрҙе үҙебеҙ һатып алабыҙ. Көндөҙ ябай дрондар һөжүм итһә, төндә Баба яга тип аталған көслөрәк, ҙурыраҡ БПЛА оса. Төндә уларҙы күреүе ҡыйын. Элек юлға төндә сыға инек, хәҙер таңға ҡарай сығабыҙ. Район халҡы ярҙамы менән дронға ҡаршы Булат тигән аппарат алдыҡ. Ул беҙгә бик ныҡ ярҙам итә. Дронды 1,5 саҡрым алыҫлыҡта билдәләп, тауыш бирә башлай. Райондаштарыбыҙға ошо һәм башҡа гуманитар ярҙам өсөн ҙур рәхмәт. Мотоцикл, машиналар ҙа егеттәргә ҙур ярҙам. Башҡа кәрәк-яраҡтар ҙа килеп етеп тора. Тағы ла маскировка селтәрҙәре беҙҙе ҡотҡара. Улар иң кәрәкле әйберҙәрҙең береһе. Дрондарҙың тәү маҡсаты, төп сәбе - алғы һыҙыҡҡа йөк ташыған машиналар. Уларҙың һөжүменә күп тапҡыр эләгергә тура килде. Тәүҙә Урал, икенсеһендә Нива машинаһы шартлауға эләкте. Үҙебеҙ һикереп төшөп ҡалып ҡотолдоҡ. Шулай яйлап алға китеп барабыҙ. Алғы һыҙыҡта Бөрйән егеттәре күп. Уйламағанда класташ егетте осраттым. Бөрйәндән биш егет бер урындабыҙ. Байғаҙынан отделение командиры Моряк менән бер блиндажда йәшәйбеҙ, - тип һөйләне Ворон. Ворон ҡоҙғондар затынан булғанға позывнойын шулай һайлай. Яуҙа күрһәткән батырлыҡтары өсөн ул 2-се дәрәжә «Хәрби батырлыҡ өсөн» миҙалына лайыҡ булған. Шулай уҡ 15-се бригадаға 25 йыл тулыу айҡанлы, Артиллериялағы хеҙмәт өсөн миҙалдары менән бүләкләнгән. Яҡташыбыҙ бик шәп ҡурайсы ла. МХО-ға тиклем Мәсем ҡурайсылар ансамбле солисы була, республикала уҙғарылған төрлө конкурстарҙа призлы урындар алған. Яуҙа йөрөгәндә лә, Тыуған яҡтарын һағынып киткәндә, кистәрен ҡурайын ала. Яҡташыбыҙҙың ҡулынан килмәгән эше юҡ. Балта оҫтаһы, һунарсы, техника һөйгән, тарихты яҡшы белгән Ворондың яуҙа ла юғалып ҡалмаҫына шик юҡ. Имен хеҙмәт, хәйерле юлдар насип булһын уға.",Бер ҡайҙа ла юғалып ҡалмаҫ,0,analytics,Ватан,2623,https://tanburz.ru/articles/vatan-a-ynda/2025-07-17/ber-ay-a-la-yu-alyp-alma-4317027,2025-07-17T15:00:00+00:00
"35 йыл – мөһим артылышӨфө фән һәм технологиялар университетының Сибай институты (филиалы) директоры, педагогия фәндәре кандидаты, доцент  Илдар Хәмитов халҡыбыҙҙың телен, тарихын, мәҙәниәтен, рухиәтен һаҡлауға индергән тос өлөшө өсөн Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының ""Ал да нур сәс халҡыңа! "" миҙалы менән бүләкләнде. Ихлас ҡотлайбыҙ һәм гәзит уҡыусыларына уның менән әңгәмә тәҡдим итәбеҙ.",Киләсәк – белемле йәштәр ҡулында!,0,analytics,Мәғариф,392,https://bashgazet.ru/articles/belem-m-t-rbi/2025-11-28/kil-s-k-belemle-y-sht-r-ulynda-4486114,2025-11-28T19:15:00+00:00
"Өфөлә ошо айҡанлы экологик акция йыл да ойошторола. Быйыл да 10-11, 17-18 ғинуарҙа һәр районда билдәләнгән урында тапшырырға мөмкин. Иртәгә мандаринға алмаштырып буласаҡ. Күңелле уйындар ҙа ойошторорға вәғәҙә итәләр. Шыршыларҙы уйынсыҡтарҙан таҙартып алып барырға кәрәк. Уларҙы эшкәртеп, төҙөлөш материалдары, йорт йыһаздары, ишектәр эшләү өсөн тотонасаҡтар. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Шыршыларҙы ташламағыҙ!,0,analytics,Тәбиғәт,749,https://yanshishma.com/articles/t-bi-t-m-y-sh/2026-01-09/shyrshylar-y-tashlama-y-4532021,2026-01-09T13:59:00+00:00
"Был турала һәм халҡыбыҙ өсөн бик мөһим башҡа мәсьәләләр тураһында Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының съезында әйтелгән фекерҙәр, милли батырыбыҙҙың аҙашы Салауат Щербаковтың һәйкәлде төҙөкләндереүгә ҡағылышлы һәм башҡортлоҡ тураһындағы һүҙҙәре - Вәлитов -ның сираттағы сығарылышында.",Заман башҡорто ниндәй ул?,1,news,Яңылыҡтар,284,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-19/zaman-bash-orto-nind-y-ul-4059354,2024-12-19T13:15:00+00:00
"Ҡурай  еләгендә тимер ҙә күп, ә ундағы баҡыр күңел төшөнкөлөгөнә бирелеүҙән һаҡлай. Был татлы еләк составында булған А витамины тырнаҡты, сәс тамырҙарын нығыта. С витамины организмдан артыҡ шыйыҡлыҡты сығара, ундағы холестеринды кәметә, йөрәк-ҡан тамырҙары эшсәнлеген яҡшырта. Ҡурай еләге варикоз ауырыуынан – тамырҙар киңәйеүҙән яфаланғанда бигерәк тә файҙалы. Эшкәрткәндә лә әлеге еләктәге файҙалы сифаттар юғалмай. Бигерәк тә ҡышҡылыҡҡа туңдырып ҡуйғанында барлыҡ витаминдар ҙа яҡшы һаҡлана. Табибтар бөйөр һәм үт ҡыуығы сире булған осраҡта ҡурай еләген ҡулланмаҫҡа кәңәш итә. Еләк составындағы оксалаттар тәндәге шыйыҡлыҡты кристаллаштырыу үҙенсәлегенә эйә. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Ҡурай еләге бешкән мәл!,0,analytics,Сәләмәтлек,1334,https://henek.info/articles/----+-+/2025-07-28/uray-el-ge-beshk-n-m-l-4329566,2025-07-28T15:20:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЭлегрәк Коксаки вирусына охшаш авыруны Русиянең тугыз мәктәбендә һәм бакчасындагы балаларда ачыкладылар. Бу инфекцияне йоктыручыларның тән температурасы күтәрелә, кул-аякларын бетчә баса. Татарстан сәламәтлек саклау министрлыгы Коксаки вирусы белән авыруның берничә очрагы булуын раслады, дип иткерә""Бизнес "" министрлыкның матбугат хезмәтенә сылтама белән. ""Татарстанда энтеровирус инфекциясе белән авыруның артуы күзәтелми. Бу авыру билгеле бер чорда гына була, гадәттә июль-августта. Көзен, киресенчә, мондый мөрәәгатләр саны кимүе күзәтелә. Хәзерге вакытта табиблар берничә очрак кына булуын искәртә"", диелә хәбәрдә. Татарстан сәламәтлек саклау министрлыгында әйтүләренчә, бу авыру иңел һәм уртача авырлыкта уза. Чирне йоктыручының температурасы күтәрелергә, кул-аякларына бетчәләр чыгарга мөмкин. Авырулар медицина ярдәме сорап еш мөрәәгать итми, бераз хәлсезлек кенә хис итә, дип аңлата министрлык. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда Коксаки вирусы белән авыруның берничә очрагы булуын расладылар,1,news,Яңылыҡтар,1062,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-koksaki-virusi-belan-aviruning-bernicha-ochragi-buluin-rasladilar-/33189979.html,2024-11-06T13:35:50+03:00
"З декабрҙән 6 декабргә тиклем Өфөлә Халыҡ-ара бизнес аҙналығы үтте. Уны ойоштороусы булып традиция буйынса Башҡортостан Хөкүмәте сығыш яһаны. Сарала ҡатнашыусылар һөнәри майҙансыҡтарҙа тәжрибә уртаҡлашты, килешеүҙәр төҙөнө, иҡтисадтың һәм йәмәғәт тормошоноң көнүҙәк мәсьәләләрен хәл итеү юлдарын тикшерҙе. Халыҡ-ара бизнес аҙналығы Көрәш һарайында – донъя кимәлендәге спорт комплекстарының береһендә уҙҙы. Сараның тематикаһы Рәсәй һәм Башҡортостандың иҡтисади үҫешенең төп мәсьәләләренә арналды. Ҡатнашыусылар экспорт үҫеше юлдарын, инновациялар индереү, инвестициялар йәлеп итеү темаларын тикшерҙе. Халыҡ-ара бизнес аҙналығының беренсе көнөндәге мөһим ваҡиға – Эшҡыуарлыҡ көнө тәжрибәле эшҡыуарҙарҙы, дәүләт эшмәкәрҙәрен, иҡтисадтың төрлө өлкәләрендәге эксперттарҙы тупланы. Был көндә бизнес-шәрифтәрҙең беренсе республика чемпионаты финалы уҙҙы. Ул муниципаль берәмектәрҙе үҫтереү йәһәтенән мөһим бурыстарҙы хәл итеүгә, урындарҙа ғәмәлгә ашырырлыҡ яңы проекттар тәҡдим итеүгә йүнәлтелгәйне. Бынан тыш, тематик конференцияла Хәләл индустрия үҫеше перспективалары баһаланды. Интеллектуаль милек буйынса түңәрәк өҫтәл эшлекле программаның төп ваҡиғаларының береһе булып торҙо. Тәүге көн Йыл эшҡыуары республика конкурсы еңеүселәрен тәбрикләү менән тамамланды. Сараның икенсе көнөндә, 4 декабрҙә, уҙған Х Дөйөм Рәсәй юридик форумында урындағы үҙидаралыҡ эшмәкәрлеге мәсьәләләре ҡаралды. Ә 5 декабрҙә Аҙналыҡ сиктәрендә Өфө Ялта халыҡ-ара иҡтисади форумын ҡабул итте. Был форумдың Өфөлә үтеүе – Башҡортостан менән Ҡырымдың дуҫтарса мөнәсәбәттәре билдәһе. Республикабыҙ Башлығы Радий Хәбиров яңыраҡ булып үткән тура линия барышында ла шул турала билдәләне. Ялта форумының Мин – Беҙ – Күп полярлы донъя. Яңы иҡтисади ысынбарлыҡ федераль пленар ултырышында министрлыҡтар, ведомстволар етәкселәре, үҫеш институттары һәм бизнес берекмәләре вәкилдәре, шулай уҡ сит ил эксперттары ҡатнашты. Һуңғы ваҡытта Башҡортостанда Бөтә Рәсәй һәм халыҡ-ара кимәлдәге форумдар күп уҙа, ә Өфө илдең төп конгресс үҙәктәренең береһенә әйләнә бара. Радий Хәбиров был сараларҙы дәүләт сәйәсәте бурыстарын хәл итеүҙең һөҙөмтәле инструменты тип атаны. Ул Ялта форумының халыҡ-ара әһәмиәтен һыҙыҡ өҫтөнә алды. Ялта форумы майҙандарында санкция баҫымы шарттарында иҡтисадты үҫтереү юлдары, технопарктар, медицина туризмы перспективалары, халыҡ кәсепселегенә ярҙам саралары ҡаралды. Шулай уҡ кесе бизнесты үҫтереүгә етди иғтибар бирелде.6 декабрҙә, Халыҡ-ара бизнес аҙналығының һуңғы көнөндә, Евразия һәм Африка халыҡтары ассамблеяһы вәкиллеге йәмәғәт советының киңәйтелгән ултырышы булды. Унда иҡтисад үҫешендә локомотив булып торған өс йүнәлеш – логистика, тышҡы иҡтисади эшмәкәрлек һәм креатив туризм хаҡында һүҙ барҙы. Башҡортостанда был тәңгәлдә күрһәтерлек нәмәләр бар. Башҡортостандың төп өҫтөнлөктәренең береһе – яҡшы транспорт-логистика селтәре. Дөйөм юлдар оҙонлоғо буйынса ул илдә икенсе урынды биләй. Бынан тыш, республика аша 3 мең километрҙан ашыу тимер юлы үтә. Төбәктә тауарҙар һаҡлау инфраструктураһы үҫешә. Тышҡы иҡтисади эшмәкәрлек күрһәткестәре лә һәйбәт. Туризм да республикабыҙҙа киң ҡолас менән үҫешә. Сарала ШОС сиктәрендә кесе һәм урта бизнес хеҙмәттәшлеге мәсьәләләренә ҙур иғтибар бүленде. Былар барыһы ла һуңғы һөҙөмтәлә республикабыҙ иҡтисадын нығытыуға йүнәлтелгән. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Бизнес әһелдәрен йыйҙы Өфө,1,news,Яңылыҡтар,3380,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-07/biznes-eld-ren-yyy-y-f-4042852,2024-12-07T21:41:00+00:00
"Рамай Юлдаш6 сентябрьда Мари Иле Югары мәхкәмәсендә татар әмәгать эшлеклесе Рамай Юлдашны экстремист материаллар саклауда гаепле дип тапкан Йошкар-Ола шәһәр мәхкәмәсе карарына апелляция утырышы узды. Югары мәхкәмә Рамай Юлдашка хөкем карарын үз көчендә калдырды. Хөкемдар Элиза Салиховашулай ук 1,5 мең сум штраф карарын да үзгәрешсез калдырды. Бу хакта Азатлыкка Рамай Юлдаш хәбәр итте. Рамай Юлдаш сөйләгәнчә, ул мәхкәмә карары белән риза түгел, һәм Самара шәһәрендә урнашкан Апелляция мәхкәмәсенә шикаять бирергә ыена.26 июльда Мари Иле республикасында яшәүче татар активисты Рамай Юлдаш мәхкәмә тарафыннан экстремист материаллар саклауда гаепле дип табылды һәм 1,5 мең сум штрафкатартылды. Рамай Юлдаш 2011 елда ВКонтакте челтәрендәге битендә Николай Левашовның ""Замалчиваемая история России"" документаль фильмын үз сәхифәсенә саклап куйган булган.2013 елда әлеге фильм экстремист дип танылган булган. Рамай Юлдашны әлеге фильмны алга таба тарату максаты белән саклауда гаепләделәр. ""2011 елда мин бу фильмны үз сәхифәмдә саклап калдырдым, чөнки мин аның белән профессиональ яктан кызыксындым, мин бит белемем буенча тарихчы-филолог. 2013 елда ул фильм экстремист дип табылды, әмма -каналында ул һаман эленеп тора. Прокуратура кешеләре аны 17 майда карап теркәп куйганнар, хәзер менә эш ачарга ыеналар"", дип сөйләгән иде Юлдаш. Элегрәк Рамай Юлдашны мәхкәмә 10 мең сум штрафка тарткан иде. Ул ВКонтакте челтәрендә бастырган язмасы өчен башкорт халкына каршы нәфрәт уятуда гәепләнде. Рамай Юлдаш – татар активисты, Мари Илендәге татар мәдәнияте үзәге методисты, ""Рәйхан"" фольклор ансамбле артисты. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Рамай Юлдашны экстремист материаллар саклауда гаепле дип тапкан карар үз көчендә калды,1,news,Яңылыҡтар,1845,https://www.azatliq.org/a/31446276.html,2021-09-06T13:52:11+00:00
"«Беҙ уларҙы  отрядта күрмәһәк тә, көн дә рәхмәт әйтәбеҙ»,  –  ти «Тейен». Уның һүҙҙәренсә, пилотһыҙ осоу аппараты операторҙары махсус хәрби операция биләмәһенән  алыҫта хеҙмәт итә. Әммә бынан уларҙың роле кәмемәй. Дроновод бүлексәләренең идара итеү нөктәләре  тылда - ҡиммәтле техниканың тотороҡло эшләүе өсөн климат-контроль менән яраҡлаштырылған ангарҙарҙа йәки биналарҙа урынлашыуы ихтимал. «Тейен» ҡушаматлы яугир  БПЛА операторҙарын һынау ваҡытына йыйыуҙары хаҡында хәбәр итте. Хеҙмәттең яңы шарттарына күсеү мөмкинлеге лә бар, улар йәйәүлеләр эшенән айырыла. «Беҙҙә эш башҡаса. Бөгөн һин тоҫҡаусы, иртәгә һин – атыусы. Ә уларҙың барыһы ла ҡағыҙға ярашлы килеп сыға», –  тине ул. Махсус хәрби операцияла БПЛА операторҙарының эше алыштырғыһыҙға әйләнде. Был хәрби һөнәргә ҡыҙыҡһыныу арта бара, тип билдәләне яугир. «Контракт  бөткәндән һуң, ҡайһы бер егеттәр үҙҙәрен БПЛА операторы итеп ҡарап һынап ҡарарға теләй», – ти «Тейен» ҡушаматлы яугир. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Өфө яугиры БПЛА операторы булырға теләй,1,news,Яңылыҡтар,1126,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-09/f-yaugiry-bpla-operatory-bulyr-a-tel-y-4570346,2026-02-09T12:18:00+00:00
"Солтангәрәй Әҙелгәрәй улы 1938 йылда тыуған, Башҡорт дәүләт аграр университетында агрономға уҡып сыҡҡан. 31 йәшендә үк тыуған районы Әлшәйҙә «Ленин васыяты» колхозында баш агроном була. 1975 — 1984 йылдарҙа район депутаттары советының башҡарма комитетын етәкләй. 2006 йылда Әлшәй районының почетлы гражданы була. 1998 йылдан урындағы советты етәкләй, 2019 йылда ғына вазифаны ҡалдыра. Тормош иптәше Зөбәржәт Сәгәрйәр ҡыҙы менән 66 йылдан ашыу бергә бәхетле ғүмер кисерәләр. Мәрхүм тыуған ауылында ерләнәсәк. Хушлашыу ваҡыты әлегә билдәһеҙ. Солтангәрәй Әҙелгәрәй улы 1938 йылда тыуған, Башҡорт дәүләт аграр университетында агрономға уҡып сыҡҡан. 31 йәшендә үк тыуған районы Әлшәйҙә «Ленин васыяты» колхозында баш агроном була. 1975 — 1984 йылдарҙа район депутаттары советының башҡарма комитетын етәкләй. 2006 йылда Әлшәй районының почетлы гражданы була. 1998 йылдан урындағы советты етәкләй, 2019 йылда ғына вазифаны ҡалдыра. Тормош иптәше Зөбәржәт Сәгәрйәр ҡыҙы менән 66 йылдан ашыу бергә бәхетле ғүмер кисерәләр. Мәрхүм тыуған ауылында ерләнәсәк. Хушлашыу ваҡыты әлегә билдәһеҙ.",Ләйсән Үтәшеваның ғаиләһендә ауыр ҡайғы,0,analytics,Ваҡиға,1079,https://tamasha-rb.ru/news/proisshestviya/2025-03-26/l-ys-n-t-shevany-ail-end-auyr-ay-y-4173861,2025-03-26T17:01:00+00:00
"29 май Мәскәүдә Роскомнадзор берничә радиоешлык куллану хокукы алуга бәйге уздырды. Араларында Казандагы 95,5 ешлыгы да бар иде. Азатлык чыганаклары белдерүенчә, иңүче дип Урыс православ чиркәвенә караучы ""Радио Вера"" игълан ителгән. Роскомнадзор сайтында әлегә мәгълүмат юк. Казандагы бу ешлыкка ""Татмедиа""ның татар телле ""Китап"" радиосы да дәгъва иткән иде. Әмма экспертлар алдан ук ешлыкны ""Китап""ка бирү мөмкинлеге зур түгел дип белдерде. ""Радио Вера Казань"" исемле, сәүдәгә корылмаган автоном оешманы Дмитрий Моисеев(игумен Евфимий) итәкли. Ул Урыс православ чиркәвенең ""Радио Вера"" исемле федераль проектының бер өлеше. Әлеге проект күп кенә төбәкләрдә эшли. Казанда соңгы тапкыр татар телле радио өчен лицензия 2011 елда ""Тәртип ""га бирелгән иде. Ләкин ул да 2017 елдаябылды.2014 елда уздырылган ешлык бирү бәйгесендә татар телле ""Курай "" һәм ырчы Салаватның ""Дастан "" радиолары катнашты, әмма бу ешлыкларны бүлүче федераль комиссия аларны ""Комсомольская правда"" һәм ""Наше радио""габирде.",Казанда бәйгегә чыгарылган ешлыгы Урыс православ чиркәвенә бирелде,1,news,Яңылыҡтар,994,https://www.azatliq.org/a/29969872.html,2019-05-29T08:58:10+00:00
"Ә түбәндәге хәлгә мин үҙем шаһит булдым. 1976 йылда инәйем ныҡ ҡына ауырып китте. Йөрәктән йыл буйы дауаханала ятты. Һарғайып, ҡураныс ҡына булып ҡалды. Каникул ваҡытында, һыйыр һауышырға, тип, әсәйем мине уларға ебәрҙе. Матур, йылы яҙ. Бөтә халыҡ эргәтирәһен матурлай. Олоғара дебет шәл ябынған инәйем уларҙы иламһырап, эсе бошоп күҙәтеп ултырғанында: -Бабайың мине Белорет дауаханаһына алып барып ҡарай. Хәлем бөттө, үләрем, ахыры. Их, балаларым ҡала инде, - тигәйне. Мин йәшлегем менән бик төбөнә төшөп һорашып торманым. Инәйем 95 йәшкәсә йәшәп мәрхүмә булды. Бер мәл беҙгә ҡунаҡҡа килгәндә, ҡыҙыҡһынып, унан теге хәл хаҡында һорап ҡуйҙым. Ул түбәндәгеләрҙе һөйләне: - Теге мәл Белоретҡа китеп барғанда Ҡағыла автобус боҙолдо. Урыҫ белештәргә барҙыҡ. Эй тәмле генә тоҙло кәбеҫтә ашы еҫе сыға, ашағым килә, тик сусҡа ителер, тип тартынып ултырам. Әбейе сыуаш икән, ә уларҙа күрәҙәлек тә бар бит. Бабайың менән урыҫса һөйләшәләр. -Ҡатыныңа әйт, - ти икән. - Сусҡа ите түгел, йылҡы ите. Ашаһын, ашағыһы килеп ултыра. Дауаханаға алып барһаң, үлтереп, тейәп ҡайтаһың, берәй мосолман муллаһына күрһәт. Боҙом эшләгәндәр, уныһы йәнләнгән, йөрәген кимерә. Тиҙ арала күрһәт. Бабайың мине дауаханаға түгел, ә Аҙнағол муллаһына алып барҙы. Ул тоҙ өшкөрөп бирҙе һәм шуны, кеше аяғы баҫмаҫ элек таң һыуы алып, шуға ҡушып эсергә ҡушты. Йыл үткәс кенә ҡоҫҡанда ауыҙымдан май ҡуңыҙы кеүек бер нәмә килеп сыҡты. Әлдә генә мулла әсәйем эргәмдә ине. Ул боронғоса ағас көрәк менән алып, юл сатына ташлатты. Ҡайтҡанда ул доға уҡып, мин йырлап ҡайттым. Аллама рәхмәт. Шәбәйеп киттем. Шәбәйгәндер, беҙгә байрамға килеп, сәхнәлә, 100-гә етәм, тип тыпылдатып бейеп йөрөнө. Иҫ китмәле егәрле ине ул. Эшләмәгән эше ҡалманы. Бәйләү, сигеү, тегеү кеүек эштәрҙең ҡулынан килмәгәне булманы. Миңә лә иҫкәртеп ҡуйҙы: Насар йәшәһәң - кеше үсәй, матур йәшәһәң – күрә алмай. Аң бул. Шикләнгән кешең булһа, бер ҡалаҡ ҡына ризығын ситкә ҡой. Миңә лә ризыҡҡа ҡушып биргәндәр. Дөрөҫтөр. Ана бит, насар һүҙ әйтһәләр, тап-таҙа һыу ҙа ҡапҡара төҫкә инә. Аң булайыҡ, һау булайыҡ. Бер-беребеҙгә изгелекле булып йәшәйек. Г. ЗӘБИРОВА.1976 йылда инәйем ныҡ ҡына ауырып китте. Йөрәктән йыл буйы дауаханала ятты. Һарғайып, ҡураныс ҡына булып ҡалды. Каникул ваҡытында, һыйыр һауышырға, тип, әсәйем мине уларға ебәрҙе. Матур, йылы яҙ. Бөтә халыҡ эргәтирәһен матурлай. Олоғара дебет шәл ябынған инәйем уларҙы иламһырап, эсе бошоп күҙәтеп ултырғанында: -Бабайың мине Белорет дауаханаһына алып барып ҡарай. Хәлем бөттө, үләрем, ахыры. Их, балаларым ҡала инде, - тигәйне. Мин йәшлегем менән бик төбөнә төшөп һорашып торманым. Инәйем 95 йәшкәсә йәшәп мәрхүмә булды. Бер мәл беҙгә ҡунаҡҡа килгәндә, ҡыҙыҡһынып, унан теге хәл хаҡында һорап ҡуйҙым. Ул түбәндәгеләрҙе һөйләне: - Теге мәл Белоретҡа китеп барғанда Ҡағыла автобус боҙолдо. Урыҫ белештәргә барҙыҡ. Эй тәмле генә тоҙло кәбеҫтә ашы еҫе сыға, ашағым килә, тик сусҡа ителер, тип тартынып ултырам. Әбейе сыуаш икән, ә уларҙа күрәҙәлек тә бар бит. Бабайың менән урыҫса һөйләшәләр. - Сусҡа ите түгел, йылҡы ите. Ашаһын, ашағыһы килеп ултыра. Дауаханаға алып барһаң, үлтереп, тейәп ҡайтаһың, берәй мосолман муллаһына күрһәт. Боҙом эшләгәндәр, уныһы йәнләнгән, йөрәген кимерә. Тиҙ арала күрһәт. Бабайың мине дауаханаға түгел, ә Аҙнағол муллаһына алып барҙы. Ул тоҙ өшкөрөп бирҙе һәм шуны, кеше аяғы баҫмаҫ элек таң һыуы алып, шуға ҡушып эсергә ҡушты. Йыл үткәс кенә ҡоҫҡанда ауыҙымдан май ҡуңыҙы кеүек бер нәмә килеп сыҡты. Әлдә генә мулла әсәйем эргәмдә ине. Ул боронғоса ағас көрәк менән алып, юл сатына ташлатты. Ҡайтҡанда ул доға уҡып, мин йырлап ҡайттым. Аллама рәхмәт. Шәбәйеп киттем. Шәбәйгәндер, беҙгә байрамға килеп, сәхнәлә, 100-гә етәм, тип тыпылдатып бейеп йөрөнө. Иҫ китмәле егәрле ине ул. Эшләмәгән эше ҡалманы. Бәйләү, сигеү, тегеү кеүек эштәрҙең ҡулынан килмәгәне булманы. Миңә лә иҫкәртеп ҡуйҙы: Насар йәшәһәң - кеше үсәй, матур йәшәһәң – күрә алмай. Аң бул. Шикләнгән кешең булһа, бер ҡалаҡ ҡына ризығын ситкә ҡой. Миңә лә ризыҡҡа ҡушып биргәндәр. Дөрөҫтөр. Ана бит, насар һүҙ әйтһәләр, тап-таҙа һыу ҙа ҡапҡара төҫкә инә. Аң булайыҡ, һау булайыҡ. Бер-беребеҙгә изгелекле булып йәшәйек.",Боҙом эшләгәндәр…,0,analytics,Йәмғиәт,4098,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-04-08/bo-om-eshl-g-nd-r-4189782,2025-04-08T20:40:00+00:00
"– Һин тылсымға ышанаһыңмы? – тип һорай Тормош бер кешенән. – Юҡ, – тип яуаплай татлы ашамлыҡтар һатыусы. – Уға тик балалар ғына ышана. – Ә мәңгелек мөхәббәт барлығына? – Юҡ, – тип яуаплай кеше. – Мөхәббәт донъяла юҡ ул. Беҙҙе тик химия ғына берләштерә, 3 йылдан һуң уның тәьҫире юғала. – Хыялға ышанаһыңмы? – Юҡ, сөнки алйоттар ғына хыяллана. – Яҡшылыҡҡа ышанаһыңдыр бит? – Юҡ, кешеләр бөтәһе лә яман уйлылар. – Ә нимәгә ышанаһың һуң һин? – Шуныһын яҡшы беләм: атай-әсәйҙәр үҙҙәренең балаларына тәмлекәстәр алырға аҡса бирмәй. Шунлыҡтан мин тауарымды тейешенсә һата алмайым, минең яҡшы итеп йәшәргә мөмкинлегем ҡалмай. – Ә һин теләккә ышанаһыңмы? – Ышанам, ләкин минең бер теләгем дә тормошҡа ашмай. – Бахыр, – тип яуап ҡайтара Тормош, – һинең менән бер ҡасан да мөғжизә булмаясаҡ. Мәңгелек мөхәббәтеңде осратмаясаҡһың, хыялдарың тормошҡа ашмаясаҡ, кешеләрҙән бер ҡасан да изгелек күрмәйәсәкһең һәм теләктәрең дә үтәлмәйәсәк. – Ни өсөн? – тип ҡысҡыра һатыусы. – Сөнки тормошта нимәгәлер ышанырға кәрәк. Ышаныс – ул мөмкинлек. Мөмкинлек беҙгә йүнәлеш күрһәтә. Йүнәлеш беҙгә юлдар аса. Тормош юлдары – теләктәрҙең ғәмәлгә ашыуына килтерә. ЫШАНЫС МЕНӘН ЙӘШӘЙЕК! – Ышанам, ләкин минең бер теләгем дә тормошҡа ашмай. – Бахыр, – тип яуап ҡайтара Тормош, – һинең менән бер ҡасан да мөғжизә булмаясаҡ. Мәңгелек мөхәббәтеңде осратмаясаҡһың, хыялдарың тормошҡа ашмаясаҡ, кешеләрҙән бер ҡасан да изгелек күрмәйәсәкһең һәм теләктәрең дә үтәлмәйәсәк. – Сөнки тормошта нимәгәлер ышанырға кәрәк. Ышаныс – ул мөмкинлек. Мөмкинлек беҙгә йүнәлеш күрһәтә. Йүнәлеш беҙгә юлдар аса. Тормош юлдары – теләктәрҙең ғәмәлгә ашыуына килтерә.",ЫШАНЫС,0,analytics,Йәмғиәт,1614,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-04-17/yshanys-3730649,2024-04-17T08:32:00+00:00
"""Мөхәммәдия"" мәдрәсәсеМәчетләрдә вәгазьләрнең урысча алып барылуы гадәти күренешкә әйләнә бара. Казандагы Мөхәммәдия мәдрәсәсендә 20 елга якын татар теле, әдәбияты, татар тарихы, педагогика, методиканы укыткан Флүрә Ханнанова чит илләрдән килгән кешеләр татарча аңламый дип кенә мәчетләрнең урысчага күчүен һич дөрес түгел дип саный. Аның фикеренчә, Татарстанда дини уку йортларын тәмамлаучы студентлар, милләтенә карамастан, сөйләшерлек дәрәәдә булса да татар телен белергә тиеш һәм ул моның өчен тырышлык куя. Шул ук вакытта Ханнанованың бу өлкәдә Татарстан мөфтияте, аерым алганда Хозур нәшриятына да үпкәсе бар. Бу хакта аның үзе белән сөйләштек. 5Флүрә Ханнанова ""Мөхәммәдия""дә татар телен укыту турында сөйли– Флүрә ханым, хәзер яшьләрнең күбесе берни булса диндә милләт юк, дип аклана. Сезнең мәдрәсәдә укучылар да шундый фикердә торамы? Сез аларга татар теле кирәклеген ничек сеңдерәсез? – Дин, тел, милләт бер агачның өч тамыры һәм аларны һич кенә дә аерып карарга ярамый. Коръәндә шундый сүрә дә бар бит (""Әй кешеләр! Без сезне ирләрдән һәм хатыннардан яралттык һәм бер-берегезне танып белүегез өчен сездән халыклар һәм кабиләләр ясадык"" - ред. ). Мәсәлән, әдәбият дәресләре ул бит әхлак дәрсләре. Исламдагы кеше әхлаклы булырга тиеш. Борынгы әдәби әсәр язучылар үзләре дә дини булган һәм әхлак турында яхшы иткергән. Шуларның иатларын өйрәнә-өйрәнә әхлакка чакырабыз. Әлбәттә татар телендә бирү иңел түгел, чөнки мәдрәсәдә башка милләт вәкилләре дә - таиклар, кыргызлар, үзбәкләр бар. Үзбәкләр белән кыргызларның телләре татарга якын әле, ә менә таикларның телләре бөтенләй төрки төркемгә дә керми бит. Алар белән эшләве авыррак, ләкин аларөйрәнергә тырышалар, чөнки кайсы мохиттә яшисең шул халыкның телен белергә кирәк дигән әйберне мин аларга әкренләп сеңдерәм. Мине иң тетрәндергәне - мәдрәсәдә дәресләрнең, ә мәчетләрдә вәгазьләрнең урыс телендә баруы. Чит төбәктән килүчеләр татарча аңламыйлар бит, диләр дә, урысча гамәл кылалар. Бу бернинди кысага да сыя торган әйбер түгел. Татар телен саклый торган бердәнбер урыннар мәчет-мәдрәсәләр калды бит инде. Халыкның милли үзаңы арта дип әйтмәс идем. Русиядә чыккан кануннарга күрә, ата-аналарда да телгә караш кире якка үзгәрә. Мәдрәсәдә стандарт програмнар нигезендә татар теле дәресе читтән торып уку һәм кичке уку бүлекләрендә керми иде, бары әдәбият дип кенә кертәләр иде, менә узган көздән тел дәресләре дип тә керә башлады. Ягъни уку стандартларына тел һәм әдәбият дәресләре кертелгән. Ул атнасына ике сәгать. – Сез татар телен ниндидер програмга нигезләнеп укытасыз? Дини уку йортлары өчен татар теле һәм әдәбиятын укыту дәреслекләре бармы? –Мин татар теле һәм әдәбиятын бүлеп укытмыйм, ә бер дәрестә блоклап укытам. Менә гасыр әдәбияты нигезендә әлбәттә програм бик күп. Әхлакый темага язылган әсәрләрне, аерым алганда Габдулла Тукай, Әмирхан Еники, Гаяз Исхакый, Фәнис Яруллин һәм башка кайбер язучыларны кертеп Сиринә Трофимова белән дәреслек эшләгән идек. Менә хәзер мәдрәсәләр өчен борынгы әдәбият дәреслеген эшләп маташам, чөнки алдагы дәреслеккә рецензия язган профессор Хатыйп Миңнеголов: Ни өчен борынгы әдәбият алынмаган? дип әйткән иде. Минем борынгы әдәбият нигезендә алдан ук аерым дәреслек эшләү планым бар иде, шуңа ул кермәде. Зарымны да әйтим әле. Мин ул татар әдәбиятын укыту хрестоматиясен үз акчама эшләп, шәкертләргә тараткан идем. Ул эксперт комиссиясе аркылы үткән. Хатыйп Миңнеголовның рецензиясе бар. Шуны ишәйтү өчен Татарстан мөфтиятенең ""Хозур""редакциясенәилтеп биргән идек, алар башка китапларны чыгара, ә менә татар әдәбияты китабын чыгарырга алынмый. Беркөнне телефоннан бик каты итеп: ""Инде Русия кысканы гына итмәгән, сез дә кысасызмыни. Башка дәреслекләр белән беррәттән шул дәреслекне эшләп булмыймы? "", дип әйткәч, ""Ярар апа, мин мәдрәсәләр белән сөйләшермен дә шалтыратырмын"" дигән иде. Инде бер ай узды әле дә шалтыратмый. Ашыктыра-ашыктыра узган елның июль аенда ук алганнар иде ул хрестоматияне. Әле дә Хозур нәшрияты компьютерында ята. Сиринә Трофимова белән тик зарланып йөрибез. Татар әдәбияты дәреслегенә калгач, редакциядә акча юк, диләр. Стандарт програмга кергән икән, аны бастырып мәдрәсәләргә таратырга кирәк бит инде. Программасы да төзелгән. Флүрә ХаннановаМәдрәсәләр ачылганда бернинди програмнар, бернәрсә юк иде. Мин ""Нәрсәдән тотынырга икән? "" дип буш комлыкка килеп кердем. Аннары әкрен-әкрен програмасын, әдәбият дәреслеген төзедем. Татар теле дәреслеген төземәдем, әлбәттә. Аны галимә Флүрә Сафиуллина белән эшләү планы бар иде. Эскизлары да калды. Ул да мәрхүмә булды, югарыдан караш шундый булгач, минем дә теләк бетте, әмма ул кирәк. Телдән дәреслек юк, шуңа һәркем үз казанында кайный. Аның фигыле шул фигыль, сыйфаты сыйфат инде, ләкин бит шушы темалар нигезендә эшли торган күнегүләрдә дини тематика булырга тиеш. Без дә күнегүләрне дини тематикадагы өмләләр белән алып эшли башлаган идек, менә тора инде. Башка мәдрәсә укытучыларыннан ""Нинди дәреслек белән эшлисез? "" дип тә сораганым бар, ""Мәктәп дәреслеге белән эшлибез инде"", диләр. ""Соң мәктәп дәреслегеннән алар мәктәптә укып килгәннәр бит инде, аны кабатлап утыруда ни мәгънә бар дип сукранганым бар. – Сез татарлар һәм БДБ илләреннән килгән шәкертләрне бер төркемдә укытасызмы? –Мин хәзер дәресләремне күбрәк кичке һәм читтән торып уку бүлегендә генә алып барам. Анда татар теле сәгатьләре бик аз, әмма бик рәхмәт әйтеп китәләр. Татарчага өйрәнеп китәбез, диләр. Таикларга шигырьләр ятлатам, өмләләр төзеткән булам. Сорау-авап, ягъни диалог эшлибез. Бераз татар әдәбияты белән танышсыннар, белсеннәр дип язучылар турында сөйлим. Әсәрләр укыйбыз. Аларны шуннан артыгын әллә нәрсә эшләтеп булмый. Шулай да сөйләгәнне аңларлык булалар. Кайвакыт сөйләм телен үстерү дәресе буларак та үткәрәм. Әдәбиятны ылый-ылый укыйлар. Максатым китапка һәм шул әдәбият аркылы әхлакка тарту. Кыскасы, грамматика тикшертеп утыртмыйм. Аларның төп коралы тел булырга тиеш. Белеме булып та, тел белмәү аркасында кеше алдына чыгып нәрсә сөйләргә белмичә аптырап торган имамны дин әһеле дип әйтеп булмый инде. Кыргызлар, үзбәкләр, таиклардан тыш, әле үзебезнең урыслашкан татарлар да бар бит. Манкортлар. Алар белән бик авыр. Башлангыч, дәвам итүче төркем дип укытсалар яхшы булыр иде, ләкин беренчедән безнең мәдрәсәнең мәйдан мәсьәләсе моңа мөмкинлек бирми. Галиев мәчетеннән файдалана идек, аны да хәзер алдылар. Класслар итми. Икенчедән, өстәмә укытучылар алсаң, аларга хезмәт хакын түләргә кирәк. Флүрә Ханнанованың татар әдәбияты дәреслеген бастырмау сәбәпләрен сорап Татарстан мөфтиятенең Хозур нәшриятыннан да аңлатма алырга теләгән идек, әмма ике көн дәвамында телефон трубкасын алучы булмады. Русия ислам институтында шулай ук Русия төбәкләрендәге татарлар арасында ана телен кирәксенмәүчеләр барлыгын әйттеләр. Бу хакта алдагы көннәрдә чыгачак язмадан укый алырсыз.","Флүрә Ханнанова: ""Булачак имамнар татар телендә сөйләшә белергә тиеш""",0,analytics,Дин,6744,https://www.azatliq.org/a/27630886.html,2016-03-23T16:10:37+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр2024 елның октябрендә Русия Селидовоны оккупацияләгән иде, шуннан бирле бу иң зур басып алынган шәһәр булды. Бүген, 6 декабрь иртәсендә Русия саклану министрлыгы Украинаның Донецки өлкәсендәге Курахово шәһәрен тулысынча контрольгә алуы турында белдерде. Хәбәрдәәйтелгәнчә, бу ""Донбассның көньяк-көнбатыш өлешендәге иң зур торак пункт"". Сугышка кадәр шәһәрдә 19 меңләп кеше яшәгән. 2024 елның октябрендә Русия Селидовоны оккупацияләгән иде, шуннан бирле бу басып алынган иң зур шәһәр булды. Октябрьдә бирле Курахово өчен дә сугышлар дәвам итте, Русия хәрбиләре шәһәргә өч яклап: көнчыгыштан, төньяктан һәм көньяктан һөүм ясады. Украин хәрбиләре шәһәрне югалтуларын рәсми расламады. Әмма фронт сызыгындагы үзгәрешләрне күзәтеп баручыаналитик проекты Кураховоның күпчелек өлеше Русия контролендә булуын таный. Бу хакта интернетта чыккан фотолар һәм видеолар да сөйли, шәһәрдә Русия байраклары күренә. Шәһәрнең көнбатыш читләрендә (биредә Курахов электр станциясе урнашкан, ул эшләми) сугышлар дәвам итә. Курахов электр станцтиясенең иһазларын элегрәк сүтеп алып Украинаның тыл районнарына чыгарганнар иде. ""Кураховоны алганнан соң Русия хәрбиләре домшан гаскәрләре әллә ни каршылык күрсәтми торган урынга чыкты"", дип ышандыра Русия саклану министрлыгы. Фронттан русияләрнең Украинаның саклану сызыгын бәреп чыгулары турында хәбәрләр килмәде. Әмма Русия хәрбиләре һөүмне дәвам итә һәм украин чыганаклары аларның бер көн эчендә берничәшәр дүрткел километр ирне басып алачагын таный. Хәзерге вакытта төп хәрби хәрәкәтләр Кураховодан төньяк-көнбатышта, тагын да зуррак Покровски шәһәре янында бара. Шулай ук Русия хәрбиләре Днепропетровски өлкәсенең административ чигенә һөүм итә, кайбер юнәлешләрдән аңа чаклы берничә километр гына калган. Украина кораллы көчләре баш штабы русияләрнең техника ягыннан да, хәрбиләр ягыннан да югалтулары зур булуын хәбәр итә. Русия саклану министрлыгы исә үз чиратында Кураховода украин хәрбиләре 12 мең кешене югалтты, ди. Бу белешмәләрне сугыш шартларында Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Русия саклану министрлыгы Курахово шәһәрен басып алу турында белдерде,1,news,Яңылыҡтар,2143,https://www.azatliq.org/a/rusiya-saklanu-ministrligi-kurahovo-shaharen-basip-alu-turinda-belderde/33264872.html,2025-01-06T13:51:19+03:00
"Һүрәттә - Һәҙиә Дәүләтшина. Һамар ҡалаһының татар-башҡорт педагогия техникумында уҡыған осоронда. Һамар ҡалаһы, 1921 йыл. Шәхес культы, тоталитар режим осоронда нахаҡҡа хөкөм ителеп, күп йылдар буйы михнәт һәм ғазап сигеп йәшәргә дусар ителеүгә ҡарамаҫтан, үтә ауыр шарттарҙа ул башҡорт әҙәбиәтендә иң яҡшы ҡаҙаныштарыбыҙҙың береһе тип баһаланырҙай аҫыл әҫәр — «Ырғыҙ» романын тамамлай һәм шуның менән ил алдында оло ихтирам яулай. Һәҙиә Дәүләтшина шәхесе һәм таланты башҡорт донъяһында М. Аҡмулла, Ш. Бабич, Мөхәммәтша Буранғолов һымаҡ фажиғәле яҙмышҡа дусар ителгән бөйөк әҙиптәр һәм бөйөк шәхестәр менән бер рәттә тора. Һәҙиә Дәүләтшинаның киң билдәле әҫәрҙәре: «Ырғыҙ» (1942—1952 йй. ), «Айбикә» (1930), «Башаҡтар тулҡыны» (1932), «Ялҡынлы йылдар», «Һырға һабағы» (1935), «Мораҙым». Һәҙиә Дәүләтшинаның тормош юлы һәм ижады тураһында Гөлсирә Ғиззәтуллина ""Һәҙиә"" романын яҙа. Төп герой Әҙибәнең образы аша бөйөк башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының яҙмышы сағылыш таба. Романдың сюжет һыҙығында, Һәҙиә - бүләк мәғәнәһендә ҡулланылып, уның кеүек шәхестәр һәр милләткә бүләк ителеп кенә бирелә, тигән фекер һалына. Фото интернеттан алынды.",Был гүзәл затты таныйһығыҙмы?,0,analytics,Әҙәбиәт,1129,https://shonkar.com/news/-bi-t/2025-07-13/byl-g-z-l-zatty-tanyy-y-y-my-4312357,2025-07-13T19:42:00+00:00
"Интернетта фейк күп. мессенджеры тураһында ла ялған тулып ята. Имеш, -ты смартфоныңа ҡуйһаң, һинән  һорап та тормайынса уның бөтә функцияларына ҡушыла һәм шпион программаһы кеүек эшләй башлай. Имеш, операцион системаһында телефондағы бөтә мәғлүмәтте уҡый. Ысынында нисек һуң? , бөтә мессенджерҙар кеүек үк, ҡушымтаның дөрөҫ эшләүе өсөн кәрәк булған нәмәләргә генә рөхсәт һорай. Мәҫәлән, контакттарға тоташыу – аралашыу өсөн, микрофонға, камераға тоташыу – видеошылтыратыуҙар өсөн, һаҡлағысҡа тоташыуға рөхсәт файлдар ебәреү өсөн  кәрәк. Бөтәһе лә аңлайышлы. Башҡа популяр ҡушымталар менән сағыштырайыҡ. мессенжерында – 85 рөхсәт, –да 71 рөхсәт эшләп тора, ә -та – 63. Рәсми веб-сторҙарға урынлаштырыр алдынан һәр ҡушымта мотлаҡ тикшереү үтә. Магазин ҡушымта һораған бөтә рөхсәттәрҙең нигеҙлелеген тикшерә. Ҡыҫҡаһы, -тан өрәк, монстр яһарға тырышыусылар бар. Уларҙың маҡсаттарын аңларға була. Ҡайһыларына – конкурент,  ҡайһыларына (аферистарға, киберуғрыларға) беҙҙе таларға ҡамасаулай. Беҙгә аңлашылып бөтмәгән сәбәптәр ҙә барҙыр. Нисек кенә булмаһын, Рәсәй программистары тарафынан рәсәйҙәр өсөн эшләнгән мессенджер ышаныслыраҡ булыр. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",: фейк һәм факт,0,analytics,АмаNet,1566,https://amanat.su/news/amanet/2025-12-06/max-feyk-m-fakt-4496546,2025-12-06T22:45:00+00:00
"Байтаҡ йылдар элек булған был ваҡиғаны Сәриә апай әле булһа ғәжәп итеп хәтергә ала. – Ҡыҙым Ләйләгә ул ваҡытта ике йәш самаһы булғандыр. Йүгереп йөрөгән алсаҡ ҡына балам ҡапыл ғына сирләп аяҡтан йығылды.   Ашамай ҙа, эсмәй ҙә, уйнамай ҙа – тик ята. Һалҡын тейгән һымаҡ билдәләре лә юҡ. Бер ҡайҙан йығылманы ла. Бик ныҡ ҡурҡыуға ҡалып, йәһәтләп дауаханаға алып киттек. Унда төрлө яҡлап тикшерҙеләр, ләкин сәбәбен аныҡлап әйтә алманылар. Ҡыҙымдың хәле рәтләнмәүенә борсолоп, бер туған апайым күрәҙәсегә сығып китте. Уның яуабы бер булған: Бәләкәскә күҙ тейгән, өшкөрөргә кәрәк! . Бер ярҙамһыҙ, ҡуҙғалмай ҙа ятҡан ҡыҙымды нимә эшләтергә лә белмәй өҙгөләнгәнемдә, был сараны ла ҡулланып ҡарарға булдым. Оҙаҡҡа һуҙмай, байтаҡ йылдар намаҙҙа булған оло йәштәге ҡәйнәмде саҡырҙым. Тиҙ арала ирем уны район үҙәгенә дауаханаға килтерҙе. Табиптар  күмәк кешене  үткәрергә теләмәһә лә, һуңынан ризалашты. Ҡәйнәм доғаларын, ҡыҙыма өрөп-өрөп, бик ихлас уҡыны. . Әллә өшкөрөү килеште, әллә дауалауҙың файҙаһы тейҙе, икенсе көнгә иртәнсәккә ҡыҙым күҙҙәрен асты, хәлһеҙ генә итеп булһа ла тороп ултырҙы, өҫтәлдә ятҡан бананға үрелде. Шатлығымдың сиге булманы. Башым күккә тейҙе. Иң беренсе булып ҡәйнәмә шылтыраттым: – Ҡәйнәм, Ләйлә тороп ултырҙы бит. Мең рәхмәт! Һинең генә доғаң килешкәндер! – тинем, һөйөнөсөмдән ни эшләргә белмәй. – Аллаға шөкөр, балам. Уға рәхмәт әйт. Аллаһ ҡушмаған эш булмай,  –  тип ҡәйнәм дә шатлығынан илап ебәрҙе. Бер нисә көндән беҙҙе дауахананан сығарҙылар. Түшәккә йығылып сирләүенең сәбәбен  барыбер белә алманыҡ. Әле булһа аңлай алмайым. Өшкөрөү шулай килештеме ҡыҙыма, әллә дауалауҙың файҙаһы тейҙеме? Автор фотоһы.","Өшкөрөү килештеме, әллә дауалаумы?",0,analytics,Йәмғиәт,1633,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-11/shk-r-kileshteme-ll-daualaumy-4533265,2026-01-11T19:30:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанда тимер юлда реле айланмасы урнаштырылган тартмаларга ут төртүдә гаепләнеп тоткарланучыларның туганнары гадел тикшерү уздыруны таләп итә. Тоткарланучыларның берсе Федераль иминлек хезмәтенең (ФСБ) Башкортстандагы идарәсе хезмәткәре Е. В. Колпаковның улы булып чыккан. Аны сак астына алмаганнар, ә соңрак, янәсе, инаять эзәрлекләвен дә туктатканнар. Бу хакта ""ВЧК-ОГПУ"" -каналыяза. Русия инаять кодексының 205 маддәсе нигезендә ачылган эш материалларына ярашлы, тимер юлдагы иһазларга ут төртүдә шикләнеп кимендә 10 кеше тоткарланган булган. Шуларның берсе - ФСБ хезмәткәренең улы Колпаков И. Е. инаять эше нигезендә Колпаковта тентүләр узган һәм реле айланмасы тартмаларын яндыруда катнашкан бер кешенең банк картасы табылган. Башта куәт оешмасы вәкиленең улыннан читкә чыкмау турында имза алганнар, ә калган гаепләнүчеләрне сак астына ибәргәннәр. Соңрак аңа каршы инаять эзәрлекләвен туктатканнар диелә. Адвокатлар һәм гаепләнүчеләрнең ата-аналары тикшерүнең мондый карарыннан канәгать калмаган. Алар бөтен тоткарланганнарны да азат итүне яки барысын да мәхкәмәгә тапшыруны таләп итә. ""Безнең малайлар 14 айдан артык тикшерү изоляторында, ә Колпаков И. Е. баштан ук читкә чыкмау турындагы имза белән иректә калды"", диелә туганнарның ФСБ башлыгы Александр Бортниковка һәм Русия тикшерү комитеты башлыгы Александр Бастрыкинга язган мөрәәгатендә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! .",Башкортстанда тимер юл иһазына ут төртүдә гаепләнеп тоткарланучыларның туганнары гадел тикшерү таләп итә,1,news,Яңылыҡтар,1480,https://www.azatliq.org/a/32684264.html,2023-11-14T12:16:15+00:00
"– Әсәй, ялҡытып бөттөң тиҙәйткестәрең менән. Миңә ял итергә мөмкинлек бир, күрмәйһеңме ни, күҙем йомолоп бара. Әле генә шаярып ятҡан Никитаның әсәһе әйткәнде ҡабатлағыһы килмәй, хәйләләшә. Үҙенекен талап итеп кенә өйрәнгән, үҙ һүҙле, иркә малайҙың холҡо хас та минең улымдыҡы кеүек. – Икегеҙ Ишәй менән Ҡушай кеүекһегеҙ. Хас та һинең кеүек, әсәһенә бойороп ҡына ултырған, тыңлашмаған  малай, – тим улыма. – Мин һис тә улай түгел. Ул бая күрше палаталағы малайҙы ныҡ итеп этеп ебәрҙе, тупаҫ итеп уйнай, – тип улым ризаһыҙлыҡ белдереп, дуҫының насар ҡылығын һөйләп ташлай.   Күреп торам, әсәһе минән олораҡ йәштә. Башҡа балалары үҫеп етеп, һуң ғына табып алған улы танһыҡ та, ҡәҙерлелер ҙә инде. – Һеҙҙең ирегеҙ минең йәштә барҙыр, моғайын. Төҫкә беҙҙең йәштәш кеүек күренә… Беҙгә әйберҙәр килтергәндә  палаталаш ҡатын иремә  иғтибар итеп ҡалған икән. – Өсөнсө балам был. Өлкәндәрем ҙурҙар инде, эйәле-башлы булып бөттөләр. Башҡа бәпес тапмаҫмын тип уйлағайным да бит, таптырҙылар. Һеҙ баланың өләсәһеме, тиһәләр, хатта үҙемә лә уңайһыҙ булып китә. – Хәҙер бала табыу йәшенән үтеп барғандарҙа бәпес «бум»ы китте бит. Хөкүмәт «әсәлек капиталы»н да бирә, пособиеһын да түләй. Һаулығың булһа, әйҙә, бала тап та өйҙә ят ҡына, – тип һүҙҙе шаяртыуға борам. – Иремдең көтөп алған балаһы был. Элекке мөхәббәтем менән яңынан ҡауышырға насип булғас, бала  табыуымды үтенде.   Ауырлы ваҡытта саҡ йөрөнөм. Дауахананан сыҡманым тиерлек. Табиптар: «Һеҙгә кем был йәштә  бала табырға ҡушты? » – тип әрләй ҙә бит.  Улай тимәгеҙ әле, табырға ҡуштылар шул, тип яуаплайым. Света менән  Валерий  ауыл хужалығы техникумында бер  төркөмдә белем ала. Уҡыу йортонда үткәрелгән сараларҙың үҙәгендә булған, үҙе йырсы, үҙе бейеүсе  ҡыҙҙы егет тәүҙә ситтән генә күҙәтеп йөрөй.  Бындай һылыу ҡыҙҙың ауылда егете барҙыр, моғайын, тип дуҫлыҡ тәҡдим итергә ашыҡмай. Етмәһә, Света  ла,  техникумда күҙ атҡан егеттәр булһа ла, улар менән дуҫлашырға ашығып бармай. Өләсәһе тәрбиәһендә генә төпкөл ауылда үҫкән һылыу белем алыуҙы өҫтөнөрәк күрә, әхирәттәре егеттәре менән осрашыуға  ашыҡҡанда ул китап тотоп ултырыуҙы, бәйләм бәйләүҙе хуп күрә.  Бер көндө ҡыҙҙар йәшәгән бүлмә ишегенең йоҙағы ватыла.   Бергә уҡыған төркөмдәштәренә яңыһын ҡуйырға ярҙам итешергә әйтеп ҡарайҙар,  эш ҡоралдары юҡ, тип барыһы ла баш тарта. Бер Валерий ғына: «Өйҙән инструменттар алырмын да йүнәтермен», – тип вәғәҙә бирә.  Һүҙендә тора егет. Кискә ишеккә өр-яңы йоҙаҡ та ҡуйыла. Рәхмәт йөҙөнән ҡыҙҙар  уны сәй менән һыйлай. «Йышыраҡ килеп йөрө, беҙҙең юҡ-бар эшебеҙҙе эшләшеп китергә. Өйҙән алып килгән тәмлекәстәр менән һыйларға ваҡыт табырбыҙ», – тип шаярта әхирәттәр. Уҡыу йорто урынлашҡан ҡасаба егете булған Валерий ятаҡҡа юлды һыуындырмай, ҡыҙҙарға йыш килеп йөрөй. «Света, һиңә килә бит ул. Егеттең күңелен күр инде, матур итеп һөйләш. Ипле генә күренә бит! » – ти бүлмәләш ҡыҙҙар Светаға. Бер көндө Валерий ҡыҙҙы дискотекаға  саҡыра. Шулай тора-бара дуҫлыҡ мөхәббәткә әүерелә.  Егет үҙенең һөйгәнен өйҙәренә алып ҡайтып, ата-әсәһе менән таныштыра.  Бына уҡыу йортон тамамлар ваҡыт та етә. – Һин хәҙер уҡыу йортон тамамлайһың да йүнәлтмә менән эшкә китәһең һәм шунда уҡ мине онотоп, берәйһенә кейәүгә сығасаҡһың. Әйҙә, әсәйҙәргә  әйтмәй генә ауыл советында никахты рәсмиләштерәйек, – тип тәҡдим яһай егет ҡыҙға. Яҡындарыбыҙға әйтһәк, һеҙ әле йәшһегеҙ, тип риза булмаясаҡтар, ти. Ҡыҙ юғалып ҡала. – Өләсәйем белһә, минең был аҙымымды ғәфү итмәйәсәк. – Береһе лә белмәйәсәк. Береһе лә белмәйәсәк, имеш. Етәксе урындарҙа эшләгән Петр Николаевичҡа хәбәр итмәйҙәр буламы һуң инде?  Хәбәр егеттең ата-әсәһенә тиҙ барып етә. – Ниндәй ЗАГС-ҡа инеү ти ул? Әле һиңә артабан уҡырға, һәйбәт эшкә инергә кәрәк. Светаның ғаиләһе беҙгә тиң түгел! Ауыл советына ирле- ҡатынлы Никитиндар ярһып килеп етә. Ер тишегенә  инерҙәй булып оялған ҡыҙға Валера менән араларҙы өҙөүҙән башҡа сара ҡалмай. – Улар беҙҙең ғаиләбеҙ тураһында бөтөн мәғлүмәтте лә белә булып сыҡты. Сөнки минең атайым табиптарҙың хатаһы арҡаһында операция үткәреп, шунан һуң мандый алмай, иртә вафат булды. Уның үлеменән һуң әсәй эскелеккә бирелде лә, аҫылынып үлеп ҡуйҙы. Бишенсе синыфтан алып мине өләсәйем ҡарап үҫтерҙе.  Ата-әсәһе булмаған, етешһеҙ донъяла үҫкән ҡыҙҙы улдарына тиң күрмәгәндәрен һиҙә инем инде. Осраҡлы хәлдәр булмай. Шулай кәрәккәндер. Светаның күҙҙәре уйсанланып китә. – Валерийҙың әйткәне раҫ килде. Йүнәлтмә менән ебәргән урында ветеринар егет менән дуҫлашып йөрөп, шуға кейәүгә сығып ҡуйҙым. Ирем эшкә килеп тороп әрһеҙ, уңған булды. Төп эшенән тыш, тимер оҫтаһы булғас, кешегә ҡапҡа, мунса мейесе, көнкүреш-кәрәк яраҡтары эшләп, аҡса эшләй ине. Ҡайным менән ҡәйнәм ҙур, иркен йорт һалырға ярҙам итте. Үҙебеҙ ауыл хужалығы белгестәре булғас, йәшелсә-емеш баҡсабыҙҙа нимә генә үҫтермәй инек! Йылы климатлы Ырымбурҙа  Башҡортостанда үҫмәгән ҡауын-ҡарбуздарыбыҙ емерелеп уңа торғайны. Улыбыҙ менән ҡыҙыбыҙ ҙа үҫеп буй еткерҙе. Иренә генә арҡаланып, наҙланып йәшәп ятҡан ҡатын инем. Ғаиләләге проблемаларҙы ирем хәл итте. Тормош шулай матур ғына дауам итһә икән дә… Юҡ шул. Бер көн ҡалаға машинаһында киткән ирем ҡайтманы. Ҡайтмаҫ булһа, әйтеп китер ине. Йөрәгем урынында түгел, күңелемә шом ояланы. Иртәгәһенә төшкә тиклем көттөм дә, киттем, милицияға хәбәр  итергә. Өсөнсө көндә,  үлтерелеп, машинаһы менән бергә яндырылған иремде танырға мәйетханаға саҡырҙылар. Нисек барғанымды хәтерләмәйем, ул түгелдер тип уйлағайным. Әммә экспертиза уның шәхесе булыуын раҫланы. Енәйәтселәр иремде талап, үлтереп, эҙҙәрен йәшереү өсөн автомобиле менән бергә яндырып киткән. Донъяның йәме, тормоштоң мәғәнәһе ҡалманы. Ике балама  бауыр баҫып, йәшәүемде дауам иттем. Улдарының фажиғәле  үлемен ҡайным менән ҡәйнәм дә ауыр кисерҙе, бер-бер артлы  ҡапыл донъя ҡуйҙылар. Ҡыҙым, нефть техникумын тамамлап, Себергә эшкә китте, улымды әрме сафына алдылар. Бер үҙем тамам яңғыҙ тороп ҡалдым. Эшкә барам да  эштән ҡайтам, баҡсала эшләйем. Арманһыҙ булып арып, эш менән яңғыҙлығымды баҫһам да, күңел тормоштан толҡа тапмай,  йөрәк китек. Шулай бер кис уйланып ятам, элекке йәшлек хәтирәләре иҫкә төшә. Йәшлек мөхәббәтем Валерий ни хәлдә икән, тип уйланам. Тоттом да, ҡыҙыҡ күреп, уның тураһында һорашып, әхирәтемә хат яҙып ебәрҙем. Уныһы, асыҡ ауыҙ, яҙғандарымды уҡыған да Валерийға хәбәр иткән, ирем үлгәнен әйткән. Бер көндө был адресымды алып, килеп тә еткән. «Ирең үлгәнен ишеттем, һине кейәүгә алырға килдем. Хәҙер һин минеке генә буласаҡһың», – ти. Ни хәл итәһең, яңғыҙлыҡ ялҡытты. Уйландым-уйландым да, хан һарайылай ҙур йортомдо, донъямды һаттым да элекке мөхәббәтем янына күсеп киттем дә барҙым.  Хатта ҡасандыр мине үҙһенмәгән ата-әсәһенең риза булыу-булмауы ла мөһим түгел ине. Беҙ тормош апаруҡ иләгән ололар бит инде.  Валерий утыҙ биш йәшенә еткәнсе өйләнмәй йөрөгән. Һуңынан ата-әсәһе берәүгә димләп өйләндергән. Тик ул ҡыҙ оҙаҡ тормаған. Тағы димләгәндәр, тағы айырылышҡандар. Светаны алдырманығыҙ, тип гел ата-әсәһенә үпкәләгән. – Беләһеңме, минең күңелемдә гел генә һинең образың йәшәне. Тәүҙә һиңә оҡшағаныраҡ ҡыҙҙар эҙләнем. Һуңынан өйләнгем дә килмәне. Өйләнгән ҡыҙҙарҙы ла үҙһенмәнем, – тине Валерий. Ҡатын өҫтөнә ҡатын алып йәшәй алмаған улдары мине алып ҡайтҡас, ҡасандыр беҙҙең никахҡа ҡаршы булған ҡайным менән ҡәйнәм эй ҡыуанды. Инде татыу ғына йәшәгеҙ, тиҙәр. Ейәндәре тыуғас, ҡарт булһа ла, ҡәйнәм уны ҡарарға ярҙам итте. Улым   әрме хеҙмәтендә фажиғәле вафат булған улдарына ныҡ оҡшап тора. Шул балаға ҡарап, күңелдәрен баҫалар. Һинһеҙ нисек йәшәгәнбеҙ, тип ебәрәләр. Быйыл улыбыҙ мәктәпкә бара. Ҡыҙымдың кейәүгә сығырға йөрөгәнен белһәм, әлбиттә, иргә бармай, ейәндәр генә ҡарап ултырыр инем, тип тә уйлап алам. Тормошома зарланмайым.  Әҙәм балаһына тормошта яңғыҙлыҡ та юлдаш түгел. Бына шулай, иллене ваҡлағанда әсәй ҙә, өләсәй ҙә булып, ошо малайҙың мәшәҡәттәре менән йәшәп ятҡан көн.  Йәш саҡта балалар менән үҙең дә үҫәһең, уларҙы ҡарарға ваҡыт та булмай. 45-тә, аҡыл ултырғас, йән емештәреңә нығыраҡ иғтибар кәрәклеген тояһың, уларҙы күберәк иркәләйһең. «Ҡарт» атай булған  ирем дә улын яратып туя алмай. Беҙҙе «бейетә» генә инде был малай. Эҙләп тапҡан бәхетем ҡәҙерле, ти Валерий. Яңғыҙлыҡ та әҙәм балаһына һынау. Һәр кем ошо хәленән сығырға, яҙмышын үҙгәртергә үҙе ниндәйҙер аҙым яһарға тейештер, тип уйлайым. Һүҙебеҙҙе телефон шылтырауы боҙҙо. Трубканы улы ала һалды. – Мам, папа тебе звонит! –  Сәләм, матурым! Һеҙһеҙ өйҙә күңелһеҙ. Ашағы ла килмәй. – Беҙ ун көндәй дауаханала ятырбыҙ әле. Һыуытҡыста һиңә ашарға билмән, манты туңдырып киттем. Ас йөрөмә! Ҡатын иренә тағы ла  күрһәтмәләр бирҙе лә телефонын һалып ҡуйҙы. – Эх, шул ирҙәрҙе. Әҙерҙе бешереп ашай ҙа белмәйҙәр. Аҙна уртаһында килеп етәм, китеп тә өлгөрмәнегеҙ, һағындым да, ти. Һағынып көтөр кешең булыуы ла бәхет бит. З. ЙӘҺҮҘИНА.",«Эҙләп тапҡан бәхетем ҡәҙерле»,0,analytics,Хикәйә,8635,https://henek.info/articles/s-sm-r-r/2025-04-10/e-l-p-tap-an-b-hetem-erle-4190838,2025-04-10T10:00:00+00:00
"Минзәлә районы Тегермәнче авылыфикерләрУкраинадагы сугышта Башкортстанның Казанка авылыннан (анда хәзер күп дигәндә 40 кеше яши) ике ир һәм Татарстанның Тегермәнче авылыннан (анда йөз кеше тирәсе яши) тагын ике ир һәлак булган. Аларның язмышлары – кырылып барган авыллар фаигасенең бер өлеше. Дистәләп кенә кеше генә яшәгән авылларда һәр үлем санаулы, чөнки ул мирасның, гаиләнең, хәтта ир-су тарихының өзелүе. Соңгы анисәпкә күрә, Благовещен районындагы Казанка авылында нибары 40 кеше яши. Район үзәге – Благовещен шәһәреннән 42 чакрым ераклыкта урнашкан. 2002 елгы анисәптә Казанкада 55 кеше теркәлгән булган: 45 – урыслар, 35 – марилар. Александр Барановскийның""Благовещен районы: заманнар чылбыры"" китабында язылганча, Усы елгасы буендагы авылга якынча 1870 нче еллар башында Нократ игенчеләре тарафыннан нигез салынган. — Элекке Надеждин волостенең үзәге хәзер исә мәет чыккан йорт кебек тынлыкта дияргә була. Ә кайчандыр Казанка тирәсендә чәчәк аткан авыллар, бистәләр булган"", — дипязган 2019 елда журналист Павел Егоров.1895 елда авылда 139 хуалык һәм 869 кеше теркәлгән, икмәк кибете, май чыгару корылмасы, тагын өч кибет, аерым шәрәб кибете эшләгән. 1917 елгы анисәпкә күрә 134 хуалык, 952 кеше яшәгән, шулар арасында читтән килгән алты гаилә һәм бер украин качаклары гаиләсе булган. 1920 елда хуалыклар – 154, халык саны – 1036 (шул исәптән, 14 беларус һәм 6 украин). Бу – авыл тарихында иң зур күрсәткеч. Казанкада 1886 елда салынган бүрәнә чиркәү эшләгән. 1930 елларда ул ябылган. 1937 елның көзендә авылда соңгы пастырь Иван Ермолаев(1873–1937) кулга алына һәм 15 ноябрьдә атып үтерелә; аны кулга алган көн – чиркәүнең дә соңгы көне. Гөмбәзсез калган бина 1980 нче еллар башына кадәр клуб вазифасын үтәгән, 1990 нчы елларда имереп ташланган. урналист Павел Егоров 2019 елда: ""Сораштырган өлкәннәр 240 хуалык булга чорны искә ала – заманында шулкадәр йорт та булган. Хәзер дүрт кенә йортта ут яна, унлап ташландык нигез күрдем"", дипязып чыкты. Шул ук елны Уфа шәһәрендәге Свято-Пантелеймон чиркәве мәхәлләсе кешеләре имерек чиркәү урынына агач тәрекуя– Егоров репортажы шул вакыйгага багышланган. Казанка авылында тәре кую күренеше, 2019 ел2003–2008 елларда Казанкада мәктәп тә эшләп алган, әмма аннары ул Покровка мәктәбенең филиалы итеп үзгәртелгән. Хәзер авылда бер генә урам калган, анда 40 лап кеше бармы икән инде, 2019 елда дүрт кенә йорт калган булган.2023 елның ноябрендә Благовещен районында Казанкада туып-үскән Данил Двоеглазовбелән хушлаштылар. Ул Украинадагы сугышта һәлак булган. 1997 елгы егет өченче сыйныфта укыганда гаиләсе Благовещенга күчеп киткән. Якынча шул вакытта авыл мәктәбе дә ябылган. Данил Двоеглазов белән хушлашу, Благовещен, 2023 елДвоеглазовны сугышка 2022 елның октябрендә мобилизация белән алып китәләр. Ул Пенза ягында хәрби әзерлек үтә. Мотоукчы полкның ПТР взводында идарәле ракета операторы булып сугыша. 2023 елның 17 октябрендә һәлак була, ноябрь ахырында исә аны Благовещенда ирлиләр. Валентина Двоеглазова улы фотосурәте беләнАның әнисе Валентина Двоеглазова: ""Октябрьдә военкоматтан капка кактылар – улым үлгән диделәр. Аннан соңгы көннәр томан кебек кенә хәтердә. Ничек инде? Ни өчен нәкъ минем малай? Аңа бит нибары 26 тулган гына иде"", – дипсөйләде. Артур ИлмурзинАртур Илмурзинда Казанкадан. 1992 елның декабрендә туган. 2023 елның 8 октябрендә Русия Саклану министрлыгы белән контракт төзи, Украинага ибәрелә. 2025 елның 19 гыйнварында һәлак була. Аның ике баласы ятим калган. Артур Уфа политехникумын тәмамлаган, 2011–2012 елларда армиядә хезмәт иткән, ""Лукойл-Көнбатыш Себер""дә вахта ысулы белән эшләгән. Хәрби хезмәттә – десант-штурм дивизиясе күзләү батальонының махсус бүлекчәсе санитар-инструкторы, өлкән разведчик. Илмурзинны Мишкә авылында ирлиләр. Аны искә алып, укытучысы Алевтина Якупова чыгыш ясады. Чыгышы мари телендә булды. Артур Илмурзин белән хушлашу, Мишкә авылы, 2025 елТегермәнче район үзәге Минзәләдән – 32, Казаннан 259 чакрым ераклыкта урнашкан. Соңгы анисәпкә күрә, авылда йөздән артык кеше яши, күпчелеге – татарлар. Татар энциклопедиясенәкүрә, авыл гасырда барлыкка килгән, инкыйлабка кадәр ул Чүплек исеме белән дә мәгълүм. 1860 нчы елларга кадәр ирле халык типтәрләр дип саналган. Ул чорда алар игенчелек, терлекчелек, тегермән тоту, ялчылык белән шөгыльләнгән.1870 елда монда су тегермәне эшләгән. Авылның исеме дә шуңа нәкъ тегермән сүзеннән киткән. Типтәрләрдип гасыр урталарыннан башкорт якларына күчеп урнашкан татар, башкорт, мари, мордва, удмурт, чуаш катнаш социаль төркемен атыйлар; алардан Русия империясе чиген саклаучы атлы гаскәрләр төзелгән.1897 елгы анисәптә иң күп тиртәр Бөгелмә өязендә (43 568), Минзәлә өязендә (14 875) һәм Верхнеураль өязендә (13 276) теркәлгән.1920 елга кадәр авыл Уфа губернасы Минзәлә өязенең Поисев волостенә кергән. 1920 елдан – ТАССРда. Хәзер халык фермер хуалыкларында, ""Әнәк"" агрофирмасында эшли. Мәктәп 2016 елга кадәр булган, аннары ябылган. Авыл халкы гомер-гомергә йөздән күпкә артмаган: иң күбе 193 кеше булган, 2017 дә 102 кеше яшәгән.2024 елның 8 маенда авылда иңү көне уңаеннан митинг та узды. Ул ирле халыкның ""үзсалым"" ярдәмендә ыелган акчага төзелгән хәтер ташы янында үтте. Тегермәнче авылында иңү көне уңаеннан митингАйзат МифтаховХәтер ташында Икенче дөнья сугышына киткән авылдашлар исемнәре уелган. Бер якта – Әфган сугышы ветераны Рәзиф Гыйльфановхөрмәтенә, икенче якта – Украинадагы сугышта һәлак булган Айзат Мифтаховхөрмәтенә куелган ташлар. Айзатка 24 яшь була, ул 2023 елның 21 декабрендә һәлак.2025 елда иңү көне уңаеннан тагын митинг уза. ""Нурсания апа Хәертдинова догалар укый, Бөек Ватан сугышы һәм Айзат Мифтахов рухына багышлый. ""Ватан өчен башын салган батырларны онытырга хакыбыз юк"", – дип язып чыкты район газеты. Тегермәнче авылында митинг, 2025 елХәмид Ардаханов2025 елның 2 июнендә Украина сугышында Тегермәнчедән тагын бер егет –Хәмид Ардахановүлүе билгеле булды. Ул 1999 елның ноябрендә туган. Үлем датасы әйтелми. Мәхкәмә базасында Ардахановка 2024 елгы кредит бурычын түләтү эшекүренә. 2017 дә Минзәләдә өмәдә катнашуы, педагогик көллият студенты яки хезмәткәре булуы турындагыхәбәрбар. Русиянең 2022 елның 24 февралендә Украинага тулысынча басып кергәненнән бирле, Башкортстаннан ким дигәндә 6104, Татарстаннан ким дигәндә 5370 кеше һәлак. Башкортстан – Русия буенча да, Идел буе буенча да үлем саны буенча беренче, Татарстан – икенче. Язманың оригиналы: .Реалии Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Сугышның Татарстан белән Башкортстанда юкка чыга барган авыллар өчен ""бәһасе"": һәр егерме кешенең берсе – һәлак",0,analytics,Сугыш,6437,https://www.azatliq.org/a/33454714.html,2025-06-26T05:31:12+00:00
"Эмиль КурбединовМөрәәгатьне имзалаган Русия төбәкләре адвокат пулатлары вәкилләре арасында Татарстаннан Рамил Әхмәтгалиев, Ирина Хрунова, Раушания Камалова, Мәскәүдән Илнур Шәрәпов, Марат Сәгыйтов та бар. Аннексияләнгән Кырымнан аларга Эдем Смедляев та кушылган. ""Административ хокук бозулар кодексының 2014 елда гамәлгә кергән, Курбединовны тоткарлауөчен кулланылган 20.3 маддәсен Русия хакимиятләре киңкүләм рәвештә сәяси максатларда кулланып килә. Кырымда кеше хокукларын яклаучы оешмалар, күзәтү комиссияләре юк, бәйсез мониторинг миссияләренең Кырымга керү мөмкинлекләре бик чикләнгән. Мәхкәмә системы Кырымда формаль дәрәәгә төшерелгән, алар кануннарның гади нормаларыны үтәми. Бармак белән генә санаулы курыкмаган адвокатлар тоташ хокуксызлык алдында соңгы мөмкинлек булып тора. Алар журналистларны, активистларны, гади кешеләрне, бер нигезсез ""диверсант"", ""экстремист"" дип тамгаланганнарны яклыйлар. Эмиль Курбединов журналист Николай Семенаны, мәлес әгъзалары Ахтем Чийгозны, Илми Умеровны һәм башкаларны яклый"", диелә 43 адвокат имзалаган мөрәәгатьтә. Имзалар ыю дәвам итә. Акъяр (Севастополь) адвокатлар пулатының үз адвокатын эзәрлекләүне ""канунлы"" дип атавына гаәпләнү дә белдерелә бу мөрәәгатьтә. Тимур ПулатовМәскәүдә яшәүче язучы Тимур Пулатов исә Русия Югары мәхкәмәсе рәисе Вячеслав Лебедевка юллаган хатында, өч ел узуга карамастан, Кырым шулай да Русиянең барлык ватандашлар өчен кануннар бертигез үтәлә торган тирәлегенә кермәде. Юстиция хезмәткәрләре адвокатура төшенчәсенең үзен дискредитацияләргә тырыша. Бакчасарайда үз өендә тоткарланган Сейран Салиевны тентүгә килүчеләр турында тавыш көчәйткечтән тирә якка хәбәр иткәне өчен тоткарлауларын белдерә язучы. Сөргенлекне үз башларыннан уздырган чеченнар, калмыклар, Холокост кичергән яһүдләрдә курку, шомлану синдромы барлыкка килде. Мондый синдромны мин кырымтатарларда да күзәтәм. Кулга алынган Салиевның хокуклары бозылмасын дип Бакчасарайга ашыккан адвокат Курбединовны тоткарлау исә үз эшчәнлеге өчен тоткарлау булды"", дип яза Пулатов. ""Бу дистә еллар буе Украина юрисдикциясендә яшәгән Кырымдагы башка кешеләр өчен куркыныч прецедент. Бу һәм башка фактларга Русия Югары мәхкәмәсе тиешле бәя бирәчәгенә өмет итәм"", ди язучы.26 гыйнварда Бакчасарайда кырымтатарларның йортларында тентүләр башланды. Мәскәүдән билгеләнгән хакимият Хизб ут-Тәхрир оешмасында катнашуда шикләнелүчеләрне тоткарлау эше баруын белдерде. Шикләнелүче Салиевны якларга баручы адвокат Эмил Курбединовның машинасын туктатып адвокатны Акмәчеткә алып китеп мәхкәмә карары белән 10 көнгә ябып куйдылар, өендә, эш урынында тентүләр узды, компьютерлар алып кителде. Эмиль Курбединовны тентергә килүчеләр10 көн дәвамында аның компьютерларында нәрсәдер табып аны иректән тагын бер мөддәткә мәхрүм итүләре мөмкин дигән куркыныч бар. Икенче яктан ФСБ Курбединовтан каһарман ясаудан баш тартыр дигән фикер белдерелә. Аны яклап төрле оешмалар, активистлар төрле илләрдә инде тыныч урам чаралары үткәрә башлады. халыкара хокук яклау оешмасы да бу тоткарлауларныхөкем итеп чыкты.","Адвокатлар, язучылар тоткарланган Эмиль Курбединовка теләктәшлек белдерә",0,analytics,Ҡырым,3016,https://www.azatliq.org/a/28275060.html,2017-02-02T11:45:51+00:00
"Сауҙа буйынса үҙ эшен уңышлы ғына алып барған Сулпанға тауар, башҡа кәрәк-яраҡ ташыу өсөн шофер кәрәк булды. Бер танышының тәҡдиме буйынса ул үҙенә эшкә ауылдан яңы килгән 26 йәшлек мөләйем йөҙлө, таҙа буй-һынлы Илфатты алды. Ауылда эшкә өйрәнеп үҫкән, эсмәгән-тартмаған, уңған егет ҡыҫҡа ғына арала, башҡарған эштәренә яуаплы ҡарап, Сулпандың абруйын яулап алды. Сулпан уның хеҙмәтен баһалап, яҡшы ғына эш хаҡы ла билдәләне. Йәшәгән ауылы ҡаланан алыҫ булмағанлыҡтан, Илфатҡа эш машинаһында өйөнә йоҡларға ҡайтып йөрөүе лә уңай ине. Ял көндәренән тыш башҡа көндәрҙә уларҙың ваҡыты бергә үтте. Һөйләшеп һүҙҙәре бөтмәне. Сулпан егеттең ата-әсәһе, киләсәккә пландары тураһында һорашты. Илфат та 38 йәшлек зифа буйлы, тырыш Сулпанға апайға ҡараған һымаҡ яҡын итеп, серен асып, кәңәшләште. Илфаттың, шөкөр, ата-әсәһе иҫән-һау, ауылда матур итеп донъя көтәләр. Мал тоталар, баҡса үҫтерәләр. Егет йәшермәне, һөйгән ҡыҙы Гөлйемеш хаҡында ла әйтте. Ҡыҙының киләһе йыл уҡыуын бөтөргәс, көҙгә туй яһарға йыйыныуҙары хаҡында ла белгертте. Сулпан да үҙ тормошо тураһында асылды. Ете йыл элек тол ҡалған Сулпан ауыр булһа ла ире менән башлаған эште ташламаны, тырышып-тырмашып эшләне. Ял тимәй, көнө-төнө эштә булды. Ярай, улы Рәмис үҫеп, әкренләп ҡул аҫтына инеп бара. Шундай болғансыҡ заманда ҡатын кешегә бер терәкһеҙ йәшәү ауырыраҡ шул. Бүреләр араһында бүреләрсә йәшәй белергә лә кәрәк бит. Әҙ генә мах бирһәң, ашарға әҙер торғандар бар. Ир-егеттәр иғтибарынан мәхрүм булмаған Сулпан быға ҡәҙәр күңеленә хуш килгәнен осратманы, бер ир менән дә бәйләнмәне. Ҡыйын булһа ла, донъя йөгөн яңғыҙы тартты. Тора-бара Сулпан менән Илфат араһындағы дуҫлыҡ мөнәсәбәте икенсе боролош ала башланы. Ҙур ғына йәш айырмаһына ҡарамай, улар бер-береһенә яҡынлашты, эҫенеште. Мөхәббәт наҙына һыуһаған ҡатын йәш егет ҡосағында уянғанын һиҙмәй ҙә ҡалды. Икеһе лә тәбиғәт хистәренә буйһоноп, шулай йәшәй бирҙеләр. Илфат та ауылына ҡайтмай, Сулпан янында ҡуна ҡала башланы. Егеттең ҡыҙы барлығы тураһында ла һүҙ ҡуҙғатылманы. Йәш айырмаһы ла ҡаралманы. Шулай йәшерен-батырын, кеше күҙенән ҡурҡып, бер йылға ҡәҙәр осраштылар. Бер-береһенә бер ниндәй вәғәҙә бирешмәнеләр. Ауылына ҡайтһа ла, Илфат Сулпанды һағынып, тиҙерәк уның янына сапты. Ләкин бер көндө 40 йәшкә етеп килгән Сулпан ауырға ҡалды. Башта ни уйларға ла белмәгән ҡатын, тәүҙә врачҡа күренеп, хәлгә асыҡлыҡ индерҙе. Ҡыҙ бала. Ҡырҡ йәштә бала табыу Сулпандың планына инмәһә лә, уны төшөртөү тураһында уйлап та бирмәне. Илфат йәш егет, бөгөн булмаһа, иртәгә китер. Ҡарт көнөндә яңғыҙ ҡалмаҫ. Ә бында уның ҡыҙы үҫер. Хоҙай юҡҡа ғына бирмәгән бит был баланы. Шулай уйланы Сулпан. Ауырға ҡалыуы тураһында ул Илфатҡа бер ни ҙә әйтмәне. Бала менән үҙенә бәйләргә тырыша, тип уйлар тине. Үҫтерер, Алла бирһә. Ҙур байлығы булмаһа ла, көсө етер. ""Әле мин ғүмер йәйемдә генә, көҙҙәремә йыраҡ. Бәпесем. Ғүмер йәйемдең көтмәгәндә атҡан сәскәһе һин. "" Бер кисте Илфат Сулпанға: ""Ауылға ҡайтып килергә кәрәк, эш бар"", - тип ҡайтып китте. Төн йоҡламаны Сулпан. Бына, бөттө бәхетең, Илфат һөйгән ҡыҙы янына ҡайтып китте, туйға әҙерләнәләрҙер. Ә һин, ҡарт ҡатын, ниҙер көткән булаһың, тип әсенде. Тыуасаҡ балаһын яңғыҙы үҫтереү уны ҡурҡытмай ине. Һөйөү күктәрҙә осороп йөрөттө-йөрөттө лә, хәҙер бына ергә төшөрҙө. Ана, улы Рәмисе лә ярҙамлашыр. Әҙме-күпме йыйған запасы ла етерлек. Улы менән бергә эшләгәс, эше туҡтамаҫ. Ул бары тик Илфатҡа эйәләшкән генә. Нисек уны оноторға икән? Шулай уйлай-уйлай ул йоҡоға китте. Зың-зың. ишектә ҡыңғырау зыңланы. Шул арала төшөндә бәләкәй ҡыҙын да күрә һалды. Ана бит ул бәләкәс устары менән уға ҡағыла. Зың-зың. Сулпан ишек ҡыңғырауын төшө менән бутап, уяна алмай байтаҡ ҡына ятты. Ишекте кемдер шаҡ-шоҡ ҡаға башлағас ҡына ишектең асҡысын борҙо. Унда ҡосаҡ тултырып сәскәләр тотҡан, борсолоуы йөҙөнә сыҡҡан Илфат баҫып тора ине. Инде уны өйөндә күрергә өмөтө һүнгән Сулпан күҙҙәрен егеткә төбәп, өнһөҙ ҡалды. - Эх, һин! Шулай яраймы һуң? Ниңә миңә әйтмәйһең тыуасаҡ ҡыҙыбыҙ хаҡында? - тип Илфат йомшаҡ ҡына тауышы менән шелтәләп алды. - Һинеке генә түгел, минеке лә бит ул. - Ҡайҙан белдең? - Ана бит, ҡағыҙҙарың өҫтәлдә ята. Йәшерергә бигерәк оҫта һин, - тип көлөмһөрәне Илфат. Араларында тынлыҡ урынлашты. Сулпандың Илфаттың туйы тураһында һүҙ ҡуҙғатаһы килмәне. Уның уйҙарын һиҙгәндәй: - Туй булмаясаҡ, - тине ул. - Гөлйемеш менән ҡайтып аңлаштым. Ике ҡатын-ҡыҙҙы алдап йөрөй алмайым. Һинең менән мөхәббәт күленә сумғас та ул күңелемдән сыҡты. Ышанһаң – ышан. Миңә һинән башҡа бер кем дә кәрәкмәй. Яратам һине, Сулпан! Күптән аңлашырға кәрәк булған да бит. Ҡурҡтым. Байлығыма, аҡсама ҡыҙыға тип уйлар, тинем. Миңә һиндәге ошо байлыҡ та етә, - тип Илфат Сулпандың бәпәйле билен ҡосаҡлап алды. Сулпан, өмөт ҡатыш бәхет менән тулған дымлы ҡарашын Илфатҡа төбәп, бармаҡтары менән уның сәсен туҙратып: Атай бит һин. - тип балконға йүнәлде. Илфат уның артынан эйәрҙе. Ә унда шундай матурлыҡ! .. Тышта йәй уртаһы ғына. Буласаҡ атай менән әсәй, бер-береһенә һыйынышып, зәңгәр офоҡҡа төбәлде. Физәлиә Дәүләтгәрәева.",Йәй уртаһы сәскәһе (хикәйә),0,analytics,Хикәйә,4961,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-12-08/y-y-urta-y-s-sk-e-hik-y-3557875,2023-12-08T15:28:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТатар мәгърифәтче галиме яшәгән бу йорт  гасырның икенче яртысында төзелгән. Казанда татар халкының мәгърифәтче галиме, язучы Каюм Насыйрияшәгән агач йортны төзекләндерәчәкләр. Париж Коммунасы урамындагы бу йортта хәзер аның музее урнашкан. Бинаны саклап калу проектын ""Татинвестгражданпроект"" оешмасы әзерләгән һәм аны Татарстанның мәдәни мирас объектларын саклау комитеты сайтында чыгарганнар, дип хәбәр итә""Бизнес "". Каюм Насыйри яшәгән агач йорт гасырның икенче яртысында төзелгән. Башта ул Галиев мәчете мөәзине М. Хөсәеновныкы булган. Хәзерге вакытта бина Татарстан милке булып тора һәм аның белән республиканың Милли музее идарә итә. Йортның беренче катында мемориал бүлмә, күргәзмәләр залы, вестибюль, чишенү бүлмәсе, сувенирлар сата торган урын һәм касса, бәдрәф урнышкан. Икенче катта - экспозиция-күргәзмә залы, фойе, мөдир бүлмәсе, хезмәткәрләрнең бүлмәләре. Төзекләндергән чакта йортны үзгәртү ниятләнми. Хәзерге вакытта аның диварлары каза хәлендә дип бәяләнә. Агач корылмаларны ныгытырга, идәннәрне, су агызу торбаларын алыштырырга тәкъдим ителә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казанда Каюм Насыйри музеен төзекләндерәчәкләр,1,news,Яңылыҡтар,1220,https://www.azatliq.org/a/kazanda-kayum-nasiyri-muzeen-tozeklanderachaklar---divarlari-kaza-halenda-/33093886.html,2024-08-27T09:22:10+03:00
"Иллюстратив фотофикерләр""Медуза"" һәм ""Медиазона"" журналистлары тикшеренүче Дмитрий Кобакбелән берлектә Русия гаскәре югалтуларын исәпләгән. Исәпләүләрнең югары төгәллек белән, 2022 ел ахырыннан бирле башкарылуы әйтелә. Тикшеренүдәнкүренгәнчә, Украинага каршы башлаган сугышның 15 аенда – 27 майга кадәр Русиянең 47 меңләп хәрбие һәлак булган. Тикшеренү авторлары исәпләүләрен башкарганда русияләрнең үлгән туганнарына ачкан Милек эшләре реестрына һәм Росстат биргән мәгълүматларга таяна. Бу – 10 ел буе барган Әфган сугышындагы югалтулардан өч тапкыр, еллардагы беренче Чечня сугышында Русия гаскәре югалтуларыннан тугыз тапкыр күбрәк, диелә. Авыр яраланучылар, хәбәрсез югалучылар һәм әсирлеккә төшкән русияләр турында мәгълүмат аз. Әмма авыр яралары аркасында хәрби хезмәттән ибәрелгән хәрбиләрне исәпкә алганда, Русия югалтулары кимендә 125 мең кеше булырга мөмкин, ди тикшеренү авторлары. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Тикшеренү: Украинага һөүм иткән көненнән бирле Русиянең 47 меңләп хәрбие һәлак булган,1,news,Яңылыҡтар,990,https://www.azatliq.org/a/32496491.html,2023-07-10T08:41:43+00:00
"Канал ошонда: Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Макс каналына ҡушыл!,0,analytics,G zitebe du yby,440,https://yanshishma.com/articles/g-zitebe-du-yby-/2025-12-02/maks-kanalyna-ushyl-4489770,2025-12-02T11:05:50+05:00
"«Армия мәҙәниәте көндәре «Китап Байрамы» ваҡиғаларының дауамы буласаҡ, – ти Ольга Фаллер, Рәсәй Оборона министрлығы Мәҙәниәт департаментының мәҙәни программалар бүлеге начальнигы. Армия мәҙәниәте көндәре Башҡортостанда 22–27 августа үтәсәк. Китап БайрамыАманат Журналы",Башҡортостанда Армия мәҙәниәте көндәре буласаҡ,1,news,Яңылыҡтар,268,https://amanat.su/news/novosti/2025-05-31/bash-ortostanda-armiya-m-ni-te-k-nd-re-bulasa-4258323,2025-05-31T15:34:00+00:00
"Абдурешит Джеппаров16 март Кырымның Карасубазар (Белогорски) районында Мәскәүдән билгеләнгән мәхкәмә ""Кеше хокуклары Кырым төркеме"" координаторы Абдурешит Джеппаровны 15 тәүлеккә сак астына алу карары чыгарды һәм ул сак астына алынды. Аны 2019 елның августында интернетта ""наци символикасын актив демонстрацияләүче"" биш минутлык видео чыгаруда гаепләделәр. Адвокат Эмине Авамилевасүзләренчә, Джеппаров мәхкәмәдә ул интернет сәхифәсенең чыннан да үзенеке булуын һәм анда ул видеоны урнаштырганын, ләкин аның пропаганда түгел, ә аңлату булганын әйткән һәм ""максаты — наци символикасын күрсәтү түгел иде"", дигәнАвамилева Джеппаровны кулга алу карарын шикаять итәчәген белдерде.16 март иртәсендә куәт структуралары хезмәткәрләре Абдешит Джеппаров йортында тентү уздырган. Аның бертуганнары Мөхәммәт Али Джеппаровһәм Февзи Якубовта тоткарланган, аларның кайда булганнары әлегә билгеле түгел. Русия Кырымны аннексияләгәннән соң 2014 елның 27 сентябрендә Карасубазарда Абдурешит Джеппаровның улы Ислям Джеппаровны (ул чакта 18 яшь) һәм аның туганнан туганы Джевдет Ислямовны (ул чакта 23 яшь) көндез униформадагы кешеләр урлаган иде. Әлегә кадәр алар хакында бер хәбәр дә юк. Русия Кырымны 2014 елда канунсыз референдум нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Тавыш бирү Украина кануннарына каршы килеп һәм Кырымны Русия хәрбиләре үз кулына алгач уздырылды. Киев һәм Көнбатыш илләре моны халыкара хокук нормаларын бозу дип саный. Мәскәү Кырымны Русиягә кушуны ""тарихи гаделлекне торгызу"" дип атый. Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Кырымда хокук яклаучы Абдурешит Джеппаров сак астына алынды,1,news,Яңылыҡтар,1583,https://www.azatliq.org/a/31757776.html,2022-03-17T12:18:37+00:00
"ирләр кешеләргә рәсми аерылмавы, аларны ниндидер төзелеш компаниясе арендага алуы һәм ул монда ниндидер төзелеш алып барачагы билгеле. Ун ел дәвамында монда кырымтатарлар инде йортлар да төзеп өлгерделәр. Шуларны 10 октябрьдә имерә башлаганнар. Монда 2008 елдан башлап даими яшәгән Сания апа булган вакыйганы сөйләде. имерелгән йөрт нигезеИртән мин эшкә жыенганда чыгып карасам, йортыбыз тирәсендә тракторлар, милиция ыелды. Мин кешеләребезгә шалтыратып өлгергәнче, алар безнең базны (сарайны) сүтүне таләп иттеләр. Без сүтмәячәгебезне әйттек, анда газ балоннары бар дидек. Тагын бер күршебез, Валентина Ивановна килеп шундый истерика ясады шуннан алар китеп бардылар. Алар күршедә булган йорт нигезен имерделәр, тагын бер төзелешне имерделәр, бульдозер һәм экскаватор белән Айше исемле күршебезнең төзелеп яткан йортын боздылар. Монда алар белән милиция йөрде, ә тагын читтәрәк ОМОН бар иде. Мин монда инде 7 елдан бирле, кызым, оныгым белән яшим, - диде Сания апа Талят әфәнде йортына имерелү яныйМонда инде йортын төзеп бетергән Талят әфәндене дә төзегән йортын сүтүне таләп итәләр. Талят әфәнде сөйли: Бүген алар бәяләүче китереп йортым күпме торганын өйрәнәчәкләр. Мине төзегән йортымны имерергә өндиләр. Минем гаиләмдә 7 кеше. Алар миңа ике катлы бина өчен 1 млн. 59 мең рубль тәкъдим итәләр, тик кит моннан диләр. Монда бер ташның бәясе 7 рубль булгач, мин моңа ничек риза булыйм? Өч йортны инде юк иттеләр, тагын бер йортны хуасы үзе имерә башлады, шулай итеп моннан инде 5 кеше китте. Мин 10 ел инде мондагы халык белән, мине мәбүр итәләр, повесткалар биреп мәхкәмәгә чакыралар. Мин инде яшь кеше түгел, яшем 70 кә якын, ул повесткаларны алганда кан басымым 200 гә күтәрәлеп китә, хәлем начарая. Нишлим мин? имерелгән йөрт нигезеБилгеле булганча, бу урында йортларны төзи барган кешеләр вице-премьер Руслан Бальбекка да мөрәәгать иткәннәр, ләкин ул да бу мәсьәләдә ярдәм итмәгән, бу ирнең хуасы бар дигән рәвештә авап биргән. Шуны да әйтергә кирәк, бу ирләр әле Украина заманында ук Украина авыл хужалыгы академиясе карамагыннан алынып, сөргенгә дучар булганнарга йорт төзү өчен биреләчәк дип каралган иде. Принципта мәсьәлә шулай хәл ителергә тиеш иде. Шуның өчен кешеләр бу буш ирдә үзләре әкрен-әкрен йортлар төзи башлаганнар. Ләкин академия бу ирләрдән сөргенгә дучар булганнарның файдасына ваз кичсә дә, алар шулай да кешеләргә аерылмады, Украина заманында да, Русия заманында да. имерелгән йөрт нигезеБу ирләргә төрле хужалар гел табылып торды. Вакыт узгач хакимиятләрнең бу ирләрне кешеләргә түгел, ә ширкәтләргә аерганы мәгълүм булды. Моңа Метро, Эпицентр кебек зур һәм бай сәүдә үзәкләре дәгъва иткәннәр иде. Алардан кешеләр ничек тә булса котылган иде Украина заманында. Бу урынга хәзер ниндидер ""Столичный"" төзелеш оешмасы керергә омтыла. Бу оешма төрле ысулларны куллана башлаган. Инде төзелеп беткән йортларның хуаларына акча вәгъдә итеп, йортларны сүтәргә мәбүр итә, вакытлы йә кечкенә йортларны бульдозерлар китереп имерә. 8 майда мондый имерү булган иде. Бу ирләрдә кырымтатарлар килеп урнашкач, монда славяннар да килеп ир алалар, төзелеш башлыйлар. Аларның йортларын имерүләре, бер кешегә инфаркт булганы хакында хәбәрләр бар. Шуны да әйтергә кирәк, мондый вазгыятьтә элекеге елларда Мәлес даими кешеләрне яклап чыга иде, шуның өчен дә булса кирәк, бу төзелешләргә беркем тимәде. Хәзер исә вазгыять бөтенләй икенче. Йортлар төзелгән урында мәчет тораТагын бер факт. Бу йортлар төзелгән урында инде мәчет тора. Бу мәчетне яндырган заманнар да булды, ләкин ул төзәкләндерелде. Бу мәчетне хәзер нишләячәкләр икән бу ирләрнең яңа хуалары? Тантанадан тантанага йөргән Кырым мөфтие бу мәчетне якларга әзерме юкмы? Йә янә мәдрәсәләрне, мәчетләрне тентегәндә, мөселманнарны гаепсез тоткарлаганда күрмәмешкә сабышып дәшмичә утырачакмы? Йортларын төзегән кешеләргә ярдәм итәчәк көч Кырымда юк сыман. Димәк, бик мактаулы Мәскәүнең репрессиягә дучар булган Кырым халыкларының реабилитациясе хакында фәрманы да ир һәм башка мәсьәләләрдә бер тиенлек булып чыга, ә бәлки ул башыннан шулай уйлангандыр да? имереләсе йөртка эленгән шигар",Акмәчеттә кырымтатарларның йортларын имерәләр,0,analytics,Ҡырым,4047,https://www.azatliq.org/a/27302367.html,2015-10-12T15:31:31+00:00
"— Ранее для получения положенных льгот и выплат гражданам необходимо было собирать целый пакет документов. Теперь же, обладая статусом «малоимущего», нет необходимости в предоставлении кипы документов. Более того, данная услуга стала доступна в онлайн-режиме, — подчеркнул министр цифрового развития государственного управления Республики Башкортостан Геннадий Разумикин. Услуга доступна по ссылке. Заполнить заявление легко: сначала вы отвечаете на вопросы о своей ситуации, затем выбираете способ получения и переходите к заявлению. Услуга будет предоставлена в течение 30 рабочих дней, а уведомление о готовности поступит в ваш личный кабинет на портале госуслуг.",В Госуслугах доступно получение статуса малоимущего для граждан Башкортостана,1,news,Яңылыҡтар,666,https://uchbash.com/news/novosti/2025-06-16/v-gosuslugah-dostupno-poluchenie-statusa-maloimuschego-dlya-grazhdan-bashkortostana-4278086,2025-06-16T18:06:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырШулай ук полиция бүлегендә булган вакытта активистны прокуратурага тагын бер кисәтү тапшыру өчен чакырганнар. Чаллыдагы экстремизмга каршы көрәш үзәгендә полиция ""Азатлык"" татар яшьләре берлеге активисты Рәфыйк Кәримуллинга Хәтер көне алдыннан кисәтү тапшырган. Бу хакта берлекнең -каналындахәбәр ителә. Шулай ук полиция бүлегендә булган вакытта активистны прокуратурага тагын бер кисәтү тапшыру өчен чакырганнар. Нинди кисәтү булуы әлегә хәбәр ителмәде, Кәримуллинның прокуратурага китүе әйтелә. ""Азатлык"" татар яшьләре берлеге 15 октябрь көнне матәм митингы форматында Хәтер көнен үткәрергәниятләгән иде. Хәтер көне урыны итеп Камал театры мәйданын, Тинчурин паркы бакчасын сорадылар. Әмма хакимиятләр моңа рөхсәт бирмәде. ""Без моның белән әлбәттә килешмибез, хакимиятнең Хәтер көнен үткәрүгә киртә кую – канунсыз, дип саныйбыз"", дип белдергән иде берлек вәкилләре. Хәтер көне — 1552 елда Казанны Явыз Ивангаскәреннән саклап һәлак булганнарны искә алу чарасы. Татарстан хакимиятләре 30 ел дәвамында милли хәрәкәт тарафыннан митинг рәвешендә оештырылып килгән Хәтер көнен үткәрергә соңгы тапкыр рөхсәтне 2021 елда биргән булып чыкты. 2021 елда милли хәрәкәт һәм Хәтер көнен оештырган Татар итимагый үзәге (ТИҮ) зур басымга дучар булды. Башта Казан хакимияте аны оештырыргарөхсәт бирмәде, соңрак әмәгатьчелек ризасызлыгыннан соң Тинчурин паркында ыелырга мөмкинлек туды. Аңа кадәр татар зыялылары Хәтер көненрәсмиләштерүне сорап Миңнехановка мөрәәгать иткән иде. Хәтта депутат, язучы Ркаил Зәйдулла Татарстан парламенты утырышында Хәтер көненрәсмиләштерү мәсьәләсен күтәрепчыгыш ясады. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","""Азатлык"" татар яшьләре берлеге активистына Хәтер көне алдыннан кисәтү тапшырганнар",1,news,Яңылыҡтар,1744,https://www.azatliq.org/a/azatlik-tatar-yashlare-berlege-aktivistina-hater-kone-aldinnan-kisatu-tapshirgannar/33153739.html,2024-10-10T14:40:14+03:00
"Владимир Владимирович сығышы менән Ленинград ҡалаһынан. 1999 йылда ил хөкүмәте Премьер-министры вазифаһын башҡарыусы итеп тәғәйенләнә, 2000 йылдың 7 майында ил башлығы булып һайлана. Владимир Путин иң оҙаҡ эшләгән сәйәсмәндәрҙән һанала. Ил Президентына иҫәнлек-һаулыҡ, ауыр эшендә еңеллектәр теләйбеҙ!",Бөгөн Рәсәй Президенты В. В. Путиндың тыуған көнө,1,news,Яңылыҡтар,301,https://uchbash.com/news/novosti/2024-10-07/b-g-n-r-s-y-prezidenty-v-v-putindy-tyu-an-k-n-3958474,2024-10-07T15:06:00+00:00
"Татарстан мөфтие вазифасына әлегә расланган өч рәсми намзәт: Камил Сәмигуллин, Харис Салиханов, Фәрит Салман",Мөфти вазифасына тагын дәгъва итүчеләр булырмы?,0,analytics,Дин,108,https://www.azatliq.org/a/24935290.html,2013-03-21T19:40:43+00:00
"Мессенджерҙарҙың береһендә уға «Видео ҡара. » тигән текст менән хәбәр килә. Ир инеп ҡарамаҡсы була, әммә бер нәмә лә асылмай. Ләкин оҙаҡламай уның картаһынан 77 мең һумдан ашыу сумма аҡса юғала. Был факт буйынса «Урлашыу» статьяһы буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылған, тип хәбәр иттеләр БР буйынса Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәтенән. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",77 меңлек видео ҡараған,1,news,Яңылыҡтар,516,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-18/77-me-lek-video-ara-an-4540963,2026-01-18T16:00:00+00:00
"Аделина Миңлебаева. Ҡасим Дәүләткилдиев исемендәге Республика һынлы сәнғәт гимназия-интернатының 8 ""А"" синыфы уҡыусыһы.",Тоғро дуҫым менән,0,analytics,Конкурстар,119,https://amanat.su/articles/konkurstar/2024-09-09/to-ro-du-ym-men-n-3921416,2024-09-09T10:21:00+00:00
"фикерләрУкраинаның коррупцияне булдырмау дәүләт агентлыгы АКШның Русиядә эшкуарлык алып баручы ширкәтен ""сугыш иганәчеләре"" исемлегенә керткән. Сүз утка чыдамлы эшләнмәләр итештерүче турында бара. Бу хакта агентлыкның -каналындахәбәр ителә. Русиядә ""Аллайд минерал продактс рус"" буларак эшли. Ул Татарстанның ""Алабуга"" икътисади зонасында теркәлгән. Украина агентлыгы мәгълүматынча, 2022 елда ширкәт Русия бюджетына 772 мең доллар салым түләгән. 2022 елның апреленнән ширкәт Русиягә 3,5 миллион долларлык продукция керткән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Украина АКШның Татарстандагы ширкәтен ""сугыш иганәчеләре"" исемлегенә керткән",1,news,Яңылыҡтар,621,https://www.azatliq.org/a/32815134.html,2024-02-12T06:40:29+00:00
"Гүзәл Сәғитова   хәрби хеҙмәткә тиклем Иглин районы Рәсмәкәй ауылында фельдшер-акушерлыҡ пункты мөдире була. 2024 йылдың октябрендә РФ Оборона министрлығы менән  килешеү төҙөй  һәм Көньяҡ хәрби округында мотоуҡыслар батальонында Шумахер  позывнойы менән  хеҙмәт итә башлай. «Шумахер» медицина ярҙамы күрһәтеп кенә ҡалмай, хәрбиҙәрҙе тактик медицина серҙәренә лә өйрәтә.  Үҙенә ышанып тапшырылған автомобиль руле артында яралы хәрбиҙәрҙе консультацияға, госпиталгә һәм медицина тикшереүе үткәреүгә йөрөтә. «Ата-әсәйҙәргә  әйтеп тормай килешеү төҙөнөм.  Ҡыҙым аңланы һәм ярҙам итте – минең ситтә тороп ҡала алмауымды белде.   Иң ауыры яралыларҙы күреү булды, әммә еңеүгә ышаныс  һәм беҙҙең унда кәрәклегебеҙҙе аңлау ярҙам итте.   Йәл, йәш арҡаһында килешеүҙе туҡтатырға тура килде, дауам итергә теләк бар ине – ти Гүзәл Сәғитова. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Башҡортостан табибы хәрби хәрәкәт ветераны статусын алды,1,news,Яңылыҡтар,1005,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-20/bash-ortostan-tabiby-h-rbi-h-r-k-t-veterany-statusyn-aldy-4587140,2026-02-20T16:00:00+00:00
"Мансур әләлетдинфикерләрКазанның ""Мәрани"" мәчетенең имам-хатыйбы эшеннән алынган Мансур әлалетдинов алга таба Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллинның урынбасары булып хезмәт итәчәк. Бу хакта ""Бизнес Онлайн"" үз чыганакларына сылтаныпхәбәр итә. Ул Русиянең Украинага каршы сугышында катнашучыларга һәм аларның гаилә әгъзаларына ярдәм итү өчен авап бирәчәк. Аның Галиев мәчете янындагы мөфтият бинасында үз бүлмәсе дә булачак, дип хәбәр ителә. Бүгенге көндә Камил Сәмигуллинның дүрт урынбасары бар. Бу — беренче урынбасар Илфар Хәсәнов, мөхтәсибләр белән эшләү өчен аваплы Равил Зөфәров, мәгълүмати сәясәтне алып баручы Ришат Хәмидуллинһәм мәгариф өчен аваплы Рәфыйк Мөхәммәтшин. Мансур әлалетдинов бишенче урынбасар булачак. Медиа язуынча, әлалетдинов Русиянең Украинага каршы сугышын хуплап чыккан һәм 2022 елдан бирле сугыш өчен кирәк-яраклар әзерләүне оештырган. Шулай ук алга таба аның әмигъ мәчете белән итәкчелек итү ихтималы турында да әйтәләр.12 сентябрьдә 64 яшьлек Мансур әләлетдиновның ""Мәрани"" мәчетендә имам-хатыйб вазифасыннан китүебилгеле булды. Ул гыйбадәтханәдә 29 ел хезмәт итте. Бу карар артында Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановторуы ихтимал, диелде. Мансур әләлетдиновны эштән алу карары 29 августта Рөстәм Миңнеханов һәм Миңтимер Шәймиев итәкчелегендә делегациянең ""Мәрани"" мәчетен төзекләндерүдән соң карарга килгәннән соң туган булуы ихтимал, итәкчелек гыйбадәтханәдә башкарылган эштән канәгать калмаган, дип яза медиа. Бу очрашуда Рөстәм Миңнеханов әләлетдиновка карата ""алыштыргысыз кешеләр юк"" дип шелтә дә белдергән, янәсе. Татарстан мөфтияте һәм мөфти Камил Сәмигуллин Русиянең Украинага каршы сугышыхуплады. Мобилизация башлангач, мөфтият сугышта катнашуны рөхсәт итүче фәтва дачыгарды. Диния нәзарәтенең ""Зәкәт фонды"" тарафыннан даими төстә һуманитар һәм акчалатаярдәм ыя. Мөфти Камил Сәмигуллин Русия баскынлыгындагы Украина шәһәрләренәсәфәрләр кыла. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Медиа: ""Мәрани"" мәчетеннән алынган имам Мансур әлалетдинов Татарстан мөфтие урынбасары булачак",1,news,Яңылыҡтар,1980,https://www.azatliq.org/a/33127716.html,2024-09-20T10:28:19+00:00
"Архив фотосыфикерләрСаха (Якутия) халкы Конгрессы Русия Федерациясенең халыклары телләре турындагы яңа канун өлегесенә каршымөрәәгатькабул итте. Канун өлгесе нигезендә урыс теле илнең барлык ватандашлары өчен ""туган тел"" дип аталырга мөмкин. Конгресс вәкилләре бу карар милли үзбилгеләнү хокукларын боза һәм илдәге сәяси вазгыятьне катлауландыра ала, дип белдерә. Мөрәәгать авторлары Русия президенты Владимир Путинның Яңа ел алдыннан биргәнкүрсәтмәләретурында искә төшерә. Аның нигезендә Русия хөкүмәте ""Русия Федерациясе халыклары телләре турында"" канун өлгесен әзерли диелә. — Яңа канун өлгесенең төп принцибы булып, Русиянең һәр ватандашының — урысмы ул, татармы, лезгинмы, сахамы — урыс телен туган теле итеп танырга тиешлеге тора, — дип аңлата канун өлгесен өйрәнгән Саха Конгрессы вәкилләре. Ачык хатта Русия халыкларына урыс телен туган тел итеп көчләп тагучы яңа канун кабул ителүе Русиянең федератив нигезләренә зыян китерәчәге, милли төбәкләрдә тискәре реакция тудырачагы һәм ""илдә болай да катлаулы булган сәяси вазгыятьне"" тагын да тотрыксызландыра алачагы әйтелә. — Ни өчен хакимиятебез барлык ватандашларны урыс телен туган тел дип танырга канун нигезендә мәбүр итү вакыты итте дип хәл итте? — дигән сорау бирә хат авторлары. Үз белдерүендә Саха Конгрессы итимагый оешма итәкчеләре, фәнни һәм педагогик берләшмәләр, милли-мәдәни автономияләр, милли конгресслар, актив ватандашларга мөрәәгать итә һәм аларны бу канун өлгесенә каршы чыгарга өнди. Алар бу хакта фикерләрне һәм тәкъдимнәрне Русия фән һәм югары белем министрлыгына һәм Дәүләт думасына ибәрергә чакыра. Русиядә",Саха Конгрессы урыс телен барлык халыклар өчен туган тел дип атауга каршы чыгарга өнди,1,news,Яңылыҡтар,1586,https://www.azatliq.org/a/33360747.html,2025-03-26T12:23:58+00:00
"Икенсе ишекте шаҡымай ғына асһам, күҙҙәрем аҡайҙы: аҡ халаттағы ир кеше, бер ҡатынды бейек креслоға ултыртып, ауыҙын соҡоп маташа. Теге ҡатын аҡыра, ирекәй үҙе унан нығыраҡ ҡысҡыра. Мине күргәс, бер ыңғайы типмелер: – Саҡырырмын, күҙһеҙ һарыҡ шикелле ҡайҙа киләһең? – тип екерҙе. Үҙенең күҙҙәренән осҡон сәселә. – Мин… мине ғәфү итегеҙ. Ҡырҡынсы кабинеттан һеҙгә ебәрҙеләр. Мин эшкә ҡабаланам, минең… – Дәлше, дәлше, – аҡ халатлы ирекәй һаман креслолағы ҡатындың ауыҙын шаҡарып, көс-хәл менән өндәште. Дәлше, – тигәс, мин ишекте теге яҡтан яптым. Тимәк, киләһе кабинетҡа ебәргәндер. Атаҡ, минең сумкала документтарҙан башҡа бер ни юҡ ине. Нишләп улай ҡулдан-ҡулға ебәрҙеләр икән? Улай тиһәң, поликлиникаға ингәндә, ишек төбөндә үк һаҡсы ҡарт сумкамдағы һәр ҡағыҙҙы еҫкәп, тотоп ҡарап тикшереп үткәргәйне… Киләһе ишек эстән бикле ине. Ыһы, ошонда булырға тейеш. Моғайын, бындағыларға саҡ килеп еткәндер ҙә, әле минең документтарҙы тағы тикшереү менән булаларҙыр… Бер нисә тапҡыр шаҡығас, астылар. Мине күреү менән, өҫтәл түңәрәкләп ултырған бер нисә йәш ҡыҙый гөр килеп көлөп ебәрҙе. Ыста, тимәк, документтар араһында минең купальник менән төшкән фотоларҙы күргәндәр былар. Тегеләр көлөүҙән тыйыла алмайҙар ҙа ҡуялар. Шунан мин ымлап, теге кабинетҡа тапшырҙығыҙмы, тип күрһәткәйнем, күмәкләшеп баш һелкеттеләр. Ыһы, бында ла өлгөрмәгәнмен. Моғайын, киләһендә тотоп алырмын. Шаҡымайынса ҡырҡ бишенсе кабинетҡа барып индем. Тамам хәлдән тайып, йәнем көйә башлағанды һиҙҙереп, ундағы табипҡа уҫал итеп ҡараным. Уныһы мине креслоға ултыртты ла, сүкеш тотоп, тубыҡтарыма алмаш-тилмәш һуҡҡысларға тотондо. Шунан ауыҙымды асырға ла ирек бирмәй: – Ни булды? Тынысланығыҙ. Ҡара, ҡара, йөрәгең ҡағыуын үҙең ишетәһеңме? Иҫеңде юғалтыуың бар, – тип мыҫҡыллап маташа. – Юҡ, – мәйтәм, – минең сумка юғалды. Һеҙгә килеп етмәнеме? – Ниндәй сумка? Килеп етергә аяҡлымы ни ул? – Шулайыраҡ. Ҡырҡынсы кабинетта ҡалдырғанмын да… Шунан был апай, минең һөйләп бөткәнде көтмәй, өҫтәлендәге телефон трубкаһына: — Тиҙ генә бригада ебәрегеҙ. Бында пациенттың ауырыуы шашҡан. Эйе-эйе… — тип әйтеп һалды. — Мин ауырыу түгел! Үҙегеҙҙе белегеҙ. Һәр береһе миндә әллә нимә табып маташа… Ана, ҡырҡынсы кабинетта ауырыуҙар. Бөтәһе лә шунда башланды. Мин бер ҡултамға артынан ингәйнем. Сумкамды әллә ҡайҙа иттеләр. Хәҙер һеҙҙең арҡала эштән ҡыуылырға тейешменме? Китегеҙ юлымдан. Сығармаһағыҙ, олатайыма шылтыратам. Ул министерствола эшләй… торғайны элек. Һуңғы һүҙҙәремде ишеткәс, табиб ҡул һелтәне лә, мине төрткөләп тигәндәй сығарып, ишеген эстән бикләп ҡуйҙы. Киләһе кабинеттың ишеген минең танау төбөндә бикләп ҡуйҙылар. Моғайын, һуңғы күргән табип иҫкәрткәндер. Үҙҙәре ҡулдан-ҡулға йөрөтәләр, үҙҙәре мине ғәйепле кеше ҡиәфәтенә төшөрөп маташалар. Ҡыҙыҡ әҙәмдәр эшләй икән бында… Тағы ике кабинет тупһаһына баҫтым. Уларҙа ла юҡ. Сумка тигән һүҙҙе ишетеү менән ауыҙҙарын ҡыйшайтып, ҡыҙыҡ итеп ҡарай башланылар миңә. Ике сәғәт буйы йүгереп йөрөп, тәк тә сумкамдың эҙенә төшә алманым. Уның ҡарауы, ҡулымда тотҡан ҡәһәрле справка таушалып, сепрәккә әйләнеп бөттө. Эй, кәрәгең бер тин ине, тип уны йомарлап сүп биҙрәһенә ырғыттым. Күҙ-ҡаш араһында ғына шундай юғалтыу мөмкинме һуң? Әйтһәм, кеше ышанмаҫ. Кешеһе кеше әле, фәрештә урынына күргән ап-аҡ халатлылар бында мине алйотҡа әйләндерҙе. Ҡайһылай ҡурҡыныс. Һинең бәләкәй генә сумкаңды һаҡлай алмағандар ҡулына үҙ һаулығыңды нисек ышанып тапшырмаҡ кәрәк? Күҙҙәремә йәштәр эркелде. Ҡулъяулыҡ эҙләп, кеҫәләремде ҡапшаным. Салбарымдың артҡы кеҫәһендә булырға тейеш, тип ынтылһам, кеҫә эргәһендә сумкам ҡулға эләгеп ҡалды. Атаҡ, баяғы тәүге кабинетҡа ингәс, ҡамасауламаһын, тип арҡыры аҫып, артҡа әйләндереп ҡуйғайным шул…",Юғалтыу,0,analytics,Юмор,3635,https://henek.info/articles/++--/2025-04-23/yu-altyu-4208258,2025-04-23T10:10:00+00:00
"Яңыраҡ милли кейем белгесе Гөлнара Вахитованың эшен бер компания ҡулланып, матрастар эшләп сығара башлаған.",Ҡашмау өҫтөндә ятыр инегеҙме?,0,analytics,Башҡортостан,107,https://bashgazet.ru/news/bash-ort-donya-y/2025-11-27/ashmau-t-nd-yatyr-inege-me-4484723,2025-11-27T23:15:00+00:00
"Илшат Салауатов, Бөрйән районы, Байназар ауылы, 7 синыф уҡыусыһы.  ""Башланып китт уҡыуҙар. "" конкурсына",Илшат конкурсҡа ҡушылды,0,analytics,Конкурстар,103,https://amanat.su/articles/konkurstar/2024-09-07/ilshat-konkurs-a-ushyldy-3915286,2024-09-07T14:35:00+00:00
"Был һанда постерҙа ниндәй йондоҙ сығыуы  әлегә сер булып ҡалһын. Йондоҙмо ул, әллә йондоҙҙармы? Бер-нисә көндән күрерһегеҙ! Сер тигәс тә, Мәңгелек серҙе онотоп ҡалдыра яҙғанбыҙ ҙа инде! Был рубрикала Илнур исемле егет Гөлсиренде нисек үҙенә ҡаратып алғанын уҡып сыҡҡас та белерһегеҙ. Дуҫтар! Аманат журналына шулай уҡ  республика, район һәм ҡала баҫмаларына БӨТӘ РӘСӘЙ МАТБУҒАТҠА ЯҘЫЛЫУ УН КӨНЛӨГӨ ҮТӘ! Арзан хаҡҡа яҙылып ҡалығыҙ! ""Аманат"" журналы иһә ""Яҙыл да бүләк от! "" уйынын үткәрә. Төп приз - велосипед! 12 декабргә тиклем яҙылып өлгөрөп ҡалығыҙ!",Ҡаршы алығыҙ: Ҡырпағай һаны!,1,news,Яңылыҡтар,552,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-29/arshy-aly-y-yrpa-ay-any-4029885,2024-11-29T11:45:00+00:00
"В рамках проекта стартует очередной сезон игр КВН на башкирском языке «Шаян-лига». Традиционно запланированы игры в четырех зональных лигах: «Зауральской», «Южной», «Северо-западной» и «Северо-восточной» шаян-лигах. В совещании приняли участие представители государственных ведомств, образовательных и общественных организаций. Участников ознакомили с планами на сезон, рассказали о темах выступлений, представили организационный комитет и т. д. Педагоги и эксперты отметили важность таких мероприятий для сохранения и популяризации башкирского языка.",«Шаян-лига».,0,analytics,Мәғариф,551,https://uchbash.com/articles/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2024-10-10/shayan-liga-4382847,2024-10-10T21:50:00+00:00
"Бауыр ауыртҡанда бөтә организм ыҙалай. Ашағандан һуң ауырлыҡ, ян-яҡ ауыртыу, хәлһеҙлек, уҡшыу, тән тиреһенең төҫө үҙгәреүе - бауырға артыҡ көс төшөү билдәләре. Бауыр токсиндарҙы эшкәртә, матдәләр алмашыныуын көйләй һәм үт бүлеп сығара, шуға күрә уға цирроз, киста һәм майҙың яңынан барлыҡҡа килеүенә юл ҡуймау өсөн даими ярҙам һәм таҙартыу кәрәк. Был орган, айырыуса шифалы үләндәр ярҙамында, тергеҙелә ала. Әрем аш һеңдереүҙе яҡшырта, холецистит һәм гепатит ваҡытында ярҙам итә. Ике балғалаҡ үләнгә 1,5 стакан ҡайнар һыу ҡойоп, төнәтергә.  Ашарға 1,5 сәғәт ҡалғас, көнөнә 3 тапҡыр эсергә. Дауаланыу курсы – 2-3 аҙна. Бөтнөк (мята) – бауырҙы токсиндарҙан таҙарта, үт етештереүҙе көсәйтә. 5 грамм япраҡты бер стакан ҡайнар һыуҙа 15 минут төнәтергә. Һәр 3 сәғәт һайын бер аш ҡалағы ҡабул итергә. Тырнаҡ сәсәкә (календула) матдәләр алмашыныуын һәм үт эшләп сығарыуҙы тиҙләтә. 2 балғалаҡ кипкән сәскәгә 2 стакан ҡайнар һыу ҡойорға һәм 1 сәғәт төнәтергә. Көнөнә 4 тапҡыр яртышар стакан эсергә. Ромашка ауыртыуҙы һәм елһенеүҙе бөтөрә, организмды тынысландыра. Бер аш ҡалағы ҡоро сәскәгә ҡайнар һыу ҡойоп, 20 минут төнәтергә. Ярты стаканлап иртән һәм кисен эсергә. Һары мәтрүшкә елһенеүҙе баҫа, организмды нығыта. Бер аш ҡалағы үләнгә бер стакан һыу өҫтәп, 15 минут ҡайнатырға, 20 минут торорға һәм көнөнә 3 тапҡыр эсергә. Үләндәрҙе айырым йәки бер нисәүһен бергә ҡулланырға мөмкин. Улар бигерәк тә антибиотиктар ҡабул иткәндән, алкоголь ҡулланғандан һуң бауырға таҙарынырға ярҙам итәсәк. Материал мәғлүмәт биреү маҡсатында баҫыла. Халыҡ дауалау алымдарын ҡулланыр алдынан табип менән кәңәшләшергә кәрәк. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Был үләндәр бауырҙы таҙарта,0,analytics,Сәләмәтлек,1706,https://bashgazet.ru/articles/s-l-m-t-bulayy/2025-12-14/byl-l-nd-r-bauyr-y-ta-arta-4506301,2025-12-14T13:10:00+00:00
"Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 2-се синыф уҡыусыһы Аҡбашев Тамерлан ""Ҡоймаҡ ҡоям "" тигән фото ебәргән. Аманатконкурстар күҙменәнҡашараһы",Ҡоймаҡ бешерәм,1,news,Яңылыҡтар,176,https://amanat.su/news/novosti/2025-03-15/oyma-besher-m-4158114,2025-03-15T11:25:00+00:00
"Тайган су саклагычында су бетеп бара, июль 2018Карасубазарда (Белогорски) Бөек Карасу елгасы һәм ир асты сулары белән тулыландырылып торган Тайган сусаклагычы инде дүрт ел буе су кытлыгы кичерә. Сәбәбе: Кырым аннексиясеннән соң бу сусаклагычыннан сулар ярымутрауның көнчыгыш һәм төньяк районнарына ибәрелә башлады, ләкин якынча 400 мең кеше яшәгән бу районнарда су мәсьләсен хәл итү өчен бу итәрлек түгел. Элек бу районнарга сулар Украинаның Днепр елгасыннан Төньяк Кырым каналыннан килә иде, ләкин 2014 елдагы аннексиядән соң Украина бу каналдан су бирүне туктатты. Нәтиәдә беренче булып Кырымның авыл хуалыгы авырлык кичерә башлады. Монда элек итештерелгән дөге, су таләп иткән башка үсемлекләрне үстерү туктатылды, ашлыкның азрак су таләп иткән сортларына күчә башладылар. Май аенда саклагычта су күбрәк идеГомумән, Төньяк Кырым каналы суларыннан файдаланган барлык районнар үзләренең авыл хуалыгы юнәлешләрен үзгәртергә, йә авыл хуалыгы белән шөгыльләнүне туктатырга мәбүр булды. Быелгы язда яңгырлар булмавы авыл хуалыгына зур зыян китерде. Кырымның Мәскәүдән куелган башлыгы Сергей Аксенов су кытлыгы сәбәпле июнь аенда Кырымның алты районында гадәттән тыш хәл режимы игълан иткән иде. Язгы корылык авыл хужалыгына 1 млрд. сумнан артык зыян китерде, диде ул. Су кытлыгы авыл хуалыгыннан тыш Әрмәни базар (Армянски) шәһәрендә эшләп килгән һәм күп су таләп иткән ""Титан"" химия корылмасына да, монда яшәүче халыкка да авырлык тудырды. Аксенов монда Тайган су саклагычыннан сулар ибәреләчәк, су кытлыгы булмаячак дип вәгъдә итсә дә, су кытлыгы проблемы бетмәде. Су кытлыгы беренче чиратта авыл хуалыгына сугаСу кытлыгы көнчыгыш районнарда контрольсез скважиналар тишүгә дә китерде. Кырымның экология һәм табигый ресурслар министры Геннадий Нараев Кырымның ир асты сулары 50 елга итәрлек дип белдерә. Әмма Кырымның авыл хуалыгы министры Андрей Рюмшин, ""скважиналардан алынган сулар урынына тозлы сулар күтәрелә һәм ирләр тозланып авыл хуалыгы өчен яраксыз була башлады, бу хәл Джанкой районындагы Сиваш күле янында урнашкан авылларда күзәтелә. Бүген Акшейх, (Раздольненски), Ор (Красноперекопски), Джанкой районнарында су кытлыгы туды, ә кайбер урыннарда эчә торган су стандартларга туры килми"", диде. Ор (Красноперекопски) районында ир асты суларының запаслары да тик 2-3 елга гына итәр дип фаразлана. Күп су таләп иткән Көнчыгыш Европада иң зур дип исәпләнгән ""Титан"" заводының су мәсьәләсен хәл итү өчен монда махсус сугару айланмасы урнаштыру турында уйлыйлар, ләкин аның бәясе 40 млрд сум булганга мәсьәлә әлегә тукталып тора. Кырымның алты районында гадәттән тыш хәл кертелдеСу кытлыгы шартларында авыл хуалыгында канализация суларын чистартып үсемлекләрне сугаруга тоту проектлары да сынала башлады, ләкин мондый сулар белән сугарылган үсемлекләрдә кеше өчен нинди зыянлы матдәләр барын әлегә беркем дә сөйләми. Кайбер районнарда мамык үстерү проектларын башлап ибәрергә әзерләнәләр, ләкин мамык үстерү өчен тагын да күп су кирәк. Үзбәкстанда сөргенлектә яшәгән кырымтатарлар моны яхшы белә. Алар элек-электән суның бәясен яхшы белгән. Кырымда табигый чишмәләрнең тауларда, урманнарда чыгып торган урыннарын табып чистарткан, саклаган, аларны табигый рәвештә туплау урыннарын булдыру тәртибен гасырлар буе өйрәнгән, саклап килгән кырымтатарлар Кырымнан сөрген ителгәннән соң бу чишмәләрне саклаучылар, моның тәртибен белгән кешеләр калмады. Кырымтатарлар урынына Русиядән китерелгән килмешәкләрнең ирле гадәтләр белән таныш булмавы Кырымның табигый чишмәләре, коеларның юкка чыгуына, ул чорда су кытлыгына китергән иде. Корылык авыл хужалыгына 1 млрд. сумнан артык зыян китердеБүгенге көндә дә Кырымга читтән бу ирне белмәгән меңнәрчә яңа кешеләрне китерү сәясәте, тауларны шартлатып вәхшиләрчә талау, таш чыгару эшләре башкарылганда ир асты сулары юлларының юкка чыгу мәсьәләсе тагын да кискенләшә бара. Украинадан Кырымга су ибәрелмәгән хәлдә Кырымда бу мәсьәләнең хәл ителәчәге икеле. Июль аенда Кырымга Русиянең иминлек шурасы сәркатибе Николай Патрушевның килеп су мәсьәләсен контрольдә тоту таләбе дә бу мәсьәләнең гаять итди ноктага барып итүен күрсәтә.",Кырымда су кытлыгы гадәттән тыш хәлгә китерде,0,analytics,Ҡырым,4068,https://www.azatliq.org/a/29398499.html,2018-07-30T11:52:29+00:00
"Бөгөн - Халыҡ-ара бер юлы ике байрам билдәләнә. Беренсеһе, Ялҡауҙар көнө икән. Яҙ һәм Хеҙмәт байрамынан һуң, үҙенә ял эшләп алыусылар, моғайын, барҙыр. Хәйер, ялҡауға көн дә байрам инде. Икенсеһе, Баҡсасы көнө. Йәғни беҙҙең байрам. Ер менән эшләргә, көҙөн мул уңыш алырға яратыусылар көнө. Нимәләр сәстегеҙ? Комментарийҙарҙа баҡсалағы эштәрҙең фотолары менән бүлешәйек. Фото интернет селтәренән алынды.",Ялҡауға көн дә байрам,0,analytics,Иҡтисад,402,https://shonkar.com/news/i-tisad/2025-05-02/yal-au-a-k-n-d-bayram-4221519,2025-05-02T10:35:00+00:00
"Кесерәге лә алтын ҡуллы, тик, бажаһынан айырмалы, аҙ һүҙле. Комбинатта эшләгән, ""нәстәйәшнәй"" ирҙәр шөғөлөндә алдынғылар рәтендә булған. Икеһен дә бер ""үнәр"", дөрөҫөрәге, ""үнәрһеҙлек"" бәйләй - ""аҡбаш"" яраталар.",БАЖАЛАР. ӘКӘМӘТ. ГҮЗӘЛ СИТДИҠОВА.,0,analytics,Иҡтисад,210,https://shonkar.com/news/i-tisad/2025-03-14/bazhalar-k-m-t-g-z-l-sitdi-ova-4157855,2025-03-14T18:59:22+00:00
Бөтә Рәсәй Һанлы ликбез белем биреү проектының яңы миҙгелендә ВК - класс уҡыусыларына компания сервистарында ниндәй технологиялар мәғлүмәт хәүефһеҙлеген тәьмин итеүе һәм үҙеңде һәм яҡындарыңды нисек интернет мутлашыусыларынан яҡларға икәнлеге тураһында һөйләйәсәк.,ВК уҡыусыларға кибермутлашыусыларҙан һаҡланыу ҡағиҙәләре тураһында һөйләйәсәк,0,analytics,Хәүефһеҙлек,264,https://tanburz.ru/news/h-uefhez-lek/2025-04-02/vk-u-yusylar-a-kibermutlashyusylar-an-a-lanyu-a-i-l-re-tura-ynda-yl-y-s-k-4181492,2025-04-02T17:20:00+00:00
"Күптәр ҡайнатма өҫтөнә сыҡҡан үңәҙҙе (плесень) ҡалаҡ менән алып ташлай ҙа, ҡалған таҙа яғын ашай. Ҡайһы берәүҙәр, үңәҙ — ул һаулыҡҡа зыян килтермәгән пенициллин, тип шаярта. Был яңылышлыҡ. Бәшмәк колониялары ҡайнатманан күгәргән ерен алып ташлағандан һуң бер ҡайҙа ла юғалып ҡалмай, тип иҫкәртәләр Роспотребнадзорҙа. Үңәҙ бәшмәктәре шәкәргә сыҙамлы, шуға күрә ҡайнатмаларҙа, джемдарҙа һәм желеларҙа әүҙем үрсей. Термик эшкәртеү һәм туңдырыу файҙаһыҙ, шуға күрә күп кенә микроорганизмдар йылынан һәм һыуыҡтан ҡурҡмай. Әгәр күгәреү барлыҡҡа килһә, уны таҙартыу файҙаһыҙ. Һаулыҡҡа зыян килтермәҫ өсөн, ҡайнатманы ташларға тура киләсәк. ""Күп төр бәшмәктәр төрлө тире һәм системалы ауырыуҙар, шул иҫәптән аллергик ауырыуҙар тыуҙыра ала. Аҙыҡ-түлектәге үңәҙ ауыр ағыуланыуға сәбәпсе була ала. Ҡайһы бер үңәҙ токсиндары канцероген үҙенсәлеккә эйә. Шуға күрә, әгәр күгәргән продуктты ҡалдырырға батырсылыҡ итһәгеҙ, тағы бер тапҡыр уйларға кәрәк, — ти Роспотребнадзор эксперттары. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ҡайнатма өҫтө күгәреп сыҡһа ни эшләргә?,0,analytics,Йәмғиәт,1080,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-17/aynatma-t-k-g-rep-sy-a-ni-eshl-rg-4540686,2026-01-17T17:25:00+00:00
"Благовещен районындағы ""Уфимский сокол"" спорт лагерында ял иткән бер ҡыҙҙың ҡулы сыйылғанын күргәндәр. Һорағас, ул бесәй тырнаны, тигән. Ә лагерҙа бесәйҙәр юҡ – лагерҙа эшләүселәр быны белә. Бер эт менән бер көсөк кенә бар. Лагерь хеҙмәткәрҙәре хәүефкә төшә. Ихатала һеләүһен барлығын асыҡлайҙар. Тиҙ генә МЧС-ҡа шылтыраталар, балаларҙы корпустарға индерәләр. Лагерға БР Экология министрлығы, Росприроднадзор, ҡырағай хайуандарҙы реабилитациялау үҙәге вәкилдәре, медиктар, ветеринарҙар, Росгвардиясылар килеп тула. Һеләүһенде тоталар, тик ул тиҙҙән йән бирә. Һеләүһен ҡотороу ауырыулы булғандыр тиҙәр. Көпә-көндөҙ кеше эргәһенә килеүе, ҡурҡмауы, ябыҡлығы  шундай шик тыуҙыра. Уныһы лаборатория тикшеренеүҙәренән һуң асыҡланыр. Ҡулы тырналған ҡыҙыҡайҙы Благовещен дауаханаһына һалғандар, ҡотороу ауырына ҡаршы прививкалар яһайҙар. Ҡотороу ауырыуы, уның вирусын йоҡторғандан һуң уҡ прививкалар курсын үтмәгән осраҡта, үлемгә килтерә. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Балаға һеләүһен һөжүм иткән,1,news,Яңылыҡтар,1362,https://amanat.su/news/novosti/2026-01-12/bala-a-el-en-zh-m-itk-n-4534732,2026-01-12T17:42:00+00:00
"Кырым күперефикерләрРусияне аннексияләнгән Кырым белән берләштерүче Кырым күперендә дүшәмбе, 17 июльгә каршы төндә шартлаулар булган. Хәрәкәт туктатылган, ике һәлак булучы турында хәбәр ителә. Кырым күперендә, ""гадәттән тыш хәл сәбәпле"", хәрәкәт тукталды, дип хәбәр итте Акъярның (Севастополь) Русия куйган губернаторы Михаил Развожаев. Аның әйтүенчә, күпернең Краснодар крае яклап бер терәгендә гадәттән тыш хәл чыккан, әмма моның нәрсә икәнен дә, ни сәбәпле булуын да түрә аңлатмады. Аннексияләнгән ярымутрауның Русия билгеләгән башлыгы Сергей Аксеновисә 145 нче терәк турында сүз барадиде. Аңарчы ВКонтактедагы ""Новости Керчь Крым Россия"" төркеме 15 минут аралык белән Керичнең (Керч) төрле районнарында ике шартлау ишетелүен язды. Шуннан соң Кырым күперендәге машина йөртүчеләрне кире борып, иминрәк ераклыкка кадәр ибәргәннәр. Әмма Русия транспорт министрлыгы Кырым яклап күпер торыгында (пролёт) юл өслеге зарарлануын иткерде, терәкләргә зыян килүен расламады. Ярымутрау белән Краснодар крае арасындагы паром кичүе вакытлычаэшләми. Тимер юл транспорты хәрәкәтен хакимиятләр иртәнге сәгать 9 га кадәр торгызыргавәгъдә итә. Белгород өлкәсе губернаторы Вячеслав Гладков Кырым күперендә Белгород номерлары белән машина зарарланды, дип белдерде. Аның сүзләренчә, машинада барган бала урта дәрәәдә әрәхәтләр алган, ә аның әти-әнисе үлгән. Русия хакимияте вәкилләре ""гадәттән тыш хәл""нең сәбәпләрен атамый, әмма -каналлар төнлә күпердә ике шартлау булуын яза. ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәте белән бәйле каналы язуынча, күпергә Украинаның пилотсыз очкычлары һөүм иткән. Машина йөртүчеләргә аннексияләнгән Кырымга баскынлыктагы Мариуполь, Бердянски һәм Мелитополь аша барырга тәкъдим ителә. Украина күзләве баш идарәсе вәкиле Андрей Юсовфикер белдерүдән баш тарткан, итәкчесе Кирилл Будановның сүзләрен китереп, ""Андагы Кырым күпере - артык корылма"" дигән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Кырым күперендә шартлау булган: корбаннар бар, хәрәкәт туктатылган",1,news,Яңылыҡтар,1951,https://www.azatliq.org/a/32506538.html,2023-07-17T05:40:00+00:00
"Тәмәке арҡаһында Әбйәлил районы Йәнекәй ауылында фажиғәле хәл булған. Бәхетһеҙ осраҡ ирҙең ғүмерен өҙгән. 45 йәшлек ир янғында ныҡ зыян күрә. Уны ауыр хәлдә Белорет дауаханаһының реанимация бүлегенә оҙаталар, икенсе көндө ул ауыр йәрәхәттәрҙән үлеп ҡала. Күҙаллау буйынса, түшәктә тәмәке тартып ятҡан и рҙең кейеме янып киткән. Ут һүндерелгәндән һуң йортта янғын сығыуын белдереүсе ҡорамал табыла. Тик ул түшәмдә түгел, ә шкаф кәштәһендә ятҡан. Әгәр ҙә извещатель эшләп торһа, кеше ғүмерен ҡотҡарырға мөмкин булыр ине. Байрам осоронда фажиғәле хәлдәр йыш була, хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен онотмағыҙ. Уттан һаҡ булығыҙ, үҙегеҙҙе һәм яҡындарығыҙҙы һаҡлағыҙ!",Тәмәке башына еткән.,1,news,Яңылыҡтар,651,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-08/t-m-ke-bashyna-etk-n-4531649,2026-01-08T21:25:00+00:00
"""Әлиф"" спектакленнән күренеш31 июль Мексикада Халыкара заманча бию фестивале башлана. ""Әлиф"" – анда Русиядән катнашканбердәнберпроект. пектакльне 1 августта күрсәтәчәкләр. Фестивальгә барлыгы 600 гариза бирелгән, биредә 20 дән артык илдән 40 тан артык бию коллективы катнаша. ""Әлиф"" режиссеры Туфан Имаметдиновсүзләренә караганда, иат төркеме өчен бу фестивальдә катнашу бик зур әһәмияткә ия, чөнки бу алар өчен зур дәрәәле беренче зур фестиваль. ""Чарада заманча хореография, заманча театр белән бәйле 26 алдынгы ил катнаша, без Русиядән сайлап алынган бердәнбер проект. Бу – ""Әлиф""не беренче тапкыр киң тамашачыга күрсәтү"", дип сөйләде Азатлыкка режиссер. ""Әлиф"" иат төркеме администраторы Алена Батуллинаәйтүенчә, фестивальгә Татарстаннан биюче Нурбәк Батулла, спектакль режиссеры Туфан Имаметдинов, композитор Эльмир Низамов, өч музыкант һәм өч ырчы кыз юл тотты, алар арасында ырчы Эльмира Кәлимуллинада бар. Иат төркеменең Мехикода торуын, ашавын һәм спектакль куелачак урыннарга баруны оештыру комитеты түли, Мексика башкаласына очкыч билетларын алырга Татарстан мәдәният министрлыгы акча аерып биргән. ""Без гаризаны әле узган елда ук биргән идек, безне сайлап алдылар да, чакырдылар"", диде Азатлыкка Батуллина. Имаметдинов итәкчелегендәге төркем ""Әллүки"", ""Әлиф"", ""Шамаил"" исемле тамашалар әзерләү белән танылган. Актер һәм биюче Нурбәк Батулла ""Әлиф"" спектаклендәге роле өчен Русия күләмендәге ""Алтын битлек"" премиясенәлаек булды. Август аенда ""Әлиф"" иат берләшмәсе Заманча сәнгать күргәзмәсендә ""Дәрдемәнд"" импровизацион тамашасын дакүрсәтергә ыена.","""Әлиф"" спектакле Мехикода Халыкара заманча бию фестивалендә катнаша",1,news,Яңылыҡтар,1558,https://www.azatliq.org/a/30083582.html,2019-07-31T08:56:07+00:00
"Путин йөрткән Кам АЗ машинасы Керич күпереннән бара, Кырым кеше хокуклары контакт төркеме координаторы Абдурешит Джеппаровәлеге төзелешләр хакында Азатлыкка сөйләде. 5Абдурешит Джеппаров"" Төзүчеләр Кырым экологиясен боза""""Бездәге таш чыгару карьерларын вәхшиләрчә эшкәртү экосистемны, гомумән Кырымның экологиясен боза. Таулардан таш чыгару илләрнең исүен үзгәртә, шартлаулардан ир астында су юллары үзгәрә, сулар юкка чыга, зур йөк машиналарының йөрүеннән йортлар ярыла, бу – фаига. Безгә юл ясыйбыз диләр. Бездә юллар бар иде, ләкин шул хәтле машина да йөрми иде, чөнки монда Русия юк иде. Мәсәлән, Карасубазардан (Белогорски) Акмәчеткә барган юлда елга бер-ике тапкыр суы аккан кечкенә бер инештә дә шул хәтле зур төзелеш, күпер ясыйлар. Юл төзү өчен таш алу урыныБәлки мин бер тупас чагыштыру китерәмдер, ләкин бу төзелешләр 235 ел элек булган Потёмкин авылларын хәтерләтә. Моннан бер яхшы нәрсә көтеп булмый, боларны авапка тарттыру өчен барысын да язып барырга туры киләчәк. Бер нәрсә үзгәрмәде, тик хәзер алар авыллар урынына юл төзиләр, архитектура ягыннан кыйммәте булмаган ике-өч модуль балалар бакчасы төзелеп бара диләр, ләкин болар хакында алар ачылгач кына сөйли алабыз. Президент сайлау алдыннан Русия думасы депутаты Руслан Бальбек зиратларны койма белән әйләндереп алды, кырымтатар бистәләрендәге юлларга таш салырга вәгъдә иткән иде. Мин күптән түгел кырымтатарлар яшәгән барлык бистәләргә барып карап чыктым. Бер ирдә дә юл юк. Мин Акмәчет янындагы Белое 1-5, Хошкельди, Фонтаны, башка бистәләрне йөреп чыктым. Вазгыять коточкыч, ә безгә юллар төзибез диләр. Әйе ""Таврида"" трассасын төзиләр, ә кырымтатар бистәләрендә юллар юк"", ди Джеппаров. Кырымтатар бистәсеКүпер, һава аланы, ""Таврида"" трассасы һәм Кырым табигатен талауБүген Кырымда өч зур төзелеш хакында еш сөйлиләр: Акмәчеттә төзелеп беткән яңа һава аланы, Керич бугазында Кырым күпере һәм Кырым күпереннән Акъярга кадәр 250 чакрымга сузылган ""Таврида"" трассасы. Шул сәбәптән Кырымда төзелеш материалларына мохталык зур. Аларны Кырымга читтән китерү юллары ябык. Бер яктан Кырымга Украинадан китерү мөмкинлеге юк, икенче яктан Русиядән Керич бугазы аша китерү мөмкинлеге бик чикле. Русия бу проектларны гамәлгә ашыру өчен Кырым тауларында карьерларны коточкыч рәвәштә эшкәртүгә, ягъни талауга кереште. Матбугат чараларында бернәрсәгә карамыйча, комны да диңгездән күпләп чыгару, хәтта совет чорында күмелгән агуланган комнарны да казып алып, ""Таврида"" трассасына салу турында шау-шу булган иде. ""Таврида"" юлы төзелеше""Таврида"" юлы өчен Акъяр (Севастополь) янындагы Качы бистәсендә меңнәрчә шакмак метр диңгез ярын юк иттеләр. Нәтиәдә андагы Немецкая балка пляжына юкка чыгу куркынычы яный. Төрле кечкенә төзелеш ширкәтләре Кизләү янындагы Доңузлав күле уртасыннан комны миллионлаган кубометр белән чыгара. Экологлар мондый контрольсез талау күлнең барлык флора һәм фаунасын юкка чыгарачагы турында тавыш күтәрсәләр дә, аларны тыңлаучы юк. Экология сәбәпләре белән 80-90 нчы елларда ябылган карьерларны 2014 елдан яңадан ачып теләгәнчә куллана башладылар. Карьерда эшләгән берәү әйтүенчә, аннексиягә кадәр карьерда таш чыгару өчен билгеләнгән күләмдә генә шартлаткыч кулланган булсалар, хәзер моңа беркем карамый, ташны күбрәк чыгару өчен шартлаткычны күп итеп куялар. Нәтиәдә карьерлар янында урнашкан авылларда йортларның диварлары ярыла, ир асты сулары томалана, салкын илләрне диңгез ягына ибәрмәгән таулар юкка чыга, һава торышы бик тиз үзгәрә бара. Карасубазар һәм Предгорье янындагы карьерларда тауларны шартлатулар Карасу-Баши (Карасёвка), Сартана, (Алексеевка), Баши (Головановка), Бурчек (Кирпичное), Ени-Сала (Красносёловка) авылларында шундый хәлләргә сәбәп булганы билгеле. Бу карьер янында Карасу елгасы башлануы, аның суы мондагы Тайган сусаклагычына ыелып, 2014 елда Украини ягыннан ябылган Кырым каналына ибәрелә башлавына да хакимиятләр игътибар итми. Елганы тулыландырган мондагы ир асты суларының шартлаулардан үзгәреп китүе елганың да, сусаклагычның да бетүенә китерә ала. Ә бу инде болай да су кытлыгы кичерүче Кырымның Карасубазар, Сеитлер (Нижнегорски), Кефе (Феодосия) районнарында су бетүгә китерә ала. Русиянең ""Зеленый патруль"" оешмасы Кырымда үткәргән икенче экологик экспедиция нәтиәсендә экология рейтингында Кырымны Русия төбәкләре арасында 60 нчы урынга куйды. Иң начар экологик вазгыять кырымтатарлар 25-29 процентны тәшкил иткән Бакчасарай һәм Карасубазар районнарында дип искәртелә. Кырым күпере, ""Таврида"" юлы (149 млрд сум сарыф ителәчәк) төзелеп беткәннән соң тәүлеккә 14 мең машина үткәрәчәге, яңа һава аланы елына 6 млн кеше кабул итә алачагы әйтелә. Ләкин шул ук төзелешләр нәтиәсендә Кырымга килүчеләрне шифалы Кырым урынына нинди Кырым каршылаячагын уйлаучы юк.",Кырымдагы төзелешләр экологик казага китерә ала,0,analytics,Ҡырым,4681,https://www.azatliq.org/a/29212710.html,2018-05-15T17:02:44+00:00
"Ошоға бәйле, Бөрйән районы Дәүләт автоинспекцияһы хеҙмәткәрҙәре Яҡтырып күрен! тип аталған иҫкәртеү акцияһы ойошторҙо. Акция сиктәрендә юл хәрәкәтендә ҡатнашыусыларҙың барыһына ла ҡараңғы ваҡытта яҡтылыҡты кире ҡайтарыусы элементтар ҡулланыу кәрәклеге хаҡында иҫкә төшөрҙөләр. Был ябай аксессуарҙар хатта насар күренеүсәнлек шарттарында ла водителдәргә йәйәүлеләрҙе күрергә мөмкинлек бирә һәм ғүмерҙе ҡотҡара ала. Акция барышында йәйәүлеләрҙең иғтибарын тәүлектең ҡараңғы ваҡытында өҫ кейемендә яҡтылыҡты кире ҡайтарыусы элементтарҙы ҡулланыуҙың мөһимлегенә, шулай уҡ юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен ҡәтғи үтәүгә һәм юлда үҙ-ара ихтирам итеүгә йүнәлттеләр. Сарала ҡатнашыусыларҙың барыһына ла тематик иҫтәлектәр, яҡтылыҡты кире ҡайтарыусы элмәк тапшырҙылар һәм хәүефһеҙ юлдар теләнеләр. Л. Алтыншина, инспектор.","""Яҡтырып күрен! """,0,analytics,Йәмғиәт,803,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-11-26/ya-tyryp-k-ren-4482718,2025-11-26T15:00:00+00:00
"Министерство образования и науки РБ сообщает, что школьников в Башкортостане не будут переводить на дистанционный формат обучения в дни проведения выборов президента России, которые пройдут с 15 по 17 марта.",В Башкортостане школьников не переведут на «дистанционку» 15 марта,1,news,Яңылыҡтар,207,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-12/v-bashkortostane-shkolnikov-ne-perevedut-na-distantsionku-15-marta-3677935,2024-03-12T11:49:23+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРеспубликада үлемнәр саны артуы күзәтелә.2024 елның гыйнвар һәм февраль айларында Татарстанда табигый кимү 2 770 кешене тәшкил иткән. Бу узган елның шушы чорыннан 61 процентка күбрәк. Былтыр ике айда табигый кимү 1 720 очрак булган. Бу хакта Татарстанстат хисабындаәйтелә. Ел башында Татарстанда туучылар саны кимегән, үлүчеләр саны арткан. Гыйнварь-февраль айларында республикада 5 497 бала дөньяга килгән. Бу узган елдан 138 сабыйга азрак. Үлемнәр саны исә 8 267 очракка иткән. Бу узган елның шушы чорыннан 912 кешегә күбрәк.1 яшькә кадәр балалар арасында да үлемнәр саны артуы теркәлгән. Узган елның ике аенда 14 сабыйның гомере өзелгән булса, быел андыйлар саны 18 гә иткән. Моннан тыш, гыйнвар-февраль айларында Татарстанда 2 216 кеше өйләнешкән, бу узган елдан 11 очракка азрак. Шул ук вакытта аерылышучылар саны 144 очракка кимегән һәм әмгысе 2 119 гаиләнең таркалуы теркәлгән. Татарстанда миграция үсеше акрынаю күзәтелә. 2024 елның ике аенда республикага 11 242 кеше килгән һәм 10 024 кеше киткән. Миграция үсеше 1 218 кешене тәшкил иткән. Бу узган елның шушы чоры белән караганда, 143 кешегә азрак. Быелның февралендә Русия президенты Владимир Путин Казанда Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов белән очрашкан чагында Татарстанда ""туучылар санының кимүе күзәтелә"" дипискәртте. Миңнеханов Путинга хатын-кызларны күбрәк бала табарга күндерәчәкбез дип сүз бирде. Рәсмиләр Татарстанда бу елның өч аенда хатын-кызларның 60 процентын аборт ясатмаска күндерүләренхәбәр итте. 2023 елда Татарстан хөкүмәте елларга исәпләнгән бала табуны арттыру турында дәүләт програмы кабул итте. Түрәләр куйган максатка күрә, 2025 елга республикада кимендә 35 мең бала туарга тиеш. Бу санга алар бала төшерү санын киметеп, хатын-кызларга өстәмә ярдәм күрсәтеп ирешергә тели. Бәйсез демограф Алексей Ракша дәүләт програмыннан бернинди файда булмаячак дипбелдерде. Төп сәбәбе — Татарстан бу өлкәгә акча бүлеп бирмәүдә. Моңа кадәр Ракша Башкортстанда халык саны нык кимиячәк, Татарстанда миграция хисабына сакланачак, дипбелдергән иде. Татарстан фәннәр академиясенең Гаилә һәм демография үзәге мәгълүматына караганда, республикада халык саны 2050 елга 500 меңгәкимергә мөмкин. Фаразга ярашлы, ул вакытта Татарстанда 3,35 млн кеше яшәячәк. Демогарифия үзәге мөдире Чулпан Илдарханова сүзләренчә, бары тик Казанда, Чаллыда, Лаеш һәм Биектау районнарында гына халык саны бераз артырга мөмкин. 20 районда исә халык саны кимү 2050 елга 25 артырга, ә 20 районда 25 кадәр итәргә мөмкин. Иң начар фараз Яңа Чишмә районында - анда халык саны 12,5 мең кешедән 8 мең кешегә калырга мөмкин. 2028 елга Татарстанда яшьләр саны 100 меңгә кимер дипфаразлана. Республика яшьләр эшләре министры Ринат Садыйков ""статистика туучы балалар санының кимүен, гаиләләрнең күпләп аерылышуын терки"", дип белдергән иде. Соңгы елларда Татарста демографик упкынга төште. ЗАГС идарәсе мәгълүматына караганда, 2023 елда 36 766 бала дөньяга килгән. Шул ук вакытта үлемнәр саны 42 736 кешегә иткән. Халыкның табигый кимүе 5 970 кешене тәшкил иткән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Ел башыннан Татарстанда табигый кимү 61 процентка арткан,1,news,Яңылыҡтар,3157,https://www.azatliq.org/a/el-bashinnan-tatarstanda-tabigiy-kimu-61-protsentka-artkan/32940953.html,2024-05-10T12:59:23+03:00
"Сербиядәге муралфикерләрМәскәүнең Украинага бәреп керүеннән соң, Русия хакимиятләренең гамәлләрен хупламау күрсәткече соңгы 15 елда иң зур дәрәәгә иткән. Бу социология институты белешмәләреннәнкүренә.2022 елда дөньяның 137 илендә сораштырылган кешеләрнең 57 проценты Русия эшчәнлеген хупламавы турында әйткән. Бу исә аннан алдагы ел белән чагыштырганда 18 процентка артыграк дигән сүз. Моңарчы Русиягә бирелгән иң тискәре бәяләмә Кырымны аннексияләвеннән соң булган, ул чакта 38 процентны тәшкил иткән. Дөньяның 81 илендә Русия итәкчелегенең гамәлләрен хупламау күрсәткече өстенлек алып тора. Бигрәк тә тискәре бәяләмәне Украинада (96 процент), польшада (95 процент) һәм АКШта биргәннәр (93 процент). Сораштырудан күренгәнчә, Европада яшәүчеләрнең 85 проценты, Төньк һәм Көньяк Америкада сораштырылганнарның - 63, Азиядәгеләрнең – 52 һәм Африкада яшәүчеләрнең 34 проценты Русия гамәлләрен хупламый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Дөньяда Русияне тискәре бәяләүчеләр саны соңгы 15 елда иң зур күрсәткечкә иткән,1,news,Яңылыҡтар,996,https://www.azatliq.org/a/32404619.html,2023-05-10T09:50:31+00:00
"Әйткәндәй, бер айҙан ансамблдең тәүге концерты көтөлә. Музыканттар ҙур программаны октябрҙә, Республика көнөндә тәҡдим итергә ниәтләй. ""Был коллективты ҙур уңыш һәм танылыу көтөрөнә ышанам. Алға табан барабыҙ, үткәнебеҙҙе һаҡлайбыҙ, тамырҙарыбыҙға бирешмәйбеҙ"", - тип яҙа социаль селтәрҙә Радий Хәбиров.",Башҡортостан дәүләт ҡурайсылар ансамбленән беренсе клип-премьера!,1,news,Яңылыҡтар,303,https://uchbash.com/news/novosti/2024-09-10/bash-ortostan-d-l-t-uraysylar-ansamblen-n-berense-klip-premiera-3923771,2024-09-10T15:20:00+00:00
"Октябрьский ҡала суды Ханты-Манси автономиялы округынан 37 йәшлек иргә ҡарата хөкөм сығарҙы. Ул мутлашыуҙа һәм енәйәти берләшмәлә ҡатнашыуҙа ғәйепле тип табыла. Ул бер төркөм иптәштәре менән бергә финанс пирамидаһына оҡшаған интернет-проект төҙөй. Ир проекттың рәсми етәксеһе итеп тәғәйенләнә һәм конференцияларҙа, семинарҙарҙа юғары килем вәғәҙә итеп, ябай кешеләрҙе пирамидаға йәлеп итә. Пирамидала ҡатнашыусыларҙың ғәмәлдәренән 114 кеше зыян күрә (дөйөм алғанда, уларға 102 миллион һумға яҡын зыян килтерелә). Ғәйепләнеүсе үҙенең ғәйебен таный һәм тикшереү менән хеҙмәттәшлек итә. Суд иргә дөйөм режимлы холоҡ төҙәтеү колонияһында 4 йыл 6 айға иркенән мәхрүм итеү, шулай уҡ килтерелгән зыян суммаһын түләтеү рәүешендә яза тәғәйенләй. Уның иҫәп-хисап иҫәбенә арест һалынған. Енәйәт берләшмәһенең тағы өс ҡатнашыусыһына, шул иҫәптән уның ойоштороусыһына ҡарата енәйәт эштәре судта ҡарала. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Финанс пирамида,1,news,Яңылыҡтар,1067,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-22/finans-piramida-4547105,2026-01-22T19:46:00+00:00
Республикала 8 мәктәп һәм 3 балалар баҡсаһы карантинға ябылған.,Карантин!,1,news,Яңылыҡтар,63,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-15/karantin-4508233,2025-12-15T16:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырӘлегә яңа тәремә ителгән дәреслекләр 2 нче һәм 6 нчы сыйныфка эшләнгән. Яңа дәреслекләрне татар теленә тәремә итү өчен 60 млн сум сорала. Бу хакта бүген Татарстан мәгариф һәм фән министры Илсур Һадиуллин Дәүләт шурасының мәгариф, мәдәният, фән һәм милли мәсьәләләр комитеты утырышында белдерде. — Былтыр үзгәрешләр кертелгән федераль белем бирү стандартлары нигезендә эшләнгән яңа дәреслекләрне татарчага тәремә итү эшен без төгәлләдек. Әлбәттә, аңа зур сумма — 60 млн сум кирәк. Бүген иң мөһим дәреслекләр — 2 нче һәм 6 сыйныф өчен эшләнде, — диде ул. Аныңча, 10 көн элек әлеге дәреслекләрне бастырып мәктәпләргә иткерү өчен өстәмә 20 млн сум бүлеп бирелгән. Дөнья татар конгрессының башкарма комитеты итәкчесе, депутат Данис Шакировсүзләренә караганда, бүген Татарстан үз бюджетыннан республиканы гына түгел, Русиянең 27 төбәгендә татар теле укытылган мәктәпләрне дәреслекләр белән тәэмин итә. Гәрчә, кануннар нигезендә һәр төбәк дәреслекләрне үзе сатып алырга тиеш, диде ул. Бүгенге көндә федераль исемлектә татар теле һәм әдәбиятыннан 86 дәреслек бар дип исәпләнә. 2023 елда дәреслекләрне федераль исемлеккә кертү өчен Русия мәгариф министрлыгына юлланган 26 укыту методик комплекты экспертлар тарафыннан уңай бәяләнгәнеәйтелде. Быелның мартында Русия мәгариф министрлыгы Әлифба, татар теле һәм әдәби уку дәреслекләренраслады. Дәреслекләрне татар теленә тәремә итү мәсьәләсе 2021 елда Татарстан президенты каршындагы милләтара мөнәсәбәтләр шурасы утырышындакүтәрелгән иде. Русиядә мәгариф министрлыгы тәремә ителгән дәреслекләрне расламавы әйтелде. Аларның бары ""уку әсбабы"" статусында йөртелүе — дискриминация, дип белдерде ул вакытта Татарстан дәүләт киңәшчесе Миңтимер Шәймиев. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татар теленә тәремә ителгән дәреслекләр өчен 60 млн сум кирәк,1,news,Яңылыҡтар,1843,https://www.azatliq.org/a/tatar-telena-tarjema-itelgan-daresleklar-ochen-60-mln-sum-kirak/33132217.html,2024-09-24T14:18:16+03:00
"Николай ИльминскийфикерләрУрыс православ миссионеры Николай Ильминскийны изгеләр исемлегенә кертү эше дәвам итә. Бу хакта Казанда керәшен татарларының Тихвин чиркәве атакае Алексей Колчерин Ильминскийны искә алу вакытындабелдерде. Миссионерны гадәттә 9 гыйнварда искә алалар. — Без якын киләчәктә чирек гасыр элек башланган эшне — Николай Ильминскийны изгеләр исемлегенә кертеп канунлаштыру өчен материаллар ыю эшен тәмамларбыз дип ышанабыз. Моны эшли алырбыз дип ышанабыз. Кеше көче белән генә түгел, Алла көче белән, — диде ул. Керәшен атакае Ильминскийны ""изге"" дип атады һәм аңа дога кылырга чакырды. Аныңча, Ильминский апостолларга тиң хезмәт иткән һәм Русия империясендә яшәүче барлык халыкларның православ динендә булуын теләгән. Ул миссионерның керәшен татарларын, шулай ук, чуаш, мари, удмурт, мордва халыкларын христианлаштыру белән шөгыльләнүе турында әйтте. Моның артында ""мәхәббәт"" тора дип өстәде. Идел һәм Урал буендагы урыс булмаган халыкларны чукындыруга зур өлеш керткән миссионер Николай Ильминскийны изгеләштерергә ыенулары турында 2015 елда хәбәр ителгән иде. Ул вакытта Казан епархиясе митрополиты Анастасий миссионерны ирле изгеләр исемлегенә кертү өчен тиешле материаллар тупларгакушты. Тихвин чиркәвенең ул вакыттагы рухание Павел атакай Ильминскийны изгеләр рәтенә кертү өчен материал туплау боерыгын патриарх Кирилл биргәндиде. Николай Иван улы Ильминский — урыс православ миссионеры, көнчыгыш телләр белгече, педагог, библияче. Ул керәшен татарлары өчен кириллицада әлифба нәшер итә. 1863 елда Казанда керәшен мәктәбенә нигез сала. 1873 елда Казан ""инородец"" укытучылар семинариясенә нигез сала һәм үлеменә кадәр аның мөдире була.50 ел эчендә мәктәпләр 6 мең кешене, шул исәптән 900 укытучыны әзерли. Бу керәшен татарлары авылларын колачлаган тулы бер мәктәпләр челтәре була. Татарларны чукындыру тарихын өйрәнгән тарихчы (исеме иминлек хакында яшерелде) сүзләренчә, миссионерлар арасында Ильминский — иң акыллысы һәм зур эш эшләгән кеше. — гасыр башында күпләп ислам диненә кайту чоры башланган. Бу көчле шаукымны ничек итеп туктату турында уйлана башлыйлар. Ильминский өчен бердәнбер юл — урыс динен татар телендә укыту һәм тарату булган. Ул бөтен вәгазьләрне татарчага тәремә итеп, татарча гыйбадәт кылу методикасын эшләгән, — ди ул. Киров өлкәсе мөфтие Зөфәр хәзрәт Галиуллин Ильминский татар халкын бетерүнең өч юлын тәкъдим иткәнен әйтә: хәрамны тарату, мәгариф системын бетерү һәм ислам диненең фәлсәфәсен алып, аны йолагаәйләндерү. Русиядә",Керәшен атакае: Якын киләчәктә Ильминскийны изгеләр исемлегенә кертү эшен тәмамларбыз дип ышанабыз,1,news,Яңылыҡтар,2475,https://www.azatliq.org/a/33269687.html,2025-01-09T10:56:29+00:00
"– Таныш булығыҙ, был – Миләүшә. Күрше Шишмә ауылы ҡыҙы. Быйыл Башҡорт дәүләт университетын тамамланы. Беҙ өйләнешергә ҡарар иттек, – тине йөҙө ҡояштай балҡыған Айнур.","""Өйләнеүеңә ҡаршы мин, улым. """,0,analytics,Йәмғиәт,166,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-03-11/yl-ne-e-arshy-min-ulym-4152507,2025-03-11T11:17:53+00:00
"Зубрҙар һин дә мин йәшәп ята. Мораҙым тарлауығы тәбиғәт паркында (ул Эйек заказнигы эргәһендә) видеокамераға зубрҙарҙың тамаҡ ялғаған мәле эләккән. Баяғы быҙау ҙурайып бара, балаларса  һикерә-йүгерә ҡыуанып йөрөй. Икенсе видеояҙма – республика Башлығы Радий Хәбировтың телеграм-каналынан. Был көнгә инде быҙауҙар һаны бишкә еткән. Ә тәбиғәтебеҙ ниндәй! Башҡортостаныбыҙҙың иҫ киткес йәмле төбәге! Сығанаҡ: Башинформ.",Зубрҙар һин дә мин йәшәп ята,1,news,Яңылыҡтар,416,https://amanat.su/news/novosti/2025-01-08/zubr-ar-in-d-min-y-sh-p-yata-4077169,2025-01-08T13:08:00+00:00
"На форуме были организованы разнообразные образовательные зоны и выставки. Особый интерес вызвали мастер-классы от проекта ""Навигаторы детства"", посвященного развитию гибких навыков у школьников. Педагоги ознакомились с передовыми методиками преподавания, игровыми подходами и интерактивными формами занятий. Муниципальные координаторы провели отдельную встречу для обсуждения планов на предстоящий учебный год, обмена опытом и получения рекомендаций по организации воспитательной деятельности. Для них также были организованы тренинги по развитию лидерских качеств и навыков командной работы. В рамках пленарного заседания состоялось торжественное награждение педагогов благодарностями Министерства образования и науки Республики Башкортостан за их самоотверженный труд и высокий профессионализм. Лучшие классные руководители были отмечены памятными знаками и дипломами. В целом, форум стал ценным источником новых знаний, вдохновения и профессионального развития, предоставив участникам импульс для дальнейшей плодотворной работы.",Республиканский форум классных руководителей,0,analytics,Мәғариф,1032,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2025-08-24/respublikanskiy-forum-klassnyh-rukovoditeley-4359601,2025-08-24T20:01:00+00:00
". Срогын тултырып ҡайтыуға яратҡан ҡатыны башҡа ир менән йәшәй ине. Заман төрмәлә саҡта бер туған ағаһын машина бәреп үлтергән. Уның ҡатыны һәм ике балаһы йәтим ҡалған. Ғаиләһеҙ ҙә ҡалғас, тюремщик, тигән мөһөрө лә булғас, юлдан яҙып китер, тип, туғандары уны еңгәһенә димләп өйләндерҙе.",ЯРАТАҺЫҢ КИЛЕП ЯРАТ. Хикәйә. Рәйлә Наҙарғолова.,0,analytics,Әҙәбиәт,287,https://tanburz.ru/articles/-bi-bit/2025-01-24/yarata-y-kilep-yarat-hik-y-r-yl-na-ar-olova-4095920,2025-01-24T15:40:00+00:00
"ЙӨКМӘТКЕ ЙЫР СӘНҒӘТЕ Миләүшә Ҡыҙрасова Йән докторы – Азамат Тимеров 3 «ТАМАША» ҠУНАҒЫ Гөлшат Ҡаһарманова Айһылыу Сәғитова: « Тәнҡитсе – ул театрҙың дуҫы. » 7 ТЕАТР ӘҺЕЛДӘРЕ Гөлнур Ҡыуатова «Һәр ролемә күңелемде һалдым. » 14 ХӘТЕР Урал Дәүләтбирҙин «Күңеле таҙа кеше генә халыҡ йырҙарын башҡара ала» 20 ЗАМАНДАШ Миләүшә Ишемғолова Көйләй белһәң, тормош көйлө бара 22 ЭСТРАДА Г. Батыршина «Эләгә-йығыла, абына-һөрлөгә үҙемә-үҙем юл һалдым инде. » 26 ТЕАТР СӘНҒӘТЕ Ғәлиә Кәлимуллина Яңы офоҡтарға ҡарап осор ваҡыт 28 ҺӘЛӘТЛЕ ЙӘШТӘР Резеда Усманова Рәссамдың йырсы булғаны. 33 ХАЛЫҠ ЫНЙЫЛАРЫ Миләүшә Ҡыҙрасова Тормошто яратҡандар ғына әйләнә-тирәгә йылылыҡ, нур өләшеп йәшәй. 35 ПАРЛЫ ИЖАД Айгөл Юлъяҡшина Бер уйҙа булғанда, бер юлдан барғанда! .. 38 МУЗЫКА СӘНҒӘТЕ Илнар Ишемғолов Серле лә, моңло ла ул кларнет 42 ПЬЕСА Тәнзилә Дәүләтбирҙина Минең ғаиләм 46 ҺҮҘ СӘНҒӘТЕ Н. Сөләймәнова « Эштең татын татыу – ләззәт. » 58 ФЕСТИВАЛДӘР Г. Батыршина «Театр баланың арҡа һөйәген нығыта, ныҡышмаллыҡҡа, туған телдә аралашырға өйрәтә. » «Дебют» мәктәп фестивале – 2024! 61 КҮҢЕЛЕМ НАҒЫШТАРЫ Сәғирә Шәрәфетдинова Бер көнө юҡ ҡорама ҡорамаған. 64",ҺӨЙӨНСӨ!,1,news,Яңылыҡтар,1133,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-04-23/y-ns-3739348,2024-04-23T14:25:00+00:00
"Дуҫтар! ""Һәнәк"" журналы һеҙгә ҡыҙыҡлы һәм файҙалы конкурс тәҡдим итә — ""Һәнәктең иғландар таҡтаһы""! Иғтибар! Конкурстың төп шарты — хаталар! Беҙ хаталы яҙылған алтаҡталарҙы, иғландарҙы, урам-ауыл исемдәрен, юл күрһәткестәрен фотоға төшөрөүегеҙҙе һорайбыҙ. Ҡыҙыҡ, көлкөлө, сәйер йәки буталсыҡ итеп яҙылған һүҙҙәр, хата менән яҙылған топонимдар кәрәк. Ошо фотолар араһынан иң ҡыҙығын йә ҡыҙғанысын, һын ҡатырғысын йә йәлләттергесен, ғөмүмән, иң-иңен һайлап алырбыҙ. Бер нисә һөйләм исем-фамилияғыҙҙы, ҡайҙан икәнегеҙҙе яҙырға онотмағыҙ. Мәҫәлән, Йөйәк йылғаһы урынына Йөйә йылғаһы тип яҙғандар, Туҡталҡаны туҡтама тигәнде күргән кеше лә бар, Сатлы кәзәләре һатыла, Күпер аша үтмәгеҙ — төшәбеҙ тигән яҙыуҙар ҙа осрай. Нимә эшләргә? Хаталы яҙыуҙы фотоға төшөрөргә. Фотоны ошо пост аҫтына комментарий итеп ҡалдырығыҙ йәки адресына ебәрергә. Фейк биттәрҙән килгән фото ҡабул ителмәй. Һеҙҙән килгән фотолар сайтҡа ҡуйыла. Апрель аҙағында иң ҡыҙыҡ фотоһүрәттәрҙе һайлап, еңеүселәрҙе билдәләрбеҙ. Әйҙәгеҙ, башланыҡ! Фотоларҙы комментарийға беркетергә кәрәк. Иң күп тауыш йыйған ҡатнашыусыны махсус бүләк көтә. Ҡалған ике урынды биләүсене лә буш ҡалдырмаясаҡбыҙ! Тирә-яғыбыҙҙағы хаталарҙан көләйек, көлә-көлә — төҙәтәйек!","""ҺӘНӘКТЕҢ ИҒЛАНДАР ТАҠТАҺЫ"" — хаталар конкурсы башланды!",0,analytics,Конкурстар,1211,https://henek.info/articles/---+--/2025-03-27/n-kte-i-landar-ta-ta-y-hatalar-konkursy-bashlandy-4174657,2025-03-27T11:25:00+00:00
19 апрелдә Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында нацистар һәм уларҙың ҡуштандары тарафынан Совет халҡына ҡаршы ҡылынған енәйәттәрҙең ҡорбандарын иҫкә алыу буйынса Берҙәм ғәмәлдәр көнө билдәләнде.,Оноторға хаҡыбыҙ юҡ,0,analytics,Еңеү,187,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-04-24/onotor-a-ha-yby-yu-4211047,2025-04-24T10:34:00+00:00
"– Трамп Байдендан нәмәһе менән айырыла? – Үлгән кешеләр менән һөйләшмәй, һауа менән күрешмәй, үҙенең кем булыуын һәм Аҡ йортта нишләп йөрөүен онотмай – хәтәр шәп президент! – Фатирығыҙҙа сит кеше булыуын нисек аңланығыҙ? – Беләһегеҙме, беҙҙең ғаиләлә арттан килеп ултырғыс менән башҡа тондороу ғәҙәте юҡ. – Ҡартая башланым, ахырыһы. – Нишләп? – Кисә синыфташтар осрашыуында, был йәштә барыһы ла яңынан башлана, тип күп һөйләнеләр. – Элек Лада автомашинаһының багын тултырыу өсөн мең һумлыҡ бензин етә ине, хәҙер ике мең дә етмәй. Машина багы ҙурайыуҙан ҡасан туҡтай икән?",Көлгәнгә – көлкө,0,analytics,Юмор,571,https://henek.info/articles/k-l-m-st-r/2025-12-10/k-lg-ng-k-lk-4501220,2025-12-10T15:05:00+00:00
"- Юлиә Рамаҙанова, Баймаҡ районының Байым мәктәбе уҡыусыһы; - Айгүзәл Мөхәмәтйәнова, Аманат журналының йәш хәбәрсеһе, Ейәнсура районының Иҫәнғол Башҡорт гимназия-интернаты уҡыусыһы; - Илшат Хәбибуллин, Мәсетле районының Аҙнағол мәктәбе уҡыусыһы; - Тимур Мырҙабулатов, Баймаҡ районының Ҡаратал мәктәбе уҡыусыһы; - Гүзәлиә Хәмитова, Бөрйән районының Байназар мәктәбе уҡыусыһы; - Илзирә Вәлиева, Белорет медицина колледжы студенткаһы; - Гөлназ  Мортазина, Силәбе өлкәһенең Сосновка районы Сиреүсе мәктәбе уҡыусыһы; - Әминә Сәғитова, Белорет районының Манышты мәктәбе уҡыусыһы; - Ғәлинур Науразбаев, Бөрйән районының Байназар мәктәбе уҡыусыһы; - Лилиә Фахразова, Аманат журналының йәш хәбәрсеһе, Туймазы районының Серафимовка мәктәбе уҡыусыһы; - Айнагөл Хафизова, Белорет районының Шығай мәктәбе уҡыусыһы; - Айлина Күсәрбаева, Баймаҡ районының Ҡаратал мәктәбе уҡыусыһы. Мөмкинлектәре булғандарҙың бүләктәрҙе үҙҙәре килеп алыуы һорала.",Башҡортостан беҙҙән башлана шиғриәт бәйгеһе еңеүселәре,0,analytics,Конкурстар,930,https://amanat.su/articles/konkurstar/2024-12-04/bash-ortostan-be-n-bashlana-shi-ri-t-b-yge-e-e-e-sel-re-4037533,2024-12-04T12:39:00+00:00
"Рефат Ибадлаев Үзенчәлекле композитор, кырымтатар халык көйләрен, биюләрен баян өчен эшкәрткән, оригиналь әсәрләр иат иткән Рефат Ибадлаевның әсәрләрен Кырым, Украина, Русия уку йортларында студентлар яратып уйныйлар.1942 елда Кырымда Кокташ кырымтатар авылында туган Рефат ике яше тулыр-тулмас гаиләсе белән Кырымнан Үзбәкстанның Мирзачүл (хәзер Гөлстан шәһәре) станциясенә сөрген ителә. Монда мәктәпне бетерә, балачактан гармунда уйный, музыка мәктәбендә укырга насыйп булмаса да 1960 елда Ташкент музыка училищесына кереп аны 1964 елда тәмамлый. Үзенең беренче әсәрләрен шул елларда әле студент буларак төрле концертларда башкара башлый.1969 елда хәрби хезмәттән кайткач ул Үзбәкстаннан Казан консерваториясенә укырга керергә килә, ләкин аны кабул итмиләр. Шуннан ул Мәскәү мәдәният институтына барып керә һәм анда укый башлый. Аның баян өчен язган әсәрләрен ишеткән укытучылары Ф. Смехнов, А. Чиняков аларны нәшриятка ибәрергә киңәш итә. Шулай итеп аның Калайлы казан, Калабалык кебек әсәрләре Советский композитор нәшриятында дөнья күрә. Совет берлегендә кырымтатар сүзе әле тыелган чорда ул үзенең әсәрләрен кырымтатар халык көйләре дип язып ибәрә, һәм көтелмәгәндә, алар шулай да нәшрияттан басылып чыга. Шуннан башлап ул туктамый иат итә, дистәләрчә кырымтатар көйләрен эшкертә, оригиналь әсәрләр иат итә, аның кайбер әсәрләрен 80 нче елларда Үзбәкстаннан Казан консерваториясенә килеп укыган кырымтатар студентлары концертларда оркестр белән башкарып зур уңышка ия була. Шулай итеп Казан кырымтатар һәм Ибадлаев музыкасы белән таныша башлый. 1985 елда аның иатына багышлап Казан консерваториясендә диплом эше яклана, аның әсәрләреннән торган ыентыкның бер нөсхасе консерваториянең китапхәнәсенә тапшырыла. Рефат Ибадлаев Ташкентта үзбәк, болгар, корея, таик халык көйләрен дә эшкәртеп ыентыклар чыгара, Гөлстан музыка училищесында укытучы булып эшли. 2013 елда аны Үзбәкстан композиторлар берлегенә әгъза итеп кабул итәләр. елларда ул Гөлстанда яши. 2015 елда кызы янына Мәскәүгә күчә. Соңгы елларда аның өч ыентыгы хәйрия акчаларына Кырымда чыгарылды. Соңгысын Кырымдагы дуслары, иатташлары 2017 елда аның 75 еллыгына ыентык итеп чыгарып өлгерделәр һәм ул аны күрә дә алды. Бу аның соңгы ыентыгы булып чыкты. Рефат Ибадлаев Кырымга туганнары янына кунакка килеп торса да аның төп хыялы Кырымга кайтып яшәргә, иат итәргә иде, ләкин бу аңа насыйп булмады. Кырымтатар халкының тагын бер күренекле вәкиле ватанына хәсрәт булып якты дөньядан китте. Аның еназасы 21 июль Мәскәүдә уза.",Кырымтатар композиторы Рефат Ибадлаев вафат,0,analytics,Юғалтыу,2488,https://www.azatliq.org/a/29379015.html,2018-07-20T21:36:02+00:00
"В гимне поется: Атһыҙ йәшәмәгән башҡорт, ат башҡорттоң ҡанаты. Ҡанатландырып халҡымды йәшәһен башҡорт аты! Тоғро дуҫы йәнәш булһа, ир-егеттәр ҡанатлы, Илде данлап, ерҙе йәмләп йәшәһен башҡорт аты! » Гимн «Йәшәһен башҡорт аты! » прозвучал во время конного парада, исполнил его ансамбль «Атайсал». Эта композиция, рожденная в творческом союзе выдающегося композитора Рамиля Туйсина и талантливой поэтессы Фирузы Абдуллиной, мгновенно покорила сердца слушателей. Рамиль Туйсин, чье имя уже давно стало синонимом музыкального мастерства и глубокого понимания народных мотивов, сумел создать мелодию, которая одновременно величественна и трогательна. В ней слышится раздолье степей, стремительный галоп, шелест гривы на ветру и мудрый взгляд вековых традиций. Музыкальные переливы, вдохновленные народными напевами, переплетаются с современными гармониями, создавая уникальное звучание, которое никого не оставило равнодушным. Слова гимна, написанные Фирузой Абдуллиной, наполнены глубоким смыслом и искренней любовью к башкирской лошади. Поэтесса сумела уловить всю суть этого животного – его выносливость, преданность, красоту и роль в истории и культуре башкирского народа. Каждая строка гимна – это ода силе духа, свободе и нерушимой связи человека с природой. Презентация гимна стала не просто музыкальным событием, а настоящим праздником башкирской идентичности. На сцене оживали образы предков, чья жизнь была немыслима без верного спутника – башкирской лошади. Танцевальные номера, вокальные выступления и театральные зарисовки рассказывали истории о подвигах, о мирном труде, о бескрайних просторах, где башкирская лошадь всегда была неотъемлемой частью жизни.",Звучание гордости и традиций,0,analytics,Краеведение,1664,https://uchbash.com/articles/kraevedenie/2025-09-09/zvuchanie-gordosti-i-traditsiy-4380596,2025-09-09T12:18:00+00:00
"В Башкортостане молодежная безработица (3,6) ниже, чем по стране (5,5) и в Приволжском федеральном округе (4,4). А уровень безработицы в регионе, как отметил Радий Хабиров, также остается одним из самых низких в стране — 1,5. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Работодатели Башкортостана трудоустроили более 3 тысяч молодых людей по программе субсидируемого найма,1,news,Яңылыҡтар,348,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-22/rabotodateli-bashkortostana-trudoustroili-bolee-3-tysyach-molodyh-lyudey-po-programme-subsidiruemogo-nayma-3894494,2024-08-22T14:00:00+00:00
"Һыу- 0,300 Тоҙ - 1,5 сәй ҡалағы Паприка - 1,5 аш ҡалағы Һыйыр майы - 40 гр. Он 1 сорт - 0,600 Ҡоро әсетке - 1,5 сәй ҡалағы Икмәк бешергестә (хлебопечка) бешереп алам Ингредиенттарҙы бирелгән тәртиптә һалып сығам. Он өҫтөнә әсетке һалам. Өс сәғәт бешә. Ауырлығы 700 грамлыҡ икмәк килеп сыға. Розалия Хәйруллина. Автор фотоһы.",Паприкалы икмәк,0,analytics,Аш-һыу,324,https://bashkizi.ru/articles/t-mlek-s/2025-09-20/paprikaly-ikm-k-4395882,2025-09-20T23:09:00+00:00
Ике йыл үткәс бер йәш ҡатын менән осраша башланыҡ. Барыһы ла яҡшы бара ине. Тик уйламағанда һәм көтмәгәндә беҙҙе ташлап киткән әсәйебеҙ ҡайтып инде.,"Улыма - әсәй, миңә ҡатын түгел.",0,analytics,Бәхәс,148,https://shonkar.com/articles/b-kh-s-alma-y/2025-03-17/ulyma-s-y-mi-atyn-t-gel-4159688,2025-03-17T12:01:50+00:00
"Һыу инеү миҙгеле башланмаған әле, ә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, батып һәләк булыусылар бар.",Һыу инергә иртә әле!,0,analytics,Һаҡ булығыҙ,82,https://yanshishma.com/articles/a-buly-y-/2025-05-19/yu-inerg-irt-le-4241928,2025-05-19T19:35:39+00:00
"Билдәле булыуынса, йәштәр халыҡ телендә ватрушка тип йөтөтөлгән тюбингты машинаға бәйләп күңел аса. Бер мәл ватрушка тағылған машина ҡапыл туҡтай, тюбингтта ултырған егет автомобиль аҫтында ҡала һәм һәләк була. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Үлемесле уйын,1,news,Яңылыҡтар,328,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-01-13/lemesle-uyyn-4081223,2025-01-13T08:55:00+00:00
"Алтын ҡуллы оҫталар тыуҙырған эштәргә һоҡланмау мөмкин түгел. Ғафури район үҙәге Красноусол ауылы урамдарының береһендә ихата алдында торған боландар эргәһенән бер кем дә битараф үтеп китә алмайҙыр, ул һәр кемдең иғтибарын, ҡарашын үҙенә тартып тора. Матурлыҡ барыбер үҙенә тарта. Ошо һоҡланғыс эштәрҙе яҡындан күреү, уны тыуҙырған оҫта менән һөйләшеп алыу маҡсатында беҙ ҙә боланлы ихатаға килеп туҡтаныҡ. Был йорт үҙе үк бында уңған, егәрле, фантазиялы кешеләр йәшәүен күрһәтеп тора. Бында бар нәмә уйлап, күңел һалып эшләнгән. Хужаның үҙ ҡулдары менән эшләгән ике ҡатлы гараж-оҫтаханаһына, ҡапҡа-ҡоймаларына ҡарап, төҙөлөш эшен ныҡлы белгән кеше икәнлеген аңлайһың. Ҡапҡанан инеү менән көҙгө сәскәләрҙең сағыулығы ла ҡарашты үҙенә тартып, хужабикәнең уңғанлығын күрһәтә. Сәскәләр ҙә оҫтаның ҡулы менән тимерҙән иретеп йәбештереп эшләгән йыһаздар араһында тағы матурыраҡ күренә. Ошо хозурлыҡты тыуҙырыусы хужалар - Ишбирҙе Ишбулды улы менән Люциә Риф ҡыҙы Баязитовтар йәшәй был йортта. Тыштағы күренештәргә һоҡланып күп тә торманыҡ, уңған хужалар ихласлап өйҙәренә алып инделәр. Йорт эстән дә әйләнеп сыҡҡыһыҙ. Иң тәүҙә хужаның оҫтаханаһына юл тоттоҡ. Уны Ишбирҙе Ишбулды улы үҙ ҡулдары менән зауыҡлы итеп элекке мал аҙбарынан эшләп алған. Мал тотҡан осорҙа бесән һалған ҡыйыҡ башы, яйлап-яйлап үҙгәрткәс, аулаҡ ҡына, ял итергә уңайлы, йәмле мансардаға әйләнгән. Аҫтағы ҡатта оҫтахана, гараж, ваҡытлыса себештәр тотоу бүлмәләре. Элекке аҙбарға заманса йылы иҙән эшләттергәндәр, йыл әйләнәһенә нимә лә булһа оҫталаусы ағайға быныһы бигерәк тә уңайлы. Икенсе ҡатҡа менеү өсөн ике яҡлап та ныҡлы ағас баҫҡыстар ҡуйылған. Һаҡсыл хужа хәҙер ҡулланылмаған әйберҙәргә лә яңы йән өрөп, уларға икенсе йәшәү рәүеше биргән. Ул әйберҙәр ҙә матурлыҡ өлгөһө, беҙҙән һуң килгән быуын беҙҙең нимә ҡулланғанды белһен өсөн улар ҙа һаҡланырға тейеш бит, - ти Ишбирҙе ағай. Ә бына беренсе ҡатта иң тәүҙә ағас һындар күҙгә ташлана. Ишбирҙе ағай ағастан юнып, йышып, шымартып, семәрләп төрлө әйберҙәр эшләү менән дә мауыға икән. Ағас олондары, ауырыу тип киҫелгән ағастар, төрлө ҡиәфәттәге ботаҡтар сәнғәт әҫәренә әүерелә. Оҫтахананың ҡап уртаһында ултырған ҡолас етмәҫлек йыуан, ҙур фигура – сәйер рәүешле булып үҫкән ағас булған. Уны ағай район үҙәгенән алыҫ ҡына урманда күреп ҡала. Өйөнә ҡайтҡас та ағас иҫтән сыҡмай, берсә арыҫлан йә крокодил, берсә әкиәт ҡошо булып күҙ алдына килә. Һәм оҫта, урмансылыҡтан рөхсәт алып, машинаға арба тағып барып, ағасты алып ҡайта. Ҡайырын әрсеп, шымартҡан, ләкин әлегә уның ниндәй һынға әйләнерен хәл итмәгән. - Кешенең ҡулынан килмәгән эш юҡ, теләк һәм тырышлыҡ ҡына кәрәк. Ә эшеңдең һөҙөмтәһен күреү, яңы эшкә илһам бирә. Бала саҡтан шундай ағастарҙы ҡарап йөрөү ҡыҙыҡ була торғайны. Айырым тамырҙарҙан үҫеп сыҡҡан ике ҡайындың үрҙә бер-береһенә ҡушылып үҫкәнен күреп, хайран ҡалғайным. Ағастан төрлө нәмә: йортта ҡулланыр өсөн дә, биҙәү әйбере лә эшләп була. Үҙем тәбиғәт күренештәрен яратам. Тыуып үҫкән Быяла ауылында Фәйзулла тигән бабай йәшәй ине. Уның төрлө ағас ботаҡтарын йорт-тирәһендә ҡулланыуын, ололарҙың арҡан ишеүен, ағастан күнәк, ҡалаҡ эшләүҙәрен һоҡланып ҡарап тора торғайным. Атайым да балта оҫтаһы ине. Уның менән бура бурашырға ла йөрөнөм. Хәҙер материалдар ҙа, төрлө эш ҡоралдары, яйланмалар ҙа күп бит, сәбәп итергә генә кәрәк. Ихата тышында һеҙ күргән боландың нигеҙе тимерҙән, уға йылытҡыс материал итеп ҡулланылыусы ҡаты пластикты елем һәм сетка ярҙамында йәбештерҙем, унан болан рәүеше биреп юнғас, грунтовкалап, буяным. Уны һәр кем үҙенсә уйлап эшләргә мөмкин. Һәләт һәр кемдә бар, уны үҫтерергә, алдыңа алған эште яратырға кәрәк. Балаларҙы ла ошо эшкә ҡыҙыҡһындырырға мөмкин, - тип, эштәре менән таныштыра йорт хужаһы. Ишбирҙе ағай хәҙер бөткән Быяла ауылында 8 балалы ғаиләлә өсөнсөһө булып тыуып-үҫеп, Сәйетбабала 8 класс белем алған. Интернатта ятып уҡығанын да оло тормош мәктәбе итеп иҫкә ала. Яҙмыштың әсе елдәре уларҙың ғаиләһен тарҡатҡас, инәһе менән Үзбәкстанға сығып китәләр һәм бер колхозға барып урынлашалар. Башлыса кореецтар йәшәгән хужалыҡта был милләт кешеләренең эшсән, ерҙе аңлап эш итеүҙәренә иғтибар итә, уларҙың йәшәйешен, тормошҡа, кешеләргә мөнәсәбәтен күреп, үҙе өсөн күп фәһемле, яҡшы нәмәләргә өйрәнә башҡорт егете. Инәһе Миңлеямал ошонда эшләп пенсияға сығып, Красноусолға күсеп ҡайта. Ишбирҙе ағай Алыҫ Көнсығышта Благовещенда хеҙмәт бурысын намыҫ менән үтәй. Ижевскиҙа шофёр, экскаваторсы, автокрансыға уҡып, таныҡлыҡ ала. 1975 йылда Красноусолда үҙҙәренә күрше йәшәгән, Саҡма (Яңы Әлтәшле) ауылында тыуып, ете балалы ғаиләлә иң олоһо булып үҫкән Люциә Риф ҡыҙы менән ғаилә ҡоралар. Артабан бергәләп Себер тарафтарына юлланып, Когалым ҡалаһы эргәһендә Повховский тигән эшселәр ҡасабаһына барып урынлашалар. Ошонда трассала эшләгәндә иретеп йәбештереү эшенә лә өйрәнә тырыш егет. Унда оҙаҡ йәшәргә тура килмәй, 2-3 йылдан Красноусолға ҡайтып, ошо урында өй һатып алалар. Аҙаҡ төкөтөп, өйҙәрен рәтләп, ҙур гараж һалып ҡуялар. Баязитовтар Илмира һәм Илдар исемле ҡыҙ-улға ғүмер биреп, уларҙы ла тәрбиәле, эшсән итеп үҫтергәндәр. Красноусолда Балалар шифаханаһында шәфҡәт туташы булып эшләгән ҡыҙҙары тормош иптәше Илфат менән атай-әсәй ярҙамы, кәңәшенә таянып иркен өй һалып ингәндәр. Ә Себерҙә эшләп йөрөгән улдары Илдар, район үҙәк дауаханаһында реанимация бүлексәһендә шәфҡәт туташы булып эшләүсе кәләше Зөлфиә менән, үҙҙәренең йорто янына үҙ проекты менән оҫта итеп йорт һалып ҡуйған. Улар икешәр балаға атай-әсәй. Әйткәндәй, ейән-ейәнсәрҙәр был күркәм йортта әсәй-олатайҙан өлгө алып, уларға ярҙамлашып йәшәй. Оҫтахананан өй эсенә үтәбеҙ. Бында ҡунаҡ һәм йоҡо бүлмәләре урынлашҡан, аш-һыу бүлмәһендә лә, бар ерҙә тәртип. Хужабикә әҙерләгән ҡайнатмалар, бешергән-тоҙлаған йәшелсәләр уның уңғанлығын күрһәтеп, банкаларҙа теҙелешеп ултыра. Мунсаны ла хужа үҙенсәлекле, уңайлы, ныҡлы итеп эшләгән. Баҡсаларында емеш-еләк, йәшелсә үҫтереп, мул уңыш алғандар. Әле ергә тиреҫ түгеп, тейешенсә эшкәртеп тә ҡуйғандар. Күпләп бройлерҙар ҙа тоталар. Ирле-ҡатынлы һәр саҡ бер-береһен тыңлап, кәңәшләшеп эшләгәнгә лә эштәре ыңғай, күңелдәре тыныс. Тәбиғәткә ғашиҡ Ишбирҙе ағайҙа оҫталыҡтан тыш, рәссам, скульпторҙар кеүек матурлыҡты күрә, аса белеү һәләте лә бар. Ғүмер юлында күп ерҙәрҙә булырға тура килгән уға. Ҡайҙа ғына йөрөһә лә, башҡа халыҡтың эшләү алымдарын, йәшәйешен, тормош тәжрибәһен өйрәнергә, күргәндәренән фәһем, аҡыл алырға, өйрәнгәндәрен тағы ла еңелләштереп, уңайлыраҡ итеп ҡулланырға тырышҡан. Ир-атҡа етмеш төрлө һөнәр ҙә аҙ, тигәндәй, донъяһын сынъяһау иткән Ишбирҙе ағай менән Люциә апайға киләсәктә лә һаулыҡ, бәрәкәттә ошо йортта күркәм итеп, балалар һөйөнөсөндә шатланып ғүмер итергә яҙһын. Әлфиә ВӘЛИЕВА. ""Табын"" гәзитенән","Уларҙың ихатаһын боландар ""төйәк иткән""",0,analytics,Мәҙәниәт,6618,https://shonkar.com/articles/culture/2025-09-22/ular-y-ihata-yn-bolandar-t-y-k-itk-n-4397891,2025-09-22T22:00:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрДумадагы Русиянең эчке эшләренә чит ил дәүләтләренең тыкшыну фактларын тикшерү комиссиясе Баш прокуратурага мөрәәгать иткән һәм ""Мөһим нәрсә турында сөйләшүләр"" проектын кимсетүгә юнәлдерелгән"" методичкалар эшләп чыгарган ""ят агентларга"" чара күрүне сораган. Бу хакта комиссия рәисе Василий Пискаревбелдерде. Аның әйтүенчә, комиссия ""мәктәп укучылары өчен имергеч мәгърифәтчел материаллар таратуларын"" ачыклаган. ""1 сентябрьгә ят агентлар укытучылар һәм укучылар өчен ""Мөһим нәрсә турында сөйләшүләр"" проектын дискредитацияләүгә юнәлдерелгән методичкалар әзерләгән"", дип яза ул. Пискарев уйлавынча, шул рәвешле Русия балаларында ватанпәрвәрлек һәм ватанга мәхәббәт турында ""ялган күзаллаулар"" тәрбияләргә, ""балалар аңына ил тарихын бозып кертергә"" һәм аларда ""мәктәпләргә хәзер килә торган яңа тарих дәреслекләренә тискәре мөнәсәбәт"" уятырга тырышалар. ""Мөһим нәрсә турында сөйләшүләр"" —Мәгариф минитрлыгының былтыргы уку елында керткән патриотик дәресе. Министрлык карарында әйтелгәнчә, бу дәресне ""мәктәп укучыларында Ватанга мәхәббәт, илең өчен горурлык, ватанпәрвәрлек формалаштыру"" өчен үткәрәләр. Мәктәпләргә бу дәресләрне Русия Украинага бәреп кергәннән соң берничә ай узгач керттеләр. Русия мәгариф министрлыгы дәресләргә йөрүне мәбүри дипәйтте, ә анда кермәгән балаларны полициягә исәпкәкуя, аларның әти-әниләренә опека оешмасы беләняный башладылар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Думада прокуратурадан ""Мөһим нәрсә турында сөйләшүләр""дәресен ""кимсетүче"" ""ят агентлар""га чара күрүне сорыйлар",1,news,Яңылыҡтар,1480,https://www.azatliq.org/a/32572644.html,2023-08-31T10:38:24+00:00
"Кырымтатар халкы корылтае конференциясе, Киев, 12 ноябрь 2018Конференциядә төрле сәбәпләр аркасында барлык делегатларның да катнаша алмавы ихтимал. ""Кайбер делегатларның соңгы дүрт елда телефоннары, торган урыннары алмашты, шуңа күрә без аерым чакырулар таратмадык, ә конференция уздырылу турында социаль челтәрләрдә, матбугатта игълан итеп килдек. Сайланган делегатлар һәммәсе килергә тиеш. Бюджет оешмаларында эшләүчеләрнең килмәве ихимал, чик буенда Русия хезмәтләре туктатып тикшерүләр уздырып, поездларга соңга калулар оештыра ала, кайбер делегатлар үзләре дә килмәскә мөмкин"", диде Кырымтатар мәлесе рәисе Рефат Чубаров, фейсбукта ясаганвидеочыгышында. Кырымтатар халкы лидеры Мостафа әмилев, без кабул иткән карарларны Кырымнан килмәгән делегатларга иткерербез, алар ничек тавыш биргәннәрен белдергәч карарларны расларбыз, диде. әмилев сүзләренчә, ыенда яңа Корылтай сайлау булмаячак, Мәлес рәисе дә сайланмаячак. Оккупация хәлендә без моны эшли алмыйбыз, чөнки аннексия хәлендә Корылтай ничек эшләргә тиеш дигән маддәне уставка кертмәгәнбез, диде ул. Корылтайда Кырымда кырымтатар автономиясен торгызу белән бәйле мәсьәлә дә каралачак дип көтелә. корылтайга 248 делегат сайланган иде.",Киевта кырымтатар халкы корылтаеның конференциясе уза,1,news,Яңылыҡтар,1192,https://www.azatliq.org/a/29595595.html,2018-11-12T07:27:34+00:00
"Башҡортостанда махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың хәрби батырлыҡтары иҫтәлеге мәңгеләштереләсәк. Был турала йөкләмәне бөгөн Хөкүмәттең аҙналыҡ кәңәшмәһендә Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров бирҙе. – Махсус хәрби операция инде дүрт йыл дауам итә һәм унда ҡатнашҡан беҙҙең яугирҙәр ысын хәрби һәм хеҙмәт ҡаһарманлығын күрһәтә. Әгәрбыл хаҡта мәғлүмәтһаҡланмаһа, теркәлмәһә, күп нәмә онотолорға мөмкин, — тине Радий Хәбиров. Ошоға бәйле Башҡортостан Башлығыүҙенең хакимиәтенә махсус хәрби операция йылдарында республика халҡының ҡаһарман хеҙмәт һәм хәрби батырлыҡтарын мәңгеләштереү буйынса саралар планын уйларға ҡушты. Йөкләмәнетормошҡа ашырыу менән махсус комиссия шөғөлләнәсәк, уға киң мәғлүмәт саралары, Махсус хәрби операция ветерандары Ассоциацияһы, республика архивы вәкилдәре инәсәк. Геройҙар тураһында хәтерҙе һаҡлау буйынса эш системалы алып барылырға тейеш, тип өҫтәне төбәк етәксеһе. Комиссия даими рәүештә ултырыштар үткәрергә, тейешле ҡарарҙар ҡабул итергә тейеш. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",МХО-ла ҡатнашыусылар ҡаһарманлығы мәңгеләштерелә,0,analytics,Геройҙар,1090,https://bashgazet.ru/articles/geroy-ar-d-ere/2026-01-26/mho-la-atnashyusylar-a-armanly-y-m-gel-shterel-4550795,2026-01-26T15:30:00+00:00
"Ҡаҙ баҫырға ятҡас, тағы ла үҙенә бер ҡыҙыҡ ваҡиғалар була торғайны. Онотолоп китеп, карауат янына барып баҫһаң, ҡаҙ аяғыңды суҡып ала. Ҡысҡырып ебәргәнеңде лә һиҙмәй ҡалаһың. Ҡунаҡҡа килгән апайҙар ҙа яңылыш әлеге карауат эргәһенә барып баҫалар ҙа, уларҙы ҡаҙ эләктереп алһа, Ыстағарифулла тип ҡысҡырып ебәрәләр тегеләр. Ә беҙ эстәребеҙҙе тотоп көләбеҙ уларҙан. Ҡаҙ бәпкәләре сыҡҡас, беҙҙең иңгә тағы бер ҙур яуаплылыҡ өҫтәлә. Ҡарға алып китмәһен, аҙашып тороп ҡалмаһын тип шуларҙың артынан күҙәтеп көнөбөҙ үтә. Шулай итеп бәпкәләр бер аҙ үҫкәнсе һәр саҡ күҙ-ҡолаҡ булып торорға тура килде. Әхәт НУРЫШЕВ. Ҡырмыҫҡалы ауылы.",Бала саҡ хәтирәләре,0,analytics,Йәмғиәт,622,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-03-23/bala-sa-h-tir-l-re-4168699,2025-03-23T15:00:00+00:00
"Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров хөкүмәт кәңәшмәһендә кемгә яңы йыл бүләктәрен әҙерләй башлауы хаҡында һөйләне. «Шәмбе көндө беҙҙең проектты – «Теләктәр шыршыһы» Бөтә Рәсәй хәйриә акцияһын астыҡ. Балаларға бүләктәр әҙерләй башланым, хөкүмәт ағзаларынан да Яңы йыл алдынан балаларға бүләктәр тапшырыу өсөн ошо шәп акцияға ҡушылыуҙарын һорайым», — тине республика етәксеһе. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, 21 декабрҙә Өфөлә Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров «Теләктәр шыршыһы» Бөтә Рәсәй акцияһында ҡатнашты. Ул Евразия ғилми-белем биреү үҙәгенең вуз-ара кампусында ҡуйылған яңы йыл шыршыһынан һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән балаларҙың теләктәре яҙылған 5 уйынсыҡты алды. Мәҫәлән, Өфө районының Подымалов ауылынан Венера Асфаганова ҡурсаҡ тураһында хыяллана, Стәрлетамаҡтан Матвей Ғәлиуллин машинист булып эшләп ҡарарға теләй, Октябрьскийҙан Михаил Долматов – трансформер, Салауат районының Лаҡлы ауылынан Камил Хәйретдинов тимер юл тураһында хыяллана. Айзилә Ишморатова үҙенә – көтөлмәгән бүләк, ҡустыһына өҫтәл футболы һораны. Уларҙың атаһы МХО биләмәһендә хәрби бурысын үтәгәндә һәләк булған. Сығанаҡ: ""Башинформ"".",Радий Хәбиров кемгә Яңы йыл бүләктәре әҙерләй?,1,news,Яңылыҡтар,1109,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-23/radiy-h-birov-kemg-ya-y-yyl-b-l-kt-re-erl-y-4064201,2024-12-23T16:07:00+00:00
"15 февралдә көндөҙ епшек булһа, яҙ иртәрәк килер.26 февралдә ҡар иреһә, һыу аҡһа, йәй ямғырлы булыр.27 февралдә йылы булһа, март башында һыуыҡ көт.28 февралдә боҙбармаҡтар оҙон икән, яҙ ҙа оҙон булыр. Февраль аҙағында ҡар күп яуһа, борсаҡ менән сәтләүек уңыр. Ай аҙағында боҙбармаҡтар оҙон булһа, яҙ оҙаҡҡа һуҙылыр. Ҡарһыҙ февраль - ҡоро йәй. Февралдең һуңғы аҙнаһы ни тиклем һыуығыраҡ, март шул тиклем йылыраҡ, ти халыҡ һынамыштары. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",15 февралдә көндөҙ епшек булһа.,1,news,Яңылыҡтар,611,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-14/15-fevrald-k-nd-epshek-bul-a-4577480,2026-02-14T10:00:00+00:00
"Решат Аблязисов һәм Ильяс БеляловАкланган кырымтатар халкы хокукларын химәя итү инициатив төркеме вәкилләре Ильяс Беляловһәм Решат Аблязисов 24 июль Мәскәүгә барып туган телләрне мәбүри укытуны таләп иткән кырымтатар әмәгатьчелеге имзалаган хатларны Русия думасына тапшырганнар. Сишәмбедә дума тел белгечләре һәм итимагый оешмалар каршылыгына карамастан туган телләрне ихтыяри укыту турында канун өлгесен икенче укылыштакабул итте. Дума өченче укылышта сезнең таләпләрегезне исәпкә алмаса, нәрсә эшләячәксез, дигән сорауга Решат Аблязисов ""авызыбызны ябып утырмаячакбыз, көрәшебезне дәвам итәчәкбез"", диде. Әмма көрәшне ничек дәвам итәчәген ул сөйләмәде. Бу инициатив төркем думада Кырымнан ""Бердәм Русия"" исемлегеннән депутат булып сайланган Руслан Бальбекөстеннән дума рәисе Вячеслав Володин, Этика комитеты итәкчесе Отари Аршба исеменә дә хат тапшырган. Кырымтатар әмәгатьчелеге, артистлар, галимнәр имзалаган бу хатта ""Бальбек шәхси мәсьәләләрне әмәгать мәсьәләләреннән өстен куя, кешеләрне вазифалардан алып үз кешеләрен, туганнарын урнаштыра дип белдерелә. Шулай ук хатта Кырым мөфтие Эмирали Албаев, Кырым башлыгы Сергей Аксенов, мәгариф, мәдәният министрлыкларының кайбер итәкчеләре, Кырым инженер-педагогия университеты итәкчелегенең Бальбекның әмәгатьчелеккә, дәүләткә каршы эшчәнлеген яклаулары безгә сәер тоела, диелә хатта. Инициатив төркем Бальбекны депутатлыктан чыгарырга чакыра. Белялов һәм Аблязисов Мәскәүдә берничә көн калып, думада төрле очрашулар үткәреп, кырымтатарлар белән бәйле мәсьәләләрне күтәрергә ыена.",Кырымтатар активистлары туган телне мәбүри укыту таләбен думага тапшырган,1,news,Яңылыҡтар,1532,https://www.azatliq.org/a/29388568.html,2018-07-24T22:24:04+00:00
"Мәҫәлән, ғаилә институтын нығытыуҙа һәм балалар тәрбиәләүҙәге ҙур ҡаҙаныштары өсөн Венер һәм Эльвира Бәшировтар «Ата-әсәлек даны» ордены миҙалы менән бүләкләнде. Дәүләт башлығы бойороғона ярашлы, өлгәшкән хеҙмәт уңыштары һәм күп йыллыҡ намыҫлы хеҙмәте өсөн Өфө тимер юл вокзалының алдынғы технологы Олеся Лощиловаға РФ президентының Рәхмәт хаты бирелде. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Владимир Путин Башҡортостанда йәшәүселәргә дәүләт наградалары бирҙе,0,analytics,Аңлатма,471,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-07-18/vladimir-putin-bash-ortostanda-y-sh-sel-rg-d-l-t-nagradalary-bir-e-4318027,2025-07-18T11:26:00+00:00
"— Әҙәбиәтте бөтөрмәҫ өсөн шуның кеүек аяҡ менән яҙыусыларҙы унда индермәҫкә кәрәк. Автор тәүге мөхәббәте хаҡында яҙа, тик нишләптер олатаһының Сталин заманындағы михнәттәрен, атаһының колхозда көн-төн эшләүен, ағаһының ҡыҙҙар күҙләп йөрөүен ентекләп һүрәтләүҙе кәрәк тапҡан. Дөрөҫөн әйткәндә, һөйләп сыҡҡан. Ә бына сюжет ҡороу, образды асыу кеүек нәмәләрҙе, әҙәбиәт закондарын бөтөнләй белмәй йәки һанға һуҡмай. Һикһәнде уҙған олатаһы тәүге мөхәббәтен осрата ла минут һайын уны яратыуын һөйләй. Йәш саҡтағыса Ирәндек тауына күтәреп алып менәм, ти. Дөрөҫөн әйткәндә, һикһән йәшлек күршеләге бабай тауға менеү түгел, урамға бер ниндәй ярҙамһыҙ сығып-керһә, балаларын таныһа — ҡыуана. Әҫәр аҙағында төп герой бар теләктәренә лә ирешә, дошмандары килеп аяғына йығыла. Һинд фильмындағы кеүек күмәкләшеп йырлап-бейеү генә етмәй. Чеховтың берәй хикәйәһен уҡып ҡараһа, нисек яҙырға кәрәклеген, бәлки, аңлар ине. Автор нәмә әйтергә теләгәндер — аңлашылмай. Ул яҙыуын бөтөнләй ташлаһа, әҙәбиәтебеҙгә ҙурыраҡ файҙа килтерер ине! Шәп бит, ә кәләш! — Авторы кем һуң ул хикәйәнең? — тип ҡыҙыҡһынды ҡатыны. — Кем белһен уны? Кем яҙғаны сер булып ҡалһын рецензия яҙ инде, тип баш мөхәррир үтенеп һораны бит. — Ғүмер буйы йәшәй белмәнең, шуға етеш донъяң да, әҙәм рәтле исемең дә юҡ! — тип ҡапыл ҡыҙып китте ҡатыны. — Йәрми һымаҡ патриот булып ҡыланһаң ни булған? Заманында армияға барыуҙан ҡасып йөрөгән әҙәм хәҙер малайын Төркиәгә уҡырға ебәрә һалды — йәнәһе, хәрби хеҙмәткә эләгеп ҡуймаһын. Ә үҙе телевизорҙан төшмәй, ил өсөн алғы һыҙыҡта йәнемде фиҙа ҡылыр инем, тип иламһырай, хужаларҙы маҡтап туймай. Хәҙер килеп, ай һайын берәй грант отмаһа, һис юғында түшенә миҙал тағалар. Шуның йә булмаһа хөкүмәттә эшләгән Кәли Кәлиевичтың хикәйәһе түгелме икән? Ул да үҙен яҙыусыға хисаплай заһа? Шуларҙың берәйһе булһа, үҙеңә бөтөнләй юлдар ябыла бит! Уйға ҡалған Мәхмүт яуап һүҙе таба алмай, ултырғысҡа һеңде. Һуңынан өндәшмәй генә компьютер мониторына текәлде. Ҡараңғы төшә башлағас, өҫтәлгә рецензияның яңы варианты килеп ятты. Унда шундай юлдар бар ине: Хикәйә — әҙәбиәтебеҙгә яңы һулыш өрөүсе әҫәрҙәр рәтендә. Уның киләсәктә дәреслектәргә инеүенә, спектакль итеп ҡуйыласағына шигем юҡ. Чеховҡа лайыҡлы алмаш килде, буғай. Автор өс быуын тарихы аша илебеҙ тарихын тасуирлап биргән. Әҫәр аҙағында төп герой тауға менергә теләүен әйтә. Менһен әйҙә — хикәйә лә әҙәбиәтебеҙҙе бығаса артылмаған тауҙарға мендерһен. Марат ӘМИНЕВ.",Ғәҙел баһа,0,analytics,Ғәләмәт бит,2406,https://henek.info/articles/++-++/2025-06-25/el-ba-a-4290105,2025-06-25T13:55:00+00:00
"Гөлфинә ИБӘТУЛЛИНА, Салауат башҡорт дәүләт драма театры артисы: – 2025 йыл, ғөмүмән әйткәндә, бик матур, яҡшы үтте, күп ваҡиғалар булды. Балалар менән сәйәхәт итеп, матур ерҙәр күреп ҡайтырға тура килде. Әлбиттә, ҡытыршылыҡһыҙ ҙа булмай торманы.",Һүҙ – Йылҡы йылы хужаларына,1,news,Яңылыҡтар,245,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-04/eld-y-elep-kilg-n-yyl-y-yyly-huzhalaryna-4528085,2026-01-04T15:30:00+00:00
"Приемная комиссия колледжа завершила свою работу, завершился и набор на программы федерального проекта «Профессионалитет». Амбассадоры ФП «Профессионалитет» весь предыдущий учебный год активно работали над популяризацией специальностей, вошедших в проект, проводя встречи с потенциальными студентами и их родителями, организовывая мастер-классы и профессиональные пробы, дни открытых дверей и экскурсии, родительские собрания и встречи с партнерами (будущими работодателями), что позволило абитуриентам лучше понять преимущества обучения в колледже. Актуальная информация размещалась на официальных ресурсах колледжа, выпущено множество материалов. Проделана огромная работа, целью которой стало привлечение в ФП «Профессионалитет» студентов нового набора. За период с 20 июня по года было подано абитуриентами 982 заявлений; из них на программы Профессионалитета 316 заявлений. Абитуриенты и их родители получили более 250 индивидуальных консультаций от специалистов приемной комиссии и Амбассадоров. Напомним, что в Стерлитамакский многопрофильный профессиональный колледж на программы ФП «Профессионалитет» кластера «Педагогика» будут зачислены 150 человек.26 августа выйдет приказ о зачислении в студенческую семью ГАПОУ Стерлитамакский многопрофильный профессиональный колледж. Раушания Юмагузина-Бакирова профессионалитетамбассадорыПрофессионалитетОбразованиеПрофессионалитет ГАПОУСМПК",В Стерлитамакском многопрофильном профессиональном колледже завершилась приемная кампания,1,news,Яңылыҡтар,1391,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-18/v-sterlitamakskom-mnogoprofilnom-professionalnom-kolledzhe-zavershilas-priemnaya-kampaniya-3890411,2024-08-18T23:36:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБу күрмсәтмәне ул мәгариф министрлыгына биргән. Шулай ук министрлык 2025 елның октябренә Русия республикалары дәүләт телләренең бердәм дәреслекләрен әзерләргә тиеш. Русия президенты Владимир Путинмәгариф министрлыгына күрсәтмә биргән: мәктәп укучылары өчен сыйныфтан тыш уку исемлекләренә хәзерге заман авторларының патриотик әсәрләрен дә кертергә кушкан. Бу хакта ""Ведомости""яза. Шулай ук министрлык 2025 елның июленә Русия республикалары дәүләт телләренең бердәм дәреслекләрен әзерләргә тиеш. 2025 елның октябренә кадәр исә урыс теле, әдәбият һәм уку дәресләренең бердәм дәреслекләрен. Путин урыс теленнән бердәм дәреслекләр булдыруны 2024 елның ноябрендәтәкъдим иткән иде. Дәреслекләрнең эчтәлеге ""балансланган, үзара бәйләнгән булырга, шулай ук Русия яшьләренең фикер йөртү үзенчәлекләрен исәпкә алырга тиеш"", дип белдерде ул. Моннан тыш, Путин 1 майга кадәр ""Русия халыклары телләре"" турындагы канунга да үзгәрешләр проекты әзерләргә кушкан. Анда, аерым алганда, Русия халыклары телләренең дәүләт реестры булдыру турында да язылачак. Былтр 5 ноябрьдә Владимир Путинкатнашында Урыс телен һәм Русия халыклары телләрен саклау шурасы утырышыузды. Бу киңәшмәдә мәктәпләрдәге ""туган тел"" дәресенә дә тукталдылар. Мәскәү дәүләт лингвистика университеты доценты, урыс теле белгече Искра Космарскаямәктәпләрдә ""урыс теле"" һәм ""туган тел"" предметы арасында каршылыклар бар дип белдерде. Урыс төбәгендәге урыс балалары өчен бу ""бик сәер күренеш"". — Әгәр дә бала Татарстанда белем алса бу яхшы: аның урыс теле һәм туган теле бар. Ә урыс теле туган тел булган бала ике фән укый: урыс теле һәм туган (урыс) тел, — диде урыс телчесе. Ул федераль дәүләт стандартларын (ФГОС) яңадан карап, ""урыс теле"" һәм ""туган урыс теле"" каршылыгын бетерергә тәкъдим итте. Владимир Путин аның белән ризалашты: — Бу мәсьәлә белән ентекләп шөгыльләнергә кирәк. Әлбәттә, монда юридик техника бар. Төшенчәләр барлык кешеләр тарафыннан бертөрле аңлашылсын өчен һәм буталчыклык килеп чыкмасын өчен эшләргә кирәк. Мин моның белән килешәм. Путин әлеге утырышта: ""урыс теле — илнең нигезен тәшкил итүче кыйммәтләрнең берсе"", ""урыс теле Русия ватандашларының һәммәсе өчен дә туган тел"", дип тә белдерде. Урыс теле шурасының рәисе Елена Ямпольская""урыс теле"" һәм ""туган тел"" арасында каршылык тудырмаска кирәк диде. ""Русия — ул Ватан, урыслар — ул туган тел"" дигән сүзләрен кабатлады. Моңарчы ул ""урыс теле туган телең булмаса, Русия дә синең өчен Ватан түгел"" дип чыгыш ясап әмәгатьчелектә ризасызлыктудырган иде. Шулай да ""туган тел"" дәресе тирәсендә нинди үзгәрешләр булачагы әйтелмәде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Путин мәктәп укучыларына ""патриотик әдәбият"" укытырга, республика телләренә бердәм дәреслек әзерләргә кушкан",1,news,Яңылыҡтар,2711,https://www.azatliq.org/a/putin-maktap-ukuchilari-ukirga-tieshle-kitaplar-isemlegena-patriotik-adabiyatni-da-kerterga-kushkan/33260991.html,2025-01-02T10:42:12+03:00
"Бекир Мамутовфикерләр""Кырым"" () бәйсез газеты мөхәррире Бекир Мамутовка Русия гаскәрен дискредитацияләү һәм ялган мәгълүмат тарату турында административ берктмә төзелгән.17 майда 68 яшьлек Мамутов һәм газетны гамәлгә куючы 59 яшьлек Сейран Ибрагимовйортларында тентү узды, аларны полициягә алып киттеләр. Тентүне шулай ук газет редакциясендә дә уздырдылар. Кич журналистларны ибәргәннәр. ""Кырым теләктәшлеге"" оешмасы хәбәр итүенчә, Бекир Мамутовка ике административ беркетмә төзелгән. Берсе ни өчен кырымнар Русиянең Украинада алып барган сугышында катнашмаска тиешлеге турында мәкалә өчен. Экстремизмга каршы тору үзәге Мамутовны ""махсус хәрби операция"" белән ризалашмауда гаепләгән. Ялган тарату турындагы икенче беркетмә БМОның Кырымга багышланган хисабыннан өзек бастырган өчен төзелгән. Әлеге хисапта Кырымда кешеләрне нигезсез тоткарлаулар, кыйнаулар турында язылган иде. Моннан тыш, ""Кырым"" газеты кырымтатарны Херсонда әзалаулар һәм Акмәчеттәге 2 нче тикшерү изоляторында кырыс шартлар турында да хәбәр иткән. Әлеге мәкаләдә полиция хезмәткәре ""ялган мәгълүмат тарату"" күргән. Соңрак Бекир Мамутовка мәхкәмә булачак. Ул полициягә аңлатма язып калдырган. Сейран Ибрагимовны тоткарлау нечкәлекләре билгесез. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Кырым"" газеты итәкчеләрен Русия армиясен дискредитацияләүдә һәм ялган таратуда гаеплиләр",1,news,Яңылыҡтар,1311,https://www.azatliq.org/a/32952767.html,2024-05-18T11:45:43+00:00
"Почти 4 года священнослужители из Башкортостана – рядом с бойцами на СВО. Они проповедуют, читают молитвы. Во всем поддерживают военнослужащих – и друг друга. Наши духовные отцы – пример мужества, настоящего патриотизма и единства многонационального народа России. Горжусь земляками, пусть их хранит Всевышний!","Вера, мужество, единство: уроки от духовных лидеров Башкортостана",0,analytics,Мәғариф,310,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2026-02-16/vera-muzhestvo-edinstvo-uroki-ot-duhovnyh-liderov-bashkortostana-4579217,2026-02-16T09:32:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБритания Русиядән алмаз алуга тыю кертәчәк, дип яза Британия премьер-министры Риши Сунакканцеляриясенә сылтанып. Сунак үзе хәзерге вакытта Япониядә, ул ""Зур иделек"" (7) илләре лидерлары ыенында катнашачак. Моннан тыш, Британия хакимиятләре бакыр, никель һәм аллюминий импортын да чикләргә, шулай ук Русия хәрби-сәнәгать комплексы белән бәйле 86 кешегә һәм ширкәткә каршы чикләүләр кертергә ниятли. Япониядәге ыены каршында чыгыш ясаганда Европа шурасы рәисе Шарль Мишель Европа берлегенең дә Русия алмазлары импортына тыю кертергә ыенуынбелдерде. ""Русия алмазлары сәүдәсен чикләячәкбез. Русия алмазлары гомерлек түгел"", диде ул. Бельгия импортны чикләүгә каршы чыга, ул Русия алмазларын күпләп сатып алучы төп илләрнең берсе. Антверпендагы алмаз үзәге санкцияләр кертелсә, бизнесының 30 лап процентын югалтачагын, моның үзе белән көндәшлек итүче Берләшкән Гарәп Әмирлекләре һәм Һиндстан бизнес-оешмаларына отышлы булачагын әйтә. Европа берлеге илләре бу мәсьәләдә килешә алганмы – билгеле түгел. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Британия Русия алмазын сатып алуга тыю кертмәкче,1,news,Яңылыҡтар,1117,https://www.azatliq.org/a/32418483.html,2023-05-19T07:04:34+00:00
"— Какой смшной старик, — засмялся один мальчик. — Эй, малнький толстяк, — скорчил рожицу другой. Дти кричали и скакали вокруг дда и внука. Тут учитль позвонил в колокольчик, объявляя начало урока, и дти убжали. Ддушка ршитльно взял внука за руку и вышл на улицу. — Ура, я н пойду в школу, — обрадовался мальчик. — Пойдшь, но н в эту, — срдито отвтил дд. — Я сам найду тб школу. Дд отвл внука в свой дом, поручил го заботам бабушки, а сам пошл искать лучшго учитля. Увидв какую-нибудь школу, дд заходил во двор и ждал, когда учитль отпустит дтй на пррыв. В нкоторых школах дти н обращали на старика внимания, в других — дразнили го. Дд молча поворачивался и уходил. Наконц он вошл в крохотный дворик малнькой школы и устало прислонился к оград. Зазвнл звонок, и дти высыпали во двор. — Ддушка, вам плохо, принсти воды? — послышался голосок. — У нас во двор сть скамйка, садитсь, пожалуйста, — прдложил один мальчик. — Хотит, я позову учитля? — спросил другой рбнок. Вскор во двор вышл молодой учитль. Дд поздоровался и сказал: — Наконц я нашл лучшую школу для мого внука. — Вы ошибатсь, ддушка, наша школа н лучшая. Она малнькая и тсная. Старик н стал спорить. Он обо всм договорился с учитлм и ушл. Вчром мама мальчика спросили дда: — Отц, почму вы думат, что нашли лучшго учитля? — По учникам узнают учитлй, — отвтил дд. А. Лопатина, М. Скрбцова, «Притчи для дтй и взрослых»","""Лучшая школа"" (Притча)",1,news,Яңылыҡтар,1375,https://uchbash.com/news/novosti/2025-02-22/luchshaya-shkola-pritcha-4132908,2025-02-22T12:27:00+00:00
"уртаклашуртаклашбастыр2010 елның физика өлкәсендә Нобель бүләге чыгышлары белән Русиядән булган, хәзерге вакытта Британиянең Манчестер университетында эшләүче ике галимгә бирелде. уртаклашуртаклашбастыр",2010 физика Нобеле – Русиядән чыккан галимнәргә,0,analytics,Мәғариф,202,https://www.azatliq.org/a/nobel_physics_2010/2177353.html,2010-10-05T21:39:00+03:00
"- Үәт, үҙең түлә улай булғас, минең аҡсам юҡ. Фәриҙә, иренең һүҙ башлағанда гел тиҫкәрерәк һөйләшеүенә күнегеп бөткән, әллә ни иҫе китмәй, дауам итте. - Кисә алып ҡайтҡан зарплатаң комод тартмаһында ята. Мә, әсәйемдекен дә шунда һалам. Ғаиләлә һинеке-минеке юҡ, барыбер түгелме ни? Салауат та тиҙ генә бирешеп барманы. - Ҡәйнәм мине яратмай, бигерәк тә һуңғы арала. Йүнләп һөйләшкәне лә юҡ. - Ни өсөн икәнен үҙең аңламайһыңмы ни? Тыуған көнөнә нәмә бүләк иттең? Һепертке! Селек һепертке! Ишшеү нәмә әйттең әле? Беҙҙең машина ныҡ иҫкергән, ҡәйнәм, һине ултыртып йөрөүе ҡурҡыныс. Ошо һеперткегә генә атланып йөрө инде, килешеп тора үҙеңә, тинең. Ул һеперткегә госномер ҙә йәбештереп ҡуйылғайны, права яҙып бирҙең, бөтә кеше алдында әсәйемде оятҡа ҡалдырып. Хәҙер үпкәләгән булып ултыраһың, аҡса бирмәй, имеш. Салауат, иҫенә төшөрөп, көлөп ҡуйҙы. - Мин шаяртҡайным ғына бит. Ҡәйнәһе менән гел шаяртып, төрткө һүҙҙәр менән һөйләшә торған ғәҙәте бар ине Салауаттың. Уныһы ла бик бирешеп бармай, яуабын табып тора. Ҡайһы ваҡытта артығыраҡ ебәрәләрҙер инде, үпкәләшеп тә алалар. Әле лә шул осорҙарҙың береһе инде. Ҡәйнәһенең күптән килгәне юҡ, барыһы ла район үҙәгендә йәшәйҙәр, аралары йыраҡ ҡына булһа ла, аҙна һайын йүгереп килә торғайны. Салауат көрәк тотоп ишек алдына сыҡты. Ҡар күп яуған, оло юлға тиклем көрәп алды ла, магазин янына барып килергә булды. Унда күршеһе осраны, оҙаҡ ғына һөйләшеп торҙолар, тәүҙә һауа торошо, аҙаҡ политика һәм, әлбиттә, ҡәйнәләр. - Дәә, һин ҡәйнәнән уңманың, - тип төрттөрҙө күршеһе. - Үәт, минеке өйөн минең исемгә яҙҙырҙы. Барыбер бергә йәшәйбеҙ, миңә уның мәшәҡәте кәрәкмәй тей. Ә һинеке. Салауат, хәҙер ҡәйнәһе килеп етәсәген уйлап, ауыр һулап ҡуйҙы. Үҙе ғәйепле икәнен аңлап торһа ла, ҡәйнәһенә асыуы килә ине. Һепертке, имеш. Ул да кәрәк ауыл ерендә. Ябай һепертке түгел ул, госномеры бар. Шаяртыуҙы ла аңламай, ҡартайҙы, шикелле. Ғәфү үтенер ҙә, ҡотолор ине, теле әйләнмәй, әлеге шул тиҫкәрелек. Салауат әйләнеп ҡайтҡанда Фәриҙә төшкө ашҡа ҡайтып, тағы эшкә киткәйне инде. Әҙерәк ҡапҡылап алды ла, Салауат тағы тышҡа сыҡты. Юлды һепертке менән һеперә башланы, йәнәһе, ҡәйнәһенә юл әҙерләй. Ҡышҡы көн ҡыҫҡа, эңер төшә башлас ҡына ҡәйнәһе күренде. - Ана, онотмаған, кис булып бара, килмәҫ тип уйлағайным. - Сырайына йылмайыу билдәһе сығарҙы. - Әйҙүк, ҡәйнәм, түрҙән уҙ. - Көрәлгән юлды үҙе бүләк иткән һеперткенең ише менән шәп кенә итеп һепереп алды. - Бына, ҡыҙым иләк һорағайны, шуның өсөн генә килдем, - тине ҡәйнәһе. - Эйе шул, иләк имеш, өйҙә әллә нисә иләк бар, - Салауаттың уйы бер төрлө булһа, һүҙҙәре бөтөнләй икенсе ине. - Әйҙә, түрҙән уҙ, ҡунаҡ булырһың. - Ҡәйнәһенең быймаларын һепертке менән таҙартып алды. Йәнәһе, бына ниндәй кәрәкле әйбер бүләк иткән бит ул. Ҡәйнәһе еңел генә атлап өйгә инеп тә китте. Салауат, комод тартмаһын асып, ике биш меңлекте алды ла, тиҙерәк ҡәйнәһе ҡулына тотторҙо. - Мә, һин дә машинаңды ремонтлап ал. - Бер өйрәнгән тел туҡтамай, артығын һөйләп тик тора, шуны әйтмәһә лә булыр ине бит инде. Ҡәйнәһе, аптырабыраҡ, кейәүенә оҙаҡ ҡына текләп ҡарап торҙо. - Ҡурҡма, ысын аҡса ул, үҙем төшөргәнем юҡ, - тип шаяртырға маташты Салауат. - Һинән булыр ул, - тип өндәшмәй ҡалманы ҡәйнәһе. - Ана бит, һеперткегә праваны ниндәй шәп итеп эшләп ҡуйғанһың, әле һаман шуның менән йөрөйөм. Ул, иләкте ҡалдырырға ла онотоп, ҡайтып китте. Фәриҙә эштән ҡайтҡанда Салауат һаман ишек алдын таҙартып йөрөй ине. - Килде, - тип хәбәр һалды ул шунда уҡ. - Кис булғас, килмәҫ тигәйнем, тәки алып китте аҡсаны, иләкте һылтау итеп. - Ниндәй аҡса? Ниндәй иләк? Мин һиңә СМС яҙғайным бит инде. Әсәйем мин көндөҙ ҡайтҡанда уҡ килгәйне, мин бирҙем инде ул аҡсаны. - Үәт әй, мин уға үҙемдең аҡсаны биргән булып сығам бит, ә ул өндәшмәй генә йомдо ла, сығып тайҙы. Иртүк барып кире алам. Салауат килеп еткәндә ҡәйнәһе, матур итеп кейенеп, сәй әҙерләп йөрөй ине. Кемделер көткәне күренеп тора. - Әйҙүк, кейәү, маҡтап ҡына йөрөйһөң тип әйтер инем, төҫөңә ҡарағанда, бер ҙә оҡшамаған, - тип төрттөрҙө ул. - Аҡсаны кире алғас, маҡтармын, әле ваҡыт юҡ, - тине кейәү. - Туҙҙырып бөтөрмәнеңме әле уны? Ҡәйнәнең кәйефе бик яҡшы ине. - Аҡса бар ҙа ул, тик һинең өсөн юҡ. Хәйер, эшләп ала алаһың. Күрәһең бит, минең ҡар көрәлмәгән. Шуны оло юлға тиклем таҙартһаң, ун мең һинеке. Үҙемдең аҡсаны кире алыр өсөн хәҙер эшләп йөрөргә тейеш булам тип, эстән генә уйлап алды ла, Салауат көрәк менән номерле һеперткене алып сығып китте. Элек бындай эште гел эшләп торһа ла, был юлы, һемәйтелгәнен уйлап, йәне көйҙө. Шулай ҙа, йөрөй торғас, асыуы баҫылды, ҡәйнәһенең зирәклегенә һоҡланып, кәйефе күтәрелеп китте. Ә ҡәйнәһе бер аҙ кейәүенең эшләгәнен ҡарап торҙо ла, күршеһенә юлланды. - Күрҙеңме? - тип көлөп һораны ул, килеп кергәс тә. - Күреп торам. - күршеһе уның шатлығын уртаҡлашырға ашыҡманы. - Отторҙоң бит, тип күҙ ҡыҫты ҡәйнә кеше. - Әйттем бит, минең кейәүем алтын, таң менән ҡар көрәргә килеп етәсәк, тип. Бәхәсләшкән булаһың бер литр балға. Бирәһең инде былай булғас. Күршеһе бал сығарҙы. - Ярай, үпкәләштән булмаһын, мин дә һиңә сейә вареньеһе бирермен, хуть ун литр, быйыл сейә уңды. Улар яйлап сәй эскән арала Салауат ҡәйнәһенең генә түгел, уның күршеһенең дә тирә яғын таҙартып ҡуйғайны. Йәй еткәс, Салауат менән Фәриҙә иҫке машинаны яңыртырға булдылар. Аҡса етмәй, үҙаллы донъя көтә башлаған улдары ла хәлдән килгәнсе бирҙе, барыбер әҙерәк булды, машиналар ҡыйбат шул. Шул мәлдә ҡәйнәһе килеп керҙе, һеперткеһен ишек төбөндә ҡалдырҙы ла, ҡуйынынан төргәк сығарып, таратып ебәрҙе. Ә ундағы аҡса. Салауат телһеҙ ҡалды, ә кәләше менән ҡәйнәһе йылмайышып тора. - Машинаның һәйбәтен алығыҙ, мин дә был һепертке менән йөрөүҙән ялҡтым, - тип көлә ҡәйнә. . Салауат менән ҡәйнәһе һаман да шулай төрткөләшеп һөйләшәләр, үпкәләшеп тә алалар, тик был оҙаҡҡа бармай. Ҡәйнәһе яңы машинаның багажнигендә ятҡан номерле һеперткене күрһәтеү менән, көлөшөп, ярашып та ҡуялар. Лайк",ЗИРӘК ҠӘЙНӘ (Юмореска) Вәкил Шәрәфетдинов.,0,analytics,Әҙәбиәт,5806,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-08-07/zir-k-yn-yumoreska-v-kil-sh-r-fetdinov-4341908,2025-08-07T17:26:00+00:00
"Фотографии, которые сделал журналист Алексей Соколов, свидетельствуют об интересе уфимцев к чтению. Оригинальные негативы отсканировал его внук Евгений Соколов и опубликовал в своей группе архивных фото ХХ ВЕК – УФА. (Фото «Книжного базара» в фотоальбоме Алексея Соколова ). Китап Китап Байрам 2024 праздникчитающегочеловека Башкортостан Читает ""КИТАП-БАЙРАМ"" УФА МЕЖДУНАРОДНАЯ КНИЖНАЯ ЯРМАРКА",«Китап-байрам» век: как в Уфе проходил Книжный базар 60 лет тому назад,1,news,Яңылыҡтар,393,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-05-25/kitap-bayram-xx-vek-kak-v-ufe-prohodil-knizhnyy-bazar-60-let-tomu-nazad-3783322,2024-05-25T11:42:00+00:00
"Айдар ДәминовАзатлык былтыр изоляция чорында Мәскәү һавасын Башкортстандагы авыл һавасына алыштырган фотограф Рэдик Заһидуллин гаиләсе турындаязган иде. Мәскәүдә эшләүче моушн-дизайнер Айдар Дәминовта нәкъ бер ел элек гаиләсе белән Уфага күченгән. Ул да якташы кебек Мәскәү ширкәтендә читтән торып эшли. Без Айдар белән өйдән торып эшләүнең уңай һәм тискәре яклары, кече шәһәрләрнең мегаполистан өстенлекләре турында сөйләштек. — Айдар, Уфага гаилә белән күчтегезме? — Минем гаилә болай да Уфада иде. Мин Мәскәүдә берүзем яшәдем. Тумышым белән Уфадан. —Мәскәүдә яшәргә калырга уйлый идеңме, әллә башта ук кире Уфага кайту планы белән киттеңме? — Иң башта, университеттан соң ук килүгә, миңа Мәскәүдә барысы да яңа иде. Анда бөтенләйгә калыргамы, юкмы икәнлеге анык түгел иде. Ул вакытта әле гаилә дә, бернәрсә дә юк иде. Соңрак, биредә берничә ел яшәгәч, монда бөтенләйгә калырга теләмәгәнемне аңладым — бу шәһәр ниндидер командировкаларга, турист булып ял итәргә килү өчен кызыклыдыр, ә көндәлек тормыш өчен монда уңайлы түгел. —Мәскәүдә ничә ел яшәдең? — Тулаем алганда алты елга тула. —Ә югары белемне кайда алдың? — Беренче төп югары белем — Уфа авиация университеты (УГАТУ). Анда укыганда ук параллель рәвештә видеомонтаж белән шөгыльләнә идем, анимацияләр ясый идем. 2012 елда ук Мәскәүдәге студиясе өчен анимацион роликлар эшләгән идем, алар мин университетны бетергәч, Мәскәүгә эшкә чакырдылар, компьютер технологияләре мәктәбендә уку өчен үзләре түләргә тәкъдим иттеләр. Курс мин хәзер шөгыльләнгән эшкә якын иде — композитинг, кинодагы визуаль эффектлар. Ул вакытта анда ике еллык програм иде. Мин, әлбәттә, риза булдым. —Мәскәүдәге эшең нидән гыйбарәт иде? — студиясе — тавыш яздыру, продакшн, креатив бюросы. Ягъни интернетка һәм рекламга катышы булган һәрнәрсә — интернет-маркетинг, интернет-реклам, телереклам; ивентлар, концертлар бизәү, видео һәм компьютер графикасы, анимация, музыкаль клиплар белән бәйле киң колачлы эш алып бара. Мин музыкаль клипларга видеомонтаж ясау белән дә, телевизион рекламга анимация ясау (хәзер моушн-дизайн, моушн-графика дип атала) белән дә, ягъни бу студиядә киң спектрлы эшләр белән шөгыльләндем. Мәсәлән, безнең студия төбәкләрдәге табигать матурлыкларына багышланган коммерциясезпроектбулдырды. —Нинди музыкаль клипларда синең эшеңне күреп була? — Күбесенчә рэперларда күрергә була. — клипларындамы? — Юк, андеграунд рэп укучыларда дияргә кирәктер. Мәсәлән, өчен графика ясадык. студиясенең Мәскәү рэперлары белән тыгыз элемтәләре бар, алар өчен клиплар ясый идек. Рекламны телеканаллар өчен түгел, турыдан-туры брендлар өчен эшли идек. Мин студиядән киткәч кенә ТНТ каналыбелән эшли башладым, анда башкачарак эш. —ТНТда ни белән шөгыльләнәсең? — Телеэфирны формалаштыру белән: шоу програмнарын, яңа чыгып килүче сериалларны, стендап һәм башка тапшыруларны төреп кую — титрлаштыру, анонсын булдыру, чыгарылышлар арасында интеграция өчен куела торган компьютер графикасын ясау белән шөгыльләнәбез. —Ниндидер аерым сериал-тапшыруларгамы, яисә каналның бөтен контентынамы? Айдар Дәминов— Әйе, бу бөтен контент өчен. Кайбер каналлардан аермалы буларак, ТНТда барысы да эчке продакшн хисабына эшләнә — соңгы елларда бөтен контентны телеканал үзе чыгара. Юкса, күпчелек каналлар контентны сатып ала, эфирны тулысынча үз хисабына гына тутырыр өчен телеканалларның куәте итми, алар ниндидер сериалларны сатып алып, үз эфирында күрсәтә. ТНТ исә барысын да үзе төшерә — сериалларның да, телешоу, стендап, тапшыруларның да ТНТда эшләүче үз режиссерлары, продакшн төркеме бар. —Син хәзер дә ТНТда, ләкин читтән торып эшлисең, шулаймы? — Әйе, 2019 елда эшли башлагач, беренче дүрт ай студиядә офиста эшләдем, яңа ел алдыннан гаилә хәлләре аркасында өйдә эшләргә күчерүне сорадым. Аларның килешәчәгенә дә ышанмаган идем үзем. 2020 нең гыйнварыннан мин Уфада яшим. —Синең шартлар белән килешмәсәләрдәме? — Әйе, ул чагында мин өйдән фрилансер кебек эшләр идем. Мәскәү баштан ук яхшы этәргеч бирә, чөнки анда барлык өлкәләрдән профессионаллар ыела һәм бу коллективта син тизрәк үсәсең. Хәзер минем хатыным һәм кечкенә балам бар, бу хәлдә өйдән эшләү уңайлырак. Ә Мәскәүдән хезмәт хакы алып, Уфада яшисең икән, үзеңә Мәскәү белән чагыштырганда күпкә күбрәк рөхсәт итә аласың. —Матди чыгымнарны санамаганда Уфа Мәскәүдән нәрсәсе белән яхшырак? — Миңа объектив бәяләү авыр. Әгәр мин башка шәһәрдә туып, башта Мәскәүдә, аннары Петербурда яшәп, соңыннан Уфага күчсәм, чагыштырып булыр иде. Мин биредә тудым, миңа монда бар да якын, кая барырга, кайда ял итәргә икәне билгеле. Монда каядыр бару да, теләсә нинди дәүләт хезмәтен алу да, чәчтарашханәгә, кибетләргә, төзелеш кибетенә бару да күпкә тизрәк, вакытны азрак ала. Уфада алар барысы да чагыштырмача якын, кул астында гына, әяү барып итәргә була, кайда гына яшәсәң дә, ерак түгел. Айдар ДәминовМәскәүдә иртәнге ашны ашап чыкканнан соң син инде кичкә кадәр кайтып керә алмыйсың — эшкә, тагын ниндидер очрашуга һәм кичкә генә өйгә кайтып керәсең. Көн дәвамында өйгә кайтып килү өчен бик күп вакыт сарыф ителәчәк. Ә монда көн дәвамында тыныч кына бер иргә барып кайттың, икенче иргә барып килдең — бик күп вакыт янга кала. Бу да плюсларның берсе. Табигатькә чыгу да тизрәк һәм айлырак — машинага утырдың да шәһәр читенә чыктың, Мәскәүдәге кебек дүртәр сәгать әрәм итмисең, аеруча ял көннәрендә. Ягъни плюслардан табигать якынлыгын, бәяләрне, вакыт экономиясен, уңайлыкларны атарга була. —Уфага күченүегезгә 2020 ел вакыйгалары — карантин, изоляция сәбәпче булдымы? — Юк, минем эшем шундыйрак, эшләгән эшемнең күп өлешен өйдән торып, интернет аша гына килешеп тә эшләп булуын күптән, әле 2013 елда аңлаган идем. Монда төп мәсьәлә — итәкчегә ничек уңайлырак? итәкчең белән янәшә утырганда, заказчыга ни кирәк икәнен аңлавы тизрәк, элемтә интернеттан гадирәк. Калганында исә минем эштә — моушн-графика, 3, 2 анимация, телереклам ясар өчен итәкче белән бер бүлмәдә утыру мәбүри түгел. —Күпләр өйдән торып эшләү бераз ихтыярны йомшарта дип зарлана. Яныңда итәкче утырмый, офис мохите юк — дисциплина кими. Синең эш режимың ничек көйләнгән? — Бу өйдән эшләүче бөтен кеше өчен дә авырткан урын дип уйлыйм — офистагы кебек катгый дисциплинада бер типтагы эшне эшләү иңел түгел. Минем кебек гаиләле кешеләр өчен бу бер яктан плюс — гаиләдә кечкенә бала булганда, биш минутка эштән аерылып, ярдәм итеп килә аласың. Ләкин өйдә чагында шул ук катгый эш сәгатьләре кысаларында гына эшләү мөмкин түгел, ихтыяр йомшару түгел, киресенчә, син һәрвакыт диярлек санак артында, эш өстәле янында булып чыгасың, сиңа итәкчең эш сәгате узгач та язарга мөмкин. Эш графигы тәүлек буйлап чәчелә булып чыга, барысы да үздисциплинадан, тәрибәдән тора. Хәзер төрле курслар, онлайн програмнар күп. Минем эш стажым ун ел диярлек, мин моңа озак өйрәнеп килдем, миңа кайдан эшләсәм дә барыбер. Башлап килүче белгечләр өчен өйдән эшләү авыр булырга мөмкин, алар бөтен итештерү циклын күзалламыйлар, янәшәдә тәрибәле коллегалары юк. Бары тик үз хаталарыңда гына өйрәнергә кала. Беренче 3-4 елда телевидение, продакшн-студиядә, эре ширкәттә эшләү идеаль булыр иде, анда барлык механизмнар да төгәл көйләнгән һәм һәркемнең вазифасы билгеләнгән. Ә аннары теләсә кайда торып эшләргә мөмкин. Яшь белгечләргә өйдә утырып нәтиәле эшләү кыенрактыр. Ә берничә студиядә, төрле такым белән эшләп алганнан соң инде эш режимы дигән хис беркайчан да ташламый. —Мегаполистан кечерәк шәһәрләргә күчү 2020 елда Русиядә дә актуаль күренешкә әйләнде. Синең танышларың арасында да андыйлар бармы? — Мәскәүдән Иннополиска күчкән веб-дизайнер Искәндәр Гобәйдуллинны атый алам, ул хәзер дә Мәскәү ширкәтенә эшләвен дәвам итә. Икенче танышым Мәскәүдән Сочига күчте, аларның ширкәте электробайкларны арендага бирү белән шөгыльләнә. Модалы тренд дигәч, минем өстәп әйтәсем килә — туган шәһәр-авылларга күчүнең барыбызга да файдасы бар. Күпләребез Мәскәүдә яшәгәндә, аның хезмәт хакыннан салымнары да Мәскәү казнасына китә, шуңа күрә ""Мәскәү яхшыра да яхшыра"", ә туган авыллар тузганнан-туза. Ә Мәскәү ширкәте түләгән акчаны туган ирдә тотсаң, ул туган ирне яхшыртуга, андагы яшәү дәрәәсен күтәрүгә тотылачак, шуңа күрә модалы гына түгел, файдалы тренд бу.","""Мегаполистан туган якка күчеп кайту — мода гына түгел, файдалы да""",0,analytics,Әңгәмә,8075,https://www.azatliq.org/a/31039279.html,2021-01-12T11:00:46+00:00
"– Современные технологии сегодня стремительно развиваются, делая упор на доступ к информации и обеспечение мгновенных коммуникаций. Подача заявки через сайт — это самый удобный и эффективный способ представить свой технологический проект. Четкая структура и простой интерфейс позволяют сделать это быстро и понятно, а гарантированное рассмотрение заявки командой студии в течение нескольких рабочих дней, открывает путь к поддержке, финансированию и реализации идеи, –отмечает председатель Госкомитета РБ по науке и высшему образованию Светлана Мустафина. Через сайт Стартап-студии можно заявиться со своим проектом и ознакомится с работами других авторов. Отдельные разделы адресованы предпринимателям, инвесторам, студентам, а также вузам и преподавателям, желающим развивать и продвигать свой университет как центр инноваций и предпринимательства. Заявку можно также подать через -бот. Рассмотрение займет 2-3 рабочих дня. После детального обсуждения за проектом закрепляется менеджер от студии и начинается подготовка его презентации перед инвестиционным комитетом. В 90 случаев проекты, дошедшие до этого этапа, получают поддержку, отметили в Стартап-студии Кампуса. – Глобальная цель студии - стать центром технологического предпринимательства в Республике Башкортостан, объединять науку, бизнес и инновации для серийного создания высокотехнологичных компаний, – говорит генеральный директор Стартап-студии УГНТУ Владимир Бекасов. За время работы Стартап-студия УГНТУ поддержала 18 стартапов на общую сумму инвестиций в 42 млн рублей. Текущая оценка стоимости портфеля проектов – 249 млн рублей. Среди успешных стартапов студии - проекты по производству модульных автоматизированных установок проточного химического синтеза, комплексы минимизации аварий и повышения безопасности операций на крановом оборудовании, сервис для генерации контента с использованием алгоритмов ИИ, разработка и интеграция модуля покраски и распыления жидкостей на базе мультироторного БПЛА, производство холодильных постаматов для бесконтактной передачи продуктов в больничных стационарах, и многое другое. Добавим, что Стартап-студия была создана в рамках федерального проекта «Технологии» (ранее - Платформа университетского технологического предпринимательства). В 2022 году ее соучредителем при поддержке Фонда инфраструктурных и образовательных программ, а также ряда частных инвесторов, становится Уфимский нефтяной технический государственный университет. Каждый желающий студент, преподаватель, инженер или предприниматель с технологической идеей, которая может принести прибыль, может подать заявку. Если проект обладает потенциалом, студия помогает запустить юридическое лицо, выделяет стартовое финансирование и формирует команду. Стартапы студии охватывают широкий спектр направлений от -разработок до агротехнологий, среди приоритетных - анализ больших данных, медицина () и -проектыНапомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. 1 из них уже полностью построен в Москве на базе МГТУ им. Н. Э. Баумана. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. Сегодня здесь действуют 18 научных лабораторий и центров, а также расположен Всероссийский центр киберфизических инноваций национальной платформы «Берлога». В апреле 2025 года в рамках второй очереди проекта был запущен Геномный центр, где разместился Центр интеллектуальной геномики Уфимского федерального исследовательского центра Российской Академии наук. На базе Геномного центра открылась «Школа 21» – совместный проект Башкортостана и «Сбера». Весь проект уфимского Межвузовского кампуса – это студенческое пространство с жилыми помещениями на 4,3 тысячи человек, учебно-научным комплексом, лабораториями, деловыми зонами, магазинами, уютными скверами и другими объектами комфортной городской среды, которые также будут доступны для всех жителей и гостей Уфы. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Стартап-студия Межвузовского кампуса Уфы запустила прием заявок через сайт,0,analytics,Йәмғиәт,4581,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-08-07/startap-studiya-mezhvuzovskogo-kampusa-ufy-zapustila-priem-zayavok-cherez-sayt-4348825,2025-08-07T19:00:00+00:00
"Түбәнге Новгород өлкәһендә 65 йәшлек пенсионерканы үлтергәндәр һәм алтын биҙәүестәрен алғандар. Енәйәтсе Өфө кешеһе булып сыҡҡан. Саҡырылған полиция хеҙмәткәрҙәре был ҡатындың тәнендә яралар булыуын һәм өйөнән ювелир әйберҙәренең юғалыуын теркәгән, шунда уҡ енәйәт эше асылған. Үлтереүсене шул көндә үк тотҡандар, ул – 50 йәшлек Өфө кешеһе. Был ир бер нисә тапҡыр хөкөм ителгән булған, шул иҫәптән – кеше үлтергән өсөн. Асыҡланыуынса, был ҡатын менән ир бергә эсеп ултырған, шунан енәйәтсе уны быуып үлтергән, биҙәүестәрен һалдырып алған һәм ишекте асҡыс менән ябып сығып киткән. Әле ул һаҡ аҫтында. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Алтын алҡа өсөн үлтергән,0,analytics,Хәүефһеҙлек,708,https://bashgazet.ru/articles/kh-ef-e-lek/2026-02-20/altyn-al-a-s-n-lterg-n-4585859,2026-02-20T05:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЛилия Нуриева -  белән бәйле инаять эшендә мәхкәмәгә кадәр барып иткән бердәнбер кеше. Ул тәртип саклау оешмалары белән хезмәттәшлеккә ризалашты, гаебен тулысынча таныды һәм тулы күрсәтмәләр бирде. пирамидасына күп кешеләрнең акчаларын әлеп итүдә гаепләнгән Лилия Нуриеваны дүрт ел да алты айга гомуми тәртипле колониягә хөкем иткәннәр. Бу хакта ""Бизнес ""яза. Нуриеваның мәхкәмәләре аерым тәртиптә барды - аңа ачылган инаять эшендә шаһитләрне сораштырмадылар, гаепләү йомгаклавын гына игълан иттеләр һәм инаять эшенең язмача материалларын укыдылар. Прокурор Нуриеваны алты ел да алты айга гомуми тәртипле колониягә ибәрүне сораган иде. Аны акча белән хәрәмләшүдә (инаять кодексының 159 маддәсе, 4 өлеше) һәм оештырылган инаятьчел берләшмәдә катнашуда (инаять кодексының 210 маддәсе, 2 өлеше) гаеплиләр. Тикшерү фаразынча ул пирамидага нигез салган Кирилл Доронинбелән хезмәттәшлек иткән, аның күрсәтмәләрен үтәгән. Быел февральдәге мәхкәмәдә билгеле булганча, 161 кеше зыян күргән, 206 млн сум зарар килгән. Басма искәртүенчә, Лилия Нуриева - белән бәйле инаять эшендә мәхкәмәгә кадәр барып иткән бердәнбер кеше. Ул тәртип саклау оешмалары белән хезмәттәшлеккә ризалашты, гаебен тулысынча таныды һәм тулы күрсәтмәләр бирде. Шуңа бер ел утырганнан соң аны тикшерү изоляторыннан чыгардылар һәм аның йомшаграк хөкем карары алу мөмкинлеге барлыкка килде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",""" пирамидасы эше""ндә гаепләнүче Лилия Нуриеваны 4,5 елга ирегеннән мәхрүм иткәннәр",1,news,Яңылыҡтар,1509,https://www.azatliq.org/a/finiko-piramidasi-eshe-nda-gaeplanuche-liliya-nurievani-4-5-elga-iregennan-mahrum-itkannar/32951753.html,2024-05-17T18:01:45+03:00
"- 100 г. шәкәр ҡомо; - 100 г. мный ярмаһы; - 50 г. һөт; - 50 г аҡ май; - 2 йомортҡа. Былай әҙерләйбеҙ:5 минутта әҙер була. Бөтә ингредиенттарҙы бер һауытҡа һалып бутайбыҙ. Май йомшаҡ булырға тейеш. Ҡушылманы маный ярмаһы ебегәнсе, 40 минутҡа ҡуйып торабыҙ. 180-200 эҫелегендәге мейестә, өҫтө матур төҫкә ингәнсегә тиклем бешерәбеҙ. Шул ғына! Ашағыҙ тәмле булһын! Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",Эремсектән эапеканка,0,analytics,Аш-һыу,585,https://akbuzat-rb.ru/articles/t-mlek-s/2021-07-28/eremsekt-n-eapekanka-2433826,2021-07-28T05:35:13+05:00
"Мордовия адвокаты Марат АшимовфикерләрТатарстан адвокаты Руслан Нәгыевакча белән бәйле хәрәмләшүдә (Русия инаять кодексының 159 нчы маддәсе 2 нче өлеше) шикләнеп тоткарланган Мордовия адвокаты Марат Ашимовның инаять эше нечкәлекләрен аңлатканвидео чыгарды. Ул башка адвокатлар белән бергә үзе дә Ашимовны яклауда катнашуын әйтә. Аның сүзләренчә, Ашимовны шартлы рәвештә вакытыннан алда иреккә чыгару белән бәйле бер мәсьәләне канунсыз хәл иткән өчен 200 мең сум акча алмакчы булуда шикләнәләр. ""Маратка бу мәсьәлә белән мөрәәгать иткән мөштәри үзе дә - инаять кодексының 159 нчы маддәсе нигезендә хөкем ителгән кеше, әмма 4 нче маддә нигезендә. Ул финанс пирамидасы оештыруда гаепле дип табылган. 50 млн сум зыян китергән дип фаразлана, аны 2,5 елга ирегеннән мәхрүм иткәннәр"", дип сөйли Нәгыев. Нәгыев әйтүенчә, әлеге кеше Мордовия адвокаты Марат Ашимовка ярдәм сорап мөрәәгать итә, ә Ашимов адвокат гонорарының бәясен 200 мең сум дип билгели. Юридик ярдәм күрсәтү турында килешү төзеп, мөштәрие янына килә. ""Әмма бу кеше, әлегә аның исемен атамый торам, ""мин сиңа ышанам"" дигән сүзләр белән, бу килешүне имзалаудан баш тарта, акчаларны болай гына бирә. Соңыннан ачыкланганча, бу акчаларга тамга салынган булган. Бу инаять эше - чын провокация. Маратны күп еллар беләм, ул - намуслы кеше, гадел эшли. Аның белән таныш булган башка адвокатлар да минем сүзләремне раслар. Без бу тузга язмаган инаять эшен туктату өчен көрәшәчәкбез"", дип сөйли Нәгыев. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Нәгыев Мордовия адвокаты Марат Ашимовка ачылган инаять эшен ""тузга язмаган"" һәм ""провокация"" дип атады",1,news,Яңылыҡтар,1547,https://www.azatliq.org/a/32882287.html,2024-03-29T07:33:03+00:00
"Осрашыу Өфө фән һәм технологиялар институты майҙансығында булған. ""Түңәрәк өҫтәл""де Комитет ҡарамағындағы диндәр эштәре буйынса эксперт советы рәйесе Вячеслав Пятков алып барған. Фекер алышыуҙа депутаттар, ғалимдар, мәғариф ойошмалары вәкилдәре, руханиҙар, студенттар ҡатнашҡан. Башҡортостан Республикаһы Башлығы ҡарамағындағы Дәүләт-конфессия мөнәсәбәттәре буйынса совет ағзаһы, диндәр эштәре буйынса эксперт советы секретары Руслан Бакаев Башҡортостандағы дини белем биреү системаһының ағымдағы торошо тураһында мәғлүмәт биргән. Шулай уҡ сарала ҡатнашыусылар ғәмәлдәге белем биреү программалары, килеп тыуған проблемалар һәм артабанғы үҫеш йүнәлештәре хаҡында һөйләшкән. Фотолар: .","Дини белем биреүгә арналған ""түңәрәк өҫтәл"" үтте",1,news,Яңылыҡтар,683,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-28/dini-belem-bire-g-arnal-an-t-r-k-t-l-tte-4553934,2026-01-28T16:45:00+00:00
"Галина Хизриева (с) һәм Донецкидагы урыс сепаратистлары итәкчесе булган Игорь Гиркин (Стрелков)2000 еллар башыннан ук Русия мөселманнары турында иң күп мәгълүмат биреп торучы. сәхифәсенең баш мөхәррире итеп исламофоблар Роман Силантьев, Яна Амелина, Рәис Сөләймановның дусты булган ислам дине дошманы Галина Хизриева билгеләнгән. Әлбәттә, заманында күп укучыларны әлеп иткән. сәхифәе белән кызыксыну 2011 елда үк сүрел башлаган иде, чөнки аны итәкләп килгән Ринат Мөхәммәтов эшеннән алынды һәм сәхифә Мәскәүдән Дагыстан башкаласы Махачкалага күчерелде. Ул вакытта басманың баш мөхәррире итеп Дагыстан мөселманнары Диния нәзарәте хезмәткәре Морат Османов билгеләнде. .-ны ун ел дәвамында Дагыстан парламенты депутаты, Махачкала диңгез сәүдә порты ширкәтенең элекке итәкчесе Габдесупьян Хархаров финанслап килгән иде. Хархаровның ун елдан соң кинәт кенә үз хиссәләрен Дагыстан мөселманнары Диния Нәзарәтенә бирү сәбәпләрен төгәл генә әйтүче булмады. Мөхәммәтов итәкче булганда федераль мәгълүмат чаралары мөселманнарга бәйле вакыйгаларны бер төрле яктыртса, . аның бөтенләй икенче ягын ача иде. Шуның ярдәмендә ул күп укучыларны әлеп итә алды. Ә үзен алмаштыруны Ринат Мөхәммәтов Русиядә исламофобларны яклаучылар челтәренең киң әелүе белән аңлатты. Бигрәк тә интернетта моны ачык күрергә була. Әлеге исламофобчыларның фикерләрен яңгыратучы һәм аларның рәсми йөзе булып нигездә Роман Силантьев тора. Хәтта. -ның Мәскәүдән күчерелүе хакында аңлатманы да беренче булып Силантьевның яңгыратуы монда шул исламофобларның басымы булган дип уйларга нигез тудыра. Бары аннан соң гына Дагыстан мөселманнары Диния нәзарәтенең рәсми белдерүе чыкты. Һәм ул Силантьевныкына тәңгәл килә иде, дидеул. Силантьев артында торучылар әлеге сәхифәне кулларына төшерүне күптән күздә тоткан дияргә була. Хәзер инде Хизриеваны шушы әһәмиятле ресурсның итәкчесе итеп билгеләү моны раслаучы дәлил булып тора.2014 елда Путин режимының Кырымны яулап алуын ачыктан-ачык хуплаган һәм үзен империяче дип атаган Галина Хизриева былтыр кырымтатарларны да асаба халык түгел, килмешәк дип атаган иде. Бу хакта Кырымда асаба халыкларны тикшерү һәм ярдәм итү вакыфы президенты Надир Бекир әйтте. Русия стратегик тикшеренүләр институты шулай ук Русия президенты хакимияте фикерләрен дөньяга чыгаручы Хизриева бер әңгәмә вакытында ""кырымтатарлар берничек асаба халык түгел, чөнки фәлән-фәлән критерийларга туры килми, сарык көтмиләр, шәһәрләрдә яшиләр"" дип тузга язмаганнарны сөйләде, дидеул.",Исламга каршы эшләүче Хизриева. сәхифәсе баш мөхәррире булды,0,analytics,Дин,2451,https://www.azatliq.org/a/27539271.html,2016-02-08T16:55:58+00:00
"Шулай уҡ уҡыусылар хаттар яҙып һалды. Йыйылған аҡсаға әлеге көндә иң кәрәклеһе - бензобысҡы һатып алынды һәм барлыҡ әйберҙәр Һаҡлаусы Фәрештә ирекмәндәр штабына тапшырылды. Сыңғыҙ мәктәбенең  - иныф уҡыусылары етәкселәре Илгиз Ишбулды улы менән берлектә улы махсус хәрби операцияла булған  Рәйлә инәй Әхмәтованың йортона барып, утынын өйөп бирҙе. Сыңғыҙ мәктәбендә тағы бер илһөйәрлек сараһы үтте. Хәрби бурысын үтәп ҡайтҡан элекке сығарылыш уҡыусылары Мораҙым, Инсаф һәм Флүр мәктәпкә осрашыуға килде. Был сара уҡыусыларҙа күтәренке кәйеф тыуҙырҙы. Егеттәр уҡыусыларға хәрби хеҙмәттә ҡыйыу, тәүәккәл, үҙ-үҙеңде тотоу, тәртипле, физик яҡтан көслө һәм башҡа яҡшы сифаттар мөһим булыуы хаҡында һөйләне. Миңзәлә ХӘМИТОВА һәм автор фотолары. Баймаҡ районы.",Сыңғыҙҙар өлгө күрһәтә,0,analytics,Махсус хәрби операция,752,https://yanshishma.com/articles/care/2025-12-02/sy-y-ar-lg-k-r-t-4490206,2025-12-02T15:20:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАКШ президенты Доналд Трампның махсус вәкиле Кит Келлог Трамп, Путин һәм Зеленскийның уртак очрашуы Женевада булырга мөмкин дип белдерде. Ул хакта Келлог телеканалы эфирындахәбәр итте. Келлог сүзләренчә, АКШ украин ягыннан сугышны туктату мәсьәләсе буенча шартлар исемлеген инде алган, хәзер Русия ягыннан да шушындый ук меморандум көтелә. ""Президент Трамп бер атна элек президент Путин белән сөйләшкән вакытта русияләр меморандум әзерләрбез диделәр. Мин аны шартлар исемлеге димен. Менә шулай солых төзүгә дә барып итербез. Украин ягыннан мондый документ алдык инде. Хәзер шушындый ук документ Русия ягыннан кирәк"", — диде Келлог. Шулай ук, аның сүзләренчә, хәзерге вакытта өч лидерның Швейцариядә очрашу мөмкинлеге тикшерелә. ""Без очрашуны Ватиканда уздырмакчы идек, әмма русияләр анда барудан баш тартты. Өч лидер: президент Трамп, президент Путин һәм президент Зеленский очраша алырдай башка урынны карыйбыз — ул Женева булырга мөмкин, әлеге шәһәрдә документны килештереп сугышны туктата да алабыз"", — ди ул. Әлеге өч яклы саммитның булачаган рәсми рәвештә башка затлар әле расламады. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Келлог: Трамп, Путин һәм Зеленский Женевада очрашырга мөмкин",1,news,Яңылыҡтар,1157,https://www.azatliq.org/a/kellog-tramp-putin-ham-zelenskiy-zhenevada-ochrashirga-momkin/33425748.html,2025-05-27T18:58:27+03:00
"Барһаҡ, автобус буш. Ҡараһаҡ, Сбербанктан водитель сығып килә. Танышҡас, уның Александр Куряченков икәнен белдек. Баҡтиһәң, ул хоккейсыларҙы түгел, ә уларҙың туғандарын, балаларын, клубтың техник хеҙмәткәрҙәрен ял итергә алып килгән икән. -40-ҡа яҡын кешене Мәндәғолда ҡалдырҙым да, хәҙер ике көн буйы ҡайҙа йәшәп торормон тип ҡаңғырам. Интернетта эҙләп ҡараным, тапманым, Юлбарста урын юҡ, тинеләр. Автобуста йоҡларғамы инде, - ти хафаланыуы йөҙөнә сыҡҡан водитель. Беҙ инде ярҙамсыллығыбыҙға барып, ҡуртымға өй биреүселәрҙе һораша башланыҡ. Йәй миҙгелендә районға кеше күп килә шул, уларҙың күбеһе бер нисә тәүлеккә яҡшы тороштағы, уңайлыҡтары булған фатир эҙләй. Шулай ҙа тәүҙә ҡунаҡханаға барып килергә булдыҡ. -Беҙ Бөрйәнгә йыш киләбеҙ ул. Шул хәтлем матур һеҙҙең яҡтар! Хоккейсыларҙың яңы ғына, аэропорт араһында ғына йөрөй автобустары ла бар. Улым да клубта хоккей уйнай. Кисә генә 17 йәше тулды. Тиҙҙән Канадаға чемпионатҡа баралар. Бая барып туҡтауым булды оло йәштәге ҡатын-ҡыҙ яныма килде лә хоккейсылар тураһында һораша башланы. Мин фанат. Ярыштарҙы ҡарар өсөн Өфөгә йөрөйөм, тип мине аптыратты әле, - тип ихлас хәбәрен теҙҙе Александр. Теге елле автобусҡа ултырып барыуҙан әллә ниндәй ҙур ҡыуаныс табып ҡунаҡханаға барып туҡтаныҡ. Һөйләштек һәм, ниһайәт, водителебеҙгә бер урын табылды. Ҡыуанысынан водителебеҙ: Фанаттарҙы йыйып килтерә алһағыҙ, бөгөн автобуста йөрөтә алам, тип әйтеп һалды хатта.",Салауат Юлаев Бөрйәнгә ял итергә килгән? !,0,analytics,Йәмғиәт,1410,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-07-18/salauat-yulaev-b-ry-ng-yal-iterg-kilg-n-4318543,2025-07-18T15:25:00+00:00
"Үрҙә әйткәнемсә, Совет майҙанында халыҡ өс көн дауамында ҡырмыҫҡа иләүендәй мыжғып торҙо. Республика Башлығы Радий Хәбировтың әҙәбиәтебеҙгә булған мөнәсәбәте ошо сарала бик һәйбәт күренде. Ил башлығы өс көн дауамында үҙенең тығыҙ эш графигында Китап йәрминкәһенең тантаналы сараларында ҡатнашырға, ситтән килгән ҡунаҡтар, урындағы яҙыусылар,  китап һөйөүселәр менән осрашып һөйләшергә ваҡыт тапты. Һис шикһеҙ, был сара йыл дауамында күңелемде  яҡтыртып торасаҡ һәм ундағы тәьҫораттар менән әленән-әле уртаҡлашҡым киләсәк. Зөлфиә Ханнанова, ""Ватандаш"" журналының әҙәбиәт бүлеге мөхәррире",Мөғжизәле өс көн,1,news,Яңылыҡтар,586,https://agideljurn.ru/news/novosti/2023-05-31/m-zhiz-le-s-k-n-3282150,2023-05-31T13:28:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБу эш дәвам итәчәк, ди рәсмиләр. Татарстанда 19 хосусый медицина оешмасы аборт ясату лицензиясеннән ихтыяри төстә баш тарткан. Сүз Казан, Чаллы, Әлмәт, Яшел Үзәндә урнашкан клиникалар турында бара. Бу хакта бүген Татарстан бала хокуклары вәкиле Ирина Волынец Дәүләт шурасы утырышында белдерде. Аның хисабында әйтелгәнчә, бүген Татарстанда аборт ясату лицензиясе булган 103 хосусый клиника һәм медицина оешмасы челтәре бар. ""Кызганыч, Татарстан Русиядә аборт ясату саны ягыннан беренче бишлеккә керә. 2022 елда республикада 11 335 хатын-кыз аборт ясаткан, 2021 елда — 11 645"", диелә хисапта. Волынец сүзләренчә, бу вазгыятьне үзгәртергә була. Мисал итеп, ул ""Здравствуй, мама"" проектын китерде. Ул Чаллы шәһәрендәге хатын-кыз консультацияләрендә тормышка ашырылды. 2023 елда гына да 104 булачак ана аборт ясатмаган. ""Бер елда йөклеген саклаган хатын-кызлар саны 3 тапкырга күбрәк булды"", диде ул. Моңа кадәр Татарстан бала хокуклары вәкиле Ирина Волынец хатын-кызлар бала төшертүдән баш тарткан өчен табибларга акчалата премия бирергәтәкъдим иткән иде. Волынец бу мәсьәләдә тәкъдимнәрне бик күп ясады. Мәсәлән, былтыр июль аенда хатын-кызларны аборт ясарга күндергән табибларга штраф салырга яки аларны эштән алыргатәкъдим иткән иде. Бу тәкъдим белән ул Дәүләт шурасы рәисе Фәрит Мөхәммәтшинга мөрәәгать итте. Күптән түгел Татарстан сәламәтлек саклау министры абортларны бөтенләй тыю тарафдары түгел дипбелдерде. Татарстан сәламәтлек саклау министрлыгы мәгълүматынча, республикада аборт ясатырга рөхсәте булган 86 хосусый медицина оешмасы бар, узган елның август ахырына шуларның өчтән бере йөклелекне өзү хезмәте күрсәтүдән баш тарткан. Клиникаларда журналистларга түрәләр тарафыннан басым булды, дипсөйләгәннәр иде.2023 елда Татарстан хөкүмәте елларга исәпләнгән бала табуны арттыру турында дәүләт програмы кабул итте. Түрәләр куйган максатка күрә, 2025 елга республикада кимендә 35 мең бала туарга тиеш. Бу санга алар бала төшерү санын киметеп, хатын-кызларга өстәмә ярдәм күрсәтеп ирешергә тели. Бәйсез демограф Алексей Ракша дәүләт програмыннан бернинди файда булмаячак дипбелдерде. Төп сәбәбе — Татарстан бу өлкәгә акча бүлеп бирмәүдәКүптән түгел Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов Путинга хатын-кызларны күбрәк бала табарга күндерәчәкбез дип сүзбиргән иде. Соңгы сигез елда республикада туучылар саны 35,5 процентка төшкән. 2024 елда Татарстан 35,4 мең бала туган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанның зур шәһәрләрендә 19 медицина оешмасы аборт ясатуны туктаткан,1,news,Яңылыҡтар,2533,https://www.azatliq.org/a/tatarstanning-zur-shaharlarenda-19-meditsina-oeshmasi-abort-yasatuni-tuktatkan/32882560.html,2024-03-29T13:40:23+03:00
Башҡортостандың Яҙыусылар союзы рәйесе Айгиз Баймөхәмәтов Рәсәйҙең Яҙыусылар союзы идараһы составына инде.,Айгиз Ғиззәт улын ҡотлайбыҙ!,0,analytics,Мәҙәниәт,106,https://shonkar.com/news/culture/2025-02-28/aygiz-izz-t-ulyn-otlayby-4140180,2025-02-28T12:29:50+00:00
халыҡ-ара Китап-байрам йәрминкәһендә гәзит-журналдарға яҙылыусылар араһында бүләк отоу уйынын ойошторолдо.  Беҙҙең «Йәншишмә» гәзитенә яҙылған Туйгилдин А. Ю  ЭЛЕКТРОГРИЛЬ отто!,Ур-ра! «Йәншишмә»гә яҙылыусы ЭЛЕКТРОГРИЛЬ отто!,0,analytics,Гәзит,177,https://yanshishma.com/articles/g-zitebe-du-yby-/2025-05-31/ur-ra-y-nshishm-g-ya-ylyusy-elektrogril-otto-4258930,2025-05-31T22:35:00+00:00
"Альберт Таһиров, Вилүр Сәгадиев һәм Айнур Кәримов (суңнан уңга)фикерләрИжау мәхкәмәсе ""Баймак эше""ндә гаепләнүче тагын өч кешене ирегеннән мәхрүм иттеБүген, 16 июньдә Ижауның Устинов районы мәхкәмәсе ""Баймак эше""ндә гаепләнүче Айнур Кәримовны, Вилүр Сәгадиевне һәм Альберт Таһировны ""киңкүләм тәртипсезлекләрдә катнашу"" һәм ""хакимият вәкиленә карата гомергә куркыныч тудырмый торган көч куллану""да гаепле дип тапты. Кәримов белән Сәгадиевне 4 ел да 2 айга, Таһировны исә 4,5 елга гомуми тәртипле колониягә хөкем иттеләр. Прокурор аларның һәркайсын 8 елга утыртуны сораган иде. Мәхкәмәләр барышы белән таныш булган чыганак "". Реалии""-га ""хөкем карары әле май аенда ук чыгарга мөмкин иде, әмма тикшерү яраксыз видеолар тапшырган өчен мәхкәмә сузылды"", дип сөйләгән. ""Видеолар - гаепләү ягының төп дәлилләре"", ди ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Ижау мәхкәмәсе ""Баймак эше""ндә гаепләнүче тагын өч кешене ирегеннән мәхрүм итте",1,news,Яңылыҡтар,911,https://www.azatliq.org/a/33444230.html,2025-06-16T08:06:07+00:00
"«В настоящий момент пока нет какой-то конкретики о возможной организации контактов Путина и Макрона. Мне нечего вам рассказать», — ответил представитель Кремля на соответствующий вопрос. Ранее глава МИД Франции Жан-Ноэль Баррозаявил, что у европейских стран должна быть возможность говорить с Россией напрямую, чтобы отстаивать свои интересы. Он добавил, что Париж никогда не исключал возможности возобновления прямого диалога с Москвой.31 января замглавы МИД России Александр Грушкоотметил, что намерение Макрона провести разговор с Путиным должно доноситься не через публичные заявления, а по профессиональным каналам. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Песков ответил на вопрос об организации контакта Путина и Макрона,0,analytics,Йәмғиәт,798,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-02-03/peskov-otvetil-na-vopros-ob-organizatsii-kontakta-putina-i-makrona-4565223,2026-02-03T19:00:00+00:00
"Һөйөнсө! Белмәй ҡалмағыҙ: 2 апрелдән 12 апрелгә тиклем гәзит-журналдарға ташламалы яҙылыу ун көнлөгө иғлан ителде. Был арауыҡта һеҙ «ҺӘНӘК»кә күпкә арзан хаҡҡа яҙыла алаһығыҙ. Әйҙәгеҙ, мөмкинлектән файҙаланып ҡалайыҡ! Ярты йылға яҙылыу хаҡы– 560 һум 34 тин, бер айға 93 һум, 39 тин. Индексыбыҙ – П2764.",Осһоҙ хаҡҡа яҙылып ҡалайыҡ!,1,news,Яңылыҡтар,302,https://henek.info/articles/novosti/2025-04-02/os-o-ha-a-ya-ylyp-alayy-4180991,2025-04-02T14:00:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрТатарстанда Украина яклы булуда гаепләнгән Владимир Овчинниковка ""дәүләткә хыянәт"" турында яңа инаять эше ачканнар (инаять кодексының 275 маддәсе 1 өлеше). Бу хакта яза. Тикшерүчеләр фикеренчә 33 яшьлек Овчинников ""Русия гаскәренең координаталары һәм сәнәгать объектлары турында белешмәләр"" ыйган һәм аны Украина кораллы көчләренә тапшырырга теләгән. Ирне былтыр октябрь аенда Түбән Камада Федераль иминлек хезмәте (ФСБ) хезмәткәрләре тоткарлаган иде, аны Украина ягында сугышучы русияләрдән төзелгән ихтыяри хәрби төркем — ""Русия азатлыгы"" легионының әгъзасы булудашикләнделәр. Медиада аның янәсе ""Түбән Кама нефтехим""да эшләве әйтелде. Әмма оешма бу мәгълүматны кире какты. """" -каналы аны Украинаның ""Русия азатлыгы"" легионына керүе һәм мөһим объектлар турында Украина кораллы көчләренә шымчылык итеп торуы өчен тоткарлауларын иткерде. Канал мәгълүматынча, 33 яшьлек Владимир Овчинников легионга былтыр якынча август-сентябрь айларында кергән. Янәсе ул Украинадан мессенджер аша күрсәтмәләр алган, бу күрсәтмәләр Татарстанның саклану-сәнәгать оешмаларын күзләү белән бәйле булган. Тикшерү Овчинниковка ""террорчы оешма эшчәнлегендә катнашу"" (инаять кодексының 205.5 маддәсе, 2 нче өлеше) инаять эше ачты. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Татарстанда ""Азат Русия"" легионына керүдә гаепләнеп хөкем ителгән Владимир Овчинниковка яңа инаять эше ачканнар",1,news,Яңылыҡтар,1327,https://www.azatliq.org/a/32842018.html,2024-02-29T08:10:11+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУл тикшерү белән килешү төзегән һәм Татарстандагы вазифаи затларның инаятьләре турында күрсәтмәләр биргән диелә. Моңарчы мәхкәмә аны 18 декабрьгә кадәр тикшерү изоляторында калдырган иде. Татарстанның Тукай районының элекке башлыгы Фаил Камаевтикшерү белән килешү төзегәннән соң тикшерү изоляторыннан чыгарылган. Бу хакта""Бизнес ""яза. Басма мәгълүматынча, түрә мәхкәмәгә кадәрге килешү төзегән, белдерелгән гаепләүдә гаебен тулысынча таныган һәм үзенең инаять эше белән бәйле булмаган яңа инаять эшләренә кагылышлы тулы күрсәтмәләр биргән. Камаевка чикләү чарасын үзгәртү турындагы мәхкәмә утырышы бүген, 15 ноябрьдә үткән. Басма мәхкәмәдә Камаевны йорт сагына күчерүне сорап чыгыш ясаган тикшерүче белән сөйләшкән. ""Камаев үзенең башка инаятьләр кылуга катнашы булуын, шулай ук Татарстан республикасы вазифаи затларының бу тикшерелә торган эшкә катнашы булмаган вазифаи инаятьләр кылуы турында хәбәр итте"", дигән басмага тикшерүче. Тукай районы башлыгы Фаил Камаев 18 апрельдәтоткарланган иде. 1 ноябрьдә мәхкәмә аны сак астында утырту вакытынозайтты. Ул 18 декабрьгә кадәр тикшерү изоляторында калдыр дип фаразланган иде. Фаил Камаевны башта 1,3 миллион сум ришвәт алуда гаепләделәр, тик ул аны акчалата түгел, әйберләр белән алган диелә. Куәт оешмалары вәкилләре фаразынча, аның өен төзегән оешма төзелеш кирәк-яраклары өчен бер тиен дә алмаган. Июньдә Татарстан тикшерү комитеты Камаевка ачылган инаять эшендә дүрт яңа эпизод ачыклады. Ришвәтләрнең гомуми күләме иде миллионлап сумга арткан һәм 1,3 млн сумнан 8,6 млн сумгаиткән. Яңа эпизодлар Тукай районының Әмәкәй авыл ирлегендәге Яңа бистәсендә түрә өчен йорт төзү белән бәйле. Янәсе Камаев елларда ир кишәрлекләре, төзелеш кирәк-яраклары һәм йорт иһазлары белән ришвәт алган. Моннан тыш 2018 елда ул ришвәткә ""Савино"" бакчачылык оешмасында кишәрлек алган дип саный куәт оешмалары вәкилләре. Тикшерү белән килешү төзегәннән соң, аеруча зур күләмдә ришвәт алу турындагы ике маддәне зур күләмдә дип үзгәрткәннәр, ә өчесен - вазифаи вәкаләтләрдән файдалануга. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Тукай районының элекке башлыгы Фаил Камаевны тикшерү изоляторыннан чыгарганнар,1,news,Яңылыҡтар,2173,https://www.azatliq.org/a/tukay-rayonining-elekke-bashligi-fail-kamaevni-tiksheru-izolyatorinnan-chigargannar/33203085.html,2024-11-15T11:52:46+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр2025 елга кабул ителгән бюджетта керемнәр — 337,5 млрд сум, чыгымнар — 341,5 млрд сум, дефицит — дүрт млрд сум. Бүген, 19 декабрьдә Башкортстан Корылтае депутатлары 2025 елга исәпләнгән һәм елларга ниятләнгән республика бюджетын кабул иткән. Бу хакта РБКиткерә. Икенче укылышка канун өлгесенә төзәтмәләр кертелгән. Мәсәлән өч елга салым һәм салым булмаган керемнәрне өч млрд сумга арттырганнар, шуларның 1,25 млрды — 2025 елда. Мондый төзәтмәләрне нефть эшләнмәләренә килгән акцизларның артуы һәм юл йөрү кагыйдәләрен бозган өчен штрафлардан төбәк бюджетына килгән керемнең 100 проценттан 75 процентка кимүе аркасында керткәннәр. Төзәтмәләрне исәпкә алганда, 2025 елда салым һәм салым булмаган керемнәр 256 млрд сум булачак, 2026 елда — 272 млрд сум, 2027 — 288 млрд. Федераль бюджеттан килер дип фаразланган акчаларның күләме арткан. 2025 елда финанс ярдәме 12,6 млрдка үсәчәк һәм 81,5 млрд сум булачак. Өч елда республика 197 млрд сум алачак.2025 елга кабул ителгән бюджетта керемнәр — 337,5 млрд сум (беренче укылыштагыдан 13,8 млрд сумга артык), чыгымнар — 341,5 млрд сум (13,8 млрд сумга артык), дефицит — дүрт млрд сум (үзгәрешсез). елга чыгымнар 328,3 млрд сум, ә керемнәр 347,2 млрд сум булыр дип фаразлана. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстан парламенты 2025 елга республика бюджетын дүрт млрд сум дефицит белән кабул итте,1,news,Яңылыҡтар,1284,https://www.azatliq.org/a/bashkortstan-parlamenti-2025-elga-respublika-byudzhetin-durt-mlrd-sum-defitsit-belan-kabul-itte-/33245497.html,2024-12-19T11:57:04+03:00
"Ҡайһы һуҡмаҡтарҙан барһам икән Ҡаҙ бәпкәләр көткән болонға, Ҡай тирәлә һикергеләп йөрөй Бала сағым, йәп -йәш ҡолондай. Ҡайҙа ҡалған ваҡыт, инәйемдең Муйынсағын уйнап өҙгәнем, Һәр бөртөгөн йыйып ебәк епкә Килә минең ҡабат теҙәһем. Билдән түбән толомдарым манып Пар силәккә һыуҙар алғаным, Ҡайҙа ҡалдың, моңло көйҙәр көйләп Көйәнтәмде иңгә һалғаным. Сыҡтым әле эҙләп һуҡмағымды, Аңлағыҙсы минең хәлдәрем, Ҡайҙа ҡалған бәхеттәргә тулы Иң вайымһыҙ, шаян мәлдәрем. Сабый саҡҡа илткән һуҡмағымды Төштәремдә күреп һаташам, Ҡайҙа һуң һин, йәйғор төҫлө һуҡмаҡ? Һине эҙләп үҙем аҙашам. Тамара Султан -Субхангулова.",Аҙашам.,1,news,Яңылыҡтар,604,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-16/a-asham-4579307,2026-02-16T21:00:00+00:00
"1. Ҡыярҙарҙы оҙонсалап йә түңәрәкләп турарға.2. Кишерҙе йыуып, оҙонса итеп ҡырғыс аша үткәрергә.3. Һарымһаҡты таҙартып иҙергә.4. Сөм һауытта ҡыяр, кишер, һарымһаҡты бергә бутарға. Һеркә менән көнбағыш майын ҡойорға. Тәмләткесте өҫтәргә. Барыһын бергә яҡшы итеп болғайбыҙ.5. Ныҡ итеп ябып бер сәғәт тирәһенә һыуытҡысҡа ҡуябыҙ. Бер нисә тапҡыр болғарға.6. Бер нисә сәғәт үткәс, салатты банкаларға һалып сығырға, өҫтәренә һутын ҡойорға.7. Кәстрүл төбөнә таҫтамал һалып, банкаларҙы ҡуйып, әҙерәк - муйынына етмәҫлек итеп һыу ҡойорға. Банка өҫтөн ҡапҡас менән ябып ҡына тороп, ут тоҡандырабыҙ. 10-15 минут стерилләйбеҙ. Шунан һуң ҡапҡастарын нығытып түңкәреп ҡуябыҙ. Ҡыш көнө табынығыҙға йәй еҫен аңҡытып, корейса ҡыяр түрҙән урын алһа, күңелдәрегеҙ ҙә күтәрелер, табынығыҙ - йәмле, ашығыҙ тәмле булыр. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Корейса ҡыяр,0,analytics,Аш-һыу,1470,https://henek.info/articles/-+-+-+/2025-08-04/koreysa-yyar-4337579,2025-08-04T14:15:00+00:00
"Камал театрының яңа бинасыфикерләр2025 елга чыгымнар 33 миллион сум каралган иде, әмма язуынча, Татарстан премьер-министры Алексей Песошинүз карарында чыгымнарны якынча 11 тапкырга – 347 миллион сумга кадәр арттырган. Татарстан мәдәният министрлыгында акча арттыру яңа спектакльләр кую өчен тотылачак чыгымнарга бәйле түгел дигәннәр. Өстәмә акча бүлү Х. Такташ урамында урнашкан яңа бинаны эшләтүгә кирәк булган. Аерым алганда яңа бинаны файдалану белән бәйле чыгымнарны каплау, аерым алганда бинаны тоту чыгымнары, өстәмә хезмәткәрләргә акча түләү, милек өчен салымнар өчен тотылачак. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! Камал театры өчен чыгымнар арттырылачак",Галиәсгар Камал театры өчен чыгымнар арттырылачак,1,news,Яңылыҡтар,723,https://www.azatliq.org/a/33486118.html,2025-07-28T15:26:33+00:00
"Тыуған илем… «Күңел дәфтәремдең һәр бер битен Ынйы - хистәр менән нағышлап, Өр яңы бер шиғыр яҙмаҡ булдым Тыуған илкәйемә бағышлап. » Тыуған илем, тыуған ерем Минең ғәзиз илгенәм! Һине маҡтап данлай телем, Һиңә йырлайым йәнем! Тыуған илем, тыуған ерем Минең ғәзиз илгенәм! Үҙ телемдә шиғыр яҙам Тыуған телем, бергенәм! Амиль Шәфиев",Минең бер шиғырым бар.,0,analytics,Ижад,331,https://amanat.su/articles/izhad-omary/2024-11-24/mine-ber-shi-yrym-bar-4021847,2024-11-24T17:24:00+00:00
"Халыҡ йыры ""Ай, былбылым""ды кемдәр генә башҡармаған һәм кемдәр генә яратып тыңламай икән? ! АЙ ЙОЛА уны АЛСУ менән бергә Мәскәүҙә, йырсының концертында йырлағған һәм бергәләп клип төшөрөргә ҡарар иткәндәр. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.","""Ай, былбылым""дың премьераһы - 7 ғинуарҙа",0,analytics,Донъя,596,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2026-01-06/ay-bylbylym-dy-premiera-y-7-inuar-a-4530324,2026-01-06T22:24:00+00:00
9 май - халыҡ хәтерендә мәңге һаҡланасаҡ Бөйөк Еңеү көнө!,Мәңге халыҡ хәтерендә,0,analytics,Еңеү,57,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-05-10/m-ge-haly-h-terend-4229525,2025-05-10T14:41:23+00:00
"Известный писатель-прозаик и журналист Рауф Хаевич Насыров родился года в деревне Кожаево Учалинского района Республики Башкортостан. Окончил Наурузовскую среднюю школу. Работал шлифовщиком в уральском городе Миассе, служил в армии, после демобилизации трудился радиотелеграфистом и начальником отдела кадров Поляковского совхоза Учалинского района. Печататься Рауф Хаевич начал с конца 50-х годов прошлого столетия. С 1962 по 1982 год работал литературным сотрудником, заместителем редактора, редактором учалинской районной газеты «Серп и Молот» (ныне «Учалинская газета»). Лишь в годы он недолго трудился в газете «Урал». Затем перешел в органы республиканской печати. С 1982 года работал заведующим отделом, заместителем главного редактора газеты «Совет Башкортостаны» («Башкортостан»), редактором отделов журналов «Ватандаш» и «Агидель». Рауф Насыров поступил в Стерлитамакский пединститут, затем продолжил образование на факультете журналистики Уральского государственного университета им. М. Горького, который окончил в 1977 году. Рауф Хаевич активно работал в прозе и публицистике более пятидесяти лет и имел богатую творческую биографию. Первое его эпически масштабное произведение - повесть «Рассвет над Тораташем» - вышло в свет в журнале «Агидель» в 1977 году. Позже писатель издал сборник рассказов «Долг», написал пьесу «Вечные спутники». Особенно плодотворно работал Рауф Насыров в публицистике. Как журналист-исследователь он неустанно занимался раскрытием белых пятен нашей истории, воссозданием полных и объективных жизнеописаний выдающихся личностей башкирского народа - Мифтахетдина Акмуллы, Мусы Муртазина, Шарифа Манатова, Хафиза Кушаева, Минигали Шаймуратова, Амира Карамышева и других. Этим известным деятелям были посвящены его книги «Песня души моей», «Преображенный край», «Возвращенные имена», «Муса-батыр», «Любовь Урала. Абус», «Ненаписанная книга» и другие. Очередная книга Рауфа Насырова «Откуда ты родом, Матросов? » стала настоящей сенсацией. Еще в начале 80-х годов, собирая материалы о герое, писатель встречался с его однополчанами. Внимательно выслушивая их воспоминания, писатель не мог не заметить серьезных разночтений и нестыковок в биографии Александра Матросова. Запросы в различные официальные инстанции ни к чему не привели. Рауфа Насырова обвинили в ревизионизме советской истории, пригрозили ему серьезными неприятностями, и поиски пришлось свернуть до лучших времен. Лишь сравнительно недавно, в годы перестройки, Рауфу Хаевичу удалось доказать, что прославленный герой родился не в Днепропетровске, а в деревне Кунакбаево, что в Учалинском районе Башкирии, и звали его не Александр Матросов, а Шакирьян Мухамедьянов. Результатом многолетней работы писателя стала книга «Откуда ты родом, Матросов? », вышедшая в 1992 году. Позже вышла еще одна его книга «А. Матросов: поиск истины». В 2001 году на ГТРК «Башкортостан» был снят документальный фильм «Ищите меня под фамилией Матросов» режиссера Анвара Нурмухаметова, автором сценария которого стал Рауф Насыров. Широкий резонанс получила его книга, куда вошли объемные очерки о шейхе Зайнулле Расулеве, мусульманском просветителе века Мураде Рамзи и современном исследователе арабо-мусульманской философии Ильшате Насырове. Популярной среди читателей стала документально-публицистическая книга «Отчий край», посвященная 75-летию Учалинского района, каждая строчка которой пронизана нежной и трепетной любовью к родной земле. Всего Рауф Хаевич написал около двух десятков книг. Рауф Насыров много лет состоял в Союзе писателей Башкортостана, Союзе журналистов Российской Федерации и Республики Башкортостан. Ему были присвоены почетные звания заслуженного работника культуры Республики Башкортостан и Российской Федерации. Он являлся лауреатом премий им. Шагита Худайбердина и Мусы Муртазина. Земляки присвоили ему высокое звание, которым Рауф Хаевич очень гордился - почетного гражданина города Учалы и Учалинского района. Он был известен и как талантливый самодеятельный художник, который рисовал прекрасные пейзажи, отражающие красоту родного края. Его семидесятилетие стало большим праздником для всего Учалинского района, поскольку Рауф Насыров был очень популярной личностью на родине, хотя известными людьми район не обижен. Достаточно сказать, что более десяти своих книг он посвятил истории и людям родного района. Рауф Хаевич, работая в газетах и журналах, всегда по-отечески относился к начинающим журналистам, помогал им добрым словом и советом. Последние годы жизни Рауф Хаевич мужественно боролся с тяжелой болезнью. Не теряя бодрости духа, продолжал заниматься писательством. Никто не слышал от него жалоб и сетований. Скончался он года на 79-м году жизни и похоронен в родной деревне. Проводы его состоялись в Союзе писателей при большом стечении писателей, журналистов и представителей общественности. Владимир Романов",Ул тарихтың аҡ биттәрен асты,0,analytics,Әҙәбиәт,4830,https://shonkar.com/articles/-bi-t/2025-11-20/ul-tarihty-a-bitt-ren-asty-4515548,2025-11-20T21:30:00+00:00
"– «Тыуған яҡ йылыһы» акцияһына ҡушылып, махсус хәрби операцияла ҡатнашыусы яугирҙарыбыҙға Ватанды һаҡлаусылар көнөнә бүләк итеп, Әбеш ауылының «Йәнтөйәк» фольклор төркөмө апайҙары Земфира Исмәғилева – 7 пар, Рәйхана Сәйфуллина – 3 пар, Миңзәлә Мөхәмәтова – 2 пар, Айгөл Әминева 4 пар йылы ойоҡбаштар бәйләп тапшырҙы. Ә Фәниә апай Заһиҙуллина батыр яугир ҡыҙҙарыбыҙға байрам бүләге итеп именләп 4 пар ырғаҡ менән бәйләнгән ойоҡбаш килтерҙе. Ҙур рәхмәт! Бүләктәр тәғәйен еренә барып етеп, беҙҙең изге теләктәребеҙҙе еткерһен, егеттәргә, ҡыҙҙарға күңел йылыбыҙҙы өләшһен! – тип хәбәр итә Хәйбулла районының Оло Әбеш мәҙәниәт йорто үҙ сәхифәһендә. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Оло Әбеш ауылы инәйҙәре яугирҙарға бүләк әҙерләгән,1,news,Яңылыҡтар,821,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-11/olo-besh-auyly-in-y-re-yaugir-ar-a-b-l-k-erl-g-n-4574473,2026-02-11T17:22:00+00:00
"Сөнки Аллаһ Тәғәлә ҡудси хәҙистә: ""Лә тәсуббу дәхр, фәиннә дәхра һүә әнә"", — ти (йәғни ""заманды, ваҡытты һүкмәгеҙ, сөнки был замана, ваҡыт — Мин Үҙем""). Ваҡыт үҙгәрмәй, ул һаман шул йөҙ, мең йыл элекке кеүек. Ҡояш ҡалҡа, байый, көн төн менән алышына. Ямғыр яуа, ҡар яуа, кешеләр тыуа, йәшәй, үлеп китә — барыһы ошо ваҡыт эсендә хәрәкәт итә. Тормошта йәшәү дәүерендә ниндәй генә осор үтмәйбеҙ? ! Сабый саҡта бишектә бәүеләбеҙ, йәшлектә таңдар ҡаршылайбыҙ, урта йәшкә етеп балалар үҫтерәбеҙ, ҡартлыҡта ейәндәр һөйәбеҙ. Әммә ошо мәлдең ҡайһыныһында Аллаһҡа ҡайтырыбыҙҙы белмәйбеҙ, ҡайһы саҡ уйларға онотабыҙ. Шуға күрә ғүмерҙе заяға үткәрмәйек. Изгелеккә ашығайыҡ. Күңел торошон да, физик сәләмәтлекте лә алтын урталыҡта тотоп, ғүмер тауына лайыҡлы менәйек, мәле еткәс төшәсәгебеҙҙе лә онотмайыҡ.",Ғүмерҙе заяға үткәрмәйек,0,analytics,Төрлө,793,https://henek.info/articles/+++-/2025-09-09/mer-e-zaya-a-tk-rm-yek-4380728,2025-09-09T13:35:00+00:00
"Минең ике ейәнем бар. Уларға өс һәм биш йәш. Балалар өсөн иң матур, һөймәлекле мәл дә бит, тик мин уларҙы яратмайым. Барыһы ла киленем арҡаһында. Уны яратмағас, балаларын да яҡын күрә алмайым. Берҙән-бер улым уны танышырға килтергән саҡта уҡ әллә ни оҡшамағайны ул миңә. Рәмилдең иһә иҫе киткән ине, ауыҙына ғына ҡарап, янында бейеп кенә тора. Нимә ҡуша, шуны үтәй. Ныҡ ғашиҡ ине, ҡаршы торманым, өйләнделәр. Ғәлиә менән мөнәсәбәттәр артыҡ бешмәне. Талашып, һүҙгә килешеп йөрөмәнек, әлбиттә. Һалҡын ғына аралаша инек. Уның артыҡ әрһеҙ, артыҡ әүҙем булыуы күңелемә ятманы. Ә улым уның йырын йырлай. Бер-бер артлы ике малай ҙа табып биргәс, бигерәк күтәреп тигәндәй йөрөтә башланы. Ҙур итеп өй һалды, машина алып бирҙе, ҡиммәтле бүләктәр менән шаштыра. Ә бер ваҡиға мине Ғәлиәне күрә алмаҫ хәлгә килтерҙе. Ул ирем менән машинала эш буйынса ҡалаға киткәйне. Киленемдең ғәйебе менән аварияға эләккәндәр. Үҙенә бер ни ҙә булманы, ә янында ултырған ирем саҡ иҫән ҡалды, бер ҡулын ҡырҡтылар. Шул ҡатын арҡаһында ирем инвалид ҡалғас, бөтөнләй яратмай башланым үҙен. Эйе, улым менән ирем уны ғәфү итте, артабан бер ни булмағандай йәшәйҙәр, ә мин кисерә алмайым. Ейәндәремдең икеһе лә әсәһенә оҡшаған. Беҙҙең яҡҡа тартмаған да кеүек. Әллә беҙҙекеләр түгелме икән? Ошо уй һуңғы ваҡытта тынғы бирмәй. Бәлки, ысынлап, балаларҙы йөрөп тапҡандыр ҙа, минең ҡан тартмайҙыр уларға? Рәмилгә әллә нисә тапҡыр әйттем, ДНК эшләтәйек тип. Яҡын да килмәй, ҡатынына ышана. Мине әллә ниндәй аждаһа тип уйламағыҙ. Ул балаларҙы һөйгөм килә, аңым менән бер ғәйептәре лә юҡлығын аңлайым. Тик үҙем менән бер ни ҙә эшләй алмайым. Психологҡа барһам, файҙаһы булмаҫмы икән? Бәлки берәй аҡыллы китаптар уҡып ҡарарға кәрәктер. Әхирәттәрем ейән-ейәнсәрҙәре тип үлеп барғанда, минең битараф ултырғым килмәй бит. (Мәләүез районында йәшәгән ҡатындың һөйләгәндәренән)","""Киленемде яратмағас, балаларын да күрә алмайым""",0,analytics,Йөрәк,1826,https://shonkar.com/news/y-r-k-sere/2025-08-12/kilenemde-yaratma-as-balalaryn-da-k-r-almayym-4347190,2025-08-12T19:09:00+00:00
"Башҡортостан Хөкүмәтендә башҡорт әҙәбиәте классигы, яҡынса егерме роман, унлаған хикәйә-повесть авторы Яныбай Хамматовтың тыуыуына 100 йыл тулыу уңайынан саралар теҙмәһен уҙғарыу буйынса ойоштороу комитеты ултырышы үтте. Мәғлүм булыуынса, Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров был күренекле датаны билдәләү тураһында Указға ҡул ҡуйғайны. Республика етәкселеге Башҡортостан Яҙыусылар союзына, әҙиптәр ижадына айырым иғтибар бүлә, - тине БР Хөкүмәте Премьер-министр урынбаҫары Урал Килсенбаев, - Яныбай Хамматов – башҡорт әҙәбиәтенең яҡты вәкилдәренең береһе. Шуға күрә, уның юбилей йылы бай йөкмәткеле һәм юғары кимәлдә уҙырға тейеш. Башҡортостан Мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова, Мәғариф һәм фән министры Илдар Мәүлетбирҙин, Башҡортостан Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары етәксеһе урынбаҫары Марат Ғәзизов, Башҡортостан Яҙыусылар союзы рәйесе Айгиз Баймөхәмәтов йыл әйләнәһендә ниндәй сараларҙың уҙасағы хаҡында һөйләне. Ултырышта Яныбай Хамматовҡа Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы исемен биреү мәсъәләһе лә күтәрелде.",Яныбай Хамматовҡа Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы исеме бирелерме?,1,news,Яңылыҡтар,1014,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-01-24/yanybay-hammatov-a-bash-ortostandy-haly-ya-yusy-y-iseme-birelerme-4095076,2025-01-24T09:19:00+00:00
"Бүгенге көндә чит телләргә яки чит телләрдән якынча тәремәләр кирәк булса, онлайн тәремә итү системалары киң кулланыла. Дөнья буйлап, Русиядә Яндекс. Тылмач хезмәтләре аша зур текстларны, сайтларны тәремә итеп була. Дөрес, машина тәремәсе булу сәбәпле, сыйфат ягы аксый, грамматик констукцияләрдә аерым сүз тәремәләрендә хаталар була, тик гомуми мәгънәне аңлауга алар хилафлык китерми. Моңа кадәр бу системалар бары тик дөньякүләм популяр телләрне кулланды. Яндекс бу хәлне үзгәртергә булган. 2 июнь көнне Яндекс татар теленең эксперементальтылмачынөстәгән. Тәремә итү тәртибе шактый иңел. Сез системадагы теләсә нинди телне сайлап, текстны шул ук системадагы телгә тәремә иттерә аласыз. Ягъни, бүгенге көндә Яндекс. Тылмач ярдәмендә итальян, француз яки, мәсәлән, япон теленнән татарчага тәремә ясап була. Яки татар теленнән текстларны болгар, исланд яки фарсы телләренә әйләндерә аласыз. Югарыда әйтелгәнчә, тәремәләрдә хаталар очрый. Машина тәремәсендә монсыз булмый, күрәсең. Татар теле дә системада әлегә сынап карау стадиясендә генә. Шунысын искәртик, Яндекс ширкәте татар теленә аеруча игътибарлы. 2010 елда ул интерфейсын татар теленә тәремә иткән иде. Хәзер дә эзләү системасы һәм почта интерфейсларын тулысынча татарча куллану мөмкинлеге бар. Шул ук елны ул Казанда офисын да ачкан иде. Моңа кадәр аерым активистлар тарафыннан хезмәтенә татар телен өстәү тырышлыкларынясаганнар иде. -та хәзерге вакытта волонтерлар көче беләнтәремә эшләребара. Милли анлы татар яшьләре татар теленә тәремәләр бушлай язып утыралар. Бөтендөнья татар яшьләре форумы Татарча проектын республика яшьләр форумына да тәкъдим иткән иде, тик ул беренче этапта төшеп калдырылды. Яндекс. Тылмач-ка татар теле өстәлү уңаеннан -ны татарчага тәремә итүче активистларның берсе Ирек Хаиев фикерләре белән уртаклашты: Ирек ХаиевБу безнең татар телебез өчен бик мөһим вакыйга. Чөнки хәзер Яндекс. Тылмач ярдәмендә татар теленә 47 телдән (һәм киресенчә) тәремә ясап була. Бездәге вакыйгаларны, язмаларны башка халыклар да белә алачак. Ул бик күп кешегә ярдәм итәчәк. Шулай итеп, бу вакыйга телебезнең интернетта үсешен, интернетта урын табуын күрсәтә. Ә интернетта язуы һәм әйтелеше булган һәр телгә урын бар. Яндекс хәзерге көндә белән төрле өлкәдә ярыша. Тел өлкәсендә дә. Яндекс үзенең базарын югалтмас өчен үзенең урынын эчтән ныгыта. Чөнки Русиядә рус теле генә түгел, татар теле дә бар. Яндекс аны үзенең эзләү системасы аша белә. Бу конкуренция ярдәмендә татар теле Яндекс. Тылмачка керде дә инде. Бала туганнан соң сүзләрне, катлаулы өмләләрне әкренләп өйрәнгән кебек үк Яндекс та әле бала кебек кенә. Хаталар, дөрес булмаган тәремәләр ясый. Аның төп максаты - өмләнең мәгънәсен дөрес бирү. Ул татарчадан русчага яхшырак тәремә итә, чөнки аның эшләү ысулы статистикага нигезләнгән, ә рус телендә мәгълүмат күбрәк. Ләкин һәр тел шулай әкренләп үсә. Бу адымны узмыйча алга барып булмаячак. Дөрес якка үсер дип көтәбез. Шул өлкәдә тәремә хезмәте дә эш алып бара. -га татар телен өстәү мөмкинлеге 2013 елның декабрендә барлыкка килде. Бу өлкәдә без берничә тәремәче эшлибез.20-21 февраль көнне туган тел уңаеннан рәсми сайтында һәм блогында тәремә итү ярышы уздырылды. Соңгы 48 сәгать эчендә иң күп тәремә ясалган тәремәгә кермәгән телләр күрсәтелде. Анда бишенче урында безнең татар теле иде. Яңа телне өстәү бик тиз эш түгел, чөнки тел өстәлсен өчен базасында 1 миллион тәремә ыелырга тиеш. Ул татар телендәге күптелле сайтлар, ачык мәкаләләр (Википедия), китаплар, дәүләт сайтлары, ачык сүзлекләр белән туплана. Тагын татар, инглиз, рус телен белүче тәремәчеләр ярдәмендә ыела. -та татар телен күрергә теләгән һәр кеше Гугл сайтында тәремә, тәремәне раслау белән ярдәм итә ала. диде Азатлыкка Ирек Хаиев.",Яндекс үз тылмачына татар телен өстәде,0,analytics,Пәрәвез,3685,https://www.azatliq.org/a/27058389.html,2015-06-07T18:46:45+00:00
"Ҡыҫҡа хәҙер көндәр ҙә. Һары япраҡтар ҡыштырлай Көҙгө әсе елдәрҙә. Томанһыҙ күк йәшкә тулған, Буръяҡланған йылғалар. Аҡ ҡайындар, үкһегәндәй, Тәңкәләрен ҡоялар. Баҫыу ҡара бәрхәт йәйгән, Серем итә тын ғына. Таңдар һарғылт сәкмән кейгән, Тирә-яҡҡа моң ғына. Алыҫҡа әйҙәп болоттар Һалынышып торалар. Баш осонда «тор-ройк» тип Һаубуллаша торналар. Сеү! .. Ни күрәм. Аҡбуҙ атта Елеп үтте йәш егет, Һарғылт көҙ ҙә Тап шул саҡта Йәшәреп киткән кеүек. Юҡ! Йәй йәме ташлап китмәй Моңһоу ғүмер көҙөмдө. Буҙ атта елгән егеттәй Тоям һаман үҙемде. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Ғүмер көҙө,0,analytics,Шиғриәт,925,https://yanshishma.com/articles/ilham-shigyrzar/2025-10-14/mer-k-4424897,2025-10-14T19:00:00+00:00
"Бөгөн Өфөгө ҡабат ҡыш килгән! Бөтә Башҡортостан буйлап ҡар яуа тиһәк, Ейәнсура менән Әбйәлилдә көн аяҙ икән. Ә һеҙҙең яҡта һауа торошо нисек?",Өфөлә буран ҡотора!,0,analytics,Йәмғиәт,141,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-04-10/f-l-buran-otora-4192651,2025-04-10T14:52:00+00:00
"Благотворительная акция пройдет 15 мая в ста городах России и странах Евразийского союза, сообщили в министерстве семьи, труда и соцзащиты населения.",Мастера из Башкирии примут участие в Международном дне благотворительной стрижки,0,analytics,Йәмғиәт,149,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-04-16/mastera-iz-bashkirii-primut-uchastie-v-mezhdunarodnom-dne-blagotvoritelnoy-strizhki-4201097,2025-04-16T16:30:00+00:00
"Студент Башкирского государственного медицинского университета Иззатулла, уроженец Таджикистана, уже принял участие в акции, оформив подписку на детский журнал «Акбузат» семье участника СВО. Благотворительное мероприятие продлится до конца дня. Все подписчики участвуют в розыгрыше призов, победитель которого будет объявлен в июле в прямом эфире передачи «Салям» на телеканале БСТ. Материал и фото из сайта ""Молодежная газета""",Студент из Таджикистана принял участие в акции «Добрая подписка» в Уфе,0,analytics,Аңлатма,427,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-06-26/student-iz-tadzhikistana-prinyal-uchastie-v-aktsii-dobraya-podpiska-v-ufe-4291096,2025-06-26T10:17:00+00:00
"6 декабрь көнө Баймаҡ районы Темәс ауылында Башҡортостан  республикаһы  Халыҡтар дуҫлығы йорто филиалы - Темәс башҡорт тарихи-мәҙәни үҙәгендә Темәс урта мәктәбенең башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары һәм 7 класс уҡыусылары менән берлектә түңәрәк өҫтәл ойошторолдо. Был сара Ғәббәс Йәғәфәр улына арналды. Беҙ уны бөгөн хөрмәтләп иҫкә алабыҙ. Сара ваҡытында Темәс башҡорт тарихи-мәҙәни үҙәге методисы Йәмилә Баязитова  Ғәббәс Дәүләтшин – ғалим - лингвист, телсе, башҡорт тел белеменә нигеҙ һалыусы тип исемләнгән доклад менән сығыш яһаны. Башҡорт теле һәм әҙәбите уҡытыусыһы Яхина Мөнирә Мөрит ҡыҙы Хәҙерге башҡорт теле исемле доклад һөйләне. Шулай уҡ Яхина М. М. үҙенең сығышында Ғәббәс Дәүләтшин бик оҙаҡ ваҡыт тарихта күләгә аҫтында булыуын билдәләп үтә,  сөнки ул китаптарына үҙенең тулы исемен Ғ. Дәүләтшин тип ҡуйған, шунлыҡтан күп ғалимдар уның хеҙмәттәрен яҡташы Ғөбәй Дәүләтшиндыҡы  тип  һанаған. Сара ваҡытында Ғәббәс Дәүләтшиндың ейәнсәре Элла Дәүләтшина төшөргән Скажи это по-башкирски тип исемләнгән документаль  фильм ҡаранылар. Ғәббәс Дәүләтшин – әсә телен һаҡлауға, телде өйрәнеүгә нигеҙ һалыусы, төрлө методик китаптар сығарған кеше, беҙҙең бурысыбыҙ – туған телебеҙҙе һаҡлап ҡалыу, балаларыбыҙға үткән тарихты еткерергә бурыслыбыҙ. Йәмилә Баязитова, ""Темәс"" башҡорт тарихи-мәҙәни үҙәгенең методисы.",Темәстә Ғәббәс Дәүләтшинға арналған түңәрәк өҫтәл ойошторолдо,1,news,Яңылыҡтар,1317,https://agideljurn.ru/articles/novosti/2022-12-07/tem-st-bb-s-d-l-tshin-a-arnal-an-t-r-k-t-l-oyoshtoroldo-3061453,2022-12-07T16:40:00+00:00
"Йомош менән район үҙәге урынлашҡан ҡалаға йөрөүселәр, күрше ауыл мәктәбендә уҡыусылар ел-ямғырҙа, ҡышы ҡар-буранда тау битләүендә үткән юлда өшөп-туңып торорға мәжбүр. Ауыл халҡы йыйылып, Район хакимиәтенә, юл идаралағына мөрәжәғәт  итеп ҡараны, тик бушҡа ғына. Уларҙан: Ғәбит ауылында туҡталыш төҙөү, планға ярашлы биш йылдан ҡаралған. Әлегә көтөгөҙ! – тигән яуап килде. Ауыл старостаһы Рауил Ғабсалиҡов был көнүҙәк мәсьәлә буйынса сход йыйҙы. Хөрмәтле ауылдаштар, көн тәртибендә бер һорау: ауыл ситендәге оло юлға туҡталыш төҙөү! Һеҙ нисек ҡарайһығыҙ? Әгәр һәр өйҙән аҡса йыйып, туҡталыш төҙөтһәк, нисек булыр? Йыйылған халыҡтың күбеһе ризаһыҙлыҡ белдерҙе: Ул ниткән эш, һулы һайын кешенән аҡса йыйыу? Зыяратты кәртәләүгә ике тапҡыр йыйҙыҡ. Өсәр меңдән йыйып урамға ҡырсынташ түшәттек. Әле мәсет төҙөргә йыйябыҙ. Улай булмай инде. Район түрәләре нимә ҡарай? Медпунктты яптылар. Әлғаяҙым биллаһи, укол һалдыры өсөн дә городҡа йөрөлә. Төҙөһөндәр туҡталыш! Шаулаған халыҡты туҡтатырлыҡ түгел ине. Шунда, ҡасандыр тракторҙа эшләгән пенсионер Ғәйзулла: Ауылдаштар! Бик булмаһа, туҡталҡа төҙөргә үҙем тотонам. Минән булһын бер изгелек! Ара-тирә ярҙам итергә егеттәр булһа, шул еткән. Ағас-ташына ғына аҡсаһын табырмын! . Һай! Ғәйзулла ағай афарин! Һин шәп кеше! - тип хупланы ауыл халҡы. Ғәйзулла яҡынса күпме аҡса китәсәген иҫәпләп сығарҙы ла, бесән ташый торған үҙенең газель машинаһына ултырып, ҡалаға юлланды. Етерлек материал һатып алды. Үҙенең гараж төҙөгәндә артып ҡалған тимерҙәрҙе лә тотондо. Йәмғеһе – йөҙ меңгә төштө. Аҙна-ун көн тигәндә, ауыл осонда асыҡ йәшел төҫтәге бик күркәм туҡталыш пәйҙа булды. Артына бәҙрәф тә эшләп ҡуйҙылар. Яңы туҡталышҡа ауыл халҡы ҡыуанып бөтә алмай. Барыһы ла Ғәйзуллаға, уға ярҙам иткән егеттәргә рәхмәт уҡый. Елдә эшләп йөрөп Ғәйзулла һалҡын тейҙереп, район дауаханаһына кереп ятты. Ҡаратаулы районының хакимиәт башлығы Шәрғит Шәриф улы Шәһәрбәев  Өфөлә йөрөп ҡайтты.  Эше уңды, Республика кәңәшмәһендә ҡатнашты, университетҡа уҡырға ингән ҡыҙына үҙәктән өс бүлмәле фатир алып бирҙе. Һөйәркәһе Альбина менән күреште. Альбина иһә күпкән ҡорһаҡлы, табаҡ битле, төпөш һәм ныҡыш был әҙәмде бик хушһынмай. Әммә Шәрғит биргән ҡыйбатлы бүләктәр әйләнгән һайын иҫәбенә күсеп торған аҡса үҙенекен итә шул! Алдың менән торһаң, байлыҡ арты менән килеп керә -Беҙҙең районда ла үҙенсәлекле байрам үткәрергә ҡуштылар, - тип башланы һүҙен Шәғиәт Шафиҡович дүшәмбе кәңәшмәһендә, - бына күрше Күгәрсен районында Балаҫ байрамы үткәрәләр, Кушнаренда виноград байрамы. Һеҙҙән ниндәй тәҡдим булыр? Урынбаҫарҙары төрлө байрамдар тәҡдим итә башланы. Тик береһе лә ҙурҙан ҡубып, Район байрамы итеп үткәрерлек түгел ине. -Яңыраҡ Сурман яғына агитклуб менән барғайныҡ. Ғәбит ауылын үткән саҡта бик матур туҡталыш күрҙем. Ауыл халҡы үҙ көсө менән эшләгән тинеләр. Әгәр шул туҡталышыты тантаналы асып, район күләмендәге байрам итеп үткәргәндә? – тине мәҙәниәт бүлеге мөдире Зиннәт Теүәлбаев. Был тәҡдимде хужа эләктереп тә алды. -Идея был! Бындай байрамдың бер ерҙә лә булғаны юҡ. Туҡталыш байрамы тип атайбыҙ ҙа район кимәлендә үткәрәбеҙ. Иртәгә үк ойоштороу эшен башларға! Райондың барлыҡ ижади көстәрен йыйырға! Өфөнән ҡунаҡтар, телевидение, журналистар саҡырырға! Ҙур концерт әҙерләргә, спорт ярыштары ойошторорға! Магазиндар тауарҙарын алып барһын! Һәр йәһәттән яуаплы кешеләр тәғәйенләнде. -Бәлки Өфөнән берәй популяр йырсы саҡырырбыҙ, - тине мәҙәниәт бүлеге мөдире. -Нимә, әллә үҙебеҙҙә әртис бөткәнме? Хәҙер йырсылар бигерәк күбәйҙе, сусҡа кеүек үрсейҙәр. Элекке йырсылар моңло ине, хәҙер сығалар ҙааҡырып-баҡырып һикерәңләйҙәр. Аҡса тиһәң, бәҙрәфтә ултырған сағыңда ла йырларға әҙерҙәр. Ярар, һинеңсә булһын, саҡыр белгән йырсыларыңды, - тине ахырҙа Хужа. Кәңәшмәлә туҡталыш байрамының көнө билдәләп ҡуйылды. Смета төҙөлдө. Байрам үткәреү, район ҡаҙнаһына ун биш миллионға төшәсәк! Июнь айының һуңғы шәмбе көнөндә Ҡаратаулы районының Ғәбит ауылына автобустар, машиналар ағылды. Туҡталыш тирәләй тирмәләр ҡоролдо, сауҙа нөктәләре урынлашты. Ҙур сәхнә яһалып, көслө аппаратура ҡуйылды. Унан яңғыраған музыка тауышы әллә ҡайҙарға таралды. Туҡталышты тантаналы асыуҙа район түрәләре, Өфө ҡунаҡтары ҡатнашты. Район ауылдарынан бик күп халыҡ йыйылды, концерт ҡараны, әйберҙәр һатып алды. Танһыҡ ризыҡ тип балалар ғына түгел, әбей-һәбейҙәр ҙә туңдырма һатҡан урынға ябырылды. Маружный тигән нәмәләре бик тәмле икән, - тигән була Ғәрифә әбей, ауыҙын сәпелдәтеп, туңдырма ялай-ялай. – Алып бөтмәҫтәре элек тағы эләктереп ҡалайым әле, - тип ҡабат сиратҡа баҫты. Киләсәктә Туҡталыш байрамы традицияға әйләнеп, йыл һайын үткәреләсәк! – тине район хакимиәте башлығы Шәрғит Шәһәрбаев, республика телевидениеһына биргән интервьюһында. Дауахананан һауығып ҡайтҡан Ғәйзулла ҡарт, был тамашаны ситтән генә ҡарап торҙо. Хәйер, уның исемен телгә лә алған кеше булманы. Харис Шәрипов",Туҡталыш байрамы. Юмористик хикәйә. Харис Шәрипов.,0,analytics,Әҙәбиәт,4784,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-07-02/tu-talysh-bayramy-yumoristik-hik-y-haris-sh-ripov-4298808,2025-07-02T15:01:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр Быел 2024 елның иң популяр видеоларын искә төшерик.1. ""Слово пацана"" сериалында яңгыраган татар теле2023 елның 25 декабрендә чыккан әлеге рилз 682 мең карау һәм 19,6 мең лайк ыйды. Әлеге кыска видеода Русиядә бик популяр ""Егет сүзе"" (""Слово пацана"") сериалында яңгыраган татар сүзләре һәм өмләләре күрсәтелә.2. Мәскәүдәге ""Крокус Сити Холл"" концертлар залындагы терактБу видео 24 мартта чыкты һәм 378 мең карау ыйды.3. Юрий Дудь татарлар белән интервью чыгарган2023 елның 27 декабрендә чыккан бу рилзда Дудьның Германиядә яшәүче татарлар белән сөйләшүдән бер өзек күрсәтелә. Шушы кыска видео 137 мең карау ыйды.4. ""Авызыңны ябып, күеңне кысып кына утырырга кирәк диделәр безгә! ""Әлеге видео Баймактагы протестлар уңаеннан эшләнде һәм төрле кешеләрнең бу хәлләргә реакциясен ыеп күрсәтте. Шушы рилз 86 меңнән артык карау һәм 300 гә якын комментар ыйды.5. 1990 нчы елларның иң популяр татар ырларыӘлеге кыска видео 4 апрельдә чыкты. Бу вакытта без битендәге фикерләр калдыру мөмкинлеген япкан идек инде. Шуңа да карамастан әлеге рилз 151 мең карау һәм 9,5 мең лайк ыйды.6. Зөлфия Камалова вафат булдыАвстралиядә яшәгән татар ырчысының үлем хәбәренә багышланган видео 18 сентябрьдә чыкты һәм 20 меңнән артык карау ыйды.7. Русия-Украина сугышына — 1000 көн. Татарстанга мәетләр кайта тораӘлеге видеода сүз сугышка китеп һәлак булган ирләрнең Татарстанга кайтарыла торган мәетләре турында бара. Бу рилз 19 ноябрьдә чыкты һәм 9 мең тапкыр каралды.8. 23 апрельдә Татарстанда давыл чыккан һәм боз яуганШул ук көнне чыккан әлеге рилз 32 меңнән артык карау ыйды. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",2024 елда сез нинди видеолар карадыгыз?,0,analytics,Пәрәвез,1622,https://www.azatliq.org/a/elda-sez-nindi-videolar-karadigiz-instagram/33254816.html,2025-01-04T00:47:02+03:00
"Удмуртия байрагын тарату, архив фотосыфикерләрРусиянең Сбер ширкәтенең дип аталган нейрочелтәр моделе удмурт телен өйрәнә башлаячак. Бу хакта ширкәт Удмуртия милли сәясәт министрлыгы белән килешү имзалаган, дип хәбәр итә. порталы. Документ 27 ноябрь көнне, удмурт теле көнендә имзаланган булган. Шул рәвешле республика итәкчелеге ясалма акыл технологияләре ярдәмендә удмурт телен сакларга ыена. Бу проектка республиканың нинди финанслар бүлүе хәбәр ителми. Нейрочелтәр моделен өйрәтү өчен Удмуртия урыс теленә тәремәсе белән удмурт телендә зур күләмдә текстлар бирергә ыена. Бу китаплар, мәкаләләр, фәнни публикацияләр, социаль челтәрләр постлары һәм башка материаллар булачак диелә. Ясалма интеллект удмурт телен аңлый алсын өчен белгечләр удмурт телендә сөйләшүчеләрне дә әлеп итмәкчеләр, базаны актуаль мәгълүмат һәм диалоглар белән тутырмакчылар. Русиядәге рәсми анисәп саннары удмурт телендә сөйләшүчеләрнең саны кискен кимүен күрсәтә. 2002 елда удмурт телен Русиядә 463 меңкеше белсә, 2010 елда аларның саны 324 меңгә кадәр кими. 2021 елда удмурт телен нибары 255 меңкеше генә белүен әйтә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Удмуртия хакимияте нейрочелтәрен удмурт теленә өйрәтмәкче,1,news,Яңылыҡтар,1193,https://www.azatliq.org/a/33221511.html,2024-11-30T10:26:47+00:00
"Бында Рәсәйҙең һәм Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе илдәренең төрлө ҡалаларынан профессиональ коллективтар ҡатнаша. Спектаклдәр: Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры, Мәжит Ғафури исемендәге башҡорт академия драма театры һәм Өфө «Нур» дәүләт татар театры сәхнәләрендә күрһәтеләсәк. Фестивалдә театр сәхнәһенә 2022 йылдан һуң сыҡҡан спектаклдәр генә ҡатнаша ала. Ентекле һайлап алыу йомғаҡтары буйынса жюри 11 коллективты саҡырған. Программаға классик драматургия, милли әҙәбиәт әҫәрҙәренән алып хәҙерге заман авторҙарының пьесаларына һәм иң бәләкәйҙәр өсөн спектаклдәргә тиклем индерелгән. 6 12",«Ҡолонсаҡ» Халыҡ-ара балалар һәм йәштәр спектаклдәре фестивале башлана,0,analytics,Мәғариф,603,https://uchbash.com/news/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2025-10-12/olonsa-haly-ara-balalar-m-y-sht-r-spektakld-re-festivale-bashlana-4424649,2025-10-12T15:12:00+00:00
"Бәрәкәтле Юрматы ере – Ишембай районы ауылдары, гүзәл тәбиғәт ҡуйынында ултырып, күңелдәре моңға, йырға, ижадҡа, ә иң мөһиме кешене кеше иткән рух сатҡыһына бай халҡы менән билдәле Башҡортостаныбыҙҙа. Әлбиттә, бындай рухлы төбәктәребеҙ күп беҙҙә, ләкин үҙ еребеҙҙең патриоты булараҡ, уның эшһөйәр халҡын данлауҙан һис арымайбыҙ, үҙебеҙ ҙә был өлкәлә өлөшөбөҙҙө индерәбеҙ, йәштәрҙе әйҙәйбеҙ, ҡанатландырабыҙ. Сөнки әҙәм балаһына күп кәрәкмәй бит, бер йылы һүҙ, өмөтлө эшен күреп, уны күтәреп алыу, башҡаларға өлгө итеп ҡуйыу ҙа кешене үҙ һөнәрендә үҫергә, ижади үрҙәргә ынтылырға бер этәргес була. Бына шуны уйлап, айырыуса, беҙҙең уртаҡ эшебеҙҙә – рух - тел һаҡсыһы, халҡыбыҙ йолаларын, диалектын, шәжәрә, ауыҙ-тел ижадын, тарихи тамырҙарын тергеҙеүсе замандаш башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы нимә менән ҡанатланырға, ниндәй оло маҡсаттарға ынтылырға, балалары, уҡыусылары алдында телебеҙ, әҙәбиәтебеҙ йөҙөн нимәгә таянып асырға, уны өйрәнеүҙең ниндәй тәрән мәғәнәһе барлығын  ҡалай итеп бала күңелендә нығытырға тейеш һуң, тигән уйҙарҙан сығып, үҙ еребеҙ тәжрибәһен уртаҡлашырға теләйбеҙ. Журналыбыҙ биттәрендә матур-матур эштәре менән тәжрибә уртаҡлашҡан, билдәлелек яулаған, йәштәргә үҙ һөнәренең асылын еткерергә ынтылыусы коллегаларға ҙур рәхмәт белдерге килә. Үҙ-ара һүҙһеҙ ҙә үрҙә әйтелгән уртаҡ эшебеҙгә бер төптән ынтылыуыбыҙ менән беҙ көслөбөҙ, телебеҙгә ныҡлы терәкбеҙ – шуныһы һоҡландыра! Беҙҙең әле башҡарған эштәребеҙ бер саҡ педагогикала тарих булып ҡалыр, беҙгә бөгөн өлгө булырлыҡ – һәм йылдар тәжрибәһе йәшәй, уларҙың матур үрнәктәрендә нисәмә быуын нығына, үҙенә тейешле йүнәлеш ала. Бөгөнгө педагогикала заман ҡалыптарына яраҡлашҡан информацион, инноватик яңылыҡтар менән байытылған дәрестәр араһында текст уҡыу, уның буйынса әңгәмәләшеү, бәхәсләшеү, артабан үҙ фекереңде яҡлау кеүек ябай, эшлекле дәрестәребеҙ ана шул методикала тарих булып ҡала килгән һабаҡтар нигеҙенә барып тоташа һәм шуның менән улар көслө лә, сағыу ҙа, матур ҙа, йөкмәткеле лә. Әйтеүебеҙсә, бөгөнгө көн методикаһы тарихи тамырҙарын үткәндәрҙән ала: 60–90-сы йылдарҙа билдәлелек яулаған Ишембай районының Ғүмәр мәктәбе уҡытыусыһы Кәримов Ғайса Көнәфиә улы үҙенең мөғәллимдәре ғалимдар М. Ғәйнуллин, М. Зәйнуллин, Ж. Кейекбаевтар юлынан барып, туған телгә һәм әҙәбиәткә ғашиҡ тиҫтәгә яҡын шағир, яҙыусы, журналист әҙерләй. Педагогтар һәм ғалимдар И. Вәлитов, Б. Ғафаров, Т. Бикҡужина, Р. Аҙнағолов, Х. Йосопов, Р. Әлмөхәмәтов, Д. Тикеев кеүек уҡытыусылар тәжрибәһен үҙ хеҙмәтенең нигеҙенә һалған Р. М. Мөхәмәтова, Ә. Б. Сөйәрғолова, М. Х. Исхакова, Г. А. Баймөхәмәтова, Р. Р. Әйүпов, В. Б. Әйүпова, Ф. Т. Әмирханова, А. А. Хәлисова, Ф. М. Тимерғәлина, Г. А. Кульшекова, Ә. Й. Минебаева, Г. У. Иҙрисова, Г. Р. Шәрипова, Ф. С. Мәҡсүтова, Ф. Р. Ҡорбанова һәм башҡа уҡытыусыларыбыҙ, шулай уҡ хаҡлы ялға киткән күп коллегаларыбыҙ традицион педагогика менән заман талаптарына бәйле яңылыҡтарҙы индереп, үҙенсәлекле дәрестәрҙә балаларға юл ярҙылар, телгә һөйөү тәрбиәләнеләр. Бөгөнгө көндә лә яңы темаларҙы интеграциялау, блоклау, заманса схема – таблицалар аша аңлатыу, уйын методикаһын педагогик – психологик алымдар менән үреү, эщлекле уйын, проекттар әҙерләү, мейе штурмы, диспуттар, фекер алышыу, презентация яҡлау, командалап ярышыу, үҙ уйыныңды тейешеле темаға ҡороу, синквейн, менталь карталар һәм Штейнберг алымдары, фәнни –ғәмәли эшкә ылыҡтырыу һәм башҡа тиҫтәләгән алымдар  - барыһы ла методика тарихында һәр саҡ тере, үҙенә ылыҡтырып торған онотолмаҫ тәжрибә мәктәбе булып ҡала. Бөгөнгө көндө лө үҙ эшенең оҫтаһына әйләнгән тиҫтәләгән уҡытыусыларыбыҙ: Л. М. Дәминова, З. А. Әхмәтова, З. И. Мостафина, Э. М. Ғәләүетдинова, Ә. М. Абдрахманова, Х. Б. Хисамутдинова, З. Ә. Кәримова, Г. К. Мөхәмәҙуллина, Р. З. Суфиянова, Э. Ч. Ғиниәтуллина, И. С. Баймөхәмәтов, М. Т. Ҡунаҡҡолова, Д. В. Мөхәмәҙиева, А. Ғ. Мөхәмәҙуллина, Л. Д. Хәсәнова, Ә. Р. Сәитова һәм башҡалар, заман елдәренә бирешмәй, телебеҙ һағында тора, тел, тарих, мәҙәниәт берҙәмлеген һаҡлап, уңышлы дәрестәр бирә. Улар эшен баһалау, төрлө бәйгеләргә ҡанатландырыу бөгөнгө көн талабы булып ҡала. Уҡытыусыны ла рухи яҡтан дәртләндереү, матур эштәре тәжрибәһен төрлө семинар, асыҡ дәрестәр, оҫталыҡ дәрестәрендә бергәләп ҡарау, анализлау ҙа бер нисә йүнәлештә уңышҡа  мөмкинлек бирә: беренсенән, уҡытыусы үҫә, методикаһы нығына, икенсенән, йәштәр оҫталыҡ тәжрибәһен ала, ҡуллана башлай, өсөнсөнән, уҡытыусының үҙ коллективында, ғаиләһендә һәм уҡыусылары алдында бермә-бер абруйы күтәрелә, яңы аҙымдар яһауға этәрә. Бына шул юл менән йылдан-йыл һөнәри бәйгегә ҡатнашырға теләк белдереүселәр килеп сыға, аттестацияны ҡыйыу үтеп китергә мөмкинлектәр асыла, уҡытыусылар араһында берҙәмлек арта, яңы традициялар нығына. Бына шундай матур традицияларҙың береһе – районыбыҙҙа тыуған, башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы өсөн булдырылған премия. Ул районыбыҙҙың легендар уҡытыусыһы, Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Ғайса Көнәфиә улы Кәримов исемен йөрөтә. Премия инде 15 йыл беҙҙең уҡытыусыларыбыҙҙы матур эштәргә әйҙәй, уның ҡеүәһе рухи яҡтан бик көслө: премияны ғәҙәттә яҡшы эштәргә ынтылып торған йәштәргә бирергә тырышабыҙ, хатта ике тапҡыр алған уҡытыусыларыбыҙ ҙа бар. Олимпиада хәрәкәтендә, Йыл уҡытыусыһы конкурстарында әүҙем эшләгән, уҡыусыларын йөкмәткеле эштәргә әҙерләгән, эҙләнеүсе, ижадсы балалар тәрбиәләгән, еңеүгә әйҙәгән коллегаларыбыҙ ғәҙәттә еңеүсе булып сыға. Мәҫәлән, былтырғы еңеүсебеҙ – район гәзите биттәрендә балалар өсөн сығарылып килгән Елкән ижади битен алып барыусы уҡытыусы – Г. М. Ҡотлоева булды.  Быйыл Ғайса Көнәфиә Кәримов тыуыуға 100 йыл тула. Һәм ошондай иҫтәлекле көндәрҙә был премия өсөн бәйге бара. Уны күтәреп алыусы муниципаль район хакимиәте лә, райондың мәғариф бүлеге лә, башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары ла матур традицияның асылын тәрән аңлай, бәйгегә ижади көс бирә. Быйылғы юбилей йылында премияны кем алыр? Әлегә был сер булһын. Әммә ул күңел йылыһын тыуҙыра, уҡытыусыларҙы берҙәм ғаиләгә туплай, кем еңеүгә ҡарамаҫтан, кинәнес тойғоһо уята. Йөрөгән таш шымара, тик ятҡан таш мүкләнә, ти халыҡ мәҡәле. Шымарыу, оҫтарыу өсөн төрлө юлдар асып, үҙ-ара ҡулға-ҡул тотоноп эшләһәк, беҙҙе бер ни ҙә һүндерә алмаҫ. Туған телебеҙгә, балаларыбыҙға, еребеҙ, халҡыбыҙ киләсәгенә битараф булмай, ҡыйыу аҙымдар менән үҙ юлыбыҙҙы дауам итәйек. Ә уңышлы аҙымдар килеп сығыу менән, матур тәжрибә менән уртаҡлашырға, ҡаушамай, ҡурҡмай майҙан тоторға кәрәк, үҙ эшебеҙҙең оҫтаһы икәнде башҡалар араһында күрһәтеп, яҡташтарҙың исемдәрен мәңгеләштергән матур премиялар булдырып, эшләргә, телебеҙҙе белгән, ҡәҙерләгән быуын балалар үҫтерергә кәрәк. Уҡытыусының абруйын күтәреү методик ойошмаларҙың, мәктәп етәкселәренең, әүҙем эше булып тора тип уйлайым.",Уҡытыусы – бөйөк исем!,0,analytics,Мәғариф,6630,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2025-12-02/u-ytyusy-b-y-k-isem-4489685,2025-12-02T10:33:00+00:00
"16 июньдә Рөстәм Миңнехановның танылган блогерлар белән очрашуы вакытында татар телле контент һәм татар телендәге рекламаны, һәм ресурсларында куллану мәсьәләсе күтәрелде. Президент татар блогерларын игътибар белән тыңлап, әлеге проблемны өйрәнергә һәм хәл итәргә кушты. Монда республикада эшләнгән татар телен дигиталлаштыру тәрибәсен һәм проектларны да кулланырга була диде. Бу социаль челтәрләргә татар теле белән эшләү өчен кораллар булсын өчен кирәк диелде. Татарстанның дәүләт идарәсенең дигитал үсеше, мәгълүмати технологияләр һәм элемтә министры Айрат Хәйруллин Татарстан президенты йөкләмәсе нигезендә, һәм -та татар телендә реклама урнаштыру темасын өйрәнәчәген һәм хәлне үзгәртү өчен барын да эшләргә тырышачагын белдерде. Кызганыч, күптән түгел, һәм -да татар телендә һәм кече телләрдә нәрсәнедер алга этәрү мөмкинлеге бетерелде, бу аларның эчке кагыйдәләре сәбәпле эшләнде. Безнең планетада дөньяның төрле почмакларында иде миллионга якын татар яши. Бу бөтен бер Сингапур яки Финляндиядән дә күбрәк! дип язды Хәйруллин -да. Элегрәк ширкәтенең татар, башкорт, беларус һәм башка телләрдә видеоконтентны түләүле рекламлауны чикләвебилгеле булды. Реклама интерфейсында 44 тел бар. Алар арасында татар, башкорт, кыргыз, таик һәм башка телләр юк. Кулланучылар -да да реклам урнаштырганда татарлар һәм татар теле белән бәйле аудиторияне сайлап булмый дип белдергән иде. Социаль челтәрләрнең идарәчеләре татар телен (кече телләрне, БДБ илләре телләрен дә) контентны алга этәрү, аны аерым бер аудитория өчен көйләү һәм контент өчен акча түләү мөмкинлекләре булган телләр исемлегеннән чыгарды. Социаль челтәрләр аңлатканча, аларның челтәрдә нәфрәт белән язылган язмаларны күреп алып, сөртеп торыр өчен модераторлары яки роботлары юк, шуңа күрә бу телләр кулланыла алмый.",Миңнеханов татар телле рекламны социаль челтәрләргә урнаштыру мәсьәләсен тикшерергә кушты,1,news,Яңылыҡтар,1773,https://www.azatliq.org/a/30674419.html,2020-06-16T18:54:32+00:00
"Мидхәт Шакировка багышланган күргәзмәМузей залына, нигездә, Башкортстан өлкә комитетының беренче сәркатибе Мидхәт Шакиров заманында аның кул астында эшләгән ике йөзләп өлкән яшьтәге кешеләр ыелган иде. Юбилей чаралары шушы ук музейның коридорында урнашкан ""Мидхәт Шакиров һәм аның чоры"" дип аталган күргәзмәне ачудан башланды. Шуннан соң Русия фәннәр академиясе Уфа фәнни үзәгенең Тарих, тел һәм әдәбият институты галимнәренең юбилейга багышланган ""Өлкә комитетының беренче сәркатибе М. З. Шакиров"" дигән китабы белән халыкны таныштырдылар һәм шуннан соң Башкортстан тарихы: үткәне, бүгенгесе һәм киләчәге дип аталган фәнни-гамәли конференция үтте. Конференция барышыКонференциядә чыгыш ясаучылар барысы да, шул исәптән Башкортстан хөкүмәте рәисе урынбасары Салават Сәгыйтов та Мидхәт Шакиров шәхесенә, эшчәнлегенә бик югары бәһа бирделәр, аны Башкортстан тарихындагы иң күренекле шәхесләрнең берсе дип билгеләделәр. Әмма чынбарлык катлаулырак, әлбәттә. Төньяк Корея юлбашчылары стилендә эш иткән Шакиров үзенә каршы сүз әйтергә батырчылык итүчеләрне, фигураль әйткәндә, таптап та ташлаган. Шакировны урыныннан төшерү алдыннан ""Правда"" газетында 1987 елның 6 маенда чыккан ""Эзәрлекләүне туктатырга"" дигән мәкаләдә бу фактлар тулысынча яктыртыла. Шулай да ул мәкаләдә Шакировның бер мөһим башбаштаклыгы искә алынмый – аның республикадагы татар мәктәпләрен административ юл белән тулысынча диярлек башкорт телендә укытуга күчерүе. 1988 елның февралендәге КПСС Үзәк комитетының пленумында чыгыш ясаганда, Үзәк комитет секретаре Егор Лигачев Шакиров командасының бу эшен кискен тәнкыйть утына тотты. ""Башкортстанда, мисал өчен, нормаль булмаган хәл тудырылды. Башта анда татар телендә укытыла торган мәктәпләр бетерелде, ә шуннан соң башка ирле телләрдә укыту да юкка чыгарылды"", дип белдергән иде Лигачев. Юбилейга басылган китапШакировның йөзеллыгына чыгарылган ""Өлкә комитетының беренче сәркатибе М. З. Шакиров"" дигән китапның 200 нче битендә татар мәктәпләрен башкортчага күчерү уңай күренеш буларак таныла: ""1980 нче еллар башында Башкортстанның төньяк-көнбатыш һәм кайбер төньяк районнарында башкорт теле аерым предмет буларак укытыла башлады, ә кайбер башлангыч сыйныфларда укыту тулысынча башкорт телендә алып барылды"". Әйтергә кирәк, башкорт түрәләренең каршылыгына карамастан Мәскәүдән Шакировларга кисәтү килгәч, ата-аналар инициативасы белән һәм татар активистлары ярдәмендә башкортчага күчерелгән татар мәктәпләре кире татар теленә әйләнеп кайтты. Бу процессларга билгеле публицист Айдар Хәлимнең 1988 елда ""Дружба народов"" журналында дөнья күргән ""Телем минем – дустым минем"" дигән язмасы да уңай тәэсир итте. Әмма Мидхәт Шакиров үзе дә, аның канаты астында өлкә комитетта үрчегән башкорт милләтчеләре дә хәлләрнең шундый юнәлеш алуы белән килешмәделәр. 1990 елның әендә мин Башкортстан ТИҮен итәкләгән вакытта, Мидхәт Шакиров үзе минем янга килеп (ул инде пенсионер иде) бераз фикер алышты. Әмма, әңгәмә барышында ул искә алган инаятькә тиң хатасын танымады. Документлар буенча анда татарлар түгел башкортлар яши, аннан соң ата-аналар үзләре дә башкорт телен укытуны хупладылар"", дигән иде ул. Мидхәт Шакиров әтисе, әнисе һәм сеңлесе беләнӘйткәндәй, искә алган ""Өлкә комитетының беренче секретаре М. З. Шакиров"" дигән китапның байтак өлеше Шакировлар нәселенең башкортлардан булуын исбат итәргә тырышуга багышланган. Башкорт галимнәрен Мидхәт Шакировның атасы Закирның бүгенге саф татар районы булган Кушнарен районының Карача-Елга исемле татар авылында тууы да пошындырмый, анасы Гафифә ханымның саф татар телендә сөйләшүче хәзерге Илеш районындагы Ябалак авылыннан чыгуы да туктатмый. Мидхәт Шакиров ни сәбәпле ""хозяйственник"" булып кына калмыйча, башкорт милләтчесенә әверелгән – билгеле түгел. Күрәсең, ""Башкортстан"" дип аталган республика башында ныклап утыру өчен башкорт булу файдалырак дип исәпләгәндер. Ни дисәң дә, ул вакытта да милли республикалар башында, кагыйдә буларак, республикага исем биргән милләт вәкилләре утыра иде. Түбәтәйле малай – Мидхәт ШакировМидхәт Шакировның башкорт милләтчесе сыйфатында кылануының бер фактын боз өстендә мотоциклда ярышта алты тапкыр дөнья чемпионы Габдрахман Кадыйров китергән иде. Бер вакыт Кадыйровны өлкә комитетына Шакировка чакырталар. Мидхәт Шакиров Кадыйровка республика һәм Совет берлеге алдындагы хезмәтләре өчен Ленин ордены бирергә ыенулары турында хәбәр итә. Әмма, дигән Шакиров, паспортыңда син ""татар"" дип язылгансың икән. Ленин ордены бирү өчен башкорт булуың кирәк. Паспортыңны һәм милләтеңне алыштыр. Һәм менә шундый вакытта бернинди дә милләтче булмаган Габдрахман Кадыйров кодрәтле Шакировка тетрәндергеч авап бирә: ""Әтием Ватан сугышында үлеп калган, әгәр ул рөхсәт итсә – алыштырырмын"". Һәм менә бүген башкорт милләтчелеге байрагын Зәки Вәлидидән соң беренче булып күтәргән һәм шул байракны үзе үстергән кадрлары аша Башкортстанның яңа лидеры Мортаза Рәхимовка тапшырган Мидхәт Шакировны республикада олылау бара. 31 октябрьдә Мәит Гафури исемендәге Башкорт академия драма театрында Мидхәт Шакировка багышланган тантаналы кичә үтәчәк, Уфа үзәгендә Шакиров исемендәге сквер ачылачак. Тагын мәдхияләр укылачак. Тик берәү дә, мөгаен, аның күпмилләтле республикада татарны кысу исәбенә башкортны күтәрергә маташканын искә алмаячак. Ни дисәң дә, бүгенге Башкортстанда да шундый ук милли сәясәт алымнары күзәтелә. ""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра",Башкортстанда татар мәктәпләрен бетертүче Мидхәт Шакировны олылау башланды,0,analytics,Комментарийҙар,5359,https://www.azatliq.org/a/28035704.html,2016-10-06T11:40:24+00:00
"Мөселманнарның Корбан бәйрәме быел Мәскәүдә онлайн узачак. Бу хактагы карарны Русия мөселманнары диния нәзарәтенең голәмәләр шурасы чыгарган. Гает намазы әмигъ мәчетендә генә укылачак, башкаларында уку киңәш ителми. ""Мәскәүдә гает намазы бары тик әмигъ мәчетендә генә имамнар, мөәзиннәр һәм мөфти урынбасарлары катнашында узачак. Башка мәчетләрдә һәм мөселманнар оешмаларында бәйрәм намазы уздыру киңәш ителми. Барлык мөселманнарга бәйрәм кәефен үз йортларында, гаиләдә тудырырга, мөфти вәгазен онлайнда тыңлау зарур"", диелгән Русия мөселманнары диния нәзарәте сайтында. Әлеге карар коронавирус таралу куркынычы сәбәпле Роспотребнадзор киңәшләре һәм Мәскәү хакимияте карарына нигезләнеп кабул ителгән. Шул ук вакытта Русия мөселманнары диния нәзарәтенә караучы төбәк диния нәзарәтләре гает намазы укуны төбәктәге эпидемиологик вазгыятьне исәпкә алып уздыра алачак. Мөфти Равил Гайнетдин вәгазен ""Россия 1"" телеканалы тапшырачак.11 июльдә Мәскәү мэры Сергей Собянин шәһәрдә коронавирус йоктыручылар саны арту туктады дип белдерде. Пандемия башыннан Мәскәүдә 1,4 млн кеше коранавирус йоктырган, 23,6 мең кеше әлеге чирдән үлгән. Татарстан мәчетләрендә Корбан гаете намазы укылачак. Казанның 16 урынында һәм башка шәһәр һәм районнарда корбан чалу урыннары билгеләнгән, алар өч көн дәвамында эшләячәк дип белдерә Татарстан мөфтияте. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Мәскәүдә Корбан бәйрәменә мәчетләргә ыелу тыела,1,news,Яңылыҡтар,1573,https://www.azatliq.org/a/31354143.html,2021-07-12T09:44:55+00:00
"На мероприятии присутствовали студенты 4,3 и 2 курсов, а также приглашенные гости: Усманова Минсылу Губайтовна, доктор филологических наук, профессор; Шарипова Зайтуна Яхиевна, доктор филологических наук, профессор; Хажин Вакиль Исмагилович, кандидат педагогических наук, доцент; главный редактор журнала «Башҡортостан уҡытыусыһы» (Учитель Башкортостана) Каримов Салават Гайсич. В ходе круглого стола поднимались такие важные и актуальные вопросы, как особенности просветительской литературы, этнокультурное воспитание обучающихся посредством изучения родного языка, язык произведений Мифтахетдина Акмуллы и т. д. Круглый стол проходил в форме открытых лекций, так что у студентов была уникальная возможность задать интересующие вопросы, поближе познакомиться с научной и общественной деятельностью гостей, а также использовать в последующем полученные советы и материалы при прохождении педагогической практики в общеобразовательных учреждениях. Стоит отметить, что и сами гости тесно связаны с факультетом башкирской филологии. Все они долгие годы проработали на благо нашего вуза, на благо развития факультета. Главный редактор журнала «Башҡортостан уҡытыусыһы» (Учитель Башкортостана) С. Г. Каримов рассказал о республиканском общественно-педагогическом и научно-методическом журнале и призвал студентов заняться научной деятельностью, попробовать себя в роли журналиста и корреспондента. Заведующая кафедрой башкирского языка и литературы Тагирова Салима Айбулатовна, преподаватели кафедры Алибаев Заки Арсланович и Галина Галима Галимьяновна поздравили ветеранов педагогического труда с Днем пожилых людей и предстоящим профессиональным праздником – Днём учителя!",На факультете башкирской филологии БГПУ им. М. Акмуллы состоялся круглый стол,1,news,Яңылыҡтар,1669,https://uchbash.com/news/novosti/2024-10-02/na-fakultete-bashkirskoy-filologii-bgpu-im-m-akmully-sostoyalsya-kruglyy-stol-3952943,2024-10-02T09:26:00+00:00
"Маҡсаты, әлбиттә, ауыл хужалығы өлкәһенә ҡараған һөнәрҙәргә ҡарата ҡыҙыҡһыныуҙы арттырыу, ауыл хужалығының Рәсәйҙе хәүефһеҙ аҙыҡ-түлек менән тәьмин итеүҙә әһәмиәтен билдәләү. Акцияла илдең бөтә төбәктәре лә ҡатнашасаҡ. Диктантты оффлайн һәм онлайн форматта 8-12 октябрҙә яҙырға мөмкин. Оффлайн ҡатнашыусылар, 20 октябрҙә шәхси кабинетығыҙға һөҙөмтәгеҙгә ҡарап, наградағыҙ киләсәк. Агродиктант — образовательный проект про агропромышленный комплекс России сайтында тулыраҡ мәғлүмәт алырһығыҙ.",Агродиктант яҙабыҙ,0,analytics,Донъя,491,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-10-06/agrodiktant-ya-aby-4416545,2025-10-06T15:44:00+00:00
"Башҡортостанда барлыҡ йәш депутаттарҙы берләштергән ойошма — «Башҡортостан Республикаһының йәш депутаттар Советы» (Автоноимялы коммерцияға ҡарамаған) ойошмаһы булдырылды. Ойошма ағзалары — республиканың урындағы үҙидараның вәкиллекле органдарына, шулай уҡ бөтә системалы партияларҙан БР Дәүләт Йыйылышы Ҡоролтайға һайланған 35 йәшкә тиклемге парламентарийҙар. Эштең өҫтөнлөклө йүнәлештәре иҫәбендә республикала иҡтисади, социаль һәм ижтимағи-сәйәси процестарҙың сифат кимәлен күтәреү, дәүләт йәштәр сәйәсәтен тормошҡа ашырыуға йәлеп итеү иҫәбенә йәштәр менән эшләү, закондар сығарыу башланғыстарын булдырыу инә. Бөгөнгө көндә Башҡортостанда 8800-ҙән ашыу муниципаль депутат иҫәпләнә. Шуларҙың 636 кешеһе — йәштәр, йәғни 7 проценты. Сағыштырыу өсөн: 2018 йылда улар 1300 кеше булған. Матбуғат конференцияһы спикерҙары билдәләүенсә, дөйөм бурыс — Ҡоролтайҙы һәм Дәүләт думаһын да индереп, бөтә кимәлдәге йәш депутаттар һанын арттырыу, сөнки йәш сәйәсмәндәр — илдең, үҙ төбәгенең, районының йәки ҡалаһының үҫеш процестарында төп ҡатнашыусылар.",Йәш депутаттар советы төҙөлдө,0,analytics,Сәйәсәт,1040,https://shonkar.com/news/s-y-s-t-m-kho-u/2025-07-23/y-sh-deputattar-sovety-t-ld-4323571,2025-07-23T14:04:00+00:00
"Бер төркем татар кешеләре Хәтер көнендә истәлек ташы янындафикерләрКазанда бүген, 12 октябрьдә, дистәдән артык кеше Хәтер көненә ыелган. Алар арасында Казан активистлары да, Уфа белән Йошкар-Оладан килүчеләр дә булган. Аларның берсе дә бернинди дә итимагый оешма кешеләре түгел, йөрәк кушуы белән килүчеләр. Социаль челтәрләрдә таралганфотоларга күрә, халык Сөембикә манарасы янында дога кылган, Казанның Татар зиратына барган. Анда 1998 елда татар милли хәрәкәте тарафыннан Казанны яклап һәлак булучыларның сөякләре ирләнде. Шул кабер янында намаз укыганнар, шәһит китүчеләргә дога кылган. Шулай ук алар Казанның Иске Таш мәчетенә килгән, анда бергәләп әмәгать белән өйлә намазы укыган, мәчет каршында ""Татар халкы каһарманнары истәлегенә"" дип язылган таш янында фотога төшкәннәр. Татарстан байраганыннан башка шигарләр булмаган, чыгышлар ясалмаган. Аларны тыючы, тоткарлаучы булмаган. Бүген Казанда бик салкын, яңгырлы көн. Русиядә",Казанда Хәтер көнендә бер төркем кеше ыелып дога кылды,1,news,Яңылыҡтар,933,https://www.azatliq.org/a/33557785.html,2025-10-12T12:59:26+00:00
"Урыс телендә язылган ""Башкорт милләтчесе язмалары. Күк бүре"" китабының тышлыгыфикерләрБашкортстан Югары мәхкәмәсе башкорт милли хәрәкте активисты, сәяси мөһаир Руслан Габбасовның урыс телендә чыккан ""Башкорт милләтчесе язмалары. Күк бүре"" китабын ""экстремистик материал"" дип таныган. Китапны экстермистик дип тануны һәм аны тыюны сорап республика прокуроры мөрәәгать иткән иде. Мәхкәмә сайтындакүренгәнчә, прокурор соравын канәгатьләндерү карары 3 апрельдә чыккан. Башкортстан прокуратурасының административ дәгъва гаризасы ( Тикшеренүдә әйтелгәнчә, Габбасов китабында ""милләт ягыннан (башкортлар — үзебезнекеләр һәм урыслар — читләр); дини яктан (мөселманнар — үзебезнекеләр һәм мөселман булмаучылар — читләр); социаль яктан (башкорт халкы — үзебезнекеләр һәм Русия дәүләт хакимияте — читләр) дошманлык яки нәфрәт уяту билгеләре табылган. Шулай ук Йосыпова китапта ""Русия дәүләт хакимияте оешмаларын тискәре бәяләү билгеләре бар"" дип тапкан. ""Автор Башкортстанда яшәүчеләрне Русия Федерациясеннән чыгарга, сәяси бәйсезлек алырга турыдан-туры чакыра"", дип, прокуратура тикшеренүдән өземтә китерә. Руслан Габбасовның ""Башкорт милләтчесе язмалары. Күк бүре"" китабы 2024 елның гыйнварындачыкты. Ул бу китапта башкорт милләтчеләренең ""Күк бүре"" оешмасы, аның ""оешуы, чәчәк атуы, сәяси эшчәнлеге"" турында һәм Башкортстан республикасының беренче президенты Мортаза Рәхимовчоры беткәннән соң булган сәяси вакыйгалар"" турында сөйләнә, дип аңлатты. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз",Башкортстан Югары мәхкәмәсе Руслан Габбасовның китабын экстремистик дип таныды,1,news,Яңылыҡтар,1536,https://www.azatliq.org/a/33373796.html,2025-04-04T14:55:56+00:00
"Был ара төркөмдәрҙә ололарҙы (әсәйҙе, ҡәйнәне ) ҡартлығында тәрбиәләү тураһында бәхәстәр бара. Хатта ""Ҡәйнәм менән ирем бер һүҙле, уларҙы нисек еңеп алырға? "" тигән пост та булды. Күп тапҡыр ишеткәнем бар, улай итмә, үлгәс, уҡенерһең тиһәм, асыулы итеп: ""Утерерһең уны! Ул үлгәнсе мин үлермен әле! "" тигәндәрен. (Ысын булыуы ла мөмкин, уҫал, ярһыу, үпкәсел, эскерле, үс кешеләр үҙҙәренең намыҫына тап йыйып, төрлө ҡаты ауырыуҙар менән сирләүе бар). Ҡәйнә менән килен икеһе ике мөхиттән, аңлашылмаусылыҡтар килеп сыға, ә йәштәр күпте күргән оло кешене оло итеп, мөһирбанлыҡ менән эш итһә, унда инде килен ""еңеп сыға"", ара әкренләп яҡыная, гармонияла йәшәй башлайһың. БУЛҒАН ХӘЛ 1990 йылдар башында беренсе тапҡыр күргән матур олпат апай һаман да күҙ алдымда. Ул минең таныш инәйҙә ултыра ине. Сәй эстек. Апай күп һөйләмәй, һәр һүҙе аҡыллы, сабыр ҙа, гилемле лә күренде. Был йорттоң хужаһы, минең эштә етәксе ине, яңыраҡ вафат булғас, ҡатынының хәлен белергә бара торған инем. Хужабика оҙата сыҡҡас, ҡунағының кемлеген һораным. Ҡунаҡ түгел ул, ә минең менән тора, үҙ торлағы юҡ, әхирәтем булғас, керттем. Ғүмере буйы алдынғы уҡытыусы булды, өс улының балаларын үҫтерешергә ауылдан килтергәндәр ине, ейән-ейәнсәрҙәрҙе үҫтереп, кеше иткәс, әсәйҙе бер килене лә һыйҙырмай, береһендә торһа, икенсеһенә ҡыуып тигәндәй ебәрәләр. Ә беҙҙә бергә тороуы уңайлы, бер беребеҙгә иптәш тә, серҙәш тә- тип һөйләне. Аҙаҡ уның кемдәрҙең әсәһе икәнен һорап белгәс, йығылып китә яҙҙым. Ҡалала бер береһенә оҡшашлы, күркәм өс бер туған бар ине. Барыһы ла төплө аҡыллы, күренекле хөрмәтле етәкселәр булдылар. Шул йылдар бер ваҡыт прогулкала йөрөгәндә береһенең ҡатынын күрергә тура килде, минең менән йөрөгән дуҫтың танышы булып сыҡты. Шул арала, ниндәйҙер 20 минут эсендә, уның тәккәберлек менән һөйләгән буш һүҙ бутҡаһы мине йөҙәтте. Теге иптәшем аҙаҡ әйтә: Әйе, фәләновтар үҙҙәре һәйбәт булһа ла, ҡатындан уңманылар. -тип. Бына бит ҡайҙа эштең башы. (""Ээх, шул ҡәйнәләр булмаһын, улы ғына булһын ине лә бит! ""). Ул килендәрҙең яҙмышын белмәйем. Яҡшы түгелдер. Аллаһы тәғәлә баребер доньялыҡта ла, әхирәттә лә әжерен ҡайтара. Зайтуна Кусяпова.","Әсәйҙәр, ҡәйнәләр",0,analytics,Конкурстар,2122,https://henek.info/news/---+--/2025-12-05/s-y-r-yn-l-r-4495054,2025-12-05T12:29:00+00:00
"Форум ежегодно проводится в столице Башкортостана с 2021 года и является одной из крупнейших в России дискуссионных площадок, направленных на формирование пространства профессионального роста и обмена лучшими практиками с целью принятия стратегических решений в сфере российской культуры.",10–11 марта в Уфе проходит культурный форум «АРТ-Курултай»,1,news,Яңылыҡтар,288,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-11/10-11-marta-v-ufe-prohodit-iv-kulturnyy-forum-art-kurultay-3675648,2024-03-11T09:53:58+00:00
"Украина һәм АКШ делегациясенең элекке очрашуы, ПарижфикерләрЛондонда АКШ, Украина һәм Европа Берлегенең Украинадагы утны туктату шартларын тикшерүгә багышланган очрашуы башланды. Әмма анда АКШ, Британия һәм Франциянең тышкы эшләр министрлары катнашмаячак. Бу хакта хәбәр итә. Кичә АКШ дәүләт департаменты хәбәр иткәнчә, дәүләт секретаре Марко Рубио үз планнарын үзгәрткән һәм Лондонга килмәячәк. Украина тышкы эшләр министры Андрей Сибига Лондонда Британия тышкы эшләр министры Дэвид Лэммибелән ике яклы очрашу уздырыр дип көтелә. Украина, Британия, АКШ һәм Европа берлеге вәкилләренең гомуми ыелышы исә түбәнрәк дәрәәдә булачак. АКШ ягыннан бу сөйләшүләрдә Украина эшләре белән шөгыльләнүче махсус вәкиле Кит Келлогкатнаша. Соңгы көннәрдә кайбер мәгълүмат чараларында Лондонда АКШ администрациясенең Украинада утны туктату тәкъдимнәре каралырга мөмкин дигән хәбәрләр чыкты. Бу тәкъдимнәр арасында түбәндәгеләр телгә алына: хәзерге фронт сызыгы буенча утны туктату, Кырымны Русиянеке дип рәсми рәвештә тану, Русия оккупацияләгән башка территорияләрне аның контролендә дип фактик тану, Запорожье АЭСын АКШ контроленә тапшыру мөмкинлеге, һәм кайбер санкцияләрне йомшарту. Әмма Трамп администрациясенең рәсми тынычлык планы әле басылып чыкмады, һәм аның вәкилләре бу мәгълүматларны расламады да, кире дә какмады. Украина президенты Владимир Зеленскийисә кичә бу тәкъдимнәрнең берсен — Кырымны Русиянеке дип тануны — ачык рәвештә кире какты. хәбәр иткәнчә, Рубионы Лондонга килүдән баш тарту да нәкъ шушы сәбәп белән бәйле булырга мөмкин. басмасы язуынча, Украина делегациясе 23 апрельдә Лондонда 30 көнгә атышларны туктату турында сөйләшергә тели, ләкин бу гомумән тынычлык планы турында түгел, вакытлы килешү буларак карала. Әлеге тәкъдимне АКШ март аенда ук керткән иде, Украина аны хуплады, әмма Русия какты — янәсе, ачыклап бетерәсе күп нечкәлекләр бар.19 апрельдә Русия президенты Владимир Путин""Олы көн тынлыгы"" игълан итте — 30 сәгать дәвамында ерак арага атыла торган кораллар кулланылмады, әмма фронтның күпчелек урыннарында бәрелешләр дәвам итте. Дүшәмбе көнне исә хәрби хәрәкәтләр элеккечә көч белән яңадан башланды. Узган атнада Рубио Парижда Украина һәм Европа беректәшләре вәкилләре белән очрашканнан соң, АКШ президенты Дональд Трамп озакка сузылган сөйләшүләрдән туеп баруын, һәм башка өстенлекләргә игътибар юнәлтергә мөмкин булуын әйтте. Шул ук вакытта вице-президент Джей Ди Вэнсбелдергәнчә, тынычлыкка ирешү өчен һәм Русия һәм Украина ир мәсьәләләрендә кайбер чигенүләргә барырга тиеш. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Лондонда Русия-Украина низагын туктату сөйләшүләренә министрлар килми,1,news,Яңылыҡтар,2600,https://www.azatliq.org/a/33394475.html,2025-04-23T09:45:44+00:00
"Кырымтатар әмәгатьчелеге тел мәсьәләсен тикшерә. 21 сентябрь 2017Бу хакта Азатлыкка инициатив төркеменең әгъзасы, милли хәрәкәт ветераны Решат Аблязисов белдерде. ""Без Кырымда кырымтатар телебезгә багышлап уздыргантүгәрәк өстәлләрнеңрезолюцияләрен, кырымтатар галимнәрен кырымтатар теленең дәүләт статусына кагылышлы маддәләрнең Кырымда үтәлмәве, телебез болай да аяныч хәлдә булганын белдереп, имзалар ыеп Мәскәүгә барып Русия думасының Мәгариф һәм фән комитеты рәисе Вячеслав Никонов итәкләгән комиссиягә тапшырдык. Без бу каралган канун өлгесенә каршы, диде Решат әфәнде. Тапшырылган документлар арасында 2014 елдан башлап Кырымда кырымтатар теленә кагылышлы тәкъдимнәр, резолюцияләр, белдерүләр дә кертелгән. Бу канун өлгесе Кырым Конституциясенең 10 нчы маддәсен боза, кырымтатар һәм украин телләренең дәүләт статусын чагылдырмый, анда дәүләт телләрен бертигез куллануны тәэмин итү турындагы юллар декларатив, Русия думасы безнең тәлапләрне үтәмәсә, без көрәшебезне туктатмаячакбыз, диде Решат Аблязисов.2014 елда Кырымда кырымтатар теленә дәүләт статусы бирелде, әмма аны куллану механизмын билгеләгән ""Кырым республикасының дәүләт һәм башка телләре хакында"" канун өлгесе 2017 елда беренче укылышта кабул ителгәннән соң эш тукталды, чөнки кырымтатар әмәгатьчелеге моңа каршы чыкты.19 июньдә Русия думасы ""Мәгариф турындагы"" канунның милли телләргә кагылышлы өлешенә үзгәрешләр кертү мәсьәләсен карый. Думаның Мәгариф һәм фән комитеты рәисе Вячеслав Никонов утырыш алдыннан республикаларның дәүләт телләрен өйрәнү мәбүри булмаячак дипбелдерде.",Кырымтатарлар телләрне ихтыярига калдырачак канун өлгесенә каршы чыга,1,news,Яңылыҡтар,1548,https://www.azatliq.org/a/29304057.html,2018-06-19T09:13:32+00:00
"Рәмилә Үҙәнбаева – Башҡортостандың атҡаҙанған табибы, Республика перинаталь үҙәгендә  репродуктив  технологиялар бүлеген асыусы, етәкләүсе һәм уны тормошҡа ашырыусы тәүге врач-эмбриолог.  Оҙайлы йылдар дауамында меңәрләгән ғаиләләргә бала һөйөү шатлығын бүләк иткән күптәрҙең яратҡан «кендек инәйе» бөгөн «Клиника Фомина»ла эшләй. – Рәмилә Оморҙаҡ ҡыҙы, бөгөн бөтә ерҙә лә ирҙәр түлһеҙлеге хаҡында реклама осратырға мөмкин. Телевизор ҡабыҙһаң  да, социаль селтәрҙәрҙе асһаң да, шуға барып төртөләһең. Ысынлап та, был проблема  шул тиклем киҫкен торамы? – Эйе, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ирҙәрҙең түлһеҙлеге – замандың актуаль проблемаларының береһе ул. Ғаилә парҙарының, уртаса әйткәндә, 15–18 проценты түлһеҙлек менән яфалана. Йәғни һәр алтынсы ғаилә бала һөйөү бәхетенән мәхрүм. Был хәл статистика буйынса беҙҙең республика йә илдә генә түгел, ә бөтә Ер шарында күҙәтелә. – Йәшерен-батырыны юҡ, ғаиләлә бала тыумаһа, йәмғиәт элек-электән ғәйепте ҡатын-ҡыҙға япһарған, ә ул заманда ирҙәр түлһеҙлеге булмағанмы ни? .. – Булған, әлбиттә, тик ир-ат үҙен һәр ваҡыт һау-сәләмәт, үрсемле тип һанаған. Булмыштарына тоҡом арттырыу бурысы һалынған ирҙәр, ғөмүмән, ғәйептең уларҙа булыуы хаҡында баш ватмаған, түлһеҙлек мөһөрө тағылыуҙан  азат йәшәгән. Бында көслө заттың тәбиғәттән бирелгән ҡырҡыуыраҡ холҡо ла, мин-минлеге лә роль уйнай. Ғаиләлә бала юҡ икән, тимәк, ғәйеп ҡатын-ҡыҙҙа. Тик бөгөнгө ысынбарлыҡҡа күҙ һалһаҡ, бала тапмауҙың сәбәбе ике енестә лә бер тигеҙ: 4545 нисбәтендә,  ә  ҡалған  ун про-центта – түлһеҙлек  асыҡланмаған. – Әгәр ҙә йәш пар өйләнешеп, енси бәйләнештә бер йыл йәшәп, ғаиләлә бала юҡ икән, борсолорға урын бар. Тимәк, табиптарға мөрәжәғәт итергә мәл еткән. Ә гүзәл затҡа 35 йәш тулған булһа – ярты йылдан медицина учреждениеһына барыу зарур. Тикшереүҙе иң беренсе ир-егеттәрҙән башларға тәҡдим итер инем. Сөнки уларҙың түлһеҙлегенең сәбәбен билдәләү өсөн бер генә анализ – спермограмма тапшырыу кәрәк. Буласаҡ атай кешенең енси күҙәнәктәренең күләме, әүҙемлеге, морфологик характеристикаһы нормала булһа, артабан инде әсәгә күсәбеҙ. Ҡатын-ҡыҙға  был юҫыҡта күп төрлө анализдар бирергә, тикшеренеүҙәр үтергә, хатта ҡатмарлы операциялар  ҙа яһатырға тура килә.  Ошо өлкәлә егерме йылдан ашыу эш тәжрибәмә таянып, шуны билдәләп үткем килә: әүәлерәк тик ҡатындар мөрәжәғәт итһә, һуңғы йылдарҙа бергә килгән ғаилә парҙары күбәйҙе. Был – ыңғай күренеш, сөнки бала табыуҙа ике енестең дә туранан-тура ҡатнашлығы бар һәм улар үҙҙәрендә оло яуаплылыҡ тойорға тейеш. Ләкин тағы ла бер мәсьәлә борсоуға һала: ғаилә башлығының бер-ике айлап йә ярты йыллап ситтә эшләүе арҡаһында ир менән ҡатын һирәк енси тормош менән йәшәй. Шулай булғас, нисек ауырға ҡалырға мөмкин? Ә бит даими енси бәйләнештә йәшәгән һау-сәләмәт парҙарҙың да ни бары 20 проценты ғына ата-әсә булыу бәхетенә ирешә. Бында уйланырға урын бар, әлбиттә. – Уның сәбәптәре байтаҡ. Иң тәүгеһе – генетик фактор, мәҫәлән,  Клайнфельтер синдромы һәм муковисцидоз атамалы нәҫел сирҙәре. Беренсеһендә  Х (ҡатын-ҡыҙ) хромосомаһы артыҡ, икенсеһендә орлоҡ сығарыу ағымының бөтөнләй булмауы күҙәтелә. Ҡайһы саҡта аутоиммун ауырыуҙар ҙа түлһеҙлеккә килтерә. Шулай уҡ малайҙар бәләкәй саҡта ҡабаҡҡолаҡ (паротит) менән сирләһә, балалары булмай. Түлһеҙлеккә күп осраҡта енси бәйһеҙлек тә сәбәпсе: йыш алышынған партнерҙар аша гонорея, трихомониаз, хламидиоз, уреаплазм, микоплазм кеүек йоғошло инфекцион ауырыуҙар йоҡторорға мөмкин. Ә иң ҡурҡынысы шул: ир-егеттәр оялып, табипҡа мөрәжәғәт итмәй, үҙ белдеге менән дауалана һәм, киреһенсә, сирҙе аҙҙыра. Шуның арҡаһында хроник ауырыуҙар көсәйә. ХХ быуаттың  түлһеҙлеккә илткән тағы ла бер киҫкен проблемаһы – артыҡ ауырлыҡ. Һимереү, үҙ сиратында,  ирҙәр гормоны тестостерондың кәмеүенә килтерә. – Әгәр нәҫелең һау-сәләмәт икән, ниндәйҙер тышҡы факторҙар сәбәпсе була аламы? Мәҫәлән, ҡайҙа, ниндәй шарттарҙа эшләүеңә бәйлеме ул? – Һис шикһеҙ, ир-аттың йәшәү рәүеше лә, ниндәй һөнәр эйәһе булыуы ла мөһим. Ҡабалан-ҡарһалан фастфуд ашаған, көн режимы булмаған студенттарҙы бигерәк йәлләйем. Эҫе завод-цех һәм юл-транспорт хеҙмәткәрҙәре, төрлө химикат, пестицидтар менән эш итеүселәр ҙә хәүеф аҫтында. Тәбиғи ризыҡ ҡулланып, ауылдарҙа йәшәгән элекке быуынға күҙ һалайыҡ әле – һәр ғаиләлә етешәр-унышар һау бала тыуған. Ата-әсә булырға йыйынған йәштәр, ғөмүмән, сәләмәт тормош алып барырға бурыслы. Бөгөн – һулаған һауабыҙ, туҡланған аҙығыбыҙ сифатһыҙ, йәшәйешебеҙ күп осраҡта көсөргәнешле һәм ауыр заманда – бигерәк тә. Яралғының ағзалары ике ай арауығында формалаша. Шул ваҡытта әгәр ҙә ата-әсә спиртлы эсемлек ҡуллана, тәмәке тарта һәм башҡа насар ғәҙәттәр менән мауыға икән, сәләмәт сабый  тыуыуына өмөт аҙ. Элек тәбиғи һайлау закондары хөкөм һөрһә, бөгөн медицинаның  шул тиклем алға китеүе 500 грамлыҡ бәпесте лә кеше итергә һәләтле. Тик күп осраҡта улар зәғиф ҡала. Хәҙер инвалид балаларҙың күплеге – быға асыҡ миҫал. Сабый тыуғас  та, уны неонатологтар ҡарай: енси ағзалары дөрөҫ үҫешкәнме, йомортҡалыҡтары урынындамы икәнен белеү өсөн малайҙарға был процедура бигерәк тә мөһим, сөнки уларҙың эске ағзалары ҡыҙҙарҙыҡына ҡарағанда ла нескә. Йомортҡалыҡтар тоҡсайға бер йәшкә тиклем дә төшөргә мөмкин. Ошо арауыҡта төшмәһә, хирургтарға мөрәжәғәт итергә кәрәк. Хоҙай Тәғәлә ир-егеттәргә енси ағзаны организмдан тышта биргән һәм уның йылылығы тән температураһынан кәмерәк – 34 градус тирәһе. Әгәр ҙә унан юғарыраҡ булһа, спермотогенезға, йәғни енси күҙәнәктәргә һәләкәт килә. Шуға ла эҫе мунса, сауна, автомобиль ултырғысының  йылытыу функцияһы менән ҡулланыу кәңәш ителмәй. Малайҙар өсөн йыш памперста йөрөү, үҫә төшкәс һығып торған тар джинсы салбар кейеү ҙә зарарлы. Бая үрҙә телгә алған  паротит сире менән ауырығандарҙың  күп осраҡта атай булыуҙары шикле, сөнки унда тән температураһы ныҡ юғары күтәрелә. Ир балалар тыуғас та, уларҙың һаулығына иғтибарлы булыу мөһим. Ошо йәһәттән беҙҙең мосолман динендә сөннәтләү бар. Был юҡтан ғына барлыҡҡа килмәгән: ағзаның һаулығына, таҙалығына булышлыҡ итеүсе сара ул, сөнки енси органдың башы асыҡ булырға, тире менән ҡапланып тормаҫҡа тейеш. Әгәр ҙә ябыҡ булһа, кесе ярау итеүгә мәшәҡәт тыуа, унда стрептоккок инфекцияһы йыйылып, фимозға килтереүе ихтимал. Ете диңгеҙ аръяғында  йәшәүсе гинеколог ҡыҙым, Америкала сабыйҙы тыуғас та сөннәтләйҙәр, ти. Хәҙер уны бөтә медицина ойошмаларында ла эшләтергә мөмкин. Ата-әсә балаһының һаулығын ҡайғыртып, был талапты үтәһә, бик хуп. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Көслө заттың «көсһөҙлөгө»,0,analytics,Ҡатын-ҡыҙ,6439,https://bashkizi.ru/articles/a-byl-atyn-y/2025-05-22/k-sl-zatty-k-s-l-g-4246760,2025-05-22T16:47:00+00:00
"Изгелек эшләйем тигән кеше ваҡытын да, урынын да һайламай, кеҫәһенән күпме сығым сығыуын да да һанамай, тота ла эшләй. Ундай кеше әйттереп, һоратып түгел, ә үҙе белеп, күңел ҡушыуы буйынса башҡара.",Балаларҙы ҡыуандырғандар,0,analytics,Йәмғиәт,197,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-03-04/balalar-y-yuandyr-andar-4144681,2025-03-04T17:25:00+00:00
"Спартакиадала Рәсәйҙең 32 төбәгенән 800-ҙән ашыу спортсы ҡатнаша. 6 – 16 февралдә Башҡортостанда инвалидтар һәм һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгәндәр араһында һаңғырауҙар спортының ҡышҡы төрҙәре буйынса Бөтә Рәсәй спартакиадаһы үтә. Башҡортостан Башлығы Радий Фәрит улы Хәбиров Беҙ бергә. Спорт һаңғырауҙар спорты ҡышҡы спартакиадаһында ҡатнашыусыларға видеобәйләнеш аша ым-ишара телендә мөрәжәғәт итте. Рәхим итегеҙ! Башҡортостанда сәләмләйем! Барығыҙға ла уңыштар теләйем, – тине ул. 2023 йылда республикала сурдлимпиясыларҙың Йәйге уйындары, ә 2024 йылда ""Рәсәй – спорт державаһы"" Халыҡ-ара форумы уңышлы үтте. Башҡортостан үҙен спорт сараларын ойоштороу кимәле юғары булған һәм сурдлимпия спортын үҫтереү традициялары бай булған төбәк булараҡ танытты. Спартакиада программаһында тау саңғыһы спорты, керлинг, саңғы ярышы, сноуборд, футзал, хоккей, шахмат буйынса ярыштар ҡаралған. Ярыштар Өфөлә, Әбйәлил (тау саңғыһы) һәм Ишембай (керлинг) райондарында үтә. Спартакиада 16 февралгә тиклем дауам итә. Ябыу тантанаһы 14 февралдә Спорт һарайында үтә. Фотоларҙа  - Спартакиаданы асыу тантанаһынан күренештәр. Фотолар - БР Спорт министрлығының матбуғат хеҙмәте.",Башҡортостанда Беҙ бергә. Спорт Бөтә Рәсәй спартакиадаһы бара,1,news,Яңылыҡтар,1155,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-02-10/bash-ortostanda-i-be-berg-sport-b-t-r-s-y-spartakiada-y-bara-4114966,2025-02-10T11:33:00+00:00
"Форум барған өс көндә Башҡортостандың 8 майҙанында 40-лаған сара үтәсәк. Был сараларға спорт ярыштары, мәҙәни программа, эш сессиялары, РФ Президенты ҡарамағындағы  Физик культура һәм спортты үҫтереү советы ултырышы инә. Сығанаҡ",Ишеү слаломы комплексында ярыш бара,1,news,Яңылыҡтар,228,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-17/ishe-slalomy-kompleksynda-yarysh-bara-3970662,2024-10-17T11:58:00+00:00
"""Кави-Сәрвәр"" операсыннан бер күренешфикерләрТатар классик шагыйре һәм меценат Закир Рәмиевтурындагы операга либреттоны Ренат Харисязачак. Ә музыкасын язу эше яшь профессиональ композитор Миләүшә Хәйруллинага тапшырылырган иде. Бу хакта 2022 елда Татарстан мәдәният министры Ирада Әюповабелдерде. Әмма Миләүшә Хәйруллина бу иат эшеннән читләштерелгән. Дәрдмәнд турында операга көйне композитор Резеда Ахияроваязачак. Бу хакта әлил театры мөдире Рәүфәл Мөхәммәтанов""Реальное время""медиасына биргән интервьюда әйткән. ""Бизнес "" үз чыганакларына таянып, композитор Миләүшә Хәйруллина ""Дәрдемәнд"" операсы проектыннан читләштерелүен Мәскәү консерваториясендә укуы белән дә, ул иат иткән""Кави-Сәрвәр"" операсынакаршы астыртын көрәш, басым баруы белән дә бәйле дип яза. ""Кави-Сәрвәр"" операсына көйне Миләүшә Хәйруллина язды, ә либретто авторы —Айдар Әхмәдиев. Операны туктату, сәхнәдән алу кампаниясе медиага чыкмады, әмма Азатлык чыганаклары да опера язучы иат коллективы өстеннән эләкләр булуын раслый. Ачулы хатлар Татарстан президенты аппаратына да, Татарстан мәдәният министрлыгына да юлланган. ""Бизнес "" язуынча, эләкләүчеләрнең арасында Татарстан халык шагыйре Ренат Харис та бар. Эләкләр язу аркасында ""Кави-Сәрвәр"" операсы үзгәрешләр кичергән. Мәсәлән, операда Фатих Кәрим, Мирсәй Әмиркебек тарихи персонажлар юкка чыккан. Аларның исемнәре алмаштырылган. Иосиф Сталинисеме дә төшеп калган. Операның премьерасында Кави Нәмине әзалаган вакытта аның Сталинга багышлап язылган шигыре яңгыраган, ул да юкка чыккан. Соңгы тапкыр ул 27 апрель күрсәтелде. ""Кави-Сәрвәр"" операсының киләчәк язмышы хәл ителмәгән. Аның премьерасы узган елның 11 февралендә Салих Сәйдәшев исемендәге Зур концертлар залында булды. Татар язучысы Кави Нәми һәм аның хатыны Сәрвәр Әдһәмованың мәхәббәт тарихын тасвирлаган әсәрдә төп рольләрне ирле-хатынлы ырчылар Эльзаһәм Артур Исламовлар башкарды. Опера Сталин чорындагы репрессияләр вакытында кешеләрнең үзара мөнәсәбәтләре, хыянәтләр, әләкләр аркасында төрмәгә эләгеп әзалар аша узу һәм тоталитар режим вакытында кешелеклелек сыйфатларын саклап калып буламы, дәүләт системы кеше тормышын ничек газапка әйләндерү хакында тасвирлады. Ренат Харис ""Кави-Сәрвәр"" операсының премьерасында булган. Резеда Ахиярова Ренат Харис белән берлектә М. әлил исемендәге татар дәүләт опера һәм балет театрында озак еллар эшли, бергәләп""Сөембикә"", ""Шагыйрь мәхәббәте"", ""Алтын Урда""һәм Урыс праваслау чиркәве рухание Никита Бичурин хакында""Ианкиф""операларын иат итте. М. әлил исемендәге татар дәүләт опера һәм балет театры милли тамашалар куймауда күп тәнкыйтьләнде. Шулай ук театр итәкчелеген күп тапкырлар театр сәхнәсендә Татарстанда иат итүче яшь сәнгать ияләрен чыгыш ясатмауда да гаепләнде. Яшьләр тарафыннан иат ителгән""Башмагым"", ""Кара пулат"", ""Кави-Сәрвәр""кебек опералар Муса әлил исемендәге татар дәүләт опера һәм балет театры сәхнәсенә кертелмәде. Бу тамашалар төрле сәхнәләрдә куелырга мәбүр булды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Казанның опера һәм балет театры Дәрдемәнд турында опера куячак, әмма аны иат итүче кешеләр алмаштырылган",1,news,Яңылыҡтар,3010,https://www.azatliq.org/a/32952780.html,2024-05-18T12:25:40+00:00
"Әлфиә Мостай ҡыҙы күргәҙмәне юғары кимәлдә ойошторғандары өсөн Милли музей директоры Рөстәм Исхаҡовҡа һәм музей хеҙмәткәрҙәренә Мостай Кәрим исемендәге фондтың Рәхмәт хаттарын тапшырҙы. Әлфиә Кәримованың алма еҫе аңҡыған"" бала сағы тамашасыларҙың күңеленә хуш килде. Ихлас, йылы осрашыу  иҫтәлеккә фото төшөү менән тамамланды.",Шағир ҡыҙы менән осрашыу,1,news,Яңылыҡтар,326,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-26/sha-ir-y-y-men-n-osrashyu-4068012,2024-12-26T14:31:00+00:00
В связи с последними событиями  напомним вам о правилах безопасности.,Будьте бдительны и внимательны!,1,news,Яңылыҡтар,69,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-23/budte-bditelny-i-vnimatelny-3698386,2024-03-23T23:14:42+00:00
"Өфө фән һәм технологиялар университетының Хәрби уҡыу үҙәгендә БПЛА операторҙары һөнәренә әҙерләнгән беренсе төркөм уҡыуҙы тамамлай. Был хаҡта мәғариф учреждениеһының матбуғат хеҙмәте хәбәр итә. Тәүге курсанттар взводы былтыр башлыса гуманитар йүнәлештә белем алған икенсе курс студенттарынан төҙөлгән. Улар дрондарҙың төрлөһө – разведка, һөжүм һәм камикадзе аппараттарына тиклемге төрҙәре менән эшләргә өйрәнә. Хәрби уҡыу үҙәге начальнигы полковник Евгений Сотников хәбәр итеүенсә, дәрестәрҙе тейешле әҙерлеге һәм хәрби хәрәкәттәр биләмәһендә БПЛА-ларҙы ҡулланыу тәжрибәһенә эйә офицерҙар алып бара. Яҙғыһын студенттар имтихан бирә, йәйгеһен хәрби частарҙа уҡыу сборҙарына бара һәм хәрби ант бирә. Шулай итеп, йыл ярым уҡығандан һуң улар хәрби-иҫәп һөнәренә эйә була. Хәрби уҡыу үҙәгендә самолет тибындағы ике БПЛА-һы һәм мультимоторлы коптеры булған уҡыу-матди базаһы булдырылған да инде. Үҙәк етәкселеге әйтеүенсә, пилотһыҙ осоу аппараттары рәттәрен яҡын арала тулыландырыу ҙа планлаштырыла. Алған белемен егеттәр гражданлыҡ өлкәһендә лә ҡуллана ала, тип билдәләү мөһим. Бөгөн бындай операторҙар ауыл хужалығында ла, сәнәғәт һәм энергетика инфраструктураһы мониторингында ла, картографияла, логистикала һәм МЧС эшендә лә ныҡ кәрәк. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Университет БПЛА операторҙары әҙерләй,0,analytics,Геройҙар,1342,https://bashgazet.ru/articles/geroy-ar-d-ere/2026-02-14/universitet-bpla-operator-ary-erl-y-4578353,2026-02-14T19:00:00+00:00
"День Конституции Республики Башкортостан; башкирские парламентарии провели итоговое заседание в уходящем году; участие руководства Башкирии в федеральных мероприятиях: заседание Госсовета, усиление республиканских позиций в ЮНЕСКО; республика вошла в пятерку лучших по политической устойчивости; наш регион выбирает «зеленые привычки». Об этом и многом другом читайте в обзоре событий недели. Празднование Дня Конституции Республики Башкортостан Республиканская Конституция является итогом исторического развития Башкортостана в составе России, закрепившая уникальный статус региона в качестве субъекта страны. Конституция - основа республиканской правовой системы и фактор укрепления российской государственности в сложный для страны период. Документ является ключевым элементом государственной системы РФ, обеспечивающим стабильность и устойчивое развитие Башкортостана. Особое внимание в нем уделено защите и развитию культурного многообразия, она гарантирует сохранение традиций, языка и национальных особенностей народов проживающих в республике, что укрепляет идентичность региона и способствует межнациональному согласию. Участие руководства Башкирии в федеральных мероприятиях Заседания Госсовета, Совбеза и усиление республиканских позиций в ЮНЕСКО.23 декабря в Москве глава Башкирии Р. Хабиров принял участие в заседании Российского комитета по образовательным программам ЮНЕСКО, созданного при профильной комиссии Министерства иностранных дел РФ, представил главе МИД Сергею Лаврову опыт и достижения республики. На следующий день, 24 декабря Глава Башкирии стал участником заседания межведомственной комиссии Совета безопасности РФ по комплектованию Вооружённых сил страны военнослужащими по контракту, которое провёл заместитель председателя Совета Дмитрий Медведев. «Отдельная признательность – членам нашей комиссии, а также главам регионов за эффективную организацию отбора граждан на военную службу по контракту», – озвучил Медведев. Заседание Госсовета по вопросам кадрового обеспечения экономики под председательством Владимира Путина В ходе заседания участники проанализировали существующую практику кадровой работы в регионах, а также предложили меры по совершенствованию системы обучения и переподготовки специалистов. По итогам заседания Глава Башкирии подчеркнул, что на повестке стоит важный вопрос повышения производительности труда. Башкортостан будет принимать активное участие в формировании новой кадровой политики, в соответствии с поручениями Президента России. Заключительное заседание осенней сессии Госсобрания Башкирии Радий Хабиров, принял участие в заключительном в 2025 году заседании, где дал прогноз развития политической ситуации в следующем году. Глава региона отметил, что в предстоящем году, выборная кампания будет вестись в сложных условиях. Хабиров рассчитывает на активность и профессионализм депутатов башкирского парламента, чтобы противостоять дестабилизации ситуации в республике. В Белорецке прошло выездное заседание правительства Заседание было посвящено развитию района и актуальным проблемам Одним из главных для белоречан остается вопросизношеннойкоммунальной инфраструктуры. Среди вариантов решения - работа в рамках федеральной программы по развитию опорных населенных пунктов. Вторая актуальная тема – дороги, включая мост через Белую около Азнагулово, а также трасса Уфа – Инзер – Белорецк, на которой случаются тяжелые ДТП. Как отметил глава Башкирии: «Актуализированная дорожная карта по развитию Белорецкого района включает 102 мероприятия на 15,7 млрд рублей». Республика в пятерке лучших регионов по политической и социально-экономической устойчивости Башкортостан вошел в топ-5 субъектов интегрального рейтинга социально-экономического и политического развития российских регионов в 2025 году, подготовленного Центром развития региональной политики. Согласно оценке федеральных экспертов, Башкирия показала политическую устойчивость и высокую социально-экономическую динамику.","Топ главных событий, уходящей недели в Башкирии",0,analytics,Иҡтисад,3945,https://shonkar.com/news/i-tisad/2025-12-29/top-glavnyh-sobytiy-uhodyaschey-nedeli-v-bashkirii-4524683,2025-12-29T20:06:00+00:00
"Килештерә, шулай бит? !Айсулпан, афарин, шулай ижад емештәрең менән беҙҙе көлдөрөп, ҡыуандырып төр. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Айсулпандан - яңы вайн!,0,analytics,Kliptar,526,https://yanshishma.com/articles/kliptar/2024-10-31/aysulpandan-ya-y-vayn-3991833,2024-10-31T20:52:16+05:00
"Нимә генә инде бер минут. Ә уйлаһаң, ошо бер минутта Кеше бар донъяла, кеше – юҡ. Бер минутлыҡ осрашыуҙар була, Күҙгә-күҙ ҡараша бер минут. Шул минутта ҡабынып йөрәктәргә, Ғүмер буйы дөрләп йөрөй ут. Шул бер минут кешене бәхетле итә, Йә бәхетһеҙ итә ғүмергә. Шул бер минут ерҙе гөл итә ала, Әйләндерә ала күмергә. Бер ҡараһаң, кеше ғүмерендә Нимә генә инде бер минут. Ә уйлаһаң, ғүмер үҙе - бер ут, Янды, һүнде – ғүмер – бер минут. Сығанаҡ һәм фото: «ЕТЕ ҠЫҘ» Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Нимә генә инде бер минут,0,analytics,Шиғриәт,886,https://yanshishma.com/articles/ilham-shigyrzar/2025-12-03/nim-gen-inde-ber-minut-4490359,2023-11-09T14:48:00+05:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр8,1 млн сум турында сүз бара. Татарстан Дәүләт шурасы канун өлгесе әзерләгән, аңа ярашлы Украинадагы сугышта һәлак булган иминиятләштерелгән хәрбинең олы яшьтәге балалары иминиятләштерү түләвен һәм бер тапкыр бирелә торган пособие ала алачак. Канун өлгесе турындагы мәгълүмат Думасайтындачыкты. 8,1 млн сум турында сүз бара. Аңлатма язуында әйтелгәнчә, хәзерге вакытта сугышта үлгән хәрбиләрнең балигъ яшьтәге балаларының иминият түләве һәм бер тапкыр түләнә торган пособие алырга хакы юк, ""бу аларда үпкә һәм гаделсезлек хисе уята"". Шул ук вакытта Владимир Путинфәрманына ярашлы, хәрби Украинадагы сугышта үлсә, әгәр башка туганнары - әйтик хатыны, әти-әнисе һәм балигъ булмаган балалары юк икән, биш млн сумлык ""президент"" түләвен аның балигъ булган балалары да ала ала. Депутатлар шушы ук әйбернең иминиятләштерү түләүләренә дә кагылуын тели. СОГАЗ иминитләштерү ширкәтемәгълүматынча, хәзерге вакытта хәрби үлгән очракта түләнә торган иминиятләштерү акчасы - 3,2 млн сум, бер тапкыр бирелә торган пособие исә 4,9 млн сум, ул артып тора. Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов Рөстәм Миңнеханов 2025 елны Ватанны саклаучылар елы дипигълан итте. Татарстанда сугышка ибәрү өчен берничә ""ихтыяри"" батально төзелде. 2022 елда ""Тимер"" һәм ""Алга"" дигән батальоннар оешты. Узган елның көзендә Бахмут янында ""Алга"" батальонының тар-мар ителүебилгеле булды. Украиннар батальон итәкчесе, ""Шайтан"" кушаматлы Тимур Абдрахмановныәсирлеккә алды. Шулай ук, Татарстан контрактчыларыннан ""Батыр"" дигән яңа батальонтөзеделәр. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстан Дәүләт шурасында Украинадагы сугышта һәлак булганнарның олы яшьтәге балаларына акча түләргә тәкъдим итәләр,1,news,Яңылыҡтар,1578,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-daulat-shurasinda-ukrainadagi-sugishta-halak-bulgannarning-oli-yashtage-balalarina-akcha-tularga-takdim-italar-/33236118.html,2024-12-11T15:58:27+03:00
"Равил ГайнетдинРусия Мөфтиләр шурасы рәисе, мөфти Равил Гайнетдин Идел буенда ислам кабул ителүгә 1100 ел тулу бәйрәмен пиар буларак кулланмаска чакырды. Бу хакта ул 14 гыйнварда Мәскәү әмигъ мәчетендә узган ""Шиһабетдин Мәрани укулары"" Русиякүләм еллык конференциясендә ясаган чыгышында әйтте. ""Кайберәүләргә юбилей елында аерым бер оешмаларның пиар-кампаниясе генә күренә, ә кемдер мөселманнар нәрсәгә дә булса дәгъва кыла, кемнәндер нәрсәдер тартып алырга яки кемнәндер алдарак өлгерергә ыена, дип уйлый. Бу буш ялаларны без нигезе булмаган, акылсыз әйбер буларак кире кагабыз"", диде мөфти. Ул шулай ук бәйрәм чараларын рәсми рәвештә башлап ибәрүен әйтте. Равил Гайнетдин бу чараларның русиякүләм булырга тиешлегенә басым ясады. Мөфти сүзләренчә, оештыру комитетында бәйрәм чараларын Татарстанның Спас районы Болгар шәһәрендә генә түгел, Русиянең башка төбәкләрендә дә уздырырга дигән карар кабул ителгән булган. ""Русия президенты Владимир Путинүзенең боерыгында ""федераль дәрәәдә"" диде, шулай булгач, бәйрәм чаралары илебезнең бөтен төбәкләрендә дә уздырылачак"", дип сөйләде мөфти. ""Безнең бурычыбыз – бәйрәмебезне Русиянең бер субъекты кысалары белән генә чикләмәү, аны гомумфедераль итү иде. Ул гомум мөселман бәйрәме дә, гомумрусия, бөтен әмгыять өчен бәйрәм дә булачак"", диде мөфти. Равил Гайнетдин үзенең әлеге датаны бәйрәм итү тәкъдиме белән әле 2016 елда ук чыкканын да искә төшерде. Бу тәкъдимне Русия президенты хуплап алды, ә Русия диния назәрәте соңгы биш ел буе бәйрәм чаралары проектын эшләде дип сөйләде ул. Өч көн элек Казанда бу бәйрәмне оештыру комитетының беренче утырышы узган иде. Чара Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановитәкчелегендә үтте. Равил Гайнетдин утырышка килмәде, Русия диния назәрәте вәкиле буларак аның урынбасары Дамир Мөхетдиновкатнашты. Быел Болгарда исламның рәсми кабул ителүенең 1100 еллык юбилее. Аңа әзерлек узган ел ук башланды. Бу дата Татарстанга гына кагылмый, Русия масштабындагы дата дип аның оештыручылары итеп федераль түрәләр билгеләнде, шул рәвешле юбилейның дәрәәсе дә күтәрелде. Оештыру комитеты итәкчесе – Русия хөкүмәте рәисе урынбасары Марат Хөснуллин. Республиканың оештыру комитетын Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановитәкли. Оештыру комитетының зур утырышы 12 гыйнварда Казанда булды. Төп чаралар яз-әй узачак. Әмма аңа кадәр дә төрле ирлектә чаралар каралган. Федераль дәрәәдә оештыру комитеты эшләүгә карамастан Татарстан белән Мәскәү арасында бераз булса да үзара тартышу барлыгы сизелә. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын урнаштырыгыз ( өченмонда, өченмонда) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Равил Гайнетдин ислам кабул итүнең 1100 еллыгыннан пиар ясауда гаепләүләрне кире какты,1,news,Яңылыҡтар,2705,https://www.azatliq.org/a/31654856.html,2022-01-14T17:56:30+00:00
"Түгелмә тауын түңәрәткән туғайлыҡта төнгө тынлыҡ. Туғай томанға төрөнгән. Тик тал-тирәкле Тулыбайҙың тулҡындары, тай-тулаҡтай тулай-тулай, түбәнгә томоролалар. Таң тыуа. Томан тарала. Туғай таңғы тауыштарға тула. Тәүҙә таң тишегенән торған таң турғайы: "" Тьюить, тьюить! ""- тип туйтылданы. "" Торрыйҡ! Торрыйҡ! Таң, таң тыуҙы! Таңдан торрыйҡ! ""- тип, торналар торҡолданы. Туҡ-туҡ, туҡ-туҡ! ""- тине тумыртҡа, томшоғон туҡылдата-туҡылдата, тирәкте тишкеләп. Тал-тирәктәрҙән тыпылдап тәүге таң тамсылары тамды. Таң тамсыларын туйғансы тәмләгән турғайҙар тотондолар туҡтауһыҙ туйтылдарға! Тал-тирәктәр тирбәлделәр таҡмаҡ-тауышҡа. Талдар таҡмаҡланы. Тумарлыҡта тәгәрлектәр тәгәрәнеләр, тартай тартылданы: "" Тарт! Тарт! "" Тауҙа, туғайлыҡта, таллыҡта - таңғы тамаша! Таңдан торған тейен тубырсыҡ тирергә тотонған. Тирәктә тумыртҡа тишкән түңәрәк тишеккә тултырған тәғәме - тубырсыҡтары, тиктомалдан, тупырлашып, түңгәк төбөндә төшәнгән тайыштабандың тап түбәһенә төштөләр. Тертелдәгән тайыштабан тау түбәненә тәкмәсләне. Тәнтерәкләй-тәнтерәкләй, тауышлана-тауышлана торҙо тайыштабан. Тауышы тауға, туғайға, таллыҡҡа таралды. Типһәндә торған тай-тулаҡ та тертләне тайыштабандан. Типһәндән туғайға төштөләр. Туҡтап та тормайса, туҙан туҙҙырып, Тулыбайҙың түбәненә томоролдолар. Тупылдаған тояҡ тауыштары туғайҙы тултырҙы. Тартайҙымы, төрткөнөмө тотоп, туйғансы тәғәмләнергә темеҫкенгән төлкө, тертелдәп, тумарлыҡҡа тайшанғайны туптай тумырайған терпегә төртөлдө. Тыпырсына-тыпырсына, терпегә төртөлгән томшоғон түңгәккә тызырға тотондо. Түңгәк төбөндә тараж тырылдарға тотондо. Төлкө, тамаҡ тамуҡҡа төшөрә типтер, таллыҡҡа табан тоҡойтто. Тайыштабан, туйтанлай-туйтанлай, туғай төпкөлөнә тайҙы. Терпекәй таңда тыуған тырҡышҡа табан тәпәйләне. Туҙбаш таңдан, тәлмәрйен тәңкәһен төйәкләгән тәлмәрйенде тотоп, тамаҡ туйҙырмаҡсы. .. Тик типкер туҙбашҡа ташланды. Туҙбаш типкерҙән тилберерәк: түмһә төбөнә төштө. Төрткөнө тибәм тигәйне, төрткө, төртөнә-төртөнә төпкә тайҙы. Тамам талсыҡҡан типкер тауға тайшанды. Турғайҙар тубына төйлөгән ташланды. Турғайҙар төйлөгәнде туҡманы, туҙҙырҙы. Табышһыҙ тайҙы төйлөгән. Таңда тыуған тауискүҙ, тамшана-тамшана, тәғәмләнергә теләне. Тәмлекәс тамсыларға тулышҡан тумыртҡабашты тиҙ тапты. Тәмлекәс тамсыны тәмләй-тәмләй, талпынырға тотондо. Тырышып, тырмашып, тумыртҡабашҡа тотоноп, талпынды тауискүҙ. Тормош талпыныуҙарҙан тора, тауискүҙ! Талпын, талпын! . Туғайлыҡта таңдан төнгәсә тыпырлаған, туйтылдаған, торҡолдаған, таптырҙаған, тыртылдаған, туптырҙаған, тыпылдаған, тартылдаған, туҡылдаған, таҡылдаған тауыштар тынмай. Тәбиғәтебеҙ тынмаһын! Зилара Мөлөкова",ТУҒАЙЛЫҠТА.,0,analytics,Йәмғиәт,2588,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-04-18/tu-ayly-ta-3732805,2024-04-18T11:08:00+00:00
"Приглашаем школы и жителей Башкортостана принять участие в этом флешмобе. Напишите пост и опубликуйте его на официальных страницах вашей школы в социальных сетях. Пост может быть посвящен участнику конкурсов, заслуженному учителю, опытному педагогу-наставнику, новатору или просто суперпедагогу вашей школы. Рассказывайте о любимых и уважаемых учителях в комментариях и делитесь своими историями. И не забудьте поставить хештэги: Спасибо Учитель Спасибо Учитель Башкортостана","Сегодня по всей стране в соцсетях проходит флешмоб «Спасибо, учитель! »",0,analytics,Файҙалы эштәр,475,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-10-04/segodnya-po-vsey-strane-v-sotssetyah-prohodit-fleshmob-spasibo-uchitel-3956250,2024-10-04T15:31:00+00:00
"Әле күптән түгел генә Чаллыда берничә ""Хизб ут-Тәхрир"" тарафдарларына гаепләү карарычыгарылса, бүген Казанда әлеге әмгыять мөселманнарының өйләрендә тентүләр узды. ФСБ хәбәр итүенчә, әлеге тоткарланган сигез кеше Русиядә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасына керә. Мөселманнарның өйләрендә тентү вакытында кардәшләре янына килгән Айрат Шакиров Азатлыкка әйтүенчә, мөселманнарга карата басымның көз көне артуы, көч структураларының ""эш күрсәтергә"" теләвенә бәйле. Без аның белән бүгенге тоткарлаулар турында сөйләштек. –Айрат, сез кардәшләрегез янына тентүләр булачагы турында белеп бардыгызмы? – Мин тентүләр узган Ленар әитов һәм Радик Зарипов янында булдым. Иртән эшкә барыр өчен уяндым да компьютерны караган идем, шунда тентүләр барганы турында мәгълүмат күрдем. Тиз генә киенеп шул егетләр янына киттем. Барлык тентүләр сәгать иртәнге алтыларда башланды. Күбесенең балалары кечкенә, кайберләренең хатыннары йөкле. ОМОН бит әле ул барысын да куркытырлык итеп кара битлекләр киеп килә. Бер мөселманның өендә ишеген ватып кергәннәр. Мине фатирга кертмәделәр. Көч структуралары егетләргә берәр нәрсә ""ташламасыннар"" дип курыктык. Шуңа тагын бер мөселман һәм ике мөслимә дә килгән иде. Айрат ШакировБезгә подъезд төбеннән китәргә куштылар, сак астына алу белән янадылар. Гәрчә бу таләп канунсыз, чөнки ул минем ирекле хәрәкәт итүемне чикли. Аннары ОМОН өстәмә кизү торучыларны чакырды. Алар безне подъезд төбеннән китәргә таләп итте. Тентүләрдән соң егетләрне ФСБга алып киттеләр. Иртәгә аларга карата мәхкәмә булачак. Мөгаен аларны сак астында калдыру карарын чыгарырлар. –Ни өчен тентүләрнәкъ хәзер булган? – Көз көне бит инде бу билгеле хәл. ФСБ, экстремизмга каршы тору үзәккә бюджетта каралган акчаларны тотып бетерергә һәм ел буе эшләгәннәрен күрсәтергә кирәк. ""Террорчылык һәм экстремистлык безнең әмгыять проблемасы"" һәм анда акчалар кертергә кирәк икәнне исбатларга тиешләр бит. Казанда 2006 елдан булган барлык тентүләрне алсаң, алар нигездә көз көне уза. Хизб ут-Тәхрир ул гомумән корал куллануга каршы оешма. Көч структуралары тыныч дәгъватчылар белән көрәш алып бара. Хизбутчылар хәтта сугыш пычагы та тотмый. Аларны көч белән дәүләтне кулга төшерүдә гаепләмәкче булалар, бу һич дөреслеккә туры килми. Татарстан һәм Казанда һәм гомумән Русиядә хәзер теләсә кайсы мөселманны алып китә алалар.","ФСБ: Казанда ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасының берничә вәкиле тоткарланды",0,analytics,Татарстан,2301,https://www.azatliq.org/a/26637203.html,2014-10-14T17:14:55+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрТатарстан дәүләт шурасының ЛДПРдан депутаты Эдуард Шәрәфиевүзенең -каналында Русиядә гомуми мобилизация игълан итәргәчакырды. Аның әйтүенчә ""әмгыятьнең бер өлеше сугыш кырында һәр көн гомерен куркыныч астына куя"", ә икенче өлеше ""берни булмагандай кылана"". Шуңа күрә яки гомуми мобилизация кирәк, йә "" мобилизацияләнгәннәр өчен хезмәт итү вакытын билгеләү зарур, әйтик бер ел дип"". Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстан депутаты Эдуард Шәрәфиев Русиядә гомуми мобилизация игълан итәргә чакырды,1,news,Яңылыҡтар,503,https://www.azatliq.org/a/32462509.html,2023-06-16T13:58:13+00:00
"""Талисман"" ирекмәндәр төркөмө Әбйәлил халҡы йыйған сираттағы гуманитар ярҙамды махсус хәрби операция зонаһына алып килде. Был юлы гуманитар миссияны беҙҙең райондың тәжрибәле ирекмәндәре Шөһрәт Әширов һәм Әнүәр Ғималов етәкләне. Улар алыҫ юл үтеп, Әбйәлил яугирҙәре хеҙмәт иткән Белгород һәм Курск өлкәләренә, Луганск һәм Донецк халыҡ республикаларына, шулай уҡ Запорожье өлкәһенә гуманитар ярҙам алып барҙы. Был юлы алғы һыҙыҡҡа дүрт машина: ике ""Нива"", УАЗ ""Буханка"", ВАЗ-2110, шулай уҡ бензогенераторҙар, маскировка селтәрҙәре, инструменттар, төҙөлөш материалдары, элемтә саралары, исем посылкалары, аҙыҡ-түлек һәм күстәнәстәр алып барҙылар. Үҙ сиратында, беҙҙең район яугирҙәре Әбйәлил районы халҡына, ""Талисман"" ирекмәндәр командаһына гуманитар ярҙам ойошторған һәм килтергән өсөн ҙур рәхмәт белдерҙе. Яҡташтарыбыҙға имен-һау, еңеү менән ҡайтырға яҙһын! ""Осҡон"" гәзите сайтынан.",Беҙ үҙебеҙҙекеләрҙе ташламайбыҙ!,0,analytics,Махсус хәрби операция,883,https://shonkar.com/news/care/2025-07-11/be-ebe-ekel-r-e-tashlamayby-4310755,2025-07-11T10:10:00+00:00
"8 октябрҙә Өфөлә Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров уҡытыусыларға республиканың дәүләт наградаларын тапшырҙы. Ул шулай уҡ ауыл ерендә эшләгән йәш уҡытыусыларға гранттар конкурсы еңеүселәрен бүләкләне. Тантаналы сара 5 октябрҙә билдәләнгән Халыҡ-ара уҡытыусылар көнөнә арналды. «Был – йәмғиәттә иң сағыу һәм яратҡан һөнәри байрамдарҙың береһе. Ул ғүмере буйына уҡытыусы тигән бөйөк исемде йөрөткәндәрҙе берләштерә. Был көн барыбыҙҙы ла, элекке уҡыусыларығыҙҙы, тулҡынландырғыс мәктәп йылдарын иҫкә төшөрөргә, остаздарыбыҙға ихлас рәхмәт һүҙҙәрен белдерергә саҡыра. Мәктәптәрҙә, гимназияларҙа һәм лицейҙарҙа тәжрибәле педагогтар – беҙҙең «алтын фонд» һәм йәш талантлы уҡытыусылар эшләй. Һеҙ барығыҙ ҙа – сағыу, үҙ эшен яратҡан профессионалдар. Һәр уҡыусының тормошта ниндәй юлды һайлауы, уңышы һеҙҙең белемгә һәм оҫталыҡҡа бәйле. Һеҙҙең арымай-талмай эшләүегеҙ – дәүләт әһәмиәтендәге хеҙмәт. Тап ул башлыса республиканың һәм илдең киләсәген билдәләй. Һеҙ балаларҙы фән нигеҙҙәренә өйрәтәһегеҙ, уларға талантын, үҙ аллы фекерләү, яуаплы ҡарарҙар ҡабул итеү һәләтен асырға ярҙам итәһегеҙ. Иң яҡшы әхлаҡи һәм патриотик миҫалдарҙа илебеҙҙең лайыҡлы граждандарын тәрбиәләйһегеҙ», - тип билдәләне республика етәксеһе. Радий Хәбиров Башҡортостанда уҡытыусы һөнәренең абруйын күтәреү өсөн күп эштәр башҡарылыуы хаҡында һөйләне. Быйыл балалар баҡсаларының йәш педагогтарына яңы грант ярҙамы программаһы эшләй башланы һәм 50 еңеүсе тәүге тапҡыр 575-әр мең һум аҡса алды. Башҡортостан Башлығы ҡарары буйынса быйыл гранттар һаны 75-кә тиклем арттырылды. Бөтә Рәсәй уҡыусылар олимпиадаһы еңеүселәренә һәм уларҙы әҙерләгән педагогтарға түләү – 300 мең һумғаса, ә призерҙарға һәм уларҙың уҡытыусыларына 150 мең һумғаса еткерелде. Республикала берҙәм дәүләт имтиханы һөҙөмтәләре буйынса 100 балл йыйған уҡыусылар әҙерләгән уҡытыусыларға 50-шәр мең һум премия түләнә. Республика етәксеһе уҡытыусыларға намыҫлы хеҙмәте, сабырлығы, балаларҙы эскерһеҙ яратыуы өсөн рәхмәт белдерҙе һәм уларға бөтмәҫ-төкәнмәҫ дәрт, илһам, рәхмәтле уҡыусылар, яңы һөнәри ҡаҙаныштар, ныҡлы һаулыҡ, именлек һәм бәхет теләне. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Радий Хәбиров уҡытыусыларға республиканың дәүләт наградаларын тапшырҙы,1,news,Яңылыҡтар,2512,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-09/radiy-h-birov-u-ytyusylar-a-respublikany-d-l-t-nagradalaryn-tapshyr-y-3960806,2024-10-09T08:01:00+00:00
"Тормош булғас, була төрлө хәлдәр, ваҡытлыса булһын ауыр мәлдәр. – тип йырлана йырҙа. Ысынлап та, кешегә үҙенең ғүмер юлында әллә күпме һынауҙы үтеп нығынырға, сетерекле хәл-ваҡиғаларҙы кисереп, тәжрибә тупларға, йәшәй-йәшәй сабырлыҡҡа, йор аҡылға эйә булырға тура килә. Мин уларға хеҙмәтсеме әллә? Редакцияға хат яҙған Айгөлгә 18 йәш кенә әле. Бер яҡтан ҡараһаң, был ваҡытҡа кеше тулыһынса үҙаллы, ҡылыҡтарына яуап бирерлек, холоҡ-фиғеле формалашҡан шәхес булып үҫешә. Әммә әлегә ул тормоштағы хәл-ваҡиғаларҙы насар  йәки яҡшы тип кенә баһалай, сөнки, берҙән, алтын урталыҡты билдәләрҙәй тормош тәжрибәһенә эйә түгел, икенсенән, үҫмерлек максимализмы ла үтеп бөтмәгән. Әйҙәгеҙ, Айгөлдөң хатына күҙ һалайыҡ. Мин ғаиләлә иң өлкән бала, мәктәптә уҡыған ике ҡустым, өс йәшлек һеңлем бар. Туғандарым менән атай – башҡа, әсәй – бер. Әсәйем миңә ике йәш саҡта атайымдан айырылған һәм миңә һигеҙ йәш булғанда ошо кешегә тормошҡа сыҡты. Үгәй атайҙы насарлап та, маҡтап та һүҙ әйтә алмайым, ҡырыҫыраҡ, аҙ һүҙле кеше. Мине ҡыйырһытманы ла, шул уҡ ваҡытта яҡшы һүҙ ҡушып, хәлемде һорашып ултырыуын да иҫләмәйем. Әсәйем һәр ваҡыт уға ярап йәшәргә тырышҡан кеүек. Ғаиләбеҙҙә мин электән үҙемде ят бауыр кеүек тойҙом. Бала саҡта быны төшөнөп етмәй инем, хәҙер инде бик яҡшы аңлайым. Бына ике йыл инде мин яҡын ҡалалағы медицина колледжында уҡыйым. Аҙна һайын ауылға ҡайтырға тырышам. Тик өйҙә мине артыҡ һағынып көтмәйҙәр кеүек. Шәмбе һәм йәкшәмбе көндәре бөтмәҫ-төкәнмәҫ эш менән үтә: аҙна буйы йыйылған керҙе йыуам, өйҙө йыйыштырып, иҙән йыуам, мунса яғам, ҡустыларҙың мәктәп кейемен – салбар-күлдәктәрен үтекләйем, бүлмәләш ҡыҙҙарға күстәнәскә берәй тәмлекәс бешерһәм, мотлаҡ ҙур ғаиләбеҙ өсөн дә әҙерләргә тейешмен. Дөрөҫөн әйткәндә, ауылдағы эштән арып килеп, биш көн уҡыу барышында ял итәм, тиергә кәрәктер. Был хаҡта нилектән ныҡлап уйлана башланыммы? Күптән түгел бүлмәләш ҡыҙым ял көнөнә үҙҙәренә ҡунаҡҡа алып ҡайтты. Иҫем китеп йөрөп килдем. Ата-әсәһе, беҙҙе оло ҡунаҡтай күреп, тәмле аштар, әллә нисә төрлө ҡамыр ризыҡтары бешереп ҡаршы алды. Мунса әҙер, өй таҙа, йылы. Мин өйрәнелгән ғәҙәт буйынса Берәй нәмә эшләшергә кәрәкмәйме? тиһәм, әсәһе Юҡ, юҡ, һеҙ бит ялға ҡайтҡанһығыҙ, рәхәтләнеп ял итегеҙ тип кенә тора. Аптырап әхирәтемдән: Һин өйҙә бөтөнләй эшләмәйһеңме әллә? – тип һорап ҡуйҙым. Әлбиттә, ярҙам итешәм. Әле бит баҡсала эш бөткән, шуға артыҡ мәшәҡәт тә юҡ, – тип яуапланы. Йәкшәмбе көнө әхирәтемдең әсәһе ике-өс төрлө бәлеш бешерҙе (беҙ ҙә ярҙам иттек, әлбиттә), тағы әллә ниндәй тәмлекәстәр менән сумкаһын тултырҙы. Атаһы машина менән туҡталышҡа алып барып, оҙатып ҡалды. Уларҙағы йылы ғаилә мөхитенә, балам тип өҙөлөп тороуҙарына күҙем ҡыҙып ҡайттым. Әсәйем ҡасан миңә шулай йылы итеп өндәште, хәлемде һорашты икән? Мин уларға хеҙмәтсе ролендә генә кәрәк кеүекмен. Әллә яңылышаммы икән? Һәр хәлдә әхирәтем менән үҙемдең тормошомдо сағыштырып, хәҙер өйгә лә ҡайтҡым килмәгән кеүек. Айгөлдөң хатын гәзитебеҙҙең Бәйләнештә селтәрендәге төркөмөндә бирҙек. Тормош күргән тәжрибәле ханымдар бына ниндәй кәңәштәр бирҙе уға, бәлки, был фекерҙәр башҡалар өсөн дә фәһемле булыр. Айгөл, һеҙ ныҡ яңылышаһығыҙ. Беҙҙең дә йәш ваҡытыбыҙ булды. Атай-әсәй эргәһенә ҡайтһаҡ, иҙән дә, кер ҙә йыуҙыҡ, һыйыр ҙа һауҙыҡ, салғы менән бесән дә саптыҡ, тәмле итеп ашарға ла бешерә инек. Нисек тә булһа ҡәҙерлеләребеҙҙең эшен еңеләйтергә тырыштыҡ. Атайым гел: Эштән кеше үлмәй, – тип әйтә торғайны. Зарланырға кәрәкмәй, минеңсә. Миңлегөл. Был – ваҡытлыса, һәр саҡ улай булмаясаҡ, һуңынан ошо мәлдәрҙе һағынырһығыҙ әле. Әсәйегеҙҙең ҡәҙерен белегеҙ. Нисек кенә булмаһын, әсәйле булып йәшәгән мәл – иң бәхетле саҡ ул. Лира. Ғаиләләге бөтә баш балалар ҙа шулай үҫә. Һәр ваҡыт шулай булған һәм буласаҡ, шуға күрә мин уҡыған осорҙа әхирәттәремдә ҡунаҡта тик йөрөй торғайным. Икенсе яҡтан, ҡунаҡ килһә, әлбиттә, атай-әсәй үҙен икенсе төрлө тота, кеше алдында балаһына башҡасараҡ мөғәмәлә күрһәтә, шуға күрә әхирәтемдең ата-әсәһе шул тиклем һәйбәт, минекеләр насар, тип сағыштырыуҙың да дөрөҫлөккә тап килмәүе бар. Әлеге хәл күңелегеҙҙә ғүмерлек яра булып ҡалмаһын өсөн был хаҡта әсәйегеҙ менән асыҡтан-асыҡ һөйләшеп, аңлашырға кәрәк. Гөлшат. Әсә мөхәббәте сикһеҙ ул. Айгөлдөң хатына юғары категориялы психолог Ғәлиә СӘЛИХОВА яуап бирә. – Атай һәм әсәй менән йылы, ышаныслы мөнәсәбәттәр – һәр бала өсөн донъялағы иң ҡәҙерле, иң кәрәк ҡиммәттер ул, сөнки улар беҙгә тормошта ныҡлы таянысыбыҙ барлығын, ниндәй генә хәл булһа ла һаҡлаусыбыҙ, яҡлаусыбыҙ булғанлығын белгертә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ике иң яҡын кешенең – әсәй менән ҡыҙҙың – уртаҡ тел таба алмауы, бер-береһенә һалҡын ҡарашы йә иһә бөтөнләй аралашмауы тураһында күптәребеҙ ишетеп беләлер, хатта шаһит булғаны барҙыр… Нилектән килеп сыға бындай хәл-торош? Бөгөн ошоноң айышына төшөнөп, сәбәптәрен ҡарайыҡ. Беренсенән, шуны аңларға кәрәк: әсәйегеҙ нисек бар, уны шулай ҡабул итергә тырышығыҙ. Башҡа әсәйегеҙ юҡ һәм булмаясаҡ та! Шулай уҡ әсәйегеҙ шәхес булараҡ ниндәй шарттарҙа формалашҡан икән – ошо турала ла уйлағыҙ. Бәлки, уның холоҡ-фиғеленә, кешеләр менән аралашыуына бала сағындағы ауыр ваҡиғалар, юғалтыуҙар тәьҫир иткәндер йәки уның үҙен дә ошондай ҡырыҫлыҡта тәрбиәләгәндәрҙер. Үҙ елкәһендә татыған тәрбиә алымдары, ғаилә мөнәсәбәттәре уның тарафынан берҙән-бер һәм дөрөҫ үрнәк тип ҡабул ителгәндер. Ул тыуып үҫкән ғаиләһендәге тәрбиә моделен үҙе ҡорған ғаиләгә, балалары менән мөнәсәбәтенә күсереүе бик мөмкин. Әлбиттә, ғаиләләге йылы мөхит, ғәмһеҙ һәм бәхетле бала саҡ ата-әсәнән тора. Бала күңеленә яратыу, кешеләргә, донъяға ҡарата матур мөғәмәләне иң беренсе әсәй кеше һала. Уның мөхәббәте сикһеҙ. Әммә ошо һөйөүҙе ул балаларына нисек белдерә, ни рәүешле күрһәтә? Күңелендә хистәр урғылһа ла, балам артыҡ осоноп китмәһен тип, һаран ғына хуплау һүҙҙәре менән сикләнмәйме икән? Ошо ҡалыпҡа һалынған әсә менән бала мөнәсәбәте йылдар үтеүгә һалҡынайып, аҙаҡтан бер-ике һүҙҙән генә торған формаль аралашыуға ла әүерелеүе ихтимал. Әгәр ҙә һеҙҙе был ҡәнәғәтләндермәй икән, хәл-торошто үҙгәртеү буйынса ниндәйҙер аҙымдар яһарға кәрәк. Көтөп ултырып ҡына хәл яҡшы яҡҡа үҙгәрмәйәсәк. Бәлки, әсә кешенең дә балаһы менән бар күңелен асып һөйләшкеһе киләлер, тик хәҙер инде ҙурайған ҡыҙына ҡайһы яҡтан яҡынларға, нисек һүҙ башларға белмәйҙер. Әсәйегеҙ менән ошо темаға һүҙ башларға ҡарар ҡылдығыҙ икән, тыныс ҡына, уны ғәйепләмәй генә һөйләшергә тырышығыҙ. Әлбиттә, беренсе ҡоймаҡ төйөрлө була, тигәндәй, бәлки, бер һөйләшеү генә һеҙҙең араны шунда уҡ яҡынайтмаҫ. Әммә күрешкән мәлдәрегеҙҙә уның тормошондағы яңылыҡтар менән ҡыҙыҡһынып, ғаилә хәлдәрен һорашыуҙан башлап, әсәйегеҙ менән аралашыуҙы бер аҙ яйға һалып ебәрергә була. Уның хәлдәре тураһында ғына һорашып ҡалмағыҙ, үҙегеҙҙеке менән дә уртаҡлашығыҙ, студент тормошондағы бер-ике ҡыҙыҡлы хәлде лә иҫкә төшөрөп алырға була. Әсәйегеҙҙән кәңәш һорау, уның теге йәки был ваҡиғаға ҡарата фекерен белергә теләү ҙә – араларҙы яҡынайтыуға бер аҙым. Был үҙ сиратында әсәйегеҙгә лә тормошоғоҙҙа уның ни тиклем мөһим икәнлеген күрһәтер. Әгәр әсәйегеҙ менән мөнәсәбәт бер нисек тә һеҙ теләгән яҡҡа үҙгәрмәй икән, был осраҡтан да ниндәйҙер фәһем алырға була. Минең бер коллегам насар ойошторолған, файҙаһыҙ бер тренингка барып ҡайтҡандан һуң, шундай һығымта яһағайны: Был сара мине тренингты нисек итеп үткәрмәҫкә өйрәтте! Шуның кеүек әсәйегеҙ менән мөнәсәбәтте нисек итеп үҙегеҙҙең балаларығыҙ яҙмышында ҡабатламау, үҙ балаларығыҙ менән сабый саҡтарынан уҡ йылы, ышаныслы мөнәсәбәттәр булдырыу, һөйөү, маҡтау, хуплау һүҙҙәрен ваҡытында әйтә белеү ни тиклем мөһим икәнлеген күңел төпкөлөнә һалып ҡуйығыҙ. Нисек кенә булмаһын, әсәйегеҙ һеҙгә ошо донъяны бүләк иткән ғүмерегеҙҙәге иң мөһим кеше булып тора һәм торасаҡ. Уның менән мөнәсәбәттәрҙе ни тиклем тиҙерәк яйға һалып, үпкәләү хистәренән арынып, аралағы ҡытыршылыҡтарҙы еңеп сығырға тырышаһығыҙ икән, был артабанғы тормошоғоҙҙа ҙур роль уйнаясаҡ. Сабырлыҡ һәм рухи көс һеҙгә! Гөлдәр ЯҠШЫҒОЛОВА әҙерләне.",Тыуған өйөмә ҡайтҡым килмәй.,0,analytics,Йәмғиәт,7836,https://tamasha-rb.ru/articles/obshchestvo/2024-02-12/tyu-an-y-m-ayt-ym-kilm-y-3640130,2024-02-12T14:13:00+00:00
"5Татар имамнары дин, милләт һәм тел мәсәләсен тикшердеКазанның ""Корстон"" кунакханәсендә узган пленар утырышта Русиянең 65 төбәгеннән һәм Татарстаннан 928 делегат катнашты. Гадәттә мондый форумнарда Татарстан президенты төшкә кадәрге утырышта катнаша торган булса, бу юлы ул төштән соңгы өлешкә килде. Ул булмагач, күрәсең, мөфтиләр Равил Гайнетдин дә, Тәлгать Таетдин дә төшкә кадәр килеп торуны кирәк санамаган, чара алардан башка гына үтте. ""Кырымда мөселманнарның проблемнары юк""Аның каравы быелгы форумжа Кырым мөфтие Әмирали Аблаев катнашты. Пленар утырыш башланганчы ул журналистлар белән аралашканда, бу форумда Русиядәге мөселманнарның фикерләрен ишетү минем өчен мөһим, дип әйтте. Аблаев гомумән алганда бөтен дөньяда мөселманнарның проблемнарының берүк булуын белдерде, әмма бу проблемнарның ниләр икәнен әйтмәде. Кырым мөселманнарының бүген нинди проблемнары бар, дигән Азатлык соравын аваплап ул, ""Кырымдагы мөселманнарның бүген проблемы юк. Әлбәттә сәяси проблемнарыбыз бар, әмма дини проблемнарыбыз юк, шөкер булсын"", диде. Пленар утырышны Русия ислам институты ректоры Рәфыйк Мөхәммәтшин алып барды. Чыгыш ясаучыларның кайберләре үз чыгышларын озаккарак сузса да, ул аларны бүлеп тормады, үз фикерләрен әйтеп бетерергә ирек бирде. ""Казанда ислам дине академиясен булдырырга вакыт""Чараны ачып ибәргән Бөтендөнья татар конгрессы башкарма комитеты рәисе Ринат Закиров, безгә Казанда ислам дине академиясен тудыруга вакыт иткәндер. Бу академиянең булуы илебездә ислам тәгълимәтен, илаһият гыйлемен үстерүгә һичшиксез ярдәм итәр иде, дип әйтеп үтте. Аннан соң сүзне Татарстанның баш казые әлил Фазлыев алды. Ул әмгыятьтә балаларны тәрбияләүгә әһәмият бирергә кирәк дип чыгыш ясады. Фазлыев вакыт-вакыт тормыштан алынган мәзәкләр катнаштырып, үзләре башкарган эшләрне аңлатты, ислам динендәге тәрбия мәсьәләсен күтәрде. ""ир йөзендә бер генә чишелмәгән проблем бар - ул да булса камил кеше тәрбияләү"", диде баш казый. ""Халкыбызның иң зур проблемы - татарның татарны ашавы""Чыгыш ясаучылар арасыннан Русиянең Азия өлеше мөселманнары диния нәзарәте рәисе, мөфти Нәфигулла Ашировның 15 минутка якын сузылган чыгышы татар милләтенә кагылышлы проблемнарны аңлатудан торды. 5""Татарның иң зур проблемы – бер-берен ашау""""Безнең халык арасында иң зур проблем - ул татар татарны ашау. Әгәр татар татарны ашамаса иде, татар татарның абруен төшермәсә иде, татар татарның өстенә нахак булган шикаятьләр язмаса иде безнең мәчетләребез дә ябылмас иде, балаларыбыз да бездән качмас иде, мәчетләребез татар белән тулы булыр иде. Хәзер күп кенә яшь егетләр чалма, чапан киергә оялалар. Чөнки хаксыз, лаеклы булмаган кешеләр чалма, чапан киеп бер-берен саталар, бер-берен чәйниләр, бер-берен ашыйлар. Моннан гына карасаң да имамнарыбызның төркемнәргә бүленгәне күренеп тора. Безнең динебез бүгенге көндә безне ыя торган әйбер түгел, безне тарата торган әйбер. Ни өчен? Ни өчен бездән яшьләр китте? Ни өчен Мәскәүдә гает намазларын кар, яңгыр астында урамда укыйлар? Ни өчен чиста, келәмнәр әелгән мәчетләргә килмиләр? Чөнки алар безнең арага килүдән нәфрәт итәләр. Бүгенге көндә мәчетләрдә 90 элекке парторглар, элекке комсомол лидерлары эшли. Ә кайда безнең яшьләр? Яшьләр бүгенге көндә мөнбәргә чыга алмый. Урта Әләзәндә, Шыгырданда мәчетләр гөрләп тора. Чөнки анда яшьләр эшли. Татар конгрессының барлыгына шатбыз, шөкер. Әмма конгресс татарларны бергә ыеп кына калмасын иде, башка эшләрне дә булдырсын иде. Мәчетләребездә имамнар татар булсын дип әйтәбез. Әмма татар имамнарын эшкә урнаштырырга куркабыз икән, без аларны кайдан алырга тиеш? Яшь имамның берәр ягы килешми икән, аның белән утырып сөйләшергә, кысаларны аңлатырга кирәк. Татарстанда да бүгенге көндә дистәләгән менә дигән имам эш эзли. Хәзер яшь имам мәчеткә килсә 80-90 яшькә иткән имам таягымны, мөнбәремне алмас микән бу дип калтырана башлый. Шикаятьне, яла ягуны, тикшерүне туктатыгыз, яшьләргә юл ачыгыз. Яшьләргә юл ачмасак, татар халкында диннең киләчәге булмый әмәгать"", дип сүзен тәмамлады ул. ""Тамырларыбызда ниндидер инфекция бар""Уфаның ""Ихлас"" мәчете имамы Мөхәммәт Галләмов сүзләренчә, татар дин әһелләре һәм милләтнең тарихын, һәм аның телен, аның сәнгатен, гореф-гадәтләрен һәм бик күп телләрне яхшы итеп белергә тиеш. ""Бүген татар теле турында күп сөйләшелде. Минем телебезнең бу кадәр зәгыйфьләнүенә йөрәгем өзгәләнә. Безнең тамырларыбыз, безнең нигезләребез каяндыр чери, анда ниндидер бер чир, инфекция бар. Без бу чирне бетерү ысулларын эзләргә тиешбез"", диде ул. Чыгышлар барышында залдан кайбер тәкъдимнәр дә килде. Шуларның берсе - бу форумны киләсе елда ""Милли тормыш һәм дин"" дип түгел, ә ""Дин һәм милли тормыш"" дигән исем астында уздырырга дигән тәкъдим булды. ""Милли тормыш һәм дин"" Бөтендөнья татар дин әһелләре форумы делегатлары 14 июньдә Болгар тарихи шәһәрчегенә Изге Болгар ыенына барачак.","Татар имамнары дин, милләт һәм тел мәсьәләсен тикшерде",0,analytics,Татарстан,4777,https://www.azatliq.org/a/27070663.html,2015-06-13T16:23:26+00:00
"Унда Рәсәй Федерацияһынан һәм Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе илдәренән профессиональ коллективтар ҡатнаша. Фестивалгә 2022 йылдан һуң сәхнәләштерелгән иң яҡшы 11 спектакль һайлап алынған. Программала классик драматургия, әҙәби әҫәрҙәр буйынса ҡуйылған спектаклдәр, хәҙерге заман авторҙары пьесалары буйынса, шулай уҡ кескәйҙәр өсөн дә тамашалар бар. Фестиваль Башҡортостан Республикаһы Мәҙәниәт министрлығы ярҙамында уҙғарыла. Ойоштороусыһы - Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры. Йәштәрҙә, балаларҙа театр сәнғәтенә ҡарата һөйөү тәрбиәләүҙә был сараның әһәмиәте ҙур булыр, моғайын. Өс йылға бер тапҡыр үткәреү планлаштырыла. Тәүге фестивалдә беҙҙең Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры - ""Заятүләк менән Һыуһылыу"", Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры ""Бер ғүмер етмәй икән"" спектакле менән ҡатнаша. Фестивалде конкурстан тыш ""Аҡбуҙат"" спектакле менән Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры асып ебәрҙе. Ә Ҡазандан Ғабдулла Кәриев исемендәге йәш тамашасы театры алып килгән ""Ҡурҡаҡ Батыр"" спектаклен  Башҡортостан режиссеры Илсур Ҡаҙаҡбаев ҡуйған. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.","""Ҡолонсаҡ"" фестивале бара",0,analytics,Донъя,1486,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-10-15/olonsa-festivale-bara-4428316,2025-10-15T14:50:00+00:00
"Бына инде бер нисә йыл рәттән республикабыҙ уҡыусыларын күренекле яҙыусы Олег Рой менән осрашыу ҡыуандыра. Быйыл иһә Олег Рой беҙгә яңы шәп әҫәрен алып килде. – Был юлы мин махсус хәрби операция тураһындағы китабым менән килдем. Иҫләһәгеҙ, уҙған йыл  ҙур сәхнәлә тороп, яңы проект менән килергә вәғәҙә иткәйнем. Геройҙар ваҡыты тип аталған шәп китап ул бына. Мин һәм Сергей Лобанов, Греков исемендәге студия, Оборона министрлығы рәссамдары менән бергә шәп проект тыуҙырҙыҡ. Греков исемендәге студия рәссамдары үҙҙәре алғы һыҙыҡта булды, китапҡа төшөрөлгән яугирҙәрҙе яу яланында төшөрҙөләр. Ә Сергей Лобанов беренсе көндән үк махсус хәрби операцияла ҡатнаша. Бөгөн күңел төпкөлөнә үтеп инә торған лирика, моғайын, ул Сергейҙың шиғырҙарындағы лирикалыр. Бында уның 50 шиғыры һәм минең повесть-хикәйәләрем ингән. Шулай итеп, был китапта иң дөрөҫ мәғлүмәттәр йыйылған. Бөгөн 16:00 сәғәттә был китаптың презентацияһы буласаҡ. Унда Сергей Лобанов тәүге тапҡыр госпиталгә эләккәне хаҡында һәм ҡайҙан шундай күңелгә үтеп инерлек шиғырҙар тыуғанын һөйләйәсәк. Һәм, әлбиттә, беҙ унда махсус хәрби операция тураһында һөйләшәсәкбеҙ, Башҡортостандан барған яугирҙәр тураһында, уларҙың батырлығы тураһында, кире әйләнеп ҡайтмаусылар тураһында ла һөйләшәсәкбеҙ. Бөгөн беҙ уларҙың ҡаһарманлығы алдында ергә тиклем башыбыҙҙы эйәсәкбеҙ! Ә Китап байрамына килгәндә инде, ул республика өсөн дә, илебеҙ өсөн дә бик мөһим. Шул хәтлем ҙур йәрминкә ойошторғанһығыҙ. Мәскәүҙәге Ҡыҙыл майҙандағы йәрминкә лә тиҙҙән икенсе урында ҡаласаҡ һеҙҙең менән сағыштырғанда, сөнки һеҙ байрамды шул хәтлем дөрөҫ ойошторғанһығыҙ. Бында уҡыусы һәм яҙыусы күҙгә-күҙ ҡарашып осраша ала, һәм тағы ла мине ҡыундырғаны һеҙ илһөйәрлек менән һуғарылған, махсус хәрби операцияға бәйләнгән әҙәбиәткә ҙур иғтибар бүләһегеҙ. Әлбиттә, бындай байрамды һәр төбәктә үткәрергә ине, ә һеҙ башлаусылар булараҡ, моғайын, беҙҙең бөйөк Рәсәйгә ҙур этәргес көс бирерһегеҙ, тип уйлайым, - тине яҙыусы. Бөгөн Олег Рой һәм Сергей Лобанов менән осрашыуға рәхим итегеҙ! Автор фотоһы. Бына инде бер нисә йыл рәттән республикабыҙ уҡыусыларын күренекле яҙыусы Олег Рой менән осрашыу ҡыуандыра. Быйыл иһә Олег Рой беҙгә яңы шәп әҫәрен алып килде. – Был юлы мин махсус хәрби операция тураһындағы китабым менән килдем. Иҫләһәгеҙ, уҙған йыл  ҙур сәхнәлә тороп, яңы проект менән килергә вәғәҙә иткәйнем. Геройҙар ваҡыты тип аталған шәп китап ул бына. Мин һәм Сергей Лобанов, Греков исемендәге студия, Оборона министрлығы рәссамдары менән бергә шәп проект тыуҙырҙыҡ. Греков исемендәге студия рәссамдары үҙҙәре алғы һыҙыҡта булды, китапҡа төшөрөлгән яугирҙәрҙе яу яланында төшөрҙөләр. Ә Сергей Лобанов беренсе көндән үк махсус хәрби операцияла ҡатнаша. Бөгөн күңел төпкөлөнә үтеп инә торған лирика, моғайын, ул Сергейҙың шиғырҙарындағы лирикалыр. Бында уның 50 шиғыры һәм минең повесть-хикәйәләрем ингән. Шулай итеп, был китапта иң дөрөҫ мәғлүмәттәр йыйылған. Бөгөн 16:00 сәғәттә был китаптың презентацияһы буласаҡ. Унда Сергей Лобанов тәүге тапҡыр госпиталгә эләккәне хаҡында һәм ҡайҙан шундай күңелгә үтеп инерлек шиғырҙар тыуғанын һөйләйәсәк. Һәм, әлбиттә, беҙ унда махсус хәрби операция тураһында һөйләшәсәкбеҙ, Башҡортостандан барған яугирҙәр тураһында, уларҙың батырлығы тураһында, кире әйләнеп ҡайтмаусылар тураһында ла һөйләшәсәкбеҙ. Бөгөн беҙ уларҙың ҡаһарманлығы алдында ергә тиклем башыбыҙҙы эйәсәкбеҙ! Ә Китап байрамына килгәндә инде, ул республика өсөн дә, илебеҙ өсөн дә бик мөһим. Шул хәтлем ҙур йәрминкә ойошторғанһығыҙ. Мәскәүҙәге Ҡыҙыл майҙандағы йәрминкә лә тиҙҙән икенсе урында ҡаласаҡ һеҙҙең менән сағыштырғанда, сөнки һеҙ байрамды шул хәтлем дөрөҫ ойошторғанһығыҙ. Бында уҡыусы һәм яҙыусы күҙгә-күҙ ҡарашып осраша ала, һәм тағы ла мине ҡыундырғаны һеҙ илһөйәрлек менән һуғарылған, махсус хәрби операцияға бәйләнгән әҙәбиәткә ҙур иғтибар бүләһегеҙ. Әлбиттә, бындай байрамды һәр төбәктә үткәрергә ине, ә һеҙ башлаусылар булараҡ, моғайын, беҙҙең бөйөк Рәсәйгә ҙур этәргес көс бирерһегеҙ, тип уйлайым, - тине яҙыусы. Бөгөн Олег Рой һәм Сергей Лобанов менән осрашыуға рәхим итегеҙ! Автор фотоһы.","Олег Рой: Геройҙар ваҡыты тигән китабымды алып килдем""",0,analytics,Йәмғиәт,4037,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-05-30/oleg-roy-geroy-ar-va-yty-tig-n-kitabymdy-alyp-kildem-4257097,2025-05-30T15:08:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАлар Русиянең 18 төбәгеннән. Иң күбе Вологда өлкәсе белән Краснодар төбәгеннән — өчәр кеше. Шулай ук Ростов белән Алтай өлкәсе һәм Башкортстаннан икешәр кеше үлгән. Курски өлкәсенә Украина кораллы көчләре үтеп кергәннән бирле, төбәктә мәбүри хәрби хезмәткә алынган кимендә 25 солдат һәлак булган. Моны социаль челтәрләдә чыккан некрологларны һәм медиадагы хәбәрләрне өйрәнеп, ""Вёрстка"" басмасыисәпләп чыгарган. Хәбәрләрдән күренгәнчә, бу ""срочник""лар 2024 елның август-сентябрендә үк үлгән, әмма күбесенең үлеме турында соңгы айларда гына билгеле булган. ""Аерым алганда, декабрь башында социаль челтәрләрдә һәлак булган 13 срочникның исемнәре белән видео тарала башлады, аларның 10 сының исеме моңарчы медиада хәбәр ителмәгән иде"", дип яза басма. ""Вёрстка"" аларның кем булуын тикшергән һәм аларга багышланган некрологларны тапкан. Кирилл Мезенцев, Тимур Мөхәммәтов, Владимир Сегой, Евгений Сергиенко, Анзор Ципинов, Илья Тихобаев, Дмитрий Багров, Максим Холмовка, Сергей Зинченкоһәм Данил Пичугинтурында сүз бара. Аларга 18-23 яшь булган. Шулай ук декабрьдә 19 яшьлек Андрей Фимичевның үлеме турында хәбәр ителгән. ""Аны дүрт ай буе эзләгәннәр, танып-беленмәгәннәр арасында булган. 2024 елның 30 декабрендә ирләгәннәр"", диеләбер хәбәрдә. Мәбүри хезмәткә алынып, Курски өлкәсендә һәлак булган солдатларның уртача яше 20 яшь, дип исәпләп чыгарган басма. Алар Русиянең 18 төбәгеннән. Иң күбе Вологда өлкәсе белән Краснодар төбәгеннән — өчәр кеше. Шулай ук Ростов белән Алтай өлкәсе һәм Башкортстаннан икешәр кеше үлгән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Медиа: Курски өлкәсенә Украина хәрбиләре үтеп кергәннән соң Русиянең кимендә 25 срочнигы һәлак булган,1,news,Яңылыҡтар,1674,https://www.azatliq.org/a/media-kurski-olkasena-ukraina-harbilare-utep-kergannan-song-rusiyaneng-kimenda-25-srochnigi-halak-bulgan/33321459.html,2025-02-20T12:27:35+03:00
"Мәхкәмә тыңлаулары вакытында адвокат Вадим Прохоров һәм Владимир Кара-МурзафикерләрРусия адвокатларын чит илгә китсәләр статусларыннан мәхрүм итүләре бар. Бу хакта ""Адвокат эшчәнлеге һәм адвокатура турындагы"" канунга хөкүмәт тәкъдим итә торган төзәтмәләргә таянып, Коммерсантъиткерә. Канун өлгесен Адвокатлар федераль пулаты белән берлектә юстиция министрлыгы әзерләгән һәм ул быел февральдә Думага кертелгән. Төзәтмәләр сәбәпләре булмаган килеш бер елдан артыграк Русиягә кайтмаган яки даими чит илдә яшәргә карар кылган адвокатларны һөнәри статусларыннан мәхрүм итүне күз уңында тота. Бу ""квалификация комиссиясе нәтиәсе белән адвокат пулаты шурасы тарафыннан"" эшләнәчәк. Бары тик берничә очракта гына бу кагылмый: әйтик, дәвалану яки белем алу өчен чит илгә киткән адвокатларга гына. Шулай ук дәүләт хакимияте оешмалары яки Русиянең башка оешмалары аның гаилә әгъзаларын чит илгә эшкә ибәргән булып, адвокат үзенең гаиләсен озата киткән булса гына. Документ авторлары әйтүенчә, ""Русия адвокатлары арасында озак вакытка яки даими яшәү өчен чит юрисдикцияләргә, шул исәптән Русия белән ""дус булмаган"" дәүләтләргә китеп, һаман да үз эшчәнлеген дәвам итүчеләр бар"". Янәсе кайбер очракта эшчәнлекләре ""шул исәптән адвокатура институтына ышанычны какшатуга да юнәлдерелгән"" була. ""Коммерсантъ"" адвокат берләшмәсе әгъзаларын сораштырган, алар фикеренчә, кабул ителгән очракта мондый төзәтмәләрне чит илдән торып Русия юрисдикциясендә үз эшләрен намуслы дәвам иткән адвокатларга басым өчен кулланачаклар. Шулай ук алар монда адвокатларның хезмәткә хокукларын һәм күчеп йөрүгә ирекләрен чикләү турында сүз бара, дип искәртә. Адвокатлар федераль пулаты вице-президенты Олег Баулин исә төзәтүләр кабул ителгән очракта да, адвокатның статусын туктату турында карар чыгару-чыгармауны адвокат пулаты шурасы хәл итәчәк, дип искәрткән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русиядән күчеп киткән адвокатларны статусларыннан мәхрүм итмәкчеләр,1,news,Яңылыҡтар,1920,https://www.azatliq.org/a/32639322.html,2023-10-16T09:32:52+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРадик Гыйлмановның улы Марат Гыйлманов турында сүз бара. Аңа каршы ""террорчылыкны аклау"" турында инаять эше ачылган. ""Татар информ"" мәгълүмат агентлыгы эшне Гыйлмановның социаль челтәрләрдәге сүзләре өчен ачканнар, дип язды.18 декабрьгә каршы төндә -каналлар Татарстанның хөкемдарлар квалификация коллегиясе рәисе Радик Гыйльмановның улы Марат Гыйльмановны тоткарлаулары турында хәбәр итте. Соңрак ""Вечерняя Казань"" басмасы махсус хезмәтләргә сылтама белән ""әлеге мәгълүмат чынбарлыкка туры килә"", дип хәбәр итте. Аңа ""террорчылыкны аклау"" турында (Русия инаять кодексының 205.2 маддәсе) инаять эше ачылган. ""Татар информ"" мәгълүмат агентлыгы эшне Гыйльмановның социаль челтәрләрдәге сүзләре өчен ачканнар, дип язды. Хәзерге вакытта бу пост сөртелгән. Гыйлмановны Мәскәүгә китергәннәр, дип язды чыганакларына сылтама белән ""Бизнес "". Бүген Басман районы мәхкәмәсе аңа чикләү чарасын билгеләргә тиеш. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда республиканың хөкемдарлар квалификация коллегиясе рәисенең улын тоткарлаганнар,1,news,Яңылыҡтар,1058,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-respublikaning-hokemdarlar-kvalifikatsiya-kollegiyase-raiseneng-ulin-totkarlagannar-/33244143.html,2024-12-18T12:34:33+03:00
"В 2024 году конкурс пройдёт с 22 по 26 октября в Уфе и соберёт 100 лучших студентов педагогических специальностей образовательных организаций нашей страны по 4 номинациям: «Педагог дошкольного образования»«Педагог начального образования»«Педагог-предметник» «Педагог дополнительного образования»Подавай заявку до 6 октября по ссылке: Премии найдёшь в проекте Положения конкурса. Проект проходит при поддержке Росмолодёжь. ГрантыСтудент ГодаРосмолодёжьРосмолодёжь Гранты Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.","Ты готов, педагог?",1,news,Яңылыҡтар,592,https://uchbash.com/news/novosti/2024-09-09/ty-gotov-pedagog-3922795,2024-09-09T22:53:00+00:00
"Шкафтан барып йөрәк дарыуын эсеп алды. Түшәгенә кире барып ятҡайны ауыр күҙ ҡабаҡтары үҙенекен итте, киренән йоҡлап киткән. Тағы төш күрә. Ҡыҙын таба алмай һаман интегә. Ире бер ни булмағандай тыныс килеш, һаман бесән сабыуын белә. Рәмиленә ҡысҡыра уныһы ишетмәй, тағы әсәһе күренә: ап-аҡ кейемдә, ҡыҙыҡайы Вәсиләне етәкләп әллә ҡайҙа китеп тә баралар. ""Көтөгөҙ мине, миндә һеҙҙең менән! ""-тип йүгерә генә башлағайны, нимәгәлер барып һөрлөктө. Шаптырлап танауынан, ауыҙынан ҡан китте. Нишләп әсәһе ярҙамға килмәй икән балаһына. ""Әсәй, ярҙам ит, ҡалдырмағыҙ мине"" - тип үҙенең ҡысҡырған тауышына тағы уянып китте. Сәғәтенә ҡараны таңғы биш кенә икән. Әсәһе менән берәй хәл булдымы икән әллә. Ниңә туҡтауһыҙ күренә һуң. Гөлгөнә ун беренсе синыфты тамамлап ҡулына аттестатын алғас, йыр бүлегенә инер өсөн баш ҡалаға юлланды, документтарын сәнғәт училищеһына тапшырып, экзамендарын, алыҫ булһа ла Мәрйәм апайҙарында көттө. Үҙенсә әҙерләнде, китаптарын да алып килгәйне, кәрәк булыр тип. Тик тәүге һынауҙа уҡ төштө лә ҡалды. Комиссияла ултырыусы, үҙенә текләгән ҡараштарҙан ҡурҡып ҡаушап ҡалды инде әллә, белгәндәрендә оноттола ҡуйҙы. Тегеләр өҫтәлмә һорау ҙа биреп ҡаранылар. Юҡ башҡа килмәһә килмәйҙә ҡуя икән ул. Былай мәктәптә дүрткә, бишкә уҡыған бала. Тауышы ла моңло. Ҡайтып тиҙ генә сумаҙанын йыйҙы ла, ""тиҙерәк ҡотолайым был тирәнән"" - тигән кеүек, райондарына ҡайтыусы автобусҡа һуңламаҫ өсөн йүгерҙе. Мәрйәм апаһы ул ваҡытта эштә ине, квартираны бикләп асҡысын күрше инәйгә индереп биреп китте Гөлгөнә. Ауылына иртәгеһенә генә ҡайтып етте. Ул яҡҡа автобустар иртән генә була шул Өфөнән ҡайтһаң ике көнөң генә юлға китә. Сумаҙан күтәреп инеп килгән ҡыҙын күргәс әсәһе ултыра төшә яҙҙы. -Был ни ғәләмәт. Кисә сығып кит тә, бөгөн әйләнеп ҡайт. Әллә тағы ла экзамендарыңды биреп торманыңмы, хәҙер ауылға ҡайтып нишләп ятмаҡ кәрәк, әсәң кеүек билдән былай батҡаҡҡа батып, колхоз һыйырҙарын һаумаҡсыһыңмы? - тип борҡоп китте. Ҡыҙы: - Кәрәкһә һауырмын. Үҙемә аҡса эшләйемдә киләһе йыл, тағы барып ҡарайым, вәт! Әсәһе һаман асыуынан ҡайтмай: - Эйе берәүҙәр һыйыр һауып байыған, ти, ошо көнө әллә кемдәр миллионер булып бөткән булыр ине, инде хатта-тип тышҡа сығып китте. Әсәләре атаһы менән айырылышҡандан бирле донъяның бар йөгөн үҙе тарта шул. Ҡыш сатлама һыуыҡтарҙа, аяҡтарына кейгән итектәренә тиклем туңып ҡайта. Кешеләрҙең иң тәмле йоҡоларында, аяҡ аҫтындағы ҡарҙарҙы шығырлата баҫып эшкә китәләр. Төн булһа йөрөп сыға йоҡлай алмай, ""аяғым ҡороша"" - тип, хатта түҙмәй сеңләп ебәргән ваҡыттары ла булыр ине. Ул гел мыртыйы менән икеһенә ""Уҡығыҙ, тырышығыҙ, минең кеүек күнәк күтәреп ыҙаланмағыҙ, беҙгә ул ваҡыттарҙа уҡыу теймәне, биш класс бөтөп ниндәй уҡытыусы булһында, ниндәй әртис булһын "" - ти ине. Гөлгөнә әсәһен тыңламаны фермаға йәш быҙауҙарҙы ҡарарға инде. Ауылдың зоотехнигы ҡуш ҡуллап, хатта сәпәкәй итеп эшкә алды уны. Ярты йыл йөрөгәндән һуң, шул уҡ ауылдың тракторисы Фәрит исемле егеткә кейәүгә сығып, туй яһанылар. Тик нишләптер тыуасаҡ балаһы төшөп тик торҙо. Бер йыл самаһы әсәһе менән бергә торҙолар. Быға тиклем ауыҙына араҡы алмаған, ире лә йыш ҡына эскелеккә бирелә башланы. Әсһе менән икеһен өйҙән ҡыуып сығарған ваҡыты ла булды. Тынысланып йоҡлап киткәнен көтөп, кире өйҙәренә ҡайтырҙар ине. Иртән иртүк, әсәле, ҡыҙлы тағы эшкә китәләр. Ҡайтһалар бит, баш шешенгән ир пахмилға шешә таптыра. Бер көн киске аш ваҡытында, унда Фәрит сығып киткән булған, әсәһе әйтеп һалды: - Ҡыҙым мине баштан тыңламаның, уҡырға бар тигәнгә, бер ауылдың эшкинмәгән етем еһеренә иргә барҙың, үҙеңә лә, миңә лә тыныслыҡ юҡ, ҡартайған көнөмдә. Әйттем йәшһең, һиңә әлегә ир нимәгә тип, юҡ тыңламаның - тип һүҙен әйтептә бөтөрмәне, Гөлгөнә өҫтәл артынан ярһып тороп уҡ китте. - Һин генә ғәйепле бында, һәр-бер нимәгә ҡыҫылып, Фәриттә эсмәҫ ине, һин уны көндә шул һүҙең менән ыжыйһың, етте һиңә лә, күп тыңланым инде, мин хәҙер күптән балалыҡтан сыҡҡан ҡатынмын! Шул ярамай, был ярамай. Бала табырға иртә, тип, һинең арҡала мин балаға уҙа алмайым. Ана Шәкирәләр рәхәтләнеп икәүҙән-икәү йәшәп яталар, берәүҙә ҡамасауламай. Между прочим әсәйҙәр төпсөк улдары менән йәшәргә тейештәр. Йәмил ҡалала бүлмә снимать итеп йәшәй бит - тине. Аҙаҡҡы һүҙенән үк аңлашыла, улың янына кит тигән һымаҡ. Йөрәген ярып сыҡҡан балаһынан ундай һүҙҙәрҙе көтмәгәйне, әсә кеше, эстән нимәлер өҙөлөп китеп йылы ҡан аҡҡан кеүек булды. Иламаны, бәғре генә өтөлдө. Өҫтәл янынан саҡ тороп китеп, тышҡа саф һауаға сыҡты. Киске һалҡын ел сикәһенә килеп ҡағылды. Әсетеп китте. ""Нишләргә, был үҙ өйөңдән ҡыуылыу булып сыҡты түгелме, һуң, сығып китер ине әҙәмдән оят, балаңдың битенә бысраҡ яғыла, ғәйеп ысынлапта үҙендәлер, ҡыҙы әйтмәксе, бынан түбән бер ниҙә өндәшмәҫкә кәрәк"" - тип, үҙен йыуатҡан һымаҡ әйтте. Гөлгөнә өс көн тирәһе әсәһе менән һөйләшмәй йөрөнө лә, бер көн күтәрелеп: ""Минең ҡалала йомошом бар, өс көндән ҡайтам"" - тип сығып киткәндән, нисәмә һыуҙар аҡты, ҡош телендәй сәләм ебәреп тә үҙенең ҡайҙалығын иренә лә, әсәһенә лә белгертмәне. Фәрит тә, төп йортта бер аҙна тирәһе йәшәне лә, улда ҡайҙалыр китеп олаҡты. Гәүһәр инәй япа-яңғыҙы тороп ҡалды. Хәҙер инде Гөлгөнәнең дә сәстәренә яйлап сал төшә башлаған. Шул китеүҙән ҡалала заводҡа эшкә урынлашып, үҙенең яртыһын табып, тағы байтаҡ йөрөгәндән һуң, бер ҡыҙ бала табып алды. Әсәһен ошоғаса бер нисә тапҡыр төшөндә күрһә лә, бик иғтибар бирмәне. Ә бөгөн уға йөрәге һыҙлай, үҙе берҙән-бер ҡыҙына әсә булып, хәҙер үҙ әсәһенең хәлен аңлай башлағанмы. Таныштары аша ауылының мәктәп телефонын табып, директорға үҙен танытмай ғына, ""Гәүһәр инәйҙең хәлен белешәйем, тигән инем"" - тип һорашты. Теге яҡ остан ҡаты ғына тауыш яуап бирҙе ""Ул байтаҡтан, Өфө дауаханаһында ята, нимәһенәлер операция яһатҡан, тиҙәр"" - тип хушлашып, трубканы һалды. Гөлгөнә нишләргә лә белмәне, ҡысҡырып илайым тиһә күҙ йәше сыҡмай. Бүлмәнең бер осонан, икенсе яҡ осо буйлап эй тапанды. Былай булмай, тиҙ генә кейенеп, сумкаһын яуырынына аҫты ла, туҡталышҡа йүгерҙе. Ул ятҡан дауахананы эҙләп тапты. Үҙенән-үҙе аяҡтары һерелдәй башланы, тиҙерәк әсәһе янына ашығырға кәрәк. Хирургия бүлегендәге палатаға йүгереп инде. Ҡатын шундуҡ ғәзиз кешеһенең хәле хөрт икәнен аңланы. Уныһы ҡыҙын күргәстә, йөҙөндә шатлыҡлы йылмайыу юлы һыҙҙы. Күҙҙәре нурланып, Гөлгөнәгә төбәлде: - Балаҡайым! ""ү - тине ул наҙлап. - Рәнйемә, әсәй, зинһар миңә! Яңылыштым! Кисер мине әсәкәйем! - тине ҡатын әсәһенең ҡулдарын усына алып. - Эй, балаҡайым! Нишләп мин үҙ балама рәнйеп китәйем, бына күңел генә, йөрәк кенә үҙенә урын таба алмай, - тип бышылданы ул. Гөлгөнә һаман илаулап: - Әсәкәйем, минең ҡыҙым бар, исеме - Вәсилә. Һиңә оҡшап, төҫкә ап-аҡ, һылыу ғына - тине. - Вәсилә. Вәсилә бик матур, аҡыллы, тыңлаусан бала булып үҫер - тине лә Гәүһәр әбей мәңгелеккә күҙҙәрен йомдо. - Әсәй, әсәкәйем, зинһар ташлама мине! Һуңланым бит, һуңланым әсәәәй. - тип ярһып илаған ҡатынды, табиптар уколһыҙ тынысландыра алманылар. Буранлы ҡыштарҙан һуң, ҡабат яҙ, йәмле йәйҙәр етте. Гөлгөнә үҙе әсә булғас яңы аңланы. Әсәйҙәрҙәндә бөйөк, илаһи кеше юҡ икән. Улар һистә үҙ балаһына насарлыҡ теләмәйҙәр. (авторы билдәһеҙ)",Рәнйеш. Авторы билдәһеҙ,0,analytics,Хикәйә,6987,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2024-06-21/r-nyesh-avtory-bild-e-3817667,2024-06-21T13:39:00+00:00
"Батыргәрәй Юлыев исемендәге Беренсе Этҡол урта мәктәбендә патриотик тәрбиәгә ҙур әһәмиәт бирелә. Уҙған аҙнала ошо йүнәлештәге мөһим сараларҙың береһе - ""Герой парта""лары асыу сараһы үтте. Тыуған ил алдындағы изге бурысын намыҫлы үтәп, һуңғы һулышына тиклем антына тоғролоҡ һаҡлап  махсус хәрби операцияла ҡатнашҡан һәм батырҙарса һәләк булған ауылдаштарыбыҙ, мәктәбебеҙҙең сығарылыш уҡыусылары Фәиз Хәсәнов, Ғәзизйән Мәхмүтов, Рәфис Ҡасҡынов, Зөфәр Ғәлин, Рөстәм Моталлапов, Фуат Ҡангилдин, Юлай Йәғәфәров, Иҙел Байназаров, Рим Мәхмүтов иҫтәлегенә арнап әҙерләнде был парталар. Тулҡынландырғыс та, моңһоу ҙа сарала Баймаҡ ҡалаһы,  Баймаҡ һәм Йылайыр райондарынарҙың ата-әсәләре, туғандары ҡатнашты. Кисә барышында уҡыусылар яугир һалдаттарҙың тормош һәм хеҙмәт юлы, күрһәткән батырлыҡтары тураһында мәғлүмәт бирҙе, ата-әсәйҙәр ҙә уҡыусыларға теләктәрен, рәхмәт һүҙҙәрен еткерҙе. Саҡырылған ҡунаҡтар бындай сараларҙың йәш быуын өсөн әһәмиәтен билдәләп үтте, яҡындарын юғалтҡандарға сабырлыҡ теләне. Һуңынан Беренсе Этҡол мәсетенең мөәзине Азат Мәхмүтов шаһит киткән мәрхүмдәр рухына аят бағышланы. Әйткәндәй, ошоға тиклем дә урындағы мәктәптә Чечен һуғышында һәм махсус хәрби операцияла һәләк булған  һигеҙ егеткә лә  бындай парталар урынлаштырылғайны. Парталарҙағы геройҙар уҡыусылар өсөн батырлыҡ һәм илһөйәрлек өлгөһө булып торор, бөйөк эштәргә саҡырыр, илгә тыныслыҡ килер, тигән өмөттә һәм теләктә йомғаҡланыҡ сараны. Ватан өсөн яуға киткәндәрҙең Ут эсендә тамды ҡандары. Килер быуындарға өлгө булып Мәңгелеккә ҡайтты дандары. (И. Әхмәтов). Гүзәл Мәхмүтова, мәктәбенең башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы. Баймаҡ районы, Беренсе Этҡол ауылы.",Батырҙар исеме мәңгеләштерелде,0,analytics,Ил һаҡларға яуға китте,1646,https://yanshishma.com/articles/il-xaklarga/2025-10-16/batyr-ar-iseme-m-gel-shterelde-4429890,2025-10-16T16:25:00+00:00
"Мөселманнарның хокукларын яклаумитингы. Казан, Фәүзия БәйрәмоваКазанда мөселманнарны яклау ыеныРәис ШәкүровАсыя кечкенә улы белән митингта",Мөселманнар хокукларын яклар өчен янә урамга чыкты,0,analytics,Татарстан,138,https://www.azatliq.org/a/24667777.html,2012-08-06T06:31:57+00:00
"Диктант текстын Украинадагы Русия сугышында катнашкан Ринат Күлтоманов укыды. фикерләр26 апрельдә Башкорт теленнән халыкара диктант чарасы узды. Быел ул башлыча сугыш темасына багышланган иде. Башкорт телен башлангыч дәрәәдә белүчеләр Зөһрә Котлыгилдинаның ""Без – сугыш балалары"" китабыннан өзек язды. Ул Икенче дөнья сугышы турында. Текстны Украинадагы Русия сугышында катнашкан Ринат Күлтомановукыды. Башкорт телен иркен белүчеләр өчен Украинадагы сугышта катнашучылар турында ""Онытмаска! "" исемле тексты тәкъдим ителде. Аны журналист, БСТ телеканалының мәгълүмати программалар баш мөхәррире урынбасары Айнур Кәбировукыды. Бу текстны башкорт язучысы Миләүшә Каһармановаязган. Инде алтынчы тапкыр башкорт теленең ""төньяк-көнбатыш диалектында"" да диктант яздырдылар. Диктант алдыннан Башкорт дәүләт университеты галиме, филология фәннәре кандидаты Искәндәр Сәетбатталовчыгыш ясап: ""Диктантыбызның шушы варианты ата-бабаларыбыз инкыйлабка кадәр кулланган иске башкорт теленең нормаларына таяна"", — дип белдерде. Текстны Пермь өлкәсе башкортлары корылтае рәисе Рәсил Мөхәммәтановукыды. Диктант барышында татар теленнән аерылып торган бердәнбер сүз ""урынлар"" булды. Сәетбатталов сүзләренчә, төньяк-көнбатыш диалектта күплек санда сүзләр ""-ләр-лар"" ярдәмендә генә ясала. Башкорт теленең ""төньяк-көнбатыш диалектында"" 2020 елда диктантны язучы Марсель Сәлимяздырган иде, 2021 елда ""Без – башкортлар"" хәрәкәте активисты Альберт Исмаиляздырды. 2022 елда бу вазифаны Илеш районының Муса Гәрәев исемендәге башкорт тарихи мәдәни үзәгенең баш белгече Гүзәл Нуриевабашкарды. 2023 елда диктантны Башкортстанның Яңавыл районы хакимият башлыгы Илшат Вәзигәтовукыды. Былтыр — педагогия фәннәре докторы, профессор, язучы, елларда Башкортстан Республикасы мәгариф министры, елларда Башкортстан Фәннәр Академиясе президенты, Башкортстан Мәгарифне үстерү институты ректоры Әлфис Гаязовукыды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкорт теленнән халыкара диктант Украинадагы сугышта катнашучыларга багышланды,1,news,Яңылыҡтар,1969,https://www.azatliq.org/a/33397592.html,2025-04-26T14:26:52+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанның Стәрлетамак шәһәрендә яшәүче Олег М. Русиянең Украинага каршы һөүме бара торган урынга һуманитар йөк илтергә киткән, әмма кире әйләнеп кайтмаган. Бу хакта 1 басмасына аның хатыны Валентинасөйләгән. Мәләүез ит комбинаты һуманитар йөк илтеп бирү турында килешү төзегән, ә Мәләүез минем ирем эшләгән оешма белән килешү имзалаган. Ирем фурасында Мариупольгә китте, ул үз эшен генә эшләде инде. 17 июльдә соңгы тапкыр элемтәгә чыгып, Луһански халык республикасы чигенә иттем, диде. Телефоннарын сүндерергә кушканнар, өч көннәр шалтыратачакмын диде, дип сөйләгән мәрхүмнең хатыны. Олег кире шалтыратмаган, ә 24 июльдә аның һәлак булуы ачыкланган. Ир һуманитар йөк илтүдә беренче тапкыр катнашкан булган. Хатыны әйтүенчә, бу йөкне беркемнең дә илтәсе килмәгән, әмма ирем безнең егетләрне беркем дә ашатмас диде һәм барырга булды, ди ул. Валентина сөйләвенчә, ирне сугышта катнашучыларга тиңләмиләр шуңа күрә матди ярдәмгә өмет итеп булмый. Олег гаиләсенең бердәнбер туендыручысы булган, аның 21 яшьлек университетта укытучы кызы һәм кечкенә оныклары калган диелә. Басмага ирнең үлемен ул эшләгән Проф Доставка ширкәтендә дә раслаганнар. Олегны йөк машинасында махсус хәрби операция зонасында үлде дигәннәр. Аның машинасы юк ителгән диелә. «Проф Доставка» хезмәткәрләре ирнең мәетен кайтарырга һәм ирләүне оештырырга булышкан, ширкәт итәкчелеге чыгымнарны түләгән. Аны 31 июльдә күмгәннәр диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Башкортстанда ерак юлга йөк ташучы булып эшләгән ирне сугышка һуманитар йөк илтергә ибәргәннәр, ул һәлак булган",1,news,Яңылыҡтар,1524,https://www.azatliq.org/a/32529427.html,2023-08-01T13:00:15+00:00
"Евразия фәнни-мәғариф үҙәгенең Юғары уҡыу йорттары кампусында Башҡортостан муниципалитеттары баш архитекторҙарының квалификация эштәрен яҡлау үткәрелде. Был сара алдынан туғыҙ ай уҡыу барҙы  – 2025 йылдың февраленән район архитектура идаралыҡтары етәкселәре ҡала төҙөлөшө өлкәһендәге ҡануниәт үҙгәрештәрен, биләмәләрҙе үҫтереүҙең заманса концепцияларын өйрәнде. Белем алыу, булғандарын системаға һалыу, үҙгәрә барған ҡануниәткә ҡарап уларҙы яңыртыу һәр саҡ файҙалы. Баш архитекторҙың эше – ҡаланың тышҡы йөҙө генә түгел, ә, барыһынан бигерәк, ҡала төҙөлөшө документацияһы һәм үҫеш стратегияһы, – тине Өфөнөң баш архитекторы Руслан Хәйруллин. Квалификация эштәрен тикшереү комиссияһына Өфөнөң баш архитекторы Руслан Хәйруллин, Республика ҡала төҙөлөшө үҙәге етәксеһе Наил Ғирфанов, Өфө дәүләт нефть университетының архитектура кафедраһы профессоры Валерий Сәфәров, БР Төҙөлөш һәм архитектура министрлығының архитектура һәм ҡала төҙөлөшө органдары эшмәкәрлеген көйләү бүлеге етәксеһе Дарья Капорская инде. Биләмәләрҙе үҫтереү буйынса үҙ стратегик ҡараштары тураһында Краснокама, Иглин, Нуриман, Тәтешле, Ҡыйғы, Благовещен муниципаль округтарының баш архитекторҙары сығыш яһаны. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Баш архитекторҙар үҙ эштәрен яҡланы,0,analytics,Йәмғиәт,1284,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2025-12-22/bash-arhitektor-ar-esht-ren-ya-lany-4519416,2025-12-22T15:30:00+00:00
"Участниками съезда АИС России стали 250 иностранных студентов из 45 стран мира, обучающиеся сегодня в российских вузах в 13 регионах России. Организацию мероприятия и прием делегаций осуществляет резидент Межвузовского студенческого кампуса, Уфимский университет науки и технологий. Вуз входит в состав Попечительского совета АИС России с 2023 года, а в прошлом году на его базе открылся Уфимский филиал Ассоциации. В церемонии открытия съезда приняли участие и выступили с приветствиями к участникам председатель Попечительского совета Ассоциации иностранных студентов РФ, президент Российского университета дружбы народов им. Патриса Лумумбы Владимир Филиппов, ректор УУНи Т Вадим Захаров, председатель Комитета Совета Федерации по науке, образованию и культуре Лилия Гумерова, председатель Госкомитета Республики Башкортостан по науке и высшему образованию Светлана Мустафина,   заместитель министра науки и высшего образования РФ Ольга Петрова, президент Ассоциации иностранных студентов РФ  Шафаи Хассан. Организаторы подчеркнули высокий уровень мероприятия и отметили, что проходит форум на уникальной площадке Уфы – в Геномном центре Межвузовского студенческого кампуса мирового уровня, а главным его организатором является самый молодой вуз страны с богатыми традициями. – Сегодняшний форум принимает столица Башкортостана Уфа и это очень хорошая традиция – проводить такие мероприятия в разных регионах страны, – отметил в своем видеоприветствии заместитель председателя Совета Федерации РФ, член Попечительского совета АИС РФ Константин Косачев. – Это позволяет его участникам увидеть масштабы нашей Родины. Съезд Ассоциации – это уникальная возможность для диалога иностранных студентов с политиками, представителями министерств и ведомств, учеными. Сейчас время парламентской, народной, студенческой дипломатии. Я желаю всем вам найти себя в этом турбулентном мире, получить в нашей стране качественное образование и сохранить воспоминания о России. Свое выступление заместитель министра науки и высшего образования Российской Федерации Ольга Петрова начала с приветственного адреса Главы ведомства Валерия Фалькова. Он отметил, что участники съезда сделали правильный выбор – учиться в России, поскольку российские вузы предоставляют качественное образование, позволяют познакомиться с богатой историей и культурой страны и помогают каждому студенту реализоваться. – Символично, что наше мероприятие проходит в дни одного из главных праздников Башкортостана – Дня Республики, – сказала замглавы федерального ведомства Ольга Петрова. – Это подчеркивает наше единство и нашу силу. Уверена, что сегодняшнее обсуждение работы АИС и студенческих инициатив, принятие важных решений по дальнейшей работе Ассоциации будут способствовать увеличению количества иностранных студентов, которые захотят учиться в России. Представляя слово председателю Комитета Совета Федерации по науке, образованию и культуре Лилие Гумеровой, модератор Владимир Филиппов рассказал студентам, что сенатор от Башкортостана прошла огромный путь от школьного педагога-психолога до кандидата педагогических наук, заместителя Премьер-министра Правительства Республики Башкортостан до председателя Комитета Совета Федерации по науке, образованию и культуре. – Я горжусь, что такое глобальное мероприятие как Съезд АИС проходит в моей родной республике, в Уфе. Сегодня в России обучается 415 тысяч студентов из разных стран мира, – сказала Лилия Гумерова. – Наш Президент поставил перед нами задачу – достичь планки в 500 тысяч. Иностранные студенты, выпускники наших российских вузов, после окончания обучения становятся послами доброй воли, занимают ведущие посты у себя на родине и благодаря полученным в России знаниям и компетенциям вносят достойный вклад в процветание своих стран. Сердечно поприветствовала от Главы Республики Башкортостан и Государственного комитета РБ по науке и высшему образованию руководитель ведомства Светлана Мустафина: – В Башкортостане сегодня обучается более 10 тысяч иностранных студентов, что доказывает привлекательность нашего региона, который является уникальным по своей истории, природе и культуре. На территории РБ расположены два геопарка, внесенных в престижные списки ЮНЕСКО, в Уфе функционирует Межвузовский студенческий кампус мирового уровня, где студенты имеют возможность серьезно заниматься наукой. К студентам обратился и ректор Уфимского университета Вадим Захаров: – Как-то, будучи в Башкортостане, Владимир Путин сказал, что здесь как в капле воды отражается вся наша Россия с ее многообразием культур, религий, языков, с дружбой народов.  Уфимский университет гордится своей большой интернациональной семьей: 47000 студентов, 3000 из которых иностранные студенты из 60 стран мира. Всех их объединяет дружба, многообразие культур и взаимное уважение. И во многом этому способствует созданная в прошлом году на базе нашего университета Ассоциация иностранных студентов. Директор Департамента по многостороннему гуманитарному сотрудничеству и культурным связям МИД РФ Александр Алимов адресовал съезду свое видеоприветствие, в котором отметил, что Россия находится в десятке стран мира ко количеству иностранных студентов. Деятельность АИС оказывает всестороннюю поддержку иностранных студентов – от адаптации и обучения до культурной интеграции и научного сотрудничества. Трогательным моментом торжественной части Съезда стал видеоролик, на котором гимн России исполнили студенты разных стран, обучающиеся сегодня в РУДН. Первый день форума включает пленарную часть съезда, включающая в себя отчеты об итогах работы Ассоциации иностранных студентов России, Круглый стол «Открытый диалог иностранных студентов с представителями органов исполнительной власти Российской Федерации», а также лекцию кандидата исторических наук, ветерана боевых действий, лектора Российского общества «Знание» Елены Кряжевой-Карцевой «Цивилизационные константы и геостратегия России. Завершится день подведением итогов, утверждением резолюции Съезда и дискуссией. На 11 октября организаторы запланировали экскурсии, которые ознакомят делегации участников с достопримечательностями столицы Башкортостана. В повестке второго дня -  лекция на тему «Цифровая гигиена и личная безопасность в Интернете», на которой выступит член научного совета «Инженерное образование и профессиональное самоопределение» отделения профессионального образования Российской Академии образования, профессор Российской Академии Естествознания Алла Иванова. Торжественное завершение Съезда пройдет на площадке Уфимского университета. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",В Геномном центре Межвузовского кампуса стартовал съезд Ассоциации,0,analytics,Йәмғиәт,7250,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-14/v-genomnom-tsentre-mezhvuzovskogo-kampusa-startoval-xiii-s-ezd-assotsiatsii-4425797,2025-10-14T09:53:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанда Украина сугышында катнашучыларга һәм аларның гаиләләренә бушлай 278 ир кишәрлеге бирелгән. Бу хакта Башкортстанның төбәк белән идарә итү үзәгенә биргән әңгәмәдә республиканың ир һәм мөлкәт мөнәсәбәтләре министры Наталья Полянскаяәйткән. ""Федераль канунга күрә, Русия каһарманнары, Русия орденнары белән бүләкләнгән СВОда (Русия хакимияте Украина сугышын шулай дип атый) катнашучыларының, ә алар һәлак булган очракта -гаиләләренең мондый хокукы бар"", дигән Полянская. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда Украина сугышында катнашучыларга һәм аларның гаиләләренә 300 гә якын ир кишәрлеге бирелгән,1,news,Яңылыҡтар,602,https://www.azatliq.org/a/33605036.html,2025-11-25T08:39:41+00:00
"5Чаллыда корбан чалырга теләүчеләр саны артаТукай районы Мәләкәс авылыннан килгән Илназ Әхмәтановкорбанга мал асрау белән байтак вакыттан бирле шөгыльләнә, ләкин Чаллыда урнашкан мәйданчыкка беренче тапкыр килүе. Илназ сүзләренчә, киләсе елга бирегә килеп сарыкларын сату теләге бүтән юк. Илназ Әхмәтанов— Үзебезнең хуалык бар. Моңарчы шунда сарыкларны сатып эшкәртеп бирә идек. Быел бирегә килеп карарга булдым һәм, әйтәсем килә, монда сату эше авыррак бара. Халык күп килә, сатучылар күп, чалучы, эшкәртүчеләр дә күп, шуңа конкуренция дә зур. Ә үз хуалыгыңда булганда әлеге эшне үз аеңа салып башкарасың, сатасың, чаласың, эшкәртеп бирәсең. Монда да айга салып буладыр, әгәр чалучы, тунаучылардан торган үз төркемеңне булдырып килсәң. Халык хәзер сервис таләп итә, синнән алалар икән, син аларга чалучыны да, эшкәртүчене дә китереп бирергә тиеш. Алабугадан килгән Илшат Хурамшинбиредә үз ноктасын булдырып 15 минут эчендә сатып алучыларга корбанны тулысынча эшкәртеп бирә. Чалучы, тунаучы, итне кискәләп бирүчене эзләп тору юк, барысы да үзендә бар. Сатып алучыга мондый сервис өчен сарык бәясеннән тыш тагын 800 сум бирергә туры киләчәк. Илшат Хурамшин— Корбанга сарыклар үстерү белән сигез елга якын шөгыльләнәбез, Чаллыга берничә ел гына килүебез, ә моңарчы үзебездә-Алабугада сата идек, ләкин, билгеле, зур шәһәрдә сату иңелрәк бара. 50 сарык алып килдек, 48 ен сатып ибәрдек, калган ике сарыкны да алырга килүчеләр инде бар. Бәяләр сарыкның авырлыгына карап, сигез меңнән алып ун меңгә кадәр. Чалып тулысынча эшкәртеп бирү 800 сумга төшә. Әйтик, сез 8 меңгә сарык алдыгыз, шул бәядән тыш 500 сум тунаучыга, 100 сум чалучыга һәм 200 сум кискәләп бирүчегә түлисез була. Корбан чалу ветеринария хезмәткәрләренең күзәтүе астында башкарыла. Корбан сарыкларыннан калган тиреләр, эчке әгъзалары аерым бер контейнерга ташланып бара, контейнер тулган саен аларны чүп ташучы йөк машиналары бушатып алып китә. Чүп контейнерлары янында сарык башларын алып, телләрен кисеп пакетларына тутыручылар да бар. Алар журналистлар белән аралашырга, үз хәлләрен сөйләргә бик теләмиләр. Шулар арасында булган бер ханым Азатлык хәбәрчесенә мохта булуын әйтте: ""Кирәкми, төшермәгез, кешеләрдән оят. Кешеләргә килеп махсус ит сорап йөрмим, мине күреп ит кисәген үзләре китереп бирүчеләр дә бар, андыйлар күп түгел, ләкин бар. Үзегез тормышның нинди икәнлеген күреп торасыздыр, бәяләр арта бара, хезмәт хакы түбән"", дип сөйләде үз исемен атарга теләмәгән, ташланган сарык тиресеннән ит аерып утыручы ханым. Үзен Мәрьямдип атаган 79 яшьлек әби корбан чалу мәйданчыгына ит бирмәсләрме икән дип килгән, ләкин аңа ит бирүчене таба алмыйча өенә кайтып китте: — Мин моннан юл аша гына торам. Бирегә, корбан чалу ничегрәк оештырылган икән дип карарга килдем, бәлки ит бирерләр дип уйлаган идем. Ит чабучылар янына килеп сорап карадым, бирүче булмады. Хәзер бит барысы да үзе өчен генә яши, үзен генә кайгырта. Бирегә корбан чалырга килгән тарихчы Дамир Галиманов, итне гадәттә авылга кайтып әбиләргә таратабыз дип әйтә. Дамир Галиманов— Болай оешып корбан чалуны оештыру үзе бер сабантуе кебек. Халык монда килеп, бер дә борчылмыйча, хәләл ит алып кайтып китә. Без дә чалган корбан итен Камай авылына алып кайтып аш уздырырга дип уйлыйбыз. Корбанны олуг укытучыбыз Наилә апа Миннәхмәтованың истәлегенә дип чалдырдык. Корбан чалуны шулай үзәкләштерү бик тә куандыра дип тә әйтәсе килә.","""Чаллыда корбан чалу сабантуе кебек оештырыла""",0,analytics,Дин,3357,https://www.azatliq.org/a/30104481.html,2019-08-11T21:27:12+00:00
"Ярыш йомғаҡтары буйынса Рәсәйҙән бөтә ҡатнашыусылар ҙа призлы урындар алды. Миҙалсылар иҫәбендә — Олимпиада хәрәкәте остаздары ассоциацияһы уҡыусылары: Динис Ғизәтуллин һәм Әмин Ҡасимов – көмөш, Денис Филиппов, Ильяс Ҡазыханов бронзаға лайыҡ булды. Олимпиада хәрәкәте остаздары ассоциацияһынан Айнур Ғүмәров беҙҙең команданың етәксеһе булды, Глеб Микрюков менән Вадим Харисов та уҡыусыларҙы иғтибар үҙәгендә тотто. ӨДНТУ-ның Евразия политехник мәктәбенең 1-се курс студенты Вадим Харисов уҡыусыларҙы олимпиадаға әҙерләү тураһында һөйләне: – Беҙ Бөтә Рәсәй олимпиадаһын үттек. Унда беҙҙең егеттәр уңышлы сығыш яһаны. Әлбиттә, еңеүгә  үҙ аллы  әҙерлек тә, Олимпиада хәрәкәте остаздары ассоциацияһы үткәргән дәрестәр ҙә ҙур йоғонто яһаны.  Олимпиада теоретик һәм практик турҙан торҙо. Теоретик турҙа һигеҙ мәсьәлә бирелде. Икенсе тур  ҡыҙыҡлыраҡ булды һәм ике йүнәлештән торҙо: реакцияны кинетик анализлау һәм -метр менән титрлау. Кемгәлер был эштәр еңел, кемгәлер ҡатмарлы булып күренде, сөнки ҡағиҙәләр йәһәтенән химия буйынса Бөтә донъя олимпиадаһына оҡшашлыҡ булды. Ундағы кеүек үк тиҙ уйларға, мәсьәләләрҙе тиҙ сисергә кәрәк ине, шул арҡала күптәр ваҡыт еткерә алмай ыҙаланды. Сығанаҡ: Башинформ.",Уҡыусыларыбыҙ Олимпиада призерҙары булды,1,news,Яңылыҡтар,1198,https://amanat.su/news/novosti/2025-06-04/u-yusylaryby-olimpiada-prizer-ary-buldy-4264380,2025-06-04T15:28:00+00:00
"""Башкорт теле: яңа караш 2.0"" дәреслегефикерләр22 август Уфа шәһәрендә ""Башкорт теле: яңа караш 2.0"" уку әсбабын тәкъдим иттеләр. Бу хакта ""Башинформ""хәбәр итә. Башкорт телен өйрәнү әсбабы Башкортстан башлыгы Радий Хәбировның 3 млн сумлык грантына тормышка ашкан. Проектны гамәлгә куючылар булып ""Народы мира"" мәдәният һәм тел үсеше оешмасы һәм Башкорт телен саклау һәм үстерү ошмасы (фонд) күрсәтелгән. Соңгы оешма моңа кадәр төрле проектлар тормышка ашырды, шул исәптән башкорт теленең ""төньяк-көнбатыш"" дип аталган диалектын алга сөрде. Аерым алганда, 2020 елдан башкорт теленнәнхалыкара диктантны""төньяк-көнбатыш"" диалектында да яздыртты. Бу татарча сөйләшүчеләрдә ризасызлык уятты. Быел әлеге фонд дәүләт тарафыннанфинанслана башлады. Уку әсбабын тел белгече Рида Латыйповаһәм укытучы Ләлә Сафинаязган. Дәреслек 1500 данәдә нәшер ителгән. Ул Башкортстаннан тыш, башкортлар яшәгән төбәкләргә дә таратылачак. Очрашуда ""төньяк-көнбатыш"" диалекты турында әйтелмәгән. ""Безнең дәреслек нигездә балалар өчен түгел, аларның әти-әниләренә, балаларына башкорт телен өйрәнүдә ярдәм итәргә теләүчеләргә, кызыксынучыларга һәм пенсиягә чыккан кешеләргә юнәлгән"", дигән Латыйпова. Дәреслек А1, А2, В1 һәм В2 дәрәәсендә башкорт телен өйрәнергә ярдәм итәчәк. Хезмәтне язуда чит ил авторларының методикасы да кулланылган. Дәреслек 100 сәгатькә исәпләнгән. Проект кысаларындамобиль кушымтада эшләнгән. Анда китапның электрон нөсхәсе, 10 видео язма, биремнәр тәкъдим ителгән. Быел Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров телләр юнәлешендә 34 оешмагагрант бүлеп бирде. Башкорт телен үстерүгә — 23,5 млн, урыс теленә — 5,7 млн, татар проектына — 2 миллион сум каралган. Алар арасында башкорт теленең ""төньяк-көнбатыш"" диалектын алга сөрү проектлары да бар. Бәйгенең гомуми бюджеты — 50 млн сум. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Уфада ата-аналар өчен башкорт теле дәреслеген тәкъдим иттеләр,1,news,Яңылыҡтар,1869,https://www.azatliq.org/a/32561743.html,2023-08-23T14:52:12+00:00
"Кырымда тентүләр, архив фотосы27 яшьлек Элинаны экстремистик эшчәнлеккә чакыруда гаепләгәннәр. Тикшерү комитетында сорау алганнан соң аны читкә китмәү шарты белән ибәргәннәр.6 июнь Иске Кырымда тоткарланган Рустам Абдурахмановның әнисен һәм хатынын Акмәчеткә ФСБ бүлегенә чакырганнар дип хәбәр итә ""Крымская солидарность"" төркеме.2014 елдан башлап Кырымда тентүләр, тоткарлаулар, кешеләрнең хәбәрсез югалулары, экстремизмда гаепләүләр артты.",Кырымда кырымтатар хатыны тоткарланган,1,news,Яңылыҡтар,441,https://www.azatliq.org/a/29289336.html,2018-06-13T20:34:02+00:00
Баш ҡалабыҙҙағы Торатау конгресс-холында Халыҡ-ара бизнес аҙналығы башланыуы тураһында хәбәр иткәйнек инде. Форумдың тәүге эш көнөндә бизнес-йәмғиәт вәкилдәре пленар сессияла һәм секцияларҙа эшләне.,Донъя эшҡыуарҙары Өфөлә кәңәшләшә,0,analytics,Иҡтисад,198,https://bashgazet.ru/articles/i-tisad/2025-12-03/don-ya-esh-yuar-ary-f-l-k-shl-sh-4492273,2025-12-03T18:41:07+00:00
"Башҡорт дәүләт медицина университетында, Йәштәр һәм балалар милли проектына ярашлы (нацпроект Молодежь и дети), Фән һәм технологиялар ун йыллыҡтары сиктәрендә химия, биология, физика буйынса  Призвание Медицина тип аталған Бөтә Рәсәй күп профилле олимпиада үткәрелә.  Унда 10-11 класс уҡыусылары ҡатнаша. Сараның төп  маҡсаты – уҡыусылар араһында медицинаға ҡыҙыҡһыныу уятыу, фундаменталь дисциплиналарҙы тәрән өйрәнеүгә ынтылыш тәрбиәләү һәм талантлы балаларҙы асыҡлау өсөн шарттар тыуҙырыу. Олимпиада еңеүселәре һәм призерҙар Берҙәм дәүләт имтиханына өҫтәмә ике балл аласаҡ. Ҡатнашыусыларҙы теркәү 9 февралдән 15 февралгә тиклем онлайн рәүешендә   үтә. Олимпиадала ҡатнашыусыларға ике этапты үтергә тура киләсәк. Беҙҙең маҡсат – яңы быуын белгестәрен әҙерләү: юғары квалификациялы табиптарҙы ғына түгел, ә алдынғы технологияларҙы эшләүсе-ғалимдәрҙе лә күҙ уңында тотоу.  Медицина кластарында башланған иртә профессиональ йүнәлеш системаның мөһим йүнәлеше булып тора. Беҙ, олимпиадалар үткәреп,  һөнәрҙәрен һайлаған уҡыусыларға өҫтәмә бонустар алырға мөмкинлек бирәбеҙ, – тине БДМУ ректоры Валентин Павлов. Илебеҙ халҡының өстән бер өлөшөнә ҡағыласаҡЙәштәр һәм балалар милли проекты (нацпроект Молодежь и дети) йәш быуынғаүҙенең эске мөмкинлектәрең бойомға ашырыу өсөн шарттар тыуҙырыуға арналған. Мәктәптәр төҙөү һәм ремонтлау, педагогия университеттарын яңыртыу, белем биреү- производство үҙәктәрен һәм профессиональ әҙерлек кластерҙарын, инженер мәктәптәрен, донъя кимәлендәге кампустар селтәрен формалаштырыу – уның төп маҡсаты. Йәш быуында илһөйәрлек, яуаплылыҡ, әхләҡи ҡиммәттәр тәрбиәләүгә айырыуса ҙур иғтибар биреләсәк. Проект 14 йәштән 35 йәшкә тиклемге йәштәрҙең һәләттәрен үҫтереү өсөн мөмкинлектәр тыуҙырыуҙы күҙ уңында тота. Яңы милли проект былтыр тамамланған Мәғариф проектының логик дауамы булыуҙан тыш, йәштәр сәйәсәтендә өр-яңы аҙым яһаясаҡ. Рәсәй Президенты Владимир Путин ҡарары буйынса яңы милли проект 2025 йылдың 1 ғинуарынан тормошҡа ашырыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.","Вузда уҡығың килһә, олимпиадала ҡатнаш!",0,analytics,Милли проекттар,2077,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-02-10/vuzda-u-y-y-kil-olimpiadala-atnash-4572268,2026-02-10T08:30:00+00:00
Ул - Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының класс уҡыусыһы. Афарин!,Башҡортостандың ете мөғжизәһе,0,analytics,Хаттар,99,https://yanshishma.com/articles/be-g-kilg-n-khattar-an-/2025-10-11/bash-ortostandy-ete-m-zhiz-e-4423602,2025-10-11T00:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМәхкәмә аңа әзаны кичектереп торырга булган, чөнки аның балаларына әле 14 яшь тулмаган. Аннан читкә чыкмау турында имза алганнар һәм иреккә чыгарганнар диелә. Әдъгамова ""Баймак эше""ндә йорт сагына утыртылган бердәнбер кеше иде. Самарның Промышленный районы мәхкәмәсе ""Баймак эше""ндә гаепләнүче 29 яшьлек Минзия Әдъгамованы дүрт ел колониягә хөкем иткән. Бу хакта карарны чыгарган хөкемдар Варвара Базеваның ярдәмчесенә сылтама белән""Медиазона""яза. Аны ""киңкүләм тәртипсезлекләрдә катнашу""да һәм ""хакимият вәкиленә карата көч куллану""да гаепле дип тапканнар. Мәхкәмә Әдъгамовага бирелгән әзаны кичектереп торырга булган, чөнки аның балаларына әле 14 яшь тулмаган. 27 гыйнварда хөкем карары игълан ителгәннән соң, кызның чикләү чарасын үзгәртеп, читкә чыкмау турында имза алганнар һәм иреккә чыгарганнар. Әдъгамова ""Баймак эше""ндә изоляторга утыртылмыйча, йорт сагы бирелгән бердәнбер кеше иде. инаять эзәрлекләвенә кадәр Баймак районы мәхкәмәсе аңа былтыр 17 гыйнварда булган халык ыенында ""полиция хезмәткәренә буйсынмаган"" өчен (Русия Административ кодексының 19.3 маддәсе, 1 өлеше) 60 сәгать мәбүри эш бирде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Самардагы мәхкәмә ""Баймак эше""ндә гаепләнүче Минзия Әдъгамованы дүрт ел колониягә хөкем иткән",1,news,Яңылыҡтар,1269,https://www.azatliq.org/a/samardagi-mahkama-baymak-eshe-nda-gaeplanuche-minziya-adgamovani-durt-el-koloniyaga-hokem-itkan/33291871.html,2025-01-28T16:21:53+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМоңа кадәр ул биредә гыйльми сәркатиб иде. Татарстан фәннәр академиясенең Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институтының итәкчесе итеп композитор Эльмира Галимовабилгеләнгән. Бу хакта институт хәбәрендәәйтелә. Моңа кадәр ул биредә гыйльми сәркатиб иде. Эльмира Галимова 1982 елда Чаллыда туган. Казанның Әүхәдиев исемендәге музыка училищесын, Нәип иһанов исемендәге дәүләт консерваториясен бетергән. ""Пермь татарларының традицион музыка мәдәнияте"" темасына кандидат дисссертациясе яклаган. Институтның элекке итәкчесе - тарихчы Искәндәр Гыйләевхезмәт килешүен озайтмады. Галим административ эштән бушап, фән белән шөгыльләнергә тели дипхәбәр ителгән иде. Тарих фәннәре докторы Искәндәр Гыйләев Татар энциклопедиясе институты мөдире итеп 2015 елдабилгеләнде. Аның итәкчелегендә Татар энциклопедиясенең 7 томлыгы дөнья күрде. Соңгы елларда ул Татар энциклопедиясе институтына эш сәфәрләренә акча итмәүгәзарланды. ""Татарстан торак пунктлары"" энциклопедиясен татарча бастыруга акча табаалмадылар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татар энциклопедиясе институты итәкчесе итеп композитор Эльмира Галимованы куйдылар,1,news,Яңылыҡтар,1157,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-fannar-akademiyaseneng-tatar-entsiklopediyase-ham-tobakne-oyranu-instituti-jitakchese-itep-elmira-galimovani-kuydilar/33020076.html,2024-07-03T13:08:03+03:00
"Унда Башҡортостандың бөтә район һәм ҡалаларынан 1 мең уҡыусы ҡатнашты. Был шыршы байрамына уҡыу алдынғылары, олимпиадаларҙа, спорт ярыштарында, төрлө конкурстарҙа еңеүселәр, хеҙмәт бурысын үтәгәндә һәләк булған хәрбиҙәрҙең һәм эске эштәр органдары хеҙмәткәрҙәренең балалары, ишле һәм аҙ тәьмин ителгән ғаиләләрҙән, шулай уҡ һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән балалар саҡырылғайны. Махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың балалары ла байтаҡ. Баш ҡалала уҙған Яңы йыл байрамына саҡырыу ҡағыҙы ҙур бүләк инде ул. Балалар тәүҙә фойелағы матур фотозоналарҙа, төрлө йәнһүрәт геройҙары менән иҫтәлеккә фотоға төштө. Шунан уларҙы шыршы тирәләй уйнарға, йырларға саҡырҙылар. Республика шыршы байрамының мотлаҡ өлөшө – Яңы йыл тамашаһы. Быйыл ул Яңы йылда – уйынсыҡтар донъяһында тип атала. Төп геройҙары – Атай менән Әсәй һәм төрлө-төрлө уйынсыҡтар. Атай менән Әсәйҙең бала саҡтан уҡ Ҡыш бабайға ышанмауҙары тураһында һөйләшеп торғанын ишетеп ҡалып, Ҡыш бабай ейәнсәре Ҡарһылыуҙы эйәртеп килеп инә лә уларҙы уйынсыҡтар донъяһына оҙата. Яңы йыл еткәнсе нисек ҡайтып етерҙәр инде? ! Шәп тамаша килеп сыҡҡан: профессиональ артистар, музыка, сағыу костюмдар… Ә һеҙ мөғжизәгә ышанаһығыҙмы, дуҫтар? Нисек кенә булмаһын, изгелеккә, яҡшылыҡҡа ышанып, ынтылып, хыялдарҙы ысын итергә тырышып йәшәргә кәрәк, шулай бит? ! Республика шыршы байрамынан балалар ҡыуанып ҡайтҡандыр. Беҙ бер нисә район һәм ҡала вәкилдәре менән танышып өлгөрҙөк. Бишбүләктәрҙе Ҡушйылға мәктәбенең башҡорт теле уҡытыусыһы Гүзәл Рәфил ҡыҙы Ғәзизова алып килгән. Олег Трофимов, Артур Сәлимов, Эмиль Ғәзизов, Давид Макаровтар – бөтәһе лә тырыштар. Эмиль синыфта бишлегә генә уҡый, ГТО нормативтарын алтын миҙалға тапшырған, физкультура буйынса Гагарин кубогына үткән республика олимпиадаһында физкультура буйынса еңеүсе булған. Бәләбәйҙәге 1-се мәктәптән Мәликә Нижник та синыфта бишлегә генә уҡый икән. "" "" студияһында шөғөлләнә. Гимнастика буйынса төрлө ярыштарҙа ҡатнаша. Хатта Мәскәүҙән урын яулап ҡайтҡан. Ә республика буйынса ике тапҡыр еңеүгә өлгәшкән. Бөрйәндәр Әбделмәмбәт мәктәбе уҡытыусыһы Зарема Дәүләтҡужина етәкселегендә килгән. Байназар мәктәбенең синыфынан Батырхан Әминев теүәл фәндәрҙе – математика, физиканы ярата. Тиҫтерҙәренә лә тырышып уҡыуҙарын теләй. Күгәрсен районынан биш уҡыусы республика шыршы байрамына килеү бәхете тейгән. – Беҙҙе Патриот паркында урынлаштырҙылар. Унда ла Яңы йыл тамашаһы ойошторолдо, балаларға бик оҡшаны, – ти етәкселәре Рәлиә Мөнир ҡыҙы Абсаликова. Йылҡы йылын ҡаршыларға ла күп ҡалманы. Ул барыбыҙҙың да изге теләктәрен тормошҡа ашырһын!","Мөғжизәгә, изгелеккә ышанайыҡ",0,analytics,Донъя,2538,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-12-25/m-zhiz-g-izgelekk-yshanayy-4520727,2025-12-25T12:22:00+00:00
"""Тубыл"" фильмын төшерү. Семён Конев фотосыТубыл шәһәрендә төшерелә торган ""Тубыл"" (""Тобол"") фильмы себертатарларның игътибар үзәгеннән төшми, интернетта бәхәсләр дә куергалап ала. Төмәннән әмәгать эшлеклесе, журналист Бибинур Сабирова әлеге фильм турында мәгълүмат чараларында чыккан һәр язманы күзәтеп бара. ""Тик себертатарлар бу фильмда тарихсыз халык вәкилләре булып кына гәүдәләнәчәк. Фильм төшерүне күзәтеп бару нәтиәсендә себертатарларның моңа карата ризасызлыгын белдерүенә фильмны эшләүчеләр: ""Себертатарлар да булачак"", дип кенә авап бирде"", ди Сабирова. Себертатар активисты Әнәс Гаитов фильмда себертатарлар булмый икән, халкыбызны ир йөзеннән сызып ташлауга тиң дип белдерә. Әнәс әфәнде бер ел чамасы элек китап авторы Алексей Иванов Тубылга фильм проектын тәкъдим итәргә килгәч, аның белән очрашуга бара. Себертатарларны вәхши итеп күрсәтмәгез дигән таләп куя ул. Иванов Гаитовка ""андый урыннар юк"" дип вәгъдә бирә. Активист Тубылда фильм төшерелгән урыннарда була. Бохаралыларны уйнаучылар белән очрашып сөйләшә. ""Себертатарларны мыскыллаган урыннар бармы? "" дип кызыксына. Актерлар ""юк"" дип авап бирә. ""Тубыл"" фильмын төшерү. Семён Конев фотосыАзатлык фильмның режиссеры Олег Урушев белән элемтәгә керде. Ул: ""Анда сүз себертатарлар турында бармый"", дип белдерде. ""Безнең фильмда татарлар да, хантлар да, барсы да күрсәтелгән. Зүнһарлар (монголларның бер өлеше – джунгары – ред. ) һәм калмыклар да бар. Тагын бохаралылар да бар. Алексей Иванов романында язганнарның барсы да бар. Тубылда булган кытайлар да урын алган"", ди ул. Нәфис фильмга һәм сигез сәгатьлек телесериалга (аны Беренче каналда күрсәтергә ыеналар) сценарийны башта Пермь шәһәрендә яшәүче язучы Алексей Иванов язды. Урушев сүзләренчә, автор әлеге сценарийлар нигезендә үзенең ""Тобол. Много званных"" дигән романын да иат итә. Бу китап 2016 елның декабрендә Мәскәүдә тәкъдим ителде. Китапка керештә Иванов: ""Петр -нең бөек реформалары чорында ""Яшь Русия"" караңгы Себердә дә кайнаган. Туып килгән империя тайгадагы сугышчан урта гасырны имерә. Халыклар һәм ышанулар буталып бетә. Әсир шведлар, бохаралы сәүдәгәрләр, офицерлар һәм түрәләр, каторжаннар, рус булмаганнар (инородцы), елъязмачылар һәм төзүчеләр, кытай контрабандистлары, качкын раскольниклар, шаманнар, православ миссионерлар һәм даланың сугышчан зүнһарлары – алар барсы да бергә үзара көрәшеп, йә булмаса бер-берсен коткарып Русия Азиясенең язмышын тудыра. Әлеге ялкынлы сюжетларны мин үземнең ""Тубыл"" романына алдым"", дип яза. ""Тубыл"" фильмын төшерү. Семён Конев фотосыАзатлык китап авторы Алексей Иванов белән элемтәгә керде. Иванов себертатарлары темасын итәрлек дәрәәдә тирән итеп үзенең әсәренә керткәнен әйтә. ""Себернең татар тарихы – бик тирән һәм бик кызыклы. Мин аны итәрлек дәрәәдә яхшы беләм. Себер ирендәге беренче татар дәүләтләре – Ишим, Төмән, Себер ханлыклары мине гел кызыксындыра. Бохаралыларның темасы да бик кызыклы. Себергә исламның үтеп керүе дә игътибарга лаек. Себертатарлар темасының очы-кырые юк. Бу теманы мин итәрлек дәрәәдә тирән итеп үземнең ""Тобол"" романында һәм Юлия Зайцева белән белән бергә язган ""Дебри"" дип аталган документаль китабымда да бирәм. Мин роман өчен генә авап бирәм. Фильмны режиссер төшерә. Ул мин язган сценарийны башыннан ахырына кадәр үзгәртте. Ул аны шулкадәр бозган ки, хәтта мин үземнең исемемне фильмда булачак титрлардан да алдым. Бу эшкә бернинди катнашым да булмауны телим"", ди Иванов. ""Тубыл"" фильмын төшерү. Семён Конев фотосыФильмның Тубылдагы өлешен төшерү 2017 елның мартында башланды, 6 сентябрь тәмамланачак. Бу фильмга 380 миллион акча бүленгән. Фильм чит илләргә ""Себер"" яки ""Себер башланган ир"" дип тәкъдим ителәчәк. Маркетологлар чит илләрдә Тубылны белмиләр, ""Себер"" дигән сүз отышлырак булачак дип тәкъдим ясаган. Урушев сүзләренчә, фильм Кытай, Германия, Норвегия, Финляндия, Швеция һәм Дания тамашачысына кызыклы булырга мөмкин. Чит илләрдә яшәүчеләр генә түгел, русияләр дә Себер тарихын, бу очракта себертатарларныкын, бөтенләй белми. Фильмны карагач алар элек-электән бу ирләрдә урыслар яшәгән икән дип тә уйларга мөмкин. ""Тубыл"" фильмын төшерү. Семён Конев фотосыТубыл дәүләт педагогия институты доценты, Себертатарларның тарихи-мәдәни мирасын өйрәнү үзәге итәкчесе Зәйтүнә Тычинских Төмән өлкәсендә фильмны төшерү турында сүз таралгач та ""Тобол. Много званных"" китабын укып чыга. ""Кызганыч, китапта Себернең төп колориты, асаба халык – себертатарлар читтә кала. Китапта остяклар (төньяк халыкларның ыелма атамасы) бар. Ул Айкони һәм аның сеңлесе образы аша бирелә. Китапта әсирлеккә төшкән шведлар төрле геройлар аша яхшы сурәтләнә, раскольниклар шулай ук бар. Ә ирле халык булган себертатарларга килсәк, кызганыч, алар турында ләм-мим. Беләсезме, тагын нәрсәсе гаәпләндерә? Ивановның бу китабында асаба халык булган себертатарлар телгә дә алынмый диярлек. Кайбер сюжетларда себертатарлар бохаралыларның йортларында гына күренеп китә. Китапта Тубыл бохаралылары Хуа Касыйм һәм Авазбакый шәех образлары аша тәкъдим ителә. Бохаралылар гасырдан ук актив сәүдә иткәннәр. Тарихта язылганча, алар Русия Себерне үзенә кушканга кадәр үк Бохара якларыннан килә торган булганнар. Русия бохаралыларны Урта Азиядәге дәүләтләр белән элемтә урнаштыру өчен куллана. Себер ханлыгы башкаласы Искер аша да кәрван юлы узганны искә алсак, Мәскәү бу сәүдә юлларын кулыннан ычкындырмаска тырыша. Тубыл, Төмән һәм Тара шәһәрләре янында бохаралыларның бистәләре төзелә. гасыр башында исә хәлләр башкачарак була. Иванов китабында язылганча, аларның хокукларын киметә башлыйлар. Ул вакыттагы Тубыл башлыгы кенәз Гагарин алар кирәгеннән артык хокукларга ия дип саный. әнлек тиреләре белән сәүдә итүне үз кулына төшерергә омтыла. Бохаралылар остякларны исламга китерү өчен миссионерлык белән дә шөгыльләнә. Китапта әнлек тиреләре белән сәүдә итү, сатып алу яхшырсын өчен бохаралылар бу юлга баскан дип языла. Тубыл бохаралылары шәһәр халкының бер өлеше, Кытай белән элемтәләр урнаштыруда да әһәмияткә ия итеп күрсәтелә. Китапта бохаралылар аша ислам дине вәкилләре күрсәтелә"", ди Тычинских. ""Тубыл"" фильмын төшерү. Семён Конев фотосыХәзерге Тубыл шәһәре урнашкан һәм аннан йөзләрчә чакрымга сузылган ирләр себертатарларның тарихи ватаны. Бүген дә алар ханлыклары башкаласы Искер ирләренә баш ия. ""Мирас"" оешмасы анда һәр ел саен русиякүләм ""Искер-ыен"" фестивале һәм себертатарлар тарихына багышланган фәнни конференцияләрүткәрә. Тычинских та руслар яулап алганга кадәр Тубыл шәһәре урынында себертатарларның торак урыннары булган дип әйтә. ""Елъязмаларга күрә, хәзерге Тубыл ирләрендә, ""Панин бугор"", ""Чувашский мыс"" дип аталган урыннарда Себер ханнары хатыннары һәм аларның туганнары яшәгән. Искер, Сүзген дә себертатарлар тарихы белән бәйле урыннар. Хәзерге Тубыл Кирмәне булган урын да берничек тә себертатарларга бәйләнешсез була алмый"", ди Зәйтүнә ханым. ""Тубыл"" фильмын төшерү. Семён Конев фотосыРусиядә ил иткәчелеге тарафыннан россиян милләте ясау сәясәте барганда, милли республикаларның һәм милләтләрнең хокуклары кысылганда ""Тубыл"" фильмы да моңа үз өлешен кертер дип сагайта. Русия хөкүмәте биргән акчаларга төшерелгән фильмнарда элек-электән татарларны тискәре итеп күрсәтү шакуымы ята. Аның шулай икәнен Русия мәдәният министры Владимир Мединскийраслаган иде. Ул: ""Хөкүмәт акча биргән проектларның эчтәлеге бик мөһим, дәүләт бары тик үз миссиясенә, дәүләт мәнфәгатьләренә туры килгән ""чәчәкләргә"" су сибәчәк"", диде. Русиядә ""Ермак"" фильмы төшерелә башлагач ( еллар) Әнәс Гаитов итәкчелегендәге себертатар активистлары кинода ирле халыкны кимсеткән һәм тарихи дөреслекне бозып күрсәткән урыннар булмаска тиеш дип каршылык белдергәч, режиссерлар аларның таләбен беркадәр исәпкә алды. Себертатарлар барыбер ""Ермак"" фильмыннан канәгать түгел. Чөнки, Ермакның Күчемнең тотык итеп алып киткән Аленаны эзләп Себергә килүен күрсәтмәскә, ул тарихи дөреслеккә туры килми дигән таләп куелган иде ул вакытта. Бу сюжет ничек бар шулай кала. Активистлар таләп куймаса ""Ермак""та себертатарлар казакларны ике каенга бәйләп аерып үтерүче вәхшиләр булып тасвирланыр иде.2012 елда дөнья күрәгән ""Орда"" фильмы да, тарих нык бозылганга, татар әмәгатьчелегендә зур ризасызлыктудырган иде. Безнеңканалына язылыгыз! Иң кызыклы хәбәрләрне беренче булып укыгыз.","""Тубыл"" фильмына себертатарларны кертмәү – тарихтан сызып ташлауга тиң""",0,analytics,Татарстан,8140,https://www.azatliq.org/a/28707079.html,2017-09-04T13:01:11+00:00
"Стажы булмаған граждандарға социаль пенсия алыу өсөн 2026 йылда ҡатындарға 64 йәш, ир-егеттәргә 69 йәш тулырға тейеш. Әйткәндәй, социаль пенсия 1 апрелдән  6,8 процентҡа индексациялана.  Мәҫәлән, бала саҡтан төркөм инвалиды, инвалид балалар 2026 йылдың 1 апреленә тиклем 21177,59 һум пенсия алған булһа, 1 апрелдән һуң уларҙың пенсияһы 22617,67 һум була. Ә бала саҡтан төркөм инвалиды булған граждандарҙың  пенсияһы әлегә 17648,24 һум тәшкил итһә, артҡандан һуң 18848,32 һумға күтәрелә. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Кемдәр социаль пенсияға хоҡуҡлы?,1,news,Яңылыҡтар,664,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-19/kemd-r-sotsial-pensiya-a-ho-u-ly-4538143,2026-01-19T10:00:00+00:00
"Подведены итоги поэтического конкурса, посвященного  Международному дню родного языка, проводимого  журналом «Башҡортостан уҡытыусыһы» (Учитель Башкортостана). На конкурс было принято всего 78 работ.",Подведены итоги поэтического конкурса,1,news,Яңылыҡтар,199,https://uchbash.com/news/novosti/2024-02-19/podvedeny-itogi-poeticheskogo-konkursa-3649202,2024-02-19T11:23:43+00:00
"25 февралдә Өфөләге Матбуғат йортонда Башҡортостан Яҙыусылар союзының Юмор һәм сатира секцияһының асыҡ ултырышы уҙҙы. Ул «Һәнәк» журналының тәүге һаны донъя күреүҙең 100 йыллығына әҙерлеккә арналды. Сара 2025 йылдың көҙ айҙарында үтәсәк юбилей саралары планын тикшереү өсөн яҙыусыларҙы, журналистарҙы, рәссамдарҙы һәм мәҙәниәт эшмәкәрҙәрен йыйҙы.",ЙӨҘ ЙЫЛЛЫҠТЫ ҠАРШЫЛАП.,0,analytics,Йәмғиәт,346,https://henek.info/news/common_material/2025-02-25/y-yylly-ty-arshylap-4136620,2025-02-25T19:59:50+00:00
120 баланың күбеһе – махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың балалары. Кремль һарайының бәләкәй ҡунаҡтары өсөн әҙерләнгән программа өс өлөштән торасаҡ: Күңел асыу өлөшө Йәнһүрәт Заветные куранты тигән өр-яңы спектакль. Шул уҡ көндәрҙә тағы 20 бала Түбәнге Новгородҡа Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле шыршыһына юлланасаҡ. Кремлдәге шыршы байрамы тәүге тапҡыр 1937 йылда үткән. Артабан матур йолаға әйләнгән һәм меңәрләгән балаға онотолмаҫ байрам хәтирәләре бүләк иткән. Сығанаҡ: Башинформ.,БАШҠОРТОСТАН БАЛАЛАРЫ КРЕМЛЬ ШЫРШЫҺЫНА БАРАСАҠ,1,news,Яңылыҡтар,528,https://amanat.su/news/novosti/2025-12-18/bash-ortostan-balalary-kreml-shyrshy-yna-barasa-4513336,2025-12-18T19:07:00+00:00
"Никахты теркәү тантанаһы Тамъян ауылында үткән. Уларҙы Саҡмағош районы хакимиәте башлығы Реканс Ямалеев ҡотлап, бәхет һәм мөхәббәт теләгән. – Ғаилә ҡороу – һәр кешенең тормошонда мөһим ваҡиға! Тыуған илде һаҡлаусы үҙ ғаиләһе өсөн ышаныслы терәк булһын, улар араһында үҙ-ара мөхәббәт һәм аңлашыу булһын, – тип яҙа Реканс Ямалеев. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Саҡмағош районы яугиры кәләш алған,1,news,Яңылыҡтар,506,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-19/sa-ma-osh-rayony-yaugiry-k-l-sh-al-an-4541424,2026-01-19T09:45:00+00:00
"Педагогический совет традиционно начался с исполнения Государственного  гимна Российской Федерации и Государственного гимна Республики Башкортостан. Почетные гости выразили благодарность преподавателям за их самоотверженную работу в сфере образования, отметили высокие достижения колледжа в подготовке квалифицированных специалистов. Директор колледжа Р. Х. Сабитов поздравил педагогический коллектив с началом учебного года, выступил с докладом об итогах деятельности колледжа в прошлом  учебном году и приоритетных направлениях его развития на 20242025 учебный год. 2024 год Указом Президента Российской Федерации В. В. Путиным объявлен Годом семьи, в связи с этим на педагогическом совете было принято решение о поддержке многодетных сотрудников колледжа единовременной выплатой. В своем выступлении директор подчеркнул, что студенты принимали участие в олимпиадах, конкурсах, соревнованиях городского, республиканского, всероссийского и международного уровней и получили более 100 наград. Среди которых победы во Всероссийском конкурсе Туристический код моей страны, города, поселка, района - ПРО-Туризм. Студенты в финале конкурса, проходившего в г. Москва, заняли - место. Всего в финале конкурса принимали участие 680 человек. Также в колледже прошла Открытая научно-практическая конференция «Ратный подвиг Башкортостана в годы Великой Отечественной войны», посвященная памяти Героя Советского Союза Георгия Ветошникова. В конференции приняли участие более 120 человек, включая представителей органов государственной и муниципальной власти, учреждений культуры, организаций высшего и среднего профессионального образования. В 2023 году колледж вошел в Образовательный кластер ""Центр подготовки кадров для отрасли «Туризм и сфера услуг"". Был подписан договор о сетевом взаимодействии с Уфимским колледжем  отраслевых технологий. Согласно данного договора колледж использует  мастерские, которые создаются на базе УКОТ для проведения практический занятий по специальностям Торговое дело, Операционная деятельность в логистике. Сегодня задачей колледжа является участие в конкурсном отборе на получение федерального гранта для создания кластера по направлению «Туризм и сфера услуг»  в 2026 году. Рост показателей трудоустройства выпускников отмечается по таким специальностям как Технология продукции общественного питания, Земельно-имущественные отношения, Коммерция (по отраслям), Гостиничный сервис. Снижение показателей трудоустройства наблюдается по специальностям Экономика и бухгалтерский учет, Товароведение, Туризм. Были подписаны договоры сотрудничества с Федеральной налоговой службой, Финансовым управлением ГО г. Уфа РБ, Государственным комитетом Республики Башкортостан по делам юстиции, банками Уралсиб, Сбербанк. Заседание завершилось чествованием педагогов и новых сотрудников. Коллектив Уфимского торгово-экономического  колледжа награжден благодарственным письмом Правительства РБ, дипломом 2 степени «За лучшую организацию антинаркотической работы в 2023 году по итогам республиканских конкурсов среди СПО РБ». Преподавателям и сотрудникам вручены заслуженные награды Министерств и ведомств Республики Башкортостан, а также почетные грамоты и благодарственные письма директора колледжа. После завершения педагогического совета состоялось открытие обновленной учебно-производственной столовой. Студенты колледжа под руководством преподавателей поварского и кондитерского дела приготовили сладкие угощения для первых гостей столовой. А. Ф. Сагитова",Приоритеты развития Уфимского торгово-экономического колледжа,1,news,Яңылыҡтар,3471,https://uchbash.com/news/novosti/2024-11-27/prioritety-razvitiya-ufimskogo-torgovo-ekonomicheskogo-kolledzha-4026798,2024-11-27T16:35:00+00:00
"В Бирском районе Башкортостана социальный координатор Анжела Звонкова помогла двум мамам, чьи сыновья героически погибли в ходе СВО, получить оздоровительный отдых в санатории «Танып». Несмотря на тяжелую утрату, обе мамы – Ира Жуматдинова и Фарида Хисматуллина – находят в себе силы заботиться о своем здоровье и поддерживать друг друга. Им очень нравится в санатории: комфортные условия, вкусное питание, доброжелательный персонал и разнообразные процедуры помогают им восстанавливать силы. Территория радует уютом и спокойствием, а атмосфера тепла и внимания делает пребывание здесь особенно ценным. Ира Жуматдинова и Фарида Хисматуллина участвуют в различных акциях, митингах, встречах, мероприятиях, концертах, которые проводятся городе и районе. За помощь, внимание и содействие мамы бойцов благодарят фонд «Защитники Отечества». По их словам, эта забота – не просто путевка, а знак того, что подвиг их сыновей не забыт, а сами они не остались один на один со своим горем. Напомним, что государственный фонд поддержки участников специальной военной операции «Защитники Отечества» создали по указу Президента России. За 2 года работы в филиал фонда «Защитники Отечества» в Башкортостане обратились более 41 тысячи человек. Социальные координаторы, а их 107, приняли более 116 тысяч обращений, положительно решили 96 из них. Остальные обращения находятся в работе. Подробнее о работе республиканского филиала фонда здесь: фонда «Защитники Отечества» в Башкортостане находится по адресу: г. Уфа, ул. Мингажева, 107. Время работы: с 9.00 до 18.00, без выходных. Предварительная консультация по телефону: Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",В Башкортостане матерям бойцов СВО помогли получить санаторно-курортное лечение,0,analytics,Йәмғиәт,1783,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-06-17/v-bashkortostane-materyam-boytsov-svo-pomogli-poluchit-sanatorno-kurortnoe-lechenie-4279861,2025-06-17T12:15:00+00:00
"Итоги республиканского конкурса подвели еще 5 мая, но по ряду обстоятельств торжественное мероприятие решили провести 15 мая — в Международный день семьи. И это оказалось символично, потому что семьи, где какой-либо из родителей увлекается «зеленым змием», трудно назвать счастливыми. Именно моральное здоровье людей назвала одним из главных приоритетов депутат Гос Думы, председатель президиума Всемирного курултая башкир Эльвира Аиткулова — организации, под эгидой которой и проводится конкурс. Согласно положению, победителей конкурса «Трезвое село» за 2024 — 2025 годы определили по номинациям согласно численности населения. Таких номнаций четыре. В номинации «Крупные населенные пункты»: первое место заняли жители села Белянка Белокатайского района; вторые — Аургазинский район, с. Исмагилово; третье место – Караидельский район, с. Абызово. В номинации «Большие населенные пункты»: место – Кугарчинский район,  д. Таваканово; место – Абзелиловский район, д. Казмашево; место – Бурзянский район,  д. Иргизлы. В номинации «Средние населенные пункты»: место – Аскинский район, д. Амирово; место – Благоварский район, с. Янышево; место – Стерлитамакский район, с. Аючево. В номинации «Малые населенные пункты»: место – Зианчуринский район, д. Кинзябулатово; место – Бураевский район, д. Алтаево; место – Туймазинский район, д. Байракатуба. Из более тысячи сел Башкирии, которые в прошлом году решили участвовать в уже шестом конкурсе «Трезвое село», в финальную стадию вышли 53 населенных пункта. Не ставшие победителями села тем не менее получили по 200 тыс. рублей на благоустройство населенных пунктов. Победителям же выделили от 1,5 млн до шести миллионов рублей. Все эти средства пойдут на самые неотложные нужды этих сел: благоустройство, освещение, устройство детских площадок, спортивных сооружений и так далее. — Очень важный и нужный конкурс, — дала оценку прошедшим мероприятиям глава Сикиязского сельсовета Дуванского района Татьяна Пестерева. — Мы не вошли в число победителей, но деньги нам все же выделят. У нас есть на что их потратить. Но не меркантильный вопрос здесь важен, а сама идея: вывести людей на путь трезвого образа жизни. Говорят, вода камень точит. Также и здесь — потихоньку, помаленьку происходят сдвиги в самосознании, люди начинают понимать — счастье не на дне стакана, а в радости от общения с близкими, смеющиеся дети, любимая работа. Конкурс этого года завершился, впереди новые. С 2019 года в нем приняли участие более трех тысяч сел и деревень, около 120 тысяч активистов и более 5 тысяч волонтеров. Уже 64 сельское поселение в Башкирии носит звание «Трезвое село». Главная цель конкурса «Трезвое село» — популяризация трезвого и здорового образа жизни, вовлечение жителей в общественную деятельность, мотивация на добрые и полезные дела, говорят его организаторы. Глава республики Радий Хабиров еще на старте проекта подчеркивал, что с участием в конкурсе меняется мировоззрение жителей республики, а власти не просто вводят запреты, а предлагают альтернативу. «Открываем двери всех спортивных, культурных, досуговых учреждений. Можно было ничего не делать и избежать критики, но мы боремся за жизни наших людей. За нашу республику, за большую башкортостанскую семью», — говорил он шесть лет назад. «У наших предков, если вспомнить, вообще не было культуры потребления алкоголя. Я понимал, что в наше время решить эту проблему силовыми методами не получится. Нужно поднимать людей, чтобы они сами сказали «нет» этой заразе. И сегодня могу с гордостью сказать, что благодаря совместной работе у нас в разы уменьшилось число тех, кто умирает от отравления суррогатным алкоголем. Мы сделали большое дело, но это всего лишь малая часть предстоящей работы. Смысл конкурса в том, чтобы объединить людей», — говорил в свое время глава Башкирии Радий Хабиров. Трудно с этим не согласиться. Фото Александра ДАНИЛОВА.","""Айыҡ ауыл"" конкурсының еңеүселәре билдәле!",0,analytics,Йәмғиәт,3851,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-05-15/ayy-auyl-konkursyny-e-e-sel-re-bild-le-4237298,2025-05-15T21:06:00+00:00
"Фильм һәләтле башҡорт режиссерҙарынан торған уникаль команда тарафынан тыуҙырылған. Улар - Айнур Асҡаров, Виталий Дудка, Айрат Әбүшахманов, Айсыуаҡ Йомағолов, Руслан Юлтаев, Айҙар Аҡманов һәм Руслан Римович. Кинокартинаға Рәсәй йондоҙҙары - Владимир Гарцунов, Валентина Ляпина, Янис Политов, Илья Виногорский, Александр Рожковский һәм Николай Галлямов, шулай уҡ Өфө театрҙарының билдәле артистары Азат Йыһаншин, Алмас Әмиров, Рушана Бабич, Николай Рихтер, Полина Шабаева, Артур Ҡунаҡбаев, Ольга Мусина һәм башҡалар йәлеп ителгән. Фильмда  Эмир Пайдем и Белла Шайхинурова кеүек иң йәш актерҙар ҙа төшкән. Проект АНО Медиастарт креатив индустрия үҙәге һәм Аскарфильм кинокомпанияһы тарафынан Башҡортостан Республикаһы Башлығы гранттары фонды ярҙамы менән тормошҡа ашырылған. Фильмдың премьераһы 20 апрель 47-се Мәскәү Халыҡ-ара Кинофестивалендә  күрһәтеләсәк. Йәш сикләүе 16. Пушкин картаһы менән инергә була.",Кинотеатр экрандарына - Йәй. Ҡала. Мөхәббәт,1,news,Яңылыҡтар,907,https://bashkizi.ru/news/novosti/2025-04-16/kinoteatr-ekrandaryna-y-y-ala-m-h-bb-t-4200825,2025-04-16T14:15:00+00:00
"Йәрмәкәй районында үҙ эшен асырға теләгәндәр күп. миллипроект нацпроект национальныепроекты Башкортостан Үҙмәшғүлдәргә ярҙам Һөҙөмтәле һәм конкурентлы иҡтисад милли проекты сиктәрендә бойомға ашырыла. Үҙ эшен асыусылар өсөн районда Эшҡыуарлыҡ сәғәттәре үткәрелә, Йәрмәкәй районында кесе һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереү һәм ярҙам итеү муниципаль программаһы, башҡа ярҙам саралары бар, тип хәбәр итә Йәрмәкәй районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге. – Был ярҙам саралары үҙмәшғүлдәргә бизнес алып барыуҙы еңеләйтә, хәҙерге баҙар шарттарына яраҡлашырға булыша. Үҙмәшғүлдәр өсөн финанс ярҙам ғына түгел, мәғлүмәт-консультация ярҙамы алыу мөмкинлеге лә бар, – ти бизнес-шериф Эльвира Мирғәсимова. 2025 йылдың 1 ғинуарына мәғлүмәт буйынса, үҙмәшғүл граждандар һаны 774-кә еткән. Был һан 2020 йылдың ошо ваҡытына ҡарағанда һигеҙ тапҡыр күберәк, унда 93 кеше үҙмәшғүл булып теркәлгән. Фото һәм сығанаҡ –.",Үҙмәшғүлдәр һаны арта,0,analytics,Милли проекттар,900,https://bashkizi.ru/news/milli-proekttar/2025-02-06/m-sh-ld-r-any-arta-4111382,2025-02-06T17:05:00+00:00
"80 йәшен билдәләүенә ҡарамаҫтан, Зәйтүнә Йыһанур ҡыҙы әле лә балаларса ихлас, теремек. Быға уның  балалар баҡсаһында тәрбиәсенән мөдиргәсә юл үтеүе лә сәбәпсе булғандыр. Ә, бәлки, тәбиғи асылылыр был. Берәүгә лә мәшәҡәт һалмай,  яңғыҙы донъя көтә. Ҡартлығы ла инәйгә матур килгән: кеткелдәп көлөп тә, йырлап та ебәрә, зиһене асыҡ, фекере яҡты. – Зәйтүнә инәй, һеҙ Бөйөк Ватан һуғышы тамамланған йылдарҙа тыуғанһығыҙ. Ул ваҡыттағы ауыл ниндәй булып хәтерегеҙҙә ҡалған? Шул дәүер һеҙҙе нимәгә өйрәтте? – Баймаҡ районы Таулыҡай ауылында тыуып буй еткерҙем. Өс йәшемдән барыһын асыҡ хәтерләйем: әле Еңеүҙән һуң да халыҡ ауыр йәшәне. Шулай ҙа ышаныс көслө ине, матур ине ауылыбыҙ, күршеләребеҙ ғәләмәт яҡшы булды. Баштарына сәскәле яулыҡ сөйөп, күлдәктәре еләҫ елгә елферләп урам буйлап атлаған һөйкөмлө ауыл апайҙарының яғымлы ҡарашы әле булһа күҙ алдымда. Һүнмәҫ дәрт, изгелек һирпелә ине уларҙан. Ул дәүер мине ихласлыҡҡа, берҙәм хеҙмәткә, ныҡлыҡҡа өйрәтте. Үҙем бер ваҡытта ла ял итмәнем, үҫмер йәштән бесән саптым, күбә ҡойоштом, колхоз эшенә егелдем. Бала сағымдан шуны аңланым: «Кеше күңеле әллә ниндәй ауырлыҡтарҙы ла еңерҙәй көскә эйә икән». – Ғүмерегеҙҙе балалар тәрбиәләүгә бағышлағанһығыҙ. Быға кем йәки ниндәй ваҡиға йоғонто яһаны? – Атайыбыҙ уҡытыусы булғас, уның аҡ күлдәктә йөрөгәнен, дәфтәр тикшергәнен күҙәтеп, һоҡланып ултыра торғайным. Йөҙө бер мәл балҡып китә йә ҡапыл уйсанлана. Аталары һуғышта ҡалған балаларға айырым иғтибар бүлергә тырышты, беҙҙе лә фиҙаҡәрлеккә өйрәтте. Атайымды, ғөмүмән, уҡытыусыларҙы Аллаһтай күргәнгә, күңелемдә «педагог булам» тигән көслө теләк ҡабынды. Бала-сағаға төрлө уйын ойошторам, йәйҙәрен үлән өҫтөнә балаҫ йәйеп, тәмле сәй табыны ҡорам, күрше-тирәләге бәләкәстәрҙең   шатлыҡлы йылмайыуын күреүҙән үҙем дә ҡанатлана инем. Етенсе кластан һуң бәхет йылмайҙы бит – ун айлыҡ уҡытыусылар курсына уҡырға ебәрҙеләр. Баймаҡ районы Ишей мәктәбенә эшкә ҡайттым. Шунда кейәүгә сыҡтым, төпләндем. Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтын тамамлап, егерме йылдан ашыу тәрбиәсе, унан балалар баҡса-һы мөдире булдым. Ул ваҡытта туған телебеҙ ауыр заманалар кисерҙе – ситләтеү тойола ине. Мин балаларға башҡорт телен өйрәтеүҙе тәүмаҡсат итеп ҡуйҙым. Татыу коллективым менән төрлө йолаларҙы тергеҙеү буйынса ла байтаҡ эш башҡарҙыҡ. Бөтә милләт балалары ла тупһанан инеү менән башҡортса иҫәнләшә торғайны. – Бәләкәстәр менән эшләүҙә һеҙҙең өсөн иң ҡәҙерлеһе, иң ҡиммәтлеһе нимә булды? Методикаларҙа түгел, ә ҡәҙимге эш барышында үҙегеҙ өсөн нимәләр астығыҙ? – Әле ниндәй генә психологтар юҡ һәм ниндәй генә хәйләгә өйрәтмәй улар. Ҡырҡ йыллыҡ педагог-тәрбиәсе тәжрибәһе булған кеше хоҡуғынан әйтәм, бәхет сере ябай ғына: ысынбарлыҡҡа таяныу, тәртип, хеҙмәт һөйөү. Бәләкәстәрҙең фантазияһы ҙур – арттырып та һөйләп ташлайҙар. Күҙҙәренә тура ҡарап, алдауҙың, кеше әйберенә тейеүҙең ҙур гонаһ икәнен миҫалдар, әкиәттәр аша ипләп кенә аңлата инем. Әйберҙәрен ҡайҙан алалар, шунда алып барып һалырҙар ине гел. Ҡайһы берҙә бала нәҫелендәге кешеләрҙең исемен бутай, кемдең кем икәнен белмәй. Һәр балаға үҙ исем-фамилияһын, йәшәгән еренең атамаһын дөрөҫ итеп ҡабатлата инем – был баланы нығыта, үҙ урынын һәм асылын билдәләргә ярҙам итә. Йыш тәбиғәткә лә алып сыҡтым. Һаҡмар буйына төшөп китәбеҙ, йәтеш кенә баҫма һалып бирҙеләр. Шул баҫма буйында теҙелешеп ултырып, балалар, аяҡтарын һыуҙа сылата-сылата, минең риүәйәттәрҙе тыңлай. Әкиәт, мөғжизәнең йоғонтоһо ҙур бала саҡта. Тирә-яҡҡа иғтибарҙарын йүнәлтәм, һорау бирәм. Һәр нәмә тере кеүек улар өсөн. Ағастар, балыҡтар менән һөйләшәбеҙ. Баланы тыңлай, ишетә белеү ҙә мөһим. Методикаларға таянған хәлдә лә, һәр кеменең үҙенсәлеген тойоп эш иттем. – Балалар учреждениеһы етәксеһе ниндәй булырға тейеш? Хәҙерге балаларға, йәш ата-әсәләргә ҡарап, нимә әйтер инегеҙ? – Балалар баҡсаһын етәкләгән кеше бәләкәстәрҙе яратһын һәм үҙе өлгө була алһын. Ышаныслы, хәстәрлекле, киң күңелле. Иң ҡиммәтлеһе – сабыйҙың нескә күңеленә юл табыу, уның йөрәгенә ижад ҡомары һалыу, үҙ-үҙенә  ышанысты үҫтереү. Шунан коллективта татыулыҡ булыуы шарт. Үҙ эшенең оҫтаһы булған, белемле кешеләрҙе эшкә алдым. Мөхит, тәрбиәселәрҙең үҙ-ара мөнәсәбәте бәләкәстәргә лә йоғонто яһай. Бөгөнгө балалар күп белә, киң фекерле, маҡсатлы. Ата-әсәләргә кәңәшем шул: башҡалар һәм үҙегеҙ менән сағыштырып, сабый күңелен ҡыймағыҙ, тормош нисек кенә ҡатмарлы булһа ла, бәләкәскә асыу төшөрмәгеҙ, күберәк иғтибар бүлегеҙ, йылылыҡ бирегеҙ, аңларға тырышығыҙ. Һәр замандың – үҙ кешеһе. Сабыйығыҙҙың күңелен, әле ҡарында ғына сағынан башлап, матур хис-тойғолар менән байытырға тырышығыҙ. Аҙаҡ һуң булыуы бар. –  Бөгөн телде һаҡлауҙың, әҙәбиәткә, мәҙәниәткә һөйөү тәрбиәләүҙең ниндәй юлдары бар? – Тел – рух сығанағы. Атай-әсәйҙең бала менән башҡортса һөйләшеүе – иң көслө тәрбиә сараһы ул, туған телмәр генә төпкө аңға үтә ала. Телгә, әҙәбиәткә һөйөүҙе Зәйнәб Биишева, Рәми Ғарипов, Мостай Кәрим, Гөлфиә Юнысова кеүек әҙиптәрҙең әҫәрҙәре, халыҡ йырҙары, әкиәттәре аша тәрбиәләргә тырыштым. Уларҙа намыҫ бар, патриотлыҡ тойғоһо көслө. Йәш яҙыусыларҙың ҡыйыу хикәйә-романдары ла күңелемә яҡын. Китап яратам, бөтә гәзит-журналдарға яҙылам. – Яңы тәрбиә алымдарына, әлеге БДИ форматындағы имтихандарға ҡарашығыҙ нисек? – Һәр өлкәлә лә яңылыҡтарһыҙ мөмкин түгел, бына мин үҙем дә тәрбиәлә гел яңы алымдарҙы ҡулланып ҡарай инем. Хатта ауыл буйлап йөрөгәндә лә төрлө юлдарҙы һайлап атларға тырыша торғайным. Был кешенең мейеһен эшләтә, сыныҡтыра. Һуңғы йылдарҙа ғына аяҡтарым ауыртҡас, әллә ни хәрәкәт итә алмайым. Мәктәпте тамамларға йыйынған үҫмерҙең ынтылышы, белеме бар икән, уға бер нәмә лә кәртә була алмай. Атай-әсәй, үҙҙәре ныҡлы булып, бәләкәскә хис-тойғолар менән идара итергә өйрәтһә инде. Ҡулымдан килә, булдырам, тип уйларға, үҙеңә ышанырға ғына кәрәк һәм һеҙ инде маҡсатҡа ярты юлда, тигән бит бер аҡыл эйәһе. Белем мөһим, әлбиттә, әммә кескәй йәндә тәү нәүбәттә кешелек сифаттарын тәрбиәләү, көслө һыҙаттарҙы үҫтереү зарур. Үҙ балаларыбыҙға ла ошо йәшәү маһирлығын һалдыҡ. Шөкөр, һәр береһе үҙ юлын тапты, атай-әсәй булып, етәксе вазифаларына ла өлгәшеп, матур итеп донъя көтәләр. Ҡайһы бер өлкәндәр ныҡ тынысһыҙ, бындай кәйеф балаға ла күсә. Ғаиләлә бәхетле булам, балалар тыңлаһын тиһәгеҙ, атайҙың – атай, ә әсәйҙең әсәй ролендә булыуы шарт. – МХО хаҡында нимә уйлайһығыҙ? Киләсәккә хат яҙырға ҡушһалар, унда ниндәй уй-фекер урын алыр ине? Альбина Ғөбәйҙуллина һөйләште. Дмитрий Фадеев фотоһы.",80 йылға еткән һөйөү көсө,0,analytics,Аңлатма,6334,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-10-15/80-yyl-a-etk-n-y-k-s-4428108,2025-10-15T14:28:00+00:00
"Сентябрь айына халыҡ һынамыштары Ғүмер-ғүмергә алдағы һауа торошоноң ниндәй булырын халыҡ тәбиғәт һынамыштары аша юраған. Уларға бер аҙ күҙ һалайыҡ. Тап килерме-юҡмы икәнен бергәләп күҙәтәйек. Сентябрҙә күк күкрәһә - көҙ йылы, ҡаш ҡарлы булыр. Сентябрь йылы һәм ҡоро булған һайын, ҡыш һуңғараҡ килә. Сентябрь һалҡын булһа – ҡышын ҡар тиҙерәк ирей, яҙ тиҙерәк килә. Япраҡтар ҡойолорға ашыҡмаһа – алда зәһәр ҡыш көтөлә. Әгәр сентябрҙә имән ағасында үрмәкестәр күп булһа – Раштыуа алдынан бурандар булыр. Әгәр көҙөн ҡайын япраҡтары ағасының осонан һарғая башлаһа – яҙ иртә, ә аҫтан һарғая башлаһа һуң килер. Сентябрҙә ҡырмыҫҡалар үлән өҫтөнән йүгерешеп йөрөһә - ҡар тәрән булып ятыр. Аҫтан йөрөһә - ҡыш оҙон булыр. Торналар өҫтән осһа – матур, йылы көҙ оҙаҡ торор. Ә хәҙер һәр көнгә ҡарата һынамыштар: 1 сентябрҙә ниндәй һауа торошо һаҡланһа – көҙ шундай булыр. 2 сентябрҙә ел көньяҡтан иҫһә көн - йылыға, көнсығыштан – эҫелеккә, көнбағыштан – ямғырға, төньяҡтан – ҡоролоҡҡа тартыр. 3 сентябрҙә ҡайын япраҡтары һарғайып бөтһә - әбейҙәр сыуағы оҙаҡ һаҡланыр, һалҡын һуң килер. 4 сентябрҙә көн ҡояшлы булһа – октябрь йылы килер. 5 сентябрҙә кисен томан төшһә - көндәр йылы торор. 6 сентябрҙә яуған ямғыр ҡоро көҙгә һәм киләһе йылға муллыҡ юрай. 7 сентябрҙә төштән һуң ямғыр яуһа – ул оҙайлы булыр. 8 сентябрҙә ҡайын һәм имән япраҡтары ҡойолмаһа – ҡыш һыуыҡ булыр. 9 сентябрҙә күк йөҙөндә өряңы болоттар күренһә - ҡыҫҡа ваҡытлы ямғыр яуып үтер. 10 сентябрҙә үрмәкестәр күп күренһә - ҡыш ҡарлы һәм һыуыҡ булыр. 11 сентябрҙә торналар йылы яҡҡа китһә - ҡыш иртә килер. 12 сентябрҙә үрмәкестәр үҫемлектәргә уралһа – көндәр йылы торор. 13 сентябрҙә көньяҡтан иҫкән ел киләһе йыл уңышлы булыуын һөйләй. 14 сентябрҙә ҡояш ҡыҙарып байыһа – көндәр һыуытыр. 15 сентябрҙә кисен ел көсәйеп, йүнәлешен үҙгәртһә - көндәр боҙолор. 16 сентябрҙә иртән томан төшһә - ҡоро, аяҙ көндәргә ишара. 17 сентябрҙә иртән ямғыр яуһа – төшкә ҡарай туҡтар. 18 сентябрҙә урманда миләш әҙ икән – октябрь ҡоро, күп булһа – яуымлы килер. 19 сентябрҙә иртән ағастарҙа бәҫ күренһә - ҡыш ҡарлы булыр. 20 сентябрҙә шыршы тубырсыҡтары күп булһа – киләһе йылда иген культураһы, борсаҡ һәм ҡыяр уңыр. 21 сентябрҙә ҡуяндар тунын алмаштыра башлаһа – тиҙҙән ҡыш етә тигән һүҙ. 22 сентябрҙә серәкәйҙәр күренһә - ҡыш йылы килер. 23 сентябрҙә бәшмәктәр күп булһа – ҡар әҙ булыр һәм киреһенсә. 24 сентябрҙә ҡырмыҫҡалар ояларын бейек итеп өйһә - ҡыш һыуыҡ булыр. 25 сентябрҙә ел тынмай иҫһә һәм йүнәлешен көнбайыҡа үҙгәртһә - ямғырҙар килер. 26 сентябрҙә көнсығыштан иҫкән ел көнбайышҡа әйләнһә – ямғырҙар килер. 27 сентбярҙә ел көнбайыштан туҡтамай иҫһә - көндәр боҙола. 28 сентябрҙә торналар киткәндән һуң, өс аҙнанан һуң һыуыҡтар башланыр. 29 сентябрҙә йылы яҡҡа китмәгән сыйырсыҡтарҙы күрһәгеҙ – октябрь йылы килер. 30 сентябрҙә тормналар осһа – рустарҙың Покрау көнө (14 октябрь) һыуыҡ булыр. Ғүмер-ғүмергә алдағы һауа торошоноң ниндәй булырын халыҡ тәбиғәт һынамыштары аша юраған. Уларға бер аҙ күҙ һалайыҡ. Тап килерме-юҡмы икәнен бергәләп күҙәтәйек. Сентябрь йылы һәм ҡоро булған һайын, ҡыш һуңғараҡ килә. Сентябрь һалҡын булһа – ҡышын ҡар тиҙерәк ирей, яҙ тиҙерәк килә. Япраҡтар ҡойолорға ашыҡмаһа – алда зәһәр ҡыш көтөлә. Әгәр сентябрҙә имән ағасында үрмәкестәр күп булһа – Раштыуа алдынан бурандар булыр. Әгәр көҙөн ҡайын япраҡтары ағасының осонан һарғая башлаһа – яҙ иртә, ә аҫтан һарғая башлаһа һуң килер. Сентябрҙә ҡырмыҫҡалар үлән өҫтөнән йүгерешеп йөрөһә - ҡар тәрән булып ятыр. Аҫтан йөрөһә - ҡыш оҙон булыр.1 сентябрҙә ниндәй һауа торошо һаҡланһа – көҙ шундай булыр.2 сентябрҙә ел көньяҡтан иҫһә көн - йылыға, көнсығыштан – эҫелеккә, көнбағыштан – ямғырға, төньяҡтан – ҡоролоҡҡа тартыр.3 сентябрҙә ҡайын япраҡтары һарғайып бөтһә - әбейҙәр сыуағы оҙаҡ һаҡланыр, һалҡын һуң килер.6 сентябрҙә яуған ямғыр ҡоро көҙгә һәм киләһе йылға муллыҡ юрай.7 сентябрҙә төштән һуң ямғыр яуһа – ул оҙайлы булыр.8 сентябрҙә ҡайын һәм имән япраҡтары ҡойолмаһа – ҡыш һыуыҡ булыр.9 сентябрҙә күк йөҙөндә өряңы болоттар күренһә - ҡыҫҡа ваҡытлы ямғыр яуып үтер.10 сентябрҙә үрмәкестәр күп күренһә - ҡыш ҡарлы һәм һыуыҡ булыр.11 сентябрҙә торналар йылы яҡҡа китһә - ҡыш иртә килер.12 сентябрҙә үрмәкестәр үҫемлектәргә уралһа – көндәр йылы торор.13 сентябрҙә көньяҡтан иҫкән ел киләһе йыл уңышлы булыуын һөйләй.15 сентябрҙә кисен ел көсәйеп, йүнәлешен үҙгәртһә - көндәр боҙолор.16 сентябрҙә иртән томан төшһә - ҡоро, аяҙ көндәргә ишара.17 сентябрҙә иртән ямғыр яуһа – төшкә ҡарай туҡтар.18 сентябрҙә урманда миләш әҙ икән – октябрь ҡоро, күп булһа – яуымлы килер.19 сентябрҙә иртән ағастарҙа бәҫ күренһә - ҡыш ҡарлы булыр.20 сентябрҙә шыршы тубырсыҡтары күп булһа – киләһе йылда иген культураһы, борсаҡ һәм ҡыяр уңыр.21 сентябрҙә ҡуяндар тунын алмаштыра башлаһа – тиҙҙән ҡыш етә тигән һүҙ.23 сентябрҙә бәшмәктәр күп булһа – ҡар әҙ булыр һәм киреһенсә.24 сентябрҙә ҡырмыҫҡалар ояларын бейек итеп өйһә - ҡыш һыуыҡ булыр.25 сентябрҙә ел тынмай иҫһә һәм йүнәлешен көнбайыҡа үҙгәртһә - ямғырҙар килер.26 сентябрҙә көнсығыштан иҫкән ел көнбайышҡа әйләнһә – ямғырҙар килер.27 сентбярҙә ел көнбайыштан туҡтамай иҫһә - көндәр боҙола.28 сентябрҙә торналар киткәндән һуң, өс аҙнанан һуң һыуыҡтар башланыр.29 сентябрҙә йылы яҡҡа китмәгән сыйырсыҡтарҙы күрһәгеҙ – октябрь йылы килер.30 сентябрҙә тормналар осһа – рустарҙың Покрау көнө (14 октябрь) һыуыҡ булыр.",Сентябргә ҡарата халыҡ һынамыштары,0,analytics,Аңлатма,5285,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-08-25/sentyabrg-arata-haly-ynamyshtary-4361021,2025-08-25T16:59:00+00:00
"Форумда ҡатнашыусылар Республика менән идара итеү үҙәге, Студенттар кампусы һәм Өфө хакимиәтенең ситуация үҙәге менән танышты. Торатау конгресс-холында үткән сараның эшлекле  өлөшөндә ҡатнашыусылар Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров менән осрашты, иҡтисадтың төрлө тармағы вәкилдәре менән илебеҙҙең киләсәк үҫешен тәьмин итеүгә йүнәлтелгән көнүҙәк мәсьәләләр хаҡында фекер алышты. Мәҫәлән, Индустрия булараҡ туризм: муниципалитеттың үҫеше өсөн мөмкинлектәр  тигән темаға түңәрәк өҫтәл артында һөйләшеүҙә  һүҙ төбәктә туризмды үҫтереү юлдары һәм мөмкинлектәре хаҡында барҙы. РФ Дәүләт Думаһының Туризм һәм туризм инфраструктураһын үҫтереү буйынса комитет рәйесе урынбаҫары Татьяна Лобач үҙенең сығышында Рәсәйҙең туризм үҫешкән төбәктәрен билдәләп, уларҙың эш тәжрибәһе менән таныштырҙы. Беҙ хәҙер дөйөм туризм индустрияһы тураһында һүҙ алып барабыҙ, сөнки туризм илебеҙ иҡтисады үҫешендә төп урындарҙың береһен биләй. Туризм – ул   яңы иҡтисади  йүнәлеш, дәүләтебеҙҙең оҙайлы ваҡытҡа иҫәпләнгән стратегияһының өҫтөнлөктәренең береһе. Рәсәй Президенты Владимр Путин илдә туризмды үҫтереү буйынса аныҡ бурыстар ҡуйҙы. Уның буйынса эшләйбеҙ. 2024 йылда был йүнәлештә бик ныҡ алға китеш һиҙелһә, 2025 йылда инде ышаныслы аҙымдар менән алға барыуыбыҙ күҙәтелде – тине ул. Һәр турист ниндәйҙер илгә сәйәхәткә барғанда шунда күпмелер аҡса ҡалдырып китә. Мәҫәлән, 2025 йылда туристар сәйәхәт өсөн дөйөм алғанда 1,3 трлн аҡса тотонған.  Былар бөтәһе лә беҙҙең аҡса. Элек улар сит илгә киткән булһа, хәҙер беҙҙең маҡсат – был аҡсаларҙы үҙебеҙҙең илдә ҡалдырыу һәм Ватаныбыҙҙың тәбиғи байлығы, матурлығы, тарихи ҡомартҡылары, милли хазинаһы менән таныштырыу, – тип   Татьяна Георгиевна,  муниципалитет, министрлыҡ етәкселәренә мөрәжәғәт итте. РФ Дәүләт Думаһы депутаты илебеҙҙә туризмды үҫтереү сараһы булараҡ, турист һалымы индереүҙе тәҡдим итте. Ул күрһәтелгән хеҙмәттең хаҡынан  бер процентынан юғары булырға  һәм 100 һумдан кәм булырға тейеш түгел.  Татьяна Георгиевна фекеренсә, был һалым аныҡ маҡсатҡа йүнәлтелеп, һәр төбәктә туризмды үҫтереүгә байтаҡ өлөш индерер ине. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Туризм  – яңы иҡтисади йүнәлеш,1,news,Яңылыҡтар,2242,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-29/turizm-ya-y-i-tisadi-y-n-lesh-4557191,2026-01-29T19:30:00+00:00
"Ариана Сарсенбаева Дүртөйлөнөң Назар Нәжми исемендәге башҡорт гимназияһының 6-сы синыфында уҡый. Йәнә балалар художество мәктәбендә лә шөғөлләнә. Ариана, Еңеүҙең 80 йыллығына арнап, һуғыш темаһына һүрәттәр төшөрә. Алмалар менән һалдат ҡыҙ"" һәм ""Һалдат портреты""  тигән һүрәттәрен һеҙҙең иғтибарға тәҡдим итәбеҙ. Аманатконкурстар АманатЕңеү 80",Дүртөйлө ҡыҙының һүрәттәре,0,analytics,Еңеү,342,https://amanat.su/news/pobeda-80/2025-03-25/d-rt-yl-y-yny-r-tt-re-4171415,2025-03-25T13:59:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБулгаковны нинди маддәдә гаепләүләре әйтелми, тикшерү комитеты белән ФСБда бары тик коррупция белән бәйле инаять турында сүз баруын гына  искәртәләр. Русия саклану министрының элекке урынбасары, генерал Дмитрий Булгаковны сак астына алганнар. Бу хакта бүген, 26 июльдә Русия Федераль иминлек хезмәтендә (ФСБ) һәм тикшерү комитетында хәбәр иттеләр. Булгаков 2008 елдан 2022 елга кадәр саклану министрының урынбасары вазифасында иде, ул тыл мәсьәләләре һәм Кораллы көчләрне мадди-техник тәэмин итү белән шөгыльләнде. Мобилизация игълан ителгәч, 2022 елның сентябрендә аны вазифасыннан алдылар. Булгаковны нинди маддәдә гаепләүләре әйтелми, тикшерү комитеты белән ФСБда бары тик коррупция белән бәйле инаять турында сүз баруын гына искәртәләр. Бу инаять эшенең нечкәлекләре рәсми хәбәр ителми. ""Новости"" агентлыгы чыганагы исә генерал гаскәрне тәэмин итеп торучы ширкәтләрдән килгән акчаны үзенә дә алып калган дип ышандыра. Аерым алганда, ""Грязин азык-төлек комбинаты"" (""Грязинский пищевой комбинат"") белән килешү төзеттерүгә ирешкән, шуның аркасында гаскәргә кыйбат бәягә сыйфатсыз ризыклар бирелгән. Булгаковның кайчан кулга алынуы хәбәр ителми. Саклану министрлыгына якын ""Рыбарь"" Телеграм каналы аның белән бәйле тикшерү эшләре әле май аенда ук узган, дип яза. Хәзерге вакытта ул Мәскәүнең ""лефортово"" тикшерү изоляторында утыра, тикшерү эшләре алып барыла диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Русия саклану министрының элекке урынбасары, генерал Булгаковны кулга алганнар",1,news,Яңылыҡтар,1524,https://www.azatliq.org/a/rusiya-saklanu-ministrining-elekke-urinbasari-general-bulgakovni-kulga-algannar/33052089.html,2024-07-26T16:14:08+03:00
"уртаклашуртаклашбастырТИҮ утырышында Башкортстандагы Татарстан көннәренең республика татарларына файдасы булмавы билгеләнде. Татарстан президенты белән очрашуда чыгыш ясаган Идрис Газиев һәм Зифа Нагаеваларга тәнкыйть сүзләре яуды.23 апрель Башкортстан Татар итимагый үзәгенең чираттагы утырышы узды. Анда Башкортстанда узган Татарстан көннәренә бәя бирелде һәм Украинада үткән президент сайлау турында да сөйләшеп алдылар. Татарстан көннәре турында әйтер сүзләр күп ыелган иде. Бигрәк тә Башкортстан татар итимагый үзәге рәисе урынбасары Рамил Хөсәеновта: ""Башкортстанда Татарстан көннәре соңгы тапкыр 31 ел элек, ягъни 1988 елда узган булган. 1989 елда Мортаза Рәхимов, 2010 елда Рөстәм Хәмитовхакимияткә килде һәм ул елларда Татарстан Башкортстанга рәсми рәвештә керә алмады. Дөнья татар конгрессы Башкортстанда күчмә утырышын уздырырга тиеш иде, аңа да рөхсәт бирмәделәр. Әлмәт театрын куып кайтардылар. Татарстан белән Башкортстан якынаймасын өчен барсын да эшләделәр. Әгәр Башкортстанга Радий Хәбировкилеп, аңа ярдәм күрсәтергә кирәк булмаса, бу Татарстан көннәре узмас иде. Хәбиров 2003 елда Башкортстан президенты Рәхимовның ничек сайлануын яхшы белә. Ул сайлауда Рәхимов икенче турга уза алмады. Хәбиров татар факторын белә. Иң күп тавышны Рәлиф Сафиныйды, икенче урында Сергей Веремеенкоиде. Сафин үзен татар буларак күрсәтмәсә дә, монда яшәгән татарлар аңа тавыш бирде. Хәбиров бик акыллы кеше. Ул шушы факторны күздә тотып әлеге чараны уздыруга барды. Хәбиров сайлауларны ничек уздырырга, хәрәмләшүләрне ничек оештырырга икәнен, барсын да белә, шул исәптән, татар факторын да. Ул, Миңнехановның татарлар арасында абруе булуын искә алып, аның килеп сүз әйтүе монда яшәгән татарларның аңа тавыш бирүенә булышачак дип уйлап эш итте"", диде Хөсәенов. ТИҮ идарәсе әгъзасы, рәссам Рабит Ярулла Башкортстанда татарларга барлык мөмкинлекләр тудырылуы турында сүзләргә гаәпләнүен белдерде: ""1988 елда Татарстан көннәре колачлырак узган иде. Монсы шактый тыйнак оештырылды. Чарага чакырган игъланнар да булмады. Качып-посып, тиз-тиз генә уздырдылар кебек тәэсир калды. Татарстан президентының Башкортстан татарлары белән очрашуында Дәүләт ыелышы-Корылтай рәисе Константин Толкачев Башкортстанда татарларга бар мөмкинлекләр тудырылган, алар комфорт шартларында яши дип әйтте. Бу да мине аптыратты. Касыйм Йосыповберенче тапкыр кыю чыгыш ясап, безнең эчебездә янган проблемнарныачып салды. Зифа Нагаевагакилгәндә, мин аны ырчы һәм композитор буларак хөрмәт итәм, матур ырлары да бар. Ләкин ул татар зыялылары вәкиле буларак, мәгънәсез чыгыш ясады. Үзен пиарлады. Үзенең милләтче булмавын әйтте. Менә мин – милләтче, димәк, инаятьче булып чыгам микәнни? Аннан соң Идрис Газиевчыгыш ясады. Ул язып килгәнен укыды. Шундый ук эчтәлекле чыгыш, үзен пиарлаудан гыйбарәт булды. Бүген татарны әрнеткән мәсьәләләргә игътибар булмады. Чараларның уңай ягына килгәндә, миңа Татарстан биючеләре ошады. Узган чараларда биюче егетләр түбәтәй, илән, чабата киеп, куркып-өркеп кенә тыпыр-тыпыр биегән иделәр. Башка халыклар безнең андый биюләрдән татарның фәлсәфәсе бик сай дип көлә иде. Бу юлы киемнәргә дә игътибар иткәннәр, биюләр дә күтәренке, батыр рухта башкарылды. Концерт башланыр алдыннан Радий Хәбиров һәм Рөстәм Миңнеханов сәхнәгә чыкты. Шунда шаккатмалы хәл – Хәбиров татарларны республикадагы иң зур диаспора дип атады. Бу аның наданлыгымы, яки махсус ассызыклавы булды микән? "" диде ТИҮ идарәсе әгъзасы, рәссам Рабит Ярулла. Төньяк-көнбатыш башкортлары оешмасы рәисе, икътисад фәннәре докторы Ринат Гатауллинда Башкортстандагы Татарстан көннәрен алда көтелгән сайлау белән бәйләде: ""Беренчедән, мин бу чараның узуында федераль итәкчелек тә катнашкан дип уйлыйм. Ул Русия президенты рөхсәте белән узды. Икенчедән, хәтерегездә булса, заманында Юрий Лужков, Мортаза Рәхимовһәм Минтимер ШәймиевОтечество, ягъни Ватан дигән оешма төзегән иде. Бүген дә шундый оешма төзү ихтималлыгы бар. Өченчедән, хосусый коммерция һәм хәрәмләшү мәнфәгатьләрендә оештырылды. Ни өчен Хәбиров бу кадәр күп тавыш ыйды дигән сорауга Миңнехановның татарлар белән эшләве нәтиәсендә диячәкләр, диде Гатауллин. Башкортстан Татар итимагый үзәге рәисе Кадерле Имаметдиновырчылар Идрис Газиев һәм Зифа Нагаеваны Башкортстан татарларының чишәргә кирәкле проблемнарын дуслык турында матур сүзләр белән күмеп яшерергә тырышуда гаепләде: ""Миндә Башкортстанда Татарстан көннәре халыктан качып-посып оештырылды кебек тәэсир калды. Чөнки кайда нинди чара буласы алдан билгеле булмады. Рөстәм Миңнеханов белән очрашуга берничә кешегә генә чакыру бирделәр. Башкортстан ягыннан чыгышларга килгәндә, мин Идрис Газиевне ул чарадагы чыгышына кадәр бик югары фикерле кеше дип уйлый идем. Ялгышканмын. Ул татарга кирәкле булмаган сүзләр сөйләде. Идрис Газиев та, Зифа Нагаева да бернинди татар проблемнарын телгә алмый, бары тик дуслык турында гына сөйләде"", диде Имаметдинов. ТИҮ идарәсе әгъзасы Салих Әмирхановта Имаметдинов сүзләрен куәтләде: ""Миңа икътисад фәннәре докторы Касыйм Йосыповның чыгышы бик ошады. Ул татарның авыр хәлен белеп сөйләде. Балалар бакчалары, мәктәпләр булмауны әйтте. Проблемны чишү өчен татар теленә статус бирү кирәклеген атады. Башкортстанда татар халкының ике миллионга якын булуын да ассызыклады. Зифа Нагаева татарларның башкортлар белән яхшы, дус яшәве, башкорт ырларын ырлавы, башкортларның татар ырларын башкаруы турында сөйләде. Без аның сөйләвеннән ялкып, туктасын өчен кул чаба башлаган идек, ул, халык чыгышымны яхшы кабул итә дип, тагын да кызыбрак дуслык турында сөйләвен дәвам итте. Үзе турында, эшләгән радиосы, телевидениедә алып барган тапшыруы турында сөйләде, татар хәле турында бер авыз сүз дә әйтмәде. Идрис Газиев тә үзе турында, патефон, халык ырлары турында гына сөйләде. Мин, очрашу булгач, халык арасында сорау бирүчеләр дә булыр дип көтеп утырган идем. Ләкин сораулар булмады. Рөстәм Миңнеханов та чыгышын бик кыска тотты. Ул чыгышында Башкортстан татарларының санын бер миллион дип атады. Аның матур сан булуын әйтте. Бу аның безне бер миллионга калдыруга хәер-фатиха биреп китүе кебек булды. Без бит 1 миллион 200 меңнән артык татар һәм 200 меңнән артык татар телле башкорт дип йөрибез. Ягъни миллион ярым татар телле халык, ә Татарстан президенты безне киметеп күрсәтте. Залда тук чырайлы, көяз, татар проблемнарын белмәгән, битараф чырайлы кешеләр күп утыруына да игътибар иттем, диде Әмирханов. ТИҮ идарәсе әгъзасы Лилия Хөсәенова Башкортстандагы Татарстан көннәрендә татарларның читкә тибәрелүен белдерде: Татарстан президенты белән очрашуга безнең Татар итимагый үзәгенә чакырулар бирмәделәр. Шул ук вакытта район һәм шәһәрләрдәге хакимиятләргә чакырулар күпләп тапшырылган. Чын әмәгатьчелек Миңнехановның әмәгатьчелек белән очрашуыннан читләтелде булып чыга. Татарстан язучыларының Уфадагы 84-нче санлы гимназиядә булган очрашуын да белми калдык. Югыйсә, анда да катнашкан булыр идек, диде Хөсәенова. Активист Илдар Әбдиев Идрис Газиев һәм Зифа Нагаеваның татар мәнфәгатьләренә хыянәтен фаш итәргә чакырды: Миңа Идрис Газиев һәм Зифа Нагаеваның чыгышлары татарның башына суккан кебек тәэсир итте. Без аларны фаш итәргә тиеш. Бар халык белсен, дип чыгыш ясады. Шунда ук аны хуплап оешма исеменнән нәфрәт белдерергә кирәк дигән тәкъдимнәр дә яңгырады. Татар йорты фонды рәисе Наил Хәкимов Татарстан президентыннан матди ярдәм сорап хат тапшыруы турында әйтте. Чыгышларда Татарстан көннәренең Башкортстан татарларына файдасы булмавы билгеләнде. Чараның көзен узачак сайлауда Радий Хәбировка татар тавышын бирдерү өчен уздырылуы билгеләнде. Чыгыш ясаучылар арасында Казаннар Башкортстан татарларын сатып китте, дип әйтүчеләр дә булды. ТИҮ утырышында Татарстан көннәрендә Казан Башкортстан татарына чын мөнәсәбәтне күрсәтте һәм Радий Хәбировка тавыш бирүгә, киресенчә, тискәре ирлек тудырды дип бәяләнде. Утырышта Татарстан белән Башкортстан арасында, оешмалар, югары уку йортлары арасында төзелгәнкилешүләр, бизнес-форумнарга бәя бирелмәде. уртаклашуртаклашбастыр","""Радий Хәбировка ярдәм кирәк булмаса, бу Татарстан көннәре узмас иде""",0,analytics,Башҡортостан,7873,https://www.azatliq.org/a/%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%B9-%D1%85%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D0%B0-%D1%8F%D1%80%D0%B4%D3%99%D0%BC-%D0%BA%D0%B8%D1%80%D3%99%D0%BA-%D0%B1%D1%83%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81%D0%B0-%D0%B1%D1%83-%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%BA%D3%A9%D0%BD%D0%BD%D3%99%D1%80%D0%B5-%D1%83%D0%B7%D0%BC%D0%B0%D1%81-%D0%B8%D0%B4%D0%B5-/29899389.html,2019-04-24T01:46:20+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырФСБ белешмәләренчә, ул Үзбәкстан ватандашы, ирне Украина махсус хезмәтләре яллаган. Тикшерү комитеты белдерүенчә, аңа 100 мең доллар түләргә вәгъдә иткәннәр. Кичә, 17 декабрьдә Мәскәүдә Рязань проспектында шартлау булды һәм анда Русия кораллы көчләренең радиация, химия һәм биологик яклау гаскәре итәкчесе, генерал-лейтенант Игорь Кирилловбелән аның ярдәмчесе үлде. Бүген Русия тикшерү комитеты һәм Федераль иминлек хезмәте (ФСБ) үтерүдә шикләнелүчене тоткарлаулары турында хәбәр итте. ФСБ белешмәләренчә, ул Үзбәкстан ватандашы. Ирне Украина махсус хезмәтләре яллаган ди оешма. Тикшерү комитеты белдерүенчә, аңа 100 мең доллар түләргә вәгъдә иткәннәр. Тикшерү комитеты хәбәрендә әйтелгәнчә, шикләнелүче генерал яшәгән өй янындагы электросамокатка бомба куйган, шулай ук машина арендалаган һәм Игорь Кириллов артыннан күзәтү өчен камера урнаштырган. Хәрбинең өеннән чыгуы турында видеосигнал килгәннән соң, ул читтән торып шартлаткычны шартлаткан, дип белдерәләр тикшерү комитетында. Элегрәк үз чыганагына сылтама белән ""Коммерсантъ"" генерал Игорь Кирилловны үтерү белән бәйле ике шикләнелүчене тоткарлаулары турында хәбәр иткән иде. Басмага чыганагы әйтүенчә, аларның эзен инаять урынында тапканнар, күзәтү камералары шикле машиналарны төшереп алган булган. ""Коммерсантъ"" чыганаклары әйтүенчә, шартлауны оештыручылар шикләнелүчеләр белән мессенджерлар аша элемтәгә кергән һәм аларга ""Украина иминлек хезмәте вәкилләре белән элемтәгә чыгарга булышкан"". Бу хәлдән соң теракт маддәсе нигезендә инаять эше ачылды. инаять эшен шулай ук үтерү һәм канунсыз корал әйләнеше турындагы маддәләр нигезендә дә тикшерәләр. Коммерсантъ чыганаклары ышандыруынча, тикшерү әлеге үтерү артында Украина махсус хезмәтләре – Украина саклану министрлыгының баш күзләү идарәсе яки Украина иминлек хезмәте тора. Рәсми рәвештә бу хакта игълан ителмәде. ""Украинская правда"" һәм Украинанаың башка медиасы махсус хезмәтләрдәге чыганагына сылтама белән Русия генералы үлеменә китергән шартлауны Украина иминлек хезмәте оештырган дип яза. ""Кириллов сугыш инаятьчесе иде, канунлы һәдәф иде, чөнки украин хәрбиләренә каршы тыелган химик корал куллану боерыклары бирде"", дигән ""Украинская правда""га әңгәмәдәше. Кирилловны үтерүнең Украина иминлек хезмәте операциясе булуы турында белән агентлыклары да язды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Русия тикшерү комитеты һәм ФСБ генерал Кириллов белән аның ярдәмчесен үтерүдә шикләнелүчене тоткарлаулары турында хәбәр итте,1,news,Яңылыҡтар,2433,https://www.azatliq.org/a/rusiya-tiksheru-komiteti-ham-fsb-general-kirillov-belan-aning-yardamchesen-uteruda-shiklaneluchene-totkarlaulari-turinda-habar-itte-/33244067.html,2024-12-18T11:53:54+03:00
"Джулиана мәктәпкә барыр алдынан бер йыл буйы инглиз телен өйрәнгән, хәҙер ярайһы шәп һөйләшә. Ул ингән мәктәптә бөтә предметтар инглиз телендә алып барыла. Джулиананың белемдәрен тест менән тикшергәндәр һәм икенсе класҡа алғандар. Джулиана рус телендә һәйбәт һөйләшә, йәнә башҡорт һәм әрмән телдәрен һыу кеүек эсмәһә лә, байтаҡ һүҙҙәр белә. Дубайҙа уҡыу йылы башланыу уңайынан мәктәптә байрам тантаналары үткәреү ғәҙәте юҡ икән. Директор ата-әсәләрҙе һәм балаларҙы  уҡыу йылы башланыу менән ҡотлаған, шунан гимн уйнатҡандар ҙа дәрестәр башланған. Бөтә уҡытыусыларҙың тьютор тип аталған ярҙамсылары бар. Дубай күп милләтле булғас, мәктәп тә шундай. Уҡыусылар ҙа, уҡытыусылар менән тьюторҙар ҙа төрлө илдәрҙән йыйылған. БДБ илдәренән, Рәсәйҙән килеп тьютор булып эшләүселәр ҙә етерлек. Тьюторҙар дәрес ваҡытында балаларға ярҙам итә, дәрес бөткәс, өйҙәренә оҙата. Был көндө Джулиана мәктәптә Манэ тигән әхирәтен осратҡан, бергә ашханаға барып килгәндәр. Мәктәптең ашханаһы юҡ, күптәр иртәнге ризығы менән төшлөгөн ланч-боксҡа һалып, өйҙән йөрөтә икән. Икенсе уҡыу көнөндә ата-әсәләрҙе тамаша залына саҡырғандар. Балалар һәм ата-әсәләр өсөн мобиль ҡушымтаны күрһәткәндәр. Ҡушымта бик уңайлы, тип яҙа Илшат. Ата-әсәләргә тигән биттәрендә балаң тураһында бөтә мәғлүмәт теркәлеп бара. Ә балалар үҙ яғында билдәләрен, өйгә эштәрен күрә. Ғәрәп теле дәресендә уҡытыусы апай ҡыҙҙы ғәрәп тип уйлаған да уға һорауҙарҙы ғәрәпсә бирә башлаған. Класташтары апаларына уның Рәсәйҙән икәнен, әлегә ғәрәпсә белмәгәнен аңлатҡан. Хәҙер Джулиана тиҙерәк ғәрәпсә өйрәнергә хыяллана икән. Белмәгәненә оялған сөнки. Класта тағы француз телен уҡыталар. Джулиананың күп милләтле класында ғәрәптәр, француздар, төрөктәр, тажиктар, рустар бар. Уҡытыусы апалары – Ливан ғәрәбе. Башланғыс класс уҡыусылары китап-дәфтәрҙәрен мәктәптә ҡалдырып йөрөй. Рюкзакта алмаш кейем менән аҙыҡ ҡына йөрөтәләр. Дәреслектәрҙе үҙҙәре һатып ала. Джулиана уҡыған мәктәптә уҡытыу Мәғариф министрлығы раҫлаған американ программаһы буйынса бара. Программаға яраҡлы дәреслектәрҙе һәм дәфтәрҙәрҙе мәктәп урындағы типографияла баҫтырып алған. Шуға һәр береһендә мәктәптең логотибы ялтлап күренеп тора. Уҡытыусыларҙың эш хаҡы һәйбәт, беҙҙең аҡса менән 300 мең һумдан ашыу. Шуға педагог булып эшләргә теләүселәр күп. Эш тә етерлек. Быйыл Дубай мәктәптәренә 2 меңләп яңы уҡытыусыны эшкә алғандар. Уҡыусылар  уҡытыусыларына, ғөмүмән, ололарға ихтирамлы мөнәсәбәттә.  Балалар тәртипле, тәрбиәле. Илшат Алеворяндың постарынан әлегә ошо мәғлүмәттәр билдәле булды. Яңыларын көтөп ҡалабыҙ. Бер ыңғайҙан Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәрендәге уҡытыу системаһы менән танышайыҡ. 1970 йылға тиклем БҒӘ-лә мәғариф булмаған тиерлек. Ә бөгөн унда донъяның иң яҡшы уҡыу йорттарының филиалдары эшләй. Ни рәүешле өлгәшкәндәр? 1971 йылда 53 йәшлек Зәйд шәйех, Әмирлектәрҙең президенты,  бөтә әмирлектәр өсөн дә урта белемде мәжбүри иткән фарман сығара. 1975 йылда әле БҒӘ халҡының яртыһы самаһы ғына уҡый-яҙа белә. Зәйдтең ҡушыуы буйынса бер-бер артлы мәктәптәр асыла башлай, уҡытырға башҡа илдәрҙән белгестәр саҡырыла. Дәрестәр инглиз телендә халыҡ-ара программалар буйынса алып барыла. БҒӘ, шулай итеп, донъяла булған уҡытыу тәжрибәләренең иң яҡшыларын үҙләштерә. Унда британ, ливан, американ, француз, рус, һинд, япон мағариф системаларында эшләүсе мәктәптәр күп. БҒӘ-лә декрет отпускыһы (бала тыуғанға тиклемге һәм тыуғас) – 45 көн генә. Бәпестәрҙе 3 айлыҡтан яслела ҡарайҙар. Йә өйгә няня алырға мөмкин. 3–5 йәшлектәр балалар баҡсаһына йөрөй. Уҡырға, яҙырға, арифметикаға өйрәнә. Был илдә ер эшкәртеү тигән нәмә юҡ, әммә балаларҙа баҡсасылыҡҡа ҡыҙыҡһыныу һәм һөйөү тәрбиәләйҙәр. Уҡыу йорттарының ихатаһындағы бәләкәй генә баҡсаларҙа йәшелсә үҫтерелә. Дәүләт һәм шәхси мәктәптәр эшләй. Дәүләттекендә башлыса урындағы халыҡ балалары уҡытыла. Уларҙан хаҡ алынмай. Сит илдәрҙән килгәндәрҙең балалары ла дәүләт мәктәбенә ҡабул ителергә мөмкин, тик түләргә тура килә. Шәхси мәктәптәр һаны йылдан-йыл арта,  сөнки сит илдәрҙән ваҡытлыса  йә даими йәшәргә күсеп килеүселәр күп. Уҡытыу инглиз йә ғәрәп телендә алып барыла. Мәктәпкә алты йәше тулған балалар ҡабул ителә. Улар инглиз теле һәм математиканан имтихан биреп инә. Башланғыс мәктәп алты кластан тора, уны тамамлағанда балаға 12 йәш була. Бынан ары малайҙар менән ҡыҙҙарҙы айырып уҡыта башлайҙар. 12 йәштән һуң балалар өс йыл әҙерлек мәктәбендә уҡытыла. Артабан баланы өс йыллыҡ урта мәктәп осоро көтә. Шулай итеп, 18 йәштә мәжбүри урта белем алыу тамам була. Бынан ары колледжға (алты йыл) инеп, техника, ауыл хужалығы, сәнәғәт, коммерция йә педагогика йүнәлештәрендә профессия алып сығырға була. Юғары уҡыу йорттарында 4 йыллыҡ бакалавриат, 1-2 йыллыҡ магистратура баҫҡыстары бар. Тағы ике йыл уҡып, докторлыҡ диссертацияһы яҙғандан һуң, доктор дәрәжәһен алырға мөмкин.",Сит илдәрҙәге яҡташтарыбыҙ: бала Дубай мәктәбенә барҙы,1,news,Яңылыҡтар,4743,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-09/sit-ild-r-ge-ya-tashtaryby-bala-dubay-m-kt-ben-bar-y-3921599,2024-09-09T11:06:00+00:00
"МХО-ла батырҙарса һәләк булған Артур Альберт улы Ғәҙелшинде баймаҡтар 1 июндә һуңғы юлға оҙатҡан. «Башҡортостан егеттәре» йыры махсус хәрби операциялағы яугирҙәрҙең рухи гимнына әүерелде. Уны Ватан һаҡсыларыбыҙ ғына түгел, ә барыһы ла йырлай. Илһөйәрлек рухы менән һуғарылған һәр сара ошо йыр оҙатыуында үтә, – тип яҙа үҙенең телеграм-каналында район хакимиәте башлығы Азамат Иҙрисов. Асыҡ, йор һүҙле, шәп егет ине, ти. Айджи (батырҙың позывнойы) яуҙа йөрөгәндә лә йырҙар яҙған. Әсәһе Сәрүәр апайға, атаһы Альберт ағайға, яҡындарына Хоҙай сабырлыҡ бирһен. Рухлы йырҙары менән дә, батыр яугир, тоғро дуҫ, ярҙамсыл иптәш булып та күптәрҙең күңелендә йәшәр ул Артур Ғәҙелшин. Видеояҙма - Азамат Иҙрисовтың тг-каналынан.","Уны Ватан һаҡсыларыбыҙ ғына түгел, ә барыһы ла йырлай",0,analytics,Йәмғиәт,716,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-06-03/uny-vatan-a-sylaryby-yna-t-gel-bary-y-la-yyrlay-4263253,2025-06-03T19:27:00+00:00
"Гамалея ғилми-тикшеренеү үҙәге менән Сеченов исемендәге университет белгестәре бергәләп тикшеренеп, бер нисә үҫемлектең А грибы вирусының үрсеүен 30 процентҡа кәметеүен асыҡлаған. Исемлектә беҙ күптән ҡулланып йөрөгән үҫмлектәр бар: гөлемеш, балан еләктәре,  татлытамыр (солодка) үләненең тамыры, мәтрүшкә, меңъяпраҡ, кесерткән япрағы. Ошо үләндәрҙе бергә ҡушып бешереп эсеү вирусты көсһөҙләндерә, иммунитетты нығыта икән.",Гриптан ниндәй үләндәр ярҙам итә?,1,news,Яңылыҡтар,422,https://amanat.su/news/novosti/2025-09-16/griptan-nind-y-l-nd-r-yar-am-it-4389693,2025-09-16T10:32:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанның ""Башкирская"" кошчылык фабрикасында кош кизүе чыгуы сәбәпле узган ел республикада 3,2 млн баш кош-корт, 18,2 млн йомырка, 70 тонна ит һәм ит ризыгы юк ителгән. Бу хакта Башкортстанның ветеринария дәүләт комитеты рәисе Азат иһаншинәйтте, дип иткерә РБК. Ул оешмада кош кизүе чыгуын бөтен республика өчен ""бәла булды"" дигән. Юк ителгән кош-кортларның саны - республикадагы барлык кошларның 25 процентын тәшкил иткән. ""Башкирская"" фабрикасында чирнең каян чыгуы әле дә ачыклана дип искәртелә. ""Иң төп максат - авыруның Русиядәге башка төбәкләргә дә таралуына юл куймау иде"", дигән иһаншин.2023 елда Русиядә кош кизүе чыгуның 77 очрагы ачыкланган булган. Ираннан да йомырка килүе көтелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Былтыр Башкортстанда кош кизүе аркасында өч млн баш кош һәм 18 млн йомырка юк ителгән,1,news,Яңылыҡтар,819,https://www.azatliq.org/a/32768346.html,2024-01-10T08:03:56+00:00
"У рал аръяғы райондарының данлыҡлы имсеһе, табибәһе Нурия инәй менән яҡындан танышып китеүем дә Мөжәүир хәҙрәт"" китабы арҡаһында килеп сыҡты. Бөтә тирә-яҡҡа билдәле был данлыҡлы табибә тураһында күптән ишетеп-белеп, нисек күренергә икән тип йөрөй инем, бирәм тигән ҡолона, сығарып ҡуйыр юлына, тигәндәй, ул миңә уйламағанда, көтмәгәндә үҙе килеп осраны. Нурия инәй минең бер таныштарыма килгәйне. Ап-аҡ ҡына мөләйем йөҙлө, төҫө-башынан уҡ изгелек нуры бөркөлөп торған был ағинәй тәү күреүҙән үк күңелемә хуш килде. Мосолман әбейҙәренә хас аҡ ҡына яулығын йәйеп ябынған, ыҫпай ҡупшы кейемле, күпте күргәнлеге төҫөнә сыҡҡан һикһән биш йәштәрҙәге инәй уғата ипле, уғата тыйнаҡлы ине. һин Лира Яҡшыбаевамы? Олатай тураһында яҙыусымы? - тине ул яғымлы ғына итеп. Эйе, - тинем аптырабыраҡ. Бына ул китап! - Инәй сумкаһы төбөнән ҡәҙерләп ҡат-ҡат төрөлгән нәмә килтереп сығарҙы ла алып өҫтәлгә һалды. Әллә нисәмә ҡат урауҙы тағата-тағата торғас, ниһайәт, китапты килтереп сығарҙы. - Уҡыйым да илайым, уҡыйым да илайым, - тине, йәшкәҙеп киткән күҙҙәрен   аҡ  яулығының осо менән һөртөштөрөп алды. - Табиблыҡты олатай миңә  үҙе ҡушты бит. - Бына нисек? һөйләгеҙ әле, зинһар, был бик ҡыҙыҡлы! . Бына шулай итеп танышып киттек беҙ күренекле Хәйбулла табибәһе имсе Нурия апай менән. Ул һүҙҙе уратыбыраҡ башланы: Атайым Сәләхетдин исемле булып, биш ваҡыт намаҙын ҡалдырмаған бик дини кеше ине. Яҡшылар, изгеләрҙе ихтирам итте, шулар менән ҡатнашырға яратты, мәрхүмкәйем. Йыш ҡына Зәйнулла ишанды саҡыра, атын егеп барып алыр ҙа бер нисә көн ҡунаҡ итеп, һөйләшеп, аралашҡандан һуң йәнә ҡәҙерләп үҙе үк илтеп ҡуя торғайны. ,, Беҙҙең Зәйнулла ишан кеүек изге заттар бер нисә быуатҡа бер килә, уларҙы ҡәҙер-хөрмәт итеү беҙгә фарыз, "" - тип әйткәндәре бөгөнгөләй иҫемдә. Әүлиәлеге менән дан алған Зәйнулла ишан беҙгә бер килгәнендә әсәйемдең йөклө икәнен күреп, атайыма сер итеп кенә әйткән: Сәләхетдин, - тигән, - һеҙҙең 14-се балағыҙ ҡыҙ булыр, бармагында күҙе булыр, тик ябай кешегә ул күренмәҫ. Ул балағыҙҙың юғарынан тәғәйенләнеше -имсе, - тигән. Иншалла, юрағаның юш килһен, ишан хәҙрәттәре, - тигән атайым. - Беҙҙең тоҡомда ундай имсе табибәләр электән дә булған. Әммә кеше ҡарау, имләү һөнәренә Нурия ҡапыл ғына тотоноп китә алмай. Эйе, ул үҙендә ниндәйҙер серле көс барлығын һиҙенә, тик уны ниҙер тотҡарлай, ҡапыл да баҙнат итмәй. Күңеленә имселек менән шөғөлләнер өсөн кемдер уға рөхсәт бирергә тейеш һымаҡ тойола. Шулай йөрөй торғас, Нурияға 35 йәш тә булып китә. Бер шулай Нурия үҙенең бер туған ағаһы Нуретдиндәрҙә Мөжәүир хәҙрәт менән табындаш була. Хәҙрәттең үҙенә төбәлеп үтә ҡарап ултырғанын күреп, йәш ҡатын ҡаушап ҡала. Оялышынан ни ҡылырға белмәй, әллә тороп сығып китәйемме тигәндә, күрәһең, буласаҡ табибәнең ни уйлағанын алдан белеп торған ғилем эйәһе уны туҡтата. - Нурия ҡыҙым, - ти һаман уға үтә ҡарап. -  Хоҙай Тәғәлә бит һине тыумыштан имсе итеп яратҡан, һинең бармаҡтарыңда әҙәм балаһында һирәк осрай торған һиҙгерлек, үҙеңдә ҡөҙрәт тупланған. Ниңә уны кешеләрҙән йәшереп йөрөтәһең? Улай итмә, ҡыҙым! Был бит гонаһ! һинең һымаҡ имсе-табибтар юғарынан тәғәйенләнә. Тимәк, һин ошо ерҙең халҡына хеҙмәт итергә тейешһең, һинең Аллаһы Тәғәлә ҡушҡан ерҙәге тәғәйенләнешең -табиплыҡ, - ти кире ҡаҡҡыһыҙ ҡәтғи тауыш менән. - Быуын төшөрөү, умыртҡа, умрау һөйәген ҡарау, кендек инәһе булыу кеүек мин булдыра алмаған нәмәләр һинең ҡулыңдан килә бит. Ул быларҙы бер табын кеше алдында асыҡ итеп туп-тура әйтә лә ҡуя. Йәш ҡатын уңайһыҙланып ҡыҙарына, быны күреп хәҙрәт йәнә өҫтәй: - Оялма, балам, был ояла торған нәмә түгел. Ҡулдарыңдың име - бындай юғары көстө Хоҙай Тәғәлә яратҡан ҡолона һынау өсөн бирә. Иншалла, аҙым һайын кешеләрҙән фатиха алып, сауап алып йәшәрһең. Ҡарындашы өсөн күңеле үҫеп киткән Нуретдин ағаһы, үҙе лә һиҙмәҫтән, ҡасандыр аталары Сәләхетдин мәрхүмдең Зәйнулла ишанға әйткән һүҙҙәрен ҡабатлай: - Юрағаның юш килһен, хәҙрәт! Ул саҡтарҙа был тирәлә Мөжәүир хәҙрәттең әйткәнен тыңламаған, ҡушканын үтәмәгән кеше булмағандыр. Халыҡ гонаһтан да ныҡ ҡурҡа. Хаҡ мосолман ҡатыны хәҙрәттең һүҙен йыға алмай, имләү эшенә ихласлап тотона. Бер саҡ, әллә ысынлап, әллә һынар өсөн шаяртып, хәҙрәт үҙенең абыстайы Гөлйемеште йәш имсегә алып килә: - Аяғын шаҡара баҫҡан. Быуынды һинең һымаҡ оҫта ултыртыусы юҡ бит башҡа. Инәйеңдең аяғын ҡарап ебәрсе, табибә һылыу! Ысынлап абыстайҙың шайтан ашығы эргәһенән быуыны сыҡҡан була. Нурия ипләп кенә быуын сыҡҡан ерҙе майлап һылап ултыра-ултыра ла аяҡты көс менән тура тарта. Урынына ултырған быуын шырт итеп ҡала. - А-а-а-ай! - ҡапыл тәненән ток кеүек үткән көслө ауыртыуға сыҙай алмаған Гөлйемеш абыстай ҡысҡырып ебәрә. Ә эшенең уң икәнен күреп ҡыуанған Нурия иһә, үҙенсә ихлас һөйләнә: Ишеттеңме, ана, ана, шырт итеп ҡалды! - ти ҙә абыстайҙы ипләп кенә тотоп аяғына баҫтыра. Әстәғәфирулла, Нурия, был ысынмы? - ти Гөлйемеш абыстай. Гел хәләл ефете эргәһендә йөрөп, күпте күреп, күпте белгән, бер нәмәгә лә иҫе китмәҫкә өйрәнгән Гөлйемеш абыстай хайран ҡала. - Кеше белеп һине маҡтай икән дәһә. Оҫтаһың, Нурия ҡыҙым, оҫтаһың! - ти бөтә хәлде һынап ҡарап ултырған Мөжәүир хәҙрәт. - Киләсәктә ошо тирәнең данлыҡлы табибәһе булырһың, иншалла, фатихамды бирәм. Бөгөнгө көндә имселеге менән дан ҡаҙанған Иҫәнгилде табибәһе Нурия инәй, изге эшен  бына шулай итеп, Мөжәүир хәҙрәт фатихаһынан башлап ебәрә һәм 45 йыллап туған халҡына алһыҙ-ялһыҙ тоғро хеҙмәт итә. Ул - 120 баланың кендек инәһе. Зарығып, имгәнеп, аяҡ- ҡулы һынып, умыртҡа һөйәге зарарланып, биле биртенеп килеүселәр бөгөнгө көндә лә унан йүнәлеп ҡайта. Бөтәһе лә, ауылдаштары ла, күренергә килеүселәр ҙә, туған-тыумаса ла, һөйләшеп ҡуйғандай, һикһән биш йәшлек табибәгә бер үк теләкте әйтә: - Милләтебеҙҙең ҡото булып, еребеҙгә фатиха яуҙырып оҙон-оҙаҡ йәшә лә йәшә, хөрмәтле Нурия инәй!",Мөжәүир хәҙрәт. Лира Яҡшыбаева. Хәтирәләр. Юрауҙары юш килде.,0,analytics,Әҙәбиәт,5699,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-07-24/m-zh-ir-h-r-t-lira-ya-shybaeva-h-tir-l-r-yurau-ary-yush-kilde-4325306,2025-07-24T15:37:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр9 май алдыннан мәктәп укучыларына Украинадагы сугышны Икенче дөнья сугышы белән бәйләп аңлатачакларКиләсе атнаның дүшәмбесендә үтәчәк ""Мөһим нәрсәләр турында сөйләшүләр"" дәресе - Икенче дөнья сугышында иңүгә багышланган булачак. Дәрестә балаларга Икенче дөнья сугышы чыгуының сәбәпләре белән Русиянең Украинага һөүм итүенең сәбәпләре бер үк төрле, дип аңлатмакчылар. Икесенең дә максаты - ир шарында тынычлык хакына нацизм белән кәрәшү, диячәкләр. Укытучылар Украинага һөүмне Икенче дөнья сугышының дәвамы дип атарга тиеш булачак. Совет берлеге уңай яктан гына күрсәтеләчәк. Әйтик Балтия илләренең язмышы, Молотов-Риббентроп пакты, ачлык, совет солдатларының инаятьләре, сөргеннәре турында телгә алынмаячак. Совет берлеге иңүгә ирешкән чакта кешелеклелек күрсәткән, Европага ""тормыш, абруй, ватанпәрвәрлек"" кебек кыйммәтләр китергән дип аңлатылачак. Балаларга сугыш елларында үсмерләрнең заводларда эшләвен сөйләячәкләр: алар фронтка киткән әтиләрен ""алмаштырган"", планны арттырып үтәгән, дип макталачак. Русиядә",Русиядә мәктәп укучыларына Украинадагы сугышны Икенче дөнья сугышы белән бәйләп аңлатачаклар,1,news,Яңылыҡтар,1036,https://www.azatliq.org/a/33404315.html,2025-05-04T08:10:40+00:00
"Мәскәүҙә 2025 йылда урмандарҙы тергеҙеү буйынса иң ҙур ике проектҡа - ""Хәтер баҡсаһы"" һәм ""Урмандарҙы һаҡлайыҡ"" акцияларына йомғаҡ яһалды. Уларҙың һөҙөмтәләре буйынса Башҡортостан Республикаһы ""Хәтер баҡсаһы"" акцияһында еңеүсе тип билдәләнде.",Башҡортостан алдынғылар рәтендә!,1,news,Яңылыҡтар,242,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-19/bash-ortostan-aldyn-ylar-r-tend-4515100,2025-12-19T14:02:00+00:00
"Рефат ЧубаровКырымда Русия тикшерү комитеты Кырымтатар халкы мәлесе рәисе Рефат Чубаровка карата инаять эше ачкан. Бу хакта тикшерү комитеты сайтындахәбәр ителә. Чубаровка карата инаять эше ""Көч кулланып киңкүләм чуалышлар"" оештыру маддәсе нигезендә ачылган. Сүз 2014 елның 26 февралендә булган вакыйгалар турында бара. Тикшерү комитеты Кырым автоном республикасының Югары радасы бинасы янында ""Чубаровның киңкүләм чуалышлар оештыруда турыдан-туры катнашуына дәлилләр табылды"" дип белдерә. Русия тикшерүчеләре мәгълүматынча, 2014 елның 25 февралендә Чубаров үзенең урынбасары Ахтем Чийгозга ""Югары Рада бинасы янында киңкүләм чуалышлар оештырырга һәм анда катнашкан Мәлес тарафдарлары белән итәкчелек итәргә кушкан"". Әлеге маддә нигезендә Русиядә 8 елдан 15 елга кадәр төрмә яный. Рефат Чубаров бу май башына планлаштырылган Кырымтатар халкы мәлесенең Украинадан Кырым ярымутравына тынычйөрешенәбәйле дип фаразлый. Бу хакта ул Крым. Реалиига әйткән.2014 елдан Рефат Чубаровка биш елга Кырымга керү тыелды. 2019 елның 5 июлендә тыю вакыты чыкты. Ләкин Чубаров сүзләренчә, әлегәчә ярымутрауга керә алмый, чөнки ул ""Русия конституция төзелеше нигезләренә һәм иминлегенә каршы инаятьләре өчен"" читтән торып сак астына алынган.2014 елның 26 февралендә Акмәчеттә Кырымның Югары Радасы бинасы янына Украинаның яңа хакимиятен тану таләбе белән биш меңгә якын кырымтатар ыелды. Алар Кырымны аннексияләүгә каршылык белдерде. Аларга каршы Акъярдан (Севастополь) махсус автобуслар белән сивил киемдә Русия хәрбиләре китерелеп, Русия яклы митинг башладылар. 27 февраль Кырым хөкүмәте, дәүләт биналары Русия тарафыннан аннексияләнде. Кырымтатар халкы Мәлесе тыелды.2015 елның гыйнварында Русия тикшерү комитеты 26 февраль митингындагы тәртипсезлекләр турында инаять эше ачты. Ахтем Чийгоз, Али Асанов, Мустафа Дегерменджи, Эскендер Кантемиров, Талят Юнусов, Эскендер Эмирвалиев, Арсен Юнусовһәм Эскендер Небиевтоткарланды. Соңрак мәхкәмә әлеге эшне икегә бүлде, Кырымтатар Мәлесе лидерларының берсе Ахтем Чийгоз эше аерып чыгарылды.2015 елның декабрендә Талят Юнусов 3,5 елга, Эскендер Небиев ике елга шартлы рәвештә ирекләреннән мәхрүм ителде.2017 елның 11 сентябрендә Чийгоз тәртипсезлекләр оештыруда гаепләнеп, сигез ел колониягәхөкем ителде. Шул ук елның 25 октябрендә Русия хакимияте Ахтем Чийгозны иреккә чыгарды һәм Төркиягәтапшырды. Соңрак ул Киевка кайтты.2018 елның 19 июнендә Али Асанов һәм Мостафа Дегерменджи 4,5 елга, Арсен Юнусов һәм Эскендер Кантемиров 4 елга, Эскендер Эмирвалиев 3,5 елга шартлы рәвештә ирекләреннән мәхрүм ителде. Һәрберсенә өч еллык сынау вакытыбилгеләнде.",Кырымда Русия тикшерү комитеты Рефат Чубаровка карата инаять эше ачкан,1,news,Яңылыҡтар,2578,https://www.azatliq.org/a/30504636.html,2020-03-23T15:06:25+00:00
"Роскомнадзор енәйәтселәргә ҡаршы көрәшеү өсөн һәм эшен өлөшләтә сикләй. Был хаҡта ТАСС агентлығына ведомствонан хәбәр иттеләр. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, бөгөн Өфөлә, шулай уҡ башҡа төбәктәрҙә мессенджерының эшендә тайпылыш күҙәтелә. Роскомнадзорҙа белдереүҙәренсә, сит ил мессенджерҙары мутлашыу өсөн ҡулланылған төп сервистар булып тора. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Ни өсөн насар эшләй?,1,news,Яңылыҡтар,1008,https://henek.info/news/novosti/2025-10-26/ni-s-n-whatsapp-nasar-eshl-y-4441492,2025-10-26T10:35:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКиләсе елда бу максатларда сигез миллиард сум тотмакчы булалар.2025 елда Башкортстан бюджетының Украинадагы сугышта катнашучыларга һәм аларның гаиләләренә ярдәм өчен чыгымнары сигез миллиард сум булачак. 2024 ел белән чагыштырганда бу дүрт миллиард сумга күбрәк, дип яза""Коммерсантъ"". Шул ук вакытта финанс министрлыгында фаразлауларынча, Украинага каршы сугышучы хәрбиләр һәм аларның гаиләләренә өстәмә финанслау кирәк булачак. Акчалар республика бюджетыннан алыначак. Шул ук вакытта 2025 елда Башкортстан бюджетының социаль сәясәткә чыгымнары 41,4 млрд сум булыр дип көтелә. Бу — 2024 елга расланган бюджеттан (42,5 млрд сум булган) бер млрд сумга азрак. Күптән түгел Уфада Украинага каршы сугышта катнашу өчен Русия саклану министрлыгы белән контракт төзегәннәргә яңа ярдәм чарасыкерткәннәр иде. Аларга яңа фатир алганда ярты миллион сум күләмендә ташлама бирергә вәгъдә итәләр. Моннан тыш Башкортстанда Украинага каршы сугышып каһарман булган хәрбиләргә ир кишәрлекләре алуны дагадиләштермәкче булалар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстанда 2025 елда Украинадагы сугышта катнашучыларга ярдәм өчен чыгымнарны дүрт миллиард сумга арттырачаклар,1,news,Яңылыҡтар,1165,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanda-2025-elda-ukrainadagi-sugishta-katnashuchilarga-yardam-ochen-chigimnarni-durt-milliard-sumga-arttirachaklar/33200340.html,2024-11-13T12:06:41+03:00
"Әлбиттә, иң лайыҡлылары! Уҡыуҙа, спортта, сәнғәттә һәм башҡа өлкәләрҙә үҙен тик яҡшы яҡтан ғына күрһәткән 45 йәш армеец баш ҡаланың Колонналар залына йыйылды. Уларҙы республика Башлығы ярҙамсыһы Оскар Ситдиҡов, Хәрби комиссариаттың хәрби-патриотик эштәр буйынса бүлексәһе етәксеһе Альберт Ғилманов, Рәсәй Геройы Борис Дудко, мәғариф министры урынбаҫары Инесса Косолапова, депутат һәм йырсы Рәмил Баҙамшин, Алмаз Сафин исемендәге хәрби тәрбиә үҙәге директоры Марина Таран һәм йәш армеецтарҙың төбәк бүлексәһе етәксеһе Тимофей Присяжнюк сәләмләне. Мәртәбәле ҡунаҡтар ҡулынан ҙур награда алып һөйөндө үҫмерҙәр. Әйткәндәй, республикала 600-ләгән йәш армеецтар отряды эшләп килә. 32 меңгә яҡын уҡыусы! Улар бөтә ерҙә әүҙем, ниндәй генә сараларҙа ҡатнашмайҙар, ҡайҙа ғына мәктәбенең, районының, республикаһының данын яҡламайҙар, ирекмән булараҡ та йөрөйҙәр. Мәҫәлән, Саҡмағош районы Сыйрышбаш ауылынан Ислам Әхмәтйәнов былтыр ""Гвардеец"" хәрби-патриотик йыйынында ҡатнашҡан. Ул йыл һайын Пенза ҡалаһында уҙа. Команда икенсе урын алып ҡайтҡан. Әле егет, мәктәпте тамамлап, Ҡазан ҡалаһында уҡып йөрөй. Ә Әмирә Рәхимоваға миҙал район, республика конкурстарында уңышлы сығыш яһауы, яҡшы уҡыуы өсөн бирелде. Туғыҙҙа белем алыусы ҡыҙ Борай районы үҙәгенән килгән. Ғөмүмән, һәр йәш армеец был билдә менән лайыҡлы баһаланды. Киләсәктә улар һаны тағы артһын. Юлай Кәримов фотолары.",Йәш армеецтар бүләкләнде,1,news,Яңылыҡтар,1365,https://yanshishma.com/articles/yanyliktar/2025-11-21/y-sh-armeetstar-b-l-kl-nde-4477772,2025-11-21T22:54:00+00:00
"Рәсәйҙә Коррупция менән көрәш Рәсәйҙең дәүләт сәйәсәтендә төп йүнәлештәрҙең береһе. Урлашыу, дәүләт милкенә ҡул һуҙыу, ришүәт алыу һ. б. енәйәттәр һаны һис тә кәмемәй. Әйтәйек, коррупция менән көрәшкә бәйле һуңғы кәңәшмәлә Рәсәйҙең Генераль прокуроры Игорь Красновтың әйтеүенсә, 2024 йылда уғры чиновниктар 504 миллиард һумлыҡ мөлкәтенән ҡолаҡ ҡаҡҡан. Тик ошо тартып алынған байлыҡ ҡайҙа була һуң? Тап ошонда ҡыҙыҡ та, ҡыҙғаныс та хәл асыҡлана. Рәсәйҙең Иҫәп палатаһы отчеты буйынса, ил бюджеты былтыр коррупционерҙарҙан тартып алынған 114 миллиард һумға тулыланған. Рәсәй Финанстар министрлығы биргән һан – 122 миллиард һум. Ҡалған аҡса ҡайҙа булған һуң? Быныһына иһә бер ведомство ла яуап бирә алмай. Әйтәйек, Рәсәй Оборона министрының элекке урынбаҫары Тимур Ивановтың ике миллиард һумлыҡ йорто дәүләт иҫәбенә тартып алыныуы хаҡында билдәле булды. Тик һуңынан был йорт кемгә һәм ниндәй хаҡҡа һатылғанын бер кем дә әйтмәй. Шулай итеп, бер урланғанды икенсегә урлау тип аталмаймы икән был күренеш? РФ Дәүләт Думаһы депутаты Сергей Обухов та ошондай уҡ һорауҙы тейешле органдарға бирә, әлегә яуап биреүсе генә юҡ. Бәлки, быны асыҡлау өсөн яңы комиссия төҙөргә кәрәктер? Тик шуныһы — был комиссия үҙе урлаша башламаҫ тип бер кем дә әйтә алмай шул. Донъяла Франция борондан Европаның ҡеүәтле илдәренең береһе, ә уның етәкселәре донъя кимәлендәге абруйлы сәйәсмәндәр булды. Шарль де Голь, Франсуа Миттеран, Жак Ширак кеүек элекке президенттар быға тере миҫал. 2017 йылдан алып президент вазифаһында булған Эммануэль Макрон тураһында иһә былай әйтеп булмай. Тышҡы һәм эске сәйәсәт буйынса проблемалар өҫтәлә генә, күпселек француздар уны бөтөнләй күрә алмай. Макронды аҙым һайын хата аҙымдар яһауы өсөн ҡайһы саҡта тотоп туҡмағы килә, тип белдергәйне абруйлы француз журналистарының береһе. Ошондай теләк менән яныусылар ҡыуана ала: яңыраҡ ҡатыны Брижит самолет ишегенән сығыр саҡта иренең әпәй шүрлегенә менеп төшкәнен бөтә донъя тамаша ҡылды. Билдәле булыуынса, Франция президенты үҙенән 24 йәшкә олораҡ уҡытыусыһына өйләнә. Күрәһең, Брижит һикһәнде ҡыуһа ла, яратҡан уҡыусыһын тәрбиәләүен дауам итә. Тик 47 йәшлек ир, ҙур илдең етәксеһе, хәҙер килеп аҡылға ултырырмы икән? Бәлки, мәктәптә уҡыған сағында уҡ уның саңын ҡаҡҡыларға кәрәк булғандыр?","""ҺӘНӘК"" күҙлегенән",1,news,Яңылыҡтар,2244,https://henek.info/articles/ya-y-n-k-/2025-06-16/n-k-k-legen-n-4277305,2025-06-16T12:10:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрФевральдә Татарстанның төзелеш комплексы кинәт кенә цемент кайтартуда авырлыкларга юлыккан. Меңләгән тонна цемент Горьковский тимер юлында тоткарланып калган. Бетончылар чаң кага: цемент төялгән вагоннар станцияләрдә 40 көн һәм хәтта аннан да озаграк тоткарланып тора ди алар. Шул ук вакытта бу өлкәдә эшләүчеләр әйтүенчә, нормаларга ярашлы ул бер атна эчендә кайтырга тиеш. Бу хакта итештерүчеләргә сылтама белән Бизнес Онлайняза. — Тимер юл бик начар эшли дип сөйләгән ""Цементоптторг-Строй Сервис"" мөдире Андрей Шишикин. — Бер айдан да азрак вакыт эчендә китерүне инде көтмибез дә! Кайвакыт станция безнең тәэмин итүчегә линиядә йөкләнеш күп дип, тауар ибәрмәскә куша. Аның сүзләренчә, йөзләп вагон даими рәвештә юлда тик тора. Ә бит бу тауарлар өчен 50 миллион сумга якын акча түләнгән, дип искәртә ул. Басма әңгәмәдәшләре цемент белән тәэмин итүдә тоткарлыклар моңа кадәр булганын искәртә, ләкин гадәттә бу төзелеш сезоны башында, ягъни май-июль айларында булган. — Цемент итештерүчеләр төгәл эшли, әмма йөкләр станцияләрдә тыгылып кала. Мәсәлән, безнең әйберләр Лагерная станциясенә бара. 5 февральдән 29 февральгә кадәр 47 вагонны алуда проблемнар булды. Аларның һәрберсе 70 тонна, бу 3 мең тоннадан артык цемент дигән сүз "", диде Берләшкән бетон ширкәте"" вәкиле Сергей Кузнецов. Элегерәк бу проблем турында үзенең -каналында Русия Думасы депутаты Илья Вольфсондахәбәр иткән иде. Аның сүзләренчә, бу ел башыннан Юдино һәм Канаш станцияләрендә төзелеш йөкләренең вакытында килеп итмәве белән бәйле 21 очрак турында билгеле. Ул Русия тимер юллары (РЖД) идарәсе рәисе Олег Белозеровкамөрәәгать итеп, бу хәлгә ачыклык кертүен сораган. Шулай ук Русия баш прокуроры Игорь Красновтанһәм тикшерү комитеты рәисе Александр Бастрыкиннантикшерү үткәрүен сораган. ""Бизнес ""-га Горьковский тимер юлында вагоннарның тоткарлаунын кире какканнар, төзелеш йөкләре логистикасындагы проблемнар янәсе безнең аркада килеп чыкты дигән сүз дөреслеккә туры килми, дигәннәр. Оешма вәкиле әйтүенчә, эшкуарлар вагоннарны вакытлыча тауар саклау өчен дә куллана, шуңа вагоннарның тыгылып калуына бу да сәбәпче булырга мөмкин. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Тимер юлда тоткарлыклар сәбәпле Татарстанга цемент 40 көнгә кадәр соңарып кайта,1,news,Яңылыҡтар,2223,https://www.azatliq.org/a/32868194.html,2024-03-19T08:34:35+00:00
"Камил Галиев.31 гыйнварда Мәскәүдә яшь тарихчы Камил Галиев тоткарланды. Ул узган шимбәдә урам чараларында катнашуда гаепләнде. Әнисе Римма Галиева хәбәр итүенчә, якшәмбе иртәнге тугызда куәт оешмасы хезмәткәрләре аларның фатирына килгән. ""Әле генә улым артыннан килделәр. Бүген без театрга барырга тиеш идек. Иртәнге 9 да килделәр, мин әле тормаган идем. Дүрт кеше килде, 23 гыйнвар митингта катнашкан, бездә видеоязма бар, диделәр. Мин аларны фатирга кертмәдем, мин инвалид, дидем. Минем белән сөйләшергә теләмәделәр, моны улымның балигъ булуы белән аңлаттылар. Минем белән сөйләшкән вакытта (миндә яман шешнең дүртенче стадиясе), органнардан килгән бер иптәш битлексез иде. Мин аның санитар режимны бозуын әйткәч, ул теләр-теләмәс генә битлеген киде"", дип хәбәр итә Римма Галиева үзенең сәхифәсендә. Римма ханым язуынча, полиция бүлегенә Камил артыннан киткән әтисен эчке эшләр бүлегенә кертмәгәннәр. Соңрак билгеле булганча, Камил Галиевне мәхкәмә 10 тәүлеккә административ сак астына алган. Утырыш адвокатсыз узган. Римма ханым Камилне тәгаен генә нәрсәдә гаепләп утыртуларын белмибез диде. Галиевлар Камилнең тоткарлануы турында ОВД-инфога хәбәр иткән. Камил Галиев- тарихчы, журналист, ""Высокая Порта"" телеграм-каналы авторы.","Журналист, тарихчы Камил Галиев 10 тәүлеккә сак астына алынган",1,news,Яңылыҡтар,1232,https://www.azatliq.org/a/31078403.html,2021-01-31T11:20:25+00:00
"Мәскәү Сабан туе 4 июльдә онлайн-фррматта узачак, бу хакта бәйрәмнең оештыру комитетыхәбәр итә. Мәскәү татар милли-мәдәни мохтарияте, Татарстан һәм Башкортстан республикаларының Мәскәү шәһәрендәге вәкилләре катнашкан киңәшмәдә чараның концепциясе тәкъдим ителде. Сабантуй програмында тугандаш халыкларның гореф-гадәт һәм мәдәниятләрен күрсәтә торган төп бәйгеләр сакланачак. Трансляция 4 июль көнне мохтарият сайтында барачак.4 июльдә иде онлайн-локациядә тамашачылар игътибарына бәйрәмнең традицион мәйданчыклары тәкъдим ителәчәк - милли көрәш, халык уеннары, милли базар, аш-су остаханәләре, эстрада йолдызлары катнашында концерт, шулай ук танышу өчен виртуаль мохит, яшьләр проектлары күргәзмәсе, дөньяның төрле төбәкләрендә яшәүчеләр белән турыдан-туры әңгәмә оештырылачак, диелә мохтарият белдерүендә. Бәйрәм алдыннан Мәскәү татар милли-мәдәни мохтарияте сайтында һәм социаль челтәрләрендә аерым бәйгеләр турында анонслар биреп барылачак. Коронавирус пандемиясе сәбәпле татар дөньясында күп чаралар кичектерелде. Сабантуйның шулай ук Түбән Новогород, Чуашстан өлкәләрендәге татар авылларында, Мәскәү өлкәсе һәм Петербурда да кичектерелүе яки бөтенләй уздырылмавыбилгеле. Элегрәк Вашингтон татарларының оешмасы да 2020 елның Сабантуй бәйрәмен соңрак вакытка кичектерде. Бу бәйрәмгә әзерлек эшләре кыштан бирле алып барылган булган. Сабантуй 19 апрель көнне Вашингтонда үтәргә тиеш булган. 21 март АКШның Флорида штатында да Сабантуй булмый калды. Ул да киләсе елга күчерелде. Татарстан хөкүмәте сабантуйларга кагылышлы карарлар әлегә чыгармады.",Мәскәү шәһәре Сабан туе онлайн узачак,1,news,Яңылыҡтар,1548,https://www.azatliq.org/a/30650542.html,2020-06-03T11:47:45+00:00
"Пособиелар республика ҡаҙнаһынан түләнә. Айлыҡ пособие 13 638,48 һум күләмендә билдәләнгән. Ул көндөҙгө бүлектә уҡыуҙы дауам иткән осраҡта уҡыусығастудентҡа 23 йәше тулғансы түләнә. Башҡортостан Хөкүмәтенең 539-сы һанлы был Ҡарары 2024 йылдың 24 декабрендә ҡабул ителгән, ул «О размере и порядке выплаты пособия на приобретение учебной литературы и письменных принадлежностей, а также ежемесячного пособия детям-сиротам и детям, оставшимся без попечения родителей, лицам из числа детей-сирот и детей, оставшихся без попечения родителей, с ограниченными возможностями здоровья (в том числе с различными формами умственной отсталости), обучающимся по очной форме обучения по программам переподготовки рабочих и служащих за счет средств бюджета Республики Башкортостан» тип атала. Сығанаҡ: Башинформ.",Етем балаларға пособиелар тураһында,1,news,Яңылыҡтар,797,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-26/etem-balalar-a-posobielar-tura-ynda-4067608,2024-12-26T10:49:00+00:00
"Лутфие ЗудиевафикерләрКырымтатар хокук яклаучысы, журналист Лутфие Зудиева үзен ""ят агент"" исемлегенә кертү өчен Русия юстиция министрлыгын мәхкәмәгә шикаять итте. Бу хакта ул үзенең битендә язды. ""Русия юстиция министрлыгының мине ""ят агентлар"" исемлегенә кертүгә хокукый нигезе юк иде, мин шикаять иткән карар канунсыз һәм нигезсез"", дип язган Зудиева. Ул үз эшчәнлеген бары үз инициативасы белән генә алып баруын әйтә. ""Хакимият вертикале һәм өстән кушканга гына эшләргә ияләшкән кешеләргә аңлавы кыен, әмма миңа беркем дә нәрсә уйларга, ничек хис итәргә әмер бирми. Миңа үз тирә ягымдагы чынбарлыкны - атасыз үсүче балаларны, системлы тентүләрне һәм кулга алуларны, кешеләрнең газапларын һәм борчуларын күрү һәм тасвирлау өчен бернинди дә ""чит ил көчләре"" дә, ""читтән йогынты"" да кирәк түгел"", ди ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Кырымтатар хокук яклаучысы, Лутфие Зудиева үзен ""ят агент"" исемлегенә кертү өчен Русия юстиция министрлыгын мәхкәмәгә шикаять итте",1,news,Яңылыҡтар,902,https://www.azatliq.org/a/33453453.html,2025-06-24T10:08:19+00:00
"Башҡортостан спортсылары Екатеринбургта каратэ буйынса Рәсәй Чемпионатында алтын һәм бронза яуланы! Өфөнән Николай Балабановтың тәрбиәләнеүсеһе Эрнест Шәрәфетдинов үҙ ауырлыҡ үлсәмендә каратэ буйынса ил чемпионатында алтын яуланы. Турнир финалында каратист Дағстан спортсыһын 7:0 иҫәбе менән еңде. Шулай итеп, Эрнест Шәрәфетдинов каратэ буйынса дүрт тапҡыр ил чемпионы булды. Башҡортостанға бронзаны Николай Балабановтың тағы бер тәрбиәләнеүсеһе Аида Бикмәтова килтерҙе. Чемпиондарҙы һәм уларҙың остаздарын ҡотлайбыҙ! Уларға яңы еңеүҙәр теләйбеҙ!",Башҡортостан каратистары алтын һәм бронза яуланы,0,analytics,Спорт,546,https://amanat.su/news/sport/2025-08-29/bash-ortostan-karatistary-altyn-m-bronza-yaulany-4367171,2025-08-29T21:08:00+00:00
"Журнал уҡыусыларҙы мөғжизәле һүрәт төшөрөү серҙәре маһиры, Өфө ҡыҙы Екатерина Король менән таныштырып үтергә булдыҡ. Беҙ һеҙгә уның менән әңгәмә тәҡдим итәбеҙ. – Екатерина, рәссамлыҡ һәләтегеҙ, тәүге һүрәттәрегеҙ хаҡында һөйләп үтегеҙ әле. – Үҙемде иҫләгәндән алып ҡулымдан ҡәләм төшкәне юҡ. Нимә күрәм, шуны гел ҡағыҙға төшөрөп ҡалырға тырыша торғайным. Хәйер, ҡағыҙ ғына түгел, ҡул аҫтында нимә бар, шуның менән, хатта автобустың боҙло тәҙрәләренә, ҡомло ярҙа таяҡ менән рәсемдәр ҡалдыра инем. Һәләтемде күреп, ата-әсәйем һынлы сәнғәт мәктәбенә уҡырға бирҙе. Аҙаҡ юғары уҡыу йортонда уҡыуымды дауам иттем. – Ә ни өсөн ҡомло анимация техникаһын һайланығыҙ? – Ҡомло анимация – ул минең бөтә хыялдарымды тормошҡа ашыра торған сәнғәт төрө. Сөнки бәләкәй саҡтан уҡ төрлө ваҡиғалар тураһында комикстар төшөрөргә яраттым. Йәнһүрәттәр төшөрөү хыял булып ҡына ҡала әлегә. Уның ҡарауы, ҡомло анимация техникаһы ярҙамында тамашасыға төрлө тарих һөйләй алам. Үҙем – автор, үҙем – режиссер, шәп бит! Тағы ла мәктәптә уҡыған саҡта уҡ сәхнәне үҙ иттем. Спектаклдәрҙә, төрлө мәҙәни сараларҙа ҙур теләк менән ҡатнаша торғайным. Әле лә сәхнәгә сығам, тик һүрәттәрем аша тарих һөйләр өсөн. Сәхнә йәшәү дәрте, ҡомар бирә. Ә тамашасыларҙың илһамланып янған ҡараштары минең өсөн – иң ҙур комплимент. Шуны ла әйтеп китеү урынлылыр, ҡом – ул ер, йәшәү сығанағын символлаштырған элемент. Уны ҡулға алыу менән, ер, кешелек, тәбиғәт тураһында уйҙар, яңы идеялар тыуа. – Һеҙ, ғәҙәттә, сәхнәлә музыкаға ҡушылып ижад итәһегеҙ. Ә үҙегеҙ ниндәй музыкаға өҫтөнлөк бирәһегеҙ? – Тыныс көйҙәрҙе үҙ итәм йәки бүлмәлә бөтөнләй тыныслыҡ булыуын хуп күрәм. Бер ниндәй тауыш булмағанда, фантазиялар ҙа сағыуыраҡ, баҙығыраҡ. Уйҙар ҙа таҙараҡ, тип әйтәйемме икән. – Тамашасылар һеҙҙең ижадығыҙҙы нисек ҡабул итә? – Был һорауҙы уларҙың үҙҙәренә биреү дөрөҫөрәктер. – Киләсәккә пландарығыҙ ҙа барҙыр? – Алға ҡуйған маҡсаттар ҙур, тик ваҡыт етмәй. Тәүлектә 25 сәғәт булған хәлдә лә, өлгөрөү мөмкин түгел. Артабан да тере музыка һәм ҡомло анимацияға ҡоролған концерттар әҙерләйбеҙ. Балалар һәм өлкәндәрҙе ҡом менән һүрәт төшөрөүгә өйрәтеүсе уҡытыу системаһын эшләргә планлаштырғанмын. Тағы ла тамашасыларҙы ижадым менән ҡанатландырып, ҡыуандырып Ҡомло фантазия проектын дауам итергә уйлайым. Эйе, ысынлап та, был мөғжизәле проект йәшәргә тейеш. Өфө халҡын һәм ҡунаҡтарҙы ғәжәпләндереп, һоҡландырып ижад иткән рәссамдарыбыҙ бар. Һынлы сәнғәттең был төрө киләсәктә бик популяр булмаҡсы. Екатеринаға ҡуйған маҡсаттарына ирешеүен, яңынан-яңы уңышлы проекттар теләйбеҙ. Миләүшә Уразова Тамаша журналы 2-2017",ҠОМДА ТЫУҒАН МӨҒЖИЗӘ,0,analytics,Мәҙәниәт,2557,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2024-07-15/omda-tyu-an-m-zhiz-3849627,2024-07-15T17:07:00+00:00
Ошо хәлдәргә ҡағылышлы Башҡортостан Башлығы мөһим күрһәтмә бирҙе -  дауыл ҡыйыҡтарын осорған мәктәптәрҙе йүнәтергә ҡушты.,Уҙған аҙнала дауылдан Белорет һәм Ғафури райондарындағы мәктәптәрҙең ҡыйыҡтары зыян күрҙе,0,analytics,Файҙалы эштәр,121,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-05-06/u-an-a-nala-dauyldan-beloret-m-afuri-rayondarynda-y-m-kt-pt-r-e-yyy-tary-zyyan-k-r-e-3756385,2024-05-06T20:52:24+00:00
"Төмән районында урман иләкләрен сатучы татар хатыннары2020 елның сентябрендә Төмән өлкәсе Вагай районының Икенче Вагай, Бигеш, Күбәк авылларында яшәүче Себер татарларына үз авыллары янындагы урманнарга ауга йөрүне тыйганнар. Ау кишәрлекләренә керә торган юлларда шлагбаумнар урнаштырылган. Үз авыллары тирәсендәге урманнарның чит кулларга тапшырылып, киртәләп алынуы татарлар өчен һич көтелмәгән хәл булды. Сунарчылык, балыкчылык, шифалы үләннәр, чикләвек, гөмбә һәм иләк ыю кәсебе Себердә яшәүче татарларның күпчелеге өчен көн күрүнең бердәнбер чыганагы булып тора. Биредә урманга керү юллары ябылса, Себер татар авыллары юкка чыгарга мөмкин. Әлеге авылларда яшәүчеләр урманның хосусый кулларга тапшырылып, киртәләп алынуына каршы чыкты. Бу турыда авыл кешеләре исеменнән Янис Абдуллинязган петициягә имза ыюбашланды. ""Урманыбызны урладылар"" дип мөрәәгать итә алар Русия президенты Владимир Путинга. ""Вагай районы халкы гомер-гомергә сунарчылык, балыкчылык, кыргый шифалы үләннәр ыю белән шөгыльләнә. Бу кәсеп халыкның күпчелеге өчен көн күрүнең бердәнбер чыганагы"" дип яза Абдуллин. Ләкин 2020 елның сентябрендә ул урманнарның Михаил Бородулинисемле, ирле халыкка хәтта исеме дә мәгълүм булмаган кеше карамагына күчүе сәбәпле әлеге авылларда яшәүчеләргә урманга ауга йөрүне тыйганнар. Ау кишәрлекләренә керә торган ирдә шлагбаумнар урнаштырылган. Бу ирле халык ыелышында күптән түгел генә билгеле булган. Әлеге ау кишәрлекләрен ул ""сунарчылык ресурсларын торгызу"" максатыннан янәсе ниндидер аукционда сатып алган. ирле халык бу урманнарны Михаил Бородулинга тапшыру вакытында кагыйдәләр үтәлмәвен әйтә. Аерым алганда, аукцион уздыру турында игъланнар чыкмаган, авыл итәкчеләрен андый аукцион булачагы турында кисәтмәгәннәр һәм аның кирәклеге турында сорамаганнар. Биредә яшәүчеләр соңыннан гына Бородулинның үзе белән бәйле төрле юридик затлар аша дистәгә якын ау кишәрлеген кулга төшерүен ачыклаган. Вагай халкы урманга керү юлларына киртәләр куюның канунилыгын тикшерүне, канун бозып уздырылган аукционнар нәтиәләрен гамәлдән чыгаруны, кулга төшерелгән урманнарны асаба халыкка кайтаруны сорый.2009 елдан бирле Төмәндә халыктан табигать нигъмәтләрен ыючы ""Ягоды плюс"" дип аталган оешма эшләп килә. Аны тумышы белән Тугыз авылыннан булган Эльмар Ибуковоештырган. Монда мүк иләге, эрбет чикләвеге, гөмбә кабул итәләр. Аларны шунда ук чистартып, эшкәртеп Төмәнгә алып китәләр. Бер өлешен сортларга аерып, туңдырып, төрәләр. Вагай районы Казанлы авылы халкы эрбет чикләвеген киптерә""Биредә барлыгы итмешләгән исемдә тауар әзерлибез. Эш кызган вакытта, табигать нигъмәтләре өлгергәндә 10 меңләп кеше эшле була. Гөмбәләр Яркәү районында күбрәк ыелса, мүк һәм нарат иләкләре Вагай, Тубыл районнарыннан килә. Мисал өчен, 2012 елдан авыл халкы 830 тонна мүк иләге ыеп тапшырган булган. Вагай районында урнашкан татар авылларында яшәүчеләр мүк иләге ыеп тапшырып кына көн итә. Шул акчага өйләр салалар, машиналар алалар, балаларын укыталар"", ди Ибуков. ""Азатлык"" сөйләшкән белгечләр бу районнарда урманга керү юлларына киртәләр куйсалар, Себер татар авыллары юкка чыгарга мөмкин дип саный. Себер татарлары милли-мәдәни мохтарияте рәисе Динар Абукинәлеге урман кишәрлекләрен кулга төшерүдә хәтта бер үк фамилиядәге кешеләргә язылган төрле ширкәтләр кулланылуын әйтә. Динар Абукин""Алар биләмәләрне арендага ала да, кешеләрне кертмәс өчен шлагбаум куя. Федераль канун нигезендә анда инде утлы корал, балта йә пычак белән керергә ярамый. Әмма Себер урманында төрле хәл булырга мөмкин, еш кына корал яки балта, һичьюгы пычак кирәк була. Кешеләр кыргый хайваннар һөүменнән үлгән очраклар да була. Ә мондый коралларга ия булу канунны бозуга санала. Әмма Тубыл, Яркәү, Вагай районнарындагы андый биләмәләр тирәсендә яшәүчеләрнең тормышларын дәвам итү өчен башка мөмкинлек юк бит. Кешеләр иләк ыю, балык тоту, аучылык белән генә көн күрә. Нәтиәдә аларның болар белән шөгыльләнү мөмкинлеге чикләнә. Менә бернинди башка эш булмаган шундый авылларда яшәүчеләр Путинга мөрәәгать иткән. Бу урман кишәрлекләре ниндидер сәер рәвештә бер үк фамилияле кешеләр кулына эләккән. Бу очраклы рәвештә генә бер үк фамилияле кешеләр була ала, әмма мин алай уйламыйм, урманны кулга төшергән ул яңа ширкәтләр үзара бәйле дип уйлыйм"", ди Абукин. Абукин еш кына ул ширкәтләрнең хезмәткәрләре дә бер генә була һәм ул моны бик сәер күренеш ди. Ул монда канун бозу бар дип исәпли һәм ирле хакимият моңа юл куймаска тиеш ди. Авыл һәм район депутатларында да аваплылык бар ди ул. Тубыл шәһәре себер татарларының милли-мәдәни мохтарияте шурасы рәисе, тарихчы Зәйтүнә Тычинскихавыл халкының урманнарда шифалы үләннәр, чикләвек, гөмбә һәм иләк ыю мөмкинлеге бетерелү Себер татар авыллары өчен үлемгә тиң булырга мөмкин дип белдерә: Зәйтүнә Тычинских (уртада)""Мин этнолог буларак шуны әйтә алам – кыргый иләкләр, шифалы үләннәр, чикләвек һәм гөмбә ыю Себер татарлары өчен төп ризык һәм акча эшләү ысулы булып тора. ирле халык иләк, чикләвек ыеп, аны тапшыра яки сата, һәм бу акчага ел буена яши. Бу бигрәк тә Вагай һәм Тубыл районнары өчен актуаль. 1990 нчы еллардан соң, колхозлар һәм совхозлар системы имерелгәч, күпләр яңадан авыл хуалыгын торгыза алмады. 30 елдан артык вакыт узуга карамастан, бөтен ирдә дә кешеләр эшли алырлык агрохуалыклар, фермалар оеша алмады. Шуңа күрә Себер татарлары өчен иләк, гөмбә һәм чикләвек ыю бик мөһим чыганакларның берсе булып тора. Төмән, Тубыл, Яулытора (Ялуторовски) шәһәрләре янында урнашкан авылларда яшәүчеләр бераз акча эшләп алу өчен шушы шәһәрләргә барып кайта, ә менә ерак авылларда яшәүче татарларда андый мөмкинлек юк. Шуңа күрә алар өчен урманга кереп, нидер ыеп кайту бик мөһим"", ди Тычинских. Тубыл белән Вагай районнарында иләк ыйсалар, Яркәү районында гөмбә ыю бик таралган. ""Әгәр аларны бу яктан чикләсәләр, авыллардан шәһәрләргә күченеп китү көчәячәк. Бу процесс тагын да активрак барачак һәм авыллар юкка чыгачак"", ди ул. Шул ук вакытта, бөтен кеше дә үз авылыннан китә алмас. Мәсәлән, өлкәннәр китә алмый, туган якларын яратучылар да китмәс. Монда тагын бер сорау туа – алар нинди акчага яшәргә тиеш? Шуңа күрә, урманнарда иләк, гөмбә һәм чикләвек ыюны тыю киләчәктә икътисади һәм социаль проблемнар да тудырырга мөмкин.2017 елда Вагай районының Усак авылы халкы Олы күл тыюлыгына да каршы чыккан иде. Халык тыюлык сылтавы белән күлебезне кемдер кулга төшерергә омтыла, балык тота алмабыз, мүк иләге дә ыя алмабыз, өйләр дә сала алмабыз дип борчылу белдерде. Ул чакта Төмән өлкәсенең ир байлыклары һәм экология департаменты вәкиле ""тыюлык мәсьәләсен бүтән күтәрми торачакбыз"", дипбелдерде.","""Урманга керү юлларын япсалар, Себер татар авыллары юкка чыгарга мөмкин""",0,analytics,Татарстан,6503,https://www.azatliq.org/a/31070404.html,2021-01-26T21:41:27+00:00
"Шәфкать АббасиШәфкать Аббаси Кытайның Синан төбәгенең Өремче шәһәрендә туган. 45 яшьтә. Һөнәре белән табиб. Өйләнгән, хатыны белән өч баласын тәрбияли. Кызына – 13 яшь, ә игезәк малайларына – 9 яшь. 2010 елда ул Өремче шәһәренең уйгыр бистәсендә Зур Базар янында үзенең шифаханәсен ача. Өремчедәгеләр арасында ул – билгеле шәхес. Аны Өремче радиостанциясендә уйгыр халык медицинасы турында дәресләр авторы, алып баручы буларак та беләләр.2017 елда Кытай хакимияте тарафыннан уйгыр, казакъ, үзбәк, татарларны кулга алу башлый, алар ""тәрбия лагерьларына"" ябыла. Кытай ул төрмәләрне әнә шулай дип атый. Төрмәгә ябылучы меңәрләгән гаепсез корбаннар арасында Шәфкать Аббаси да була. Аның өенә 2017 елның 13 мартында полиция килә, аны кулга алалар һәм төрмәгә ябалар. Шушы вакыттан бирле аның гаиләсенә бу турыда бернинди мәгълүмат та иткерелми. Аның карт әти-әнисе дә бар. Алар да улларның хәле турында бихабәр. Шәфкать Аббасиның төрмәгә эләгү ""сәбәпләре"" берничә була. Табиб ""чит ил интернет сайтларын уку""да гаепләнә, олы яшьтәге көчсез имамны дәвалауда гаепле дип таныла. Тентү уздырганда медицина кабинетында Коръән китаплары да табыла. Табиб кулга алына һәм хөкем итәлә. Шәфкать Аббасиның нәрсәдә гаепләнүен дә, ничә елга утыртылуын да туганнары берничә ел узгач кына белә ала. Берничә ай элек кенә Шәфкать Аббасига Кытай төрмәсендә 10 ел тоткын хөкеме чыгарылганы ачыкланган. Моңа кадәр аның турында бер мәгълүмат та булмаган. Өч ел дәвамында Шәфкать Аббаси белән очрашырга ни аның хатынына, ни карт әни белән әтисенә рөхсәт бирелми. Туганнары аның исән булуына ышана, лагерьда утырып чыккан бер кеше аларга Шәфкать Аббасины күрүен, исән булуын иткерә. Шуңа нигезләнеп, алар аны төрмәдән чыгарыр өчен төрлечә тырыша. Австралиядәге татарлар, ә алар нигездә Кытайның Синан төбәгеннән чыккан кешеләр, Шәфкать Аббасиның язмышы өчен борчылып, аңа карата кырыс әза алымнары кулланыла һәм тормышына куркыныч яный дип өзгәләнә. Шәфкать Аббасины 10 елга ирегеннән мәхрүм ителүе зур хаксызлык дип саный алар. Яшь табиб, өч бала атасы Шәфкать Аббасига ярдәм итүләрен сорап Австралиянең татар әмгыяте Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов, Милли шура рәисе Васил Шәйхразиев, татар конгрессы башлыгы Ринат Закировкахат язган. Азатлыкта хатның күчермәсе бар. ""2017 елда Кытайның Синан төбәге башлыгы итеп кырыс холыклы партия секретаре Чен Куангуокуелгач, Кытай хакимияте этник азчылык вәкилләрен тоткарлауны тагын да көчәйтте. ""Тәрбия лагеры"" – Кытайның Синан-Уйгыр автоном төбәгендә эшләп килгән төрмә ул. Бу лагерьлар яшерен һәм хокуксыз рәвештә эшли. Күп кенә мөселманнарны, гаепләрен аңлатмыйча, мәхкәмәсез төрмәгә ябып куйдылар. Бәйсез халыкара хокук саклау оешмалары мәгълүматларына караганда, кулга алынган уйгыр, казакъ, татар, үзбәк, кыргызлар һәм башка төрек-мөселман халыкларының саны берничә йөз меңнән алып миллионга кадәр итә. Алар арасында безнең кардәшебез, өч бала атасы, югары белемле табиб Шәфкать Аббаси да бар. Өч ел инде ул төрмәдә утыра. Туганнарына аның турында мәгълүмат бирелми, аның белән очрашырга рөхсәт ителми. Ул бер гаепсезгә утыра. Шәфкатьнең бер абыйсы Аделаида шәһәрендә яши, ул – безнең әмгыятьнең актив әгъзасы. 2017 елның маенда ул Өремчегә кайта, әмма энесе белән очрашырга рөхсәт итмиләр. Ул инде берничә ел Кытайга кабат бару нияте белән йөри, әмма аңа илгә керергә виза бирелми. Шәфкатьнең тагын бер абыйсы Татарстанда яши. Ул шулай ук 2017 елда Өремчегә бара. Әмма үзе дә чак кына төрмәгә эләкми кала. Аны тентиләр, сорау алалар. , һәм сайтларын куллануда гаеплиләр. Ул кулга алынудан чак котылып калып Татарстанга кайта. Австралия, АКШ һәм башка чит ил татарлары Кытайда яшәүче туганнары белән бүген аралаша алмый. Кулга алынган мөселманнар арасында Шәфкать Аббаси бердәнбер татар түгел. 2005 елда Кытайда яшәүче күп кенә татарлар Татарстанга укырга китте. Синан шәһәрендәге Кытай татарларының кулга алынуының һәм лагерьга ябылуының сәбәбе күп очракта – аларның Русиядә белем алулары. Хакимият фикеренчә, чит илдә укып кайткан студентлар ""чит идеологияне"" өйрәнеп, Кытайның коммунистик партиясен инкарь итәчәк. Кытайның татар этник азчылыгы этник чистартуларга дучар булды. Милләттәшләребез ярдәмгә мохта. Синанның мәгълүмат базасына күрә, Шәфкать Аббасидан кала, корбаннар арасында тагын 8 татар кешесе бар. 2000 елда узган халыкара анисәп саннарына караганда, Синанда 4895 татар яши. Соңгы арада барган кулга алулар, эзәрлекләүләр татарларның Кытай хакимияте тарафыннан корбан булуларын күрсәтә"", дип языла хатта. Кытайда авыр хәлдә калган милләттәшләренең хәлләренә борчылып, Австралия татар әмгыяте әгъзалары Татарстан президентыннан БМО, башка халыкара оешмалар белән элемтәгә кереп, Шәфкать Аббаси мәсьәләсен чишәргә булышуын сорый. ""Хөрмәтле президент, Шәфкать Аббасины иреккә чыгару өчен Кытай хакимиятенә мөрәәгать итүегезне сорыйбыз. Милләттәшебез тоткынлыкта утырган дәвердә, аңа карата әза кулланылмасын иде. Гаиләсе белән даими күрешү мөмкинлеген булдыруда, адвокат сайлау хокукын алуда сезнең ярдәм кирәк. Дөнья татар конгрессыннан һәм Татарстанның дәүләт оешмаларыннан Синандагы эзәрлекләнгән татарларның тормышын ентекләп тикшерүләрен сорыйбыз. Дөреслекне бары тик шул чакта гына белеп булачак"", диелә хатта. Австралия татар әмгыяте вәкилләре әйтүенчә, Синанда кулга алынып Кытай төрмәсенә эләгеп аннан чыгучылар да бар. Кимендә биш кеше чыгарылган, әмма аларны иректә дип санау авыр, бу кешеләр әле дә үз йортларында сак астында яши, дип белдерә Австралия татарлары. Алар үзләре дә бу хакта ачыктан-ачык сөйләргә курка. Күпләрнең Кытайда туганнары яши, аларга зыян килер дип шүрли, Кытайга барыр өчен виза бирмәсләр дип уйлыйлар. Күбесе Синанда торып калган туганнары белән элемтә урнаштыру авыр, телефоннан сөйләшкәннәр барысы да тыңланыла, махсус өзелә, аннары тоташа алмыйча интегәбез дип зарлана. Телефон аша да гомуми хәлләр, һава торышы турында гына сөйләшергә туры килә, башка кешеләрнең хәлләрен сорашу күңелсез хәлләргә китерергә мөмкин дип аңлата алар. Австралия татарлары бу хатны июнь урталарында өч адреска юллаган, әлегә бернинди дә авап юк. Азатлык Дөнья татар конгрессына шалтыратты, әмма аваплы кешеләр белән элемтәгә керә алмады. Ринат Закиров та, аның урынбасары Данис Шакиров та телефонны алмады. Хатның язмышы әлегә билгесез.","""Шәфкать Аббаси инде өч ел Кытай төрмәсендә утыра, бер хәбәре дә юк""",0,analytics,Татарстан,6196,https://www.azatliq.org/a/30720636.html,2020-07-13T21:14:53+00:00
"Сәсеүлектәге уңыштың һәм емеш-йәшелсәнең зәкәте мөҙҙәт (бер һижри йыл үтеүе) менән бәйле түгел. Киреһенсә, ""ураҡ ваҡытында"" уҡ, йәғни, уңышты йыйып алған көндәрҙә, зәкәт өлөшө таратыла башларға тейеш. Шарты: Дөйөм зәкәт өсөн мотлаҡ булған ҡайһы бер шарттар сәсеүлектәге уңышҡа һәм емеш-йәшелсәгә ҡағылмай. Атап әйткәндә: Тәклиф шарты юҡ. Йәғни, сәсеүлек-баҡсаларҙың эйәһе хатта бала кеше йәки мәжнүн булһа ла, ундағы уңыштан зәкәт түләнә. Етешлек шарты юҡ. Йәғни, сәсеүлек-баҡсаларҙың хужаһы үҙе бөлгөн хәлдә булһа ла, йыйған уңышынан зәкәт бирә. Шулай уҡ, хәйриә һәм ваҡыф ерҙәре лә үҙ уңышынан зәкәт сығарырға тейеш. Нисабы: Бында ике төрлө фекер: Әбү Хәнифә имамдың һүҙе: Сәсеүлектәге уңыш һәм емеш-йәшелсә өсөн нисап шарты юҡ. Йәғни, бәләкәй уңыштан да, ҙур уңыштан да үҙ зәкәте сығарылырға тейеш. Һәм уңыштың ниндәй — тиҙ боҙолоусанмы, оҙаҡ һаҡланыусанмы — булыуы мөһим түгел. Әбү Йософ менән Мүхәммәд имамдарҙың һүҙҙәре: Сәсеүлектәге уңыштың нисабы — биш вәсеҡ (үәсҡ). Биш вәсеҡ — ул 975 кг, йәғни яҡынса бер тонна. Шунан кәм уңыш өсөн зәкәт түләнелмәй. Шулай уҡ, артыҡ мәшәҡәтһеҙ бер йыл буйы һаҡлана алғандай һәм ҡойола торған (йәғни, мәҫәлән, биҙрәләргә ҡойоп тултырып булғандай) уңыштан ғына зәкәт бирелә (мәҫәлән, бойҙай, арпа, йөҙөм, финик кеүек аҙыҡтарҙан). Йәшелсәнән иһә бөтөнләй зәкәт юҡ. Емештәр өсөн дә — йөҙөм менән финиктан башҡа — зәкәт сығарылмай. Мысырҙың Фәтүәләр йорто беренсе фекергә (Әбү Хәнифә имамдың һүҙенә) өҫтөнлөк биргән. Үә Ллаһу Тәғәлә әғләм. Күләме: Сәсеүлектәр өс төрлө була, төрөнә ҡарап зәкәт күләмдәре лә айырыла: Һуғарыу өсөн сығым һәм көс талап итмәгән сәсеүлектәр (мәҫәлән, ямғыр һыуы менән һуғарылған, йә иһә бөтөнләй һуғарылмаған ерҙәр): зәкәтенең күләме — уңыштың 10 өлөшө (ғөшөр); Берәй махсус әләт (машина), этмә (мотор), йәки хайуандар ярҙамында, йә иһә ҡул көсө менән һуғарылған сәсеүлектәр: зәкәтенең күләме — уңыштың 5 өлөшө (ярты ғөшөр); Ике ысул менән дә һуғарылған сәсеүлектәр: зәкәтенең күләме — ниндәй ысулдың өҫтөнлөк алыуына ҡарап: 1) әгәр күпселек көндәрҙә махсус рәүештә һыу һибелһә (әйтәйек, дүрт ай дауамында үҫкән үҫемлеккә, көнләп һанағанда, ике айҙан ашыу ваҡыт һыу ҡойоп торолһа) — зәкәте 5 (ярты ғөшөр), 2) әгәр күпселек көндәрҙә һыу һибелмәһә (йәғни, үҫемлек, мәҫәлән, шул уҡ дүрт айҙың күпселек көндәрендә үҙ яйына үҫһә) — зәкәте 10 (ғөшөр), 3) әгәр ике ысул да яҡынса тигеҙ булһа — зәкәте 7,5 ( 5 тигән фекер ҙә бар). Өҫтәмә: аҙыҡ үҫтереүҙә сарыф ителгән мөлкәт-сығымдар зәкәт күләменә йоғонто яһамай һәм зәкәтте һанағанда иҫәпкә алынмай.",Картуфтың уңышынан зәкәт түләргә кәрәкме?,1,news,Яңылыҡтар,2509,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-09-15/kartufty-u-yshynan-z-k-t-t-l-rg-k-r-kme-4388061,2025-09-15T10:38:00+00:00
"Истанбулда Мостафа әмилевнең туган көне уңаеннан кичә25 ноябрь Истанбулда Мостафа әмилевкә багышланган фотокүргәзмә ачылды, ""Кырым улы. Бер халыкның көрәше"" китабы һәм Төркия-Украина-Романиядә яшәүче кырымтатар эшмәкәрләренең ""Тюрксид"" исемле бәйсез эшмәкәрләр берләшмәсе тәкъдим ителде. ""Тюрксид"" берләшмәсен тәкъдим тиү вактында Кырымны аннексиядән коткару мәсьәләсендә фикер алышу да узды. ""Акча булмаса, көч булмый, икътисад ни кадәр көчле булса, ул көрәшнең көчен үстерә. Халкыбыз көрәшенә ярдәм итү өчен без көчле булырга тиеш. Без ни кадәр көчле булсак, Мәлесебез дә, халкыбыз да көчле булачак. Безнең уебызда тик бер фикер — Кырым өчен без нәрсә эшли алабыз? Кырымга яңадан кайтканнан соң Кырымда эш итәчәкбез"", диде ""Тюрксид"" берләшмәсе рәисе Эртан Баштуган. ""Тюрксид"" берләшмәсе оешуын Украинаның Төркиядәге илчесе Андрей Сибигада хуплады. Мостафа әмилев""Күп илләргә сибелеп яшәгән кырымтатарларның ""Тюрксид"" кебек берләшмәсе барлыкка килүе мине шатландырды. Бу дөрес дөрес юлда иң дөрес адым, сезне котлыйм"", диде тәкъдим чарасында катнашкан Мостафа әмилев. Киләчәктә ""Тюрксид""ның бүлекләрен Литва, Латвия, Польшада ачу күздә тотыла. Мостафа әмилевнең туган көненә багышланган фотокүргәзмәИстанбулда Мостафа әмилевнең туган көненә багышланган фотокүргәзмә дә оештырганнар. ""Кырым улы. Бер халыкның көрәше"" исемле китап та чыгарганнар. Китапның авторы — Мәлеснең Төркиядәге даими вәкиле Зафәр Каратай. ""Мин китапта Мостафа әмилевнең һәм халкыбызның сөргендәге көрәшен бергә күрсәттем. Мостафа аганың көрәше — халкыбызның көрәше"", диде ул. ""Кырым улы. Бер халыкның көрәше"" исемле китапБу чараларда Киевтан килгән Мостафа әмилев, Русиядә тыелган Кырымтатр мәлесе рәисе Рефат Чубаров, Бөтендөнья кырымтатар конгрессы рәисе урынбасары Ленур Ислямов, төрле шәһәрләрдән ыелган Төркиядәге кырымтатар үзәкләре, сәяси фиркәләре вәкилләре, Истанбулның Ускюдар бистәсе башлыгы Ильми Туркмен, Украинаның Төркиядәге илчесе Андрей Сибига катнаштылар.",Төркиядә Мостафа әмилевнең туган көне уңаеннан чаралар үтте,1,news,Яңылыҡтар,1946,https://www.azatliq.org/a/30291712.html,2019-11-25T20:55:41+00:00
"фикерләрКүпләр президентның рәис булып китүенә аптырады, шул хакта гына язды. Ә бит Татарстан Дәүләт Шурасы депутатлары кабул иткән үзгәрешләр республика Конституциясенең, өмһүриятебез язмышының башка өлкәләренә дә кагыла. Һәм ничек кенә әле! Икенче Татар республикасы шуның белән тәмам дип авыз тутырып әйтергә мөмкин. Нинди Икенче Татар республикасы диярсез — аңлатып китим. Тарихтагы француз инкыйлабларын искә төшерсәк, шуны күзаллыйбыз: шушы революцияләр нәтиәсендә бер сәяси системны икенчесе алмаштыра, бер республиканың сәяси төзелеше имерелгәннән соң икенче республика барлыкка килә. Бу Конституция генә түгел, кайвакытта илнең идеологиясе дә үзгәрә дигән сүз. Бер республиканың сәяси үлемен игълан итәр өчен, ул республиканы тулысынча юкка чыгарырга кирәк түгел, әлбәттә. Әлеге дә баягы Франциягә кайтыйк. Сәяси системнар, Конституцияләр үзгәреп торган — шуның нәтиәсендә Беренче француз республикасы, Икенче француз республикасы оешкан. (Хәзергесе — Бишенче республика дип атала. ) Шуңа да карамастан Франция үз чикләрендә яшәвен дәвам иткән, ил үзе беркая да китмәгән (Европадан читтә урнашкан француз колонияләре һәм Эльзас белән Лотарингия провинцияләренең читкә китүе моннан чыгарма булып тора, әлбәттә). Шушы тәрибәгә таянсак, 2023 елның 6 февраленнән Татарстан Икенче республика буларак яшәүдән туктады дия алабыз. Беренче республика дип 1920 елдан 1990 елга кадәр булган ТАССРны атарга мөмкин. Бу — совет системының имеше булган республика иде. Сталин әйтмешли, ""формасы ягыннан милли, ә эчтәлеге ягыннан социалистик"". Бу Татарстанның беренче гербында да чагылыш тапкан: татар халкының ике вәкиле — крестьян һәм эшче — совет символлары белән бергә басып тора, ягъни миллилек социализмның формасын булдыра сыман. Үзенең дәрәәсе белән ТАССР автоном республика иде. Ә менә 1990 елның 30 августында ул автоном булудан туктап, союздаш дәрәәгә ирешә. Шул ук елны Татарстан рәсми рәвештә совет идеологиясеннән баш тарта: совет Конституцияләрендә ул идеология әле сакланган була, ә менә Татарстанның суверенитет турындагы Декларациясендә ул инде юк. Нәкъ менә шушы Декларация нигезендә республиканың яңа Конституциясе барлыкка килә. Аның бишенче пунктында шулай язылган да бит: ""Шушы Декларация Татар ССРның Конституциясен эшләү, Татар ССРның кануннарын үстерү өчен нигез булып тора. "". Ягъни Конституция суверенитет Декларациясенең дәвамы булып торган. 1992 елның мартында үткәрелгән референдум да — әлеге Декларациянең дәвамы. Шуңа күрә ""1990 елның 30 августында яңа Икенче Татар республикасы туган"" дип авыз тутырып әйтә алабыз.1990 елдан соң Татарстанның сыйфаты үзгәрә. Беренчедән, суверенитет Декларациясендә республиканың союздаш дәрәәгә ирешү теләге ярылып ята. Нәкъ менә шушы ягы Татарстан суверенитетын башка милли республикаларның суверенитетларыннан аерып тора — шул исәптәп күрше Башкортстанныкыннан да. Икенчедән, идеологик яктан да үзгәрешләр була, билгеле. Татар АССРында — һәрхәлдә аның беренче 10 елында — татар совет милләтен төзергә тырыштылар. Башта гаять уңышлы да килеп чыга иде кебек, әмма 1920 нче еллар азагында бу өлкәдә инде кризис башлана. Шулай да, татар теленең дәрәәсен күтәрү өлкәсендә башта Татарстанда, ә аннары Башкортстанда да күп эшләр башкарыла. Татарстан хәзерге чикләрдә оешканчы да, оешканнан соң да — татарлар аның чикләрен киңәйтү тырышлыгын ташламый. Шушы көрәшнең иң мөһим өлеше — Уфа губернасы калдыкларын Татар республикасына кушу тырышлыгы. Ахыр чиктә Башкортстанга кереп калган татар районнарын Татарстанга кертеп булмаса да, ""Зур Татарстан"" идеясе сүнми, сүрелми. 1930 нчы елларның азагына кадәр РСФСРның төрле субъектларында татар милли районнары була. Ә күрше Башкортстанда 1937 елда татар теленә рәсми статус бирелә. Икенче республикада исә Татарстан милләтен төзергә тырышалар — әлеге дә баягы ""татарстанизм"" идеологиясе турында сүз бара. Татар эчтәлеген күрсәтми генә, урыс белән татарны уртак халыкка кушу — аның нигезендә шушы фикер ята. Хәтер сәясәте аша татар милли үзаңын көчәйтүдән баш тарту, татарлар өчен аерым мәгариф системын булдырмау, Татарстанның хәзерге чикләрендә чикләнеп калу — болар барысы да шушы идеологиянең имешләре. ""Сувенир милләт""нең ""сабантуйлык"" проблемы да — ""Татарстан милләтен"" төзергә тырышуның нәтиәсе. Гәрчә ул милләтне төзеп булмаячагы баштан ук аңлашыла иде бит! Һәм менә хәзер Татарстан суверенитетның барлык атрибутларын югалтты. Президент та юк, тел дә юк, диярсең. Суверенитет үзе дә юк. Ә рәис татарча белмәсә дә ярый. Куәт структуралары итәкчеләрен дә Казан хәзер үзе билгели алмый. 1990 елдан бирле махсус статуска ия булган Татарстан шуның белән тәмам — махсуслыгы беткәнбетерелгән. Ярый, ә Өченче Татар республикасы барлыкка килдеме соң? Юк. Бер республиканың эчтәлеген бетерү — бу әле яңа республика оеша дигән сүз түгел. Аның өчен контурлар, принциплар, идеология кирәк. Ә хәзер боларның берсе дә юк. Вакытсызлык чорында яшибез. Искесе инде үлгән, ә яңасы әле тумаган. Яңасы нинди булыр? Әйтүе кыен. Әмма иң начар сценарий чынга ашкан очракта да — мәсәлән, республикаларны тәмам бетерсәләр дә (шәхсән мин моңа авырлык белән ышанам), берникадәр вакыт узгач, алар барыбер яңадан барлыкка киләчәк — тик бу юлы бөтенләй яңа чикләрдә һәм өр-яңа эчтәлек белән. Әлегә исә ""Икенче Татар республикасы шушының белән тәмам. Дәвамы бар"" диясе генә кала. Илнар Гарифуллинтарихчы, сәясәт белгече""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторның шәхси карашларын чагылдыра. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Икенче Татар республикасы шуның белән тәмам,0,analytics,Комментарийҙар,5459,https://www.azatliq.org/a/32265418.html,2023-02-25T21:30:00+00:00
"Югары радага Кырым һәм Донецки һәм Луһански районнарын Украина ирләре дип танымау өчен инаять аваплылыгы турында канун өлгесе кертелде. Документ парламент сайтындадөнья күрде. Канун өлгесенә ярашлы, Кырым, Акъяр һәм Донбассны ""аңлы рәвештә"" Украин ирләре дип танымау өчен өч елдан биш елга кадәр иректән мәхрүм итү һәм милек конфискацияләү каралган.8 июльдә Европада иминлек һәм хезмәттәшлек оешмасының (ЕИХО) Парламент ассамблеясе Русияне Кырым аннексиясе һәм Кара диңгезне милитарлаштыруы өчен хөкем итүче Люксембург декларациясен кабул итте. Русия делегациясе башлыгы Петр Толстойәлеге документны залда тиешле санда паламент әгъзалары булмаса да, кабул иттеләр дип белдерде. ЕИХОда Украина вәкилләре Русиядән кайбер делегатлар утырышка килмичә декларацияне кабул итүне өзәргә тырышты дип саный. Русия Кырымны 2014 елда Украина кануннарына каршы килеп, Кырымга гаскәр кертеп хәрбиләр күзәтүе астында уздырылган ""референдум"" нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Көнбатыш илләре моны халыкара нормаларны бозу дип саный. Кырымны аннексияләүне Мәскәү тарихи гаделлек урнаштыру дип атый.",Рада Кырымны Украинаныкы дип танымаучыларга инаять авапылыгы кертергә тели,1,news,Яңылыҡтар,1081,https://www.azatliq.org/a/30047696.html,2019-07-10T12:52:49+00:00
"Министр раҫлауынса, ағымдағы уҡыу йылында 409 мең уҡыусы башҡорт телен дәүләт теле булараҡ өйрәнә. 2019 йыл менән сағыштырғанда башҡорт телен өйрәнергә теләүселәр һаны 67-нән 79 процентҡа тиклем артҡан. Министр полилингваль гимназиялар селтәре киңәйтеләсәген, быйыл тағы өсәү асыласағын белдергән. Әлегә уларҙың һаны – туғыҙ. Сығанаҡ: Башинформ.",Башҡорт телен өйрәнеүселәр арта,1,news,Яңылыҡтар,345,https://amanat.su/news/novosti/2025-05-19/bash-ort-telen-yr-ne-sel-r-arta-4241396,2025-05-19T14:30:00+00:00
"«Әйҙә уйнарға» фестивалендә этнограф, тарих фәндәре кандидаты Гөлкәй Шаһапова башҡорт халҡының онотолған уйындары хаҡында һөйләне.",Боронғо башҡорт уйындарын да уйнанылар,0,analytics,Донъя,130,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-06-08/boron-o-bash-ort-uyyndaryn-da-uynanylar-4269433,2025-06-08T17:23:12+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр2022 һәм 2023 елларда Русиядә һәр ай саен кимендә 95 хатын-кыз, ягъни һәр көн саен өч хатын-кыз гаиләдә көч кулланудан үлгән. Русиядә гаиләдә көч кулланган чакта хатын-кызларны үтерү күрсәткечләре тотрыклы рәвештә югары булып кала бирә. 2022 һәм 2023 елларда кимендә 2284 хатын-кыз үлгән, шуларның 93 процентнын партнёрлары үтергән. Бу хакта Хатын-кызларның хөкүмәтнеке булмаган берләшмәләре консорциумы каршындагы Гаиләдә көч кулланудан зыян күрүчеләрне яклау үзәге тикшеренүендә әйтелә. Тикшеренүдәәйтелгәнчә, Русиядә һәр ай саен кимендә 95 хатын-кыз, ягъни һәр көн саен өч хатын-кыз гаиләдә көч кулланудан үлгән. Хисап авторлары ""үтерү"", ""аффект хәлендә үтерү"" һәм ""аңлы рәвештә сәламәтлеккә авыр зарар китерү"" турында чыгарылган 15 меңнән артык мәхкәмә карарын анализлап нәтиә ясаган. Гаиләдә көч куллану белән бәйле инаять эшләрендә ешрак шушы маддәләр урын алып тора, диелә тикшеренүдә. Элегрәк Консорциум еллар өчен белешмәләрнечыгарды. Ул чакта белгечләр үтерелгән хатын-кызларның ел саен диярлек 66 проценты ир-ат туганы яки пары кулыннан вафат булган дип нәтиә ясаган иде. Тикшеренүдә елларда Башкортстанда 555 хатын-кызның гаиләдә көч кулланудан үлүе әйтелде. Ул төбәкләр арасында икенче урында тора. Беренче урында исә Мәскәү (574 хатын-кыз). Татарстан исә бу исемлектә 11 нче урында тора иде, республикада гаилә әгъзасы тарафыннан кыйналып ул чакта тугыз ел эчендә 295 хатын-кыз үлүе әйтелде.2020 елдан 2021 елга кадәр, пандемия һәм үзизоляция чорында хатын-кызларны үтерү турындагы хөкем карарлары арасында гаиләдә көч куллану сәбәпле булганнарының саны 71 процентка иткән диелде. Яңа тикшеренүдә исә Мәскәү Украинага каршы сугыш башлаганнан соң Русиядә гаиләдә көч куллану артканмы икәнен ачыкларга теләгәннәр. "" елларда ""махсус хәрби операция""дә катнашучылар кулыннан хатын-кызлар никадәр еш үлгән икәне турында нәтиә ясау мөмкин түгел, аларның саны анализ өчен аз булып чыкты"", диелә тикшеренүдә. Хисап атворларыннан берсе һәм адвокат Мари Давтянхакимиятләрнең сугышка тоткыннарны күп әлеп итү сәясәте киләчәктә фаигаи нәтиәләргә китерәчәк һәм бу вазгыятьтә иң якланмаган кешеләр - балалар һәм хатын-кызлар булачак, дип белдерә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Тикшенерү: 2022 һәм 2023 елларда Русиядә көн саен өч хатын-кыз үтерелгән,1,news,Яңылыҡтар,2304,https://www.azatliq.org/a/hatin-kizlarning-hokumatneke-bulmagan-berlashmalare-konsortsiumi-gailada-koch-kullanu-turinda-yanga-hisabin-chigardi/33225307.html,2024-12-03T18:21:28+03:00
"Йырсы эштәре буйынса Мәскәүгә килгәс, Мәскәү-Ҡазан самолетына өлгөрмәгән. Алдағы көндә Сыуашстанда сығыш яһарға тейеш булыу сәбәпле ул тиҙ арала Өфөгә юл тоторға, уға иһә Ҡазанға һәм Сыуашстанға йүнәлергә тура килгән. – Үҙ рейсыма өлгөрмәгәс, мин инде икенсе самолетҡа ултырырға барам. Өфөгә билет алырға тура килде. Иртәгә Сыуашстанда сығыш яһайым. Был стресс менән бөгөн 5 йылға ҡартайҙым. Ауыҙығыҙҙы асып йөрөмәгеҙ, дуҫтар, – ти Ләйлә.",«Биш йылға ҡартайҙым…»,1,news,Яңылыҡтар,438,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-29/bish-yyl-a-artay-ym-4555356,2026-01-29T13:55:00+00:00
"Энвәр АрпатлыАрпатлы Питрәч районыннан 16 февральдә киткән, дип хәбәр итә ""Бизнес-Онлайн"". Энвәр Арпатлы 1980 елгы. Русия Кырымны аннексияләгәнче Кырымтатар халкы Мәлесенең Алушта идарәсе итәкчесе булып, аннексия башлангач Алушта шәһәре башлыгы урынбасары булып эшләгән. Ул Кырым Югары Радасы янында 2014 елның 26 февралендә ""тәртипсезлекләр эше""ндә һәм""Чийгоз эше""ндәшаһит булып барды. Арпатлы Питрәч районы башкарма комитеты итәкчесе урынбасары булып 2017 елда билгеләнде. Ул шулай ук Кырым яшьләренең Казанның Виталий Тимирясов исемендәге Инновация университетына икенче белем алырга килүен оештыручы буларак татанылды.",Татарстан районында эшләгән кырымтатар Энвәр Арпатлы Карачай-Чиркәс вице-премьеры итеп билгеләнде,1,news,Яңылыҡтар,622,https://www.azatliq.org/a/29048021.html,2018-02-19T08:59:01+00:00
"Миҙгелдең ҡыш айы. Бейек-бейек күктән ҡарҙар яуа. Ҡыштың ҡары селт аҡ ҡар бөртөктәренән тора. Һәр береһенең үҙ биҙәге. Бер-береһенә оҡшамағандар ҙа бит әле. Төрлө-төрлө генә йәмдә матурҙар. Бар ҙурҙары, бәләкәйҙәре лә. Тын һауала әкрен генә бәүелә-бәүелә аҫҡа табан төшәләр. Уйнай-көлә берәүҙәре ағас ботаҡтарына, икенселәре текмә, өсөнсөләре түбәнгә килеп ҡунаҡлайҙар. Ҡайһылары хатта етәкләшеп алғансы. Үҙҙәре шаттар. Ғәжәп. Шатлыҡтары йөҙҙәренә сыҡҡан. Эй йым-йым килешеп яналар! Яңы яуған ҡар тыныуы һулышыма тулды. Ниндәй саф һауа! Йым-йым яуған ҡарҙар аҫтында шундай рәхәт. Ҡарҙар тауҙарҙы, урмандарҙы, туғайҙарҙы юлдарҙы ағартып сыҡты. Баҡтиһәң дә, ҡыштың ҡар бөртөктәре ергә ырыҫ-бәхет килтерер өсөн яуа икән дә-ә-ә. Минең дә ҡарҙар һымаҡ булаһым килде. Их, кемделер бәхетле итәһе, ҡыуандыраһы ине. Шул саҡ Фәнистең тауышы ишетелде: – Кәримә апа-а-ай, бөгөн Сәлим сана шыуырға сыға алма-а-й. Тамағы ауырта, – тип килеп инде урамдан, эсе бошоп. – Борсолма, мин һинең менән уйнайым. Әйҙә, тауға һөйрәтеп алып барам. Фәнистең бошоноҡо кәйефе шунда уҡ юҡ булды. Йүгереп барып санаһын алып килде лә, ултыра ла һалып алды. Ҡустымдың шатлыҡтан осҡонланып балҡыған күҙҙәрен, ауыҙы ҡолағына еткәнен күреп, мин дә йылмайҙым. Һе-е-е. бына нисек була, яҡшылыҡ эшләү башҡаларға ла, үҙеңә лә бәхет кенә килтерә икән. Был яғына гел ҡустым менән уйнармын, Сәлимде лә бергә алырмын. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",Ҡар бөртөктәре,0,analytics,Хикәйә,1596,https://akbuzat-rb.ru/articles/stories/2023-02-13/ar-b-rt-kt-re-3140640,2021-07-12T17:15:00+05:00
"Күргәҙмәлә төрлө йылдарҙағы эштәр, станоклы композициялары: натюрморттар, пейзаждар, портреттар, биҙәкле паннолар ҡуйылған. Остаздар һәм уҡыусылар төрлө темаларҙы асҡан: Бөйөк Ватан һуғышы, ғаилә, яратҡан ҡалаһы, бала саҡ, тыуған ерҙәренең мәҙәниәте һәм тәбиғәте. Улар төрлө алымдар ҡулланып эшләнгән — акварель, гуашь, пастель, ҡатырғала гравюра, майлы буяуҙар, ҡорама, туҡыма туҡыу һ. б. Күргәҙмә үҙенең төрлөлөгө, юғары оҫталыҡ кимәле менән айырылып тора. Ижади эштәр менән иртәнге сәғәт 9-ҙан киске 5-кә тиклем Өфө ҡалаһы, Киров урамы, 1 адресы буйынса танышырға мөмкин. Инеү бушлай.",Өфөлә «Остаз һәм уҡыусы» күргәҙмәһе асылды!,1,news,Яңылыҡтар,587,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-11-14/f-l-ostaz-m-u-yusy-k-rg-m-e-asyldy-4472629,2025-11-14T22:45:00+00:00
"16 апреля в Уфе Глава Башкортостана Радий Хабиров встретился с делегатами Форума лидеров студенческого самоуправления. Он направлен на выстраивание диалога между органами власти и учащейся молодёжью, развитие у её представителей управленческих навыков.",Встреча с лидерами студенческого самоуправления Башкортостана,0,analytics,Мәғариф,252,https://tanburz.ru/news/m-arif/2025-04-17/vstrecha-s-liderami-studencheskogo-samoupravleniya-bashkortostana-4202210,2025-04-17T12:45:00+00:00
"Бөгөн, 13 февралдә, Башҡортостандың Дәүләкән районында үлемесле юл-транспорт ваҡиғаһы теркәлгән. Ошо хаҡта БР Дәүләт автоинспекцияһы башлығы Владимир Севастьянов хәбәр итә. Иртәнге сәғәт һигеҙҙә Шишмә  - Ҡырғыҙ Миәкә автомобиль юлының 62 - се километрында ВАЗ-2110 автомобиле Һәм « » автобусы бәрелешкән. Авария һөҙөмтәһендә еңел машинаның водителе һәм пассажиры һәләк була. Юл-транспорт ваҡиғаһы ваҡытында автобуста пассажирҙар булмай. Ваҡиға урынына полиция полковнигы Олег Дмитриев һәм Дәүләкән районы прокуроры Тимур Ҡәйүмов юлланды.",Башҡортостанда пассажир автобусы менән еңел машина бәрелешкән,1,news,Яңылыҡтар,537,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-13/bash-ortostanda-passazhir-avtobusy-men-n-e-el-mashina-b-releshk-n-4576497,2026-02-13T09:45:00+00:00
"Ул бизиборд формаһында эшләнгән. Бөтә өлөштәре лә тәбиғи материалдарҙан башҡарылған. Тирмәне уратып эленгән әйберҙәрҙең һәр береһе баланы милли мәҙәниәткә өйрәтә. Ишеге милли орнаменттар менән биҙәлгән. Уның янында һүрәтләнгән башҡорт ҡыҙына маңлайса кейҙерелгән. Төрлө биҙәүестәр, сәсенә сулпылар тағылған. Камзулы һәм муйынындағы биҙәүестәре йәбешмәккә тегелгән. Ваҡ элементтар моториканы үҫтерә, шулай уҡ милләтебеҙҙең костюмдары менән танышырға мөмкинлек бирә. Балалар үҙ теләге менән башҡа төрлө камзул һәм биҙәүестәр йәбештереп ҡуя ала – был уларҙа күҙ алдына килтереү, хәтер, ижади һәләттәрҙе үҫтерә. Артабан тирмә буйлап ете ырыуҙың тамғаһы эленгән. Уларҙы тартып алып, кире йәбештереп ҡуйырға була. Шулай уҡ тирмә буйлап «шнуровка» рәүешендә төрлө ептәр һуҙылған. «Барыһы ла балаларҙа фекерләү, хәрәкәттәрҙе координациялау, хәтерҙе нығытыу, ныҡышмаллыҡ, уйлап эш итеү сифаттарын тәрбиәләй. Сөнки аҡтарып алынған йәбешмәктәрҙе тик үҙ урындарына ғына ҡуйырға мөмкин, ә инде ептәрҙе алдан һалынған формаға килтереп тағырға кәрәк. Ептәрҙә ваҡ элгестәр (прищепка) бар. Муйынсаҡтарҙан ямғыр һәм күләүек эшләнгән. Уйынсыҡтың түбәһе болоттар, йондоҙҙар, ҡояш, ай менән биҙәлгән. Был һүрәттәр балаларҙы ғына түгел, өлкәндәрҙе лә ҡыҙыҡтыра. Йәнгә йәм, йылылыҡ һәм тыныслыҡ бирә», – ти авторҙар.",Башҡортса уйнайыҡ! Ҡот һаҡлай этнотирмә,0,analytics,Аңлатма,1293,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-08-11/bash-ortsa-uynayy-ot-a-lay-etnotirm-4326640,2025-08-11T12:00:00+00:00
"Китап байрамы сиктәрендә үткән эш саралары: капиталь ремонттар һуң Башҡортостан Яҙыусылар союзы йорто асылды Рәсәй Китап союзы идараһы ултырышы булды РФ китапханалар директорҙарының Бөтә Рәсәй кәңәшмәһе булды Рәсәйҙә китап индустрияһын үҫтереү түңәрәк ҡоро һәм Милли нәшриәттәр менән танышыу үтте Башҡортостан китапханалары хеҙмәткәрҙәренең филателия буйынса семинары булды Илем яҙмышында һуғыш күргәҙмәһе асылды. Йәрминкәлә өс көн эсендә 184 мең кеше булған 11,7 млн һумға 30 мең самаһы китап һатылған 2,5 млн һумлыҡ кәсепселек тауарҙары һатылған 14 спектакль, нәфис-музыкаль тамаша, концерт күрһәтелгән Яҙыусылар, шағирҙар менән 120-нән ашыу осрашыу үткән 27 тематик һәм интерактив майҙансыҡ эшләгән 35 тренинг, лекция, оҫталыҡ дәресе булған 6 акция, 1 флешмоб ойошторолған МХО  яугирҙарына 1000 самаһы хат һәм асылма яҙылған 240 квадрат метр маскировка селтәре үрелгән Республика Башкортостан нәшриәте баҫмаларына 411 подписка (56-һы Добрая подписка) яһалған. Түбәндәге конкурстарға йомғаҡ яһалып, еңеүселәр бүләкләнгән: «Урал батыр ерендә йыл китабы» халыҡ-ара конкурсы Марина Москвина менән Тоталь диктант «Ҡәләм һынау» төбәк-ара конкурсы «Йылдың иң яҡшы китапханасыһы» республика конкурсы Инвалид балалар араһында «Беҙ һеҙҙе онотмабыҙ, Геройҙар» республика конкурсы «Һаумы, һаумы, әкиәт! » республика конкурсы «Республика Башкортостан» нәшриәт йорто баҫмаларына яҙылыусылар араһында приздар уйнатыу һәм йомғаҡ яһау. Йәрминкә сиктәрендә үт кән саралар: «Арт-Ҡоролтай. Балалар» форумы Башҡортостан мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡованың һәм  «Бәхет биләмәһе» хәйриә фондының Попечителдәр советы рәйесе Каринэ Хәбированың балалар сәнғәт мәктәптәре конкурстары һәм фестивалдәре лауреаттары менән осрашыуы Башҡортостан Республикаһы Балалар йыйылма хорының  Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығына арналған «Мәңгелек юлдар» тигән ҙур концерты Милли китаптар фестивале «Уҡы! Өйрән! Сағыу йәшә! » балалар танып белеү, үҫеш һәм ҡулланма әҙәбиәте фестивале (РФ Цифрлы үҫеш, элемтә һәм киң коммуникациялар министрлығы булышлығында) Сәләмәтлеге буйынса мөмкинлектәре сикле балалар ижадының «Таланттар йондоҙлоғо» асыҡ конкурсы бенефисы Тарихи-мәҙәни журналдар мөхәррирҙәренең «Мираҫ биттәре: Башҡортостандың хәҙерге заман медиакиңлегендә баҫмаларҙың роле» тигән осрашыуы «Китап Байрам ы » тураһында: Бөтәһе 47,2 миллион ҡулланыусыһы булған киң мәғлүмәт сараларында 5 708  публикация донъя күргән, шул иҫәптән төбәк сараларында  –  5 178, федераль сараларҙа – 525 (Россия 2, Россия 24, ОТР, Мир, РИА Новости, Российская газета, КП, АИФ һ. б. ), сит илдәр сараларында – 5 БСТ-ның Асыҡ студияһында йәрминкә ҡунаҡтары менән 44 интервью яҙҙырылған Матбуғат зонаһында ғына ла 50-ләп пресс-әңгәмә эшләнгән Социаль селтәрҙәрҙә 25,8  мең  хәбәр теркәлгән, дөйөм ҡарауҙар һаны – 8,1 млн.",Һандар ни һөйләй? Китап байрамы йомғаҡтары,1,news,Яңылыҡтар,2755,https://amanat.su/news/novosti/2025-06-02/andar-ni-yl-y-kitap-bayramy-yom-a-tary-4260953,2025-06-02T13:28:00+00:00
"С года по года реализуется этап эстафеты «Рациональное потребление», посвящённый принципам осознанного использования ресурсов. Целевая аудитория – школьники, студенты, взрослое экономически активное население, пенсионеры и предпенсионеры. Просветительские мероприятия эстафеты нацелены на информирование участников об экологичности и социальной ответственности рационального потребления, о прямой финансовой выгоде и вкладе в сохранение ресурсов планеты через сокращение ненужных покупок, отказ от одноразовых вещей, сдачу одежды в секонд-хенд и сортировку мусора. Организатором эстафеты выступает Минфин России, оператором – НИФИ Минфина России. Соорганизатором и исполнителем в Республике Башкортостан является региональный центр финансовой грамотности – «Финцентр РБ». В рамках этапа эстафеты Минфин России традиционно разработал комплекс информационно-методических материалов, доступных на портале моифинансы. рф на постоянной основе. Это сценарии лекций на тему «Рациональное потребление» для подростков и взрослых, тематические памятки, чек-листы, раскраски, ребусы и многое другое, а также на платформе «Госуслуги. Решаем вместе» каждый может пройти опрос «Рациональное потребление». В онлайн-формате уже прошли интересные лекции: Фейковые друзья и реальные деньги: разоблачаем мошенников в социальных сетях и играх, Расходы домашних хозяйств на потребление в России. 17 декабря можно послушать лекцию о том, как контролировать импульсивные траты. 18 декабря узнать все о формировании семейного бюджета. Запланирована также лекция об использовании налоговых вычетов как вариант рационального потребления.",В Башкортостане стартовал этап всероссийской эстафеты «Мои финансы»,0,analytics,Йәмғиәт,1611,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-12-12/v-bashkortostane-startoval-vii-etap-vserossiyskoy-estafety-moi-finansy-4504498,2025-12-12T13:55:00+00:00
"В 2023 году проект «Вольный берег», который предполагает реконструкцию этого общественного пространства, стал победителем  Всероссийского конкурса лучших проектов создания комфортной городской среды. Работы в парке синхронизировали с этапами реализации региональной программы «Формирование комфортной городской среды» национального проекта «Инфраструктура для жизни». Благоустройство проводят за счёт средств федерального, республиканского и местного бюджетов. В основе концепции обновлённой общественной территории в Баймаке – история о семи башкирских родах. Автор проекта – московская компания «Аффинум», куратор – Институт развития городов и сёл Башкортостана. Благоустройство парка имени Салавата Юлаева предполагает выделение в парке нескольких смысловых и функциональных зон, в том числе пространства для отдыха, занятий спортом, событийную, детскую площадки и другие. В 2024 году в парке провели работы по демонтажу, устройству наружного освещения, видеонаблюдения, водопровода и канализации, озеленению территории. Кроме того, здесь обустроили площадки для занятий скейтбордом и теннисом, сухой фонтан, установили малые архитектурные формы. В 2025 году масштабные преобразования продолжаются, завершить их планируют до 30 октября. – Парк был заросшим, небезопасным. Благодаря победе в конкурсе мы дали старт его благоустройству. Безусловно, здесь ещё есть чем заниматься, территория большая. Но уже появились дорожки, освещение и видеонаблюдение, развлечения для детей, спортивная зона, – резюмировал Радий Хабиров. – Считаю, что в каждом муниципалитете должны быть хорошие парки. В Баймаке такое пространство теперь есть.",Реконструкцию парка имени С. Юлаева в Баймаке планируют завершить этой осенью,1,news,Яңылыҡтар,1631,https://tanburz.ru/news/novosti/2025-09-06/rekonstruktsiyu-parka-imeni-s-yulaeva-v-baymake-planiruyut-zavershit-etoy-osenyu-4377999,2025-09-06T13:45:00+00:00
"Өфөнән 21 йәшлек студент ҡыҙ мутлашыусыларға 1,5 миллион һумдан ашыу аҡса биргән. Енәйәтселәр, мутлыҡ операцияларын булдырмау һәм аҡсаны һаҡлау һылтауы менән, аҡсаны яңы банк иҫәбенә күсерергә тәҡдим иткән булған.",Мутлашыусыларға - 5 млн һумдан ашыу аҡса!,1,news,Яңылыҡтар,213,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-14/mutlashyusylar-a-5-mln-umdan-ashyu-a-sa-4506367,2025-12-14T15:12:23+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБүген, 13 октябрь иртәсендә, Башкортстанның Ишембай районы Петровский авылы уртасында хатын-кызга аю һөүм иткән. Бу хакта иткерә. Һөүмнән соң хатын-кыз исән калган, әмма әрәхәтләнгән диелә. Басмага Башкортстан сәламәтлек саклау министрлыгында әйтүләренчә, аны Ишембай район хастаханәсенә алып киткәннәр, медицина хезмәткәрләре хәлен авыр дип бәяли. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда яшәүче хатын-кызга аю һөүм иткән,1,news,Яңылыҡтар,470,https://www.azatliq.org/a/32635866.html,2023-10-13T09:02:08+00:00
"фикерләрРусия саклану министрлыгы белдерүенчә, парадта 11 мең хәрби, шул исәптән Украина сугышында булган 1500 сугышчы катнашкан. Парад вакытында Путин янында трибунада Кытай башлыгы Си Цзиньпин утырды. ""Дождь"" проекты Путин янында утырган башка кайбер кешеләрне дә ачыклады. Алар арасында Кара диңгез флотының 810 нчы гвардия диңгез пехотасы бригадасы хәрбие Владислав Головин бар. ""Миротворец"" сәхифәсе язуынча, ул Мариуполь халкын үтерүдә катнашкан. Шулай ук парадта ""Пятнашка"" бригадасы командиры Ахра Авидзба да булган. Әлеге бригада Донецки өлкәсендә хәрби инаятьләр кылуда гаепләнә. ""Агентство"" язуынча, Путин артында 2024 елның августында Курски өлкәсендәге бәрелешләрдә һәлак булган 45 яшьлек подполковник Сергей Чебеневның тол хатыны һәм балалары утырган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Бүген Мәскәүдәге хәрби парадта беренче тапкыр Украинага һөүмдә кулланыла торган дроннар күрсәтелде,1,news,Яңылыҡтар,863,https://www.azatliq.org/a/33409322.html,2025-05-09T11:37:40+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМоны. порталының баш мөхәррире Эмиль Мостафаев илнең Дигиталь үсеш һәм транспорт министрлыгыннан таләп иткәч эшләгәннәр. Мостафаев сүзләренчә, әлеге телеканал Азәрбайанга каршы юнәлдерелгән ялган һәм провокацион мәгълүмат тарата. ""Царьград"" 2015 елда Русиядәге православ олигарх Константин Малофеев тарафыннан ачылган иде. 2020 елда әлеге каналны экспортка кагылышлы кануннарны бозганы өчен блоклады. Русия Украинага каршы сугыш башлаганнан соң, АКШ, Европа Берлеге, Британия һәм Канада бу телеканалга каршы чикләүләр кертте. 2023 елда ""Царьград"" телеканалын экстремизм пропагандасы өчен Казакъстан да блоклаган иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Азәрбайанда ""Царьград"" телеканалының сайты блокланган",1,news,Яңылыҡтар,775,https://www.azatliq.org/a/azarbayjanda-tsargrad-telekanalining-sayti-bloklangan/33424353.html,2025-05-26T12:28:41+03:00
"Киңерәк алғанда, олимпиада Рәсәйҙең 72 төбәгендә тап туған телдәр буйынса ойошторола. Ике этаптан торған бәйгенең икенсе өлөшө ошо көндәрҙә генә Өфө дәүләт фән һәм технологиялар университетында уҙҙы. Башҡорт филологияһы, шәрҡиәт һәм журналистика факультеты деканы Гөлфирә Риф ҡыҙы Абдуллинанан олимпиада хаҡында тулыраҡ һөйләүен үтендек. – Ил кимәлендә был бәйгене башлап ебәргәндә, 5 кенә юғары уҡыу йорто инек. Хәҙер был һан 35-кә етте, – ти ул. – Тәүге йылды республиканан һәм күрше төбәктәрҙән 300-ләп уҡыусы белемен һынап ҡараһа, быйыл онлайн этапҡа 800-гә яҡын уҡыусынан яуаптар килде. Шуларҙың 346-һын бөгөн беҙҙә сәләмләүемә шатмын. Географияны ҡараһаҡ, йылдағыса, иң ҙур команда – Ейәнсура районынан. Стәрлетамаҡтар ҙа ҡалышмай, Өфөләге Республика инженер лицей-интернаты ла маҡтауға лайыҡ. Иң-иңдәр генә еңеүсе буласаҡ. Ғөмүмән, олимпиада балаларға ҙур мөмкинлектәр аса. Балалар аудиторияларға инеп урынлашҡас, бер нисәһе менән әңгәмәләшеп алдыҡ. Ишембай ҡалаһындағы Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге 2-се башҡорт гимназияһынан Яҙгөл Хәйруллина менән Зарина Сәйфуллина – синыф уҡыусылары. Былтыр икенсе этапҡа үтеп тә килергә мөмкинлектәре булмаған, быйыл иһә маҡсаттарына ирешкәндәр. – Минең өсөн эштәр ныҡ ауыр булманы, беренсе турҙы уңышлы ғына үттем, – ти Яҙгөл. – Әлегеһендә лә уңыш йылмайыр, тип ышанам. Етәксебеҙ Фаягөл Тимербай ҡыҙы Әмирханованы һынатмаҫҡа тырышырбыҙ инде. Стәрлетамаҡтағы Жәлил Кейекбаев исемендәге 3-сө гимназиянан дүрт уҡыусы килеп еткән. Туғыҙынсыларҙың етәкселәре – Рузәлиә Ғәйнислам ҡыҙы Әлимғужина. Алһыу Татлыбаева быйыл яҡшы һөҙөмтәгә ирешеренә ышана. Былтыр, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, призлы урынға сыға алманым, ти ҡыҙ. Олимпиада күтәренке рухта башланып китте. Төрлө райондарҙан, ҡалаларҙан йыйылған уҡыусылар күнегеүҙәр эшләне, текст тәржемә итте, тест һорауҙарына яуап бирҙе. Шул арала әҙерләп алып килгән уҡытыусылары менән танышам. – Быйыл бер уҡыусым менән килдек. Фәйез Ямалетдинов туғыҙынсыла белем ала. Әлегәсә бер тапҡыр ҙа ҡалдырмай ҡатнашып килә балаларыбыҙ, призлы урындар ҙа яулайҙар, – ти Белорет районы Үткәл мәктәбенән башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Нурсилә Фәтих ҡыҙы Йомағужина. Әйткәндәй, уның ҡыҙы Гөлсинә – тәүге йылдың еңеүселәренең береһе, әле тап Өфө дәүләт фән һәм технологиялар университетында уҡып йөрөй. Ә барлығы вузда ошондай 32 еңеүсе белем ала. Белорет ҡалаһындағы Яныбай Хамматов исемендәге башҡорт гимназияһынан да таныштарыбыҙ осраны. Сәриә Мөхәмәтйән ҡыҙы Ҡаһарманова менән командировка ваҡытында күрешкәйнек. Ул был юлы өс ҡатнашыусы килтергән. Педагог элекке уҡыусылары менән дә ғорурлана ала – уҙған йылдарҙа еңеүсе булған Регина Ғәлиева һәм Зөлхизә Энеева әле шулай уҡ ошо факультетта уҡып йөрөй икән. Тап әлеге олимпиадала ҡатнашҡандан һуң Зөлхизәлә башҡортлоҡ хисе тағы ла нығыраҡ уянды, артабан белем алырға филологияға барасағын хәл итте, ти уҡытыусы. Бындай саралар балаларҙың күҙҙәрен аса, бер баҫҡысҡа юғарыраҡҡа күтәрә бит, тигән фекерен дә белдерҙе. Уҡытыусылар ҙа буш ултырманы: улар өсөн файҙалы семинар ойошторолдо. Олимпиада үтте, һөҙөмтәләр барлана. Туған телебеҙҙе һәм әҙәбиәтебеҙҙе иң шәп белеүселәрҙе июнь айында ҡотлаясаҡбыҙ. Ә башҡа уҡыусыларға теләгебеҙ – әйҙә, һеҙ ҙә әҙерләнегеҙ, ҡатнашығыҙ! Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.","Телен ҡәҙерләгән, өйрәнгәндәргә юлдар асыҡ",0,analytics,B ygel r,3619,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2026-02-27/telen-erl-g-n-yr-ng-nd-rg-yuldar-asy-4595898,2026-02-27T14:45:00+05:00
"Институт развития образования Республики Башкортостан приглашает работников образовательных учреждений (учителей, педагогов, музыкальных руководителей, библиотекарей), воспитанников дошкольных учреждений, обучающиеся 1-11 классов образовательных организаций, детей, не посещающих образовательные учреждения, студентов принять участие в Всероссийском конкурсе, посвященной военной, армейской и патриотической тематике «Цифровая память — 2024».",«Цифровая память — 2024»,1,news,Яңылыҡтар,442,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-03/tsifrovaya-pamyat-2024-3753198,2024-05-03T20:41:48+00:00
"Кем генә булмаһын, кеше барыбер һәр ваҡыт ҡасандыр юғалтҡан тәүфиҡ-бәхетен эҙләп йәшәй. Бәхетле булыу өсөн һәр кем аңлы рәүештә үҙ булмышын, тәүфиғын табырға тейеш.",Тәүфиҡҡа бәхет эйәрер,0,analytics,Йәмғиәт,164,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-02-24/t-fi-a-b-het-ey-rer-4134829,2025-02-24T15:49:27+00:00
"Казан Кирмәнендә полиция татар активистларына дога кылырга ирек куймый. АЗАТЛЫКСВОБОДА телеграм каналы фотосыфикерләр12 октябрьдә Татар активисты, татар милли хәрәкәте вәкиле Галишан Нуриәхмәтбер сәгатьтән артык Казан полиция бүлегендә тотыла дип хәбәр итә ""Азатлык"" татар яшьләр берлеге. Аны Кол Шәриф мәчетенә намазга барганда тоткарлаганнар. Бүген бер төркем татар активистлары Хәтер көне уңаеннан бирегә дога кылырга килмәкче иде. Канал хәбәренчә, активист Рәфыйкъ Кәримуллинда тоткарлаганнар. ""Азатлык"" мәгълүматларынча, тагын берничә активист тоткарланган. Кайберләре белән элемтә юк. Кимендә ике кешенең өенә полиция килгән һәм мәчеткә барырга юл куймаган. Казан Кирмәненә барудан сагаланып торылучылар арасында шагыйрь, журналист, татар милли хәрәкәте активисты Фәнил Гыйләев тә бар. ""Без шундый мөһим кешеләр кебек, малай. Әнине тукталышка икәү озатыша төштеләр әяү бер километр. Өченчесе машина белән тукталыштан безне килеп алды. Кайтарып куйдылар кире ишек төбемә. Сайлау мөмкинлеге дә бирделәр, рәхмәт төшкереләр ""Япеевога барып кайтыйкмы, өеңдә генә утырасыңмы"", дип дип. Хет чәйгә чакыр үзләрен, урамда интекмәсеннәр дип"", дигән Гыйләев. Аның сүзләрен ""Азатлык"" татар яшьләре берлеге Телеграм каналы китерә. Канал язуынча, тарихчы Илнар Гарифуллинны, активистлар Кәшиф Гатинһәм Зиннур Әһлиуллинныда йорты янында саклап торалар.11 октябрьдә Чаллыдагы экстремизмга каршы көрәш үзәгендә полиция ""Азатлык"" татар яшьләре берлеге активисты Рәфыйк Кәримуллинга Хәтер көне алдыннан кисәтүтапшырган иде. Шулай ук полиция бүлегендә булган вакытта активистны прокуратурага тагын бер кисәтү тапшыру өчен чакырганнар. ""Азатлык"" татар яшьләре берлеге 15 октябрь көнне матәм митингы форматында Хәтер көнен үткәрергәниятләгән иде. Хәтер көне урыны итеп Камал театры мәйданын, Тинчурин паркы бакчасын сорадылар. Әмма хакимиятләр моңа рөхсәт бирмәде. Активистлар намаз кылуны шушы чара урынына уздырмакчы булган, дип иткерә басма. Намаздан соң алар йөреш уздырып, кафеда аралашып утырырга ниятләгән. Хәтер көне — 1552 елда Казанны Явыз Ивангаскәреннән саклап һәлак булганнарны искә алу чарасы. Татарстан хакимиятләре 30 ел дәвамында милли хәрәкәт тарафыннан митинг рәвешендә оештырылып килгән Хәтер көнен үткәрергә соңгы тапкыр рөхсәтне 2021 елда биргән булып чыкты. 2021 елда милли хәрәкәт һәм Хәтер көнен оештырган Татар итимагый үзәге (ТИҮ) зур басымга дучар булды. Башта Казан хакимияте аны оештырыргарөхсәт бирмәде, соңрак әмәгатьчелек ризасызлыгыннан соң Тинчурин паркында ыелырга мөмкинлек туды. Аңа кадәр татар зыялылары Хәтер көненрәсмиләштерүне сорап Миңнехановка мөрәәгать иткән иде. Хәтта депутат, язучы Ркаил Зәйдулла Татарстан парламенты утырышында Хәтер көненрәсмиләштерү мәсьәләсен күтәрепчыгыш ясады. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Казанда Хәтер көненә дога кылырга ыенучыларны полиция тоткарлаган,1,news,Яңылыҡтар,2812,https://www.azatliq.org/a/33156136.html,2024-10-12T10:33:15+00:00
Мутлашыусылар пенсияны ҡайтанан иҫәпләү һылтауы менән Өфөлә йәшәгән пенсионер ҡатындың 600 мең һум аҡсаһын урларға маташҡан.,Пенсияны ҡайтанан иҫәпләү?,1,news,Яңылыҡтар,124,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-22/pensiyany-aytanan-i-pl-4517389,2025-12-22T16:29:10+00:00
"Форум сиктәрендә  балаларҙы тәрбиәләү, үҫтереү, белем биреү кеүек  көнүҙәк мәсьәләләргә ҡағылышлы һорауҙар  ҡарала.  Программала мәғариф һәм тәрбиә, хәүефһеҙлек һәм һаулыҡ, ижад  һәм балалар, психология, ярҙам, ата-әсәләр йәмәғәтселеге буйынса алты тематик йүнәлеш эшләй.  Ҡатнашыусылар өсөн  эксперттар лекциялары, балалар өсөн оҫталыҡ кластары, мәғариф ойошмалары күргәҙмәләре үтә.  Форум тәжрибә уртаҡлашыу өсөн ата-әсәләр берләшмәһен булдырыуға йүнәлтелгән.",Өфөлә Туғандар - яратҡандар республика ата-әсәләр форумы бара,1,news,Яңылыҡтар,461,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-03-29/f-l-tu-andar-yarat-andar-respublika-ata-s-l-r-forumy-bara-4177661,2025-03-29T13:57:00+00:00
"Күңел киңлеге, күңел йомартлығы һәр халыҡта юғары баһаланған матур сифаттарҙың береһе һанала.",ТАБЫНДАҒЫ КҮРКӘМ ҒӘҘӘТТӘР,0,analytics,Йәмғиәт,93,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-03-17/tabynda-y-k-rk-m-tt-r-4159282,2025-03-17T09:44:11+00:00
"Сағыу тамашалы чемпионат робот техникаһы өлкәһендә тәжрибә уртаҡлашыу буйынса халыҡ-ара майҙан да булып тора. Унда донъяның иң яҡшы технологиялары һәм уларҙы уйлап сығарыусылар осраша. Кемдең роботы иң көслө, иң таҫыллы, иң хәйләкәр – шул еңә. Приз фонды – 6,6 миллион һум. 2024 йылдан башлап ярыштар ике дисциплинала үтә: Роботтар алышы Мини-роботтар алышы. Беренсеһендә 1–5 кешелек командалар, 110 килограмға тиклем ауырлыҡтағы роботтар (ҙурлығы 1,5 х 1,5 х 2 м артыҡ түгел) ҡатнаша. Икенсеһендә – 10 йәштән 17 йәшкә тиклемге 1–5 кешелек командалар, 1,5 килограмға тиклем ауырлыҡтағы роботтар (ҙурлығы 25 х 25 х 25 см тиклем). Төрлө ҡалаларҙың командаларынан исемлектәр төҙөлгән. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, улар араһында Өфө командалары юҡ. Сит илдәрҙән Бразилия, Беларусь, Ҡытай, Һиндостан, Иран командалары килә. Алыштар социаль селтәрҙәрҙә трансляцияланасаҡ. Сығанаҡ: Госуслуги.",Роботтар көс һынашасаҡ,1,news,Яңылыҡтар,874,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-26/robottar-k-s-ynashasa-3945704,2024-09-26T10:39:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБүген Казанда очышлар тоткарланган иде.  Дәүләт медиалары Татарстан күге пилотсыз очкычлар һөүме куркынычы аркасында ябылган дип язды. Бүген якынча 11:20 сәгатьтә Татарстан өстендә пилотсыз очкыч бәреп төшерелгән. Бу хакта Русия саклану министрлыгыхәбәр итте. ""Киев режимы очкыч төрендәге дрон кулланып Русиядәге объектларга террорчыл һөүм ясамакчы булды, сәгать 11.20 дә бу булдырылмый калды. Һава һөүменнән саклану чаралары ярдәмендә Украина пилотсыз очкычы Татарстан республикасы ирләре өстендә юк ителде"", диелә министрлык хәбәрендә. Бүген Казанда очышлартоткарланган иде. Дәүләт медиалары Татарстан күге пилотсыз очкычлар һөүме куркынычы аркасында ябылган дип язды. Росавиация ""Новости"" агентлыгына сылтама белән Татарстан башкаласында, Түбән Камада һәм Түбән Новгородта иртәннән вакытлыча очкычларны очышка чыгармыйлар дип искәртте. Шул ук вакытта бүген иртән Русия саклану министрлыгы Мордовия өстендә украин пилотсыз очкычы юк ителүениткергән иде. Пилотсыз очкычлар Идел буе төбәкләренә моңа кадәр дә очып килгән иде. 11 апрельгә каршы төндә Мордовиядә пилотсыз очкычларбәреп төшерелде. Төбәк башлыгы Артем Здуновһава һөүменә каршы чаралар ике дронны юк итте дип белдерде. Хәрби күзләү ветераны, полковник Рөстәм Клупов Мордовиядә бәреп төшерелгән дроннар Казанның хәрби объектларына очкан булырга мөмкин, дип белдергән иде. Аның сүзләренчә, Украинадан Казанга кадәр юл мордовия аша уза, ә Казан — хәрби сәнәгать үзәкләренең берсе булып тора. Татарстан башкаласында боралаклар итештерәләр, хәрби училище һәм Украина өчен ""кызыклы булган башка күп кенә объектлар бар"", ди ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Русия саклану министрлыгы Татарстан күгендә пилотсыз очкыч бәреп төшерелүен хәбәр итте,1,news,Яңылыҡтар,1741,https://www.azatliq.org/a/rusiya-saklanu-ministrligi-tatarstan-kugenda-pilotsiz-ochkich-barep-toshereluen-habar-itte/32909021.html,2024-04-17T12:17:50+03:00
"Башҡортостандың Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, 2 июлдә төндә урыны менән көслө ямғыр яуыуы, йәшен йәшнәүе, елдең тиҙлеге секундына 17 метрға етеүе мөмкин. Һауа температураһы төндә 8, 13, көндөҙ 19, 24.",Июлдең беренсе декадаһында аномаль һауа торошо көтөлә,1,news,Яңылыҡтар,224,https://henek.info/articles/novosti/2025-07-02/iyulde-berense-dekada-ynda-anomal-aua-torosho-k-t-l-4298170,2025-07-02T10:30:00+00:00
"Рәсәйҙең төрлө ҡалаларынан килгән  уҡыусылар үҙ эшмәкәрлегенең тәьҫораттары һәм тәжрибәһе менән уртаҡлашасаҡ. Оҫталыҡ дәрестәре һәм конкурстар, матур әңгәмәләр ойоштороласаҡ. Сараға Ҡаҙағстандан, Ростов, Санкт Петербург ҡалаларынан, Омск өлкәһенән пионерҙар килгән.  Йәш дуҫтарыбыҙға уңыштар һәм яҡшы кәйеф теләйбеҙ.",Бөгөн Конгресс-холл Торатау ҙа Төбәк-ара Башҡортостан Пионерҙары дуҫтарын йы,1,news,Яңылыҡтар,316,https://amanat.su/news/novosti/2025-09-15/b-g-n-kongress-holl-toratau-a-t-b-k-ara-bash-ortostan-pioner-ary-du-taryn-yy-4388468,2025-09-15T14:00:00+00:00
"В выставочном комплексе Профсоюз-АРТ разместилась экспозиция юных художников и их наставников: живопись, графика, декоративно-прикладное искусство. Собраны работы разных лет. Здесь и станковые композиции выпускников школы: натюрморты, пейзажи, портреты, декоративные настенные панно. Учителя и ученики раскрыли широкий спектр тем: Великая Отечественная война, семья, любимый город, детство, культура и природа родного края, используя разнообразные техники – это и акварель, и гуашь, пастель, гравюра на картоне, масляные краски и лоскутное шитье, ручное ткачество. Получилась удивительная по насыщенности и уровню мастерства работ выставка. Увидеть работы можно в будние дни с 9.00 до 17.00 по адресу Уфа, ул. Кирова, д. 1. Вход свободный. В выставочном комплексе Профсоюз-АРТ разместилась экспозиция юных художников и их наставников: живопись, графика, декоративно-прикладное искусство. Собраны работы разных лет. Здесь и станковые композиции выпускников школы: натюрморты, пейзажи, портреты, декоративные настенные панно. Учителя и ученики раскрыли широкий спектр тем: Великая Отечественная война, семья, любимый город, детство, культура и природа родного края, используя разнообразные техники – это и акварель, и гуашь, пастель, гравюра на картоне, масляные краски и лоскутное шитье, ручное ткачество. Получилась удивительная по насыщенности и уровню мастерства работ выставка. Увидеть работы можно в будние дни с 9.00 до 17.00 по адресу Уфа, ул. Кирова, д. 1. Вход свободный.","В Уфе, в Доме профсоюзов открылась выставка «Учитель и ученик»",0,analytics,Аңлатма,1479,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-11-14/v-ufe-v-dome-profsoyuzov-otkrylas-vystavka-uchitel-i-uchenik-4466952,2025-11-14T10:49:00+00:00
"– Бөтә православие динендәгеләрҙе Раштыуа байрамы менән ҡотлайым! Беҙҙең Башҡортостан-күп милләтле, күп конфессиялы республика. Быуаттар буйына бында төрлө халыҡ дуҫ  һәм татыу йәшәй. Беҙҙең уртаҡ маҡсаттарыбыҙ һәм ҡиммәттәребеҙ бар. Бәхет һәм именлек теләйем! Туғандарығыҙ һәм яҡындарығыҙ сәләмәт булһын. Бөтәһенә лә тыныслыҡ һәм изгелек! – тип яҙа ул үҙенең сәхифәһендә. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Радий Хәбиров Раштыуа байрамы менән ҡотланы,1,news,Яңылыҡтар,550,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-07/radiy-h-birov-rashtyua-bayramy-men-n-otlany-4530444,2026-01-07T09:50:00+00:00
"Хәйбулла районы Степной ауылынан Рауил  Мәмбәтов ""Һайлауҙа һәр кемдең тауышы мөһим"", тип: ""1981 йылдан алып ошо ауылында йәшәйем һәм һайлауҙы бер ҙә ҡалдырмай, һәр ваҡыт гражданлыҡ бурысыбыҙҙы үтәйбеҙ. Һәр кемдең тауышы мөһим тип әйткем килә. Йәш быуындың яҡты киләсәге өсөн һәр саҡ борсолам. Алдағы көндәребеҙ тыныс, ышаныслы булһын. Киләсәктә илгә тыныслыҡ теләйем, һуғыш тамамланһын, ир-егеттәр имен ҡайтһындар"", - тине. Сығанаҡ: ""Хәйбулла хәбәрҙәре""",Һәр кемдең тауышы мөһим,1,news,Яңылыҡтар,453,https://agideljurn.ru/news/novosti/2023-09-10/r-kemde-tauyshy-m-im-3432602,2023-09-10T09:25:00+00:00
"3 декабрҙән матбуғат баҫмаларына ташламалы яҙылыуҙың ун көнлөгө башланды! Ул 13 декабргә тиклем дауам итәсәк. Ошо форсаттан файҙаланып, Башҡортостан гәзитенә яҙылырға онотмайыҡ, дуҫтар! Был осорҙа баҫманың йома һанына (П3030) – 949,44, аҙнаһына ике мәртәбә сыҡҡанына (П,46 һумға яҙылырға мөмкин. Квитанцияларығыҙҙы ебәреп, ҡиммәтле бүләктәр отоу мөмкинлеген дә иҫегеҙгә төшөрәбеҙ. Һеҙҙе Йәшел сауҡалыҡ санаторийында дауаланыу өсөн юллама, ""Һомай"" зирәк колонкаһы, көнкүрештә кәрәк техника көтә! Бергә булдыҡ, бергә ҡалайыҡ!",Арзан хаҡҡа яҙылып ҡал!,0,analytics,Гәзиткә яҙылыу,523,https://bashgazet.ru/news/g-zitk-ya-ylyu/2025-12-03/arzan-ha-a-ya-ylyp-al-4492362,2025-12-03T20:25:00+00:00
Стәрлетамаҡта 2026 йылдың 6 февраленән хайуандарҙың ҡотороу ауырыуы буйынса карантин индерелде. Тейешле указға Республика Башлығы Радий Хәбиров ҡул ҡуйҙы. Карантин ике ерҙә– Раевка тракты буйлап автогаз яғыулыҡ ҡойоу станцияһы биләмәһендә һәм Дунай урамындағы шәхси ярҙамсы хужалыҡта. Был ерҙәргә 500 метр радиустағы биләмәләр имен булмаған пункттар тип иғлан ителә. Эпизоотик усаҡтарҙа бер нисә ҡәтғи тыйыу индерелгән. Дәүләт хеҙмәте белгестәре шикле осраҡтарҙы асыҡлау өсөн ихатаны ҡарап сығасаҡ һәм вакцинация ойошторасаҡ. БР Ветеринария буйынса дәүләт комитеты белгестәре сирҙең сәбәптәрен асыҡлау һәм уны бөтөрөү буйынса саралар күрергә тейеш. Беҙҙең МАХ  ҡушылығыҙ!,Республика хәүеф аҫтында! Үлемесле сир тарала!,1,news,Яңылыҡтар,671,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-10/respublika-h-ef-a-tynda-lemesle-sir-tarala-4571825,2026-02-10T11:05:00+00:00
"Спектаклдең режиссеры  – Айрат Абушахманов, ҡуйыусы рәссамы – Альберт Нестеров, композиторы – Рәмис Хәкимов, хореографы – Ринат Абушахманов, видеорежиссеры – Руслан Юлтаев, яҡтыртыу буйынса рәссамы – Сергей Гаевой, немец теленән консультант – Рәмзиә Латипова. Төп ролдәрҙе Илгизә Ғилманова, Артур Кәбиров, Айҙар Шәмсетдинов һәм башҡа актерҙар башҡара. Театрҙың матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, премьераға билеттар реклама кампанияһы башланыр алдынан уҡ һатылып бөтөлгән. Спектакль рус теленә синхрон тәржемә ителә. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Бөгөн - премьера,0,analytics,Еңеү,638,https://bashkizi.ru/news/pobeda-80/2025-04-23/b-g-n-premiera-4209572,2025-04-23T11:44:00+00:00
ыенда катнашучыларРавил ГайнетдинРәфик МөхәммәтшинНәфигулла Ашировыенда катнашучыларыенда катнашучыларыенда катнашучыларыенда катнашучылар,Мәскәүдә мөселман форумы ачылды,0,analytics,Дин,138,https://www.azatliq.org/a/24783221.html,2012-11-27T23:39:54+00:00
"Республика етәксеһе Советтар Союзы Геройҙары Александр Матросов һәм Миңлеғәле Ғөбәйҙуллиндың батырлығын һынландырған һәйкәлгә сәскәләр һалды. Сарала шулай уҡ Башҡортостан Хөкүмәте ағзалары, министрлыҡ һәм ведомстволар етәкселәре, Ҡораллы көстәр ветерандары, махсус хәрби операция яугирҙары һәм Өфө халҡы ҡатнашты. Рәсәй һәм Башҡортостан гимндарын башҡарғандан һуң яу яланында һәләк булған Ватан һаҡсыларын бер минут тынлыҡ менән иҫкә алдылар. Журналистар менән әңгәмәлә республика Башлығы Тыуған ил өсөн һәләк булған яугирҙар тураһындағы хәтерҙе һаҡлауҙың мөһимлеген һыҙыҡ өҫтөнә алды. – Илебеҙҙә һәр быуындың үҙ геройҙары бар – Бөйөк Ватан һуғышы фронттарында алышыусылар, Афғанстанда интернациональ бурысын үтәүселәр, Төньяҡ Кавказда контртеррористик операцияла ҡатнашыусылар, – тине Радий Хәбиров. – Бөгөн беҙҙең егеттәр махсус хәрби операцияла ҡатнаша. Һәм беҙ уларҙың иҫән-һау һәм еңеү менән әйләнеп ҡайтыуҙарын теләйбеҙ.",Радий Хәбиров Өфөнөң Еңеү паркында Мәңгелек утҡа сәскәләр һалды,0,analytics,Йәмғиәт,926,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-02-23/radiy-h-birov-f-n-e-e-parkynda-m-gelek-ut-a-s-sk-l-r-aldy-4590384,2026-02-23T14:58:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБюджетта  укыган медик-студентларның күбесе укып бетергәннән соң медицина өлкәсендә эшләп калмый, укыганы өчен акча гына түли, дип аңлата Татарстан түрәсе. Ул болай итеп акча түләү мөмкинлеген бетерергә кирәк ди. Медицина белгечлеге алучылар, шул исәптән бюджетта укыганнар да хастаханәләргә эшкә бармый. Медицина оешмаларында эшләүне мәбүри итүче укыту програмы әзерләргә кирәк, дип белдергән матбугат очрашуында Татарстан президентының коррупциягә каршы көрәш сәясәте мәсьәләләре идарәсе итәкче урынбасары Рөстәм Гаязов. "" елларда 579 кеше белгечлек алып чыккан. Шуларның 154 е эшкә урнашкан, 425 е урнашмаган. Шулар арасында 262 кеше — аспирантурада, 13 е — декрет ялында. Калган 150 кеше кайда? Ординатурада да шул ук хәл. Шушы ук чорда 792 кеше укып бетергән, 667 се эшкә кергән, ә 125 кеше кайда? "", дигән ул. Гаязов фикеренчә, медицина белеме бирү оешмалары студентларын укытуга киткән дәүләт акчаларын кире кайтаруны мөмкин булмаслык итәргә кирәк, дип саный түрә. Бюджетта укыган медик-студентларның күбесе укып бетергәннән соң медицина өлкәсендә эшләп калмый, укыганы өчен акча гына түли, дип аңлаткан ул. Моннан тыш Гаязов искәртүенчә, медицина белеме бирүче уку йортларына укырга кергәндә ришвәтчелек очраклары да булуын искәрткән. Казан медицина көллияте итәкчесе акча өчен имтиханнарсыз гына бюджетка керергә булышкан очраклар ачыкланды, дигән ул һәм Казан медицина көллияте мөдире Зөһрә Хисаметдиновага ачылганинаять эшентелгә алган. Аны бюджетка укырга керергә булышкан өчен акча алуда гаеплиләр. ""Әти-әниләре түләгән, ә алга таба студентлар әти-әниләренең кесәсеннән имтиханнар өчен түләргә мәбүр. Белгеч булгач ул бу акчаларны кире кайтару юлын караячак. Менә шулай тулы бер коррупцион систем башлана да инде. Ни чәчсәң, шуны урасың"". Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда медицина белгечлеге алган студентларның хастаханәләргә эшкә бармавына зарланалар,1,news,Яңылыҡтар,1910,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-meditsina-belgechlege-algan-studentlarning-hastahanalarga-eshka-barmavina-zarlanalar/33199259.html,2024-11-12T18:27:39+03:00
"Элеккесә бесән эшләүҙәр кире ҡайтмаҫ инде. Шуға күрә шул саҡтағы бесән эшләүгә, атап әйткәндә, бесән сабыуға бәйле ҡайһы бер атама-төшөнсәләрҙе иҫләп булһа ла күңел йыуатайыҡ: Ашлау — салғы һаплауҙы шулай атаныҡ; Ашҡаяҡ — салғы һаплыҡ ағас; Бәкес — һаплағандан һуң һабынан алып үлсәгәндә салғы осо төбөнә тиклем арауыҡтан яҡыныраҡ булһа шулай атайҙар; Һоноҡ — бәкестең киреһе. Ҡуйы, ҡаты үләнде һоноҡ салғы менән сабып булмай; Тапау — салғы сүкеүҙе шулай тинек; Үксә ҡырҡыу — артта сабып килеүсе шәп итеп сабып алда барған салғысыны уратып сабып ҡыуып үтә һәм уның ыҙанын ҡайырып сабып, тегене ыҙанһыҙ ҡалдырып, өр-яңынан бакуй башларға мәжбүр итә; Ысыҡ һирпелдереү — иртәнсәк сәй ҡайнағанса сабып һыныҡ яҙҙырыу; һ. б. Былары беҙҙең яҡта бесән сабыуға бәйле атама-төшөнсәләрҙең ҡайһы берҙәре. Әле бесәнде йыйырға, кәбән ҡойорға ла кәрәк. Улар хаҡында алдағы яҙмаларҙа. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.","Эх, бесән сабыуҙары.",0,analytics,Төрлө,1541,https://henek.info/articles/+++-/2025-07-16/eh-bes-n-sabyu-ary-4314933,2025-07-16T09:50:00+00:00
"Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтыңбойороғоменән Данияр Абдрахманов Башҡортостан Республикаһы Башлығы Хакимиәте Етәксеһе урынбаҫары итеп тәғәйенләнде. Был турала республика етәксеһе бөгөн Хөкүмәттең аҙналыҡ кәңәшмәһендә хәбәр итте. Абдрахманов Данияр Мәүлиәр улы 1980 йылдың 25 ноябрендә Өфөлә тыуған. Башҡорт дәүләт университетын, Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетын тамамлаған. Рәсәйдәүләт социаль университетында, Татарстан Фәндәр академияһында профессиональ ҡайтанан әҙерлек үтә. Философияфәндәрекандидаты, доцент. йылдарҙа– Башҡортостан Фәндәр академияһының милли һәм тел мөнәсәбәттәрен өйрәнеү Үҙәгенең ғилми секретары, директор урынбаҫары, директор вазифаһын башҡарыусы. йылдарҙа – Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының рухи именлек һәм дини белем биреүҙе үҫтереү ғилми-тикшеренеү институты директоры. йылдарҙа – Башҡортостан Башлығы ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы ректоры.2025 йылда– Башҡортостан Башлығы ярҙамсыһы. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Данияр Абдрахмановҡа яңы вазифа,0,analytics,Сәйәсәт,1115,https://bashgazet.ru/articles/s-y-s-t-m-kho-u/2025-12-16/daniyar-abdrahmanov-a-ya-y-vazifa-4509720,2025-12-16T12:15:00+00:00
"Путин Казанда спорт корылмаларын карап йөри (2013 ел, архив фотосы)Күптән түгел генә Казандагы ""Рубин"" футбол клубы елына 2,5 млн евро алып торачак уенчы сатып ала икән дигән хәбәр күренеп китте. Шушы хәбәрдән соң иренмичә үзбездәге спорт такымнарының бюджетын карап чыктым. Татарстандагы ике иң эре спорт такымының бюджеты 4,5 млрд сум тәшкил итә. Аларның төп иганәчләре - ""Татнефть"", ТАИФ, ""Связьинвестнефтехим"" (СИНХ) һәм тагын берничә ваграк энергетика ширкәте. Шунысы кызык - әлеге сан 2017 елда Татарстан казнасыннан Мәскәүгә алыначакөстәмә салым акчасыкүләменә тәңгәл диярлек. Бу бит әле ике клубка гына бүленгән сумма. Биредә спорт корылмаларын тотуга киткән чыгымнар бөтенләй исәпләнми. Дөрес, кемгә, нәрсәгә иганә бирү, спонсор булу - ширкәтләрнең үз эше. Салым түләүдән соң калган табышларын кайда ничек тотасын алар үзләре хәл итәргә тиеш, дияр кайберәүләр. Ләкин әлеге ширкәтләрнең зур өлеше республика кулында икәнен онытмаска кирәк. Андагы итәкче шураларда безнең хөкүмәт түрәләре, хәтта президент үзе утыра. Димәк, әлеге клубларны тотар өчен акча бүлеп бирү турындагы карарларны да алар чыгара. Икенчедән, әлеге ширкәтләрнең табышлары өлешчә үз хезмәткәрләренә түләп бетермәүдән дә ыела, димәк, казнага китәргә тиешле физик затлар кеременә салым да түләнеп бетми кала. Әйе, клубларны ширкәтләр үз хезмәткәрләре исәбенә дә тота булып чыга. Алынган кредитларны, бурычларын каплауда алар бит экномияли алмый, аларын түләргә мәбүрсең. Өченчедән. Мондый иганәчелектән бу ширкәтләргә ни файда? Алар нәрсә рекламлый? Нефтьме? Полиэтиленмы? Әлеге клубларның анатарларына бу реклам кирәктер дип уйламыйм. Мәсәлән, танылган дөнья клублары үзләре үк иганәчеләр әлеп итеп акча эшли. Бу - спорт киеме, азык-төлек, эчемлек итештерүчеләр, автомобиль, электроника итештерүчеләр, төрле авиаширкәтләр. Болар барысы да анатарлар өчен кызык. Алар соңыннан бу тауарларны сатып ала. Ахыр чиктә бу иганәчеләр өчен дә файдалы. Керткән акчаларын кире чыгара алалар. Ә безнең ""Газпром"" футбол клубына, чит илдән килгән футболчыларга күпме акча түгә? Ә халыкка исә газ бәясен арттыра. Энергетиклар да акчаны һавадан ясамый, алар да үз хезмәтләренә тарифларны арттыра. Ягъни монда да без үз кесәбездән түлибез булып чыга. Дүртенчедән, әлеге клубларны тоткан акча республика әйләнешеннән чыгып китә. Алар спортчыларның ерактагы туган илләрен баета. Ул спортчылар үз илләрендә милек, машина, йорт, спорт тауарлары, башка кыйммәтле әйберләр сатып ала, хәтта әзерлек күнегүләрен дә алар чит илдә уздыра. Әлеге проблемга бәйле тагын бер күпләр өчен аңлашылып бетмәгән парадокс бар. Кайбер илләрдә, уртачадан түбәнрәк хәлле кешеләргә казнадан өстәмә акча бүлеп бирү турында карарлар кабул ителә. Менә 2016 ел әендә Швейцариядә ай саен ил бюджетыннан балигъ булган һәркемгә 2500, ә һәр балага 625 франк түләп бару турында тәкъдимне референдумга чыгарганнар иде, ләкин халык моны кире какты. Алар дәүләттән бушка акча алырга теләмәде, моны акылсызлык дип санады. Нишләп дәүләт шундый тәкъдим белән чыкты соң? Майларына чыдаша алмыйлармы әллә? Юк, анда акча саный беләләр. Аз керемле кешеләр дәүләттән өстәмә акча алгач, аңа кибеткә барып кирәкле, һәм иң мөһиме, ирле тауарлар сатып алачак. Шулай итеп, итештерүчеләргә ихтыя арта, сәүдә әйләнеше күтәрелә. Кайсы бизнесны үстерәсен, кемгә ташламалар бирәсен кабинет түрәләре түгел, халык үзе хәл итә. Халык акча янчыгы белән итештерүчегә үз тавышын бирә. Ни кирәген үзләре хәл итә. Ә эшмәкәрләр аларның акчалары өчен көрәшергә, тырышырга мәбүр була. Өстәвенә, халыкның кереме арту икътисадның башка тармакларын да стимуллаштыра. Бездә исә акча әйләнешен арттыру урынына, аны спорт клублары аша әйләнештән чыгаралар. Ул акчаны мохталарга бирсәләр, күпкә яхшырак булыр иде. Бу икътисадны да этәреп ибәрер иде. Ләкин, кызганыч ки, республикада мондый файдасыз икътисади сәясәт алып бару мисаллары бер шушы гына түгел. Бу инфограмда төрле илләрдәге минималь хезмәт хакы күләме күрсәтелә. Русия бу өлкәдә иң хәерче илләр арасында, ә менә футбол такымнарына ул иң бай илләр дәрәәсендә ярдәм итә. Ильяс Илалетдиновгалим, Казан""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра","Татарстан акчасын Мәскәүгә генә түгел, башка кирәкмәгән эшләргә дә әрәм итә",0,analytics,Комментарийҙар,4117,https://www.azatliq.org/a/28239686.html,2017-01-19T09:58:28+00:00
"Нәзифәгә биш йәш тулған ҡыштың бер кисендә ошо әбей үҙе уларға ҡунаҡҡа килде. Ҡунаҡ тигәс тә, хәл белешергә инде. Атаһы күрше ағайҙар менән бер юл бесән алып ҡайтты ла ҡабат яланға киттеләр. Өйҙә Нәзифә, әсәһе һәм әбей генә ҡалды. Әбей ҡыҙҙы тупылдатып һөйҙө лә: – Нәсимә һылыу, һинең ҡыҙың ауырыу бит, эсенә ҡорт төшкәндер, моғайын, шуға бер ҙә ит ҡунмай уға, – тип диагноз ҡуя һалды.",Имсе ҡыҙ,0,analytics,Ғибрәт,385,https://shonkar.com/news/ibr-t/2025-03-05/imse-y-4145691,2025-03-05T15:00:08+00:00
"""Мин донъяны һүрәтләйем"" конкурсының 2024 йылдың 2-се квартал еңеүсеһе Айҙар Кинзин, Өфө ҡалаһы, Республика инженер лицей-интернаты уҡыусыһы.",Айҙар - конкурс еңеүсеһе,0,analytics,"""Мин донъяны һүрәтләйем""",141,https://amanat.su/articles/min-donyany-r-tl-yem/2024-10-07/ay-ar-konkurs-e-e-se-e-3958495,2024-10-07T15:13:00+00:00
"— Ауылдан егерме кеше киттек. Мәжбүр итеп ебәрҙеләр. Бармаһаң, силсәүиткә ябып ҡуялар. Ун ете көн барҙыҡ поезда. Товарный вагонда ятабыҙ. Кеше күп. Йәркәйҙән Солтан Ғәҙелов тигән ағай вербовщик ине. Сухой паек тип 2,5 перәник менән яртышар һабын таратып сыҡты. Кешеләр аслыҡтан шешенде. Мин бойҙай ярмаһы алғайным. Туҡтап торған арала шунан аш бешереп ашаныҡ. Свердловск өлкәһенең Аятка тигән еренә килтергәс, тәүге көндә 80 кешене бер баракка урынлаштыралар. Аҙаҡ 20-шәр, 30-арлап бүлеп тараталар. Иртәгәһенә урман киҫергә, торф сығарырға алып китәләр. Ағас төпһәләре күп булһа, ул ерҙә торф та әҙ, ҡайһы бер урындарҙа бөтөнләй сыҡмай. Махсус машиналар торфты кирбес итеп һуғып сыға, трактор киҫеп тора. Әҙерәк кипкәс, ҡатындар шуларҙы әйләндерә, аҙаҡ шаҡмаҡлап өйәләр. Кипкән кирбестәрҙе кран менән тейәп заводҡа оҙаталар. Вагондар, эшалундар Үтә Ленинградҡа. Ана шулар алып бара Пролетариатҡа, — тип таҡмаҡ та сығаралар. Көнөнә 800 грамм икмәк бирәләр. Ашханала бер тапҡыр ҡайнар аш ашаталар. Урманда эшләп ҡайтҡандан һуң төндә вагондарҙы тейәргә лә уяталар. Кейемдәрен, быйма-бейәләйҙәрен бер кәрзингә генә һалып йоҡларға яталар. Подъем! тигән тауышты ишетеү менән кейенә һалып сығып йүгерәләр. Ҡайһы төндә 70-әр вагон килә, шуларҙы тейәп оҙатмай тороп, ҡайтыу юҡ. Инде әҙ генә ятып хәл алайым тигәнсе иртән эшкә китергә лә ваҡыт етә. Торфта эш еңел түгел. Төрлө йәрәхәттәрҙән күптәр үлә. — Саҡмағоштан килгән ике ҡыҙҙы йәшен һуҡты, — тип хәтерләй Ғәзимә инәй. — Төш ысталауай килтергәйнеләр. Ямғыр яуып тора ине. Тәрилкәләренә аш һалдырып алып, бейек ташҡа ышыҡланып ашарға тип киткән ерҙәрендә генә йәшен атып үлтерҙе. Дөмәйҙән килгән бер ҡатын торф складында эшләй ине. Уның беләге өҙөлдө. Шәрифулла тигән бер егеттең аҡылы ла бик теүәл түгел ине буғай, кеше һаны булһын тип ебәргәндәрҙер инде торфҡа, шуны машиналар ҡарауылларға ҡуйғандар. Төндә машиналарҙан запас частар урларға килгән кешеләр үлтереп киткән үҙен. Иртәнге сәғәт 4-тә эшкә сығып китеп, төнгө 11-ҙә генә ҡайтып яталар. Май айында алып китәләр торфҡа, сентябрь, октябрҙә ҡайтып, ҡышты ауылдарында үткәрәләр. Ҡайһы бер йылда вагон тейәргә ғинуарҙа ла алып китәләр. Ауыр эштән интеккән ҡатын-ҡыҙ күңел әрнеүҙәрен йырҙарға һала: Бейек тауҙың баштарына Герман таяҡ ташлаған. Беҙ, бәхетһеҙ бала, тыуғас, Герман һуғыш башлаған. Әнкәйем мине үҫтергән Нужна күрһәтер өсөн. Аятка һаҙлыҡтарынан Бәхет эҙләтер өсөн. Йүгерә-йүгерә еләк йыя Аятка ҡортҡалары. Ике ҡашыҡ һурпалары, Бер ҡашыҡ бутҡалары. Аятканың барактары Ергә батҡан яртыһы. Тирә-яғы ҡара урман, Төшмәй ҡояш яҡтыһы. Уралдарҙа урамдарҙа, Барактарҙа ятабыҙ. Телеграм бағанаһы Сәскә атҡас, ҡайтабыҙ. Ҡайтҡанда йә Өфөгә поезд менән килеп, унан Дүртөйлөгә пароходта, йә Свердловскиҙан Яңауылда төшөп, ҡалғанын йәйәү тәпәйләйҙәр. 100 саҡрым араны үткәндә юлдағы ауылдарҙа кешеләргә кереп йоҡлайҙар. Ауылда ла уларҙы яҡшы тормош көтмәй. Күптәр аслыҡтан ағыулы башаҡ ашап үлә. Кемдәрҙең һыйыры бар, шулар ҡотолоп ҡала. Ҡыш сыҡҡан башаҡты һөтләп ашаған кешеләр бирешмәй. Һуғыш башланғанда Ғәзимәләр ғаиләлә алты кеше була. Атаһы Шәйхулла, әсәһе Хәмдиә, Хөснулла ағаһы, үҙе, Мәхтүмә, Рәшит туғандары. Ғәлиә апаһы менән Хөснулғата ағаһы береһе икенсе класта, бәләкәсе дүрт йәшендә үлеп ҡала. Хөснулла ағаһын Читала хеҙмәт иткән еренән һуғышҡа оҙаталар. Фронтҡа китеп барышлай Яңауыл аша үтеп китәләр, ләкин осрашырға мөмкинлектәре булмай. Ағайҙары поезд көткән арала ғына хат яҙып һала: Беҙ урамдан үткән саҡта Күтәрелде томандар. Әллә ҡайтам, әллә үләм, Һау булығыҙ, туғандар. Аяғымдағы итегем Кейә-кейә тишелде. Тыуып үҫкән илдәремдә Ризығым киҫелде. Ошо сәләменән һуң уның башҡа бер хаты ла килмәй. Атайҙары ауылда арба, сана, тырма, дуға кеүек нәмәләр эшләй. Әсәләре ураҡта, утауҙа, бесәндә йөрөй. Ун биш йәшлек үҫмер Ғәзимә лә бер эштән дә ҡалмай. Биш саҡрымда ятҡан Баттал баҫыуына тары утарға баралар. Үҙҙәре менән ҡапсыҡ йөрөтөп, юлда балтырған йыялар, шуны бешереп ашайҙар. Кесерткән, ҡуҙғалаҡ, алабута, күкебаш кеүек үләндәрҙең береһе лә ҡалмай яланда. Кешеләр генә түгел, хайуандар ҙа ҡырыла. Башаҡ йыйып ҡайтып килгән Ғәзимә зыярат янында бер ат ятҡанын күреп ҡала. Үлгән икән тип уйлаһа, ҡырына барғас, малҡай ҡолаҡтарын торғоҙа. Тегеңә биш-алты башаҡ ҡаптыра, ләкин был ғына уны ҡотҡарырлыҡ булмай шул. Их, икмәк булһа әҙерәк, — тип уйлай ҡыҙ. Ҡайҙа инде икмәк, малға түгел, үҙҙәренә юҡ. Калинин исемендәге колхоздың фермаһында ла ашарға бөткән. Егеп йөрөгән кешеһенең дә малына бирерлек аҙығы булмағандыр инде, шуға сығарып ебәргәндер. Ә ул, бахыр, яланға барырлыҡ та хәле етмәй йығылған. Ҡайҙа бит әле, зыярат янында! .. Үҙеңә ашарға бармы-юҡмы, һорап тормайҙар, һалым түләргә кәрәк. Сөләймәновтарҙың бер һарығы була, шуны ла иткә тапшыралар. Һыйырҙарынан 300 литр һөт бирәләр. — Күрше Ҡәҙер ауылынан Нажиә исемле ҡатын һөт йыя торғайны, — тип йәнә хәтирәләргә бирелә Ғәзимә инәй. — Беҙҙең ауылдан Гөлсирә Рафиҡова тигән ҡатын тегеңә һөтөн бирмәҫкә тырыша. Икәүләшеп тартҡылашалар. Өҫтәренә һөт түгелеп бөттө. Гөлсирәнең ире Нурғәли ағай һуғышҡа китеп, үле хәбәре килде. Ике балаһы ҡалды. Шулар хаҡына ҡырталаша бит инде Гөлсирә апай. Һуғыш ауырлығы өлкәндәргә генә түгел, балалар иңенә лә мул төшә ул йылдарҙа. Ғәзимәнән биш йәшкә кесе туғаны Мәхтүмә яландан буш ҡул менән ҡайтып инә. Өйҙә бер ҡалаҡ он юҡ. Ярай, юлда алабута япрағын өҙгөләп ала. Шуны төйөп, кәлйемә итеп ҡояшта ҡатырып ашайҙар. Бер мәл Ғәзимәләр саҡ бүреләрҙән ҡотолоп ҡала. Шәрфелъямал исемле ҡыҙ менән өс саҡрымда ятҡан Нәже буйында ашлыҡ һуҡҡан ерҙә ат менән көлтә ташыйҙар. Кис булып, ҡояш байығас, бүреләр олоғаны ишетелә. Тауыш яҡынайғандан-яҡыная. Ҡатын-ҡыҙҙар тиҙ генә атты егеп, фурманға тейәлешеп ҡайтып китә. Һуғыш ваҡытында бүреләр ифрат күп була. Ауылдағы бөтә эттәрҙе ҡырып китәләр. — Ашлыҡ урлап, ауылдан дүрт-биш кеше тотолоп, бишәр йыл төрмәлә ултырып ҡайтты. Кемдәр икәнен атамайым, сөнки уларҙың ейән-ейәнсәрҙәре йәшәп ята, — ти Ғәзимә апай. — Бишҡурай, Именлеҡул, Туйнаш ауылдарынан хәйер һорап йөрөүселәр күп булды. Бер малайҙы атай йәлләп, ашатып-эсереп, ҡундырып сығарҙы. Ә ул иртәгәһенә атайҙың тире бейәләйен урлап киткән. Бер ҡыҙыҡай иҫемдә ҡалған. Бирергә бер әйберебеҙ ҙә юҡ. Һыу һораны. Эскәс, өй артына сыҡты ла йығылды. Бер аҙ ятҡас, хәл ингәндер инде, тороп киткән. Ҡышҡы һалҡындар ҙа үҙәгенә үтә ауыл халҡының. Тиҙәктән генә һуҡҡан кирбестәре ҡышҡа етмәй. Өйгә көн дә яға алмайҙар. Стеналар ҡарлана. Кейем менән ятып йоҡлайҙар. Ике саҡрымдағы Әтрәшле урманына утынға барһалар, урмансы күреп ҡалһа, бушаттыра, балталарын тартып ала. Уны башҡа бирмәй. Яңынан һатып алырға тура килә. Ярай, ауылдарына яҡын ғына ерҙә тау аҫтынан торф сыға. Шуны яға ауыл халҡы бер нисә йыл. Иртән кемдә төтөн сыға, шунан ҡуҙ барып алалар. Шырпы юҡ. Кәрәсинде лә саҡ ҡына бирәләр. Һуҡыр лампа яҡтыһында өс-дүрт ҡатын-ҡыҙ кис ултырып йөн иләп, ойоҡ-бейәләй бәйләй. Тоҙһоҙ ашайҙар, көл ҡайнатып кер йыуалар. Биш тапҡыр бара Ғәзимә торфҡа. Һуғыш туҡтағанын белдереп, күктән самолет ус аяһындай ғына ҡағыҙ киҫәктәре ташлап осоп үтеп китә. Был ваҡытта атайҙары үлем түшәгендә ятҡан була. Ағайың иҫән түгелдер инде, иҫән булһа бер ҡағыҙы килер ине, — ти, әрнеп. .8 февралдә үҙенең 91 йәшен тултырған тыл ветераны Ғәзимә Шәйхулла ҡыҙы Сөләймәнова бөгөнгө тыныс тормоштан ҡәнәғәт булып тыуған ауылында йәшәп ята. Тормошҡа сыҡмаған, яңғыҙ ғүмер итә. Ирҙәре һуғышта үлеп ҡалған тол ҡатындар ғына түгел, яңғыҙ ҡалған ҡыҙҙар ҙа күп булды шул ул йылдарҙа. Зиһене камил, хәтере шәп Ғәзимә инәйҙең. Һәр кешене исем-фамилияһы менән иҫләп, әллә күпме таҡмаҡ әйтте, йырлап та күрһәтте. Әгәр һуғыш тигән ҡәһәрле афәт сыҡмаһа, кем белә, бәлки, яҙмышын сәнғәт менән дә бәйләр ине. Ғүмер буйына һауынсы булып эшләһә лә, торфта үткәргән ауыр йылдарын онота алмай ул. Дөрөҫ әйтә ветеран: һуғыш хаҡында ла, тылдағы тормош тураһында ла әҙәби әҫәрҙәр ҙә, нәфис һәм документаль фильмдар ҙа күп. Әммә торфта, урман киҫеүҙә, хеҙмәт армияһында һуғыштағы кеүек үк ҡаты тәртип менән, аслы-туҡлы эшләгәндәрҙең яҙмыштары бик аҙ сағылдырыла. Бөйөк Еңеүҙең 75 йыллығына әҙерлек осоронда шуларға нығыраҡ иғтибар ителһен ине. Әле ветерандар беҙҙең арала йәшәп ята. Уларҙың йәнле хәтирәләрен яҙып алып ҡалырға кәрәк. Тарих өсөн, киләсәк өсөн. Зөһрә ҠОТЛОГИЛДИНА. 2017 й.",Һуғыш балалары – тарих яралары,0,analytics,Еңеү,8140,https://tamasha-rb.ru/articles/pobeda-80/2025-04-09/u-ysh-balalary-tarih-yaralary-4191113,2025-04-09T17:20:00+00:00
"""Китап-Байрам"" китап йәрминкәһендә ""Русское слово"" нәшриәте лә ҡатнашты.",Китаптар йәш быуынды тәрбиәләй,0,analytics,Еңеү,72,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-05-30/kitaptar-y-sh-byuyndy-t-rbi-l-y-4257123,2025-05-30T15:15:17+00:00
"""Аманат""ҡа яҙылыуҙа Фатима Мостафина исемендәге 20-се Өфө ҡала башҡорт гимназияһы һәр саҡ беренселәр булып тора. 2025 йылдың 1-се яртыһына гимназия уҡыусылары һәм уҡытыусылары журналға бергә яҙылдылар. Беҙҙең редакция иң әүҙем ҡатнашҡандарға Рәхмәт кәлимәләре бирҙе.","Егерменселәр, рәхмәт!",1,news,Яңылыҡтар,266,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-12/egermensel-r-r-hm-t-4049808,2024-12-12T15:27:00+00:00
"Илдарҙың ағаһы өйләнде. Күрһәтергә тип алып ҡайтҡан еңгәһе ҡыйғас ҡашлы, аҡ ҡына йөҙлө сибәр ҡыҙ ине. Туйҙа еңгәһенә ике тамсы һыуҙай оҡшаған ҡыҙҙы күреп, Еңгәмдең матур ғына һеңлеһе лә бар икән, – тип уйланы һәм йәһәтләп ҡоҙасаһы менән барып танышты. Һеңле тигәне апай булып сыҡты, ғаиләлә ике бөртөк кенә булып үҫкән ҡыҙҙарҙың аралары йәш ярым ғына икән.",Ҡоҙа менән ҡоҙаса,0,analytics,Йәмғиәт,356,https://henek.info/articles/common_material/2025-03-17/o-a-men-n-o-asa-4159615,2025-03-17T12:10:00+00:00
"Амурдагы Комсомольски Сабантуеннан күренешСахалин утравының Невельски шәһәрендә 14 июньдә татар халкының милли бәйрәме Сабантуй узачак. Төбәктә коронавирус йоктыруның яңа очраклары ачыкланып торса да, бәйрәмне кеше ыеп уздырырга булганнар. Сабантуй һәм Татар мәдәнияте көннәрен Невельски район мәдәният йорты оештыра. Бу турыда оешманың сайтындахәбәр ителә. Татар мәдәнияте көннәре кысаларында татар милли уенчыгы ясау остаханәсе узачак, шулай ук бәйрәм кунакларын чәк-чәк пешерергә дә өйрәтәчәкләр. Матер-классларның видеосын Мәдәният йортының сайтына һәм социаль челтәрләрдә урнаштырачаклар. Ә 14 июньдә Береговая урамындагы яңа паркта татар милли бәйрәме Сабантуй уза. Төбәктәге кагыйдәләргә ярашлы, катнашучылар саны 50 кешедән артмаган очракта киңкүләм чаралар оештыру рөхсәт ителә. Сабантуй програмында район мәдәният йорты коллективлары чыгышы, балалар өчен уеннар, аттракционнар, ярминкә уздыру каралган. Тимеран Кәлимуллин исемендәге татарча көрәш турниры да булачак дип хәбәр ителә. Оештыручылар белдергәнчә, Татар мәднияте көннәре һәм Сабантуй төбәктә халыклар дуслыгын ныгытуга хезмәт итәчәк. Соңгы вакытта Русия әмәгатьчелеге халыклар арасында толерантлык проблемына игътибар итә. Без милли бәйрәмнәр уздырып, өлкәдәге милли берләшмәләр белән элемтәләр булдырып, милләтләр арасындагы дуслыкка өлеш кертәбез диелә хәбәрдә. Коронавирус эпидемиясе сәбәпле Русиянең күп кенә төбәкләрендә һәм татарлар тупланып яшәүче чит илләрдә Сабантуйны уздырмаска булдылар, яисә ул башка вакытка күчерелде.4 июньгә Сахалин өлкәсендә барлыгы 162 кешедә коронавирус табылган. Узган тәүлектә 13 кешедә вирус ачыкланган, шуларның сигезе – читтән килгән кешеләр. Барлыгы 60 кеше савыккан, 102 кеше дәвалану ала диелә. 14 майда өлкәдә дигитал рөхсәтләр алу системы эшли, ә 11 июньнән Сахалин һәм Курил утрауларына килүчеләр үзләренең коронавирус белән авырмавын дәлилли торган белешмә алып килергә тиеш була.",Сахалин утравында Сабантуй кеше ыеп ачык һавада узачак,1,news,Яңылыҡтар,1898,https://www.azatliq.org/a/30652599.html,2020-06-04T11:43:44+00:00
"Русия тикшерү комитеты Ахтем Чийгозга каршы инаять эше ачкан полиция хезмәткәрләрен эзәрлекләгән өчен Украина полициясе һәм прокуратурасы хезмәткәрләренә карата инаять эше кузгаткан. Бу турыда Русия тикшерү комитеты матбугат хезмәтехәбәр итә. Тикшерү комитеты Русия тикшерүчеләрен эзәрлекләүне канунсыз дип белдерә. Чийгозның инаять кылуын раслаган фактлар булуга карамастан, 2020 елның февралендә Украина Илкүләм полициясе һәм Кырым автоном республикасы прокуратурасы хезмәткәрләре алда әйтелгән кешегә карата тикшерү алып барган һәм гаепсез булулары ачык аңлашылган өч русиялегә карата канунсыз инаять эше кузгаттылар, диелә комитет хәбәрендә. Украина хокук саклау оешмаларына карата инаять эше гаепсез кешеләргә карата канунсыз инаять эше ачу маддәсе нигезендә кузгатылган. Моңа кадәр Кырым автоном республикасының Херсон шәһәрендә урнашкан прокуратурасы Кырымтатар халкы мәлесе рәисе урынбасары Ахтем Чийгозны эзәрлекләгән 25 кешегә шикләнү белдерде. 25 февральдә 26 февраль эше нигезендә хөкем карарлары чыгарган Русия контролендәге 10 мәхкәмәнең хөкемдарларына карата да шикләнүбелдерелгән иде.2014 елның 26 февралендә Акмәчеттә Кырымның Югары Радасы бинасы янына Украинаның яңа хакимиятен тану таләбе белән биш меңгә якын кырымтатар ыелды. Алар Кырымны аннексияләүгә каршылык белдерде. Аларга каршы Акъярдан (Севастополь) махсус автобуслар белән сивил киемдә Русия хәрбиләре китерелеп, Русия яклы митинг башладылар. 27 февраль Кырым хөкүмәте, дәүләт биналары Русия тарафыннан аннексияләнде. Кырымтатар халкы Мәлесе тыелды.2015 елның гыйнварында Русия тикшерү комитеты 26 февраль митингындагы тәртипсезлекләр турында инаять эше ачты. Ахтем Чийгоз, Али Асанов, Мустафа Дегерменджи, Эскендер Кантемиров, Талят Юнусов, Эскендер Эмирвалиев, Арсен Юнусовһәм Эскендер Небиевтоткарланды. Соңрак мәхкәмә әлеге эшне икегә бүлде, Кырымтатар Мәлесе лидерларының берсе Ахтем Чийгоз эше аерып чыгарылды.2015 елның декабрендә Талят Юнусов 3,5 елга, Эскендер Небиев ике елга шартлы рәвештә ирекләреннән мәхрүм ителде.2017 елның 11 сентябрендә Чийгоз тәртипсезлекләр оештыруда гаепләнеп, сигез ел колониягәхөкем ителде. Шул ук елның 25 октябрендә Русия хакимияте Ахтем Чийгозны иреккә чыгарды һәм Төркиягәтапшырды. Соңрак ул Киевка кайтты.2018 елның 19 июнендә Али Асанов һәм Мостафа Дегерменджи 4,5 елга, Арсен Юнусов һәм Эскендер Кантемиров 4 елга, Эскендер Эмирвалиев 3,5 елга шартлы рәвештә ирекләреннән мәхрүм ителде. Һәрберсенә өч еллык сынау вакытыбилгеләнде. Безгә хәбәр ибәрергә яки элемтәгә керергә теләсәгез, -ка языгыз.","Кырымда ""26 февраль эше"": Русия Украина прокуратурасына каршы эш ачкан",1,news,Яңылыҡтар,2521,https://www.azatliq.org/a/30464144.html,2020-03-02T10:54:27+00:00
"Балаларың ҡыҙыҡһынмаһа, шөғөлөңдөң фәтүәһе юҡ, – ти Илеш ҡортсоһо Данис Саҙертдинов. Уның балаларының да үҙ умарталары бар. Өҫтәлдә һәр саҡ - Илеш үләндәренән эшләнгән сәй.",Тыуған ерҙә йәшәү – үҙе дауа,0,analytics,Иҡтисад,172,https://bashgazet.ru/articles/i-tisad/2025-12-02/tyu-an-er-y-sh-e-daua-4490003,2025-12-02T15:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырӘрәмәлектә төзелеш башларга телиләр. Бүген, 14 апрельдә, Казан шәһәренең Гаврилов урамындагы әрәмәлекне саклауны сорап янәшәдәге йортта яшәүчеләр, экология өчен битараф булмаган казаннар урамга чыкты. Бу хакта ""Республикасы"" -каналыхәбәр итә.2020 елда әлеге территория тыюлык дип кабул ителде. Моңа карамастан, биредә күңел ачу үзәге төзергә телиләр, ди активистлар. ""Әлбәттә, монда кешеләр киләчәк, чүп булачак, машиналар йөриячәк. Алга таба яр буен тулысынча яулап алырга ниятлиләр"", дип белдергән экоактивист Юлия Булавко. Активистлар Гаврилов урамындагы әрәмәлекне саклау өчен берничә ел көрәшә. 2018 елда халык биредә күпкатлы торак комплексы төзелешенә каршы чыкты. Ризасызлык белдерүчеләр бу урында парк булдырунысораган иде. Ул вакытта ""ЮИТ"" фин ширкәте Казансу елгасы янында 4,3 һектар ирне сатып алганы һәм анда күпкатлы йортлар төзергә ыенуы әйтелде. Бу тирәдәге ирнең 20 һектарын 2055 елга кадәр ""Артур"" әмгыяте арендалавы, ширкәтнең 25 әр проценты ""Татнефть"" итәкчесе Наил Мәганов һәм аның туганы Ришат Әхсәновта, калган 50 процентына Диана Касыймова ия дип хәбәр ителде. Элек әрәмәлекне саклау өчен экоактивист Юлия Фәйзрахманова көрәште, ләкин зур басымга дучар булды. 2018 елда Казанның Гаврилов һәм Чуйков урамнарында яшәүчеләрдән торган инициатив төркем Фәйзрахманованы Татарстан парламенты депутатлыгына намзәт буларак тәкъдим итте. Соңыннан аны полициягә ""сөйләшергә""чакырдылар. Украина сугышы башлану белән ул Русиядән китте. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казанның Гаврилов урамындагы әрәмәлекне саклауны сорап халык урамга чыкты,1,news,Яңылыҡтар,1605,https://www.azatliq.org/a/kazanning-gavrilov-uramindagi-aramalekne-saklauni-sorap-halik-uramga-chikti/32904804.html,2024-04-14T15:29:01+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырәмәгать мәхкәмәсе вәкилләре фикеренчә ул шәфкатькә лаек түгел. Бүген, 7 майда әмәгать мәхкәмәсе (присяжныйлар коллегиясе) сугышка каршы чыккан Казан активисты Зөлфия Ситдыйкованың эшенә карата үз карарын әйтте. Активистны ""9 й"" һәм ""Бетсен сугыш"" шигарләре язылган плакатлар өчен ""нацизмны аклау"" һәм ил гаскәрен ""кимсетү""дә гаеплиләр. Сигез кешедән торган коллегия Ситдыйкованы шәфкатькә лаек түгел һәм гаепле дип тапты. Алар киңәшү бүлмәсенә китеп, карар игълан ителгәнчегә кадәр ярты сәгатьләп вакыт үтте. Мәхкәмә ахыргы карарын 13 майда чыгарыр дип көтелә. Татарстан Югары мәхкәмәсе Зөлфия Ситдыйкова эшен 18 апрельдә карый башлады. Туберкулезга каршы республика диспансеры юлламасы булса да, аны үзләрендә тикшерүдән һәм яткыруданбаш тартты. Соңрак ""Яблоко"" фиркасенең Татарстандагы бүлекчәсе диспансерда Ситдыйкованы кабул итмәгән баш табибның күп еллар әзаларны үтәү федераль хезмәте (ФСИН) оешмалары каршындагы хастаханәләрдә эшләвен ачыклады. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Сугышка каршы чыккан Казан активисты Зөлфия Ситдыйкованы ""гаскәрне кимсетү"" һәм ""нацизмны аклауда"" гаеплиләр",1,news,Яңылыҡтар,1110,https://www.azatliq.org/a/zolfiya-sitdiykovani-gaskarne-kimsetu-ham-natsizmni-aklauda-gaeplilar/32936725.html,2024-05-07T18:19:25+03:00
"Башҡортостан дәүләт автоинспекцияһы хеҙмәткәрҙәре тарафынан ошо арала бер көн эсендә Өфө ҡалаһында 6 иҫерек водитель тотолған, 38 юл-транспорт ваҡиғаһы теркәлгән.",Юлда иғтибарлы булығыҙ!,0,analytics,Хәүефһеҙлек,162,https://tanburz.ru/articles/h-uefhez-lek/2025-04-22/yulda-i-tibarly-buly-y-4212489,2025-04-22T19:00:00+00:00
"Уны күргәнебеҙ ҙә юҡ, кем икәнен дә белмәйбеҙ, ләкин ҡурҡабыҙ. Өлкәндәр яман итеп әйткәс, ҡурҡыныс кешелер. Ана-а, Хәсән килә! тиһәләр, шомланып, тирә-яҡҡа ҡаранабыҙ, тиҙерәк һыпыртыу яғын самалайбыҙ.",Хәсән килә! .. Салауат ӘБҮЗӘР,0,analytics,Әҙәп төбө - ғәҙәт,200,https://shonkar.com/articles/-p-t-b-t/2025-04-04/h-s-n-kil-salauat-b-z-r-4185435,2025-04-04T21:10:00+00:00
"Журналдың был һаны ла уҡыусыларыбыҙ күңеленә хуш килер тип ышанабыҙ. Тышлыҡтың тәүге битен йәш прозаик Рәзинә Зәйнетдинованың фотоһүрәте биҙәй. Ғүмер буйы, һиңә рәхәт, тиҙәр. тигән әңгәмәлә яҙыусының бала сағы, күңел донъяһы, ҡыҙыҡһыныуҙары менән таныша алаһығыҙ. МХО-ла һәләк булған Ғафури батыры Әлтәф Заһиҙуллин, Сөмбөл Юлбарыҫованың олатаһы, Бөйөк Ватан һуғыш ҡаһарманы Лотфый Вәлиев хаҡында иҫтәлектәре тыуған илебеҙ именлеге өсөн үҙен аямаған батырҙар хаҡында бәйән итә. Бәләкәйҙән Тамыр телеканалы аша таныш йәш артист Айҙар Исхаҡов хаҡында Һәр йырымда әйтер һүҙем бар тигән һүрәтләмәлә танышырға мөмкин. Хисаметдин Исмәғилевтең Таштүккән – серле ҡулса тигән романының икенсе өлөшө донъя күрҙе. Таңһылыу Ғәйнуллинаның Дауыллы төндә хикәйәһе лә уҡыусыларҙы уйландырмаҫ ҡалмаҫ. Тағы ла нимәләр бар тиһегеҙме? Уныһын журналды ҡулығыҙға алғас күрерһегеҙ.",Журналдың август һаны сыҡты!,0,analytics,Мәҙәниәт,857,https://shonkar.com/news/culture/2025-08-21/zhurnaldy-avgust-any-sy-ty-4356477,2025-08-21T11:40:00+00:00
"Ә нимә бирә һуң ул был проект Башҡортостан компанияларына? Әлеге йәһәттән хатта ҡоро һандарға туҡталып үткәндә лә, байтаҡ файҙаны асыҡларға була. Әйтәйек, был проектты ҡулланған компаниялар ниндәйҙер деталь өҫтөндә эшләгәндә эш процесын 38 процентҡа тиклем аҙайта ала, шул уҡ ваҡытта эш һөҙөмтәһе 51 процентҡа арта! Ә ресурс (запас) 33 процентҡа тиклем экономиялана. Стәрлетамаҡ фиброцемент заводын да яҡын киләсәктә ошондай һөҙөмтә көтә. Был кимәлгә ирешер өсөн уларға Федераль компетенция үҙәге эксперттары ярҙам күрһәтәсәк, белгестәр шифер етештереү производствоһын яҡшыртмаҡсы. Проект апрель айында старт ала. Завод компаниялар төркөмөнә инә һәм цементтан эшләнгән продукциялар буйынса алдынғы заводтарҙың береһе булып тора. Завод ҡараған Урал хризотилы акционерҙар йәмғиәте директоры Яков Яланский билдәләүенсә, холдингтың әлеге милли проектта ҡатнашыу буйынса тәжрибәһе бар. Старт аласаҡ проек буйынса БР иҡтисади үҫеш һәм инвестиция сәйәсәте буйынса министр урынбаҫары Айрат Фәхретдинов та үҙ фекере менән бүлеште. – Санкцияларға ҡарамаҫтан, беҙҙең продукцияға ихтыяж ҙур, шуға беҙ производствоны үҫтерергә һәм киңәйтергә тейешбеҙ. Ошондай шарттарҙа милли проектты ҡулланыу отошло булып тора, предприятие яңыса, һөҙөмтәле эшләй башлар, – тип белдерҙе етәксе. Билдәле булыуынса, Хеҙмәт етештереүсәнлеге милли проекты (национальный проект ""Производительность труда"") Сәнәғәт үҫеше федераль фондынан биш йылға тиклем йылына 1 процентлы льготалы займ алыу, предприятие үҫешен баһалаусы һәм юл күрһәтеүсе махсус һанлы сервистар менән эшләү, хеҙмәткәрҙәрҙе бушлау уҡытыу, кадрҙарҙың һөнәри мөмкинлеген арттырыу, предприятие етәкселәренең Етештереү лидерҙары программаһында ҡатнашыу мөмкинлеге бирә. Хәтерегеҙгә төшөрөп үткәндә, был милли проект Владимир Путиндың ""май указдары""на ярашлы тормошҡа ашырыла.",Яңыса эшләргә өйрәтәләр,0,analytics,Файҙалы эштәр,1805,https://agideljurn.ru/news/godpoleznihdel/2023-03-18/ya-ysa-eshl-rg-yr-t-l-r-3193412,2023-03-18T14:40:00+00:00
"Виртуаль донъя ысынбарлыҡҡа әйләнгән заманда йәшәйбеҙ. Кешеләрҙең байтағы ҡәҙимгесә күҙмә-күҙ осрашып түгел, шул донъяла һөйләшеп таныша, ғашиҡ була, икенсе яртыһын таба. Унда өйөрөлгән хис-тойғолар дауылынан ҡайһы берҙә ҡәлғәләй ныҡ күренгән ғаиләләр ҙә тарҡала, йөрәктәр селпәрәмә килә. Баш ҡалала йәшәүсе ҡырҡ ете йәшлек Лилиәнең тарихы шул виртуаль донъяла юғалта яҙған ирен яңынан үҙенә нисек ғашиҡ итеп, ҡайтарып алыуы, ғаиләһен һаҡлап ҡалыуы хаҡында.",Бер ҡатындың нисек ирен яңынан ғашиҡ иткәне,0,analytics,Юмор,457,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-02-05/ber-atyndy-nisek-iren-ya-ynan-ashi-itk-ne-4109134,2025-02-05T18:00:00+00:00
"Журналыбыҙ дуҫтарын арттырыуға, баҫманың абруйын күтәреүгә ҙур көс һалған егәрле коллегабыҙҙы, береһенән-береһе аҡыллы өс бала әсәһен ихлас ҡотлап, йөрәк түренән сыҡҡан иң изге теләктәребеҙҙе еткерәбеҙ, ныҡлы һаулыҡ, тик ҡыуаныстарҙан торған оҙон ғүмер, ижади уңыштар теләйбеҙ! ҺӘНӘКтәр.",Ҡотлайбыҙ!,0,analytics,Иҫтәлекле көндәр,287,https://henek.info/news/++++/2025-10-30/otlayby-4448211,2025-10-30T19:10:00+00:00
"Ҡаланың Зәйнулла Рәсүлев исемендәге мәсетендә уҡытҡан һәм шунда уҡып йөрөгән апайҙар яугирҙарға һәр даим ярҙам ебәреп тора. Яңыраҡ улар мәсеттә күмәкләшеп сәк-сәк бешергән. Араларында хажиәләре лә булған ҡатын-ҡыҙҙар төркөмө шулай изге эштәр башҡара. Уҡыуҙа ла һынатмайҙар, бешеренергә лә өлгөрәләр икән. Үҙҙәре дуҫ, татыу, әүҙем! Һуғыш ғәрәсәте тиҙерәк туҡтаһын, егеттәребеҙ имен-һау әйләнеп ҡайтһын тигән доға-теләктә бешерелгән ризыҡ яуҙағыларға оҙатылған. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Күстәнәс,1,news,Яңылыҡтар,637,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-27/k-st-n-s-4552463,2026-01-27T17:10:00+00:00
"Йырсы, йырҙар авторы Зилә Лира изге эшкә тотонған. Ул «Атайсал» мәҙәниәт үҙәгендә ҡатын-ҡыҙҙар менән бергә СВО-ла ҡатнашҡан һалдаттар өсөн кейеҙ билбауҙар баҫа башлаған. Кейеҙ билбауҙар бик йылы. Кейеп йөрөргә лә, йоҡлағанда уранып ятырға ла мөмкин. Билбауҙар Өфө, Кустарная урамы, 17 адресы буйынса эшләнә («Атайсал» үҙәге). Бында һарыҡ йөнө тапшырырға ла була, бик ҡыуанып ҡабул итерҙәр. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Яугирҙәргә – кейеҙ билбау,1,news,Яңылыҡтар,549,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-02-20/yaugir-rg-keye-bilbau-3650733,2024-02-20T10:55:00+00:00
"Айнур Арыҫланов: . Иртә торған кеше үҙен бәхетлерәк тоя. Сөнки Аллаһ Тәғәлә лә үҙ ниғмәттәрен иртәнсәк өләшә. Был көндән кем нимә көтә – ҡояш ҡалҡҡан мәлдә үк фәрештәләр ошоларҙы яҙып алып йөрөй. Ҡояш ҡалҡыу менән оперативка башлана (аңлайышлыраҡ булһын өсөн шулай тип атайым) – һәр фәрештә кемдең ниндәй эштәр ҡыйратыуы, кемдең нимә һорауы тураһында Аллаһ Тәғәләгә еткерә. Йоҡлап ятаһың икән, тимәк, бөтәһе лә һәйбәт, бер нәмә лә кәрәкмәй. Уянып ҡайҙалыр йыйынаһың икән, тимәк, нимәлер тураһында уйлайһың, нимәлер теләйһең… Бары иртән торғас та доға ҡылып, теләк теләргә генә кәрәк. Дүрт һүҙҙән генә тора: Аллаһүммә фтәхли (фтәхләнә) әбүә бәрәхмәтикә. Йәғни, Эй, Аллам, миңә (беҙгә) үҙеңдең рәхмәт ишектәреңде ас! Һәр кемебеҙҙең ихтыяжы бар: берәүгә аҡса етмәй, икенсегә – һаулыҡ, өсөнсөгә – башҡаһы. Шуларҙы Аллаһ Тәғәлә бирер, иншаллаһ. Позитив ҡараш бик мөһим. Ысынлап та, уйҙарыңдың бер мәл ысынбарлыҡҡа әүерелеү ихтималлығы юғары. Ислам университетын тамамлаған, Мысырҙа, Төркиәлә, Иранда шәйехтәрҙә белем алған дин әһеле булараҡ, мин дә быны инҡар итмәйем. Борон-борондан халҡыбыҙ ҙа ошо турала әйтеп ҡуйған, Ҡөрьәндә лә, пәйғәмбәребеҙҙең хәҙистәрендә лә бар был. Кешенең позитив булыуы Аллаһ Тәғәләнең Хәсбүналлаһу үәниәл мәл вәкил тигәненә тура килә. Йәғни, беҙгә Аллаһтың ҡурсалауы ла етә. Бер эште лә бисмиллаһыҙ башлама, – тиҙәр ололар. Әммә нимә ул Бисмилләһир-рахмәнир-рахим? Ул Рәхимле һәм рәхмәтле Аллаһ Тәғәләнең исеме менән башлайым тигәнде аңлата. Ә нимә һуң ул рәхимле һәм рәхмәтле? Нимә тураһында уйлайһың, хыялланаһың, Аллаһ Тәғәлә һәр ваҡыт шуны бирә. Рәхимле һәм рәхмәтле – ул беҙгә аҙыҡ-түлек, кейем-һалым, йәшәү өсөн торлаҡ, хәрәкәт итеү өсөн машина, һаулыҡ-сәләмәтлек, балалар, йәғни бөтә ниғмәтте биреүсе. Шуға ла бөтә эште ошо һүҙҙәрҙән башларға кәрәк. Әгәр көнөңдө бисмилла менән башланың икән, һин шул ыңғай, позитив көйгә күсәһең. Ғәрәптәр был һүҙҙе асылына төшөнөп әйтә, ә беҙ ғәҙәткә ингән өсөн генә. Әммә уның төбөндә иҫ киткес тәрән мәғәнә ята. ""Шоңҡар"" журналынан алынды. Вячеслав Палачёв картинаһы.",Иртә торған кеше үҙен бәхетлерәк тоя,0,analytics,Йәмғиәт,2036,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-11-15/irt-tor-an-keshe-en-b-hetler-k-toya-4010887,2024-11-15T23:24:00+00:00
"Иҫке Монасип ауылы ҡыҙы тыуған ауылында мәктәпте тамамлағандан һуң, Башҡорт дәүләт университетының Сибай филиалында психолог һөнәрен үҙләштерә. Тап ошонда тормошон үҙгәртер егет менән осраша. Музыкант һөнәренә уҡып йөрөгән Илдар мөләйем йөҙлө Нурияны бер күреүҙән оҡшата. Хеҙмәт юлын Байғаҙыла башлаһа, аҙаҡ килен булып төшкән ерендә - Баймаҡ районының Иҫке Сибай мәктәбендә эшләй. Тормош ҡушыуы буйынса 2012 йылда йәштәр район үҙәгенә күсенгәс, Нурия Наил ҡыҙы Иҫке Собханғол мәктәбендә психолог булып эшләй башлай. Тормош иптәше Илдар Рәфҡәт улы олимпия резервы спорт мәктәбендә тренер. Ул балаларға грэпплинг буйынса күнекмәләр үткәрә. Тренерҙың һәм уның уҡыусыларының бик күп ҡаҙаныштары бар. Республика, Рәсәй буйынса чемпиондар әҙерләгән Илдар Рәфҡәт улының хыялы - көслө рухлы балалар тәрбиәләү. Ул шулай уҡ Баҙал башланғыс мәктәбендә физкультура уҡытыусыһы ла. Көн һайын бер генә аҙым яһаһаң да, маҡсат иткән ереңә яҡыная бараһың, тигән бер аҡыл эйәһе. Шуның кеүек, йәштәрҙең сослоғо һөҙөмтәһе булып, бер нисә йылдан бәләкәй йорттарына төкәтмә төкәтелеп, ҙур йорт ҡалҡып сыға. Ғаилә башлығы тимер, ағас, баҡса эшенә оҫта. Ишек алдындағы ҡаралтыларҙы үҙ ҡулдары менән төҙөгән. Әйткәндәй, төрлө ҡош-ҡорт та алып үҫтерә. -Балаларҙы тәрбиәләүҙә тормош иптәшемдең ярҙамы бик ҙур. Малайҙарға, айырыуса атай тәрбиәһе бик мөһим. Ул ғаиләһендә өс ҡыҙ араһында үҫкән бер бөртөк малай. Уны ғәҙел, оҫта ҡуллы, ғаиләһе өсөн өҙөлөп торған ир-уҙаман итеп үҫтергән ҡайны-ҡәйнәмә ҙур рәхмәт. Атанан күргән уҡ юнған, әсәнән күргән тун бескән тиҙәр. Ысынлап та, кешенең тормошҡа ҡарашына, холҡона, хатта ябай ғына ғәҙәттәренә лә ата-әсәһе, ғаиләлә алған тәрбиә ҙур йоғонто яһай. Ул-ҡыҙҙарымды үҫтергәндә дөрөҫ башланғыс һалыусы - минең ата-әсәйем, - ти Нурия. Атаһы Наил Хисаметдин улы (мәрхүм) колхозда механизатор булып эшләгән. Әсәһе Вәзирә Хәлфетдин ҡыҙы ауыл хакимиәтендә секретарь вазифаһын алып бара, балалар баҡсаһында мөдир, аҙаҡ ашнаҡсы булып эшләп хаҡлы ялға сыға. -Ғаиләлә ниндәй әсәй, ҡатын-ҡыҙ булырға икәнлеген мин тап әсәйемдән күреп, унан үрнәк алып үҫтем. Уның аш-һыуға оҫта, ҡунаҡсыл, ипле булыуы мине хайран итә торғайны. Һәр килеп сыҡҡан ауырлыҡтарға бирешмәй, тормош ҡанундарына таянып йәшәүе мине лә шулай йәшәргә өйрәтте. Ғаиләлә беҙ 4 бала - 3 ҡыҙ, бер малай үҫтек. Апайым, ағайым һәм һеңлем менән дуҫ, татыубыҙ. Бөгөнгө көндә лә туғанлыҡ ептәрен өҙмәй, бик матур аралашып йәшәйбеҙ. Бында ата-әсәйебеҙҙең тәрбиәһе ҙур роль уйнай, сөнки әсәйем беҙҙе бер-беребеҙгә терәк булырға өйрәтте. Мин дә үҙ балаларымды тап әсәйем тәрбиәһе менән үҫтерәм, - ти әсә. Киләсәккә яҡты өмөт һәм ышаныс менән баҡҡан, үҙ көстәренә ышанған мөхәббәтле, уңған Ырыҫйәновтар ғаиләһе балаларына матур тәрбиә бирәләр, киләсәктәрен хәстәрләп, төрлө яҡтан үҫтерергә ынтылалар. Оло ҡыҙҙары Юлиә 9-сыны тамамлағандан һуң, Урал аръяғы агросәнәғәт колледжында уҡыған. Әлеге ваҡытта балаларҙы ихлас яратҡан йәш ҡыҙ саҡырған ғаиләләргә барып бала ҡараусы хеҙмәттәрен күрһәтә. Алһыу 10-сы класта химия һәм биология йүнәлешендә уҡый, киләсәктә теш табибы булырға хыяллана. Мәктәптә тик яҡшы билдәләргә генә уҡыған Алһыуҙың спорт өлкәһендә лә уңыштары бихисап. Грэпплинг буйынса бик күп ярыштарҙа ҡатнашҡан Алһыуҙың иң ҙур еңеүҙәре алда әле. Тырыш, ныҡышмал ҡыҙ 4 тапҡыр республика чемпионы, ПФО буйынса 3 тапҡыр 2-се урын, Рәсәй буйынса Мәскәүҙә үткән ярышта 3-сө урын яулаған. Хатта, үҙе лә 8 йәштән өлкән ҡыҙҙарға грэпплинг буйынса күнекмәләр үткәрә башлаған. Ырыҫйәновтарҙың ырыҫлы тормоштарын тағы ла йәмләп бер-бер артлы донъяға килгән малайҙары – өй шатлыҡтары. 5 йәшлек Дауыт балалар баҡсаһының өлкәндәр төркөмөндә, 3 йәшлек игеҙәктәр Юныс менән Иҙрис уртансылар төркөмөндә йөрөйҙәр. Сос, шаян, тиктормаҫ малайҙар атайҙары үткәргән күнекмәләргә йөрөйҙәр. Дауыт һүрәт төшөрөргә ярата. Яратып, күңел һалып башҡарған эш һәр ваҡыт уңа. Шуға балаларын һөйөүгә төрөндөрөп үҫтерергә тырышҡан Нурияны әлеге ваҡытта декретта ултыра тип әйтеү урынһыҙ, сөнки ул бер ҙә тик ултырмай. Буш ваҡытында оҫталыҡ дәрестәре алып бешеренеү серҙәренә төшөнә. Белгәндәрен ҡыҙҙарына өйрәтеп, улар ҙа хәҙер роллы, пицца кеүектәрҙе һә тигәнсе әҙерләп тә ҡуялар, ҡустыларын төрлө тәмлекәстәр менән һыйлайҙар. Ҡайһы бер ҡатын-ҡыҙҙар Бәйләнештә селтәре аша Нурия асҡан альбомдарҙан заказ биреп кейем, өй кәрәк-яраҡтары алдырта. -Бер-бер артлы өс улым менән декрет ялында ултырған ваҡытта балалар йыш ауырып, төрлө дарыуҙар менән дауаланған саҡта Малайзия компанияһы, туҡланыу, таҙарыныу тураһында мәғлүмәт ишетелде. Үҙебеҙҙең ғаиләлә күп кенә һөҙөмтәләргә ирешкәс, яйлап кешеләргә лә был продукттар хаҡында һөйләй башланым. Малайҙар үҫә төшкәс, декрет ялында булыуға ҡарамаҫтан, Ҡыпсаҡ сауҙа үҙәгендә офис асып продукцияларҙы файҙаһы тураһында презентациялар үткәрә башланым. Бөгөнгө көндә командала 200 партнер үҙ һаулыҡтарын нығыта. Һаулыҡ - ҙур байлыҡ, тигәндәй, был эш күңелемә  ятты, киләсәктә лә ошо юҫыҡта эшемде дауам итермен тием, - ти Нурия Наил ҡыҙы. Нурия менән Илдар ишле ғаиләнән булғанға күрәлер, баштан уҡ күп балалы атай-әсәй булырға хыяллана. -Класташымдың бер яңғыҙыма күңелһеҙ тип һөйләгәне ныҡ хәтерҙә ҡалып, киләсәктә бер-береһе менән аралашып, кәңәшләшеп йәшәрлек балалар үҫтерермен тип хыялландым. Күмәк бала тәрбиәләү ауыр түгел, сөнки улдарымдың яратҡан, улар өсөн өҙөлөп торған апайҙары бар. Апайҙарына һүҙ тейҙермәйҙәр, яҡларға ғына торалар. Балаларыбыҙ үҙ-ара татыу, ярҙамсыл, бер-береһе өсөн иғтибарлы. Яҡындарын белеп үҫһендәр өсөн ике яҡтың да туғанлыҡ ептәрен тигеҙ тартабыҙ. Алыҫ ара тип тормай иптәшемдең тыуған яҡтарына Сибайға ял көндәрендә, байрамдарҙа йыш ҡайтып йөрөйбеҙ, - ти Әсәлек даны миҙалы менән бүләкләнгән Нурия Наил ҡыҙы. Ә. ЮЛСУРИНА.",Әсә булыу – оло бәхет,0,analytics,Йәмғиәт,5638,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-12-07/s-bulyu-olo-b-het-4495543,2025-12-07T12:10:00+00:00
Рәсәй ғилми фонды (РНФ) бәләкәй айырым ғилми төркөмдәр менән фундаменталь ғилми тикшеренеүҙәр һәм эҙләнеү ғилми тикшеренеүҙәр проекттары конкурсына йомғаҡ яһаны.,Вуз-ара кампус резиденты РНФ гранттарын алыусылар араһында лидер булды,0,analytics,Мәғариф,161,https://bashgazet.ru/news/belem-m-t-rbi/2025-12-05/vuz-ara-kampus-rezidenty-rnf-granttaryn-alyusylar-ara-ynda-lider-buldy-4495756,2025-12-05T17:30:00+00:00
"Аманаттың бүләгенә лайыҡ булыусылар тағы ла бар әле. Улар һәр береһе  – видеороликтарҙа. Белеүегеҙсә, Китап Байрамында Аманат журналы ҡатнаша һәм үҙенең сараларын үткәрә. Журналға яҙылыусылар приздар уйнатыуҙа ҡатнаша ала. Китап БайрамыАманат Журналы","""Аманат"" һәм Светлана Тарханова бүләкләй",1,news,Яңылыҡтар,250,https://amanat.su/news/novosti/2025-06-01/amanat-m-svetlana-tarhanova-b-l-kl-y-4259481,2025-06-01T15:37:00+00:00
Радий Хәбиров Рәсәй Федерацияһының ЮНЕСКО эштәре буйынса комиссияһының дөйөм йыйылышында ҡатнашты.,ЮНЕСКО эштәре буйынса комиссияһының дөйөм йыйылышы,1,news,Яңылыҡтар,98,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-25/yunesko-esht-re-buyynsa-komissiya-yny-d-y-m-yyyylyshy-4521225,2025-12-25T18:01:05+00:00
"Ҡайын һыуы - тәбиғәт үҙе бүләк иткән файҙалы эсемлек. Уның составы бик бай: В6, В12 витаминдары, фруктоза, кальций, калий, магний, марганец һ. б. Эсемлекте ике-өс аҙна даими ҡулланырға кәрәк. Шул саҡта ул ашҡаҙан-эсәк ауырыуҙарынан, авитаминоз, хәтер юғалтыу, хәлһеҙлек һәм күңел төшөнкөлөгөнән арынырға ярҙам итер. Шифалы һыу организмда матдәләр алмашыныуын яйға һала. Шулай уҡ йөрәк эшмәкәрлеген көйләй, ҡанды таҙарта, тамырҙарҙы нығыта. Ҡайын һуты бөйөр һәм һейҙек ҡыуығында барлыҡҡа килгән таштарҙы ҡыуырға ла һәләтле, ҡан баҫымын да тигеҙләй. Ҡайын һыуын алыу өсөн йәш булмаған, олоно 20-30 сантиметр диаметрлы ағасты һайларға кәңәш ителә. Көндөҙ йыйыу яҡшыраҡ, сөнки төнөн ул яйыраҡ аға. Бер ағастан бер литр һыу алырға мөмкин. Һыуын йыйып алғас, тишелгән урынды мүк йәки пластилин менән ҡапларға кәрәк, шунһыҙ ағас ҡороясаҡ. Ағас сөй ҡағып ҡуйһаң да була, балсыҡ, балауыҙ ҙа ярай. Ҡайын төбөндә үҫкән мүкте тығыҙлап тултырыу ҙа һыу ағыуын туҡтата. Машиналар күп йөрөгән юл буйында, ҙур ҡалалар янында үҫкән ҡайындарҙан һут йыйыу кәңәш ителмәй, уларҙа һаулыҡ өсөн зарарлы матдәләр туплана. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, был шифалы һут тиҙ боҙола, һыуытҡыста ғына тотҡанда ла ул бары ике көн һаҡлана. Шунан артыҡ һаҡламау хәйерле, юғиһә, әсегән һыуҙың файҙаһынан зыяны күберәк булыр. Әммә уны консерваларға мөмкин. Эсемлекте һөҙәләр, 80 градусҡа тиклем йылыталар. Таҙа, стерилләнгән банкаларға ҡоялар, ҡапҡасын яҡшылап ябалар ҙа 70-80 градус эҫелектәге һыуҙа 20 минут самаһы тоталар.  Ошо рәүешле ябылған ҡайын һыуы бер нисә ай шифаһын юғалтмай. Файҙалы матдәләрен юғалтмаҫ өсөн ҡайын һыуын туңдырырға ла мөмкин. Ҡайын һыуы ҡушып эшләнгән маска бит тиреһе өсөн дә бик файҙалы. 1 ҡалаҡ ҡаймаҡты 2 ҡалаҡ ҡайын һыуы һәм 1 балғалаҡ бал менән ҡушып бутарға. Масканы биткә һөртөп, 15 минут тирәһе тоторға һәм һалҡынса һыу менән йыуып алырға кәрәк. Биткә һытҡы, экзема сыҡҡан осраҡта ҡайын һыуына мамыҡты сылатып битте һөртөү килешә.",Ҡайын һыуы - файҙалы эсемлек,0,analytics,Сәләмәтлек,1919,https://shonkar.com/articles/auly-ym-bayly-ym/2025-04-20/ayyn-yuy-fay-aly-esemlek-4205649,2025-04-20T18:30:00+00:00
"Рәсәйҙә Ханты-Манси автономиялы округы губернаторының беренсе урынбаҫары миллиондарса һум ришүәт алыуҙа ғәйепләнеп ҡулға алынған. Карелия республикаһының ауыл хужалығы һәм балыҡсылыҡ буйынса министры Владимир Лабинов ришүәт алған өсөн 15 йылға иркенән мәхрүм ителгән, өҫтәүенә дәүләт файҙаһына 106 миллион һум штраф түләргә тейеш. Был исемлекте бик оҙаҡ дауам итергә мөмкин булыр ине. Рәсәйҙең Оборона министрлығында ғына нисәмә генерал коррупцияла ғәйепләнә. Рәсәйҙең Тәфтиш комитеты урлашыуҙы кәсептәре иткән төрлө кимәлдәге етәкселәрҙе фашлап өлгөрә алмай. Коррупцияға ҡаршы көрәш буйынса милли комитет рәйесе Кирилл Кабанов фекеренсә, бының төп сәбәбе – байығырға ынтылыу. Ҡыҙыҡ, ай һайын миллионлап эш хаҡы алған эреле-ваҡлы етәкселәр һаман байымаған икән. Бәлки, уларҙа закон алдында яуап биреүҙән ҡурҡыу тойғоһо юғалғандыр, бәлки, Ҡытайҙағы һымаҡ, коррупцияға батыусыларҙы стенаға терәп атырға ваҡыт еткәндер? ! Донъяла Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы 45 йәшкә тиклемге кешеләрҙе йәштәр иҫәбенә индереү тураһында ҡарар ҡабул итте. Рәсәйҙә иһә рәсми рәүештә был категорияға 14 йәштән 35 йәшкә тиклемгеләр инә. Әлбиттә, һәр кемдең йәш көйөнсә ҡалғы килә, әммә Африканың байтаҡ илдәрендә уртаса ғүмер оҙонлоғо алтмышҡа ла етмәй, икенсенән, ҡырҡ биш йәштә күптәр олатай-өләсәй була түгелме? Йәшәртәләр генә беҙҙе, оҙаҡламай барыбыҙ ҙа һаҡаллы сабый булып йөрөрбөҙ, ахыры. Былар йәш, тип, пенсияға сығыу ваҡытын ғына өҫтәп ҡуймаһындар.","""Һәнәк"" күҙлегенән",1,news,Яңылыҡтар,1439,https://henek.info/articles/ya-y-n-k-/2025-04-17/n-k-k-legen-n-4200975,2025-04-17T10:00:00+00:00
"Күптәнге танышымды осраттым. Һөйләшеп ултыра торғас, күптән түгел ҡатыны менән айырылышҡанлығы асыҡланды: – Аһ, нимә булып китте? – тип ҡыҙыҡһындым. – Эй! Һаулығымды уйлағанды яратып етмәне, – тип ҡул һелтәне ул. – Үҙемде ғүмер буйы дауалап, һаҡлап ҡына йөрөйөм. Эшкинмәгән бисәнең мине тиҙерәк ҡәбергә алып барып тыҡҡыһы килде.",Һаулығым – байлығым,0,analytics,Ғәләмәт бит,328,https://henek.info/articles/++-++/2025-03-24/auly-ym-bayly-ym-4168619,2025-03-24T08:25:00+00:00
"Харьков шәһәреПутинның Украинага каршы сугыш башлавына бер атна була. Илгә беренче табутлар да кайта башлады. Үлгәннәр арасында бер татар егете дә бар. Һәрхәлдә рәсми әле шул бер татар турында гына әйтелә. Бу контракт нигезендә Украинага сугышка киткән 30 яшьлек Түбән Кама егете Ильнур Сибгатуллин. Ул чәршәмбе ирләнәчәк. Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов Сибгатуллинның якыннарының кайгысынуртаклашты. ""Кызганыч, безнең республика беренче югалтуларга дучар булды. ирлектәшебез, Түбән Камада туган Илнур Сибгатуллинның һәлак булуы турындагы хәбәрне тирән сыкрану белән кабул иттек. Хәрби бурычын үтәгәндә, безнең сержант-контрактчы батырлык үрнәген күрсәтте. Аның гомерен ватанга хезмәт итүгә багышлау карары – үз халкының лаеклы улы булуы билгесе. Туганнары һәм якыннары белән бергә чиксез сыкранабыз. Мәңгелек хәтер! "", дип китерә Рөстәм Миңнеханов сүзләрен. Алданрак Татарстан президенты Миңнеханов Путин гамәлләренәхуплаубелдергәниде. ""Бу шартларда без бөтен әмгыятьнең бергә туплануын, бердәмлекне күрсәтергә, ил итәкчелеге карарына теләктәшлек белдерергә тиеш. Ышанам ки, без яңа каршылыкларны бергә иңәчәкбез"", диде Миңнеханов. Татарстан президентының Путин гамәлләренә теләктәшлек күрсәтүен татарлар төрлечә кабул итте. Тәнкыйтькә тотучылар да, хуплаучылар да булды. Гомумән, социаль челтәрдәге язулардан күренгәнчә, бу сугыш үзе дә татарларны икегә бүлде. Бөтен илләр Путинның сугышына нәфрәт белдергәндә, элегрәк Европада утырып Мәскәү сәясәтен мактаган татарлар да инде уйга калды. Мәскәү кушканны эшләүче Европа татарлары альянсына кергән ""сүз тыңлаучан"" татарлар да бүген инде Русияне мактаудан тыелып тора. Бу альянсның эшчәнлегенә Дөнья татар конгрессы һәм чит илләрдәге урыс телле эмигрантларны оештырып, алар ярдәмендә Мәскәү сәясәтен алга сөрүне максат иткән Россотрудничество дәүләт агентлыгыакчалата ярдәм итә. Русия Кырымны тартып алгач, 2016 елда Европа татарлары альянсы хәтта Путин сәясәтен хуплаучы, Һитлер белән Сталинның Европаны үзара бүлешү килешүен кире кагучы резолюция дәчыгарды. Россотрудничество башлыгының урынбасары — 2014 елда Кырымны аннексияләгәндә зур роль уйнаган, Кырымтатар мәлесе эшчәнлеген тыйган, кырымтатарларны эзәрлекләгән Наталья Поклонская. Оешма рәсми рәвештә Путинга һәм Русия тышкы эшләр министрлыгына буйсына. Азатлык Европа татарлары альянсының кайберләре белән сөйләшергә теләсә дә, алар авап бирергә теләмәде. Шул ук вакытта тормыш дәрәәсе Русиядәгедән яхшырак булган илләрдә яшәп тә, Русияне бүгенге хәлгә иткергән Путинны хуплаучыларның булуы икенче бер төркем татарларда аптыраш тудыра. Шуларның берсе Монреаль татарлары оешмасы итәкчесе Марат Сәләхетдинов. ""Мин бар татарлар исеменнән авап бирә алмыйм, чит илдә яшәүче татарлар арасында да Путинны яратучылар очрый. Үземнең фикергә килгәндә, Русиянең Украинада сугыш башлавы бик кызганыч күренеш. Нинди генә сәбәпләр белән акламасыннар, мин сугышка каршы. ""Путин буклаган, ә ояты миңа"" дигән әйтеме бу очракта бик туры килә. Күпчелек кеше Русия зур сугыш башларга батырчылык итмәс дигән иде, әмма Путин бар дөньяны да яңадан шаккаттырды. Бер канадалы дустым Русиянең һәм Путинның бу кыланышларын Һитлерныңикенче Дөнья сугышы башында Австрияне яулап алуы белән чагыштырды. Башта Украинадан ""аерылырга теләүче"" регионнарда үзенә лояль хөкүмәт урнаштырып ул төбәкләрнең бәйсезлеген кабул итте, ә аннан инде ул ""бәйсез"" регионнарга ярдәм итәм дип гаскәрләрен кертте. Нинди генә сәбәпләр бу сугышка китерсә дә, мин чын күңелдән сугышның бетүен телим"", диде Марат. Оешу чорында Европа татарлары альянсына теләктәшлек күрсәткән Бельгия татарлары, аналы-кызлы Лилияһәм Регина Вәлиева Русия гамәлләрен якламый да, шул ук вакытта кистереп гаепләп тә чыкмый. Лилия ханымның битендә язуыннан шул күренә: ул Русия-Европа мөнәсәбәтләренең киләчәге өчен борчыла. Аларның мөнәсәбәтләрен бозарга теләүче бер ил бар дип саный, әмма аның исемен атамый. ""Әле ун ел элек Русия һәм Европа берлеге шулкадәр дус иде, ышаныч чикләре шулкадәр киңәйде, икътисади, аеруча мәдәни, мәгариф элемтәләре ныгыды, хәтта визасыз режим кертү планнары да бар иде. Бүгенге сугыш - Русия һәм Европа арасындагы икътисади мөнәсәбәтләргә каршы максатчан кампания. Пандемия сәбәпле какшаган Европа икътисады түбәнгә тәгәрәвен дәвам итәчәк. Русия газы, сәүдә әйләнешеннән башка, миллионнарча качак кабул итеп, Европа тагын да фәкыйрьләнәчәк. Санкцияләр Русиягә, шул ук вакытта Европаның үзенә дә зыян сала. Хәзерге вакытта Украинада яшәүчеләр иң күп газап чигә. Киләчәктә Европаның барлык халыклары өчен авырлыклар көтелә, алар инде хәзер үк сизелә"", дип язды Лилия ханым. Регина Вәлиева Азатлыкка әйтүенчә, алар Украина халкы өчен һуманитар ярдәм ыя, ничектер ярдәм итәргә тырыша. ""Безнең Бельгия татарлары берлегенә Русия, Украина, Беларус, Казакъстан һәм башка илләрдә туган татарлар керә. Безнең өчен сугыш турындагы бу хәбәрләр бик авыр, чөнки сугыш ул иң куркыныч нәрсә. Украинада яши торган татарларга без ничек ярдәм итәргә белмибез. Оешмабыз Украинага һуманитар ярдәм ыярга булды. Хатын-кызлар һәм балаларга кирәкле әйберләр ыеп тапшырачакбыз"", диде ул.18 ел Германиянең Майндагы Франкфурт шәһәрендә яшәүче Ләйлә(фамилиясен әйтергә теләмәде)Путинның бу гамәлләрен ирәнгеч дип атый. ""Бу күрше дәүләткә һөүм, тугандаш халыкка каршы сугыш. Европа һәм Америка киләчәктә нәрсә эшләргә ыенуын белмим. Барысы да атом сугышыннан курка, чөнки Русиядә атом коралы бар. Бу куркыныч. Узган атнада мин сугышка каршы демонстрациягә бардым, бу минем гражданлык бурычым. Ул берәр нәтиә бирерме - белмим. Русиягә каршы салынган санкцияләрнең да нәрсә бирәчәген белмим. Акылын бөтенләй югалткан Путинны туктатырмы? Соңгы минутка кадәр мин сугышның мөмкинлегенә ышанмадым. Мин моны бары саташу дип уйладым. Ләкин саташу гына булмады. Русияләр дә кызганыч, чөнки хәрби хезмәткә алынучы солдатлар да сугыш дулкынына эләгәчәк. Минем Винницадан (Украина) студентым бар, ул башта Русия гаскәрләренең корал саклагычын, аннары тыныч халыкны утка тотуын сөйләде һәм нәтиәдә корбаннар булуын әйтте. Болар барысы да бик куркыныч"", диде Ләйлә. Һаагада яшәүче Аида иһаншинаүз битендә язуынча, Русия халкы Путинга каршы берләшергә тиеш. ""Хәзер ризасызларга штрафлар салу һәм кулга алулар күзәтелсә, тиздән ата башларга мөмкиннәр. Путин ставкаларны чиксез арттыра, һәм әлегә митинглар өчен үтерә башлаганчы, һәркемнең бурычы – урамга чыгу. Ул туктамаячак. Путин тиз иңүле сугыш теләде, нәтиәдә дүрт көн эчендә Русиянең югалтулары ике чечен сугышына караганда да күбрәк. Путин Көнбатыш итди санкцияләр салмаячак дип уйлады. Көнбатыш Русиянең Үзәк банкы активларын туңдырды. Путин Кытай аңа ярдәм итәр дип уйлаган иде. Кытай БМОның Иминлек шурасында Русиянең гамәлләрен агрессия буларак гаепләде. Беренче канал пропагандистларын ишетеп Геббельс, ә ""сугыш"" сүзен куллануны тыюдан Оруэлл елар иде. Бу кеше иртәгә сезнең өскә танклар белән барырга һәм урыс дөньясын яклыйм дип әйтергә мөмкин. Хәзергә әле коткарыр нәрсәләр бар, ватандашлар, коткарыгыз! Ул барысын да имерә, ул, каты куллы хакимияткә сусап, Русияне яндыра. Полиция хезмәткәрләре, каршылык күрсәтегез, кулга алмагыз. Хөкемдарлар, бу хурлыклы хөкем карарлары чыгармагыз. Ун елдан соң дәреслекләрдә без сезнең турыда кайчандыр Германиядәге кебек нацизмга чәчәк атарга мөмкинлек бирүчеләр дип укыячакбыз. Кире юл юк: ул инде сугышны оттыра, димәк, тиздән анда армиягә алынучыларны ибәрәчәк, һәм сез ике тәүлеклек төрмәдән курыккан арада кан коелачак. Без монда ""без чарасыз"" дип сөйләнгән арада, ул сезне үлемгә ибәрергә мөмкин. Хәтта дуңгыз да суяр алдыннан чиный, ә рус кешесе дәшми"", ди ул.2006 елдан бирле Берлин янында яшәүче Ләйсән Кәлимуллинакүп кеше сугышка каршы, чөнки бүгенге көндә бөтен дөнья глобаль, бер берсе белән бәйләнгән дип әйтә. ""Мин украин халкын шул хәтле кызганам! Шәһәрләргә бомбалар төшә, халык метрода качып утыра, дип язалар. Бу хәл бик куркыта – ике яклап та көннән-көн үлүчеләр саны артачак. Бу сугышны туктатырга кирәк. Бу безнең сугыш түгел, ул безгә кирәкми. Аны без сайлаган хакимият башламаган, чөнки Путин үз партиясе белән сайлауларны легитимсыз ясады, ул хәрәмләшүләргә корылган. Алар кеше алдап, Русия думасында үз депутатларының күпчелеген булдырды. Шул депутатлар хәзер сугыш башлады. Ул безнең сугыш түгел, ул Русиядәге күпләрнең сугышы түгел. Алар бездән рөхсәт сорамады. Шуңа күрә мин бу сугышка бик каршы. Русиядә күп кеше дәүләт медиасы, дәүләт телевидениесеннән ялган пропаганданы тыңлап бу сугышны хуплый, мин аларны бик кызганам. Алар икене икегә кушып, дүрт санын чыгара алмый икән, бик кызганыч. Дәүләт медиасы украин халкын нацист итеп күрсәтә, бу, әлбәттә, ялган. Украинада да Русиядә дә кебек маргиналь төркемнәр бар, бәлки алар үзләренә нацист идеологиясен сайлап алгандыр, әмма халыкның күпчелеге сәясәт белән кызыксынмый. Украинаның бөтен халкын дошманга санап, анда сугыш башладылар"", диде ул. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Бу безнең сугыш түгел"". Путин сугышы турында читтәге татарлар ни уйлый",0,analytics,Татарстан,8859,https://www.azatliq.org/a/31721214.html,2022-03-01T21:00:53+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырПетициягә тавыш биргән 1000 ләп кешенең 86 проценты аны хуплаган.3 июнь көнне ВКонтактеда ""Юг Башкортостана"" төркемендә Гафури районында яшәүчеләрнеңпетициясе чыккан, алар район башлыгы Фәнзил Чыңгызовны эшеннән ибәрүне таләп итә. Хәзерге вакытка петициягә 1000 ләп кеше тавыш биргән, шуларның 86 проценты моны хуплаган, ә тавыш бирү 3 июльгә кадәр барачак, дип хәбәр итә""Аспекты"". ""Без барыбыз да хәзерге башлык Чыңгызов Ф. Ф. ның районыбызга бары тик кесәләрен тутыру өчен генә килүенә инандык. Аның нәтиәсез итәкчелек итүе аркасында безнең район иң артта калганнарның берсенә әйләнде"", дип башлана мөрәәгать. Анда райондагы төрле проблемнар турында әйтелгән. Мәсәлән районда вазифаларга куердай кешеләр юк диелә. ""Авыл хуалыгы белән шөгыльләнүче районда авыл хуалыгы идарәсе итәкчесе юк. Красноусол ирлегендә биш елда алты башлык алышынды. ""Дубки"" аланында мәктәп укучыларының ялы башланды, ә итәкчеләре юк. Районда яшәүчеләр өчен бер цех та ачылмады. Юньле юллар юк, төзекләндерелмиләр. Су һәм электр проблемнары хәл ителмәгән, чүпләр өчен контейнерлар урнашкан мәйданчыклар юк"", дип язылган петициядә.14 июньдә исә Гафури районы башлыгыннан Радий Хәбировка зарланып мөрәәгатьчыгарганнар. ""Хәзер республика медиасында аны сайлаулардан соң хөкүмәттә министр урыны да көтеп торырга мөмкин дип юрыйлар һәм без республика өчен борчыла башладык. Әгәр кечкенә бер районда шундый тәртипсезлек оештырган икән, республика дәрәәсендә ничек эшләмәкче була? "", дип сорый Гафури районында яшәүчеләр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстанның Гафури районында яшәүчеләр район башлыгын эштән ибәрүне таләп итеп тавыш ыя,1,news,Яңылыҡтар,1649,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanning-gafuri-rayoninda-yashauchelar-rayon-bashligin-eshtan-jibarune-talap-itep-tavish-jiya-/33011006.html,2024-06-26T15:04:50+03:00
"90-сы йылдар башы. Баймаҡ, йәштәр көнө. Юлай Кәримов фотоһы.",Юлай Мәҡсүтов менән Гөлназ Аҡназарова,1,news,Яңылыҡтар,60,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-16/yulay-m-s-tov-men-n-g-lnaz-a-nazarova-4579763,2026-02-16T12:35:00+00:00
"Аслан БжанияфикерләрҮз-үзен мөстәкыйль дип игълан иткән Абхазия президенты Аслан Бжания, протестчылар хөкүмәт биналарын бушаткач, үз вазифасыннан китәргә әзер булуын белдерде. Бу хакта ул Тамыш авылында ирле халык белән очрашудаәйтте. Яңа сайлаулар уздырылган очракта Бжания үз намзәтен кабат чыгарачагын да искәртте.15 ноябрь көнне Абхазиянең Русия белән инвестицион килешүгә каршы чыккан протест белдерүчеләр парламент коймасын имереп аның биләмәләренәүтеп керде. Кичкә таба алар президент идарәсе урнашкан бинагаһөүм итә башлады. Койманы имереп парламент бинасы янына үтеп кергәннән соң протестчылар белән куәт оешмасы вәкилләре арасында бәрелешләр башланды. Демонстрантлар полиция хезмәткәрләренә йомыркалар һәм шешәләр атты. Көч структуралары протестчыларга каршы күз яше чыгара торган газ һәм төтен шашкалары кулланган дигән хәбәрләр булды. Сәяси кризисны хәл итү өчен координацион шура төзелде. Аңа кергән оппозиция вәкилләре Абхазия президентын, вице-президентны һәм премьер-министрны вазифаларыннан китүне таләп итте. Алар сайлауларга кадәр парламент рәисе Лаша Ашубаны президент вазифаларын вакытлыча башкаручы итеп билгеләргә тәкъдим итте. Быелның октябрь ахырында Сухум белән Мәскәү арасында инвестицион килешү төзелде. Әлеге проект нигезендә, Русия ширкәтләре танылмаган республикада үз инвестицион проектларын гамәлгә ашыра ала. Документ үз көченә керсен өчен ратификация узарга тиеш. Абхазия парламенты бу мәсьәләне 15 ноябрьдә карарга тиеш иде. Протестлар башланганнан соң ратификация мәсьәләсе көн тәртибеннән төшеп калды.1993 елда Абхазия берьяклы гына үзенең Грузиядән бәйсезлеген игълан итте. Ул вакытта Абхазиянең бәйсезлеген Грузия дә, башка илләр дә танымады. 2008 елда Русия һәм Грузия арасында кораллы низагтан соң Русия, Венесуэла, Науру, Никарагуа һәм Сүрия Абхазиянең бәйсезлеген таныды. Грузия сепаратист Абхазия белән Көньяк Осетия Русия тарафыннан оккупацияләнгән территорияләр дип саный һәм илнең бөтенлеген бозуда гаепли. БМО Генераль Ассамблеясы резолюциясенә күрә, Абхазия Грузиянең бер өлеше булып санала. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Абхазия президенты Аслан Бжания вазифасыннан китәргә әзер булуын әйтте,1,news,Яңылыҡтар,2139,https://www.azatliq.org/a/33204571.html,2024-11-16T11:52:15+00:00
"Хәтер көне, татар милли хәрәкәтенең төп чарасы, 18 октябрь 20202 декабрь Казанның Вахитов районы мәхкәмәсе Татар итимагый үзәге рәисе Фәрит Зәкиевне 60 сәгать мәбүри эш әзасына хөкем итте. Бу турыда Азатлыкка Зәкиевнең адвокаты Алексей Златкинбелдерде. Активист быел Хәтер көнемитингында""темадан тайпылган өчен"" әзага тартылган. Фәрит Зәкиев ул чараны оештыручы иде. Зәкиевкә 1 декабрь Казанның ""Вишневский"" полиция бүлегендә урам чараларын уздыру вакытында берничә мәртәбә канун бозу маддәсе нигезендә беркетмә язылган иде. Бу гаепләү 300 мең сумга кадәр штраф яисә 30 көн кулга алуны күздә тота. 2 декабрь мәхкәмә утырышнда аңа 60 сәгатьлек мәбүри эш әзасы бирделәр. Алексей Златкин""Мин бүгенге утырышта Русия Конституция мәхкәмәсенең мондый гамәлләр өчен кешене ирегеннән мәхрүм итүнең канунсыз булуы турындагы карарларын укыдым. Зәкиевнең пенсионер һәм олы яшьтә булуын әйттем. Мондый штрафлар түләргә акчасы булмавын иткердем. Хөкемдар боларны истә тотты булса кирәк һәм аңа 60 сәгать мәбүри эш әзасы бирде. Мин моны чагыштырмача уңай әза дип саныйм. Гадәттә мондый маддә белән гаепләнүчеләргә йә штраф, йә төрмәгә ябылу карары чыга"", дип белдерде адвокат Златкин. Фәрит Зәкиев Бауман урамында ялгыз пикеттаТИҮ рәисе Фәрит Зәкиевне 1 декабрь Бауман урамында Татарстан Конституция мәхкәмәсен яклап ялгыз пикет уздырган вакытта полиция вәкилләре тоткарлап ""Вишневский"" полиция бүлегенә алып киткән иде. Соңрак аның бер тәүлеккә ябылуыбилгеле булды. Татар итимагый үзәге вәкилләре Фәрит Зәкиевне яклап, матбугат очрашуы уздырды. ТИҮ бинасында узган чараны алып барган активист Галишан Нуриәхмәт, татар итимагый үзәгенә карата алып барылган басым, эзәрлекләүләр дәвам итә, диде. 5ТИҮ активистлары: Конституцияне яклаучыларны даими эзәрлеклиләрГалишан Нуриәхмәтфикеренчә, Фәрит Зәкиевкә карата мондый басым дәүләткә, хөкүмәткә каршы сүз әйткәне өчен эшләнә. Галишан Нуриәхмәт""Фәрит кичә Татарстан Конституциясе мәхкәмәсен яклап ялгыз пикетка чыккан иде. Ул анда ""Татарстан Дәүләт шурасы депутатлары! Уяныгыз! Сездән Татарстан дәүләтен урладылар! "" дигән шигар күтәреп торды. Татарстан республикасы көнендә узган митингта ""Максатыбыз — Татарстан дәүләтен торгызу"" дигән шигар дә күтәрелгән иде. Хакимияткә бу эчтәлек тә ошамаган, күрәсең"", дип белдерде Галишан Нуриәхмәт. Ул шулай ук Татарстан президенты идарәсенең һәм ФСБның төп максаты — Татар итимагый үзәген тулысынча буып бетерү, юк итү, диде. ""Безгә карата басым ясау шуның өчен алып барыла. ТИҮ хәзер итимагый эш белән шөгыльләнәсе урынга, бер-бер артлы мәхкәмә утырышларына йөри. Татар итимагый үзәгендә актив булучылар арасында мәхкәмәгә бирелмәгән бер кеше дә калмады инде. инаять эшләре, административ эшләр һәрдаим ачылып тора. Гел штрафлар, кисәтүләр килә. Кемне әзалыйсылары килә, шунда ук юлын табалар"", дип белдерде Нуриәхмәт. Нуриәхмәт штрафларны түләргә ярдәм итәбез дип әйтүчеләр булуын, әмма андый ярдәмнең соңгы елларда күренмәвен әйтә. ""Халык акча ибәрергә шүрли. Хәзер бит барысын да күзәтеп торалар. Үзебезнең ТИҮ утырышларында да шымчылар була. Бу ярдәмләшү эшен тагын да катлауландыра. Ике-өч ел элек акчаны кулдан-кулга биреп ярдәм иттеләр. Халыктан ыелган сәдака акчаларын да тәкъдим итүчеләр булды"", ди ул. Аның әйтүенчә, ТИҮнең дә, ""Азатлык"" татар яшьләре берлегенең дә Яндекс-кошелек хисабы бар, бу эшне уйларга кирәк. ""Безнең утырышларга шымчылар кереп утыра, шуңа матди якны хәл итү авырлаша. Хәзер бу эш белән шөгыльләнмичә булмый, чөнки штрафларны түләп бетереп булмый. Фәрит Зәкиевкә башта 300 мең штраф хөкеме чыгарылды, аның 150 мең сумын төшерделәр. Аннан соң тагын ун мең сум штраф салынды. Гади кеше пенсиясеннән штрафны түләп бетерә алмый. Булышса да, үзебезнең пенсионерлар ыячак инде. Байлар булышыр дип уйламыйм"", ди Нуриәхмәт. Башкорт милли хәрәкәте итәкчеләренең берсе Фаил Алсыновәйтүенчә, милли активистларны пикетлар, митинглар өчен штрафлар белән әзалау аларның әмәгатьчелек эшчәнлегендә катнашу теләген бетерү өчен эшләнә, әмма башкорт активистлары халыкның яклавын һәрдаим тоеп килә. Фаил Алсынов""Соңгы вакытта Башкортстанда канун нигезендә уздырылган урам чаралары өчен штрафлар салу артып китте. Милли активлык өчен бертуктаусыз мәхкәмәдән-мәхкәмәгә йөрү бик алыта, бик күп егетләрнең теләген өзә. Хакимият моны тикмәгә генә түгел, кешенең теләген бетерү өчен эшли. Һәм шактый зур штрафлар салалар, 20 мең сумнан башлап тагын да күбрәк. Миңа 150 мең сум штраф салганнары да булды. Әмма шуңа да карамастан әмәгатьчелек эшен туктатмыйбыз, чөнки безгә халык нык ярдәм итә. Башкорт телен яклап уздырганмитингөчен дә миңа 70 мең сумга якын штраф салдылар. Ул митингта чыгыш ясаган кешеләргә, өлкән яшьтәге абый-апаларга да штрафлар булды һәм алар 15-20 мең сумлап штрафлар түләде. Ул чакта интернет челтәренә язганнан соң бер тәүлек эчендә бөтен штрафларны түләрлек акча ыелды. Темәс вакыйгаларыннансоң да мине 11 сәгать ярым бернинди тәнәфессез дәвам иткән мәхкәмәдә 150 мең сум штрафкахөкем иттеләр. Шуннан соң интернетка язган идек, 360 мең сум акчакилде. Бу безнең әүзем эшчәнлекнең нәтиәсе, чөнки халык безнең эшләрне күзәтеп бара. Шуңа күрә халыкның ярдәмен тою безнең эшчәнлекне күпкә иңеләйтә. Куштау хәлләреннәнсоң да, ялгышмасам, халыктан 1 млн сумга якын акча ыелды. 100 сум ибәрүчеләр дә бик күп, кемдер 500, күпләр 1-2 мең сум күчерә. Хәтта 10 мең сум ибәрүчеләр дә булды. Иң зур акчаларны Себергә китеп эшләргә мәбүр булган егетләребез күчерә. Алар читтә эшләсәләр дә, республика өчен борчыла"", ди Алсынов. ""Кырым теләктәшлеге"" төркеме әгъзасы Дилявер Меметовәйтүенчә, кырымтатарлар штрафларны түләү өчен ярдәм акчаларын банк аша күчерми, ә кулдан-кулга бирә. Дилявер МеметовКырымда куәт оешмалары кырымтатарларның өйләренә басып кергәндә, канунсыз кулга алулар башлаганда аларны яклап күршеләре, туганнары, танышлары килде, видеоларга төшереп хокук бозуларны социаль челтәрләрдә таратты. Моны туктату өчен аларны куркыту, административ аваплылыкка тарту, акчалата әзалаулар башланды. Шулай итеп бу бөтен халык мәсьәләсенә әверелде. Без кемгәдер авыр булганда читтә тормаска тиешлегебезне аңладык. Без социаль челтәрдә беренче марафонны Кырым юлларына ""Кырымтатарлар террорчы түгел"" дип чыккан 100 кырымтатарны яклап игълан иткән идек. Әтиемнең аппеляциясе Мәскәүдә каралганда анда Кырымнан теләктәшлек белдереп баручылар булды. Аларны да әзалый башладылар. Шул сәбәпле икенче марафонны игълан иттек. Бу марафоннарда штрафларны түләү өчен унар сум тимер акча ыя башладык. Акчаны банк аша күчерми идек, чөнки акча күчерүчеләрне, теләктәшләк күрсәтәләр дип, аваплылыкка тарта ала иделәр. Һәр кеше үзе акчаны кулдан-кулга бирә иде. Татарстан һәм Башкортстанда штраф белән әзалаулар инде күптән бара. Бу республикаларда ассимиляция, курку, халыкның битарафлыгы, вазгыятькә ияләшү бардыр. Бәлки ул якларда безнең ысул уза алмас. Ни өчен дисәгез, мондый яклау максималь рәвештә киңкүләм булырга тиеш. Ләкин беренче чиратта бу яклауны бер-беренә якын булган кешеләр, туганнар, танышлар арасында башлап ибәрергәдер. Без Русиянең кырымтатарларга мөнәсәбәтен бердәм кире кактык, шуның белән без Татарстан, Башкортстаннан аерылып торабыз. Без Кырымда бөтен нәрсәне гади эшлибез. Тоткыннарга багышлап күмәк догалар оештырабыз, теләгәннәр акчаны монда да бирә ала"", ди Дилявер Меметов.18 октябрь Хәтер көне митингында катнашкан чуаш милли активисты, филолог Владимир Тимофеевәйтүенчә, Казан мәхкәмәсенең бу карары башкаларны да куркыту өчен чыгарылган. Владимир Тимофеев""Мәхкәмә карарына һәм тәртип саклау хезмәткәрләренең гамәлләренә бик ачуым килде. Фәрит Зәкиев ул чарада чыгыш ясамады диярлек, ул чарада катнашкан башка кешеләргә күбрәк күз бирергә тырышты. Бөтенесе дә бу митингның Зәкиев тырышлыгы белән узганын аңлый. Чара узсын, чуашлар, татарлар һәм башка халыклар узган елларны искә алсын өчен ул моңа мәхкәмәләр, протестлар аша иреште. Зәкиев хакимияткә каршы бара, шуңа күрә хакимият һәм куәт структуралары аны кызганмый, башкалар белән дә ни булырга мөмкинлеген күрсәтә"", ди Тимофеев.","Милли хәрәкәтне буу һәм бердәмлек: татар, башкорт һәм кырымтатарлар",0,analytics,Татарстан,7898,https://www.azatliq.org/a/30979845.html,2020-12-02T11:00:02+00:00
"Шишмә районындағы Түбәнге Хәжәт – йәмле Дим буйында урынлашҡан бай тарихы, мөғжизәле тәбиғәте, уттай дәртле халҡы менән дан тотҡан боронғо ауылдарыбыҙҙың береһе. Архив документтары уның барлыҡҡа килеүен 1859 йыл менән бәйләй, әммә зыяратта табылған таштағы яҙыуҙарға ярашлы, уға нигеҙ 1408 йылда һалынған, тип фараз ҡылырға була. Бында ауыл күрке булған апайҙарҙы, ағинәйҙәрҙе үҙенә туплаған «Фатима» фольклор ойошмаһы, милли ғөрөф-ғәҙәттәрҙе, йолаларҙы, шәжәрәләрҙе өйрәнеп, халыҡтың аҫыл ынйыларын киләсәк быуынға бөтә сағыулығында тапшырыу, тирә-яҡҡа танытыу өсөн бөтә тырышлығын, йөрәк көсөн һала. Ойошманың йор һүҙле, алсаҡ, аҡ күңелле һылыуҙары – Әнисә Әлмөхәмәтова, Сатиға Даянова, Гөлфиә Хөсәйенова, Әминә Әминева, Әлфинә Әфлитунова, Сатура Әлмөхәмәтова, Рәзилә Иманғолова, Сәриә Дәүләтова, Рәфинә Иҫәнғужина, Лена Кандарова, Минилиә Ҡорманаева, Тәслиә Сәхипова, Зилә Сафина, Зәлифә Туҡтарова, Әлфирә Фәттәхова, Лилиә Сәлихова, Нурия Иҙрисовалар – йәшәү дәрте өләшеүсе, йәштәрҙе үҙҙәре артынан эйәртеүсе уңғандар. Бөтә ергә өлгөрә улар: донъяһын да гөл итеп көтә, ейән-ейәнсәрҙәрен дә баға, ауылдағы бар сараны ла уҙғара, бәйге-концерттарҙа, спорт ярыштарында ла ҡатнаша. Әйткәндәй, үҙҙәре артист та, сәсән дә, ашнаҡсы ла, ҡул эштәре оҫтаһы ла, спортсы ла, музей-күргәҙмәләр ойоштороусы ла инде. «Мин – тыумышым менән Түбәнге Хәжәттән. Шишмә ҡасабаһында йәшәп, ике йыл элек ауылға әсәйемде ҡарарға ҡайттыҡ. Бер ҡыҙ, ике ул үҫтерҙек. Әле дүрт ейән-ейәнсәрем бар. Тормош иптәшем хаҡлы ялда булһа ла, эшләй, ә мин кранда машинист булдым, әле өйҙә ейәндәрҙе ҡарашам, баҡсала емеш-еләк, сәскәләр үҫтерәм, ҡош-ҡорт тотабыҙ. Әнисә Мостафа ҡыҙы ойошторған «Фатима» фольклор төркөмө миңә йәшәүгә дәрт, сәм өҫтәй», – ти ойошмаға йөрөүҙән кинәнес тапҡан Рәфинә Иҫәнғужина. Әйткәндәй, төркөмдөң иң өлкән ағзаларының береһе – 85 йәшлек Гөлсирә Мөхәммәтйәнова менән Фәтих Ғилметдинов һәр сараға бәҫ өҫтәүсе матур пар. «Фатима» ойошмаһы етәксеһе, ҡасандыр Баймаҡ районынан килен булып төшкән һәм тиҫтә йылдар эсендә ошо бәрәкәтле ергә берегеп, матур донъя көткән Әнисә Мостафа ҡыҙы Әлмөхәмәтова ауылы һәм уның тарихы, рухлы яҡташтары, башҡарған изге ғәмәлдәре хаҡында дәртләнеп туҡтауһыҙ һөйләргә риза. Ә бит ысындан ғорурланырлыҡ эштәре бихисап. Хәжәттәр төрлө сараларҙа, программаларҙа теләп ҡатнаша. Әнисә Әлмөхәмәтова ""Мең"" ырыуы төбәк- ара йәмәғәт ойошмаһы советы комиссияһы рәйесе, урында ""Айыҡ ауыл"" конкурсын ойоштороусы.","Беренсе урын - ""Фатима""ла!",0,analytics,Мәҙәниәт,2422,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2024-03-28/berense-uryn-fatima-la-3704704,2024-03-28T10:42:00+00:00
"Приходите к нам 2 октября в 11:00. Ваше присутствие – уже половина успеха! А чтобы получить шанс выиграть ценные призы, вам нужно лишьподписаться на любимые издания. Это отличная возможность не только окунуться в атмосферу праздника, но и обеспечить себя свежей и интересной информацией на долгое время. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.","День Подписчика: праздник осени, талантов и призов!",1,news,Яңылыҡтар,426,https://uchbash.com/articles/novosti/2025-09-23/den-podpischika-prazdnik-oseni-talantov-i-prizov-4399171,2025-09-23T17:10:00+00:00
"Башҡорт теле көнөндә республикабыҙ Башлығы үҙенең социаль селтәрҙәрҙәге ЖЗЛБашкортостан тигән рубрикаһында Сорғот ҡалаһында тыуған малай тураһында һөйләгән. Таныш булығыҙ, Савелий Функ. Әсәһе Ишембай районынан. Атаһының нәҫелендә башҡорттар, рустар, немецтар булған. Савелий 4 йәшендә башҡорт халыҡ бейеүҙәре менән шөғөлләнә башлай. Ата-әсәһе уны «Шатлыҡ» ансамбленә бирә. Малай төбәктең бөтә ижади конкурстарында әүҙем ҡатнаша. Ә 2018 йылда «Байыҡ-2018» республика телевизион конкурсында «Рәсәйҙә башҡорт бейеүен үҫтереүгә ҙур өлөш индергәне өсөн» дипломын ала. Халыҡ бейеүҙәре менән шөғөлләнгәндә, Савелий ғөмүмән башҡорт мәҙәниәте менән дә ҡыҙыҡһына башлай. Уның Башҡортостанда йәшәргә һәм уҡырға тигән хыялы барлыҡҡа килә, – тип яҙа Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров. Савелий Функ исемле был егет бөгөн Башҡортостанда йәшәй, Рәми Ғарипов исемендәге 1-се Башҡорт гимназия-интернатының 11-се синыфында уҡый. Быға нисек өлгәшә һуң Савелий? Былтыр ул Өфө гимназия-интернаты үткәргән Беренсе олимпиадаһында ҡатнаша. Уның йомғаҡтары буйынса гимназияға ҡабул ителә. Сорғот ҡалаһында тыуып үҫкән һәм бәләкәйҙән башҡорт бейеүҙәре түңәрәгенә йөрөгән, башҡорт теле һәм мәҙәниәте менән ҡыҙыҡһынған  үҫмер бала сағында  Сорғоттағы йәкшәмбе мәктәбенә йөрөй. Был мәктәп Башҡортостан Халыҡтар дуҫлығы йортоноң Сорғоттағы филиалында эшләй. Шунда Савелий башҡорт телен өйрәнә башлай. Ата-әсәһе лә баланы тамырҙарын белергә, яратырға өйрәтә. Савелий Башҡортостан тураһында хыяллана башлай. Беренсе олимпиадаһындағы һәйбәт һөҙөмтәләргә өлгәшеүе уның хыялын тормошҡа ашыра. Савелий әле лә бейеүҙе ташламай, Аҡйондоҙ ансамблендә шөғөлләнә. Башҡортостан Башлығы Савелий Функ тураһындағы посында уға уңыштар теләгән, тыуған төйәктән алыҫта йәшәп тә, балала тыуған теленә һәм мәҙәниәтенә һөйөү тәрбиәләгән ата-әсәһе алдында баш эйеүен яҙған. Сығанаҡ: Радий Хәбировтың социаль селтәрҙәре.",Башҡортостан Башлығы Сорғот малайы тураһында яҙа,0,analytics,Йәмғиәт,1867,https://amanat.su/articles/common_material/2025-12-14/bash-ortostan-bashly-y-sor-ot-malayy-tura-ynda-ya-a-4506470,2025-12-14T16:53:00+00:00
"Мөхәммәт Сабиров (с) һәм Гомәр Усманов (уңнан икенче)Татарстан өчен тагын бер зур югалту. 82 яшендә элекке премьер-министр Мөхәммәт Сабиров арабыздан китте. Ул Татарстан хөкүмәтен күчеш чорының иң авыр елларында, республиканың суверенитет өчен көрәшкән елларында итәкләде. Аның итәкчелегендә формалашкан күчеш чоры икътисады халыкка ярлылык елларын иңелрәк уздырып ибәрергә ярдәм итте (пауперизацияне йомшартты). Олырак кешеләр әле дә азык-төлеккә чекларны хәтерли. Алар үзенә күрә Татарстанның валютасы иде. Татарстан икътисады нигезен тәшкил иткән барлык эре ширкәтләрне саклап калу хисабына республика ул елларда базар шартларына ""йомшак"" күчте. Үзе итештергән тауарның 2 гына ия булган Татарстан шул елларда икътисади суверенитетка ия булды: үз бюджетын төзи башлады, үзенең икътисади стратегиясен булдырды, тышкы икътисади мөнәсәбәтләрен үстерде, үзенең энергетика тармагына хуа булды. Иң мөһиме – Мәскәүгә Татарстан мәнфәгатьләренә федераль дәрәәдә кагылган салымнарны гына түләүгә иреште. Бу хакта Татарстан белән Русия арасында бюджетара килешү дә имзаланды. Татарстан өчен тарихи әһәмияткә ия декларация, референдум, Конституция һәм вәкәләтләрне бүлешү килешүләре арасында булган бюджетара килешү – Сабиров командасының мөһим эше нәтиәсе иде. Сабировның итәкчелектәге соңгы елында Татарстан Русия төбәкләре арасында икъсади үсеш юлына баскан бердәнбер төбәккә әйләнде. КАМАЗда булган зур янгыннан соң республика, ул чакта нефть мичкәсе 15 доллар булуга карамастан, ике елдан аякка басты. Татарстан чегыХөкүмәт итәкчелегеннән киткәч Сабиров дәүләт шурасында Татарстанны бүгенге ""федерализм"" моделенә китергән тенденцияләргә каршы көрәштә ""Татарстан"" партиясен төзеде. Хәләф Низамов, Искәндәр Галимов белән Сабиров та Татарстаннан Мәскәүгә киткән Василий Лихачев һәм Рәфкать Алтынбаевтан читләште. Аларның Казаннан киткәннән соң алып барган эшчәнлеген ""Татарстан яклы"" дип атап булмый. Сабиров кебек кешеләр Татарстаннан китә алмыйдыр, мөгаен. Татарстан суверенитеты аталары бит андый кешеләр. Февраль анда шундый кешеләрнең тагын берсе, елларда Татарстан итәкчесе булган Гомәр Усмановвафат булды. Ул 16 ел министрлар шурасы рәисе иде. Усманов Мәскәүдән билгеләнгән соңгы ""беренче секретарь"" булды. Аннан соң республка итәкчелегенә килгән Миңтимер Шәймиев инде Казанда пленумда сайланды. Тагын бер елдан ул вазифаның әһәмияте бетте. Совет чорындагы үзәкләштерелгән сәясәттә эшләгән Усманов һәм Сабиров икесе дә күчеш чорының яңа шартларында үзләре дә үзгәрә алды. Усманов 1987 елда башланган татар теле статусы һәм суверенитет турындагы бәхәсләргә уңай карашта иде. Аның кешеләре Бөтентатар итимагый үзәге дә, аларга каршы булучылар белән дә элемтәдә торды. Кызганычка, яшь буын боларны инде хәтерләми. Олыраклар да Татарстан үсешен Шәймиев белән генә бәйли. Тарихи хәтер менә шундый кыска. Гаәпләнәсе дә юк. Республика тарихын һәм сәяси үсешен укытуюк дәрәәсендә булганда, ""үзбилгеләнү"" итдигә алынмаганда әле күптән түгел генә башкарылган бу зур эшләр һәм алар белән бәйле кешеләр тиз онытылачак. Киләчәктә Казан краенда яшәрбезме? Әллә Татарстандамы? Бу инде Татарстанның сәяси элитасында яңа суверенитет ясарга сәләтле кешеләрнең булу-булмавына бәйле. Айрат Фәйзрахмановтарихчы галим, КазанАзатлыкның ""Коментар"" бүлегендәге фикерләр авторның шәхси карашларын чагылдыра.",Суверенитет премьер-министры китте,0,analytics,Комментарийҙар,3280,https://www.azatliq.org/a/26889813.html,2015-03-09T13:10:10+00:00
"Череп килүче зәңгәр-яшел суүсемнәрфикерләрКахов гидроэлектр станциясе буасы имерелү сәбәпле Кара диңгезнең тозлылыгы кисәк кимегән. Бу хакта Украинаның һәлакәт нәтиәләрен юк итү штабына сылтама белән ""Кедр""яза. Анализлар алып караганнан соң, Одесса янында диңгезнең тозлылыгы өч тапкырга диярлек кимүе ачыкланган диелә. Эколог Евгения Симоновасүзләренчә, бу – буа имерелгәннән соң диңгезгә төче су эләккәнгә күрә булган. Элегрәк экологлар Кара диңгез суының төчеләшүе аркасында зәңгәр-яшел суүсемнәр чәчәк атарга мөмкин, бу исә сулыкның табигый флорасын бастыра, дип кисәтте. Шулай ук буа имерелүдән соң, диңгезгә канализацияләрдән һәм чүплекләрдән агулы маддәләр эләккән булуы бар. Белгечләр суда тимернең нормадан тугыз тапкырга артуын теркәгән. Дулкыннар Одесса ярына чүп, үсемлекләр һәм пычракны чыгара, суда үле хайваннарны табалар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Кахов гидроэлектр станциясе буасы имерелгәннән соң Кара диңгезнең тозлылыгы кимегән,1,news,Яңылыҡтар,935,https://www.azatliq.org/a/32457193.html,2023-06-13T09:38:52+00:00
"Рамай Юлдаш25 гыйнвар Мари Илендә яшәүче татар активисты Рамай Юлдашны прокуратурага чакырганнар. Аңа административ эш ачу турында карар тапшырылган. Эш 30 октябрь ВКонтакте челтәрендә бастырган язмасы өчен башкорт халкына каршы нәфрәт уяту турында ачылган. Бу турыда Рамай Юлдаш Азатлыкка үзе хәбәр итте. Прокуратура документында әйтелгәнчә, Вконтактедагы постта башкорт милли хәрәкәте вәкилләре татар телен кысрыклауда гаепләнә. ""Башкортлар нишли? Башкорт элитасыннан беркем дә, беркайчан да татарларның башкортлар белән тигез хокуклы булуларын яклап чыкмады. Алар барысы да татар теленең башкорт теле белән тигез хокуклы булуына, татар теленең дәүләт теле статусына каршы чыга. Бу Башкортстанның татар телле халкы саны башкорт телле халкыннан ике тапкыр артыграк булуына карамастан эшләнә"" диелгән ул постта. Башкорт милли активистларының татар әдәби теле нигезендә яткан урта диалектын ""башкорт теленең төньяк-көнбатыш диалекты"" дип атавы да искәртелә. ""Бу ни дигән сүз? Димәк, башкортлар татарларга дус халык булырга теләми. Башкортларны берничек тә татарларның туганнары дип атап булмый"" диелгән язмада. Башкорт милләтчеләренең гамәлләренә авап итеп, татарлар ""татар-башкорт"" дигән атамалардан баш тартырга тиеш дип саный пост авторы. Татарлар башкортларны ""туганнар"" дип атаудан туктарга, ""татар-башкорт"" атамасы белән итимагый оешмалар, клублар, түгәрәкләр ачмаска, булганнарын да ""татар оешмасы"" дип кенә атый башларга тәкъдим итә. Бу оешмаларда эшчәнлек татарлык юнәлешендә генә булырга, ә башкортлар бу оешмаларда татарларның бер өлеше буларак кына каралырга тиеш дип белдерелә. Моннан тыш, ""бүгенгә кадәр ялгыш рәвештә башкортныкы дип аталган"" төньяк, төньяк-көнбатыш, көнбатыш ыруларын ачык төстә ""татарныкы"" дип атый башларга кирәк дигән автор. Рамай Юлдаш әлеге постны мин язмадым, башка бер социаль челтәрдән күчереп куйган идем диде. Әлеге вакытта язма алып куелган. Азатлык ачыклавынча, мондый эчтәлектәге пост тагы бер төркемдәбар. Активистның мәхкәмәсе 26 гыйнвар узачак. Әлеге маддә нигезендә аңа 10 меңнән 20 мең сумга кадәр штраф, я булмаса 15 тәүлек сак астына алу, яки мәбүри эш әзасы каралган. Рамай Юлдаш - татар активисты, Мари Илендәге татар мәдәнияте үзәге методисты, ""Рәйхан"" фольклор ансамбле артисты.",Активист Рамай Юлдаш ВКонтактедагы язмасы өчен башкорт халкына карата нәфрәт уятуда гаепләнә,1,news,Яңылыҡтар,2233,https://www.azatliq.org/a/31068203.html,2021-01-25T15:36:42+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанның Баймак районындагы Сәйгәфәр авылында яшәүчеләр хакимиятләр кешеләргә халык ыены уздырырга рөхсәт бирми, дип зарлана. Авылда яшәүче бер төркем кешевидео яздырган. Алар ""Зауралье Агро"" оешмасы халыкның пай ирләрендә, печәнлекләрдә һәм көтүлекләрдә кыр эшләре үткәрмәкче була ди. Май ахырында оешма пай ирләрен химикатлар белән эшкәртәчәге турында хәбәр иткән һәм терлекләрне караусыз йөртмәскә кушкан. Авылда яшәүчеләр моңа риза булмыйча, халык ыены үткәрүләрен таләп итеп, районның ирле үзидарә оешмаларына һәм авыл советына мөрәәгать иткән. Активистлар оешма басуларга гербицид сиптерәчәк дип фаразлый. Акморын авыл советында (Сәйгәфәр авылы бу ирлеккә керә) кешеләргә халык ыены үткәрергә рөхсәт итмәгәннәр. Рөхсәт бирмәү турындагы документны авыл советы рәисе Марс Әбүбәкеровимзалаган, анда ни өчен рөхсәт итмәүләре турында бер генә сүз дә юк. Сәйгәфәрдәге хәлләр белән Баймак экоактивисты Илдар Йомаголовта таныш. ""Авылда сәер хәлләр майтарыла – ирле халыкның пай ирләрен тартып алмакчы булалар, - дип сөйли ул"". — Бу хакта белеп алгач, авыл кешеләре хокукый ярдәм сорап, хакимият оешмаларына һәм тәртип саклау оешмаларына мөрәәгать иткән. Алар Сарытауның ниндидер бер ширкәте һәм ""Зауралье Агро"" безнең ирләрне эшкәртергә һәм сөрергә, көтүлекләребезне, печәнлекләребезне алырга тели, итмәсә бөтенесен гирбицидлар белән эшкәртмәкче булалар, аннан соң анда берни калмаячак, дип зарланган, ди Йомаголов. Аның әйтүенчә, 600 ләп кеше яши торган Сәйгәфәр – ""чын терлекчелек комплексы булып тора"". ""Кәә, сарыклар гына да меңнән артык. Авыл халкы 700 ләп ат тота, колыннары белән мең баштан артык. Эре мөгезле терлек – 300 баштан артык. Читтән килгән ширкәтләр түгел, бу авылда яшәүчеләр үзләре чын инвестор"", ди Йомаголов. Моңарчы 2021 елда ""Зауралье Агро""ның Башкортстанның корылыкка дучар булган көньяк-көнчыгыш өлешендә сулау системы ясауга 3,5 миллиард сум инвестиция кертәргә ниятләвехәбәр ителгән иде. Бу проектны Әбәлил, Баймак, Учалы һәм Хәйбулла районнарында тормышка ашырырга ниятләделәр. Шул ук вакытта, Башкортстан хөкүмәте матбугат хезмәте хәбәр итүенчә, ""Зауралье Агро"" ""ир кишәрлекләрен сатуга чыгарып тормыйча гына арендага бирерләр"" дип тә өмет иткән булган. —Без халык ыенында хакимиятләрдән ни өчен ирне безгә түгел, читтән килгәннәргә арендага бирәсез дип сорамакчы булабыз, дип сөйли Сәйгәфәр авылы старостасы Юныс Уелданов. — Нигә берни аңлатмый гына межалау үткәрмәкче булалар, нигә бернинди документ та күрсәтмиләр. ирләребезне, өйләребезне күпме сатарга була инде? Бүген безнең ирләрне сарытаулар алыр, иртәгә американнар. Шуңа халык ыенында әйтергә телибез: кем Башкортстанда яши, ирне шул алырга тиеш, читтән килгәннәр түгел. Уелданов әйтүенчә, ыен бу атнада үтәр дип ниятләнә. ""Халыкның үткәрәсе килә икән, ыен үтәчәк. Беркем дә халыкка каршы бармас дип өметләнәм"", ди ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Баймак районында яшәүчеләр ир мәсьәләләренә бәйле халык ыены уздыруны таләп итә, хакимиятләр рөхсәт бирмәгән",1,news,Яңылыҡтар,2934,https://www.azatliq.org/a/32455225.html,2023-06-12T09:19:47+00:00
"""Тормош өсөн инфраструктура"" милли проекты буйынса төҙөлөш эштәре әүҙем бара. Башҡортостандың Йылайыр районы үҙәгендә ""Коммуналь инфраструктураны яңыртыу"" федераль проекты буйынса һыу торбаһын капиталь ремонтлағандар.",Таҙа эсәр һыуға һәр кем хоҡуҡлы,1,news,Яңылыҡтар,217,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-15/ta-a-es-r-yu-a-r-kem-ho-u-ly-4507785,2025-12-15T14:00:00+00:00
"Ике бала ҡарап өйҙә ултырһам да, мин – ҡатын кеше, матур кейенергә, матур күренергә тейеш, ти ул ире аҡса тураһында һүҙ башлаһа. Һеҙгә бынау күн плащ бик килешәсәк. Төркиәлә тегелгән, - тип кәңәш итте кибеттәге консультант ҡыҙ. Ысынлап та, күн плащ бик килешә ине Сәйфелмөлөккә. Хаҡы ла әллә ни ҡыйбат түгел кеүек – егерме биш мең һум. Сәйфелмөлөк күп уйлап тормай, плащты һатып алырға булды. Карта менән иҫәпләшәйем тигәйне, иҫәбендә йәмғеһе ике мең аҡса ғына ҡалған булып сыҡты. Унда бит йөҙ илле мең булырға тейеш ине! Тимәк, Гөлбүләк үҙенә нимәлер алған, суҡынып ҡатҡыр! - Гөлбүләк! Үҙемә плащ алам тигәйнем, картала аҡса ҡалмаған. Тағы нимәгә тотндоң, - тип ҡатынына шылтыратты асыуланып. - Сәйфелкәйем, Мөлөккәйем! Һиңә әйтергә онотҡанмын. Үҙемә манул тиреһенән тегелгән тун һатып алдым. Актриса Гөлфиә Рәхимовала шундай тун күргәйнем, аҡса булғанда алмайынса түҙмәнем шул, алтынҡайым, бәғеркәйем! - Маймыл тиреһенән тинеңме? -тип һораны Сәйфелмөлөк аптырап. - Һин үҙең маймыл! Манул - себерҙә йәшәгән ҡырағай бесәй була. Шәшке тун кеймәй хәҙер кеше, модала манул туны. Сәйфелмөлөк аптырап ҡалды. Күн плащ бик тә килешә ине уның мөһабәт кәүҙәһенә. Нисек тә алырға кәрәк тип уйланы ул. Консультант ҡыҙға плащты һатмай торорға ҡушты ла, аҡса эҙләргә тотондо. Кемгә генә шылтыратмаһын, юҡ тигән һүҙҙән башҡаны ишетмәне. Сәйфелмөлөктөң бурысҡа аҡса алып, кире ҡайтармағанын күп кеше белә ине. Яҡташы Хажиәхмәткә шылтыратып ҡарарға булды. Пенсияла булһа ла, аҡсаһыҙ түгелдер, моғайын. - Хажиәхмәт ағай! Миңә егерме биш мең биреп тормаҫһыңмы икән? Балаларҙың өҫтөнә алырға кәрәк ине. Ҡатыным эшләмәй, өйҙә балалар менән ултыра. Үҙемә көс төшә инде. Теүәл бер айҙан кире ҡайтарырмын аҡсаңды, тиненә тиклем. - Үҙем инфаркт үткәрҙем бит әле, ҡустым. Артыҡ аҡса юҡ та. Дарыуҙарға тотоноп торам. Бер айҙа ҡайтарыр булһаң, биреп торормон инде. - Ҙур рәхмәт, ағай! Һин электән шәп кеше булдың инде. Әлбиттә, һис һүҙһеҙ бер ай ҙа үтмәҫ, кире ҡайтарырмын. Минең телефон номеры буйынса күсереп ҡуй инде! Иртәгеһен Сәйфелмөлөк эшкә йылҡылдап торған күн плащ кейеп барҙы. Бер ай ваҡыт үтеп тә китте. Сәйфелмөлөк Хажиәхмәткә бурысын ҡайтарып бирергә уйламаны ла. Инфаркттан һуң кеше оҙаҡ йәшәмәй шикелле, Хажиәхмәт үлеп ҡалһа, Аллаһу әкбәр тип әйтәбеҙ ҙә ҡуябыҙ, - тип уйланы устарын ыуып Сәйфелмөлөк. Хажиәхмәттең түҙемлеге бөттө. Көн һайын бурысын ҡайтарыуҙы һорап шылтыратты. Тегеһе, көн һайын иртәгә күсерәм, - тип алдашты. Итә барып, Хажиәхмәттең телефон номерын ҡара исемлеккә тығып, бөтөнләй юйҙы. Хажиәхмәт хәҙер шылтырата алмай, адресын да белмәй. Ялыу яҙыр ине, расписка яҙып бирмәгән. Аптырағас, ҡул һелтәп ҡуйҙы. Сәйфелмөлөк, элемтә салонында ҡыйбатлы телефон күреп ҡалды ла, аҡса эҙләп, таныш-тоноштарына шылтыратырға тотондо. Харис Шәрипов.",Күн плащ. Юмореска. Харис Шәрипов.,0,analytics,Әҙәбиәт,2741,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-09-13/k-n-plasch-yumoreska-haris-sh-ripov-4386466,2025-09-13T14:11:00+00:00
"БСК проектының төп маҡсаты – ватан химия сәнәғәте өсөн квалификациялы кадрҙар әҙерләү, Башҡортостандың һәм предприятиеның киләсәген хәстәрләү. Кадрҙар үҫтереүҙе мәктәптән башлайбыҙ, – ти БСК-ның персоналға идара итеү һәм дөйөм мәсьәләләр буйынса директоры Владимир Ануфриев. Йәкшәмбе химия мәктәбендә Бөтә Рәсәй һәм халыҡ-ара олимпиадалар еңеүселәрен һәм призерҙарын үҫтергән республиканың иң яҡшы уҡытыусылары белем бирәсәк. Улар менән бергә Башҡортостандың көньяғындағы олимпиада хәрәкәте остаздары берләшмәһенең талантлы йәш ағзалары ла эшләйәсәк. Һуңғыһы шулай уҡ химия уҡытыусылары өсөн махсус квалификация күтәреү курстары үткәрәсәк. Йәкшәмбе мәктәбе уҡыусылары химия нигеҙҙәрен өйрәнеп кенә ҡалмай, ғилми проекттарҙа, конференцияларҙа, конкурстарҙа ҡатнашасаҡ. Педагогтар иһә куратор вазифаһын да башҡарасаҡ, һәләтле йәштәргә ярҙам итәсәк һәм үҫтерәсәк. Сығанаҡ",Химиянан өҫтәмә белем алырға теләгәндәргә,1,news,Яңылыҡтар,868,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-24/himiyanan-t-m-belem-alyr-a-tel-g-nd-rg-3981510,2024-10-24T11:07:00+00:00
Ишембайҙағы Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге 2-се башҡорт интернат-гимназияһының    Б синыфы егеттәре  Ырымбур ҡалаһына барған. Улар МХО-ла  ҡатнашыусы яугирҙар өсөн йыйылған гуманитар ярҙамды тапшырған.,Алтынсылар Ырымбурға барған,0,analytics,Махсус хәрби операция,198,https://yanshishma.com/articles/care/2025-05-06/altynsylar-yrymbur-a-bar-an-4225540,2025-05-06T17:05:00+00:00
"Ә мин ҡалдым. Унан һуң да бер нисә ҡыҙ менән осрашҡылап ҡараным әле. Әммә улар былай ғына, киләсәкте бергә бәйләрлек түгел инеләр. Ул арала йәштәштәремдең өйләнәһе өйләнеп, ситкә китәһе – китеп, урынлашып бөттө. Ауылда минең ишеләр генә ҡалды. Бер ҡалһаң, шулай ҡалаһың икән ул. 35-40-та ла әллә ни һуң кеүек түгел әле, әммә йәш барған һайын ғаилә ҡороу ҡатмарлана. Ә хәҙер мин бөтөнләй өмөтләнмәйем. Тиңдәштәремдең балалары үҫеп етеп, ейәндәр алып ҡайта башланы. Районда яңғыҙ ҡатындар ҙа бар ул. Әммә бер ҙә кейәүгә сыҡмай ҡалғаны бармаҡ менән генә һанарлыҡ. Күбеһе айырылып ҡайтҡан. Таныштарым араһында ла бар ундайҙар. Тәҡдим яһап ҡарағаным да булды, бала менән алырға ла ҡаршы түгел инем. Ләкин улар ҡабаттан ғаилә ҡороп, ир менән йәшәргә үҙҙәре теләмәй бит! Сөнки айырылып ҡайтҡас, тыныс ҡына йәшәүҙең тәмен татып өлгөргән улар. Миңә былай  ҙа ҡыйын түгел. Бала менән үҙемде генә нисек тә булһа ашатам! ""– тиҙәр. Йәй көнө классташтар менән осрашыу ойошторғайныҡ. Арабыҙҙаа ике ҡыҙыбыҙ, минең кеүек, бер ҙә генә лә ғаилә ҡороп ҡарамаған икән. Был йәштә йәшерен-батырын түгел бит инде, асыҡтан-асыҡ һөйләшәбеҙ. Улар уҡырға киткән ерҙән ҡалала төпләнеп ҡалған. Береһе әле булһа тулай тораҡта йәшәй, икенсеһе фатир алған. Әммә хәҙер улар ауылға ҡайта торған кеше түгел бит инде. Сөнки эшкә бәйлеләр. Күпме ҡалала йәшәп, ҡайҙан инде кире ауылға ҡайтһындар? Стаж юғалмаһын өсөн эш кәрәк, ә ауылда ул юҡ. Бәлки бер 10-15 йыл элек тәҡдим яһаған булһам, нимәгәлер өмөтләнергә булыр ине. Ул мәлдә, һис булмаһа, бала алып ҡайтырлыҡ булғандар. Ә 50-лә  кейәүгә сығыуҙың ниндәй мәғәнәһе бар? Яңғыҙылыҡҡа өйрәнгән кешеләр беҙ. Был хәлде бер нисек тә үҙгәртә алмаған бисаралар. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Рәхәт эҙләп һуңға ҡалдым,0,analytics,Юмор,2341,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-04-09/r-h-t-e-l-p-u-a-aldym-4190732,2025-04-09T18:15:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрУкраинадагы сугышта катнашучыларга ярдәм өчен дигән булып, эшмәкәрләрдән акча ыйганы өчен Әлмәт түрәсе тоткарланган. Бу хакта ""Бизнес ""хәбәр итә. Басма мәгълүматынча, Әлмәт районы башкарма комитетының икътисад идарәсендәге сәүдә бүлекчәсе итәкчесе Дамир Хәбибуллинтурында сүз бара. Тикшерүчеләр аңа каршы акча белән бәйле хәрәмләшү турында эш ачкан (инаять кодексының 150 маддәсе, 3 өлеше)Тикшерү комитеты фаразынча, узган ел әйдән бирле Хәбибуллин ирле эшмәкәрләр белән элемтәгә чыгып, аларга Украинадагы сугышта катнашучы Әлмәт хәрбиләре өчен акча тапшырырга тәкъдим иткән. 2022 елның көзеннән соң, мобилизация игълан ителгәч, Әлмәттән мобилизациягә киткәннәр өчен дип тә ыя башлаган. Бу акчаларны ул үзенең картасына күчерттергән диелә. Шулай да акчалар солдатларга барып итмәгән. Тикшерү комитеты Хәбибуллин аларны үзе теләгәнчә тоткан дип саный. Түрәгә каршы ачылган инаять эшендә акча белән хәрәмләшүнең берничә эпизоды бар. Эшкуарлар исә солдатларга дип 15 мең сумнан алып 50 мең сумга кадәр акча күчергән булган. Кайберләре берничә тапкыр биргән. Әлегә Хәбибуллинга карата чикләү чарасы сайланмаган. Аны алты елга кадәр ирегеннән мәхрүм итүләре бар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Әлмәттә Украинада сугышучыларга ярдәм өчен дип акча ыйган түрәне тоткарлаганнар, ул акчаларны үзенә тоткан дип фаразлана",1,news,Яңылыҡтар,1279,https://www.azatliq.org/a/32415228.html,2023-05-17T07:51:41+00:00
"31 октябрҙә Башҡортостан яҙыусылары әҫәрҙәрен тәржемә итеү буйынса «Ут күршеләр» әҙәби-танытыу проекты һөҙөмтәләре билдәле булды. Был проектты Башҡортостандың Яҙыусылар союзы Башҡортостан Республикаһы Башлығы гранттары фонды ярҙамында тормошҡа ашыра. Конкурсҡа барыһы 63 тәржемәсенән 80 ғариза ҡабул ителгән. Рәсәйҙең 21 ҡала-районынан, хатта Литванан бер тәржемәсе ҡатнашыу теләген белдергән. Әҙәби журналдарҙың баш мөхәррирҙәренән, нәшриәт вәкилдәренән, билдәле тәржемәселәрҙән, рәсми структуралар вәкилдәренән торған эксперт комиссияһы тәҡдим ителгән 80 китаптан бишәүһен еңеүсе тип тапты: ""Эре проза"" номинацияһы - Мәрйәм Бураҡаеваның ""Арғымаҡ"" дидактик романы, тәржемәсе - Зөһрә Бураҡаева. ""Проза йыйынтығы"" номинацияһы - Таңсулпан Ғарипованың хикәйәләре, тәржемәсе - Алик Шакиров. ""Шиғриәт"" номинацияһы - ""Бәхет эҙләү"" шиғырҙар йыйынтығы, тәржемәсе - Юрий Татаренко. ""Балалар һәм үҫмерҙәр өсөн иң яҡшы әҫәр"" номинацияһы - Дилә Булгакованың хикәйәләре, тәржемәсе - Заһиҙә Мусина. ""Классик"" номинацияһы - Зиннур Ураҡсиндың әҫәрҙәре, тәржемәсе - Юлдаш Ураҡсин. ""Ут күршеләр"" проектында еңеүсе тип табылған тәржемәселәр ике ай дауамында әҫәрҙәр өҫтөндә эшләйәсәк. Артабан улар әҙерләгән китаптар донъя күреп, уҡыусыларға тәҡдим ителәсәк. Проекттың фонды - һум. 2 ноябрҙә Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге милли китапханала ""Заман шарттарында нәфис тәржемә практикаһы"" семинары һәм ""Әҙәби тәржемә - быуат диалогы"" тип аталған түңәрәк өҫтәл үтәсәк. Унда билдәле тәржемәселәр, әҙәбиәт белгестәре - Виктор Куллэ (Москва), Андрей Тимофеев (Москва), Владимир Угрюмов (Новосибирск) ҡатнашасаҡ. Шулай уҡ Башҡортостан яҙыусыларының төрлө телдәрҙә донъя күргән китаптарынан торған күргәҙмә ойоштороласаҡ. ФСГОРБГранты РБнкогранты 2024",Башҡорт яҙыусыларының әҫәрҙәре рус телендә донъя күрәсәк,1,news,Яңылыҡтар,1720,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-10-31/bash-ort-ya-yusylaryny-r-re-rus-telend-don-ya-k-r-s-k-3991637,2024-10-31T17:34:00+00:00
Башҡортостандың баш ҡалаһы тәүге тапҡыр фехтование буйынса Рәсәй чемпионатын уҙғарасаҡ.,Иң көслө фехтование оҫталары Өфөләге чемпионатта ҡатнаша,0,analytics,Спорт,87,https://tanburz.ru/news/sport/2025-04-04/i-k-sl-fehtovanie-o-talary-f-l-ge-chempionatta-atnasha-4187481,2025-04-04T20:10:00+00:00
"Очень важно, чтобы дети знали о действиях мошенников, ведь под их влияние попадают люди разных возрастов и профессий, включая даже сотрудников банков и представителей госструктур, отметила Лантратова.",Распознавать мошенников на уроках ОБЖ предложили в Госдуме,1,news,Яңылыҡтар,200,https://uchbash.com/news/novosti/2025-01-12/raspoznavat-moshennikov-na-urokah-obzh-predlozhili-v-gosdume-4080991,2025-01-12T17:18:00+00:00
"Бер ир ҡунаҡтан һуң ауырып ята. Ҡатынына төрлөсә юхалап та, әйтеп тә ҡарай, уныһы иренең башын төҙәтергә, хәленә инергә уйламай ҙа. Оҙаҡ ҡына диванында аунап ятҡан ир хәйлә ҡорорға була. —Кәләш, кил әле яныма. Бер рюмка араҡыңды йәлләнең, улай булғас мин үләм. Ҡана, ручка, ҡағыҙ алып кил, завещание яҙам.",Өлгөрмәнең инде…,0,analytics,Ғәләмәт бит,305,https://henek.info/articles/++-++/2025-03-13/lg-rm-ne-inde-4155669,2025-03-13T13:30:00+00:00
"«Азатлык радиосы ""Сәләт"" хәрәкәтенең дипломы белән бүләкләнде.","Сәләт: ничек бар, шулай",0,analytics,Пәрәвез,62,https://www.azatliq.org/a/1952502.html,2010-02-09T08:33:56+00:00
"Ҡоролтай бинаһына күргәҙмә материалдар ҡуйылды, матбуғат баҫмаларына яҙылыу ҙа барҙы. Видеоконференция бәйләнешендә республика район-ҡалаларының ҡоролтай етәкселәре, ағзалары ҡушылды, тәҡдимдәрен, фекерҙәрен әйтте. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы президиумы рәйесе, Рәсәй Дәүләт Думаһы депутаты Эльвира Айытҡолова барыһын да сәләмләп,  башҡорт матбуғатына яҙылыу акцияһын башлап ебәрҙе. – Милли матбуғат саралары аша халыҡ туған теленә, халҡының тарихына һәм мәҙәниәтенә яҡыная. Шуға күрә башҡорт һәм башҡа милли телдәрҙәге гәзиттәр, һис шикһеҙ, кәрәк һәм мөһим. Һәр кем уларҙың яҙмышы өсөн үҙ иңендә яуаплылыҡ тойһа, милли баҫмалар йәшәйәсәк, үҫешәсәк, көс туплаясаҡ,  –  тине Эльвира Ринат ҡыҙы. Эльвира Айытҡолова ""Изге подписка"" акцияһына ҡушылды һәм махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың ғаиләләренә республика гәзит-журналдарына яҙылыу бүләк итте, эстафетаны Башҡортостандың район һәм ҡала, Рәсәй төбәктәрендәге башҡорт ҡоролтайҙары рәйестәренә тапшырҙы. Мәғлүм булыуынса, «Изге подписка» — хәйриә акцияһы, уның сиктәрендә кешеләр һәм ойошмалар махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың, күп балалы ғаиләләрҙең йәки ветерандарҙың ғаиләләре өсөн гәзит-журналдарға яҙыла. Акция урындағы баҫмаларға ярҙам итеүгә һәм традицион киң мәғлүмәт саралары ярҙамында быуындар бәйләнешен һаҡлауға йүнәлтелгән. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитеты рәйесе Юлдаш Йосопов та гәзит-журналдарға яҙылды һәм эстафетаны милли ойошманың президиумы, башҡарма комитеты ағзаларына тапшырҙы. Башҡорт матбуғатына яҙылыу акцияһы барышында Башҡортостан Республикаһы нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры Зөлфиә Рәхмәтуллина, Башҡортостан гәзитенең баш мөхәррире, республиканың Журналистар союзы рәйесе Вәдүт Исхаҡов, Ватандаш журналының баш мөхәррире Рәшиҙә Мәһәҙиева, Аҡбуҙат журналының баш мөхәррире, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитеты ағзаһы Лариса Абдуллина сығыш яһаны, сараның әһәмиәтен билдәләне, уны ойошторған, үткәргән Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайына рәхмәт белдерҙе. Вәдүт Исхаҡов Башҡортостангәзитенең 100 йылдан ашыулыҡ тарихы барлығын, уның биттәрендә һәр саҡ заман заңы сағылыш тапҡанын һыҙыҡ өҫтөнә алды. –  Башҡортостан гәзите ил, республика, халыҡ ни күргән — шуның менән йәшәгән һәм йәшәй. Ул – милләтте берләштергән, тел ҡеүәтен, тарихыбыҙҙы һәм мәҙәниәтебеҙҙе һаҡлаған, киләһе быуындарға тапшыра килгән абруйлы баҫма. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының, милли матбуғат яҙмышын хәстәрләп, ошондай сара ойоштороуы бик мөһим, сөнки йәмәғәт ойошмаһының һәм гәзиттең уртаҡ маҡсаттары бар – халыҡ мәнфәғәтенә хеҙмәт итеү, милләттәштәрҙе берләштереү. Район-ҡалаларҙағы, Рәсәй төбәктәрендәге ҡоролтай рәйестәре, ағзалары ла гәзит-журналдарға яҙылыу кампанияһына әүҙем ҡушылыр, тип ышанам, – тине Вәдүт Ғәйфулла улы. Артабан матбуғатҡа яҙылыуға бәйле төрлө һорауҙар буйынса фекер алышыу булды. Фотолар: Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы. Гүзәлиә БАЛТАБАЕВА. Сығанаҡ: ""Башҡортостан"" гәзите.",Һәр беребеҙ яуаплы,0,analytics,Йәмғиәт,2938,https://amanat.su/articles/common_material/2025-11-07/r-berebe-yauaply-4457191,2025-11-07T13:23:00+00:00
"Шаһ-былау 700 грамм һыйыр ите, 500 грамм оҙонса сортлы дөгө ярмаһы («басмати» булһа бик шәп), нәҙек ләүәш (ҙур шаҡмаҡ рәүешендә булһа яҡшы), 350 грамм аҡ май, 200 грамм һуған, 300 миллилитр һурпа, 4 тырнаҡ һарымһаҡ, 150-шәр грамм күрәгә, йөҙөм, 100 грамм мүк еләге (шулай уҡ барбарис, ҡаҡланған алса (алыча) ҡулланырға мөмкин), бер нисә бөртөк зәғфран, тәменсә тоҙ, былау өсөн тәмләткестәр алына. Дөгө ярмаһын һыуы үтә күренмәле булғансы яҡшылап йыуабыҙ. Зәғфран, тәмләткестәрҙең өстән бер өлөшөн, күп кенә тоҙло һыу ҡойоп, яртылаш бешереп алабыҙ (сортына ҡарап 3 – 8 минут). Шунан һалҡын һыу менән сайҡайбыҙ ҙа һарҡытабыҙ. Кипкән емештәрҙе 1-2 минут ҡайнар һыуҙа тотабыҙ, киптерәбеҙ. Күрәгәне ҡалын итеп һаламлап ҡырҡабыҙ. Һуғанды – ярымҡулсалап, һарымһаҡты – ваҡ ҡына итеп, итте 2-3 сантиметрлыҡ шаҡмаҡтарға турайбыҙ. Ҡаҙанда 100 грамм аҡ майҙы иретәбеҙ һәм һуған һалабыҙ, ҡыҙҙырғас, бер һауытҡа алып торабыҙ. Ҡалған майға итте һалабыҙ һәм ҡыҙарғансы ҡыҙҙырабыҙ. Ит янына ҡыҙҙырылған һуғанды ауҙарабыҙ, һарымһаҡ, киптерелгән емештәр, тоҙ, һурпа, 50 грамм һары май өҫтәйбеҙ. Ҡайнап сыҡҡас, 10 минут быҡтырабыҙ. Ҡалған аҡ майҙы ла иретәбеҙ. Ләүәштән 5 сантиметр киңлегендә оҙон таҫмалар ҡырҡабыҙ. Һары май менән ҡаҙандың эсен тулыһынса (ян-яғын да өҫкә тиклем) майлайбыҙ. Ләүәш таҫмаларын бер-береһенең ситен ҡапларлыҡ итеп теҙеп сығабыҙ, уларҙың ситтәре ҡаҙан ҡырынан сығып тора. Ләүәш ҡатламын майлайбыҙ. Артабан, ҡаҙандың ян-яғы ҡапланғансы ләүәш һалып сығабыҙ, араларын майлай барабыҙ. Дөгөнөң өстән бер өлөшөн ләүәшкә һалабыҙ, өҫтөнә мул ғына май ҡоябыҙ. Иттең яртыһын һалабыҙ, самалап һутын да ҡоябыҙ. Тағы ла ҡатлап дөгө, май, ит һәм дөгө, май һалабыҙ. Ләүәштең ситтәре менән ҡаплайбыҙ ҙа өҫтөн майлайбыҙ. Ҡапҡасын ябып, 200 градус эҫелектәге мейестә 1 сәғәт бешерәбеҙ. Былауҙы тәрилкәгә йәки ҙур таҡтаға бушатабыҙ. Бының өсөн ҡаҙандың өҫтөн ҙур таҡта менән ҡаплайбыҙ ҙа ләүәштәге былауҙы ипләп кенә шунда түңкәрәбеҙ. Эҫе килеш порцияларға ҡырҡып, табынға тәҡдим итәбеҙ. Кетерләп торған тышлыҡтан былау таралып китә. Былауҙы йәшел тәмләткес үләндәр, помидор һәм һуған турамаһы менән биҙәргә мөмкин. Был былауҙы байрамдарҙа, туғандарҙы һәм дуҫтарҙы ашҡа саҡырғанда бешерәләр. Ҡунаҡ йыйырға ярата Зилиә менән Айнур, өйҙәренән яҡындары өҙөлмәй, тиһәң дә була. «Бер-беребеҙгә һалышмайбыҙ, кем буш була, шул бешерә. Айнур юҡ ҡына әйберҙән дә телеңде йоторлоҡ тәмлекәс әҙерләп ҡуя», – тип тормош иптәшен маҡтай Зилиә. Мантыны – ҡабаҡ, «ханым»ды эсәк менән бешерәләр – ғәҙәти аҙыҡ-түлекте лә үҙҙәренсә төрләндереп әҙерләүҙәре лә һәр нәмәгә ижади ҡарауҙан киләлер. «Баштараҡ спектакль әҙерләгәндә гел бер төркөмгә тура килергә тырыша инек, хәҙер, балалар булғас, киреһенсә, беребеҙ гастролгә сыҡҡанда икенсебеҙ өйҙә булһын тип теләйбеҙ», – тип бүлешә йәштәр. Ял көндәрендә бәләкәстәрен театрҙарға, концерттарға йөрөтөргә тырышалар. Биш йәшлек Айбулат менән ике йәш ярымлыҡ Айназа инде үҙҙәрен тамаша залында дөрөҫ тота белә, бер ҙә мыжып йә илап ултырмайҙар. Уларға күберәк иғтибар бүлергә, ғәзиздәре тормошонда нығыраҡ ҡатнашырға ынтыла йәш атай менән әсәй. Балалар баҡсаһында ҡар көрәргә, сәскә ултыртырға булһа ла ситтә ҡалмайҙар, үҙ ҡулдары менән ниндәйҙер әйбер эшләргә кәрәк икән, төн йоҡоһон да йәлләмәйҙәр. Отпускыларын тулыһынса ауылда үткәрәләр, ҡалаға ҡайтып та инмәйҙәр тиерлек. «Йәй көнө Дәүләкән районында нәнәйемдең өйөндә йәшәйбеҙ. Үткән йылғы эҫелә һыуҙан сыҡманыҡ. Республиканың башҡа төбәктәрен дә күреп йөрөйбөҙ. Тормош иптәшемдең яратҡан шөғөлө – балыҡ тотоу. Икебеҙ ҙә ҡалала тыуып үҫһәк тә (Айнур – Өфөлә, мин – Стәрлетамаҡта), ауылға тартылабыҙ шулай», – тип һөйләй Зилиә. Ҡайҙа йөрөһәләр ҙә, балаларын ҡалдырмайҙар. Ял көндәрендә баҡса эшләмәгәндә репетицияға бергә алалар. Улар ятһынмай, башҡа актерҙарҙың балалары менән дуҫлашып та бөтә. Зилиә үҙе лә «сәхнә артында» үҫкән бала бит. Стәрлетамаҡ дәүләт театр-концерт берләшмәһе актерҙары – Башҡортостандың халыҡ артисы Зөлфиә Хәлилова һәм Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Азамат Хәлиловтың мөхәббәтле, татыу ижади ғаиләһендә буй еткерә ул. Гастролдәрҙә, фестивалдәрҙә ата-әсәһе менән бергә йөрөп, шул тормош рәүешен һеңдереп үҫә. «Кәрәк сағында йылы һүҙен таба белгән, ағасҡа тотонһа, балтаһы ҡулында уйнап торған, үҙе умарталығындағы бал ҡорттарылай егәрле һөйөклө атайым көтмәгәндә вафат булғас кисергән тойғоларҙы аңлатып бөтөрлөк түгел. Яҡын кешемде юғалтыу был донъяға етдиерәк бағырға, уратып алған кешеләрҙең, һәр көндөң ҡәҙерен белеп йәшәргә өйрәтте. Әйтерһең, барыбыҙ ҙа өлкәнәйеп киттек. Был минең һәм ғаиләмдең генә түгел, башҡорт сәнғәте өсөн дә ҙур юғалтыу икәнен аңлайым, – тип кисерештәре менән уртаҡлаша актриса. – Әсәйем – иҫ киткес киң күңелле ҡатын. Буш ваҡытында шиғырҙар ятларға, хикәйәләр уҡырға ярата. Һуңғы йылдарҙа үҙендә руль артына ултырырға көс тапты». Зилиә СИТДИҠОВА фотолары.",Шаһтар ризығы,0,analytics,Аңлатма,4782,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2026-01-12/sha-tar-rizy-y-4534418,2026-01-12T15:05:00+00:00
"Йөрәк тырнап торған шиктәремде, һағыштарым кемгә һөйләйем? Тамырҙарға ҡаным һыймағанда, Ҡайһы көйҙө икән көйләйем? Дуҫ-иш яҡын — донъя малы барҙа, һибелә икән ҡайғы килгәндә. Кем күрһәтер йырып сығыр юлды —Шик-шөбһәле һаҙлыҡ тирәмдә. Әсәкәйем минең, берҙән-берем, Алтындарҙан алтын әсәйем, Ниңә шундай хисле йөрәк бирҙең —Моң-Һағыштарымдан сәсәйем! Их, ҡысҡырып бер иларға ине Әсәйемдең ятып ҡулына. Ул йөрәге менән аңлар ине —Ниндәй ҡайғы төшкән улына. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",БЕР ИЛАРҒА ИНЕ.,0,analytics,Шиғриәт,1126,https://henek.info/articles/shi-yr-ar/2025-05-07/ber-ilar-a-ine-4225023,2025-05-07T18:30:00+00:00
"Мәктәптә ярминкә. Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанның Кырмыскалы районы Кырмыскалы авылы мәктәбендә ярминкә үткән. Һәр сыйныфка биш мең сум ыярга дигән бурыч куелган, акчаларның Украинадагы сугышта катнашучыларга ярдәмгә китәчәге әйтелгән. Бу хакта ""Пруфы""иткерә. Басма чыганагы әйтүенчә, мәктәптән барлыгы 120 мең сум акча ыйганнар. ""Пруфы"" белән сөйләшкән чыганакларның берсе әйтүенчә, сыйныфларны биш мең сумны ""махсус хәрби операция"" (Украинага каршы һөүмне Русия хакимиятләре шулай атый - ред. ) фондына тапшырачаксыз дип баштан ук кисәткәннәр. ""Әлбәттә, мин мобилизацияләнгәннәргә булышуга каршы түгел. Хәзер без аларга аяк киемнәре өчен акча ыябыз. Әмма ник һаман акча итми соң? Без бит инде узган ел аларны тулысынча киендерүгә ыешкан идек. Үз проблемнары да итәрлек булган мәктәпне нигә болай акча ыярга мәбүр итәләр? Бигрәк тә балалар ярминкәсеннән"", дигән бу уңайдан басмага Евгения. ""Пруфы""га тагын бер әңгәмәдәше Галинада әлеге уңайдан ризасызлык белдергән. ""Балаларның ни катнашы бар? Ярминкәгә дип иртәдән торып камыр ризыклары пешердек, ашкынып саттык, тырыштык, сыйныф фондына дип акча ыйдык, ә безгә яртысы ""хәйриягә"", ягъни сугышка китә диделәр! Ә бу акчалар яңа укыту материалларына яки сыйныфларга яңа иһаз алуга китүен теләр идек"", дигән ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Мәктәпнең үз проблемы да итәрлек"": Башкортстанда мәктәп ярминкәсендә ыелган акчаларны сугышка ибәрәләр",1,news,Яңылыҡтар,1364,https://www.azatliq.org/a/32608226.html,2023-09-25T12:36:11+00:00
"Бик күп тантаналы сараларҙың, байрам табындарының көтөп алған ҡунағы ул. Уның ҡабатланмаҫ, үҙенсәлекле сығышы – «йондоҙло портрет» тамашаһы берәүҙе лә биратаф ҡалдырмай. Әйткәндәй, үҙенең ижад юлын матбуғат өлкәһендә – «Шоңҡар» журналында биҙәлеш мөхәррире булараҡ башлап, байтаҡ ҡына шағирҙарҙың портреттарын төшөрөүгә, сәсмә һәм шиғри әҫәрҙәрҙе, төрлө йөкмәткеле китаптарҙы биҙәргә лә өлгөрҙө ул. Хәҙер инде тиҫтә йылдан ашыу фриланс юлында. Башлыса портрет йүнәлешендә эшләй. ""Тамаша"" журналының яңы 4-се һанында (август) Стәрлетамаҡ ҡалаһында йәшәп ижад итеүсе рәссам Гүзәл Хәйбуллина менән әңгәмә тәҡдим иттек.","«Үҙемде тылсымсы артист итеп хис итәм, тамашасыларға һәләтемде генә түгел, күңел йылымды өләшәм»",0,analytics,Йәштәр,615,https://tamasha-rb.ru/articles/-l-tle-y-sht-r/2024-08-01/emde-tylsymsy-artist-itep-his-it-m-tamashasylar-a-l-temde-gen-t-gel-k-el-yylymdy-l-sh-m-3869228,2024-08-01T08:38:00+00:00
"Яҡташтарыбыҙ ситтә уңышҡа өлгәшһә, күңел шатлана. Бына тағы ла бер һылыуҡайыбыҙ сит илдә беренсе булған. Өфөнән Алина Фәрхетдинова Һиндостанда "" -2025"" халыҡ-ара матурлыҡ конкурсында еңеүсе булған. Алина Рәсәй исеменән сығыш яһаған. Уға 19 йәш. Ул - Өфө фән һәм технологиялар университеты студенты.  Өфө һылыуҡайына аҡсалата приз тапшырылған. "" -2025"" халыҡ-ара матурлыҡ конкурсы 11 июлдән 17-нә тиклем үткән. Икенсе урынды Израилдән килгән ҡыҙ яулаһа, ә өсөнсөгә - Сербия сыға. Конкурсанттар милли кейемдәрҙә дефиле, интеллектуаль тур, визит карточкаһы һәм киске кейемдәрҙә дефиле кеүек этаптарҙа ярышҡан. Ҡайнар ҡотлайбыҙ һине, Алина! Алда ла уңыштар юлдаш булһын!",Ҡотлайбыҙ!,0,analytics,Аңлатма,666,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-07-23/otlayby-4324192,2025-07-23T20:16:00+00:00
"2-13 февралдә Башҡортостан Республикаһында чемпионат хәрәкәте саралары үтәсәк. Сараларҙың төбәк операторы булып Башҡортостан Республикаһының Йылдам профессиональ әҙерлек үҙәге сығыш яһай. Ярыштар төп йәш категорияһында 152 компетенция буйынса һәм ""Юниорҙар"" категорияһында 42 компетенция буйынса үтәсәк. Уларҙа 750-гә яҡын урта белем биреү ойошмаһы студенты һәм 210 мәктәп уҡыусыһы ҡатнаша. Конкурсанттарҙы эксперт-наставниктар оҙатып йөрөй. - ""Профессионалдар"" чемпионатының ""Берҙәмлектә көс: Киләсәк профессионалдары"" темаһы аҫтында үткән төбәк этабы ""Профессионаллыҡ"" федераль проектын тормошҡа ашырыуҙа һәм иҡтисадтың реаль секторы өсөн кадрҙар әҙерләүҙә мөһим инструмент булып тора. Чемпионат урта һөнәри белем биреү системаһының эш биреүселәр менән туранан-тура үҙ-ара килешеп эш итеүен булдырырға һәм сәнәғәт һәм социаль өлкәлә талап ителгән белгестәрҙе практик йүнәлешле әҙерләүҙе тәьмин итергә мөмкинлек бирә, - тип аңлатма бирҙе Башҡортостан Республикаһының мәғариф министры Илдар Мәүлетбирҙин. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","""Профессионалдар""",1,news,Яңылыҡтар,1182,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-23/professionaldar-4548183,2026-01-23T14:40:00+00:00
"Фаил АлсыновфикерләрРосфинмониторинг Русиядә тыелган ""Башкорт"" оешмасының элекке итәкчесе, Куштауны яклаган активист Фаил Алсыновны ""экстремист һәм террорчы эшчәнлеккә"" катнашы булган затлар исемлегенә керткән. Бу хактагы мәгълүмат бүген, 16 гыйнварда, оешманың сайтындачыктыһәм бу хакта шушы хакта яза торган-каналда дахәбәр ителде. Кичә Башкортстанның Баймак районы мәхкәмәсендә Алсыновка ачылган инаять эшен карау төгәлләнде. Аны ""нәфрәт һәм дошманлык уяту""да гаеплиләр. Хөкем карарын исә иртәгә, 17 гыйнварда, игълан итәчәкләр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Башкорт активисты Фаил Алсыновны ""экстремистлар"" исемлегенә керткәннәр",1,news,Яңылыҡтар,629,https://www.azatliq.org/a/32776614.html,2024-01-16T12:22:48+00:00
"Каюм Насыйри урамыОлеся Балтусова Рөстәм Миңнехановка Казандагы хәрәбәләрне күрсәтеп йөриОлеся Балтусова Болгар"" кунакханәсе проектыТарихи шәхес Карл Фукс йорты 2011 елда менә шундый хәлдә булган","Олеся Балтусова: ""Иске Казанны коткардык, әмма шатланырга иртә әле""",0,analytics,Әңгәмә,195,https://www.azatliq.org/a/25120894.html,2013-09-30T18:46:44+00:00
"Мин әле туғыҙынсыла уҡыйым. Беҙҙең өсөн яуаплы осор, дәүләт имтихандары көтә, уға әҙерлек бара. Уҡытыусылар белем яғынан ярҙам итһә, күңелдә ҡурҡыу, икеләнеү тойғоһо кисергәндә әсәйем янына барам. Минең өсөн иң яҡын кәңәшсе ул. Ҙур һорауҙы ла бәләкәй өлөштәргә бүлеп аңлата һала. Бер ҙә әҙер яуаптар бирмәй, үҙемә лә уйланырға ҡуша. Үҙенең белмәгәне юҡ! Уға ҡарап һоҡланам, ғорурланам! – Мин һиңә биргән кәңәш бер генә ярҙам итер, ә фекерләй белеү ғүмер буйы тоғро юлдашың булыр, – ти әсәйем. Әсәйле булыу рәхәт. Бәхет. Рәхмәт һиңә, ҡәҙерлем! Әлдә һин бар донъяла! Зөлхизә ИСҠУЖИНА, йәш хәбәрсе. Хәйбулла районы, Аҡъярҙағы 3-сө күп профилле полилингваль мәктәп.",Әлдә һин бар!,0,analytics,Хаттар,661,https://yanshishma.com/articles/be-g-kilg-n-khattar-an-/2025-12-03/ld-in-bar-4491436,2025-12-03T12:06:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрУфадагы ""ОДК-УМПО"" (Уфа мотор төзелеше итештерү берләшмәсе) оешмасында эшләүчеләргә һәм вазифаи затларга Американың ширкәте чыгара торган бөтен электрон айланмаларны да куллануны тыйганнар. Бу боерыкны оешма мөдире Евгений Семивеличенкоимзалаган, дип иткерә""РБК"". Хәзер айфон белән беррәттән планшетларын, ноутбукларын, компьютерларын һәм башка техникаларын куллану ярамаячак. Шулай ук хезмәткәрләргә иһазларына эш урыннан бирелгән -картларны кую да тыелган диелә. Боерыкта әйтелгәнчә, оешмада яңа кагыйдәләрнең ничек үтәлүен тикшерәчәкләр. Ә иһазлары урынына башка электрон иһазлар биреләчәк. Уфа мотор төзелеше оешмасының бүлекчәләрендә – Лыткарински машина төзелеше заводында һәм А. Люльки исемендәге конструктор бюросында да шундый ук документлар әзерләнергә тиеш дип яза басма. Аспекты искәртүенчә, мондый чикләүләр ""Ростех"" дәүләт корпорациясенә кергән оешмаларгакагыла. Шул исәптән әйтик ""Нефаз""га һәм Күмертау авиация оешмасына да. Июль уртасында ""Ростех"" үзенең хезмәткәрләренә эш максатларында техникасын куллануны тулысынча тыюынхәбәр иткән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Уфа мотор төзелеше оешмасында эшләүчеләргә айфон куллану тыелган,1,news,Яңылыҡтар,1178,https://www.azatliq.org/a/32530664.html,2023-08-02T07:23:54+00:00
"Яныбай Хамматов 1925 йылдың 16 ғинуарында БАССР-ҙың Тамъян-Ҡатай кантоны, хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Белорет районы Исмаҡай ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуа. Инйәр урта мәктәбендә белем ала, йәйге каникулда алтын приискыларында эшләй, шахтерҙарҙың ҡатмарлы тормошо менән яҡындан тороп таныша. Граждандар һуғышы йылдарында Белорет ерендә булған аяныслы ваҡиғалар хаҡында ата-әсәһенән, ауылдаштарынан күп ишетә. Был хаҡта әҫәр яҙып ҡарарға була. 1942 йылдың авгусында Яныбай Хамматов армия сафына алына. Һарытау өлкәһендә уҡыу полкында әҙерлек үтә. 1942 йыл аҙағында фронтта бомбалар ярылғанда контузия ала, ярты йыллап госпиталдәрҙә дауалана. Артабан Орск ҡалаһында кесе авиация белгестәре мәктәбен тамамлай. Хәрби хеҙмәттәре өсөн дәрәжә Ватан һуғышы ордены, миҙалдар менән бүләкләнә. 1946 йылда тыуған еренә ҡайта,  Әүжән алтын приискыһында эшләй. Район гәзитендә мәҡәләләрен, шиғырҙарын баҫтыра. Шахтерҙар тормошо хаҡындағы тәүге хикәйәһе лә шунда сыға. Яныбай Хамматов егермеләп роман, тиҫтәләрсә повесть, хикәйәләр ижад итә. Әҫәрҙәре рус, украин, әзербайжан һәм башҡа телдәргә тәржемә ителгән. Һөҙөмтәле әҙәби эшмәкәрлеге өсөн Яныбай Хамматовҡа РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре тигән маҡтаулы исем бирелә. 1994 йылда Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге премияһына лайыҡ була. Яныбай Хамматов Мифтахетдин Аҡмулла, Ким Әхмәтйәнов исемендәге әҙәби премиялар, Бөтә Союз профсоюздар үҙәк советы һәм СССР Яҙыусылар союзы премиялары, СССР Оборона министрлығының әҙәби дипломы менән бүләкләнә. Яныбай Хамматов 2000 йылдың 28 сентябрендә вафат була. Ул Өфөлә ерләнгән. Сығанаҡ.",Яныбай Хамматовтың 100 йыллығы етеп килә,1,news,Яңылыҡтар,1608,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-10/yanybay-hammatovty-100-yylly-y-etep-kil-3963143,2024-10-10T13:01:00+00:00
"Бөгөн республика парламентына Мөрәжәғәтнамәһен уҡып ишеттергәндә Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров махсус хәрби операция яугирҙәренә әхлаҡи ярҙам күрһәтеүҙең мөһимлеген һыҙыҡ өҫтөнә алды һәм дөрөҫ булмаған мәғлүмәт таратыуға һәм хәҡиҡәтте боҙоп күрһәтеүгә ҡаршы торорға саҡырҙы. ""Беҙ йөҙләгән патриотик йүнәлештәге саралар үткәрәбеҙ. Августа Рәсәй Оборона министрлығы менән берлектә Армия мәҙәниәте көндәрен үткәрҙек, бөтә республиканы концерт программалары солғап алды. Беҙгә фронт бригадаларынан беҙҙең егеттәр килә һәм сығыш яһай алды. Меңәрләгән тамашасыны Геройҙар ваҡыты Бөтә Рәсәй конкурсы йыйҙы. Беҙ яҡташтарыбыҙҙың батырлыҡтары тураһында тиҫтәләгән китап баҫтырып сығарҙыҡ, – тине Радий Фәрит улы. – Мәҙәниәт эшмәкәрҙәребеҙгә – яҙыусыларға, шағирҙарға, рәссамдарға, композиторҙарға, режиссерҙарға, артистарға мөрәжәғәт итәм. Хәҙер һеҙҙең ижади энергияғыҙ дөйөм әхлаҡи рухты нығытыу, яугирҙәребеҙгә ярҙам итеү өсөн эшләргә тейеш. Уларға тылда ярҙам итеүселәр еңеү өсөн барыһын да эшләй. Шулай уҡ Башлыҡ журналистарыбыҙға, бигерәк тә хәрби хәбәрселәргә рәхмәт белдерҙе. Улар әҙерләгән йөҙләгән сюжет, репортаж, ысынбарлыҡтағы хикәйәләр беҙҙең киң мәғлүмәт сараларында, социаль селтәрҙәрҙә һәм мессенджерҙарҙа тере яуап ала. Беҙ журналистар өсөн махсус премия булдырҙыҡ. Илдә беренсе булып хәрби хәбәрселәр тураһында закон ҡабул иттек, уларҙың статусы, ярҙам саралары тәртибе билдәләнде. Артабан да ышаныслы мәғлүмәтте ялғанға, төрлө фейктарға ҡаршы ҡорал итеп ҡулланырға кәрәк, – тигән бурыс ҡуйҙы Башҡортостан Башлығы. Артабан Радий Хәбиров герой яҡташтарыбыҙ тураһында ентекле һөйләне. 15 Башҡортостан кешеһе Рәсәй Геройы исемен алды, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, туғыҙы – һәләк булғандан һуң. Ошо көндәрҙә генә гвардия капитаны Владислав Бочаровтың ата-әсәһенә Рәсәй Геройы Йондоҙо тапшырылды. – Бөгөн бында залда һәләк булған геройҙарыбыҙҙың әсәләре ҡатнаша. Ошондай улдар тәрбиәләгәнегеҙ өсөн һеҙҙең алда баш эйәбеҙ, ҡәҙерле әсәйҙәр. Беҙҙән, бөтә республиканан. Һеҙгә ныҡлы һаулыҡ! Беҙ һәр ваҡыт һеҙҙең менән бергә буласаҡбыҙ. Беҙ Генерал Шайморатов орденын һәм миҙалын булдырҙыҡ. Меңәрләгән яугир был наградаларға лайыҡ булды. Улар һәр ваҡыт батырлыҡ һәм ҡаһарманлыҡ символы булып торасаҡ. Йылдар үткәс, ветерандарҙы һәм наградаларҙы уларҙың күкрәгендә күргәс, баш эйәбеҙ һәм уларға ""Рәхмәт"" тип әйтәбеҙ, – тине Радий Хәбиров. – Батырлыҡ күрһәткән яҡташтарыбыҙҙың хеҙмәте лайыҡлы баһаланһын өсөн Хәрби комиссариаттан, МХО ветерандары ассоциацияһынан хәрби частар командирҙары менән берлектә барыһын да эшләүҙе үтенәм. Шулай уҡ яугирҙәребеҙҙең батырлыҡтары хаҡында хәтерҙе һаҡлау, һәләк булғандарҙың исемдәрен мәңгеләштереү бик мөһим, – тине Радий Хәбиров һәм барыһынан да геройҙарыбыҙҙы бер минут тынлыҡ менән иҫкә алыуҙарын һораны. Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров республиканың Ватанды һаҡлаусылар дәүләт фонды филиалы менән тығыҙ эшләүен билдәләне. Бөгөн унда 120 социаль координатор эшләй, 15 меңдән ашыу кеше оҙатыла. Филиал ойошторолғандан алып 130 меңгә яҡын мөрәжәғәт эшкәртелгән. – Был һандар артында — бик ҡатмарлы һорауҙар. Артыҡ арттырыуһыҙ, был - беҙҙең яҡлаусыларыбыҙҙың һәм уларҙың яҡындарының яҙмышы. Беҙ филиалыбыҙға Өфөләге Совет майҙанында махсус йыһазландырылған яңы бина тапшырҙыҡ. Фонд рәйесе, статс-секретарь – оборона министры урынбаҫары Анна Цивилеваға республикабыҙға ярҙам иткәне өсөн рәхмәтлебеҙ, – тине ул. – Һеҙ ветерандар менән бер телдә һөйләшәһегеҙ. Уларҙың хистәрен һәм кисерештәрен ярты һүҙҙән аңлайһығыҙ. Ҡайһы бер урындарҙа аңлашылмаусанлыҡтарҙы бөтөрөргә ярҙам итәһегеҙ. Район һәм ҡалаларҙа урындағы бүлексәләр бар. Ассоциация етәксеһе, республика Башлығы ярҙамсыһы Оскар Ситдиҡовҡа барлыҡ муниципалитеттарҙа ла эште әүҙемләштерергә ҡушам. Йыл аҙағына һеҙ көслө йәмәғәт ойошмаһына әйләнергә тейешһегеҙ. Хөкүмәттән бының өсөн финанслау сығанаҡтарын билдәләүен һорайым. Мин был залда хәрби хәрәкәттәр ветерандарының йәмәғәт ойошмалары вәкилдәрен күрәм. Ойоштороу осоронда беҙгә баһалап бөткөһөҙ ярҙам күрһәткәнегеҙ өсөн рәхмәт, — тине Радий Хәбиров. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Геройҙар онотолмаясаҡ!,0,analytics,Махсус хәрби операция,4150,https://tamasha-rb.ru/news/care/2026-01-31/geroy-ar-onotolmayasa-4559009,2026-01-31T12:58:00+00:00
"Һәр көнөбөҙ уңышлы булһын! Биссмилләһи. Тәүәккәлтү ғәләл-лаһи. Үә лә хәүлә үә лә ҡуүүәтә иллә бил-ләһ. Мәғәнәһе: Аллаһ исеме менән башлайым. Бөтә эштәремде Уның Үҙенә генә тәүәккәлләйем. Уға тапшырам. Ысын ҡеүәт, һәм көс тик Аллаһтан ғына.",Өйҙән сыҡҡанда уҡыла торған доға,0,analytics,Дин,239,https://bashgazet.ru/articles/iman/2026-01-31/y-n-sy-anda-u-yla-tor-an-do-a-4558776,2026-01-31T01:55:00+00:00
"Более восьмидесяти лет назад, во время Великой Отечественной войны, литература стала мощнейшим оружием в борьбе с врагом. Многие писатели и поэты не только создавали вдохновляющие произведения, но и сами отправлялись на фронт, защищая Родину с оружием в руках. Основной лейтмотив того времени — советский патриотизм, дружба народов и преданность воинскому долгу — нашел яркое отражение в творчестве отечественных авторов. Сегодня, спустя годы, эта героическая традиция продолжает жить в произведениях современных башкирских писателей. Они посвящают свои произведения героям нашего времени, а лучшие образцы национальной литературы становятся эталонами духовных ценностей и формируют образ настоящего героя. Председатель Союза писателей Республики Башкортостан, депутат Государственного Собрания — Курултая Айгиз Баймухаметов в своем выступлении отметил, что тема патриотизма занимает важное место в современной башкирской литературе. Он подчеркнул, что среди погибших бойцов есть и писатели, и сейчас активно ведутся работы по увековечиванию их памяти. Так, литература и сегодня остается сильным связующим звеном, объединяющим прошлое и настоящее, воспитывая молодое поколение преданности и любви к Родине.",Патриотизм в сердце башкирской литературы,0,analytics,Йәмғиәт,1206,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-08-23/patriotizm-v-serdtse-bashkirskoy-literatury-4359227,2025-08-23T23:01:00+00:00
"Ташҡын ауылының 64 йәшлек кешеһе, мутлашыусылар ҡармағына эләгеп, автомобилен һатҡан һәм 720 мең һум аҡсаһын енәйәтселәргә күсергән. Күңелһеҙ тарих ошолай башланған: гражданға билдәһеҙ ҡыҙ шылтыратып, үҙен Пенсия фонды хеҙмәткәре тип танытҡан. Ул хеҙмәт стажын ҡайтанан иҫәпләү тураһында хәбәр иткән һәм, офисҡа саҡырыу һылтауы менән, электрон сиратҡа ҡуйыу өсөн кодты әйтергә һораған. Ир кодты биргәндән һуң шунда уҡ Роскомнадзорҙан, ФСБ-нан шылтыратыуҙар башланған. Ирҙе енәйәтселәрҙең уның исеменә бер нисә кредит алырға маташыуы, ә хәҙерге ваҡытта уның автомобилен үҙҙәренә яңынан рәсмиләштереүе менән ҡурҡытҡандар. Ауыр хәлдәрҙән ҡотолоу өсөн зыян күреүсегә сит ил машинаһын тиҙ арала һатырға һәм аҡсаны резерв иҫәпкә һалырға кәңәш иткәндәр. Граждан бушлай иғландар сайты аша һатып алыусы тапҡан һәм ашығыс рәүештә автомобилен 850 меңгә һатҡан. Банкомат аша аҡсаны өлөшләтә күсергән. Ләкин был көндө ул бөтә сумманы ла күсерә алмаған. Уның менән даими бәйләнештә булған енәйәтселәр ҡалған сумманы күсереүҙе икенсе көнгә ҡалдырған. Иртәнсәк ауыл кешеһе аңына килгән һәм билдәһеҙҙәр йоғонтоһо аҫтында эш иткәнен аңлаған, ҡала полицияһына ғариза менән мөрәжәғәт иткән. Хөрмәтле граждандар! Бер ҡасан да телефон аша билдәһеҙҙәрҙең күрһәтмәләренә эйәрмәгеҙ. Ниндәй генә һылтау булмаһын, таныш булмаған кешеләр менән һөйләшеүҙе дауам итмәгеҙ. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Тиҙерәк машинаңды һат!,1,news,Яңылыҡтар,1519,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-17/ti-er-k-mashina-dy-at-4581807,2026-02-17T14:45:00+00:00
"Уны белмәгән кеше һирәктер. Сәй бәшмәге,  сәй кеүәҫе,  диңгеҙ бәшмәге, япон бәшмәге, сәй медузаһы тип тә йөрөтәләр.  Тыштан, ысынлап та, ул   ҙур медузаға оҡшаған:  өҫ яғы шыма, ә аҫтан сәскәләнеп тора. Көнсығыштан, Японияла  «котя-киноко» тип йөрөтәләр,  һүҙмә-һүҙ тәржемә иткәндә сәй бәшмәге була.",Сәй бәшмәге: файҙаһы һәм зыяны,1,news,Яңылыҡтар,299,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-13/s-y-b-shm-ge-fay-a-y-m-zyyany-4505586,2025-12-13T19:00:00+00:00
"2025 йылдың 11 айында Башҡортостан Республикаһы шәкәр заводтары менән әҙерләнгән 29,41 мең тонна гранулалы сөгөлдөр һығынтыһын Ҡытай һәм Корея Республикаһына экспортҡа сығарған. Был хаҡта Россельхознадзорҙың республика буйынса идаралығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр иттеләр. Төбәктең агросәнәғәт комплексы продукцияһы сит илгә «Халыҡ-ара кооперация һәм экспорт»(национальный проект «Международная кооперация и экспорт»)милли проекты сиктәрендә оҙатыла. Ауыл хужалығы малдары һәм ҡош-ҡорт өсөн 1159 партияла һайлап алынған аҙыҡ өҫтәмәләре барлыҡ кәрәкле лаборатор тикшеренеүҙәрҙе үтте. Энтомологик, гербологик һәм микологик экспертиза һөҙөмтәләре буйынса, хәүефле карантинлы организмдар өҫтәмә продукцияла асыҡланмаған. Яңыртылған милли проекттар, ил Президенты Владимир Путиндың Указына ярашлы, 2025 йылдан алып тормошҡа ашырыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ҡытай һәм Кореяға сөгөлдөр һығынтыһы оҙатылған,0,analytics,Милли проекттар,938,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2025-12-13/ytay-m-koreya-respublika-yna-granulaly-s-g-ld-r-y-yndy-y-oatyl-an-4505300,2025-12-13T09:30:00+00:00
"Бөгөн Өфө балалар филармонияһы бинаһында Щаяниум була! Тапҡырҙар һәм шаяндарҙың ҡала конкурсы 23-сө тапҡыр үтә. Өфө – балалар туризмы ғалаһы тигән тема тирәһендә тел сарлаясаҡ бөгөн шаяндар. Һайлап алыу турында бөтәһе 42 команда ҡатнашҡайны, ярымфиналға – 23, финалға 7 команда сыҡҡайны. Һүрәттә: Октябрь районы буйынса Гран-при хужаһы, 136-сы башҡорт лицейының ""Һупайлы дәрүиштәре"" командаһы.","Бөгөн ""Шаяниум"" була",1,news,Яңылыҡтар,393,https://amanat.su/news/novosti/2025-03-20/b-g-n-shayanium-bula-4165066,2025-03-20T13:06:00+00:00
"Башҡортостандың драма театрҙары сәнғәте тарихында - сағыу ваҡиға! Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры легендар Рәсәй Милли драма театрында Бөйрәкәй һәм Ваня ағай спектаклдәрен уйнаны. Илебеҙҙең мәҙәни үҙәге булып һаналған Санкт-Петербург ҡалаһында барған Халыҡ-ара Александринский театр фестивалендә сентябрь айы дауамында Һиндостан, Венгрия, Сербия һәм Ҡытай театрҙары коллективтары сығыш яһай. Был мәртәбәле сарала М. Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрының ҡатнашыуы – театрҙың ижади мөмкинлектәрен күрһәтеү һәм данлыҡлы милли театрҙар араһындағы мәҙәни бәйләнеште нығытыуҙа мөһим аҙым. Юғары кимәлдәге әҫәрҙәр ҡарап өйрәнгән, үтә талапсан һәм зауыҡлы тамашасыһы менән дан тотҡан Александринский фестивале башҡорт артистарын ҡайнар алҡыштарға күмде! Тамашасы хөкөмөнә Башҡорт драма театры ике спектакль тәҡдим итте: 12 сентябрҙә Таңсулпан Ғарипованың Бөйрәкәй романы буйынса режиссер Айрат Абушахманов ҡуйған спектакль уйналды, тамашала әҫәрҙең авторы үҙе лә килгәйне. Бөйрәкәй спектакленең аҙағында оҙайлы, дәррәү алҡыштар, залдағы йылы, ихлас мөхит театрҙың бөйөклөгөн һәм сикһеҙлеген, төрлө мәҙәниәт кешеләренең күңелен берләштереүсе сәнғәт төрө икәнен тағы бер тапҡыр иҫбатланы. Фестивалдең икенсе көнө М. Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрының М. Шкетан исемендәге Мари милли драма театры менән берлектә уйнаған Ваня ағай спектакленә арналды. Антон Чеховтың пьесаһы буйынса режиссер Степан Пектеев сәхнәләштергән был спектакль Рәсәй Милли театрҙар ассоциацияһы ярҙамында тормошҡа ашырылып, ике театрҙың сәхнәләге үҙенсәлекле ижади тәжрибәһенә әйләнде. Халыҡ-ара Александринский театр фестивале сиктәрендә М. Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры вәкилдәре осрашыуҙарҙа, түңәрәк өҫтәлдә лә ҡатнашты. Бөйрәкәй спектакле алдынан театрҙың баш режиссеры Айрат Абушахманов менән ижади осрашыу үтте. Санкт-Петербург ҡалаһының киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре, тамашасылар фестивалгә Башҡортостандан алып килгән спектаклдәрҙән тыш, Айрат Әхтәм улының ижад юлы менән ҡыҙыҡһынды. 13 сентябрҙә М. Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры директоры Иршат Фәйзуллин, баш режиссер Айрат Абушахманов Милли театрҙар ассоциацияһының Милли сәхнә. Аралашыу тәжрибәһе тигән темаға арналған түңәрәк өҫтәлдә ҡатнашты. Был мөһим осрашыуҙың модераторы булып Милли театрҙар ассоциацияһының башҡарма директоры Игорь Троилин сығыш яһаны. Театрыбыҙҙың Александра театрының данлыҡлы сәхнәһендә үҙ спектаклдәрен уйнауы – ул Башҡорт академия драма театрының Рәсәй милли театрҙар хазинаһына ҙур өлөш индереүен таныу менән бергә, уның көслө труппаһына һәм ижадсыларына ҡарата ихтирам билгеһе лә ул. М. Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры коллективының юғары кимәлдә уҙған мәртәбәле фестивалдә ҡатнашыуы – ошо театрҙа янып ижад итеүсе, тырыш хеҙмәте менән театрҙың абруйын һәм данын күтәреүсе ижадсыларҙың оло еңеүе ул. Афарин, ҡотлайбыҙ!",Башҡортостандың драма театрҙары сәнғәте тарихында - сағыу ваҡиға!,0,analytics,Мәҙәниәт,2881,https://shonkar.com/news/culture/2025-09-15/bash-ortostandy-drama-teatr-ary-s-n-te-tarihynda-sa-yu-va-i-a-4388484,2025-09-15T14:13:00+00:00
"фикерләрАКШның Вашингтон шәһәренә якын ирендә татар балалары өчен Татар аланы уза. Аны ""Алимә "" онлайн татар мәктәбенең итәкчесе Алимә Сәләхетдиноваоештыра. Биредә башлыча мәктәптә белем алучы балалар ыелды, әмма татарча укымаучы нарасыйлар һәм яшүсмерләр дә бар. Аланда берьюлы балалар һәм алаларның әти-әниләре ял итә, белем ала. Барлыгы 55 кеше. Алар - АКШ белән Канадада яшәүчеләр. Ун көн дәвам иткән Татар аланы бу ялларда форматында узды. Бу чарада АКШта яшәүче татар һәм башкорт диаспорасы вәкилләре катнашты, кем тели, шулар Татар аланына килә алды. Шушында ук татар галимнәре, иат ияләренең лекцияләре булды. Барлыгы 130 кеше тупланды. Татар аланында татарларның ислам тарихын, мәдәниятен, мәгарифен өйрәнүче АКШ галиме Даниэл Россчыгыш ясады. Ул татар тарихын ни өчен өйрәнү мөһимлеген аңлатты һәм татарларның язма документлары сакланып калынуын Һаваи халыкларының язма документлары белән чагыштырды. Татарларның берничә тапкыр Советлар хакимияте сәясәте аркасында имля алмаштырырга мәбүр ителү язма мирасның зур өлеше юкка чыкты дип сөйләде. Татарларның архивы төрле илләргә таралуы аларны өйрәнү тагын да катлауландыра диде. Шулай ук Онтарио университеты профессоры, икътисад белгече Наил Кашаевлекция ясады. Вашингтон университетыннан Гани Нурмөхәммәтовясалма фәһем турында, музыка белгече Рәмилә Сәүбәноваклассик музыка аркылы тарихны өйрәнү турында сөйләде. Дюк университеты галимәсе Чулпан Хисмәтовататар теленең белү өстенлеге турында лекция укыды. Гани НурмөхәммәтовАлимә Сәләхетдинова Азатлыкка бу аланда балалар да, аларның ата-аналары да беренче чиратта уникаль белем ала дип сөйләде. – Безнең Татар аланы күңел ачу чарасы гына түгел, без татар балалары да, аларның әти-әниләре дә белем алу мөмкинлеген тудырабыз. Балаларның иртәннән кичкә кадәр бер буш вакыты юк, алар даими белем эстәүдә. Кем татарча биергә өйрәнә, кем вокал, нәфис сүз дәресләренә йөри, кем кул эшләрен башкара, балалар татар камыр ризыкларын әзерләргә өйрәнде, тарих, тел, театр, мәдәният, , дин, ясалма фәһем белән эш итү – барысы да бар. Иң мөһиме без балалар өчен Ватаннан ерак булган ирдә тулысынча татар телле мохит булдырдык. Ике ел элек без АКШның Төньяк Каролина штатында Дюк университетында андагы волонтерлар белән бергәләшеп чарасын уздырдык. Анда Америка, Канадада эшләүче татар галимнәрен тупладык, алар чыгыш ясады. Кешеләр аларны тыңлар өчен, бу чарада катнашыр өчен акча түләп килде. Кешеләрнең мәгърифәт чараларына теләп йөрүен күрдек. Менә бу юлы да Татар аланында чарасында моны кабатладык. Кешеләр татарлар, татар теле турында татар галимнәренең лекцияләрен тыңларга дип ыелды, - дип сөйләде Алимә Сәләхетдинова. Бу чарада катнашуның бәясе - 50 доллар. Кунакларга хәләл милли ризыклар белән табын, аерым алганда пылау, токмачлы аш, өчпочмаклар, чәкчәк кебек сыйлар әзерләнде. Шушы ук кысаларында килгән кунаклар һәм Татар аланында ял итүчеләр өчен ачык һавада Сабантуй оештырылды. Биредә балалар да, өлкәннәр дә катнашты. Көянтә белән су ташуда ярышу, авызга йомыркалы кашык кабып узышу, аркан тарту, капчыкларда сикерү һәм башка уеннар оештырылды. Шушында ук чара дәвамында дизайн маркет та эшләде, теләгән кеше милли кун эшләнмәләрен сатып ала алды. Шулай ук бергәләп сахтиян читекләрен итештерү турында ""Казан өе"" дип аталган документаль фильм карау оештырылды. Татар аланы икенче тапкыр уза. Беренче тапкыр ул узган елны Канаданың Монреаль шәһәрендә оештырылды. Анда 50 кеше катнашты. Русиядә",АКШта узучы Татар аланында лекторийлар оештырылды һәм Сабантуй узды,0,analytics,Татарстан,3408,https://www.azatliq.org/a/33480052.html,2025-07-21T21:01:07+00:00
"Ҡыҙыбыҙ балалар баҡсаһын тамамланы. 24 майҙа хушлашыу тантанаһы булды. Дөрөҫөрәге, балаларыбыҙ сабый сағы менән хушлашты. Үҙҙәре әле аңламаһа ла, мәңгелеккә хушлашты. Уларҙың туған телебеҙҙә йырлағанын, бейегәнен, шиғыр һөйләгәнен күреп күҙҙәргә йәш эркелде. Балаларының башҡортса балҡығанын күреп, бигерәк тә башҡа милләттән булған ата-әсәләр ҡыуанды. Улар: «Минең балам башҡортса шиғыр һөйләй, йырлай ҙа, бейей ҙә, ҡумыҙҙа ла уйнай белә. Был бит бик шәп, беҙ уларҙы ошо балалар баҡсаһы на алып килеп, бик күркәм сифатта рын астыҡ. » — тигән һүҙҙәрен әйтте. Был һүҙҙәрҙе улар ихлас әйтте. Беҙ тағы ла шуға ла шаһитбыҙ: башҡа милләттән булған күп кенә ата-әсәләр балаларын фәҡәт башҡорт мәктәптәрендә һәм гимназияларында уҡытҡыһы килә. Был хәлде башҡорт мәктәптәрендә һәм гимназияларын да тәрбиә эшенең яҡшы ҡуйылыуы, халыҡ педагогикаһы нигеҙендә алып барылыуы менән аңлатырға булалыр. Тик бына ундай атаәсәләрҙең ҡайһыберҙәренең балаларына дәүләт теле сифатында ни өсөн башҡорт телен өйрәт кеһе килмәүе генә аңлашылмай. Тимәк уларға телебеҙ түгел, тәртибебеҙ генә кәрәкме? Телһеҙ тәртип буламы?",«Телһеҙ тәртип буламы? »,0,analytics,Мәғариф,1095,https://uchbash.com/news/bash-ort-tele-m-bi-te/2025-02-04/tel-e-t-rtip-bulamy-4106365,2025-02-04T12:00:00+00:00
"Күп балалы ғаилә көнө итеп 21 декабрь раҫланған. Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы–Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев әйтмешләй, Яңы йыл байрамы менән Раштыуа алдынан тотош декабрь ғәҙәттә ғаилә усағының йылыһы менән һуғарыла. Күп балалы ғаилә көнөн булдырыу ғаиләне нығытыуға, традицион ғаилә ҡиммәттәрен һаҡлауға һәм күп балалылыҡты пропагандалауға хеҙмәт итер, – ти парламентыбыҙ рәйесе. Сығанаҡ: Башинформ.",Башҡортостанда Күп балалы ғаилә көнө булдырылған,1,news,Яңылыҡтар,406,https://amanat.su/news/novosti/2025-10-30/bash-ortostanda-k-p-balaly-ail-k-n-buldyryl-an-4447470,2025-10-30T12:14:00+00:00
"""ырлыйк әле"" тапшыруында катнашучылар, архив фотосы, 2016 елның ноябрефикерләрЯңа гасыр (ТНВ) телевидениесендә 2000 елдан эфирга чыккан ырлыйк әле тапшыруы ябыла. Март ахырында аның соңгы чыгарылышы күрсәтелгән. Бу хакта програмның авторы һәм итәкчесе Нәип Бәдретдинбелдерү белән чыкты. Тапшыруның ябылу сәбәбен ул минем фикеремнең каналның музыкаль сәясәтенә капма-каршы булуында дип атады. Иң кызганычы шул, каналдагы бу вазгыять белән республика итәкчелеге дә хәбәрдәр дип уйлыйм. Ләкин мин хөкүмәт вәкилләре тарафыннан нинди дә булса тапшыруны карап, анализлаган очракны хәтерләмим. Димәк, ирексездән югары органнарда да милли проблемалар күпләрне кызыксындырмый дигән фикергә киләсең, ди ул. Нәип Бәдретдинов тапшыру финанс кыенлыклар күрүен дә белдерде. Проектның сыйфатын яхшырту, иһазландыру өчен беркайчан да матди ярдәм булмады. Егерме өч ел буена төшерү өчен иң катлаулы, күп кеше катнашкан тапшыруны әзерләү процессы берәүне дә кызыксындырмады, ди ул. Нәип Бәдретдинов Бизнес Онлайнгасөйләвенчә, ырлыйк әленең бер тапшыруына 20 мең сум бүленә торган булган. Атнасына ул үзе 3,5 мең сум эшләгән. Бәдретдинов ТНВ итәкчелегеннән тапшыру гонорарын 10 мең сумга арттырыруны сораган, әмма уңай авап ишетмәгән. Яңа гасыр телерадиоширкәте мөдире Илшат Әминовтапшыру ябылмаячак, ләкин Нәип Бәдретдиновның шартлары үтәлмәячәк дигән. Азатлык чыганакларына күрә, Нәип Бәдретдинов ТНВ белән контрактны өзеп эштән киткән. ырлыйк әле тапшыруы 2000 елның әендә дөнья күрде. Аның беренче һәм алыштыргысыз алып баручысы булып күпъеллар Татар дәүләт филармониясенең сәнгать итәкчесе Айдар Фәйзрахмановторды. Төрле елларда бу тапшыруны журналистлар Зәмирә Рәәпова, Эльвира Мәдиярова (Әхмәтова), ырчылар Гөлдәния Хәйруллина, Равил Галиев, Алинәһәм Азат Кәримовларалып барды. Нәип Бәдретдинов сүзләренчә, ырлыйк әле халык иатына нигезләнгән бердәнбер музыкаль тапшыру иде. Аның максаты — радио-телевидение өчен неформат булган музыкаль ядкәрләребезне яңгырату, сәнгать әсәрләре аша халкыбызда милли горурлык, дөрес зәвык тәрбияләү. Тапшыру 2015 елда бер ябылып алган. 2016 ел ахырында ул кабат эфирга кайтты.1 февральдән ТНВда башкарма директор булып журналист, элек каналынла эшләгән Лилия Кадыйрова билгеләнде. Ул ""яңа 12 проект тәкъдим иттек"" дипбелдерде""Реальное время""га. Аның сүзләренчә, тапшыруларның рейтингларына карап яңарту, кешеләрен алмаштыру һәм башка чаралар күрергә кирәк. ""ырлыйк әле"" тапшыруының ябылуы турында 29 мартта Интертат сайтында да мәкаләдөнья күргән иде. Анда Кадыйрова тапшырулар тулы бер сезонга планлаштырыла, май ахырына кадәр ""ырлый әле"" чыгачак диде. Әмма 30 мартка әлеге мәкалә сайттан юкка чыкты. эзләгече хәтерендә генә берничә өмләсе калды. Соңгы елларда ТНВ телеканалында сугыш пропагандасы көчәйде. Милитаристик тема хәтта милли тапшыруларга даүтеп керде. Ел башында ТНВ баскынлыктагы Украинаның Луһански шәһәрендә үз вәкиллеген ачты. ТНВ итәкчелеге вәкиллекне ачу сәбәбен андагы вакыйгаларны даими яктырту кирәклеге беләнаңлата. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Нәип Бәдретдинов ТНВда ""ырлыйк әле"" тапшыруының ябылуы турында белдерде",1,news,Яңылыҡтар,3058,https://www.azatliq.org/a/32884435.html,2024-03-30T12:20:29+00:00
"Украина тышкы эшләр министрлыгы бу фотода пилотсыз очкычрның Румыния ирендә шартлавы сурәтләнгән дип белдерәфикерләрРусиянең Украинага һөүм иткән дроны калдыклары, күрәмсең Румыния иренә төшкән. Бу хакта бүген, 6 августта Румыния саклану министры Ангел Тилварбелдерде. Элегрәк Румыния хакимиятләре илгә Русия пилотсыз очкычы төшүен кире каккан иде. Киевта исә, киресенчә, 4 сентябрьгә каршы төндә Украинаның Дунайдагы портларына дрон белән һөүм иткәндә Румыния иренә дә эләккән дип ышандырдылар. Румыниянең Тулча уездында пилотсыз очкыч калдыклары табылуы турында беренче булып 3 каналы хәбәр итте. имереклекләр һәм әрәхәтләнүчеләр юк. Саклану министры да ""калдыклар табылды, алар пилотсыз очкычныкы булуы ихтимал"" диде. Румыниягә бу калдыклар кайчан төшкән – 4 сентябрьгә каршы төндәме, соңракмы – монысы аңлашылмый. Русия берничә көн рәттән Украинаның Румыния белән чигенә якын портларына һөүмнәр ясый. Бу һөүмнәр бүген төнлә дә булды. Украина тышкы эшләр министры Дмитрий Кулеба 4 сентябрьгә каршы төндә Русия Украинаның портларына һөүм иткәндә дроннарның Румыния иренә дә төшүенә фото дәлилебез бар дип әйткән иде. Ул чакта Румыния саклану министрлыгы Киевның бу белдерүенкире какты. Украина күршеләренең ""Русия белән низагка әлеп ителмәс өчен теге яки бу вакыйгаларны киеренкеләштерми торган гадәте бар"" дигән иде Кулеба. Киев үзенең карашларын яклау өчен дәлилләр китерергә әзер диде ул. Анда нәрсәдер төшүен кире кагу – мәгънәсез. Без ""Шахед дроннары килеп төәүен дәлилләр белән әйтәбез"", диде Кулеба. Румыния НАТОга керә һәм Төньяк Атлантика килешүенең 5 нче маддәсенә ярашлы аның иренә һөүм булса, бу Румыниягә үзенең беректәшләренә мөрәәгать итү өчен нигез булып тора ала. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Румыния үз иренә Русия дроны калдыклары төшүен таныды,1,news,Яңылыҡтар,1780,https://www.azatliq.org/a/32581040.html,2023-09-06T14:10:24+00:00
"Элвин Грей һаулығы насарайыуы тураһында социаль селтәрҙәге дуҫтарына хәбәр итте. Йырсының умыртҡа араһы ҡаҙнаһы килеп сыҡҡан (межпозвоночная грыжа), ул хәрәкәттәрҙе тотҡарлай. Сирҙең ауыртыу тойғоларын кәметеү өсөн әле Элвин медицина процедураларына йөрөй. Уға энә терапияһы яһайҙар, шулай уҡ лазер ҡулланалар. - Мин умыртҡа һөйәген дауалайым. Әле йәйге осорҙ һаулығымды ҡарап, нығытып алырға булдым, — ти музыкант. Элвин Грей һаулығы насарайыуы тураһында социаль селтәрҙәге дуҫтарына хәбәр итте. Йырсының умыртҡа араһы ҡаҙнаһы килеп сыҡҡан (межпозвоночная грыжа), ул хәрәкәттәрҙе тотҡарлай. Сирҙең ауыртыу тойғоларын кәметеү өсөн әле Элвин медицина процедураларына йөрөй. Уға энә терапияһы яһайҙар, шулай уҡ лазер ҡулланалар. - Мин умыртҡа һөйәген дауалайым. Әле йәйге осорҙ һаулығымды ҡарап, нығытып алырға булдым, — ти музыкант.",Элвин Грейҙың һаулығы насарайған,0,analytics,Мәҙәниәт,831,https://tamasha-rb.ru/news/kultura/2025-06-16/elvin-grey-y-auly-y-nasaray-an-4278272,2025-06-16T23:24:00+00:00
"Республика Башлығы Радий Хәбиров тура бәйләнеш барышында «Башҡортостан» гәзитенең баш мөхәррире Вәдүт Исхаҡовтың Әр-Рәхим мәсете тураһындағы һорауына яуап биреп, объектты төҙөүгә бер нисә миллиард һум аҡса бүленәсәге хаҡында белдерҙе. – Ысынлап та, был ҡатмарлы мәсьәлә. Унда башҡараһы эштәр күп әле. Иң мөһиме – беҙ объектҡа анализ эшләттек, экспертиза һөҙөмтәләре декабрҙә әҙер буласаҡ. Нигеҙе һәм стеналар яҡшы торошта. Ҡыйығын алмаштырырға кәрәк. Быйыл манараларын эшләп бөтәсәкбеҙ. Хәҙер фасадын проектлауҙы башлайбыҙ. Киләһе йылда тышҡы эштәрҙе тамамлаясаҡбыҙ. Иң мөһиме – финанслау бар. Һүҙ бер нисә миллиард тураһында бара. Дөйөм сумма проектлау эштәренән һуң билдәле буласаҡ, – тине Радий Хәбиров. – Өс йылдан объект 80 процентҡа төҙөлөп бөтәсәк. Бөтә төҙөлөш эштәре дүрт йыл дауам итер тип күҙаллайым, – тине республика Башлығы. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Әр-Рәхим мәсете 2028 йылда төҙөлөп бөтәсәк,1,news,Яңылыҡтар,1269,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-04/r-r-him-m-sete-2028-yylda-t-l-p-b-t-s-k-4036858,2024-12-04T08:59:00+00:00
"Сергей Сумленный2018 елдан Азатлык татар телен өйрәнүчеләр өчен""Әйдә! ""дип аталган проектны алып бара, аның кысаларында тел өйрәнүчеләргә төрле файдалы материаллар тәкъдим итә. Берничә ел дәвамында эш үз имешләрен дә бирә: кайбер материаллар дистәләрчә мең карау ыя, безнең проект ярдәмендә татар телен өйрәнгән, аны шомарткан кешеләр дә арта. Шундый кешеләрнең берсе – Сергей Сумленный. Сергейга 40 яшь, ул үзе Русиядә туып үскән. Мәскәү дәүләт университетында журналист белгечлеген алган, шуннан соң Германиягә күченгән. Хәзер Киевта яши, Украинада Һенрих Бёлль алман фондын итәкли. — Сергей, һәркемне кызыксындырган иң беренче соравыбыз: татар телен сез нигә өйрәнә башладыгыз? Ул сезне кайсы ягы белән әлеп итә алды? — Татар телен соңгы елда Киевта өйрәнә башладым. Миннән ник өйрәнүемне сораганда гел ""мин хатыным ягыннан татар"" дип авап бирәм. Хатыным татар-башкорт гаиләсеннән, аның әбисе белән бабасы үзара татарча сөйләшә. Алар хатыным тормышында зур роль уйнагач, мин шуны аңладым: аларга туган телләрендә мөрәәгать итү бик мөһим булачак. Татар теле гаәеп матур. Мин хәзер татар теле белән бергә француз телен дә өйрәнәм. Татар теленең киң таралган тел булмавы бик кызганыч, аны өйрәнү миңа күпкә кызыграк. Татар теленең төзелеше шундый мантыйклы, шундый матур. Кушымчаларны ялгау тәртибе, алар ярдәмендә шулкадәр мәгънә чылбырын булдыру, моның никадәр мантыйклы булуы миндә шулкадәр зур шатлык тудыра, беләсезме, мөгаен, мин шоколадны беренче тапкыр ашап караган кеше сымандыр. Бу искиткеч! Татар теле фонетикасы, яңгырашы, аһәңе – таң калырлык. Урыс телендә булмаган авазлар бик матур яңгырый, һәм авазларның графикага бик үк туры килмәве миңа ошамый. Татар теле графикасы урыс теленә яраклаштырылган, бу дөрес түгел. Татарча [щ] авазы бар, [ч] авазы юк, ләкин бу хәрефләрне язганда капма-каршы хәл күзәтелә. Бу мине гаәпләндерде, һәм украин телен хәтерләтә. Тик украиннар тел реформасын үткәреп, язуны айлаштыра алганнар. Татар телендә исә графика әлегә мантыйклы дип әйтеп булмый шул. — Ә хатыныгыз татарча сөйләшәме? — Кызганыч, хатыным татарча начар аңлый, аралаша да алмый. Бу кече телләрне юк итү эшенең мирасы. Аның әби-бабасы телне әле яхшы белсә, әнисе дә татарча инде начаррак сөйләшә. Бу зур фаига, һәм, ни кызганыч, күпчелектә ""бары тик урыс теле бар, калган телләр мөһим түгел"" дигән караш хөкем серә. Тормыш иптәшем балачакта әбисе-бабасы янына каникулга баргач, татарча бик яхшы сөйләшә торган булган, тел мохитенә чумган. Тик шәһәргә кайткач, мохит үзгәрә, татарча сөйләшүе өчен аннан көлә торган булганнар. Бу – телләрне юк итү кыйссасы. Тормышның билгеле бер этабында үземдәге менә бу ""коточкыч шовинизм"" иясе буларак, хәзер минем өчен бу бик мөһим: татар телен өйрәнеп, аңа теләктәшлек белдерү, ничек тә булса ярдәм итү. — Телне сез ничек өйрәнәсез соң? Махсус курсларга йөрисезме? — Татар телен мин берничә тапкыр өйрәнә башлаган идем. Инде берничә ел элек башта мин сөйләүлекләр, китаплар эзләдем, аннары төрле курслар эзли башладым. Ләкин татар теле төрки телләр төркеменә карагач, миңа, моңарчы төрки телләр белән бөтенләй элемтәсе булмаган кешегә аны өйрәнү авыр булып чыкты. Мин тапкан китапларның күбесе – татар телен инде белгән мәктәп укучылары өчен дәреслекләр иде. Анда күп кагыйдәләр, филологик нигез иде. Бу миңа, әлбәттә, кирәкле нәрсә түгел иде, шуңа тел өйрәнү процессын берничә тапкыр туктаттым. Бер көнне хатыным миңа Мәскәүдә Лилиана Сафинаалып барган тел курсларына сылтама ибәрде дә, менә бу укытучы белән элемтәгә кер диде. Бәхеткә, мин яхшы укытучыга эләктем һәм телне өйрәнү эшенә ныклап керешә алдым. Татар телен төркемдә онлайн өйрәнәм. Хәзер дә, ялда булсам да, татарча сүзләр гел үзем белән йөри, аларны өйрәнәм. (Сергей белән әңгәмә видеоэлемтәдән барды, бу сүзләрне әйткәч, ул үзе янында яткан, шактый калын гына күренгән кәгазьләр өемен күрсәтте - ред. )Моннан тыш миңа ""Әйдә! "" проекты да нык ярдәм итә, аны еш кулланам. — Азатлыкның ""Әйдә! "" тел өйрәнү проекты файдалы булуына без бик шатбыз. Аны ничек кулланасыз, нинди материаллар ярдәм итә? — Бик шәп дәресләр дип әйтә алам. Иң яратканым – кыска видеодәресләр. Алар бер яктан бик мавыктыргыч, кызыклы ясалган, икенче яктан, кыска булуына карамастан, алар бик эчтәлекле, күп нәрсәне аңлата. Ул видеоларны паузага куя-куя кат-кат карыйм. Әйткәнемчә, татар теле бик мантыйклы тел, анда кагыйдәләр бар, һәм ул кагыйдәләр үтәлергә тиеш. Ул яктан тел иңел, билгеле модельләрне аңласаң, син татар теле мантыйгын аңлый башлыйсың. Бу видеолар ул модельләрне аңларга ярдәм итә. Грамматика дәресләре дә миңа бик ошый. Схема рәвешендә иңел аңлатыла алар. Саннаргабагышланган видеоны бик яраттым, шулкадәр мантыйклы тел бит бу дип сокланып утырдым. Видеоларда булган яңа сүзләрне дә гел язып алып, тәремә итәм, өйрәнәм. Социаль челтәрләрдә материалларның гел чыгып баруы бик яхшы. Көн саен нәрсәдер күреп, өйрәнеп, искә төшереп барасың, бу бик шәп. — Татарча тагын нәрсәләр кулланасыз? — Мин -та татар эстрадасы ырларын тыңлыйм. Мөгаен, бер телдә дә эстрада мактанырлык хәлдә түгел, ләкин бу яхшы тел материалы. Беренчедән, гыйбарәләр һәм сүзләр гел кабатлана. Икенчедән, ырларда тел гадәти сөйләмнән акрынрак була, өйрәнүчеләргә бу да файдалы. Аеруча иске, ретро ырлары акрын, телне аңларга ярдәм итә. Өченчедән, ырларда лексика бик гади була, аңлау өчен бик иңел. Өйрәнү өчен Дмитрий Петровдәресләрен дә караганым бар. Ләкин аларны мактый алмыйм. Нәрсәдер итми кебек. Дәресләрне карыйсың, барысы да аңлашыла кебек, ләкин шуннан соң истә берни калмый. — Телне өйрәнү инде ниндидер нәтиә бирдеме? Аны куллана аласызмы? — Әйе. Беләсезме, хатынымның бабасының туган көне булгач, мин алдан татарча берничә котлау өмләсе язып, әзерләнеп куйдым. Һәм шалтыратып, аның туган телендә, татарча котладым. Ул моңа бик нык шатланды. Һәм бу минем өчен дә бик мөһим иде, мин аның гаиләсенә читтән кереп, аның мәдәнияте, үзен билгеләве минем өчен дә мөһим икәнен күрсәтергә теләдем. Моны тел аша күрсәтүдән тыш яхшырак күрсәтеп булмыйдыр. — Сергей, читтән караганда татар теленә, сезнеңчә, нәрсә итми? Телне өйрәнгәндә, ""менә бу булса иде"" дип әйтерлек әйберләр бармы? — Миңа татар теленә тәремә ителгән дөньякүләм фильмнарны карау бик кызыклы булыр иде, бу – тел өйрәнгәндә бик кирәкле материал. Аеруча, танылган фильмнар булса, анда сюжетны, әйтелә торган сүзләрне белә торып, татарча аны карау телне үзләштерүгә нык ярдәм итәр иде. Чит телләрне өйрәнгәндә, бу ысул гел кулланыла. Әйтик, Скандинавия илләрендә инглиз телен ни өчен шулкадәр яхшы беләләр? Сәбәбе бик гади, анда кинотеатрларда фильмнарны ирле тел субтитрлары белән инглизчә күрсәтәләр. Бу чыннан да ярдәм итә, нәтиәсен бирә. Украинада украин теле ренессансы танылган американ фильмнарын украинчага тәремә итүдән башланды. Бу очракта, алар кызык эшләде: тәремә турыдан туры башкарылмады, кайбер исемнәр, күренешләр ирле украин реалияләре белән кертелде, һәм аудиториядә бу зур уңышка иреште. Мәсәлән, -ның ""Машиналар"" мультфильмында Мэтр исемле көлкеле машинаны хәтерлисезме? Украин дубляжында ул ""комбайн Валера""га әйләнде, һәм кинода зур көлке тудыра алды, украин телендәге кинога игътибар нык артты. Бу очракта тәремә тел өйрәтү белән генә чикләнми, мәдәният, менталитет белән дә таныштыра. Татарча тел өйрәтү сериаллары да уңышлы була алыр иде. Гадәттә, телләрне өйрәнгәндә, чит телләр гел гади, шул ук вакытта төрле вазгыятьне тасвирлаган яшьләр сериалларын тәкъдим итә. Инглизчә, французча, алманча өйрәнсәң, аларда стандарт сериаллар күп. Бу – 15 минутлык, көнкүреш тормышны тасвирлаган, гади сюжетлы серияләр. Алар тел өйрәнүчеләргә бик файдалы булыр иде. ""Әйдә! ""– Проект кысаларында татар теленбашлангыч дәрәәдән өйрәнү, аудиокурс, адаптацияләнгәнәдәби текстлар, грамматика дәресләре, файдалы материаллар, сынаулар һәм уеннарһәм башка кызыклы контент тәкъдим ителә. Татар теле өйрәнү проекты материаллары социаль челтәрләрдә таратыла: Вконтакте, ,һәм.","Татар телен өйрәнүче Сергей Сумленный: ""Татар теле – таң калырлык һәм бик мантыйклы тел""",0,analytics,Әңгәмә,7815,https://www.azatliq.org/a/31018673.html,2020-12-25T22:48:20+00:00
"""Хозур ТВ"" кунагы Рабит БатуллаБыелның 1 мартында тест рәвешендә, 1 апрельдән аерым канал булып ""Хозур ТВ"" ""Таттелеком"" ярдәмендә илдә беренче мөселман каналы буларак эшлибашлады. Моңа кадәр эфирда күбрәк рус телле контент, русча тапшырулар күрсәтелеп килсә, көзгә ул аерым татар-мөселман каналы буларак та эшли башлаячак, анда бары татарча гына булачак. Русчасы да калачак, аерым татарча ""Хозур ТВ"" каналы эшли башлаячак, дип сүзен башлады татарча канал мөхәррире Гөлшат Мингазизова. әй башыннан алар билгеле татар шәхесләре, артистлар, ырчылар, журналистлар, сәнгать әһелләре белән тапшырулар төшерә башлаганнар. Гөлшат белән очрашып, бу хакта тулырак сөйләшеп алдык. – Гөлшат, ""Хозур ТВ"" татар-мөселман каналында нәрсәгә игътибар юнәлтәчәксез, нинди форматта ул булачак? – Татар телле ""Хозур ТВ"" каналында дини юнәлештәге тапшырулар булачак. Каналның спецификасы һәм кабатланмас үзенчәлеге дә шунда. Ислам дине, гаилә, медицина, дин нигезләре, балалар өчен тапшырулар, танылган шәхесләр белән интервьюлар һәм башка күп кенә проектлар тәкъдим ителәчәк. Әлегә барсын да сөйли алмыйм, тырыша-тырыша татарча контент әзерләү эше бара. 5""Хозур ТВ"" каналы татарча эшли башлаячак– Гөлшат, ""Хозур ТВ""да татарча тапшырулар Татарстан диния нәзарәте тәкъдиме белән эшләнәме, бу мөфти Камил Сәмигуллинның татар телен саклауга һәм үстерүгә үз өлешебезне кертәчәкбез дигән сүзләренә дәлил дип әйтә алабызмы? – Әйе, сез хаклы. Изге Болгар ыенында да тамашачылар татар мөселман каналы, татарча тапшырулар кирәк дип белдерделәр. Без, әлбәттә, шундый ихтыя булганга күрә төрле юнәлештә башлап ибәрергә булдык. Татаркино итәкчесе Миләүшә Айтуганова безгә биргән интервьюсында ""Сез Татарстанда канал булдыргансыз икән, русча гына сөйләү дөрес булмас. Татарстаннан кала татар телендә мондый тапшыруларны Русиянең башка бер төбәге дә эшләмәячәк"" дигән иде. Безгә аның сүзләре дә этәргеч бирде. – Сезнеңфикерегезчә, ""Хозур""ныңтатар аудиториясебармы? – Бар. Безгә көтелмәгән ирдән, без ""Хозур ТВ""ны карыйбыз, дип әйтүчеләр бар. Март аеннан гына башлап ибәрелгәнгә күрә бөтен кеше дә аны белеп бетермидер. Артистлар, килгән кунаклар да ""Кайчан карарга була? "" дип кызыксынып сорыйлар. Хәзерге вакытта аудиторияне каналга әлеп итү этабы бара. Статистикага күрә, безне якынча 400 мең кеше карый. ""Хозур ТВ"" кунагы Фәнис иһаншин– Сезбу мөселман каналына каян килеп эшли башладыгыз? – Мин Казан федераль университетының халыкара журналистика бүлеген бетереп килдем. Быел магистратураны татар итимагый-сәяси журналистикасы юнәлеше буенча тәмамладым. Проект татарча булгач, күңел дә тартты. Дөресен әйткәндә, мин язарга бик яратмыйм. Беренче тәрибәм дә радиодан башланды. –Бүгенге татар журналистикасының сыйфатын ничек бәялисез? – Татар журналистикасында кытлык бар. Мин үзем дә күбесен эш барышында өйрәндем. Гомуми белемнәр дә кирәк дип саныйм. Чөнки алар кешенең фикерләвенә йогынты ясый. ""Хозур ТВ"" кунагы Лилия Муллагалиева–Сезнеңчә, татар артистлары милли анлымы? – Әйе, алар милли анлы һәм тормышта үз урыннарын булдырган кешеләр. Гомумән, үземнең тәрибәмдә икейөзле кеше очраганы юк. – Татар телле мәгълүмат чараларына дәүләт ярдәме кирәкме, үзләре генә дә яши алалармы? – Кирәк. Сыйфатлы контент булдыру өчен финанс ярдәм кирәк. Чөнки ул чыгымлы хезмәт. – Дәүләтнең сезнең кебек яңа ачылган татар каналларына махсус програм кабул итүен теләр идегезме? – Теләр идем. Телевидение – иң чыгымлы мәгълүмат чарасы. Анда ниндидер инициатива белән эшләп булмый. Аның өчен техника сатып алырга, студиясен дә төзергә, эшчеләргә түләргә кирәк. Ә шәхси мәгълүмат чараларга килгәндә, иң алда баручы ул – интернет сайтлар. Хәзер блоглар да шактый популяр.","""Хозур ТВ"" каналы татарча эшли башлаячак",0,analytics,Татарстан,3622,https://www.azatliq.org/a/29392197.html,2018-08-01T04:07:55+00:00
"Башҡортостостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге премия лауреаты Фәрзәнә Ғөбәйҙуллина әҙәбиәт һөйөүселәрҙе ""Күркәмлеге тыуған илкәйемдең бала тоштәремә ҡайылған. "" тип аталған ижади осрашыуға саҡыра. Сара 13 февраль көнө сәғәт 1-се яртыла башлана.",Фәрзәнә Ғөбәйҙуллина менән осрашыу үтә,1,news,Яңылыҡтар,277,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-10/f-rz-n-b-y-ullina-men-n-osrashyu-t-4572855,2026-02-10T18:00:00+00:00
Мәктәптәрҙә һәм балалар баҡсаларында сикләүҙәр индерелә.,Хәүефле сир таралған!,1,news,Яңылыҡтар,56,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-16/h-efle-sir-taral-an-4510125,2025-12-16T15:35:00+00:00
"Мариупольдәге тимер юлфикерләрРусия хөкүмәте ""Новороссия тимер юллары"" дигән яңа дәүләт оешмасы төзегән. Бу фәрманны ил премьер-министры Михаил Мишустинимзалаган. Яңа оешма Русия Украинадан басып алган фетнәчел Донецки һәм Луһански ""халык республикалары""ның, аннексияләнгән Запорожье һәм Херсон өлкәләренең бер өлешендәге тимер юлларны берләштерергә тиеш. Русия хөкүмәте хәбәрендәәйтелгәнчә, бу карар бердәм логистика булдырырга, вагоннарны һәм локомотивларны яңартырга, шулай ук бердәм йөк ташу процессы белән идарә итү системын булдырырга мөмкинлек бирәчәк. ""Новороссия тимер юллары""ның төп офисы Донецкида урнашачак. Фәрманнан күренгәнчә, Русиянең яңа оешмасына ""Донецки тимер юлы"", ""Луһански тимер юлы"", ""Херсон тимер юлы"", ""Мелитополь тимер юлы"" һәм ""Донбас тимер юлы""нда эшләүчеләр эшкә урнаша ала. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русия хөкүмәте Новороссия тимер юллары дигән яңа оешма төзи,1,news,Яңылыҡтар,902,https://www.azatliq.org/a/32436925.html,2023-05-31T11:04:50+00:00
"Мәскәү татар мәктәбефикерләрМәскәүнең 1186 нчы номерлы бердәнбер татар мәктәбен күрше 2010 нчы мәктәбенә кушу ата-аналар һәм укытучылар ризалыгы белән генә хәл ителәчәк. Бу хакта ""Бизнес "" басмасына Мәскәүнең мәгариф һәм фән идарәсендә әйткәннәр. Берләшү очрагында 1186 нчы мәктәпнең белем бирү програмы, шул исәптән татар теле дәресләре дә сакланачак, дип ышандыралар идарәдә. Бинаның Муса әлил исеме дә калачак. — Әгәр берләштерү турында карар кабул ителсә, 1186 нчы мәктәпнең белем бирү програмы, шул исәптән татар теле дәресләре, дәрестән тыш эшчәнлек һәм түгәрәкләр сакланачак, — диелә идарә авабында. Мәгариф бүлеге мәктәпләрне кушу ""балалар өчен мөмкинлекләрне шактый киңәйтәчәк"" дип саный, күрше мәктәптә ""заманча матди-техник база"" булганын телгә ала. Русия башкаласында булган бердәнбер татар мәктәбендә ""заманча матди-техник база"" булдыруга нәрсә комачау итүе авапта әйтелми. Азатлыкэлегрәк язганча, Мәскәүнең мәгариф һәм фән идарәсе шәһәрдәге бердәнбер татар мәктәбен – Муса әлил исемендәге 1186 нчы мәктәпне күрше мәктәпкә кушу мәсьәләсе күтәрелгән. Бу хакта идарә 2025 ел ахырына кадәр карар кабул итәргә ыена. Мөгаллимнәр һәм ата-аналар мәктәп берләштерелгән очракта татар мәктәбенең күпьеллык традицияләре һәм Муса әлил исеме югалыр дип борчыла. Татар мәктәбен башка мәктәпкә кушуны Мәскәү татарлары да, Татарстан итәкчелеге дә ошатмый, моңа каршы көрәшеп тә караганнар. Хәзерге вакытта мәктәпнең мәбүри уку планына 1-3 нче сыйныфлар өчен ""Татар теле практикумы"" курсы (атнага бер сәгать, 4 нче сыйныфта ул үткәрелми) һәм 5-6 нчы сыйныфлар өчен – атнага ике сәгатьлек дәресләр кертелгән. Моннан тыш, 1 нче сыйныфтан алып 6 нчы сыйныфка кадәр дәрестән тыш эшчәнлек кысаларында ""Тел һәм мәдәният"" курсы атнасына бер сәгать укытыла. Русиядә","Мәскәү мәгариф идарәсе: татар мәктәбе күрше мәктәп белән кушылса да, татар теле дәресләре сакланачак",1,news,Яңылыҡтар,1753,https://www.azatliq.org/a/33551715.html,2025-10-07T05:46:43+00:00
"Камил менән Рөстәмдең ҡайһыһын һайларға белмәй оҙаҡ өҙгөләнде Фәриҙә. Икеһе ике райондан булһа ла, икеһе лә медицина университетында уҡыйҙар. Хатта йәшәгән ятаҡтары ла йәнәш кенә. Фәриҙә тәүҙә үҙенең ауылдашы Камил менән дуҫлашты. Нимә генә эшләһә лә ныҡлы терәге булды ул уның. Тормош юлдары ла бергә булыр һымаҡ ине. Фәриҙәнең бер туған ағаһына армиялағы хеҙмәттәше Рөстәм килгәс, ҡыҙҙың йөрәгендә бөтөнләй башҡа хистәр ҡабынды. Бөтә йөрәге менән ғашиҡ булды. Рөстәм дә һылыу ҡыҙға битараф ҡалманы. Фәриҙә башҡа ҡалала белем алғас, үҙ -ара хат аша аралаштылар. Ул ваҡытта мобиль телефондар ҙа юҡ ине.  Камилдан да, Рөстәмдән дә хат өҙөлмәне. Буш ваҡыттарында Фәриҙә йәшәгән ҡалаға күрешергә килделәр. Ваҡыт уҙған һайын Фәриҙә Камилдың уның өсөн бары тик дуҫ булыуын, күңелендә бер ниндәй ҙә хистәр юҡлығын аңланы. Бер көндө ныҡлы ҡарарға килеп, Камилға араларҙы өҙөргә теләүе тураһында хат яҙҙы. Уның бөтә күңелен бары тик Рөстәм генә биләп алғайны. Үкенескә ҡаршы,  хәл бөтөнләй башҡаса килеп сыҡты. Камилға тигән хат яңылыш йәнәш урынлашҡан Рөстәмдең ятағына килеп эләкте. Дөйөм ятаҡта бер урында өйөлөп ятҡан хаттар араһынан Рөстәм таныш почеркты әллә ҡайҙан күреп ҡалып, үҙенә тип һөйөндө, ләкин  уның бөтөнләй башҡа кешегә төбәлеүен аңлап, хайран ҡалды. Ҡыҙыҡһыныуын еңә алмай хатты асып ҡараны һәм Фәриҙәнең үҙенән башҡа тағы ла бер егете барлығын аңланы. Алданған егет шул тиклем ныҡ ғәрләнде, Фәриҙә менән араһын да ҡыҙыулыҡ менән өҙөп ҡуйҙы. Камилға тигән хатты ҡабаттан йәбештереп, егет йәшәгән ятаҡҡа алып барып һалды. Камил уны алғас, уҡыуын ташлап, Себер тарафтарына бөтөнләйгә сығып китте. Шулай итеп  Фәриҙә ике егетенән бер юлы ҡолаҡ ҡаҡты. Һайланған һаҙға, осраған таҙға тип белмәй әйтмәгән халыҡ. Фәриҙә  һайланып йөрөп,  ауылдарында тракторсы булып эшләгән Әхмәткә кейәүгә сыҡты. Башта ире ауыҙына ғына ҡарап торған һымаҡ ине. ләкин бик тиҙҙән холҡон күрһәтә башланы. Көнләшеп йөҙәтте ул Фәриҙәне. 30 йыл бергә ғүмер итһәләр, көнләшеп тауыш сығармаған көнө бик һирәк булғандыр. Уҡытыусы булып эшләгәс, арлашырға тура килә.  Эш буйынса коллегалары, уҡыусыларының аталары менән дә  һөйләшергә лә ҡурҡты Фәриҙә.  Сөнки бының аҙаҡ бик ҡиммәткә төшөүен белә ине. Эскән сағында булмаған сәбәпте сәбәп итеп, ҡул күтәреп йәберләне. Төшөрөп ҡайтһа, балаларын алып тиҙерәк ата-әсәһе йортона сығып йүгерҙе. Бергә донъя көтһәләр ҙә, балалар үҫтерһәләр ҙә ошо йылдар эсендә иренән бер тапҡыр ҙа яратам тигән һүҙ ишетмәне. Балалар үҫеп таралышҡас, үҙ-ара йылылыҡ бөтөнләй һүрелде. Ғүмер буйы тынғыһыҙ эштә эшләү, холоҡһоҙ ир менән йәшәү эҙһеҙ үтмәне. Бер көндө инфаркт булып Фәриҙә дауаханаға эләкте. Йәһәтләп операцияға баш ҡалаға оҙаттылар. Операцияны кем эшләүенә Фәриҙә тәүҙә иғтибар итмәне. Икенсе көндө хәлен белергә аҡ халатлы Рөстәм килеп кергәс, үҙ күҙҙәренә үҙе ышанманы. Рөстәм карьера юлын һайлаған булып сыҡты. Ул билдәле кардиохирург.  Ғаилә ҡормаған. –Йәш саҡта ҡыҙыулыҡ менән хәл итәһең шул. Һинең башҡа егет менән дә йөрөүеңде белгәс, ныҡ ғәрләндем. Үҙемдең бәхетемдән баш тартҡаныма һуңынан үкенеп бөтә алманым. Тормошомдоң мәғәнәһен эшемдән табып йәшәүгә лә өйрәндем инде хәҙер, – тине Рөстәм. Фәриҙә дауаханан ҡайтыуға уны ҡайғылы хәбәр көтә ине. Ире эскән килеш тәмәке тартып өйҙә ут сығарған, үҙе  төтөнгә тонсоғоп үлгән. Ғүмер буйы йыйған донъялары шулай юҡҡа сыҡты. Үткән тормошо ла янып көлгә әйләнгән һымаҡ булды.  Фәриҙә тиҙҙән ҡалаға мәктәп-интернатҡа  эшкә урынлашты. Йәшәргә урын бирелеүе уның өсөн бик ҡулай ине. Шулай итеп йәшәүҙән төңөлгәнендә яңы тормошҡа аяҡ баҫты.  Бөгөн телефонына һаулығын белешеп Рөстәмдән хәбәр килеп төштө.   30 йыл буйы ҡаты һүҙҙәрҙән ҡатҡан күңеленә йылы инеп киткән һымаҡ булды. Автор фотоһы.",Ташлашайыҡ тигән хат нисә кешенең яҙмышын үҙгәртте!,0,analytics,Йәмғиәт,3660,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-14/tashlashayy-tig-n-hat-nis-keshene-ya-myshyn-g-rtte-4537207,2026-01-14T20:30:00+00:00
"ӘСӘЙЕМ – МАТУРЫМ Әсәй! Ер йөҙөндәге иң гүзәл, иң ғәзиз һүҙ – әсәй! Минең әсәйемдең исеме Айгизә. Исеме есеменә тура килә. Ул бик аҡыллы һәм матур. Әсәйем стоматологияла  администратор булып эшләй.  Ул беҙҙе һәр ваҡыт тәмлекәстәр менән һыйлай. Мин дә әсәйемә өй эштәрендә  ярҙамлашам. Иртән торғас, урынымды йыйыштырам, һауыт-һаба йыуышам. Ял көндәрендә ғаиләбеҙ менән күңелле ял итәбеҙ, бергәләп дәрес әҙерләйбеҙ. Мин  әсәйемде бик-бик яратам. Ҡәҙерлемә һаулыҡ теләйем, йөҙөнән йылмайыу китмәһен, өйөбөҙҙөң йәме, беҙҙең таянысыбыҙ булып йәшәһен. . ВӘЛИТОВ Айназ, 3-сө синыф уҡыусыһы. МИНЕҢ ӘСӘЙЕМ Минең әсәйемдең исеме Рима.  Мин уны бик-бик яратам. Ул минең өсөн –бөтә донъя, ер шары. Әсәйем беҙҙе һәр ваҡыт тәмле аштар менән һыйлай, уҡыуыбыҙҙа ярҙам итә. Әлеге ваҡытта ул гимназияла тәрбиәсе булып эшләй.  Мин уға оҡшарға тырышам. Өй эштәрендә булышам: һауыт-һаба йыуам, иҙән һеперәм, үҙемдең  кейемдәремде йыйыштырам. Әсә көнө – Ер йөҙөндәге иң изге кешеләребеҙгә арналған халыҡ-ара  байрам ул. Байрам менән, әсәйем! НАГАЕВА Розалина, 3-сө синыф уҡыусыһы ӘСӘЙЕМ Был донъяла һәр кем өсөн иң ҡәҙерле кеше – әсәй. Әсәйҙән башҡа тормоштоң бер йәме лә юҡ. Ул өйҙ әбулмаһа, өй буп-буш, күңелһеҙ. Минең әсәйемдең исеме Альбина. Әсәйем ашнаҡсы булып эшләй. Өйҙә беҙгә тәмле аштар бешерә, сәйҙәр яһай. Ул бер ҡасан да эшһеҙ тормай: йә иҙән, йә кер йыуа, йә ҡош-ҡорттарҙы ашата. Әсәйем мине бик ярата. Мин дә әсәйемә оҡшарға тырышам, уға һәр ваҡыт ярҙам итәм. Әсәйемә оҙонғүмер, аҡ бәхеттәр теләйем. ӘЛИМБӘКОВ Рәмис, 3-сө синыф уҡыусыһы. ӘСӘКӘЙЕМ Минең әсәйем –  Ғәлимова Азалия Фәһим ҡыҙы. Ул 1991 йылдың 11 майында донъяға килгән. Ғаиләлә улар ике ҡыҙ һәм ике малай үҫкәндәр. Ауылдарында ун беренсе синыфты тамамлағас, әсәйем Башҡорт дәүләт педагогия университетына уҡырға кергән. 2014 йылда уҡыуҙы тамамлап, тәүге хеҙмәт юлын Дәүләкән ҡалаһының телерадиокомпанияһында башлай. Бөгөнгө көндә ул Талбазы ауылында балалар баҡсаһында тәрбиәсе булып эшләй. Мин шул тиклем бәхетлемен, сөнки әсәйем миңә  был донъяла ғүмер биргән. Әсәй эргәлә булһа, шул тиклем рәхәт. Мин уны байрам менән ҡотлайым. САФИНА Сабина, 4-се синыф уҡыусыһы. МИНЕҢӘСӘЙЕМ Әсәй – яғымлы һәм йылы һүҙ! Һәр кешегә үҙ әсәһе матур, яғымлы, яҡын. Минең дә әсәйем матур, уңған, тырыш, көслө. Әлеге ваҡытта беҙҙе әсәйем бер үҙе тәрбиәләй, атайым илгә хеҙмәт итә. Әсә кеше –ул өйҙөң ҡояшы һәм йылыһы. Ул өйҙөң тотҡаһы. Мин әсәйемә өй эштәрендә ярҙам итәм: туҙан һөртәм, этемде һәм бесәйемде ҡарайым. Ә ҡыш көнө ҡар көрәйем. Әсәйем ҡул эшенә лә оҫта. Ул беҙгә йылы ойоҡбаштар бәйләй, шулай уҡ түшелдеректәр яһай, сигеү сигә. Матур йырлай, оҫта бейей, спорт менән дә дуҫ. Беҙ ҡыш көнө бергә саңғыла йөрөйбөҙ, тауға менеп санала шыуабыҙ. Әсәйем аш-һыу бешерергә ярата. Уның бешергән аштары телеңде йоторлоҡ. Миңә бигерәк тә ҙур бәлеш оҡшай. Әсәйемә ныҡлы һаулыҡ, оҙон ғүмер теләйем. ҠОТЛОЮЛОВ Искәндәр, 4-се синыф уҡыусыһы. ӘСӘЙЕМ – ДУҪЫМ ДА, КӘҢӘШСЕМ ДӘ Минең тормошомда иң мөһим кеше – әсәйем. Уның исеме Алина. Ул игелекле,  хәстәрлекле, эшһөйәр, аҡыллы. Һәр көн иртән әсәйем иртәнге аш әҙерләй, шуға күрә мин көндө яҡшы кәйеф менән башлай алам. Әсәйем минең һәр башланғысымды хуплай. Ул минең дуҫым ғына түгел, ә яҡшы кәңәшсем дә. Әсәйем һәр ваҡыт нисек дөрөҫ эшләргә икәнен белә, уның кәңәштәре миңә дөрөҫ ҡарар һайларға ярҙам итә. Мин уның менән ғорурланам. НАЗАРОВА Айзилә, 4-се синыф уҡыусыһы. ӘСӘЙЕМ Әсәй бөтә кешеләр өсөн иң яҡын кеше. Әсәйемдең исеме Альбина. Ул йәш һәм матур. Әсәйем рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы булып эшләй. Һәр иртә ҡустым Салауат менән мине гимназияға итеп ҡуя. Ә эштән һуң беҙгә дәрес  әҙерләргә ярҙам итә. Әсәйем бик эшһөйәр һәм оҫта, тәмле итеп бешерә. Ул сәйәхәт итергә һәм спорт менән шөғөлләнергә ярата. Йыш ҡына беҙҙе лә үҙе менән ала. Мин әсәйемде бик яратам. Ул минең яҡын дуҫым, серҙәшем, терәгем. Ул һәр ваҡыт беҙҙең өсөн борсола. Ул йылмайһын, кәйефе күтәренке булһын өсөн  мин сюприздар яһарға яратам. ЮЛМӨХӘМӘТОВА Әминә, 4-се синыф уҡыусыһы. Фотола - Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 3-сө синыф уҡыусыһы Йәлилов Данис әсәһе Розалия менән.",ТАЛБАЗЫ ГИМНАЗИЯҺЫ УҠЫУСЫЛАРЫ ӘСӘЙҘӘРЕ ТУРАҺЫНДА ЯҘА,1,news,Яңылыҡтар,4077,https://amanat.su/news/novosti/2025-11-29/talbazy-gimnaziya-y-u-yusylary-s-y-re-tura-ynda-ya-a-4486716,2025-11-29T20:09:00+00:00
"– 1992 йылда Ғәзим Шафиҡовтың Ҡорбан килтереү әҫәрен ҡуябыҙ. Бер сәхнәлә Фирҙәт Ғәлиевтең персонажы мине, аҫрау ҡыҙҙы, атып үлтерә. Ул атҡандан һуң мин йығылам да сәхнәлә ҡараңғылыҡ урынлаша, мин, үлгән булараҡ, шул арала һиҙҙермәй генә сәхнә артына сығып китергә тейеш. Ут һүнде. Фирҙәт сығып китте. Мин йығылған еремдән тороп ултырҙым да яйлап ҡына сығып барам. Күп ер үттем, сығып еткәнмендер, тип уйлайым. Ҡап-ҡараңғы булғас, бер ни күренмәй. Сүкәйҙем дә, ут ҡабынғас, сәхнә артында ултырғысҡа барып ултырырмын, тием. Ут биргәйнеләр, саҡ йығылып китмәнем, сәхнәнең ситенә килеп тороп ултырғанмын! Тамашасы миңә, сүкәйеп ултырған кешегә, ҡул саба башламаһынмы? Ә мин бит үлгәйнем! Йә инде, баҫып тороп, баш эйҙем дә, сығып китергә тура килде инде. Тағы бер хәл. Уныһы беҙҙең көндәрҙә, сәхнәлә уттарҙың гөрләп янып торған сағында булды. Ханума спектаклен ҡуябыҙ (премьераһы 2016 йылда үтте). Коте ролендә йәш актер Вадим Ҡылысов, Кабато (мин, Альбина Кашанова) һәм Микич Котрянцтан (Илсур Хәбиров) килеп, уның ҡыҙы Сонаның ҡулын һорау сәхнәһе. Текст буйынса, Коте: Микич Нарциссович, ҡыҙығыҙ Сонаның ҡулын һорайым, – тип әйтергә тейеш. Ләкин ул тулҡынланып: Микич Нарциссович, һеҙҙең ҡулығыҙҙы һорайым, – ти. Беҙ бөтәбеҙ аптырашта ҡалдыҡ. Илсур Сәғит улы ситуацияны төҙәтеүҙе үҙ өҫтөнә алды ла: Нимә? – тип уҫалыраҡ итеп һораны, сөнки барыбыҙҙың да көлкө килә, тик көлөргә ярамай. Вадим, үҙенең яңылыш әйткәнен аңлап етмәгәнмелер, тағы шундай уҡ тәҡдим яһаны. Илсур Хәбиров иһә, көлөүҙән үҙен тыйыр өсөн, сүгәләй башланы. Халыҡ рәхәтләнеп көлә, тик улар беҙҙең яңылышып торғанды аңламай көлә. Илсурҙың физзарядка эшләй башлауынан ғына Вадим Ҡылысов аңлап ҡалды ла: Микич Нарциссович, ҡыҙығыҙ Сонаның ҡулын һорайым, – тип беҙҙең оҙаҡ көткән һөйләмде әйтеп, спектакль үҙ ағышында дауам итте.",Артистар тормошонан,0,analytics,Мәҙәниәт,1791,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2024-07-03/artistar-tormoshonan-3833461,2024-07-03T13:52:00+00:00
"2026 йылдың 1 сентябренән уны илдең бөтә мәктәптәренә лә индерергә уйлайҙар. Рәсәй мәғариф министрлығы пилот проекты һөҙөмтәләрен иҫәпкә алып, ҡанун проектын әҙерләгән. Экесперттар белдереүенсә, тәртип өсөн баһа ҡуйыуҙы балаларҙың күпселеге ыңғай ҡабул иткән. Мәктәптәр зачет, незачет ҡуйырғамы, өс, биш баллы кимәлдә баһалауҙымы - үҙҙәре һайлаған. Уҡытыусылар тарафынан иһә һәр уҡыусыға айырым иғтибар талап ителә инде. Тәртип өсөн баһа ҡуйыу яңылыҡ түгел, совет осоронда һәр баланың көндәлегенә аҙна һайын синыф етәксеһе баһа ҡуя торғайны бит. Шулай ҙа насар баһа ҡуйыр алдынан уҡыусыға тәртибен төҙәтергә мөмкинлек бирелһен ине. Ә һеҙ нисек уйлайһығыҙ? Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Тәртип өсөн баһа ҡуйыласаҡ,0,analytics,Мәғариф,1046,https://yanshishma.com/articles/m-arif-ya-yly-tary/2026-01-17/t-rtip-s-n-ba-a-uyylasa-4540604,2026-01-17T13:22:00+00:00
"Һәр халыҡтың үҙ аҡса талисманы бар: урыҫтарҙа - биш тин, американдарҙа - беренсе эшләп алған доллар, немецтар иһә кеҫәһендә йәки янсығында бөкләнгән йә иһә тишелгән тинлек йөрөткән. Ҡытайҙарҙың аҡса амулеты - уртаһы тишелгән һәм бер-береһенә ҡыҙыл еп менән бәйләнгән 3 юань. Талисманды ла, кеҫәләге аҡсаны ла ваҡыт-ваҡыт һыйпап, яратып торорға кәрәк - табыш килһен өсөн. Ҡағыҙ аҡсаны янсыҡҡа мисәтле яғын өҫкә йә иһә үҙеңә ҡаратып ҡуйырға кәңәш ителә. Улар бөкләнеп ятырға тейеш түгел. Тигеҙ, матур итеп урынлаштырығыҙ. Инглиздыр аҡсаға ҡытлыҡ кисереүселәргә кеҫәгә үрмәксе һалырға ҡуша. Ә бына урыҫ сауҙагәрҙәре борон-борондан яҙ көнө беренсе кәкүк тауышы ишетеү менән кеҫәләге аҡсаларын шылтыратҡан Был аҡса бер ҡасан да кәмемәй, тигәнде аңлата. Аҡса килтереүҙең тағы бер ҡыҙыҡ юлы бар. Күктә яңы ай тыуған көндө аҡса янсығығыҙҙы уға күрһәтеп, һелкетегеҙ. Тинлекте усығыҙға һалып, айға ҡарап теләк теләһәгеҙ була. Ай үҫкән һайын, һеҙҙең аҡсағыҙ ҙа артыр. Был ырымдарға ышанырғамы-юҡмы, быныһын һәр кем үҙе хәл итә. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Аҡса тартылһын тиһәгеҙ.,0,analytics,Төрлө,1689,https://henek.info/articles/+++-/2025-09-15/a-sa-tartyl-yn-ti-ge-4388226,2025-09-15T11:45:00+00:00
"Бөрйән районы Ғәлиәкбәр мәктәбе уҡыусылары быйыл ҙур еңеүгә өлгәшкән: Күҙәмәт яланында район беренселегенә үткән  саңғы ярышында БЕРЕНСЕЛЕК алғандар! 11 команда ярышҡан. Аараларында быға тиклем еңеүҙәр яулап килгән билдәле командалар ҙа булған. Береһе лә ғәлиәхмәттәр иң алға сығыр тип уйламағандыр, әлбиттә. Ә улар еңгән! Нисек улай? Ә сере ябай: уҡытыусылары Рауил Абдулхаҡ улы Ҡаһарманов менән Әбделвәхит Ғибәт улы Мөхәмәтов балаларҙы быйыл ярышҡа айырыуса ныҡлы әҙерләгән. Алға сығыу маҡсатын ҡуйып, махсус шөғөлләнгәндәр. Уҡыусылар ҙа тырышлыҡҡа тырышлыҡ менән яуап биргән.",Ғәлиәкбәрҙәрҙең һоҡланғыс еңеүе,0,analytics,Спорт,578,https://amanat.su/news/sport/2025-02-05/li-kb-r-r-e-o-lan-ys-e-e-e-4109364,2025-02-05T14:02:00+00:00
"28 марта в Сосновском районе Челябинской области на базе Сирюсинской школы прошел Межрегиональный фестиваль образования Белем. Мероприятие, организованное министерством образования Республики Башкортостан при поддержке Постоянного представительства Республики Башкортостан в Челябинской области.",В Челябинской области прошел Межрегиональный фестиваль образования Белем,1,news,Яңылыҡтар,295,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-31/v-chelyabinskoy-oblasti-proshel-mezhregionalnyy-festival-obrazovaniya-belem-3708072,2024-03-31T13:33:29+00:00
"- Ниғәмәт ауылынан Санъяр Мырҙағәлин тураһында мин үҙ битләүемдә яҙып үткән инем. Уның атаһы Әҡсән Мырҙағәлин махсус хәрби операцияның башында уҡ хәрби хеҙмәткә саҡырыла. Эвакуация үҙәге етәксеһе булараҡ, ул үҙенең хәрби иптәше, Күсей ауылынан яҡташы Таһир Кинйәбаевтың кәүҙәһен һуғыш яланынан алып сыға. Был ҡыйыулығы өсөн уға рәхмәт йөҙөнән һәләк булған батырҙың ата-әсәһе бүләк бирергә ҡарар итә. Ләкин, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, Әҡсән Мырҙағәлин үҙе лә батырҙарса һәләк була. Кинйәбаевтар ғаиләһе, аманатты үтәп, Әҡсәндең улы Санъярға ат бүләк итә. Санъяр ҡыйыу, тырыш һәм һәләтле булып үҫеп килә, атаһының үткән хәрби юлы менән бик ғорурлана. Мин Санъяр менән шәхсән аралаштым. Ул шиғырҙарҙы тасуири итеп уҡый, төрлө конкурстарҙа ҡатнаша һәм призлы урындар яулай. Кескәй булыуына ҡарамаҫтан, ул хәҙер әсәһе Гөлдәр Мотаһар ҡыҙы өсөн ышаныслы таяныс һәм ярҙамсы. Мин Санъярға бөгөнгөләй әүҙем һәм шат күңелле булып ҡалыуын теләйем. Киләсәктә тормош юлы бәхетле һәм уңышлы булһын! Сығанаҡ һәм фото: . 4366 Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Санъяр - бар яҡтан да өлгөлө,0,analytics,K sl l r yyyu ar ete r,1426,https://yanshishma.com/articles/k-sl-l-r-yyyu-ar-ete-r/2026-01-30/san-yar-bar-ya-tan-da-lg-l-4556370,2023-11-09T14:48:00+05:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашта Луһански фетнәчеләре гаскәрендә, 2014 елдан Русиянең Украинадагы кораллы көчләрендә сугышкан Русия блогеры Александр Морозовүзенә кул салган. Бу хакта аның дусларыхәбәр итте. Адвокат Максим Пашковәйтүенчә, Морозов атылып үлгән. Үзенең -каналында ул үләр алдыннан бер пост язып калдырган, Русия кораллы көчләре бригадасының хәрби итәкчелеге басым ясавы турындаәйткән. Аңа кадәр -дагы постларының берсендә Морозов Авдеевканы алуга сөенүләрентәнкыйтьләп чыкты. Авдеевканы алган чакта Русия гаскәренең югалтулары турында язып, 16 мең хәрбинең һәлак булуы бар, дип искәртте. Шулай ук ул Русиянең 300 берәмлек ныгытылган техникасы юк ителде диде. ""Бүген иптәш полковник сезнең фәрманыгыз белән мине ""Нам пишут из Янины"" телеграм-каналымдагы постымны сөртергә мәбүр иттеләр. Ә сезне мондый фәрманны бирергә үзегезнең итәкчеләрегез мәбүр иткән. Сөртми икән - сугыш кирәк-яраклары бирмәячәкбез. Снарядлар. Коптерлар. Яңа танклар һәм БМПлар"", дип яза ул. Шулай ук бу постында Морозов пропагандачы Владимир Соловьев тәнкыйтьләгәнгә күрә хәрби итәкчелек югалтулар турында дәшмәскә кушты, ди. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Авдеевканы штурмлаганда авыр югалтулар булуы турында язган Русия блогеры үзенә кул салган дип фаразлана,1,news,Яңылыҡтар,1207,https://www.azatliq.org/a/32829088.html,2024-02-21T12:05:03+00:00
"«…У тебя нет ни вкуса, ни цвета, ни запаха, тебя невозможно описать, тобой наслаждаются не ведая, что ты такое. Нельзя сказать, что ты необходима для жизни: ты сама жизнь…»Антуан де Сент-ЭкзюпериВода – это основа жизни, что природы, что человека. Важно отметить, что осмысление образов воды народами идет по линии усиления абстракции: от конкретных (материальных) образов (""жидкость"", ""водоем"", ""атмосферные осадки"") к абстрактным (идеальным) образам (""время"", ""основа жизни, условия существования"", ""первооснова природы"" и др. ). Вода – это неотъемлемая часть каждой культуры. В каждой культуре найдется большое количество идиом, фразеологизмов, пословиц, связанных с водой. Давайте рассмотрим лишь небольшую часть популярных фразеологизмов татарского языка, в состав которых входит слово ""су"" (""вода""). Данный фразеологизм означает, что все проблемы, горе, беды исчезли, словно их смыло водой. Считается, что вода смывает все недуги, имеет очищающие, живительные и целительные свойства, и умываясь или принимая ванну, человек бессознательно связывает внутри себя очищение тела от физической грязи с очищением психики от грязи ментальной. Данный фразеологизм имеет значение полного молчания, упорного молчания, о нежелании говорить. Человек молчит, не произнося ни слова, будто онемел, лишился способности говорить. Фразеологизм часто используется в разговорной речи и буквально означает, что человек настолько устал, что у него нет сил даже для того, чтобы выпить воды, то есть стать бессильным, слабым, лишиться сил, энергии. У данного фразеологизма нет эквивалента в русском языке. Дословно переводится как ""нет сил даже для глотка воды"". Идиома переводится как ""пить как воду, пить вместо воды"", то есть знать что-то очень хорошо, до мелочей, отлично в чем-нибудь разбираться. К данному фразеологизму можно подобрать несколько эквивалентов фразеологизмов русского языка, нов их основе нет слова ""вода"": ""знать как свои пять пальцев"", ""знать на зубок"". Данный фразеологизм имеет значение ""вывернуться; без потерь и ущерба выйти из сложной, неприятной ситуации; избежать заслуженного наказания; остаться незапятнанным, безнаказанным"". В данном случае этот фразеологизм основан на метафоре: в ней описывается, какое-то нереальное для физических законов нашего мира действие. Ведь никто не в состоянии выйти из воды, и остаться сухим, для этого нужно обладать магической силой, ну или хотя бы специальной водоотталкивающей одеждой. Значение фразеологизма ""как рыба в воде"" отражает то, что кто-то себя чувствует уверенно и естественно. Чаще всего под этим выражением подразумевается, что кто-то чувствует себя настолько уверенно, будто ситуация (место, время, коллектив) – это естественная среда его обитания. То есть выражение действительно можно понять буквально: кому-то настолько удобно, насколько может быть удобно рыбе в воде. Выражение это означает следующее: очень все сомнительно, неясно, непонятно, неточно, неопределенно, исчезающее так же быстро, как круги на воде. Так говорится о событии, исход которого точно не определен, еще ничего не известно. Используется обычно когда люди, говорят о будущем событии как о свершившемся действии, хотя ход и результат события еще неизвестен. Данный фразеологизм вероятнее всего – калька с русского языка. Так как первоначальное значение слова вилы – ""круги"", а не сельскохозяйственное орудие (вспомните вилок капусты). Давайте посмотрим как используются эти фразеологизмы в контексте. В данном диалоге Вы найдете фразеологизмы и с прошлых занятий. – Сәлам, Алия! Нишләпсу капкандай, моңаеп утырасың? – Әх, сәлам, Шамил! Минем иртәгә әдәбияттан имтихан, ә әзерлек бөтенләй юк. – Ник әзерләнмисең? Син бит ул әдәбиятны, көне-төне укып, су урынына эчәргәтиеш инде. Уку – ул бит чалбар төбе туздыру түгел, иде кат тир түгү. – Беләсеңме ничек арылды, бүре булып уласаң да, бер өлгереп булмый. Уку йортыннан кайткач, су йотарлык та хәлем юк. – Менә сиңа мә! Тормышта иңел нәрсә юк, тырышырга кирәк! Укуга бармак аша карарга ярамый! Иптәшләрең бөтен нәрсәгә итешә бит, димәк син дә булдыра аласың! – Башкалары һәрбер очрактасуга төшсә судан да коры чыгалар. Мин аптырыйм, ничек алай булдыралар? – Юк, болай булмас, начар уйларыңны куып ибәр әле! Бу дөньяда һәрвакытсуга ибәргән балык кебек йөзеп булмый, әлбәттә, ләкин тырышырга кирәк. Син булдырасың! Бер көнне үз нәтиәләреңне күреп, иденче кат күккә менерсең әле! Мин сиңа ышынам! – Рәхмәт сиңа, Шамил, икенче күз белән карадым хәзер үземә! Бөтен ачуларымнысу белән юып алгандай булды. Ну что, справились? Сейчас давайте закрепим наши знания, и заодно проверим, как Вы усвоили фразеологизмы татарского языка с компоненотом ""вода"": Тест: фразеологизмы на тему ""вода""Надеемся, вам понравился урок. Будем рады отзыву про урок и наш проект в целом. Написать его вы можетев нашей группе в Вконтактеили по адресу: Не забывайте заглядывать нанаш сайт, каждый день вы найдете что-то новое и интересное! Также подписывайтесь на наши соцсети: мы есть в Вконтакте, -еи-е. Встретимся на следующем занятии, сау булыгыз!","Фразеологизмы татарского на тему ""вода""",0,analytics,фразеологизмы,5004,https://www.azatliq.org/a/29142879.html,2018-04-03T21:03:22+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр2016 елның ноябрендә Түбән Камадагы полиция бүлекчәсендә Илдар Камалиевны гаебен танып күрсәтмәләр бирсен өчен әфалыйлар. Татарстанның Түбән Кама шәһәр мәхкәмәсе полиция тарафыннан әфаланган Илдар Камалиевка Русия эчке эшләр министрлыгыннан 500 мең сум компенсация түләргә тиеш дигән карар чыгарган. Бу хакта""Травмпункт""хокук яклау проекты яза. Камалиев үзе ике миллион сум сораган булган. Ул бу карарны шикаять итмәкче була.2022 елның октябрендә Түбән Кама эчке эшләр идарәсенең элекке стажеры Илнар Гариповтоткарланган иде. Эш материалларыннан күренгәнчә, 2016 елның ноябрендә опер вазифасына стажер булган Гарипов ике полиция хезмәткәре белән (шул исәптән Түбән Кама эчке эшләр идарәсенең инаять эзләве бүлеге итәкчесе белән берлектә) эш бүлмәсендә Илдар Камалиевтан гаебен танып күрсәтмә бирүне таләп иткән. Алар тоткарланучының башына пакет кидергән, сугып-тибеп кыйнаган дип саный тикшерү. Куәт оешмасы вәкилләренең әфалауларына түзә алмыйча Камалиев гаебен танып килүе турында гариза язган диелә. Былтыр 26 июньдә Түбән Кама шәһәр мәхкәмәсе элекке полиция стажеры Илнар Гариповны ""көч һәм махсус чаралар кулланып вәкаләтләрен арттыруда"" гаепле дип таныды һәм аны ирегеннән мәхрүм итте. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Түбән Каманың полиция бүлекчәсендә әфаланган тоткынга Русия эчке эшләр министрлыгы 500 мең сум түләргә тиеш булачак,1,news,Яңылыҡтар,1351,https://www.azatliq.org/a/tuban-kamaning-politsiya-bulekchasenda-jafalangan-totkinga-mahkama-rusiya-echke-eshlar-ministrligi-500-meng-sum-tularga-tiesh-dip-tapkan/33046299.html,2024-07-22T18:45:33+03:00
"Иллюстратив фотофикерләрРусия Украинадан аннексияләгән Луһански ""халык республикасы"" балаларын әйге ялларын үткәрергә Чаллыга китертмәкче булалар. Аларның ялы ""Саулык"" сәламәтләндерү-белем бирү комплексында, 30 майдан 31 августка кадәр оештырыла. Бу хакта -хәбәр итә. Украина балаларын Чаллыга тимер юл аша һәм машина транспорты белән китерәчәкләр һәм кайтарып куячаклар, транспорт мәсьәләсен Татарстан хөкүмәт йорты хәл итәчәк. Ә балаларны ""Саулык""ка китерүне, аларның ял итүен һәм кире кайтарып кую чыгымнарын ""Кам АЗ"" түләячәк диелә. Былтыр Чаллыда фетнәчел Донецки ""халык республикасы""ның Мариуполь шәһәреннән китерелгән балаларял иткән иде. ""Бу балалар сигез ел пулялар һәм бомбалар астында яшәгән, алар тыныч күк йөзе астында яшәргә тиеш"", дигән иде Чаллы мэры Наил Мәгъдиев. Ул аларга аерым игътибар бирергә кушты. Шул ук вакытта быел әен Башкортстан аланнарында әтиләре Украинадагы сугышта катнашучы кимендә иде мең бала, Русия Украинадан басып алган Луһански һәм Донецки ""халык республикалары""ннан китерелгән 1,5 меңләп бала ял итәр дип ниятләнә. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Русия басып алган Луһанскиның 500 баласын Чаллыга әйге ялга китерәләр, чыгымнарны ""Кам АЗ"" түли",1,news,Яңылыҡтар,1157,https://www.azatliq.org/a/32428809.html,2023-05-26T07:49:29+00:00
"Четыре высших учебных заведения Республики Башкортостан вошли в основной трек программы «Приоритет-2030» и получат федеральные субсидии на развитие. Это Уфимский государственный нефтяной технический университет, Башкирский государственный медицинский университет, Башкирский государственный аграрный университет и Уфимский университет науки и технологий. Башкортостан представлен в программе наибольшим количеством вузов среди субъектов РФ.",Четыре вуза Башкортостана вошли в программу «Приоритет 2030»,0,analytics,Йәмғиәт,440,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-03-18/chetyre-vuza-bashkortostana-voshli-v-programmu-prioritet-2030-i-poluchat-federaln-4165364,2025-03-18T15:15:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБу карарның сәбәпләренең берсе — сәламәтлеккә һәм дингә бәйле. Красноярски төбәгенең Норильски шәһәрендәге мәктәптә укучыларга дуңгыз ите ашатмаска булганнар. Мондый карарны уку йортын туклану белән тәэмин итүче оешма кабул иткән. Бу хакта Норильскидагы ирле басмага сылтанып ""Регнум""яза. — Без чыннан да мәктәп рационыннан дуңгыз итен төшереп калдырып, сыер һәм тавык итен генә бирергә булдык. Моның берничә сәбәбе бар: беренчедән, сыер ите — үсеп килүче балаларга кирәкле аксымның иң бай чыганагы. Икенчедән, дуңгыз ите башка төр итләр белән чагыштырганда куркынычрак, чөнки бу хайваннарның азык үзенчәлекләренә бәйле рәвештә дуңгыз ите ешрак инфекциягә бирелә. Өченчедән, без күпмилләтле шәһәрдәге балаларның дини туклану үзенчәлекләрен хөрмәт итүне дөрес дип саныйбыз, — дип аңлаткан туклану белән тәэмин итүче оешма вәкиле. Бу уңайдан ата-аналар өчен дегустация оештырылган. Кайбер ата-ана мәктәп менюсыннан дуңгыз итен төшереп калдыру дөрес түгел дип белдергән. Красноярски төбәгенең Роспотребнадзор идарәсе хезмәткәре дуңгыз итен мәктәп укучылары өчен тыелмаган дип аңлаткан, ләкин аны вакыт аралыгы белән әзерләргә кирәк дип искәрткән.2021 елда узган Русия халык санын алу нәтиәләренә караганда, Норильски шәһәрендә 175,2 мең кеше яши. Аларның 107,1 меңе (61,1) — урыслар. Мөселман халыкларының саны 10 меңнән артып китә: шәһәрдә 4,6 мең азәрбайан, 1 792 татар, 1 769 башкорт, 1 748 нугай, 1 588 лезгин көн күрә. Шул ук вакытта анисәптә 43,9 мең кеше үзенең милләтен атамаган булган. Элегрәк Казанның балалар бакчаларының бер өлешендә хәләл туклану кертелүе, шул ук вакытта кайбер бакчаларда моны эшләп булмавыәйтелде. Моны һәр белем бирү оешмасы ата-аналар ризалыгы белән үзе хәл итә, дип аңлаткан иде шәһәр хакимияте вәкилләре. Шул ук вакытта бер белем бирү оешмасына да дуңгыз ите кертелми диелде. Татарстанда оешкан татар ата-аналары төркемендә актив катнашучы Айсылу Галиева мәктәпләрдә хәләл туклану төрлечә хәл ителгән дипсөйләгән иде. ""Мәгариф"" берләшмәсе президенты Марат Лотфуллин Казандагы мәктәпләрдә хәләл туклану мәсьәләсе хәл ителгән дип Быел әен Тикшерү комитеты Менделеевски районында мәктәпләрдә хәләл туклануга күчүне тикшерәчәгехәбәр ителде. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Норильскида мәктәптә дуңгыз ите ашатмаска булганнар,1,news,Яңылыҡтар,2238,https://www.azatliq.org/a/norilskida-maktapta-dunggiz-ite-ashatmaska-bulgannar/33217867.html,2024-11-27T06:41:03+03:00
"1. Үҙеңде ғәйепле тойоу, тәкәбберлек, күрә алмаусанлыҡ, үс алырға теләү кеүек кире хис-тойғоларҙан арынығыҙ. Улар ысын мәғәнәһендә һеҙҙе эстән «ашай». Туҡланыу. Дөрөҫ туҡланмау ғәҙәтен үҙгәртергә тырышығыҙ. Яман шеш күҙәнәктәрен туҡландырыусы аҙыҡтарҙы әҙерәк ашарға кәрәк. Ҡаптағы һуттарҙы, газлы эсемлектәрҙе эсмәгеҙ, ә күберәк ябай һыу эсегеҙ. Бактерия, бәшмәк, паразиттарға ҡаршы мөмкин тиклем күберәк профилактика үткәрегеҙ. Туғандарығыҙ араһында яман шеш менән ауырыусылар булһа, сирҙе иҫкәртеү маҡсатында күберәк антиоксиданттар (цинк, селен, А һәм Е витаминдары) ҡулланығыҙ. Үҙегеҙҙе йәрәхәтләнеүҙән, имгәнеүҙән һаҡлағыҙ. Күберәк йәйәү йөрөргә тырышығыҙ, лифт ҡулланмағыҙ, йәйгеһен тәбиғи урындарҙа һыу инегеҙ. Көнөнә кәмендә бер сәғәт физик күнекмә эшләгеҙ. Тәмәке тартыу, алкоголле эсемлектәр, наркотик ҡулланыу кеүек алама ғәҙәттәрҙән арынығыҙ. Кеҫә телефоны, монитор, телевизорҙарҙың электромагнит нурҙарынан һаҡланығыҙ. Йәйгеһен үҙегеҙҙе ҡояштан һаҡлағыҙ. Солярийҙарға йөрөмәгеҙ. Организмығыҙҙы даими рәүештә таҙартып тороғоҙ. Аҙнаһына бер тапҡыр – бер көн, өс айға бер тапҡыр өс көн ашҡаҙанығыҙға ял биреп алығыҙ.",Онкология ауырыуҙарын иҫкәртеү,1,news,Яңылыҡтар,1127,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-06/onkologiya-auyryu-aryn-i-k-rte-4567714,2026-02-06T18:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБеляевтан тыш, бу вазифага Актаныш районы башлыгы Ленар Зариповны да карыйлар, диелә. - басмасы Менделеевски районы башлыгы Радмир Беляевны Тукай районы башлыгы итеп куярдай кешеләр исемлегенә керткәннәр, дип язды. Шулай да Беляев бу сүзләрне кире каккан. ""Беренче тапкыр ишетәм. Миңа Менделеевскида да әйбәт. Тормышка ашырырга кирәкле ниятләр күп"", дигән ул бу хактагы имеш-мимешләргә фикер белдереп. Беляевтан тыш, бу вазифага Актаныш районы башлыгы Ленар Зариповны да карыйлар, диелә. Радмир Беляев үзенең карьерасын Чаллыда башлады: шәһәр студентлары шурасы рәисе булды. Татарстан студентлар лигасы вице-президенты булып та торды. елларда Чаллы башкарма комитетында төрле вазифаларда эшләде, шул исәптән эшмәкәрлек үсеше өчен авап бирде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Менделеевски районы башлыгы Радмир Беляев үзен Тукай районы башлыгы итеп куячаклары турындагы сүзләрне кире какты,1,news,Яңылыҡтар,900,https://www.azatliq.org/a/mendeleevski-rayoni-bashligi-radmir-belyaev-uzen-tukay-rayoni-bashligi-itep-kuyachaklari-turindagi-suzlarne-kire-kakti/33038495.html,2024-07-16T15:53:55+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУл анда тугыз көн булган, егеткә психотроп дарулар кадаганнар. Мәскәүдә яшәүче Динис Хәмидуллинны ""Булмасын сугыш"" дигән сүзе өчен тоткарлап, тугыз көн психиатрия хастаханәсендә тотканнар. Егет бу сүзләрен Кызыл мәйданда әйткән булган. Хәмидуллинга психотроп дарулар кадаганнар, шуннан соң аңа хәрәкәт итү, басып тору авырлашкан. Бу хакта ""ОВД-Инфо"" хокук яклау проекты адвокаты сөйләде.14 май көнне Динис Хәмидуллинны кулга алынуын шикаять итү өчен Мәскәү шәһәр мәхкәмәсенә китергәннәр. ""ОВД-Инфо"" мәхкәмәдәнвидео чыгарды, егетнең көчкә йөргәне күренә. Мәхкәмәдә аңа ашыгыч ярдәм чакыртканнар, тик табиблар хастаханәгә алып китәргә сәбәп юк дигән. Хәмидуллинны Мәскәү үзәгендә 28 апрельдә тоткарлаганнар. Полиция бүлекчәсендә аңа полициягә буйсынмау һәм гаскәрне кимсетү турында беркетмәләр төзелгән. Икенче көнне мәхкәмә егетне 14 тәүлеккә кулга алу карары чыгарган.5 майда әнисенә Динисны утыру урыныннан (спецприемник) психиатрия хастаханәсенә алып китүләрен иткергәннәр. Имештер ул полиция хезмәткәрләренә ташланган өчен һәм каршылык күрсәткән.14 майда Мәскәү шәһәр мәхкәмәсе хөкемдары Хәмидуллинны утыру урынына кире кайтарган, ул анда тагын иде тәүлек тотылачак. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Мәскәүдә ""Булмасын сугыш"" дип кычкырган Динис Хәмидуллинны психиатрия хастаханәсенә япканнар",1,news,Яңылыҡтар,1328,https://www.azatliq.org/a/maskauda-bulmasin-sugish-dip-kichkirgan-dinis-hamidullinni-psihiatriya-hastahanasena-yapkannar/32948397.html,2024-05-15T14:00:28+03:00
"Николай СеменаКырымда яшәүче журналист, Крым. Реалии сайты авторы, Украинаның атказанган журналисты Николай Семенага карата Акмәчетнең Русиягә буйсынган Железнодорожный районы мәхкәмәсе чыгарган хөкем алынган. Журналистка бу турыда карар тапшырылган. Әлеге документка ярашлы, аңа карата шулай ук сынау мөддәте вакытыннан алда туктатыла. Бу турыда Николай Семена Крым. Реалиигасөйләгән.2016 елда журналистны ярымутрауны аннексияләү турындагы мәкаләсе өчен ""сепаратизмга чакыру""дагаепләделәр. Мәхкәмә эше ярты ел барды. Соңрак Русия хакимияте Николай Семенаны Кырымдагы 22 ""экстремист"" исемлегенәкертте.2017 елның сентябрендә журналистка карата хөкем карары чыкты. Ул ике ярым елга шартлы рәвештә ирегеннәнмәхрүм ителде. Моннан тыш, аңа халык алдында чыгыш ясау белән бәйле эшчәнлек алып бару тыелды. Элегрәк Украина илкүләм журналистлар берлеге Украина президенты Владимир Зеленскийдан Николай Семенаны оккупацияләнгән төбәкләрдә яшәүче затлар исемлегенә кертеп, Русия белән тоткарланучыларны алмашу вакытында аны илнең материк өлешенә кайтару мөмкинлеге тудыруны таләп иткән иде. Николай Семенага карата чыгарылган хөкем карарына Украина тышкы эшләр министрлыгы, АКШ дәүләт департаменты, Европа берлеге һәм күп кенә халыкара оешмалар каршы чыкты.",Кырым журналисты Николай Семенадан мәхкәмә хөкеме алынды,1,news,Яңылыҡтар,1246,https://www.azatliq.org/a/30402483.html,2020-01-28T16:02:31+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАвыл халкының кереме республиканың уртача хезмәт хакыннан — 15 мең сумга, Казанныкыннан 33 мең сумга кимрәк. Татарстан авыл хуалыгы тармагында механизаторларга ихтыя арткан. Бу хакта республиканың авыл хуалыгы һәм азык-төлек министрының беренче урынбасары Ленар Гарипов хөкүмәт киңәшмәсендә белдерде. — Ел башына 759 механизатор итми. Ел саен кадрлар итмәү проблемы кискенләшә генә бара. Аларны әлеп итү өчен көндәшлеккә сәләтле хезмәт хакы һәм лаеклы хезмәт шартлары булдырырга кирәк, — диде ул. Кайсы районнарга күпме кадр кирәклеге турында да әйтелде. Иң кискен хәл Алексеевски районында саклана. Анда 69 кадр кирәк, Актаныш — 44, Яшел Үзән — 43, Түбән Кама районына — 40, Тәтеш районына — 37 механизатор итми. Министр урынбасары язгы кыр эшләренә студентларны әлеп итәргә чакырды. Былтыр Казан дәүләт аграр университетыннан 580 студент әлеп ителсә, быел — 400 студент кына әлегә килешү төзегән. Моннан тыш, механизаторлар гына түгел, Татарстан авыл хуалыгы оешмаларына техника да итми диелде. Татарстанда язгы кыр эшләренә тракторларның — 88ы, чәчкечләрнең — 93ы, чәчү комплексларының — 82ы, туфрак эшкәртү агрегатларының 92ы төзекләндерелгән.2024 елда Татарстан авыл хуалыгы тармагында эшләүчеләрнең хезмәт хакы 57 мең сум тәшкил итте. Бу Татарстандагы уртача хезмәт хакыннан якынча 15 меңгәазрак. Казан белән чагыштырганда, авыл халкының кереме 33 мең сумгакимрәк. Былтыр Татарстанда мөгезле эре терлек санын 5какимеде. Фермерлар барлыгы 28 мең башка, шәхси хуалыкларда исә, сыерлар саны 9 меңгә азайды. ""Без халыкны югалтабыз. Әгәр дә эш һәм терлек булмаса, авыл ирлекләре бик нык бушап калачак"", дип белдергән иде Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Елдан-ел кискенләшә генә. Татарстанда 759 механизатор итми,1,news,Яңылыҡтар,1730,https://www.azatliq.org/a/eldan-el-kiskenlasha-gena-tatarstanda-759-mehanizator-jitmi/33324902.html,2025-02-23T15:04:13+03:00
"Социаль челтәрләрдә инде берничә ай дәвамында татар телендә эчтәлекле кыйссалар һәм матур фотосурәтләр белән язмалар тарала бара. Алар ""иһан"" исемле сайтка сылтый. Без дә бу сайт белән якыннан танышыйк. Сайтшигаре – ""Иат. Ирек. Сәяхәт. Дөнья. Игелек. "". Чыннан да, бу аның эчтәлеген тулысынча ачып бирәдер. Авторлар фикеренчә, моңа кадәр татар телендә дөньяны күзаллаган, игелек һәм яхшы гамәлләр турында сөйләгән, кешеләрне иатка һәм креативлыкка өндәгән, күбрәк сәяхәт итәргә чакырган сайт юк иде. Шуңа күрә алар бу эшкә алынган да. Мөлаем дизайнлы сайтның максаты – татар телендә дөнья һәм үз-үзен үстерү турында сыйфатлы мәгълүмат бирү. Моны авторлар төрле гыйбрәтле кыйссалар һәм хикәяләр, кызыклы лайфхаклар, аш-су серләре, дизайн үрнәкләре, -яңалыклары, сәяхәт турында мәгълүмат һәм башка темалы язмалар ярдәмендә эшләргә тели. Авторлар дигәндә, алар Казанның 2 нче лицей-интернатында укый. Икесе дә тугызынчы сыйныф укучылары. Укытучыларыннан тыш, башка кешеләр дә материал әзерләгәндә ярдәм кулын суза. Райнур Хәсәнов, 2 лицей-интернатның 9 б сыйныфы укучысы: – Проектыбызның төп максаты – кешеләргә татар телендә кызыклы, файдалы, үз өстендә эшләү мәгълүмәтләрен иткерү. Аеруча яшьләргә, чөнки, ни кызганыч, алар үз туган телләрендә сөйләшергә ояла. Без аларга татар телендә кызыклы мәгълүматны биреп, алар арасында татар телен популяштырырга телибез. Райнур ХәсәновИң зур эшебез шул – татар теле өйдә аралашу теле генә түгеллеген күрсәтергә телибез, татар телендә бөтен дөньяны да колачлап алырга була. Шуңа күрә без яктырткан темалар да бик киң: сәяхәтләр дә, психология дә, технологияләр дә, төрле яхшы кешеләр үрнәкләре дә, юмор да һ. б. Киләчәккә таба сайтыбызны тагын да күбрәк үстерергә телибез. Күбрәк яңа язмалар өстәү күздә тотыла. Бу елны без имтихан бирәбез, материал әзерләүгә вакыт бик аз. Мин программист буларак бу сайтка һәм иһазларына кушымта эшләргә телим. Әлеге вактытта татар порталлары бик аз булуның сәбәбе – акча эшләп булмавы. Бәлки, насыйп булса, шул проблемны чишү юлларын табып булачак, татар порталлары гөрләп китәчәк. Арслан Гәрәев, 2 лицей-интернатның 9 б сыйныфы укучысы: – Безнең проект кешегә кызыклы, файдалы, күңелле мәгълүматны иткерү өчен ясалды. Без үзенчә татарлар файдаланыр өчен бер ""почмак"" тудырырга уйладык. Төп фикеребез шул: ""Татар телендә дөньяны яхшыга таба үзгәртик! "". Шуңа күрә мәкаләләр дә күбесенчә яхшылык, игелек, дөрес тормыш рәвеше турында. Аннан тыш башка күп кенә темалар да күтәрәбез. Арслан ГәрәевМатериалларны без кайвакыт үзебез уйлап чыгарабыз, кайвакыт булганнны тәремә итәбез. Видеоязмалар, кыйссалар, фотогалереяләр әзерлибез. Хәзер сайтны төрле бәйгеләрдә катнаштыру теләге бар. Безнең сайтның Вконтакте, һәмсоциаль челтәрләрендә аккаунтлары бар. Аларда материалларыбызны таратабыз. Хәзергә сайтка кечкенә, шуны үстерергә телибез. Дүрт ай эчендә безнең Вконтакте төркеменә 700 кеше язылды, киләчәктә аны барлык татар яшләре көн саен керерлек итеп ясыйсы килә. иһан сайты өчен ясалган видеоязма: Антуан де Сент-Экзюпериның ""Кечкенә адымнар сәнгате""","""Татар телендә дөньяны яхшыга таба үзгәртик! """,0,analytics,Пәрәвез,3026,https://www.azatliq.org/a/27637147.html,2016-03-29T12:55:37+00:00
"Был законда әйтелеүенсә, уҡыу йортон тамамлап сыҡҡан йәш табиптар һәм шәфҡәт туташтары кәм тигәндә өс йыл дауаханаларҙа һәм поликлиникаларҙа эшләргә тейеш була. Был осор һайланған специальнось буйынса махсуслаштырылған тәүге аккредитацияны үтеү тип һаналасаҡ. Киләһе йылдан медицина юғары уҡыу йорттарында урындарҙың 70 проценты маҡсатлы йүнәлтмә буйынса биреләсәк, ҡалғаны – ғәҙәттәге тәртипкә ярашлы. Ординатурала уҡыу тулыһынса маҡсатлы булып ҡаласаҡ. Сығанаҡ: Башинформ.",Табип булырға теләгәндәргә,1,news,Яңылыҡтар,474,https://amanat.su/news/novosti/2025-11-19/tabyp-bulyr-a-tel-g-nd-rg-4473336,2025-11-19T12:24:00+00:00
"Башҡортостанда төрлө милләт телен һәм мәҙәниәтен үҫереү өсөн шарттар тыуҙырылған. Ноябрҙә Ижевск ҡалаһында халыҡтар Дуҫлығы Йортонда Удмурт Республикаһының Дәүләт Советы Һәм Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай ҡул ҡуйған хеҙмәттәшлек тураһында килешеү быға асыҡ миҫал. Башҡортостанда 20 меңгә яҡын удмурт йәшәй, һигеҙ мәктәптә удмурт телен өйрәнәләр. Был дөйөм белем биреү учреждениелары уҡыусылары Ижевск ҡалаһында удмурт теле һәм әҙәбиәте буйынса төбәк-ара олимпиадала даими ҡатнаша. Тәтешле районында Удмурт тарихи-мәҙәни үҙәге эшләй, удмурт телендә Ошмес республика гәзите сыға. Удмурт фольклор коллективтарының төбәк-ара фестивале даими үткәрелә. Удмуртияла иһә 3 меңдән ашыу башҡорт төпләнгән. Улар өсөн йыл һайын һабантуй үткәрелә. Унда Башҡортостан коллективтары йыш сығыш яһай.",Тел һәм мәҙәниәт үҫеше өсөн шарттар бар,1,news,Яңылыҡтар,806,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-04/tel-m-m-ni-t-eshe-s-n-sharttar-bar-4040390,2024-12-04T09:15:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБу елның тугыз ае эчендә Татарстанда 2320 юл фаигасе булган, аларда 220 кеше үлгән, 2819 кеше яраланган. Татарстанда юл һәлакәтләре кимесә дә, анда үлүчеләр саны арта. Бу хакта республика хөкүмәт йорты идарәсе итәкчесе Шамил Гафаровәйтте, дип иткерә Татарстан президентыматбугат хезмәте. ""Бу авыр ел, катлаулы. Үлүчеләр саны ягыннан хәвефле күрсәткечләр бар. Кызганыч, әлегә теләгән нәтиәләргә ирешә алмадык"", дигән ул. Бу елның тугыз ае эчендә Татарстанда 2320 юл һәлакәте булган, аларда 220 кеше үлгән, 2819 кеше яраланган. Ә 28 октябрьгә булган белешмәләргә күрә, республикада юл казасында 257 кешенең гомере өзелгән. Бу хакта Татарстан ЮХИДИ идарәсе итәкчесе Рөстәм Гариповәйткән. Аның сүзләренчә, юл һәлакәтләренең иң киң таралган төрләре - бәрелүләр, әяүлеләрнең өстенә менү, юлдан төшеп китү. Үлем очраклары аеруча Баулы, Актаныш һәм Мамадыш районнарында арткан. Аеруча М7 ""Волга"" машина юлында һәлак булучылар күбәйгән диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда үлемгә китергән юл фаигаләре арткан,1,news,Яңылыҡтар,1092,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-ulemga-kitergan-yul-halakatlare-artkan/33182143.html,2024-10-31T18:00:45+03:00
"Ни өсөн был аҙналыҡ үткәрелә һуң? Сөнки күптәрҙең өйөндә тинлек аҡсалар тулып ята, ә магазиндарҙа, транспортта етешмәй. Шуға ошо рәүешле тәңкәләрҙе әйләнешкә индерергә кәрәк икән. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Тинлек аҡса ҡабул ителә,0,analytics,Иғтибар,570,https://yanshishma.com/articles/i-tibar/2025-09-24/tinlek-a-sa-abul-itel-4400271,2025-09-24T13:55:00+00:00
"Уның һүҙҙәренсә, хәлде БР Арбитраж судының кредиторҙарҙың береһе талабы буйынса конкурс производствоһын индереү тураһындағы ҡарары киҫкенләштерҙе. Хәбиров был ҡарарҙы «иң шаҡ ҡатырғыс» тип атай, сөнки ул эште кисекмәҫтән туҡтатыуҙы, активтарҙы һатыуҙы һәм 5000-гә яҡын хеҙмәткәрҙе эштән бушатыуҙы күҙ уңында тота. Әммә хәҙер предприятие эшләй. Хәбиров предприятиены тергеҙеү, эш хаҡы буйынса бурысты ҡаплау һәм юл эштәрен дауам итеү буйынса артабанғы эштең мөһимлеген билдәләне. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Р. Хәбиров «Башкиравтодор»ҙы рейдерҙарса баҫып алыуҙы нисек туҡтатыуҙары хаҡында,0,analytics,Аңлатма,596,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-09-16/predpriyatiyu-rabotat-nikakim-chertyam-ne-otdadim-4389942,2025-09-16T11:52:00+00:00
"Лауреат конкурса «Книга года», премий «Автор года», «Имя года», «Бестселлер года» и многих других престижных литературных конкурсов российская писательница Дарья Донцова приедет в Уфу специально на международную книжную ярмарку «Китап-Байрам».","Дарья Донцова – писательница, сценарист, автор «иронических детективов», рекордсмен по тиражам выпускаемых книг примет участие в Международной книжной ярмарке «Китап-Байрам – 2024» в Уфе",1,news,Яңылыҡтар,243,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-21/darya-dontsova-pisatelnitsa-stsenarist-avtor-ironicheskih-detektivov-rekordsmen-po-tirazham-vypuskaemyh-knig-primet-uchastie-v-mezhdunarodnoy-knizhnoy-yarmarke-kitap-bayram-2024-v-ufe-3776465,2024-05-21T14:47:00+00:00
"Бәйге барышында Резедә Хөсәенова һәм Айрат ХөснетдиновфикерләрТөркиянең Истанбул шәһәрендә ""Шоколад кубогы"" ( ) бәйгесе узды. Аны Төркиянең пешекчеләр федерациясе оештыра. Быел ул алтынчы тапкыр узды һәм ул Истанбулның Умрания район хакимияте ярдәмендә үтте. Ул халыкара статусына ия. Быел Төркия такымнарыннан тыш, Азәрбайан, Мәгъриб, Иран такымнары катнашты. Татарстан кунак буларак чакырылган, бәйгедә ""Тәмле булсын! "" Рестораны хуабикәсе Резедә Хөсәиноваһәм аның ресторанындагы пешекче Айрат Хөснетдиновкатнашты. Ярыш ике көн дәвам итте. Бәйге шартларына күрә һәр пешекчеләр такымы өч номинациядә татлы ризык әзерләргә тиеш: ресторан десерты, шоколад суфлесы һәм шоколадлы десерт. Бөтен өч ризык та шоколад булырга тиеш. Пешекчеләр эшләренә хөкемдарлар бәя бирә. Алар — Төркиянең профессиональ пешекчеләре. Һәр такым чиратлашып зур сәхнәдә ризыкны әзерләде. Айрат Хөснетдинов һәм Резидә ХөсәеноваТатарстан такымы да зур сәхнәдә чыгыш ясап, чәкчәк белән кош теле пешерде. Татлы ризык пешерү процессы зур экраннарда күрсәтелеп барды, ярышка килгән кешеләр аларны күзәтеп торды. Остаханәдә бер генә ризык пешерелергә тиеш булса да Татарстан такымы татарның ике халык ашын әзерләп күрсәтте һәм алар турында тәфсилле сөйләп танытты. Резедә Хөсәенова халыкка чәкчәк белән кош теленең тарихын сөйләде, аларның күчмә вакытыннан бирле татарларның яраткан ризыкларның берсе булуын әйтте. Туй, зур бәйрәм табыннарының күрке — чәкчәк белән кош теле, диде ул. Кунак чакырылса татарлар әлегәчә шушы татлы ризыкны әзерли дип аңлатты. — Татарлар чәкчәкне төрле якта төрлечә әзерли, аның зурлыгы да шәһәренә, авылына карап аерыла, ләкин бүген без Истанбулда танылган татар пешекчесе Юныс Әхмәтановөйрәтеп калдырган ысул белән әзерлибез. Чәкчәкне төрлечә бизиләр, каядыр как, төсле кәнфитләр кулланалар, без бүген алтын чәкчәккә шоколад агызачбыз. Ә туйлар, танталарга чәкчәкне түбәтәй, Сөембикә манарасы кебек тә ясала, шоколад ярдәмендә милли бизәкләр белән бизәлә, — дип үзе сөйләде, үзе чәкчәк пешерде. Резедә Хөсәинова ал төстәге яулык, калфактан, Айрат Хөснетдинов —түбәтәйдән иде. Алып баручылар бу милли киемнәргә игътибар итте, атамаларын сорашты. Татарстан такымы бер сәгать эчендә чәкчәк белән бергә кош телен әзерләп өлгерде. Ризык башта хөкемдарларга тәкъдим ителде. Аннары килгән халыкка таратылды. Пешерелгән ризык шунда ук юк булды. Хөкемдарлар, беренчедән, чәкчәк тә, кош теле дә аз күләмдәге, һәр кешенең өендә була торган ризыктан әзерләнүен билгеләде, икенчедән, бу эш тиз башкарылуын, кулны озак тотмавын һәм, өченчедән, оригиналь ризык булуын әйттеләр. Татарстан такымына теләктәшлек белдереп килүчеләр дә бар иде. Чыгышлары белән Татарстаннан булган студентлар республика байрагын күтәреп торды, ""Алга, Татарстан! "" дип кычкырды. Татарстан такымын кичке тантаналы ашта дипломнар, рәхмәт хатлары белән котладылар, татарлар исә махсус күчтәнәчкә дип зур чәкчәкне оештыручыларга тапшырды. Шулай Резидә Хөсәинова үзенең ""Тәмле булсын! "" татар ашлары китабын та бүләк итте. Ә ярышта беренче урынны Азәрбайан такымы (Айлин Маммадли, Тогрул Алекберов, Морат Асланалды) алды. Алар өч номинациядә дә иң күп баллар ыючы дип игълан ителде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Истанбулда халыкара татлы ризык бәйгесендә татарлар чәкчәк белән кош теле әзерләде,1,news,Яңылыҡтар,3235,https://www.azatliq.org/a/33629919.html,2025-12-22T14:32:40+00:00
"Унан аңлата алмаҫлыҡ йылылыҡ бөркөлә: яғымлылыҡ, эскерһеҙлек, ихласлыҡ, сабырлыҡмы, әллә кешеләрҙе аңлай алыу һәләтеме икән? Хоҙай Луиза Ҡаһарман ҡыҙына һәйбәт сифаттарҙы йәлләмәй биргән: матурлыҡ, аҡыл, һәләт, уңғанлыҡ, зирәклек һәм бәхет. Эйе, ул бәхетле. Тормошо, эше, ғаиләһе менән. Ҡатын-ҡыҙ өсөн ошоларҙан башҡа ни кәрәк? Луиза Дәүләтшина мөхәббәтле ғаиләлә тыуып үҫә. Әсәһе Хәлиҙә Әхмәт ҡыҙы менән атаһы Ҡаһарман Әхтәм улының улдары араһында үҫкән берҙән-бер ҡыҙ булғанлыҡтан, иркәләтәләр уны. Яҡындарының йылы мөнәсәбәтен тойоп, матурлыҡты яратып үҫә ул. Әсәһенең моңло йырҙары, атаһының әкиәттәре Луизаның күңеленә ойотҡо һалғандыр, күрәһең, ул мәктәптә уҡыған йылдарында уҡ әҙәбиәт менән мауыға, уҡымаған бер китабы ла ҡалмай. Мәктәпте тамамлағас, барыһы кеүек уҡытыусы булырға хыяллана, әммә яҙмыш башҡаса хәл итә. Ғүмере буйы китаптар араһында эшләү бәхете тейә уға. Төрлө вазифалы урындарҙа эшләргә лә тура килә. Бала саҡтан яратҡан китап еҫе, яңы ғына нәшриәттән сыҡҡан баҫмаларҙы тәүләп ҡулға алыу, уны китап уҡыусыларға еткереүҙән дә ҡәҙерлерәк башҡа эштең булыуы мөмкинме һуң, ти әңгәмәсем. Луиза Ҡаһарман ҡыҙы егерме йылдан ашыу Баймаҡ районының үҙәкләштерелгән китапханаһы селтәрендә директор вазифаһын башҡара. Уның бер ваҡытта ла ваҡытым юҡ, йә булмаһа ҡабул итә алмайым тип яуаплағанын хәтерләмәйем. Ниндәй генә һорау менән мөрәжәғәт итмә, һинең хәлеңде белешергә, йомошоңдо үтәргә ваҡыт таба. Шуға күрә етәкселек ҡамытын тартыу менән бер рәттән нисәмә йыл Баймаҡ район ҡатын-ҡыҙҙар советы рәйесе вазифаһын башҡара. Тап уның тырышлығы менән республикала беренселәрҙән булып ғаиләлә атай абруйын күтәреү маҡсатында ейәндәр, атайҙар һәм ҡартатайҙар араһында Өс таған бәйгеһе, өләсәйҙәр, ағинәйҙәр, килендәр ҡатнашлығында төрлө конкурстар ойошторолдо. Ауыр тормош шарттарында ҡалған балаларҙы тиһеңме, иренән кәмһетелгән йәки туҡмалған ҡатын-ҡыҙҙымы, ғаиләләрендә эскелек арҡаһында барлыҡҡа килгән талаш-ыҙғыштарҙымы, башҡа тауыҡ сүпләһә лә бөтмәҫлек көндәлек проблемаларҙы һәр саҡ хәл итергә, барыһына ла ярҙам ҡулы һуҙырға ашыға. — Кешене өмөт йәшәтә, шунлыҡтан һәр кем иртәнге көнгә ышанып бағырға тейеш, — ти Луиза Ҡаһарман ҡыҙы. — Ошо өмөттө ярҙам һорап килеүселәрҙә лә уята алһам, мин үҙемде шул тиклем бәхетле һанайым. Бәхетле булыу — бәхетһеҙлек булмауҙа, ти бер аҡыл эйәһе. Эшкә йылмайып килеп, ҡыуанып ҡайтыу — үҙе бәхет. Ире Ғүмәр Ишбулды улы менән 34 йыл иңгә-иң терәшеп тигеҙ ғүмер кисерәләр. Эльза менән Артурҙы үҫтереп, икеһенә лә юғары белем биреп, башлы-күҙле иттеләр. Тимур исемле ейәндәре үҫеп килә. Балаңдың балаһын һөйөүҙән дә ҙурыраҡ ҡыуаныстың булыуы мөмкинме? ! Яңыраҡ йорт һалып сыҡтылар, өй тирәләй ултыртҡан сәскәләргә хайран ҡалып, тамаша ҡылыуҙары, әле бүлмәләрендәге гөлдәрҙең сәскәгә күмелеүен, һәр ял һайын ихатаға балаларының шау-гөр килеп инеүҙәренән һәм ҡышҡы һыуыҡта ап-аҡ ҡарҙан эҙ ярып, һыуыҡ ағай семеткән бит алмаларының бер аҙ ҡыҙара төшөп, алланып яныуынан да үҙен бәхетле һанай Луиза ханым. Бер-береһенә ҡарата ихтирамлы ғаиләлә тыуып үҫкән Луиза Дәүләтшинаның ғүмерлек юлы ла тик ихтирам һәм хөрмәттә, татыулыҡ һәм бәхеттә үтә. Кәримә УСМАНОВА. Баймаҡ районы. Архив, 2012 йыл.",Унан аңлата алмаҫлыҡ йылылыҡ бөркөлә,0,analytics,Йәмғиәт,3139,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2026-01-31/unan-a-lata-alma-ly-yylyly-b-rk-l-4559182,2026-01-31T17:16:00+00:00
"фестиваль тураһында барыһы ла яҙылған, дуҫтар. Теркәлеү 30 апрелгә тиклем барасаҡ: Халыҡ-ара йәштәр фестивале ""Йәштәр һәм балалар"" милли проекты буйынса тормошҡа ашырыла. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Халыҡ-ара йәштәр фестивале саҡыра,0,analytics,I tibar,597,https://yanshishma.com/articles/i-tibar/2026-02-10/haly-ara-y-sht-r-festivale-sa-yra-4572679,2026-02-10T16:31:56+05:00
"2024 елның гыйнвары. Баймак. фикерләрБүген Оренбур Үзәк район мәхкәмәсендә ""Баймак эше""ндә гаепләнүче дүрт кешегә: Айдар Йосыпов, Илназ Мәхмүтов, Зәки Ильясов, Вәлләм Моталлаповкахөкем карарлары игълан ителгән. Бу хакта үз чыганакларына таянып Идел. Реалии хәбәр итә. Айдар Йосыпов – 4 ел колонияИлназ Мәхмүтов – 3,9 ел колонияЗәки Ильясов– 3, 4 ел колонияВәлләм Моталлапов – 3,3 ел колонияАлар ""киңкүләм тәртипсезлекләрдә катнашу"" һәм ""хакимият вәкиленә карата көч куллану"" маддәләре нигезендә гаепләнде. Русиядә","Оренбурда ""Баймак эше""ндә гаепләнүче дүрт кеше колониягә хөкем ителде",1,news,Яңылыҡтар,513,https://www.azatliq.org/a/33352756.html,2025-03-19T11:30:21+00:00
"«Айғыр» махсус отрядында хеҙмәт иткән Варяг позывнойлы Туймазы егете үҙ хеҙмәте үҙенсәлектәре менән бүлеште. Контракт төҙөгәнгә тиклем ул ашнаҡсы һәм иретеп йәбештереүсе булып эшләгән. Егет 2023 йылда, үҙ теләге менән Таһир Күсимов исемендәге отрядҡа ҡушылып, «Башҡортостан» полкы сафына баҫа. Дрондар менән идара итеү нескәлектәрен тәжрибәле инструкторҙарҙан өйрәнгән. Уның әйтеүенсә, пилотһыҙ осоусы аппараттар разведканан башлап һөжүм итеүгә, штурм төркөмдәрен оҙатыуға тиклем бик күп функциялар үтәй. «Йыраҡтан эшләйбеҙ, штурмовиктар өсөн юлдарҙы таҙартабыҙ. Артиллерия утын корректировкалау, өҫтән шартлатҡыстар ташлау, дошмандарҙың идара пункттарын эҙләү менән шөғөлләнәм», — тип һөйләне Варяг. Башҡортостан граждандары пилотһыҙ системалар ғәскәренә 122 телефоны буйынса шылтыратып яҙыла ала.",Башҡортостандан пилотһыҙ осоусы аппарат операторы үҙ хеҙмәте тураһында һөйләне,0,analytics,Ватан,798,https://tanburz.ru/news/vatan-a-ynda/2026-02-03/bash-ortostandan-pilot-y-osousy-apparat-operatory-he-m-te-tura-ynda-yl-ne-4564552,2026-02-03T16:10:00+00:00
"Көҙгө каникул 26 октябрҙә башлана, дүшәмбе 4 ноябрҙә тамамлана. 5 ноябрҙә, шишәмбе көн, яңы көс менән мәктәпкә йыйынырға кәрәк буласаҡ. Шулай итеп, каникулға ун көн ҡалды. Сығанаҡ",Тиҙҙән каникул!,1,news,Яңылыҡтар,179,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-16/ti-n-kanikul-3969040,2024-10-16T11:13:00+00:00
"Сабыйҙың донъяға ауаз һалырына күп тә ҡалмаған. Лилиә уны ярата һәм көтә. Ә уны Ғәлиә апаһы иртә кейәүгә сығаһың, ҡайҙа бараһың ҡабаланып, тип ныҡ әрләне. Тәүҙә уҡырға, карьера эшләргә өндәне. Ата-әсәһе фажиғәле үлеп ҡалғас, берҙән-бер терәге шул Ғәлиә апаһы ҡалды шул: әрләүсе лә, йыуатыусы ла ул. Ә Лилиә кейәүгә сығыуына үкенмәй. Ярата бит Әнүәрҙе. Ана, малайҙары тыуыр. Лилиәнең ата-әсәһенән ҡалған өйөндә йәшәрҙәр. Ғәлиә апаһы барыбер был йортҡа ҡайтмай, ул ҡырҙа, карьера эшләмәксе. Лилиә палатала ауылдашы Ләйсән, күрше ауыл ҡатыны Гөлгенә һәм йәнә бер ҡатын—Альбина менән ята. Ләйсән Лилиә кеүек беренсе сабыйын ала килгән, ул да малай көтә. Гөлгенәнең өсөнсө сабыйы—ҡыҙы тыуырға тора. Ә өс малайға ғүмер биргән Альбина ҡыҙ артынан килгән, тик йәнә малай тигәндәр. Һәр береһе эстәрен ҡосаҡлап, гәлсәр һауытты тотҡандай һыйпап ҡына йөрөй. Ирҙәре шылтыратып ҡына тора. Ә бына Лилиәнең Әнүәре алмай. Шунлыҡтан йәш ҡатын үҙенә урын тапмай, бик ятҡыһы, ял иткеһе килһә лә коридорға ҡырҡ сығып шылтыратып ҡарай. Телефондың теге яҡ осонан абонент недоступен тигән тауыш ҡына килә. Сираттағы уңышһыҙ шылтыратыуҙан палатаға яҡынлағанда Ләйсәндең хәбәрен ишетеп ҡалды: -Эй, бахыр Лилиә, белмәй шул Әнүәрен. Ауылда Сәриә тигән ҡатынға күптән эйәләгән бит ул ире. Бына, хәҙер Лилиәнең бында ятыуын оҫта файҙаланалар инде. Сәриә күп ғаиләнең башына етте бит ул. Лилиә Ләйсәндең ҡатындарға һөйләгәнен ишетеп саҡ артҡа йығылманы. -Һин нимә һөйләп ятаһың бында, ғәйбәтсе! Бер мәлдә улдар тапһаҡ, улдарыбыҙ дуҫ булыр, ҡатышып йәшәрбеҙ тип уйлаһам әле. Ә һин ләстит һатып ятаһың, бушты һөйләп, --тине лә Лилиә күҙ йәштәрен тыя алмай илай-илай кейенеп, сәбәп табып, 4-5 сәғәткә ҡайтып килергә булды. Бына уның тыуған йорто. Атаһы төҙөнө уны. Яҡынлашҡанда унан көслө музыка яңғырай ине. Ишекте асып барып инеүенә уны Сәриә ҡаршы алды, ә Әнүәр диванда иҫерек аунай. --Ҡайттың дамы ни? Ә мин өсөнсө көн иреңде ҡарайым. Ирҙе кеше яңғыҙын ҡалдырамы? Алалар бит, --тип шарҡылдап көлдө Сәриә. —Әнүәр, тор, ана кәләшбикәң ҡайтты. Әнүәр башын саҡ ҡалҡытты ла: Сәриә, мин һине яратам, --тине лә кире башын яҫтыҡҡа терәп йоҡлап китте. Лилиә сығып йылғаға табан йүгергәнен генә иҫләй. --Әсәй, һиңә ҡыйынмы әллә? Улының тауышына Лилиә Айратовна һиҫкәнеп китте. --Атайҙың туйға килмәгәненә көйһеңме әллә? Ярай, төкөр. Иң мөһиме һин бар, әсәй, —тине Әхәт --Юҡ, көймәйем, былай ғына уйға батып киткәнмен. Улым, һинең туйыңда ултырыу бәхете лә тейҙе бына, --тип йылмайҙы Лилиә. Ҡасандыр бер палатала ятҡан Гөлгенәнең ҡыҙына өйләнә Әхәте. Әсә йөрәге шатлана ине.",Әсә шатлығы,0,analytics,Йәмғиәт,2533,https://henek.info/articles/common_material/2025-06-18/s-shatly-y-4280288,2025-06-18T13:40:00+00:00
"Быйыл Бөйөк Еңеүгә – 80 йыл. Ата-бабаларыбыҙ илде, донъяны фашистарҙан аралап, ҡотҡарып, дан менән ҡайтты. Рәсәй бөгөн дә ҡатмарлы һәм шул уҡ ваҡытта тарихта ҡалырҙай осор кисерә. Ағиҙел журналының май һаны ла еңеү, батырлыҡ, фиҙакәрлек темаларын күтәрә, ошо данлы һәм шанлы ваҡиғаларға арнала. Яҙҙар һайын хистәр яңырғанда Яңыралар иҫке яралар. Олатайым һүҙе сыңлап китә: Һеҙгә ҡала илем, балалар. Васыяты ошо олатайҙың: Һеҙгә ҡала, улым, киләсәк! Именлеге илдең – беҙҙең иңдә, Беҙ һаҡларбыҙ һине, Ер-Әсә! Шағирә Айгөл Айытҡолованың Еңеү көнө шиғырында шул рәүешле үткән, бөгөнгө һәм киләсәк киҫешә, хәтер яңыра. Талантлы яҙыусы Рәлис Ураҙғоловтың киң ҡоласлы итеп яратып яҙа башлаған Муса романы – ҡаһарман яҡташыбыҙ, ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы Муса Гәрәевкә арналған әҫәре – тамамланмай ҡалды. Әле уның файлдарҙа ғына ҡалған, әммә һәр бер һүҙе, ваҡиғалары, образдары уйланылған һәм тәфсирләп һүрәтләнгән өлөштәрен уҡыусыларыбыҙ иғтибарына тәҡдим итәбеҙ. Билдәле дәүләт эшмәкәре, публицист-яҙыусы Тәлғәт Сәғитовтың Ватаныбыҙ күгендә – үлемһеҙ ыласын мәҡәләһе яҡты һағыш та, ғорурлыҡ хистәрен дә яңырта. Батырҙың үҙ ауыҙынан сыҡҡан һүҙҙәр, хәтирә-ваҡиғалар булғанғамы икән, ябай ихлас яҙылғанғамы, беҙҙең быуын рәхәтләнеп, яратып уҡый торғайны был китапты. Улдарыбыҙға – ә улар Муса Гәрәевте танып та, белеп тә үҫте, кесе улымдың бөгөн дә уның ғаиләһе менән бәйләнеше бар – был китапты уҡытырға тырыштыҡ, ейәндәребеҙгә лә, – тип яҙа ул ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы Муса Гәрәевтең Штурмовиктар һөжүмгә бара китабы  хаҡында һәм бөйөк шәхес тураһындағы хәтирәләре менән уртаҡлаша. Танһыҡ әҫәр рубрикаһында яҙыусы Шакир Янбаевтың Йәнекәй ҡарт хикәйәһе һәм шағир Рафаэль Сафиндың Ҡыр ҡаҙҙары әҫәре урын ала. Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, билдәле фоторәссам, ваҡытында республиканың рус драма театры директоры йөгөн тартҡан легендар шәхес Вячеслав Стрижевский Онотолмаҫ тәүге алышым мәҡәләһендә һуғышты беренселәрҙән булып Брест крепосында ҡаршылаған яугир Рәшит Сәлих улы Исмәғилев хаҡында бәйән итә. Төнгө икелә йоҡларға яттыҡ. Ике ҡатлы карауаттың өҫкөһөнә мендем, йоҡланыммы, юҡмы – хәтерләмәйем. Ҡапыл. ҡот осҡос шау-шыу, бер-бер артлы ҡеүәтле шартлау. Шунан бирле етмеш йылға яҡын ваҡыт уҙҙы, ләкин мин ул дәһшәтте бер ваҡытта ла онотманым. Фронтовиктың һөйләгәндәрен тыныс ҡына уҡып та булмай. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында үҙенең масштабы һәм ҡанҡойғос булыуы менән Берлин операцияһы айырылып тора. Уның барышында утлы һуғыш юлдарын имен-аман үткән 78 мең 291 совет яугиры һәләк була. Луиза Кирәеваның Батырлыҡ онотолмай мәҡәләһендә Берлиндағы рейхстагка иң беренселәрҙән булып байраҡ ҡаҙаған ҡаһарман яҡташыбыҙ Ғази (Ғизи) Заһитовтың тормошо һәм яҙмышы яҡтыртыла. Дәүләт эшмәкәре, ғалим Миҙхәт Мәмбәтов Хәтерҙәгеләр әле лә бирмәй тынғылыҡ мәҡәләһендә атаһы – 112-се Башҡорт атлы дивизияһы яугиры, 275-се полк артбатареяһы технигы һәм политругы ярҙамсыһы Әхмәтхан Хужанияз улы Мәмбәтовтың һуңғы төйәгенә барып, туғандар ҡәберлегенә сәскәләр һалып, баш эйеүе, шунда әсә ҡәберенән тупраҡ һибеүе, атай ҡаны һеңгән изге тупраҡты тыуған төйәгенә ҡайтарыу бурысын үтәүе хаҡында тетрәндергес итеп бәйән итә. Күренекле яҙыусы, атаҡлы журналист Зөһрә Ҡотлогилдинаның һуғыш балалары, һуғыш яралары хаҡындағы китаптарын көтөп алам. Сираттағы дүртенсеһен дә берсә уйланып, берсә тетрәнеп, берсә ҡыуанып уҡып сыҡтым, – тип яҙа яҙыусы Мөнир Ҡунафин һәм өлкән ҡәләмдәшенең китаптар серияһына байҡау яһай. Был һанда шулай уҡ әҙибә Зөһрә Ҡотлогилдинаның Һуғыш балалары һөйләй яҙмалары урын ала. Егет үҙе үлһә лә, һүҙе ҡала, тиҙәр. Шуны раҫлар өсөн миллиондарса ҡорбан араһында юғалып ҡалған яугир олатайымдың яу яланынан яҙған хаттарын, йылдар төпкөлөнән килгән бер ауаз булһын тип, һүҙмә-һүҙ тигәндәй күсереп һеҙгә еткереп ултырыуым, - тип яҙа Сибай ҡалаһынан журналист Фәрит Әхмәров Өскөл хаттар мәҡәләһендә. Йылдар аша килеп еткән ҡомартҡылар, ҡатмарлы яҙмыштар хаҡындағы тарихтар бер кемде лә битараф ҡалдырмаҫ. Шағирә Гөлнара Хәлфетдинованың Кирәгә поэмаһы МХО-ла батырҙарса һәләк булған, вафатынан һуң Рәсәй Федерацияһы Геройы исеме бирелгән яҡташыбыҙ Тамерлан Илһамов иҫтәлегенә арнала. Яҙыусы Гөлсирә Ғиззәтуллина Янып көлгә ҡалыуҙың ғазабын белә тик көл. тигән мәҡәләһендә МХО-ла батырҙарса һәләк булып ҡалған яугир-яҙыусы Сабит Фазлыев хаҡындағы иҫтәлектәре менән уртаҡлаша. Шулай уҡ был һанда яҙыусы Сабит Фазлыевтың Беҙ һуғышҡа барғанда тигән 2022 йылда яҙылған хикәйәһе лә урын ала. Яҙыусы Әлиә Саматованың Атайым селтәрҙә хикәйәһе яҡты һағыш менән һуғарылған. Ағиҙел журналы Башҡортостан Яҙыусылар союзы менән берлектә Ирҙең даны – иленән тип аталған шиғри конкурс иғлан иткәйне. Был юлы шағирә Айзилә Мортаеваның шиғри шәлкеме менән танышырға мөмкин. Хөрмәтле уҡыусыларыбыҙ, ни сәбәптәндер Ағиҙелгә яҙылырға онотһағыҙ, подписканы һәр ваҡыт дауам итеү мөмкинлеге бар, ул саҡта инде журнал һеҙгә киләһе айҙан килә башлаясаҡ. Ә инде редакциябыҙҙан килеп алып йөрөү шарты менән айына ни бары 105 һумға ғына яҙылырға була. Берҙәм булайыҡ!",Ағиҙел журналының 5-се һанына күҙәтеү,0,analytics,Йәмғиәт,4975,https://agideljurn.ru/news/common_material/2025-05-21/a-i-el-zhurnalyny-5-se-anyna-k-te-4244737,2025-05-21T14:12:00+00:00
Залина Ғарифуллина. Туймазы районы Серафимовка ауылы.,Һары миҙгелде яратам,0,analytics,"""Күҙ менән ҡаш араһы""",53,https://amanat.su/articles/k-men-n-ash-ara-y/2024-11-05/ary-mi-gelde-yaratam-3996418,2024-11-05T14:47:00+00:00
"Ҡалтасы районынан Бикмырҙиндар ғаиләһендә шатлыҡлы ваҡиға, унда ете ҡыҙ һәм өс малай үҫә, улар араһында игеҙәктәре лә бар.",Башҡортостанда йәшәүсе ҡатын унынсы балаһын тапҡан,1,news,Яңылыҡтар,122,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-10/bash-ortostanda-y-sh-se-atyn-unynsy-bala-yn-tap-an-4500955,2025-12-10T12:55:00+00:00
"Фотолағы һауыт-һабаны республикабыҙҙың көньяҡ-көнсығыш өлөшөндә йәшәгән башҡорттар баҡырса тип йөрөтә. Башҡа яҡта бүтән төрлө атала. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Баҡырса,1,news,Яңылыҡтар,310,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-04/ba-yrsa-4564475,2026-02-04T15:41:00+00:00
"Татар конгрессы ыены алдыннан, архив фотосыБыел дөнья татар конгрессы корылтаена 45 ил вәкилләре чакырылган, делегатлар 35 илдән генә киләчәк. Бу хакта 22 июльдә Милли шура рәисе Васил Шәйхразиевматбугат очрашуында белдерде. ""Өченче көн генә без 37 илдән делегат киләчәк дидек. Бүген инде 35 кә калды. Безгә ике ил делегатлары очкыч билетлары бәяләрен карап, ачуланмагыз, мөмкинлек юк дип әйтте. Монда сәясәт юк, үз илләрендә аларга ""бармагыз"" дип әйтүчеләр юк, диде ул. Кайсы илләрнең килүдән баш тартуы турында Милли шура рәисе әйтмәде. Чит илдән делегатларның кимүен Шәйхразиев һава юлларының катлаулануы һәм билет бәяләренең артуы белән бәйләп аңлатты. Татарстан бу чыгымнарны үз өстенә алмый. ""Менә безнең делегат Канададан киләчәк, Америкадан килеп итә алмый. Элек очкычлар Мәскәүгә турыдан-туры килә иде. Хәзер башка илләр аша очарга кирәк. Очу вакыты һәм шуның белән бәясе дә бермә-бер арта. Делегатлар үз акчаларын түләп килә. Без аларга түләмибез"", диде ул. Шул ук вакытта корылтайга фетнәчел ""ДНР"", ""ЛНР"" делегатлары киләчәк, дип сөйләде Милли шура рәисе. Моңа кадәр алар Изге Болгар ыенында, Кузбасста узган Шахтерлар сабантуенда кунак булган. Шәйхразиев сүзләренә караганда, татар конгрессы корылтае гибрид форматта узачак. Аны онлайн рәвештә һәм ТНВ каналында анлы эфирда карарга булачак. Чит ил вәкилләре интернет аша турыдан-туры сорау да яудыра алачак диелде. Дөнья татар конгрессының корылтае 30 июльдән 3 августка кадәр дәвам итәчәк. ыенда конгрессның 30 еллыгы да билгеләп үтеләчәк. Корылтайга 1 500 кеше чакырулы, шуларның 1 меңе – делегатлар, 500 е – кунаклар. Очрашу вакытында катнашучылар төрле секцияләрдә эшләр дип көтелә. Пленар утырыш үзәгенең Илһам Шакиров залында узачак. Анда Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановны көтәләр. ыен барышында Милли шура рәисе һәм аның әгъзалары сайланып куелачак. Васил Шәйхразиев сүзләренчә, быел Милли шурага кергән 75 әгъзаның якынча 10-15 кешесе алышыначак. Шулай ук конгрессның низамнамәсенә дә үзгәрешләр кертергә ыенулары турында әйтелде. Шәйхразиев делегатларны билет бәяләре кыйммәт булу аркасында килми дип әйтсә дә, Казанга барудан сәяси сәбәпләр белән дә баш тартучылар бар. Мәсәлән, Германиядән ""Ханым"" оешмасыннан берничә кеше Дөнья Татар конгрессы форумына чакырылган булган, ләкин алар бармаска булган. ""Бүгенге көндә безнең барыбызның да урыны гаиләләребез, балаларыбыз янында булырга тиеш, андый зур чараларда түгел, дип саныйбыз"", дипсөйләде""Ханым"" оешмасы лидеры Гөлнур Даутова. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Татар конгрессы корылтаена чит илләрдән килүчеләр кимегән, Донбасстан – арткан",1,news,Яңылыҡтар,2558,https://www.azatliq.org/a/31955140.html,2022-07-22T09:41:24+00:00
"Каракүл авылыОмски өлкәсендәге татарлар яшәүче Каракүл авылын 1 сентябрьгә төзеп бетермәкчеләр. Май башында анда янгын чыгып 33 йортның 14 ен көлгәәйләндергән иде. ""Губернатор Александр Бурковның Каракүл авылын 1 сентябрьгә кадәр тергезү турындагы күрсәтмәсе үтәләчәк. Янгында зыян күрүчеләр өчен барлыгы 10 миллионнан артык акча ыелды. Аларның күп өлеше хәйрия һәм төбәктән матди ярдәм булды"", диелгән Омски хөкүмәте сайтында. Төзелергә тиешле 10 йортның әлеге вакытта алтысы ыелган, аларның бишесенең түбәсе ябылган. Бер йорт тапшырылырга тора. Бер йортны якынча 400 мең сумга төзиләр.6 май көнне Омски өлкәсенең Большеречье районы Каракүл авылы сәгать ярым эчендә яртылаш янып бетте. Каза вакытында барлыгы 14 торак йорт, 10 корылма һәм авылның бердәнбер кибете янып көл булган иде. Егермеләп гаилә йортсыз калды. Каракүлдә янгыннан соң авыл кешеләренә ярдәм ыю оештырылды. Татарстан хөкүмәте 3 млн сум ибәрде, эшмәкәр Тамир Әлимбәков- 1 млн сум. Каракүл халкына бу авылдан кайчандыр күченеп киткән татарларның Төркиядә яшәүче оныклары да 200 мең сумга якын акча ыеп бирде. Ярдәм ыюны оештыручылар әйтүенчә, бу эштә бөтен татар итимагый оешмалары, аларның итәкчеләре һәм Каракүл кешеләренең бу хәленә битараф булмаган кешеләр актив катнашкан. Омски хакимияте 2,7 млн сум тирәсе акча бүлде. Моннан тыш, 2,5 тонна һуманитар ярдәм ыелган. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Янгыннан соң Каракүл авылындагы йортларны 1 сентябрьгә төзеп бетермәкчеләр,1,news,Яңылыҡтар,1583,https://www.azatliq.org/a/31354402.html,2021-07-12T10:51:08+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЧаллыга 400 ел элек нигез салынган дигән фикер тарихчыларда бәхәсләр уятып килә.2026 елда Русия Үзәк банкы Чаллы шәһәренең 400 еллыгына багышлап 3 сумлык көмеш тәңкәләр чыгарырга ыена. Бу хакта Үзәк банк сайтындахәбәр итә. Истәлекле тәңкә 3 мең данәдә сугылачак. Ул 925 пробалы көмештән ясалыр дип көтелә. Тәңкәдә ""Чаллы шәһәренә нигез салынуга 400 ел"" дип язылачак.2016 елда Русия Үзәк банкы Габдулла Тукай тууның 130 еллыгына багышланган истәлекле тәңкәчыгарган иде. Быел тарихчыларда Чаллының 400 еллыгыбәхәсләр уятты. Алар шәһәргә татар дәүләтчелеге чорында ук нигез салынган дип саный. — Монда тарихчы Владимир Ермаков тәкъдим иткән архивка нигезләнгәннәр. Бүгенге Чаллы биләмәләрендә татар шәһәрчеге бар. Ул Казан ханлыгы чорында ук булган. Монда туктаусыз үсеш булганмы дигән мәсьәлә бар. Эш шунда, Куйбышев сусаклагычында күп кенә урыннар су астында калган. Шулай да безнең археологлар өйрәнгән хәзерге Чаллы шәһәрендәге татар шәһәрчеге үзе бер факт булып тора, — дип белдергән иде тарих фәннәре докторы Радик Исхаков. Тарихчы Ленар Мифтахов фикеренчә, Чаллының 400 еллыгын хакимият уйлап чыгарган. — Эш шунда, Чаллы шәһәренә нигез салынган дата буенча бернинди фәнни конференция үткәрелмәде. 1626 елда шәһәргә нигез салынган дип фәнни даирә игълан итмәде. Дөресрәге, бу шәһәр итәкчелегенең, аның башлыгының тәкъдиме.2026 елда Чаллының 400 елыгын билгеләп үтәргә ыеналар. Узган елның октябрендә шәһәр мэры Наил Мәһдиев бу датаны Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов хуплады дипбелдерде. Алдагы өч елда шәһәрнең 400 еллыгын билгеләп үтәр өчен төрле чаралар узачак. Чаллының рәсми сайтында шәһәргә 1626 елда нигез салынгандиелә. Ачык чыганаклардаәйтелгәнчә, нәкъ шул елда Алабуга авылы крестьяны Федор Попов итәкчелегендә яңа крестьян әмгыяте төзелә. Воевода Семен Волинский фәрманы белән аларга Чулманның сул ярындагы (Уфа өязе), Чална һәм Мәләкәс елгалары янына ялан кырга күчеп урнашырга рөхсәт бирелә. Алабуга крестьяннары нигез салган авыл Чалнинский Починок дигән исем йөртә һәм якын-тирәдә нигез салынган башка авылларга баш булып тора. Соңрак аны Бережные Челны, Береговые Челны, Набережные Челны дип атыйлар. ирлек шәһәр статусын 1930 елда ала. 1982 елның ноябреннән 1988 ел башына кадәр шәһәрне Брежнев дип үзгәртәләр, соңрак исеме кире кайтарыла. Шулай да шәһәргә 1626 елда нигез салынуы археологлар, төбәк тарихын өйрәнүчеләр һәм язучылар арасында тәнкыйтьләр дә тудыра. Шәһәр белән Илдар Халиков итәкчелек иткәндә моның турындагы бәхәсләр шуңа китерде — мэр Чаллыга керә торган урындагы ""Яр Чаллы. Шәһәргә 1626 елда нигез салынган"" дигән язулы стеланыалып куйдырды. Чаллы шәһәрендә археологик казыну эшләре алып барган тарихчы Альберт Нигамаев Азатлык белән сөйләшкәндә ""урыс кешеләре тора башлагач кына"" шәһәргә нигез салынган дигән фикер белән килешмәде. Ул ирлектә Алтын Урда истәлекләре табылуын, шәһәр атамасының татардан чыгуынәйткән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Русия Үзәк банкы Чаллының 400-еллыгына багышлап көмеш тәңкәләр сугачак,1,news,Яңылыҡтар,3024,https://www.azatliq.org/a/rusiya-uzak-banki-challining-400-elligina-bagishlap-komesh-tangkalar-sugachak/33065199.html,2024-08-04T15:34:01+03:00
"«Я служил старшим разведчиком-снайпером, но работал с беспилотниками. Скачал на телефон приложение – симулятор -дрона и просто тренировался. Когда пришёл в учебный центр в тыловой зоне, инструктор посадил меня за пульт, посмотрел, как я летаю, и сказал: «Ты уже готов». В первый же день я поднял дрон в воздух», – вспоминает Алгис. Мин өлкән разведчик-снайпер булып хеҙмәт иттем, әммә пилотһыҙ аппараттар менән эшләнем. Телефонға -дрон симуляторы ҡушымтаһын күсереп алдым һәм күнекмәләр яһаным. Тылдағы уҡыу үҙәгенә килгәс, инструктор мине пультҡа ултыртты, осоуымды ҡараны һәм: «һин әҙер инде» тине. Беренсе көндә үк дронды һауаға күтәрҙем, - тип хәтерләй Алгис. Как Алгис Каримов из снайпера стал инструктором БПЛА читайте в материале корреспондента «Красной звезды» Сергея Чернова. Войска БПС Истории СВОих«Я служил старшим разведчиком-снайпером, но работал с беспилотниками. Скачал на телефон приложение – симулятор -дрона и просто тренировался. Когда пришёл в учебный центр в тыловой зоне, инструктор посадил меня за пульт, посмотрел, как я летаю, и сказал: «Ты уже готов». В первый же день я поднял дрон в воздух», – вспоминает Алгис. Мин өлкән разведчик-снайпер булып хеҙмәт иттем, әммә пилотһыҙ аппараттар менән эшләнем. Телефонға -дрон симуляторы ҡушымтаһын күсереп алдым һәм күнекмәләр яһаным. Тылдағы уҡыу үҙәгенә килгәс, инструктор мине пультҡа ултыртты, осоуымды ҡараны һәм: «һин әҙер инде» тине. Беренсе көндә үк дронды һауаға күтәрҙем, - тип хәтерләй Алгис. Как Алгис Каримов из снайпера стал инструктором БПЛА читайте в материале корреспондента «Красной звезды» Сергея Чернова. Войска БПС Истории СВОих",Снайперҙан - БПЛА инструкторына!,1,news,Яңылыҡтар,1618,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-06/snayper-an-bpla-instruktoryna-4566932,2026-02-06T10:50:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБу башлангыч мари телен сакларга һәм үстерергә ярдәм итәчәк, дип өметләнә проект авторлары. Ясалма интеллект ярдәмендә башкортча сөйләшүче ""Һомай"" акыллы динамигы хәзер мари телендә дә сөйләшә алачак. Әлегә мари теле сынау рәвешендә кайбер иһазларда эшли. Бу хакта ""Һомай"" акыллы колонкасының рәсми каналындахәбәр ителә. — Хәзер марилар да ""Һомай"" колонкасына туган телләрендә мөрәәгать итә ала, — диелә хәбәрдә. Белдерүдә әйтелгәнчә, мари телендә сөйләшү мөмкинлеге сынау рәвешендә һәм бары тик кайбер иһазларда гына бар. Алга таба аның сөйләшү сыйфаты яхшырачак дип көтелә. Бу башлангыч мари телен сакларга һәм үстерергә ярдәм итәчәк, дип өметләнә ""Һомай""ны булдыручылар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","""Һомай"" акыллы колонкасы сынау рәвешендә мари телендә эшли башлады",1,news,Яңылыҡтар,832,https://www.azatliq.org/a/homay-akilli-kolonkasi-sinau-raveshenda-mari-telenda-eshli-bashladi/33206181.html,2024-11-18T10:30:51+03:00
"– 4–5 февраль тирәһендә алып ҡайтырҙар тип көтәбеҙ. Табутты тәүҙә Дауыттағы өйөнә индереп, бе ки йҡлатып, ихатаһы алдында бәхилләшеү үткәрергә уйлайбыҙ. Шунан Рысҡужаға (убанға) алып килеп ҡуйырҙар. Малайҙаы шулай хәл иткән, – тине ул. Әсәһе улының яу юлына баҫыуына ҡаршы төшмәй, әммә: ""Үҙенең шәхси предприятиеһы ла булды, эше аҡалы ине. убан, Амангилде ауылдаының юл буйҙаына яҡтыртҡыс ҡуйырға бағанала ултыып ыҡтыла. Беҙҙә Әғәт ағайҙың өйөнән алып, Ҡаҙмаш күпеенә тиклем һуҙҙыла. Амангилделә ауылдың нан на тиклем. Агап, Белоет, Өфө аъяғы ауылдаына ут үткәгәйне. Шулай уҡ Рәсүлиә мәсетен эстән дә, тыштан да ут менән балҡытыусы ул. Шул изгелектәре ҡалды"", – ти әсә улы Зөфәр Хәсәнов хаҡында. …Айһылыу апайҙың ике улы ла яу юлына баҫҡан. Улдары менән ул үҙен дә көрәш юлында кеүек хис итте. Был уның шиғырҙарынан, тын алышынан тойолдо. Айһылыу Хәсәнованың ""Йөҙ тәңкә"" тип исемләнгән шиғыры яҙғандарыма ҡеүәт. Сабыр, көслө, ҡаһарман улдар әсәһе ул. Көслө ҡатындарҙан ғына ҡаһарман улдар тыуа. Йөҙ һум буы түгел, Түгел йыйы яһаҡ. Һинән, минән, унан Йөҙә тәңкә йыйһаҡ – Яугиҙәгә яҙам. Днда кәәк унда. Еңеүгә юл аы Һин бигән йөҙ һум да. Йөҙ тәңкә – ҙу ауап, Йөҙ тәңкә – ҙу аҡа. Илен уйламаған ауап алмай ҡаа. ""Ил төкөһә – күл"", – тип, Әйткән л быуын. Ула ниә дәүе Кикән утын-һыуын. Йөҙ тәңкәне биеп, Бушап ҡалмаҫ кеҫә. Беҙҙән киткән яҙам Яуыз юлын киҫә. Эйе, яҡташ шағирәбеҙ Зөлфирә Ҡарағужина әйтмешләй, ""китә улдар, китә илатып"". Шағирә Айһылыу Хәсәнованың өйөндә булырға, уның тәмле бишбармағынан ауыҙ итергә тура килгәйне. Ул ваҡытта, бынан ике йыл элек, бер улы МХО-ла ине. Уның хаҡында ла һөйләштек. Айһылыу апайҙың сабырлығына һоҡландым. Хөрмәт тере ҡайтһын, – тип доғалар ҡылдыҡ. Ә 26 октябрҙә 49 йәш тулған Зөлфәр шунан һуң китеп, бер йыл хеҙмәт икәндән һуң һәләк булған. Уның өс улы бар. Ауыр ҡайғыларында Айһылыу апайға, Зөлфәрҙең атаһына, хәләл ефете Гөлнара Зәйнетдин ҡыҙына һәм уларҙың өс улына, бөтә яҡындарына сабырлыҡтар теләйбеҙ. Бирешмәгеҙ! Ныҡ булайыҡ!  – тип өндәшәбеҙ уларға. Айһылыу апайҙың: Теҙелешеп үтеп баа ҡшта, Еңел генә елпеп ҡанаттаын. Көҙ ките ҙә ула, яҙын ҡайты. Ҡаан ҡайты минең һалдаттаым? – тип өҙөлөп өндәшеүендә бихисап һалдат әсәләренең иңрәү-һыҙланыуы сағыла. Зөлфәр Ғәлимйән улы һуңғы ебәргән видеоһында: Буханкам янды, – тип хәбәр итә лә хеҙмәттәштәрен алға барырға әйҙәй. Ҡырыҫ ир йөҙөндә яҡтылыҡ сағылып китә. Ҡарашында – хәстәр һәм изгелек нурҙары. Әбйәлил районы Байым ауылынан Рәүиә Ғәликәева гуманитар ылау менән яҡташ егеттәребеҙ янына былтыр март айында барғанында тап Зөлфәр ҡаршы ала. – Зөлфәр беҙҙең менән ҡолас йәйеп, ҡосаҡлашып күреште, алсаҡ, матур итеп һөйләште.  Асыҡ күңелле, эскерһеҙ кеше икәне күренеп тора ине. Исемен әйтеп таныштырғас, юл күрһәтеү өсөн беҙҙең машинаға ултырып барҙы. Уның беҙҙе күреүенә, тыуған яҡты һағыныуына, күңелендәге әйтеп бөткөһөҙ һағышына  иҫем киткәйне шул ваҡытта. Үҙе кисерештәрен эсенә бикләп, тыныс ҡына, гел йылмайып һөйләште беҙҙең менән. Тыйнаҡ, аҡыллы, иғтибарлы, итәғәтле, шул уҡ ваҡытта батыр йөрәкле яугир икәне тәү күреүҙән үк күҙгә салынды, – тип иҫкә алды яҡташыбыҙ уны. Тыныс йоҡла, батыр! Һин хыялланған, яҡынайтҡан Еңеү беҙҙең яҡта буласаҡ! Гөлназ ҠОТОЕВА. Фотоһүрәттәрҙә: Зөлфәр Ғәлимйән улы Хәсәнов - ""Изгелекле"" (""Добрый"") позывнойлы яугир. Әбйәлилдәр гуманитар ылау менән барғанда Зөлфәр уларҙы үҙе ҡаршылай (Рәүиә апай Ғәликәева ебәрҙе). Шағирә Айһылыу Хәсәнова – ике яугир әсәһе.",Ҡаһарман әсәнән ҡаһарман улдар тыуа,0,analytics,Геройҙар,3391,https://bashgazet.ru/articles/geroy-ar-d-ere/2026-02-02/a-arman-s-n-n-a-arman-uldar-tyua-4560890,2026-02-02T14:50:00+00:00
"Казандагы татар зиратыЯңа татар бистәсендәге татар зиратында йөзләгән кабер ташларын вату, имерүвәхшилегебөтен республиканы тетрәтте. Авырткан иргә бастылар. Бу хәлне кабул итү авыр. Казаннарның яртысының туганнары, якыннары шушы зиратта ирләнгән. Татар милләтенең йөзек кашлары, безнең горурлык булган шәхесләребезнең тынычлык тапкан урыны да бу каберстан. Әлеге вакыйгалардан соң кешеләрдә вандалларга карата нәфрәт хисе дә, бу хәлләрне үзгәртеп булмаячак, берни эшләү мөмкин түгел дигән көчсезлек хисе дә бар. Тәртип саклау оешмалары инаятьчеләрне тиз табар һәм бу кешеләр хөкем ителер дигән ышаныч бар. Әмма шул ук вакытта бу хәлләр тагын кабатланмасын өчен гарантияләр кирәк. Булачакмы алар? Татар зираты – тарихи-мәдәни әһәмияткә ия тулы бер мемориаль урын статусын алырга тиеш. Беренче чиратта биредә саклык чараларын булдыру мөһим. Әмма зираттагы каберләргә игътибарны арттыру тагын да әһәмиятлерәк. Габдулла Тукайкабере ялт итеп тора, ә аның янында ирләнгән, татарның акыл иясе, үзенчәлекле язучы, Тукайның якын дусты булган Фатих Әмирханның кабере игътибар читендә кала. Дөрес, ул үксез кебек кукраеп тормый, каберне Әмирханнар нәселе карый. Тик аңа карата дәүләтнең дә кызыксынуы артырга тиеш. Быел Әмирханның тууына – 130 ел. Әмма аны искә алучы юк. Кызганыч. Әмирхан исән вакытта да Тукай күләгәсендә булган, бу хәл әле дә дәвам итә. Бусы инде безнең гаеп. Татар зиратының кече капкасыЗиратларны тәртиптә тотуның уңай үрнәкләре бар. Горький паркындагы мемориаль Дан аллеясы тәртипкә китерелде, ул саклана. Татар зиратында да шулай оештырасы бит. Билгеле, моның өчен Казан шәһәр хакимияте, республика бюджетыннан финанслар бүленүе кирәк булачак. Әмма бу эшне казаннарның, шәһәр әмәгатьчелегенең актив ярдәменнән башка ерып чыгып булмаячак. Бу урында бер саваплы гамәл турында искә аласы килә. Яңа татар бистәсендә урнашкан Ал мәчет каршындагы Ислам кабул ителүнең меңьеллыгы исемендәге мәдрәсә укытучылары белән шәкертләре инде ничә еллар дәвамында биредә ирләнгән танылган руханилар, татар шәхесләренең каберләрен барлау, тәртипкә китерү эшен алып бара. Аларга шәһәрнең башка мөселман мәхәлләләре дә булыша. Соклангыч һәм бәяләп бетергесез хезмәт. Әмма, аңлашыла ки, мондый эшләр – Казанның ярты миллионлык мөселман өммәте өчен диңгездәге тамчылар. Бу гына итми. Зиратның арткы ягына, эчкәрәк кереп карагыз әле, меңәрләгән каберләр кыйшайган, имерелгән. Утырып еларлык, валлаһи! Менә кайда гомумшәһәр субботнигын уздырырга кирәк ул. Ник авылда яшәүчеләр үзара ыелышып зиратларны тәртиптә тота ала да, ник без, шәһәрдә яшәүчеләр, моны булдыра алмыйбыз? ! Бу мәсьәлә шәһәрнең башка зиратларына да кагыла. Иманым камил, әгәр дә мондый өмәгә чакыру булса, башка дин кешеләре дә бу эштә бик теләп катнашыр иде. Яһүдиләр да, христиннар да, мөселманнар да берләшеп эшли алыр иде. Бәлки, бердәм көчне күрсәләр, вандаллар да кара эшләрен башкарудан туктар иде. инаять кылмый калыр иде. Бу күңелсез хәлләр татар зираты, анда ирләнгән шәхесләр, Яңа татар бистәсе тарихына тагын бер тапкыр игътибарны арттырды. Һәрхәлдә миндә шундый хисләр туды. 1749 елда барлыкка килгән Яңа татар бистәсендә бу бердәнбер зиратмы, әллә башка каберстаннар да булганмы дигән сорау туа. Әйе, булган. Бер генә дә түгел, ә берничә. Әмма алар барысы да юк ителгән. Мәсәлән, зиратларның берсе 5 санлы хастаханә, Шәриф Камал урамы янында булганы билгеле. Каберләр тимер юллар астында калган. Бу – Иске һәм Яңа татар бистәләре, Пләтән ирләре кисешкән урыннар. Сазлыклы урыннар. Зират өчен кулай булмый, әлбәттә. Ләкин, нишләтәсең, башка ирләр табылмагач, мәрхүмнәрне шунда ирләгәннәр. гасыр урталарына зират ташландык хәлендә кала. Бу күренешкә борчылган халык биредә агачтан мәчет төзи. Ул Иске мөселман зираты дип аталган, ә Аллаһ йортын 17 санлы мәчет дип йөрткәннәр. Сүз уңаеннан шуны да әйтергә кирәк, бу мәчетне драматург Галиәсгар Камал хатынының әтисе, сәүдәгәр Садыйк Хәбибуллин төзегән. Камал биредә имамлык итәргә тиеш булган. Тәкъдим итәләр, тик язучы баш тарта. Әмма мәчетнең тарихы озын булмый, ишегенә 1929 елда йозак эленә. Аннары инде бөтенләй сүтеп ташлана. Зират та онытыла. Яңа татар бистәсендә тагын бер зират була. Анысы хәзерге Татарстан белән Кәрим Тинчурин урамнары киселеше тирәсендә урнаша. Каюм Насыйри язып калдырган мәгълүматларга караганда, биредә зур мәйданда зират әелгән булган. гасыр башында ул ташландык хәлгә килгән. Мәрхүмнәр догасыз калмасын өчен гильдия сәүдәгәре Исхак Казаков үз акчасына 1875 елда искиткеч матур мәчет төзи. Бер гасыр узуга социализм чәчәк атканын күрсәтүче яңа урам төзү хакына мәчет бульдозер белән имерелә. Тагын берничә борынгы зират турында мәгълүмат бар. Аларның берсе – Кремль-Чернышевский урамнары кисешкән урындагы зират. Биредә 1530 елга караган кабер ташы табыла. Икенчесе – Мәскәү белән Камал урамнары киселешкән урындагы Көрәиш бистәсе зираты. Биредә мөселманнарны гасырга кадәр ирләгәннәр. Өченчесе – Лобачевский бакчасы урынындагы зират. Бишбалта зираты хәлен барыбыз да беләбез. Ул да ташландык хәлдә. Мөселман зиратларының иң борынгысы – Кабан шәһәрчегендәге каберстан. Хәзерге Әрхәрәй дачалары урынында Х гасырга караган каберләрне күреп була. Казанда әрмән зираты да булган. Ул хәзерге Калинин урамында урнашкан, зират - гасырга карый. Бүген казаннар тарихи зиратлар яки мәчетләрнең кайларда булганын да белми. Кая инде аларны белү? ! Без бит булганын да әлегә тәртиптә тотып саклый алмавыбызны күрдек. Миңа калса, Казандагы барлык борынгы зиратларны барлап, Татарстан Диния назарәте белән бергә хәтер тамгаларын куеп чыгарга кирәк. Айрат Фәйзрахманов, тарихчы""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра",Татар зиратын мемориал урынга әйләндерергә вакыт,0,analytics,Комментарийҙар,5584,https://www.azatliq.org/a/27980688.html,2016-09-12T21:16:06+00:00
"Халыҡ-ара кооперация һәм экспорт  милли проектына ярашлы, Башҡортостандың тышҡы иҡтисади бәйләнештәр  һәм конгресс эшмәкәрлеге министрлығы күп тармаҡлы бизнес-миссияла ҡатнашыу өсөн компанияларҙы һайлау башланыуы тураһында иғлан итә. Ул Ҡаҙағстан Республикаһының Астана ҡалаһында 23-27 февралдә үткәрелә, тип хәбәр итә министрлыҡ. Был бизнес-миссияның маҡсаты сауҙа-иҡтисади бәйләнеште әүҙемләштереү, Башҡортостан предприятиеларына Ҡаҙағстан баҙарына сығыуға ярҙам итеү, эшлекле партнерҙар араһында тура бәйләнештәрҙе көйләү. –Экспортерҙар өсөн үҙҙәренең продукцияһын күрһәтеү, һорауҙы өйрәнеү, ышаныслы партнерҙар табыу өсөн был уникаль мөмкинселек. Беҙ аныҡ һөҙөмтәгә маҡсатланғанбыҙ - сеймал булмаған экспортты арттырыу, Ҡаҙағстан компаниялары менән оҙайлы кооперация бәйләнештәрен булдырыу, – тине Тышҡы иҡтисади бәйләнештәр һәм конгресс эшмәкәрлеге министры Маргарита Болычева. Ҡатнашыусылар өсөн тығыҙ эшлекле программа әҙерләнгән. Милли проекттар ил Президенты Владимир Путиндың ҡарары буйынса тормошҡа ашырыла. Автор фотоһы.",Компаниялар бизнес-миссияла ҡатнаша,0,analytics,Милли проекттар,1032,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-02-03/kompaniyalar-biznes-missiyala-atnasha-4562473,2026-02-03T11:30:00+00:00
"Иргә 25-30 йәш тирәһе, ул Шишмә районындағы Хөсәйенбәк мавзолейында ерләнгән. Ғалимдар әйтеүенсә, ир – Сыбартау  тирәһендәге ҡаҙаҡтарға һәм Наурыз башҡорттары вәкилдәренә оҡшаған. Тимәк, был – Бөйөк далала тәрән тарихи хәрәкәттәр һәм миграцияларҙың туранан-тура дәлиле. Шулай уҡ тикшеренеүселәр балалар ҡәберлектәрен өйрәнә һәм бәләкәй ҡыҙҙың йөҙөн тергеҙә ала. Үлгәндә уға биш йәш тирәһе була.",Бер нисә быуат элек йәшәгәндәрҙең йөҙө тергеҙелгән,1,news,Яңылыҡтар,394,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-10/ber-nis-byuat-elek-y-sh-g-nd-r-e-y-terge-elg-n-4571692,2026-02-10T10:15:00+00:00
"Был күркәм сараға илдең 63  төбәктәренән  3 мең 500-гә  яҡын егет һәм ҡыҙ ҡатнашҡан. Улар араһында Башҡортостандан Эске эштәр министрлығының Өфө юридик институтының курс курсанттары ла бар. Курсанттар  сарала ҡатнашыу өсөн институттағы яҡшы уҡыуҙары, фәнни һәм ижади эшмәкәрлеге арҡаһында лайыҡ булған. Ойоштороусылар балда ун төрлө бейеү (полонез, фигуралы вальс, француз кадриле, гавот-вальс, миньон-вальс, урыҫ лирик вальсы) башҡарырға тура киләсәген әйтеп,  ҡарап әҙерләнеү өсөн кәрәк видеоһын да ебәргән. Бик матур сара булған. Ҡатнашыусыларҙың саранан алған бай тәьҫораттары һәм йөкмәткеле хәтирәләре оҙаҡ күңелдәрен йылытып торор әле. Сығанаҡ һәм фото: телеканал САЛЯМ СӘЛӘМ телеканалы Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Башҡортостан курсанттары — Кремль балында,0,analytics,K sl l r yyyu ar ete r,1119,https://yanshishma.com/articles/k-sl-l-r-yyyu-ar-ete-r/2025-12-19/bash-ortostan-kursanttary-kreml-balynda-4513886,2025-12-19T11:00:00+05:00
"Бөгөн, 19 июндә, Мәләүездә ҡотҡарыусылар күлдән 40 йәшлек ирҙең кәүҙәһен сығарҙы. Ир 10 июндә үк Шагайка күлендә батҡайны. Шул уҡ көндө ҡотҡарыусылар эҙләү эштәренә тотондо. Туғыҙ көн буйына водолаздар һыу аҫтын тикшерҙе, ә башҡа төркөмдәр ерҙә эҙләне. Һаҡ булығыҙ! Ярамаған ерҙә һыу төшмәгеҙ!",Туғыҙ көн буйы эҙләгәйнеләр,0,analytics,Хәүефһеҙлек,293,https://shonkar.com/news/kh-ef-e-lek/2025-06-19/tu-y-k-n-buyy-e-l-g-ynel-r-4282103,2025-06-19T14:03:00+00:00
"Береһенең йортонда йыйылып, унан урам буйлап көйләңкерәп «Лә илаһи иллә Алла»ны әйтеп баралар. Ғаилә йәшәгән йорт тирәһендә туҡталып, доғаны ҡабатлайҙар. Ихатаға инер алдынан, ҡапҡаны ете рәт «Фатиха» сүрәһе уҡылған һыу менән өшкөрәләр, ергә һибәләр. Ихатаға ингәс, барыһы ла һеүләй башлай: Һеү-һеү, Алла! Һеү-һеү, Алла! Бойороғоң һинең, Алла, Собханаллаһ! Собханаллаһ! Собханаллаһ! Ҡайҙан килгән – Шунда китһен! Яман күҙҙән, Яман һүҙҙән! Һеү-һеү, Аллаһ, Һүҙҙән килһә – Һүҙҙән китһен, Һеү-һеү Аллаһ! Һеү-һеү Аллаһ! Нимә булды һиңә, бала? Килен бала, кейәү бала? Киленгә ҡарап: Сәйең мәтрүшкә булдымы? Яһау көрөшкә булдымы? Түшәгеңде ҡаҡманыңмы? Яҡын-йылы ятманыңмы? Көтөүгә ҡаршы сыҡманыңмы? Һыйырың әллә ҡайтманымы? Һеү-һеү, Алла! Һеү-һеү, Алла! Кейәүгә ҡарап: Нимә булды, кейәү бала? Утыныңды ярманыңмы? Алдыңа өлөш һалманымы? Төрлө сәбәптәрҙе көйләп һанап, энәһенән ебенә тиклем барлап, ирле-ҡатынлы икәүҙе «ете иләктән» үткәрәләр. Тыңлай торғас, теге икәү, ул тиклем шау-шыу, низағ күтәрер сәбәп булмағанын аңлап, бер-береһенә ҡарап көлөшә башлай. Шулай ярашалар. Ошонан һуң яңынан бата уҡып, йәштәргә, йортҡа аят бағышлана. Ирле-бисәле икәү, ете әбейгә сәй эсереп, саҙаҡа-хәйер биреп, хөрмәт күрһәтеп оҙата, үҙҙәре матур итеп йәшәп алып китә. Ошо йола «дәрт күтәреү» йәки «дәрт әйтеү» тип аталған. Ә. М. Усманованан (1921 й. ) һәм Ғафури, Әлшәй, Миәкә райондарында төрлө йылдарҙа яҙып алынды. Розалиә Солтангәрәева, филология фәндәре докторы",Дәрт күтәреү йолаһы,0,analytics,Аңлатма,1446,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-01-27/d-rt-k-t-re-yola-y-4552083,2026-01-27T13:43:00+00:00
Матур була бит ул Башҡортостан урмандары. Йылайыр районы. Ришат Бикбулатов фотоһы.,Ҡышҡы Йылайыр,1,news,Яңылыҡтар,82,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-06/ysh-y-yylayyr-4040413,2024-12-06T09:31:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырШул ук вакытта бүген төзелеш тукталган. Татарстанның Яшел Үзән районында салына башлаган Чүп яндыру заводында төзелеш туктаган, ләкин инвестор аны 2025 елга кадәр төзеп бетерергә ыена. Бу хакта бүген республика премьер-министры Алексей Песошин Дәүләт шурасы утырышында белдерде. Аның сүзләренчә, корылма 24-25 процентка төзелгән. Төзелеш әлегә тукталган хәлдә. ""Күптән түгел Кытай партнерлары иһаз урнаштыру тәкъдиме белән килде. Шулай да инвестор оптимистик рухта. Төзелешне 2025 ел ахырына бетерәбез дип әйтә"", диде ул. Моңа кадәр Татарстан экология министры Александр Шадриков Чүп яндыру заводы төзелеше туктатылган дипбелдергән иде. Казанда чүп яндыру заводы 2020 елда төзелә башлады. Проект нигезендә, корылма — Швейцария һәм Япония консорциумы иһазы нигезендә эшләргә тиеш иде. Башта аны 2022 ел ахырына кадәр урнаштырырга теләделәр. Коронавирус пандемиясе иһаз алу вакытын кичектерде. 2022 елда Русия Украинага каршы сугыш башлаганнан соң санкцияләр сәбәпле иһазы Татарстанга китерелмәячәгебилгеле булды. 2023 елның августында Татарстанның Көнбатыш зонасында чүп чыгаручы төбәк операторы – ""Торак-коммуналь хуалык оешмасы"" (""ПЖКХ"") ширкәте – 2025 елда Казан янында чүп яндыру заводы ачылачагынашик белдергән иде. Ширкәтнең баш мөдире Евгений Чекашев әйтүенчә, хәзерге вакытта завод төзелеше туктатылган, иһазлар белән бәйле мәсьәләләр бар. Чүп яндыру заводын кулланышка кертү 2025 елга күчерелгән. ""Ул вакытка кадәр завод булырмы? Бүген мондый ныклы ышаныч юк, шуңа шәһәргә якын вакытта шәһәрдән 30-35 километр ераклыкта яңа полигон ясау өчен урын табарга кирәк"", диде ул. Киләчәктә чүп яндыру заводын Кытай технологиясе белән эшләтергә ыеналар. ""Ростех"" дәүләт корпорациясенә караучы ""РТ-Инвест"" ширкәте Кытай белән сөйләшүләр алып бара. Тик Татарстанның атомга каршы әмгыяте рәисе Альберт Гарәпов чүп яндыру заводы Кытай иһазы белән эшләсә, экологиягә күбрәк зыян киләчәк дип Азатлыккасөйләгән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Песошин: Казан Чүп яндыру заводын 2025 елга кадәр төзеп бетерергә ышандыралар,1,news,Яңылыҡтар,2066,https://www.azatliq.org/a/pesoshin-kazan-chup-yandiru-zavodin-2025-elga-kadar-tozep-betererga-ishandiralar/32912319.html,2024-04-19T13:13:00+03:00
"Айырым алғанда, федераль ташламаға эйә булыусылар тейешле социаль хеҙмәттәрҙе аҡсалата алырға мөмкин. Был йыйылмаға рецепт буйынса дарыуҙар һатып алыу, дауаланыу урынына барыу өсөн транспортта түләү һәм шифахана-курорт дауаланыуы кергән. Шулай уҡ, хаҡлы ялдағылар берәй күсемһеҙ милек объекты буйынса милеккә һалымдан азат ителә ала. Һалым ташламаларын алыу өсөн ағымдағы йылдың 1 ноябренә ҡәҙәр Федераль һалым хеҙмәтенә объектты күрһәтеп, ғариза бирергә кәрәк, ти белгес.70 йәштән өлкәнерәк пенсионерҙар капиталь ремонт сығымдарын ҡаплауға субсидия алырға мөмкин. Бының өсөн тәүҙә взнос түләргә, ә һуңынан компенсацияға махсус документтар бирергә кәрәк. Төбәк-ара дәрәжәлә башҡа ташламалар ҙа бар, мәҫәлән, адреслы социаль ярҙам, ул шулай уҡ ғариза буйынса бирелә. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Пенсионерҙар һуңға ҡала күрмәгеҙ!,1,news,Яңылыҡтар,1438,https://henek.info/articles/novosti/2025-10-30/pensioner-ar-u-a-ala-k-rm-ge-4447269,2025-10-30T11:25:00+00:00
"Акмәчеттә 1 май бәйрәмеМай бәйрәмендә яңгыраган кайбер ырларның сүзләре дә бу тынычлык бәйрәмендә тынычлыкка бер дә чакырмаган кебек тоелды. ""Камчаткадан Одессага кадәр бар мәнфәгате Мәскәүнең Чөнки без илебезнең географиясен хәтерлибез. Тывадан Днестр буенача. Донецкидан Кирмәнгәчә Бу безнең илебез, бүләргә аны ярамый. Бу безнең әниебез изге Русь һич бүленмәс. ""ырда ""Надымдан Кырымгача, Луһанскидан Кирмәнгәчә ирләр дә изге Русь ирләре"" дип ырланды. ""От Камчатки до Одессы у Москвы есть интересы Потому что помним мы географию страны. От Тывы до Приазовья. От Курил до Приднестровья От Донецка до Кремля это родина моя. Это родина моя и делить ее нельзя, Это матушка Россия это русская земля. От Надыма и до Крыма. Русь святая неделима. Необъятная страна богом свыше нам дана. От Луганска до Кремля это родина моя"". Шуны әйтергә кирәк, Акмәчеттә үткән 1 май бәйрәмендә кеше аз түгелиде, ләкин йөрештә катнашучыларның күпчелеге бюджет оешмаларындаэшләүчеләр, мәктәп укучылары булды. Кайбер бюджет оешмаларындаэшләүче кырымтатарлар аларга бер көн элек югарыдан күрсәтмәләр бирелгәнен сөйләде. Парадта кырымтатар театры, 60 процент кырымтатарлар укыган инженер-педагогия университеты ректоры Чингиз Якубов итәкчелендәге колонна да күренде. Кырым инженер педагогия университеты ректоры Чингиз Якубов (сулда) һәм аның әтисе, университет президенты Февзи Якубов колонна башында2014 елдан соң мондый чараларга мәктәп укучыларының массакүләм рәвештә әлеп ителүен быелгы 1 май чаралары кабат исбатлады. Мондый ""тынычлык парадларына"" укучыларның казак, полиция, хәрби, төрле куәт төркемнәре киемнәрендә чыгулары ешайды. Казак киемендә Миша исемле 7 нче сыйныф укучысы ""без укудан соң хәрби күнегүләр үткәрәбез, йөрешләр оештырабыз, безнең мәктәптә дүрт казак сыйныфы бар. Аларның берсе кызларныкы. Ул мариин казак сыйныфы дип атала"", дип сөйләде. 5Акмәчеттә 1 май бәйрәмендә хәрби киемнәр күп булдыБу юлы парадта Акмәчеттәге барлык мәктәп укучылары да катнашкан кебек тоелды. Кырымтатар мәктәбе саналган 42 нче һәм 44 нче мәктәпләр дә катнашты, ләкин аларда хәрби киемдә кеше күренмәде, бары тик милли киемдә укучылар бар иде. Шулай ук 1 май чараларына үзешчән ансамбльләрне дә әлеп иткәннәр. Шундый бер кырымтатар үзешчән ансамбле катнашучылары фотога төшергәндә йөзләрен күрсәтмәскә тырыштылар. Күрәсең, бу балалар бәйрәмгә бик үк шатланмый. Акмәчеттә 1 май парадыТышкы яктан караганда үзәк урамда бәйрәм бара, ырлар яңгырый, Кырым итәкчелеге, министрлыклар, бюджет оешмалары, ""Бердәм Русия"" әгъзалары шатланып шигарләрне кычкырып бара. Үзәк урамнан бераз читкәрәк чыксаң, бернинди бәйрәм хисе сизелми. Урамнарда кеше юк диярлек, бәйрәм тик бер урамда гына барган кебек. Украина заманында 1 май бәйрәме инде юкка чыккан иде. Аны Ленинһәйкәле янында картаеп беткән коммунистлар гына уздыра иде. Ә индехәзерге заманда узган бу чарада коммунистлар бөтенләй күренми. Бу бәйрәм дә ырда ырланган максатларга кулланыла сыман.9 майда Акмәчеттә тагын бер бәйрәм була. Ә менә кырымтатарларның 18 май — сөргенлек көне матәм чараларына хакимият инде 2014 елдан бирле ризалык бирми.",Акмәчеттә 1 май бәйрәме — пропаганданың кырыс үрнәге,0,analytics,Ҡырым,3065,https://www.azatliq.org/a/29914745.html,2019-05-01T14:26:00+00:00
"Биологик фәһемнән миллиардларча тапкыр акыллырак гайре биологик фәһем оеша. ир шары үзе гаять зур бер санакка әверелә. Танылган уйлап чыгаручы, техник футуролог, ширкәтенең техник директоры Рэй Курцвейл чираттагы фаразларын бәян итте. Шәкли фәһем өлкәсендә төп белгечләрнең берсе саналган галим ( ширкәтендә табигый телләрне эшкәртү һәм машина ярдәмендә укыту өлкәсендә техник директор вазифасын башкара – ред. ) үзенең фаразларын 1990 еллардан бирле ясап килә. Аларның күбесе инде академик төсмер алды, кайберләренә бүген дә ышану кыен. Рэй КурцвейлГалим фикеренчә, киләчәктә кешечелек чиксез матди муллыкка ирешәчәк, кешеләр үлемсез булачак. Дөрес, алар без белгән адәми затлардан бераз аерылачак. Кешенең яши-яши тузган органнарны 3 принтердабастырылган яңаларына алыштырыла. Биологик бәдәнгә кечкенә нанороботлар, имплантатлар куела. Алар кешенең иммун системын бага, яшәешен тәэмин итә, чирләрне куа, кыскасы, үлемсез итә. ир йөзендә роботлашкан кешеләр әмгыяте барлыкка килә. Биологик фәһемнән миллиардларча тапкыр акыллырак булган гайре биологик фәһем оеша. ир шары үзе гаять зур бер санакка әверелә. Курцвейл бу күренешне технологик сингулярлык дип атый (үзе уйлап чыгарган төшенчә – ред. ). Галимнең соңгы 20 елда төрле китапларда, блогларда, чыгышларда, әңгәмәләрдә ясаган барлык фаразларын ыеп карасаң, безнең киләчәк 2019 елдан алып 2099 елга кадәр ентекләп сурәтләнгән дияргә була. интернет-басмасы бу фаразларны бер инфограмга тезеп караган. Без аны Азатлык укучыларына да тәкъдим итәбез.",Курцвейл фаразлары: еллар,0,analytics,Мәғариф,1502,https://www.azatliq.org/a/26859221.html,2015-02-20T00:49:50+00:00
"Целью проекта «Флагманы образования» президентской платформы «Россия страна – возможностей» является создание условий формирования кадрового резерва для системы образования Российской Федерации, профессиональное развитие управленцев в сфере образования, педагогов с последующим предоставлением им возможностей карьерного и профессионального развития. Вовлечение и удержание студентов, выпускников, молодых специалистов в педагогических профессиях.",На старте новый сезон проекта «Флагманы образования»,1,news,Яңылыҡтар,447,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-04/na-starte-novyy-sezon-proekta-flagmany-obrazovaniya-3667606,2024-03-04T10:10:04+00:00
"Бөрйән районы Әтек мәктәбенең 4-се синыф уҡыусылары йырлай. ""Башҡортостан ил генәм"" йыры. Башҡаралар: Юлиә Айытбаева, Арыҫлан Алғазин, Лия Татлыбаева, Гөлиә Солтанова, Альбина Сәлихова, Гөлнәзирә Хәйруллина, Динир Хәкимов. Етәксеһе: Алғазина Розалия Рәхим ҡыҙы.","""Башҡортостан ил генәм"" йыры",0,analytics,Bидеояҙмалар,261,https://amanat.su/articles/bash-ortsa-videoya-malar/2024-11-05/bash-ortostan-il-gen-m-yyry-3996449,2024-11-05T14:57:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр2025 елның гыйнварыннан ноябренә кадәр Русия мәхкәмәләре 100 кешене гомерлек төрмә әзасына хөкем иткән. Бу хакта Югары мәхкәмәнең матбугат хезмәтенә сылтама белән ТАСС хәбәр итә. Бу соңгы 20 елда гомерлек әза карарларының рекордлы саны. Моңа кадәр иң югары күрсәткечләр 2005 һәм 2012 елларда теркәлгән —84 шәр хөкем карары чыгарылган. 2005–2024 еллар арасында мәхкәмәләр барлыгы шундый 1 316 карар чыгарган. ТАСС язуынча, соңгы берничә елда инаять кодексының тагын берничә маддәсенә гомерлеккә иректән мәхрүм итү әзасы кертелгән. Аерым алганда, ул дәүләткә хыянәт, теракт оештыру яки теракт гамәленә әлеп итү турындагы маддәләрдә каралган. Русиядә",Русиядә 2025 елны гомерлеккә иректән мәхрүм ителүчеләр нык арткан,1,news,Яңылыҡтар,671,https://www.azatliq.org/a/33640547.html,2026-01-05T15:08:10+00:00
"За каждой иностранной командой чемпионата «Гео Вызов» закреплен волонтер, в совершенстве владеющий английским языком. И это, по сути, тоже целая команда. В каждой команде – по семь человек вместе с куратором. Всего ожидается прибытие около 250 участников.",В чемпионате «Гео Вызов» примут участие студенты геологического профиля из 15 регионов России и 10 стран,1,news,Яңылыҡтар,255,https://uchbash.com/news/novosti/2024-09-01/v-chempionate-geovyzov-primut-uchastie-studenty-geologicheskogo-profilya-iz-15-regionov-rossii-i-10-stran-3907246,2024-09-01T19:35:00+00:00
"Юлия КәримоваРусия өчен чыгыш ясаган Юлия Кәримова Токиодагы Олимпиадада өченче урын алды. Ул Сергей Каменскийбелән бергә 10 метрдан пневматик мылтыктан атып, 17:9 исәбе белән өченче урынга чыкты. Алар Корея спортчыларын уза алды. Беренче һәм икенче урын өчен АКШ белән Кытай токымнары көрәшәчәк. Быелгы әйге Олимпиа уеннарында Токиода 29 татар спортчысыкатнаша, алар Русия һәм башка илләр исеменнән чыгыш ясый. Шуларның берсе - Русия өчен чыгыш ясаган Виктор Миңнебаевкичәөченче урын алды. Ул Александр Бондарьбелән бергә 10 метр биеклектән суга синхрон сикереп, Олимпиаданың бронза медален яулады. Сишәмбе шулай ук Башкортстан кызы Алсу Миназоваишкәкле слаломда (""каяк"") йөзеп ярышты, ләкин финалга итә алмады. Алсу – ишкәкле слалом Русия ыелма такымы итәкчесе. Юлия Кәримова 1994 елның 22 апрелендә Удмуртиядә туган. Дөнья чемпионы (2018), атыш ярышында Русия чемпионы. Атказанган спорт мастеры. Кече калибрлы коралдан атуда Европа чемпионатында шәхси һәм такым белән ярышта ике бронза яулаган. 2018 ел дөнья чемпионатында ике медаль иясе була, шәхси ярышларда дөнья чемпионы, ә такым белән ярышта бронза яулый. Минскида узган Европа уеннарында 2019 елда Сергей Каменский белән бергә 10 метрдан пневматик мылтыктан атып алтын медаль алды. Врцлавта Европа чемпионатында узган елның февралендә ике алтын медаль яулады. Токиода әйге Олимпиаданың бишенче көненә Русиянең барлыгы 16 медале бар, шуларның бишесе алтын, идесе көмеш һәм дүртесе бронза. Русия такымнар арасында дүртенче урында бара. Беренче урында 19 медаль белән АКШ, икенче – Япония (13), өченче урында - Кытай (19). Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Токио Олимпиадасында Юлия Кәримова бронза медаль алды,1,news,Яңылыҡтар,1824,https://www.azatliq.org/a/31378982.html,2021-07-27T07:09:10+00:00
"Ҡазан ҡалаһының ""Яҙыусы"" нәшриәтендә күренекле башҡорт шағирәһе Тамара Искәндәриәнең ""Иң оҙон төндөң иртәһе"" тип аталған китабы баҫылып сыҡты. Ә күптән түгел Ғабдулла Туҡай клубында әҙәбиәт һөйөүселәрҙе яңы баҫма менән таныштырған күркәм осрашыу ойошторолдо. Ижад кисәһен Татарстан Яҙыусылар союзы рәйесе Ркаил Зәйдулла алып барҙы. Татарстандың халыҡ шағирҙары Рәдиф Ғаташ, Рауил Фәйзуллин, Ғәзинур Морат күренекле башҡорт шағирәһенең ижады хаҡында бик йылы һүҙҙәр әйтте. Сарала шулай уҡ Рафис Ҡорбан, Илсөйәр Ихсанова, Хисмәтулла Юлдашев, Фирҙәүес Бәширова, Гөлнур Ҡорбанова ҡатнашты. Илһамлы шиғриәт усағын Татарстан башҡорттары ҡоролтайынан Тимер Йосопов, ""Сыңрау торна"" ансамбле ағзаһы Әлфиә Ғилфанова башҡорт моңдарына күмде. Ҡазан федераль университеты студенты, ""Урал батыр"" эпосын һөйләү буйынса Башҡортостан йәш сәсәндәр конкурсы еңеүсеһе Ғәлиә Шәрипова башҡорт телендә Тамара Искәндәриәнең шиғырҙарын уҡыны. Шағирәнең туған тел, иман, ил-көн яҙмышы хаҡындағы шиғырҙарын Ҡазан тамашасылары бик йылы ҡабул итте. Осрашыу барышында Тамара Искәндәриә менән Хисмәтулла Юлдашев Татарстан яҙыусылар союзының ""Әҙәбиәттәге хеҙмәттәшлек өсөн"" миҙалы менән бүләкләнде. Тамара Ишбулды ҡыҙын ихлас ҡотлайбыҙ һәм ике туғандаш халыҡтың әҙәби дуҫлығы ла шулай арта, нығына барһын, тип теләйбеҙ! Һүрәттә (икенсе фото, һулдан уңға): Хисмәтулла Юлдашев, Ркаил Зәйдулла, Тамара Искәндәриә, Рәдиф Ғаташ, Рауил Фәйзуллин. Фотолар: шағирәнең шәхси архивынан.",Ҡазанда башҡорт шағирәһенең китабы сыҡты,0,analytics,Әҙәбиәт,1444,https://bashgazet.ru/news/-bi-t-m-m-ni-t/2025-12-22/azanda-bash-ort-sha-ir-ene-kitaby-sy-ty-4517234,2025-12-22T15:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр2023 елның маенда ""Досье"" үзәге Иванов турында тикшеренү чыгарган иде. Русия хәрбиләре имергән Мариупольдә барлык төзелеш эшләрен дә Ивановка якын булган ""Олимпситистрой"" алып бара. Иванов саклану министрлыгы объектларын төзү чыгымнарын кимендә өч тапкыр арттырып күрсәтә, диелде. Кичә, 23 апрельдә зур күләмдә ришвәт алуда шикләнеп тоткарланган Русия саклану министры урынбасары Тимур Ивановны тикшерү изоляторына ибәргәннәр. Ул сак астында ике ай буе, 23 июньгә кадәр калачак. Әлеге карарны Мәскәүнең Басман районы мәхкәмәсе чыгарган. Тикшерү фаразынча, Иванов саклану министрлыгы өчен кирәкле, милек белән бәйле хезмәтләрне күрсәткәндә зур күләмдә ришвәт алу өчен билгесез затлар беләнсүз куешкан. Урынбасардан тыш, тикшерү фикеренчә акча бирүгә катнашы булган тагын берничә кеше тоткарланган, ди""Известия""чыганагы. Саклану министрлыгының төзелеш белән бәйле килешүләрен тормышка ашырганда канун бозулар булган дип фаразлана. инаять кодексының 290 маддәсе, 6 өлеше нигезендә аны 15 елга кадәр утыртып куюлары бар. Иванов саклану министры урынбасары вазифасына 2016 елның 23 маенда килгән иде. 2012 елда ул Мәскәү өлкәсе хөкүмәте рәисе урынбасары булды, елларда ""Оборонстрой""ны итәкләде, бу - саклану министрлыгы контролендәге ширкәт һәм ул хәрбиләр өчен торак төзү белән шөгыльләнә. Иванов саклану министрлыгына килгәч тә торак белән шөгыльләнүен дәвам итте. Алар арасында Русия саклану министрлыгы объектларын төзекләндерү һәм яңарту, хәрби ипотека мәсьәләләре бар иде. Русия Украинага каршы сугыш башлаганнан соң аны Русия агрессиясен хуплавы, сугыш чыгаруга аваплы кеше булуы өчен АКШ белән Британия чикләүләр исемлегенә кертте. Соңрак ул Европа берлеге, Австралия, Япония, Украина, Швейцария, Канада һәм Яңа Зеландиянең чикләүләренә дә эләкте.2022 елның декабрендә Коррупциягә каршы көрәш фонды Иванов турында тикшерү чыгарган иде. Анда түрәнең кыйбатлы күчемсез милке, яхталары һәм Сан-Тропеда дистәләгән мең еврога ял итүе турында сөйләнде. Шулай ук тикшеренү уздыручылар сугыш башлангач урынбасарның хатыны - Светлана Иванова Парижга киткән, анда шәһәрнең иң кыйбатлы кунакханәләренең берсендә яшәгән, дип белдерде. Шулай ук ул дистәләгән мең еврога алыш-биреш ясаган, русияләр өчен чикләр рәсми ябылган булса да, Лондонга улы янына барган һәм кире Парижга кайткан диелде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Мәхкәмә Русия саклану министры урынбасары Тимур Ивановны ике айга сак астына ибәрде,1,news,Яңылыҡтар,2441,https://www.azatliq.org/a/mahkama-rusiya-saklanu-ministri-urinbasari-timur-ivanovni-ike-ayga-sak-astina-jibarde/32918415.html,2024-04-24T09:55:07+03:00
"Кешеләрҙе саҡырып, Көмөшбикәне ҡотҡаралар. Шул ваҡыттан алып уны Көмөш ташы тип атай башлайҙар һәм күмәкләп тау башына мендереп ултырталар. Икенсе бер риүәйәт буйынса, ташты Тимерғәле исемле егет һыу төбөнән күтәреп сыға. «Был ташты 12 ат менән тау башына мендереп ҡуйғандар, Көмөшбикә ташы тип исем биргәндәр»Кешеләрҙе саҡырып, Көмөшбикәне ҡотҡаралар. Шул ваҡыттан алып уны Көмөш ташы тип атай башлайҙар һәм күмәкләп тау башына мендереп ултырталар. Икенсе бер риүәйәт буйынса, ташты Тимерғәле исемле егет һыу төбөнән күтәреп сыға. «Был ташты 12 ат менән тау башына мендереп ҡуйғандар, Көмөшбикә ташы тип исем биргәндәр»",Көмөш ташы,0,analytics,Тарих,620,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2024-04-07/k-m-sh-tashy-3718351,2024-04-07T11:30:00+00:00
"Һәр иртә ҡустым Салауат менән мине гимназияға уҡырға алып бара. Өйгә бирелгән эште башҡарырға ярҙам итә. Үҙе бик эшһөйәр һәм оҫта, тәмлекәстәр бешерә. Сәйәхәт итергә һәм спорт менән шөғөлләнергә лә ваҡыт таба. Ул йылмайһын, кәйефе күтәренке булһын өсөн мин үҙенә сюприздар яһарға яратам. Әминә ЮЛМӨХӘМӘТОВА, уҡыусы. Ауырғазы районы, Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһы.","Әсәкәйем, бер генәм!",0,analytics,Ғаилә,385,https://yanshishma.com/articles/ail-usa-y/2025-11-30/s-k-yem-ber-gen-m-4486809,2025-11-30T00:20:00+00:00
Республика Хөкүмәте премьер-министры урынбаҫары Азат Бадрановтың  махсус хәрби операция биләмәһәненән Башҡортостанға ҡайтыуы хаҡында билдәле булды.,Азат Бадранов Башҡортостанға ҡайтыуы тураһында хәбәр итте,1,news,Яңылыҡтар,147,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-06/azat-badranov-bash-ortostan-a-aytyuy-tura-ynda-h-b-r-itte-3718115,2024-04-06T21:45:40+00:00
"Иракские специалисты глубоко ознакомились с организационными структурами, принципами управления и функционирования российских нефтегазовых предприятий. Программа визита включала комплексное изучение ключевых аспектов работы отрасли: от особенностей экономического управления и правового регулирования до современных методов организации производства. Центральным событием деловой программы стало обучение делегации по специально разработанной программе повышения квалификации «Управление производительностью процессов и управление данными». Этот уникальный курс создан с учетом конкретных требований предприятия-оператора и направлен на обновление теоретических знаний и практических навыков специалистов, освоение новых методов решения производственных задач. Вся группа успешно аттестовалась в формате форсайт-сессии. Представители Министерства нефти Ирака высоко оценили уровень подготовки специалистов Института дополнительного профессионального образования УГНТУ и организации учебного процесса. Особо подчеркнули важность обмена опытом между российским вузом и иракскими нефтяниками для углубления двустороннего сотрудничества в сфере добычи и переработки нефти и газа. – Мы видим большие перспективы в сотрудничестве с Ираком. Башкортостану есть, что предложить иракским партнёрам. Это и машиностроительная продукция, и продовольственные товары, и инжиниринговые услуги. Экспорт образовательных услуг мы также рассматриваем как важную точку роста для развития несырьевого и неэнергетического экспорта нашего региона. Уверена, что наше взаимодействие с Ираком будет только набирать обороты, как по объёму, так и по спектру направлений, – отметила министр внешнеэкономических связей и конгрессной деятельности Республики Башкортостан Маргарита Болычева. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. 1 из них уже полностью построен в Москве на базе МГТУ им. Н. Э. Баумана. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. Сегодня здесь действуют 18 научных лабораторий и центров, а также расположен Всероссийский центр киберфизических инноваций национальной платформы «Берлога». В апреле 2025 года в рамках второй очереди проекта был запущен Геномный центр, где разместился Центр интеллектуальной геномики Уфимского федерального исследовательского центра Российской Академии наук. На базе Геномного центра открылась «Школа 21» – совместный проект Башкортостана и «Сбера». Весь проект уфимского Межвузовского кампуса – это студенческое пространство с жилыми помещениями на 4,3 тысячи человек, учебно-научным комплексом, лабораториями, деловыми зонами, магазинами, уютными скверами и другими объектами комфортной городской среды, которые также будут доступны для всех жителей и гостей Уфы. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",Межвузовский кампус Уфы укрепляет международное сотрудничество с Ираком,0,analytics,Йәмғиәт,3329,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-08-04/mezhvuzovskiy-kampus-ufy-ukreplyaet-mezhdunarodnoe-sotrudnichestvo-s-irakom-4337781,2025-08-04T15:26:00+00:00
"«На этой неделе в Якутии состоится Международный форум креативных индустрий Создано на Дальнем Востоке. Специально для участия в форуме в нашу республику приехала знаменитая башкирская фолк-группа  — яркий голос современной этномузыки. Был рад встретиться и поговорить с нашими гостями, — тип яҙа үҙенең телеграм-каналында  Айсен Николаев. — Музыканты рассказали о себе, о творческом пути и поделились дальнейшими планами. В рамках нашего форума они дадут концерт, примут участие в панельных дискуссиях и поделятся своим опытом продвижения национальной культуры через современные форматы». яңы клибын Алыҫ Көнсығышта төшөрәсәк. «Мы будем рады стать частью этого проекта. История  — доказательство того, что креативные индустрии меняют экономику регионов. После выхода клипа туристический поток в Башкирию вырос в разы, а национальная культура стала предметом живого интереса тысяч людей. Уверен, что новый клип станет новой точкой соприкосновения наших культур и ещё одним шагом в укреплении креативного пространства Якутии и России! » — ти был хаҡта Айсен Николаев. Һомай композицияһы менән Рәсәй хит-парадының иң башына  үрләп, Джиган, Анна Астиҙарҙы уҙған, донъя чартында Леди Гага менән Бруно Марсты артта ҡалдырған төркөмдөң  ижадына ғашиҡтар артҡандан-арта. Сығанаҡ: Башинформ.",- Яҡутстанда,1,news,Яңылыҡтар,1283,https://amanat.su/news/novosti/2025-05-29/ay-yola-ya-utstanda-4255168,2025-05-29T12:42:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырСәяхәт агентлыклары билгеле бер чикләүләр булачагы турында алдан ук кисәтелгән. Казанда БРИКС ыены вакытында туристлар агымын мөмкин кадәр киметәчәкләр. Бу хакта Казан мэры Илсур Метшинга сылтама белән ТАССхәбәр итә. - Безнең сәяхәт агентлыклары билгеле бер чикләүләр булачагы турында алдан ук кисәтелгән иде. Шуңа бу өч көндә туристлар агымы нык киметелгән булачак. Моннан тыш, Болгар да, Зөя дә бар, шуңа күрә чара үткән вакытта, рәсми көннәрдә туристлар агымы мөмкин кадәр киметеләчәк, дигән ул. Кичә, 14 октябрьдә, Илсур Метшин БРИКС ыены уздыру сәбәпле Татарстан башкаласында 22 октябрь 0:00 сәгатьтән 24 октябрь 23:59 сәгатькә кадәр юллар ябылып торачагын әйтте. Казан үзәгендәге алты урамның билгеле бер урыннарын тулысынча ябачаклар. Татарстан журналистларына БРИКС вакытында сак эшләргә дигәнкүрсәтмә бирелде. Татарстан премьер-министры урынбасары Шамил Гафаров ""Сез нәрсә язуыгызны, нәрсә күрсәтүегезне аңларга тиеш. Бу саммит вакытында дәүләт башлыклары иминлеге белән бәйле. Шуңа да мин сездән үз очеркларыгызда, фикерләрегездә, фотоларда саграк булырга сорыйм. Болар барысы да дәүләт башлыклары һәм кунаклар иминлеге күзлегеннән каралачак"", — дип әйтте. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",БРИКС ыены вакытында Казанда туристлар агымын мөмкин кадәр киметәчәкләр,1,news,Яңылыҡтар,1325,https://www.azatliq.org/a/briks-jieni-vakitinda-kazanda-turistlar-agimin-momkin-kadar-kimetachaklar-/33159049.html,2024-10-15T10:47:25+03:00
"Шулай уҡ республикала «Пилотһыҙ авиация системалары» милли проекты буйынса төбәк ғилми-етештереү үҙәге майҙансығында 20-нән ашыу компания-резидент берләштерелә. «Иҡтисад тармаҡтары өсөн яңы белем биреү программаларын эшләү һәм квалификациялы заказсылар әҙерләү, йәштәрҙе йәлеп итеү һәм яңы технологияларҙы асыҡлау өсөн БАС буйынса ярыштар уҙғарыу, МХО ветерандарын социаль яраҡлаштырыу өсөн гражданлыҡ һөнәрҙәренә ҡайтанан уҡытыу менән шөғөлләнәсәк белем биреү үҙәген булдырыу планлаштырыла», —тип билдәләнеләр республика министрҙар кабинетының матбуғат хеҙмәтендә. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Республикабыҙҙа БПЛА өсөн «Урал аръяғы» полигоны булдырыла,1,news,Яңылыҡтар,743,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-10/respublikaby-a-bpla-s-n-ural-ar-ya-y-poligony-buldyryla-4573738,2026-02-10T21:00:00+00:00
"Башҡортостанда махсус хәрби операцияла һәләк булған яугирҙарҙың ғаиләләренә ҡарата мутлашыу осраҡтары йышайған. Үҙҙәрен военкомат хеҙмәткәрҙәре тип танытҡан бурҙар телефон аша, йәнәһе лә, награда биреү өсөн мәғлүмәттәрҙе аныҡлау өсөн шылтыраталар. Ләкин. Бурҙар таныш булмаған номерҙан шылтыратып, үҙҙәрен военкомат хеҙмәткәрҙәре тип таныталар һәм, имеш, хәрби иҫәп мәғлүмәттәрен аныҡлау өсөн мәғлүмәттәр һорайҙар. Артабан һәләк булыусыны (хәрбиҙе), йәнәһе лә, үлгәндән һуң наградалау тураһында әйтеп, электрон сиратҡа яҙылырға кәрәклеген еткерәләр. Ошондай алдау юлы менән, йәнәһе, шәхесте раҫлау йәки ғаризаны документлаштырыу өсөн кәрәк, тип СМС аша килгән кодты һорап алалар. Шуны хәтерегеҙҙә тотоғоҙ: хәрби иҫәптең берҙәм реестрына мәғлүмәттәрҙе аныҡлау йәки награданы документлаштырыу өсөн СМС аша килгән бер ниндәй ҙә код кәрәкмәй! Наградаға бәйле барлыҡ һорауҙар ҙа бары тик рәсми каналдар аша  һәм шәхсән мөрәжәғәт итеү юлы менән генә хәл ителә. Бик уяу һәм һаҡ булығыҙ!",МХО яугирҙары ғаиләләренә шылтыратыуҙар башланған,0,analytics,Хәүефһеҙлек,979,https://tanburz.ru/articles/h-uefhez-lek/2026-01-20/mho-yaugir-ary-ail-l-ren-shyltyratyu-ar-bashlan-an-4543186,2026-01-20T11:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБу — 20 млрд сумга якын акча азрак киләчәк дигән сүз.2025 елда Татарстан бюджетына федераль бюджеттан 69,6 млрд сум күчерелер дип көтелә. Бу хакта республиканың финанс министрлыгыхәбәр итә. Бу 2024 елдан — 21,7ка, яки 19,3 млрд сумга азрак. Былтыр Мәскәү Татарстанга 89 млрд сум федераль ярдәмкүчергән. Быелның бер аенда федераль үзәктән 1,6 млрд сум күләмендә ярдәм килгән. Бу акчаларны республика хакимияте Мәскәүнең кушкан максаттан гына куллана ала.2024 елда Татарстанда барлыгы 1,5 трлн сум салым һәм салым булмаган керемнәрыеп алынды. Бу сумманың 67ы — федераль бюджетка күчерелгән, калган 33ы — республикага калган. Мәскәүгә барлыгы 1 трлн сумнан артык салым юлланды. Бу узган елдан 20 процентка күбрәк. Соңгы биш елда Татарстанда 5,63 трлн сумнан артык салым һәм салым булмаган керемнәр ыеп алынган. Мәскәүгә — 3,68 трлн сум, яки 65,3 киткән. Татарстанда — 1,94 трлн сум, яки 34,7 калган. Шул ук вакытта федераль үзәк республикага 375 млрд сум гына финанс бүлеп бүлеп биргән.2025 елга исәпләнгән Татарстан бюджеты 13,5 млрд сумлык дефицит беләнкабул ителде. Былтыр Татарстан финанс министры Радик Гайзатуллин Дәүләт шурасы утырышында 2025 елда республикада ыелачак салымнар федераль үзәккә күбрәк китәчәк дипкисәтте. Бу узган ел Русия президенты Владимир Путин тәкъдиме белән кабул ителгән салым реформасына да бәйле. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Быел Мәскәү Татарстанга федераль ярдәмне 22 процентка киметмәкче,1,news,Яңылыҡтар,1394,https://www.azatliq.org/a/biel-maskau-tatarstanga-federal-yardamne-22-protsentka-kimetmakche/33305376.html,2025-02-06T13:16:29+03:00
"Латвия депутатлары кырымтатар депортациясенең 75 еллыгы алдыннан мөрәәгать белән чыкты. Ул документта депортация халыкның Кырым ярымутравы белән тарихи бәйләнешен бетерү өчен оештырылган диелә. Сейм шулай ук Русиянең 2014 елда Кырымны аннексияләвен, кырымтатарларны эзәрлекләүләрен һәм аларга карата көч куллануын да хөкем итә. Мәскәү кырымтатарларны эзәрлекләвен кире кага, ә Кырымны аннексияләвен тарихи гаделлекне торгызу дип атый.9 май Акъяр (Севастополь) янындагы Мамашай (Орловка) авылында Икенче дөнья сугышында һәлак булган кырымтатарлар исемнәре язылган мәрмәр тактаны билгесез кешеләримерде.1944 елның 11 маенда совет итәкчесе Иосиф Сталин ""Кырымтатарларны Кырымнан сөргенгә ибәрү турында"" карар имзалый. Бу карарда кырымтатарлар ""фашист ярдәмчеләре"" дип тамгалана.18 майда башланып 20 майда тәмамланган депортация барышында 200 меңләп кырымтатар ватанынннан Үзәк Азиягә, Свердлау, Пермь, Тула, Кострома өлкәләренә, Мари Иленә сөрелә. Кырымтатар милли хәрәкәте мәгълүматына күрә, сөрген нәтиәсендә кырымтатарларның 46,2 проценты юлда, барып урнашкан урыннарда ачлыктан, төрле авырулардан үлә. Сөргенгә ибәрелгәннәрнең күпчелеге балалар, хатын-кызлар, олы яшьтәге кешеләр була.",Латвия кырымтатар депортациясен геноцид дип таныды,1,news,Яңылыҡтар,1186,https://www.azatliq.org/a/29933150.html,2019-05-10T11:09:13+00:00
"Сергей Ефремовфикерләр52 яшьлек Сергей Ефремовныңһәлак булуы турында Приморье губернаторы Олег Кожемякохәбәр итте. Губернатор сүзләренчә, Ефремов хәрби йөкләмә үтәп кайтып килгәндә үлгән. һәм язуынча, машиналары Курски өлкәсендә минага эләккән. Ефремов белән бергә бер Русия офицеры да һәлак булган. Ефремов 2022 елда оешкан ""Тигр"" ихтыярилар бүлеге белән идарә итте. Сугыштан кайткач, узган елның февралендә аны губернатор урынбасары итеп билгеләделәр. Августта ""Тигр"" төркемнең Курски өлкәсенә китүе әйтелде. Төркемне кабат Ефремов итәкләде. Русиядә",Курски өлкәсендә Приморье төбәге губернатор урынбасары һәлак булган,1,news,Яңылыҡтар,551,https://www.azatliq.org/a/33300353.html,2025-02-02T12:19:53+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУкраина АКШка әзерләү өчен 30 очучы ибәрергә тели. Тик Америка хәрбиләре Аризонада сентябрь ахырына кадәр 12 пилот кына әзерләргә риза. Чөнки пилотлар мәктәбендә урыннар итми, ул башка илләрнең хәрбиләрен дә әзерли. Якын вакытта Көнбатыш илләре Украина кораллы көчләренә -16 хәрби очкычлары тапшырырга әзерләнә, тик Украина бу очкычлар өчен пилотларны әзерләү әһәтлегеннән канәгать түгел, дипяза. Басма чыганаклары мәгълүматынча, Украина АКШка әзерләү өчен 30 очучы ибәрергә тели. Тик Америка хәрбиләре Аризонада сентябрь ахырына кадәр 12 пилот кынаәзерләргә риза. Чөнки пилотлар мәктәбендә урыннар итми, ул башка илләрнең хәрбиләрен дә әзерли. Басма язуынча, Румыния белән Даниядәге хәрби әзерлек үзәкләрендә дә Киев теләгән кадәр санда пилотлар кабул итә алмыйлар. Хәзерге вакытта Даниядә -16 белән идарә итү өчен Украинаның сигез пилоты әзерләнә. Шулай да мәктәп киләсе елда ябылырга тиеш һәм әлеге програмда башка катнаша алмаячак, чөнки Дания хәрби һава көчләре заманчарак булган -35 очкычларына күчә, дип сөйләгән әңгәмәдәшләре. Румыниядә дә украин пилотларын әзерләү чикләнгән булачак, дип искәртелә. язуынча, Украина Көнбатыш беректәшләреннән үзенә -16 бирүләрен бик озак сораган. Тик башта бу очкычларны тапшыру турында карар кабул итү озак барган, ә аннары аларны тапшыру сузылган. Хәзер исә пилотлар әзерләүдә кыенлыклар чыккан. Ел ахырына кадәр -16 хәрби очкычында барлыгы 20 украин пилоты очарга өйрәнергә тиеш. Бу 20 очкычка кирәк булган 40 кешенең яртысы гына, диелә. Нидерланд, Дания, Норвегия һәм Бельгия Украинага 45 тән алып 60 кадәр -16 очкычы бирергә вәгъдә иткән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",: Киев -16 хәрби очкычларына пилотларны әзерләү әһәтлегеннән канәгать түгел,1,news,Яңылыҡтар,1748,https://www.azatliq.org/a/politico-kiev-f-16-harbi-ochkichlarina-pilotlarni-azerlau-jahatlegennan-kanagat-tugel-/32981544.html,2024-06-06T11:49:01+03:00
"Альбина Хашим ҡыҙының Тамыр өләсәһе тигән данлы исеме лә бар. Тамыр телестудияһының үҫеп китеүенә ҙур тырышлыҡ һалғанға биргәндәр ул маҡтаулы исемде. Әбйәлил районында тыуып үҫкән, башҡорт халыҡ йолаларын, мәҙәниәтен яҡшы белгән, уларҙы һаҡлыуға, таратыуға күп көс һалған Альбина инәйегеҙҙең Урал этноүҙәгендә асыласаҡ күргәҙмәһе Яратыуҙың сиге юҡ тип атала. Күргәҙмәлә башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының милли биҙәүестәрен Альбина Хашим ҡыҙы эшләгән өлгөләрен күреп һоҡланырһығыҙ. Өйрәнергә теләге булғандар өсөн оҫталыҡ дәрестәре үткәрелә. Күргәҙмә 6 сентябргә тиклем эшләйәсәк. Сығанаҡ: Башинформ.",Оҫта ҡуллы өләсәй күргәҙмәгә саҡыра,1,news,Яңылыҡтар,590,https://amanat.su/news/novosti/2024-08-22/o-ta-ully-l-s-y-k-rg-m-g-sa-yra-3895682,2024-08-22T16:36:00+00:00
"Һауа торошо тиҙ генә үҙгәреп кенә тора. Бына Салауат районы  Малаяҙ ауылында көслө ел сығып, боҙ-борсаҡ яуған әле.","Вәт, тәбиғәт.",0,analytics,Тәбиғәт,114,https://yanshishma.com/articles/t-bi-t-m-y-sh/2025-05-21/v-t-t-bi-t-4245220,2025-05-21T16:20:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрРусия думасы депутаты, ""Ватан"" (""Родина"") фиркасе башлыгы Алексей Журавлев Русиядә ""Көнчыгыш Украина һектары"" дигән яңа програм башлатырга тәкъдим итә. Ул Русиянең Украинадан аннексияләгән дүрт яңа төбәгендә гамәлдә булырга тиеш. Шул хакта канун өлгесе әзерләнә, дип яза ""Коммерсантъ"". Басма белән сөйләшкән чакта Журавлев хәзер Русия ""100 миллионнан артык һектарга"" зурайды дигән. ""Без иңгәннән соң бу ирләрне кемнәрдер эшкәртергә тиеш булачак бит инде"", дигән ул. Фетнәчел Луһански, Донецки ""халык республикаларының, Херсон һәм Запорожье өлкәләренең баскынлыктагы ирләрен беренче чиратта ""махсус хәрби операция""дә (Украинага каршы сугышны Русия хакимиятләре шулай атарга куша) катнашканнарга бирмәкчеләр. Депутат фикеренчә бу ""Ерак Көнчыгыш һектары"" һәм ""Арктика һектары"" кебек үк програм була ала. ""Ерак Көнчыгышта һәм Арктикада бер һектар иргә илдә яшәүче һәркем дәгъва итә ала. Ә менә Донецки, Луһански ""халык республикалары""нда, Запорожье белән Херсон өлкәләрендәге ирләрне аларны азат итүдә турыдан-туры катнашканнар арасында бүләргә тәкъдим итәм"", дигән Журавлев. Депутат искәртүенчә, әлегә бу тәкъдим әзерләнә генә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Думада Украинадан басып алынган ирләрне сугышта катнашкан русияләргә өләшергә тәкъдим итәләр,1,news,Яңылыҡтар,1246,https://www.azatliq.org/a/32672655.html,2023-11-06T07:34:01+00:00
"Шәкәрһеҙ 21 көн: Сәйгә лә, ҡәһүәгә лә һалмайбыҙ шәкәрҙе, шәкәрле тәмлекәстәр ҙә ашамайбыҙ. Шәкәрһеҙ бер көн дә түҙә алмайһығыҙ икән, был һеҙҙең уға етди ылығыуығыҙ хаҡында һөйләй. Юҡҡа ғына уны аҡ үлем тимәгәндәрҙер. 21 көн ваҡытында йоҡлайбыҙ: Мөмкин икән, 23-00 сәғәткә тиклем үк. Телефонһыҙ, телевизорһыҙ. Оҙайлы эш көнөнән һуң интернетта берәй видео йәки фильм ҡарап ял итәбеҙ тиһәгеҙ, яңылышаһығыҙ. Был тик һеҙҙең ваҡытығыҙҙы, иғтибарығыҙҙы, көсөгөҙҙө урлай, һөҙөмтәлә, иртәнсәкүк арып уянаһығыҙ. Шуға күрә, тулы тынлыҡта ятып йоҡлайыҡ. Төн һәм йоҡо беҙгә ял өсөн бирелгән. 21 көн хәрәкәтләнәбеҙ: Көн һайын. Ябығыр өсөн түгел, йәшәр өсөн. Көнөнә 20 минут хәрәкәткә ваҡыт бүлһәк тә, яҡшы: йүгереү, спортзал, йәйәү йөрөү, һәм башҡалар. Был ысул беҙгә аҡылыбыҙҙан тыш көскә, ҡарауға мохтаж булған тәнебеҙ барлығын да иҫкә төшөрәсәк. Хәрәкәтһеҙ ултырғанда, тәнебеҙ генә түгел, йәнебеҙ ҙә ҡата. Аҙаҡ ни өсөн юҡ-барға йәнебеҙ көйә, ваҡытында йоҡлай алмайбыҙ, тип аптырайбыҙ. Хәрәкәттә – бәрәкәт, хәрәкәттә – йәшәү. 21 көн бер нәмәгә лә зарланмайбыҙ: Хатта үҙ алдыбыҙға ла. Зарланғы, мыжығы килгәндә, нимәлер эшләйбеҙ. Берәйһе беҙҙе рәнйетә икән, йылмаябыҙ. Был – еңеү. Йәки 10 тапҡыр физик күнегеү яһайбыҙ. Беҙ бит ҡорбан түгел, беҙ – үҙ тормошобоҙ хужаһы. Көн дә хис-тойғолар ҡамауына бирелгәнсе, шул хис-тойғолар менән үҙебеҙ идара итә алабыҙ. Барыһы ла беҙҙең көндәлек һайлауыбыҙҙан тора. Һәм шуны иҫегеҙҙә тотоғоҙ: дисциплина – ул яза түгел, ә үҙебеҙгә һөйөү белдереү билдәһе. 21 көн, һәм ҡулыңдан барыһы ла килгәнен иҫбат ит.",Егерме бер көн тылсымы,0,analytics,Йәмғиәт,1529,https://agideljurn.ru/articles/common_material/2025-05-12/egerme-ber-k-n-tylsymy-4231589,2025-05-12T17:27:00+00:00
"1-се республика полилингваль күп профилле гимназияһының 10-сы В синыфынан 16 йәшле  Алина Әбделминева – Артек йондоҙо билдәһе менән бүләкләнеүселәр иҫәбендә. Алина тураһында уның әсәһе Елена Әбделминева бына нәмәләр һөйләне: Алина ижади конкурста үҙен бейеү менән күрһәтте. 11-се смена ҡатнашыусылары иң яҡшы сығыштар өсөн тауыш бирҙе. 3000 бала араһынан 9 уҡыусы наградалар яуланы, улар араһында ҡыҙым да бар. Йәмәғәтселектең танылыу билдәһе бик абруйлы. Беҙҙең Алина маҡсатҡа ынтылыусан, әүҙем. Ул хореография мәктәбе асып, Рәсәй мәғариф системаһына ошондай уҡ йүнәлеште индереү тураһында хыяллана. Мәктәптә яҡшы уҡый, киләсәктә үҙен пиар өлкәһендә күрә. Алина төрлө йүнәлештә әүҙемлек күрһәтә: Өфө ҡалаһы башлығының шәхси стипендияһы менән билдәләнгән, Беренселәр хәрәкәте мәктәп ойошмаһы рәйесе. 11 йылдан ашыу Комаров исемендәге Өфө ҡала балалар ижады һарайының өлгөлө эстрада бейеү студияһында шөғөлләнә. республика, Рәсәй һәм халыҡ-ара бейеү конкурстарында һәм фестивалдәрендә еңеүҙәр яулай, ирекмәндәр хәрәкәттәрендә ҡатнаша һәм төрлө сараларҙы алып барыусы булараҡ та танылған. Алинаның  «Артек»ҡа икенсе тапҡыр барыуы; быйыл путевканы яҡшы уҡыуы, республиканың ижтимағи-мәҙәни тормошонда әүҙем ҡатнашҡаны, бейеүҙәге ҡаҙаныштары өсөн алды. Сығанаҡ",Алина – Артек йондоҙо,1,news,Яңылыҡтар,1256,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-17/alina-artek-yondo-o-3970604,2024-10-17T11:35:00+00:00
"Үҙеңде тәнҡитләргә кәрәкме? Минән дә эшкинмәгән, йүнһеҙ кеше юҡтыр, Булмағас булмай инде, Ни эшләп шул тиклем булдыҡһыҙ икәнмен ул? Ни эшләп минән бер нәмә лә килеп сыҡмай? Сығышым шул тиклем насар булды! Кеше алдында ояты ни тора! Үҙегеҙҙе ошоноң кеүек һүҙҙәр менән әрләгән, тәнҡитләгән саҡтар йыш булалыр. Был беҙҙең һаулығыбыҙға зыян килтерә торған  иң насар ғәҙәттәрҙең береһе. Шуныһы тағы ҡыҙғаныс, унан арыныу еңел түгел икән. Әммә мөмкин. Бары теләк һәм тырышлыҡ кәрәк. Сама кәрәк Үҙ-үҙеңде тотошоңа, ҡылығыңа анализ яһай белергә кәрәк, әлбиттә. Әммә саманы онотоп ебәрергә ярамай, сөнки һәр нәмәлә лә бизмән булырға тейеш. Сама белгәндә үҙ тәнҡит зыянлы түгел. Әммә  артһа,  үҙеңә ышаныс хисен бөтөнләй юҡҡа сығарыуы ла ихтимал. Был осраҡта нимә күҙ уңында тотола һуң? Беренсенән, был хаҡта уйлап, үкенеп йәшәү.  Мәҫәлән, ниндәйҙер ваҡиғанан һуң, бер аҙ яңылыштым тип, бер мәртәбә анализ яһауҙың зарары юҡ. Ә яңылышыуыңды ҡат-ҡат хәтереңә төшөрөп, уфтаныу, шуны гел кешегә һөйләү йүнлегә илтмәйәсәк. Саманан  артыуҙың икенсе билдәһе – ошо хаталарҙан сығып: Мин – булдыҡһыҙ, – тип һығымта яһау. Урынлы тәнҡит ниндәй була һуң? Ул ихтыяр көсө уятырлыҡ булырға тейеш, ти белгестәр. Йәғни дөрөҫ эшләмәүеңде тойоу асыуыңды килтергән икән, был асыу алға барыу өсөн көс, дәрт бирергә тейеш. Сәбәптәре Белгестәр аңлатыуынса, теләһә ниндәй күренештең сәбәптәре була. Үҙеңде артыҡ тәнҡитләү ҙә күп факторға бәйле икән. Беренсе сиратта, әлбиттә, үҙеңде түбән баһалауыңа. Был үҙеңә ышаныс кәмеүгә килтерә, ул үҙ-үҙеңде тотошоңда, һөйләшеүеңдә сағыла. Икенсе сәбәп – дөрөҫ булмаған тәрбиә. Әгәр өйҙә баланы маҡтап түгел, ә гел  әрләп, яманлап торалар икән, ул үҫкәс, үҙ-үҙен битәрләүҙән туҡтамаясаҡ. Өсөнсө сәбәп – пессимист булыу. Пессимист ниндәй генә уңышҡа өлгәшһә лә, барыбер үҙенең кәмселеген таба. Дүртенсе сәбәп – үҙеңә һәр саҡ юғары талаптар ҡуйыу. Арабыҙҙа шундай холоҡло кешеләр ҙә бар, башҡаларҙан әллә нимә өмөт итмәйҙәр, ә үҙҙәренә талапсан булалар. Нимә менән тамамлана? Үҙ-үҙеңде ашау нервы ауырыуҙары, психик тайпылыштар, ҡыҫҡаһы, бик күңелһеҙ тамамланырға мөмкин. Табиптар яман шештең дә кешенең үҙ ваҡытында  үҙен ҡулға ала белмәүенән күрә. Теге йәки был бәхетһеҙлектә үҙен ғәйепле һанау кешене үҙ-үҙенә ҡул һалыуға килтерергә мөмкин хатта. Эскеселек, наркоманлыҡ кеүек насар ғәҙәттәр ҡорбанына әүерелеү тураһында әйтеп тораһы ла юҡ. Ә иң мөһиме – был насар ғәҙәт кешенең рухи үҫешен тотҡарлай. Яңылышыуҙан һәм оятҡа ҡалыуҙан ҡурҡып, хәрәкәт итеүҙән туҡтайбыҙ һәм тотороҡло, тик бәхетһеҙ тормош менән йәшәй башлайбыҙ. Икенсенән, үҙ-үҙенде битәрләү менән шөғөлләнгән кешеләрҙең эшләргә теләге лә булмай, ти белгестәр. Илаҡтарҙы бүтәндәр ҙә яратмай Үҙ-үҙен тәнҡитләүселәргә йәшәү ҡыйын. Шул уҡ ваҡытта уның янындағыларға йыш ҡына ошондай аһ-зарлы һүҙҙәрҙе ишетеү тағы ла ҡыйын – кәйеф төшә, ҡулға эш бармай. Сөнки насар хис-кисерештәр бүтәндәргә лә күсә. Беҙ бит эстән генә янмайбыҙ, хаталарыбыҙ хаҡында  бер туҡтауһыҙ һөйләйбеҙ, һаман бүтәндәрҙән йылы һүҙ, йыуатыу көтәбеҙ. Йыуатыу тигәндән, илаусынан бик туйған осраҡта ла, был кешене маҡтарға кәрәк, ти белгестәр. Һин матур, көслө, булдыҡлы кеүек һүҙҙәрҙе ҡыҙғанмағыҙ! Нисек ҡотолорға? Үҙ-үҙеңде ашауҙан нисек ҡотолорға кәрәк һуң? Беренсе сиратта был ғәҙәтте таный белергә тейешһең. Таныйһың икән, тимәк, туҡтата алаһың. Эйе, эйе, ябай ғына итеп: Етте һиңә! – тип. Уйҙарыңды тәртипкә килтерергә һәм кәрәкле йүнәлешкә бороп ебәрергә кәрәк. Бының өсөн уңыштарыңды һанап сығырға йәки был яңылышлыҡтың һинең өсөн нимә менән тамамланырға мөмкин булыуын күҙ алдына килтерергә була. Ул тиклем ҡот осҡос һөҙөмтәләр күренмәй   икән, ниңә алдан ҡайғыртырға? Ҡайһы берәүҙәр тормошта күп нәмәгә өлгәшә, әммә һаман үҙенән ҡәнәғәт була алмай. Был үҙеңде яратмаумы? Яратмаған кешенән ҡасып була, ә үҙеңдән ҡотолоп  булмай! Күҙ алдына килтерегеҙ – бер булдыҡлы артынан икенсе берәү аҙым да ҡалмай эйәреп йөрөй һәм бер туҡтауһыҙ тәнҡитләй, ти. Ике-өс көн эсендә ул уның тамам рухын һындырасаҡ. Ә беҙ, ҡыҙғаныс, үҙебеҙгә ҡарата ошо ҡырыҫ алымды ҡулланабыҙ. Ә бит беҙҙең ниндәй шәхес булыуыбыҙҙы ниндәйҙер бер ваҡиға ғына түгел, ә башҡа күп ғәмәлдәр ҙә билдәләй. Башҡалар алдында һәр ваҡыт шәп күренеү тураһында уйлаған кеше иртәме-һуңмы үҙ-үҙен яндыра. Үҙегеҙҙе битәрләү менән шөғөлләнергә ярамай, әммә башҡалар фекеренә ҡолаҡ һалырға кәрәк, ти белгестәр. Кемдер яңылышыуығыҙҙы күрһәтә икән, был уны дошман итеп һанарға нигеҙ бирмәй. Иң мөһиме – туҡтамаҫҡа кәрәк. Бер уңышһыҙлыҡ та һеҙҙе хәрәкәт итеүҙән туҡтатырға тейеш түгел. Эш – кәйефһеҙлектән иң яҡшы дауа. Миңниә ВӘЛИЕВА, психолог, педагогия фәндәре кандидаты. Һәр кемдең үҙ мөмкинселеге Гөлдәр уҡытыусылар ғаиләһендә үҫте. Һин отличник булырға тейеш тигән талапты башланғыс кластарҙан мейеһеңә һеңдерҙе ата-әсәһе уға.  Бер ҡараһаң, баланы яҡшы уҡырға өндәү насар ҙа түгел һымаҡ. Һәр кем сабыйының һәйбәт өлгәшеүен теләүе бәхәсһеҙ.  Әммә белем алыу һәр кемгә үҙенсә бирелә. Берәүҙәр әллә ни көсәнмәһә лә, еңел өлгәшә, хатта ундайҙар үҙҙәренең уңышһыҙлығын, түбән билдәләр алыуын фажиғә тип ҡабул итмәй. Гөлдәр  түбән, уртансы кластарҙа еңел уҡыһа ла, юғарыраҡ күтәрелә барған һайын физика, математика ауырыраҡ бирелде. Тора-бара  дүртле билдәһе алыу  ҡыҙ өсөн оло фажиғәгә әүерелде.  Тырыш, һин кемдән кәм? Төшөп ҡалаһың бит! тигән һүҙҙәрҙе атай-әсәй ҡыҙҙарына туҡып ҡына торҙо. Ҡыҙ урамда йәштәштәре менән уйнар ваҡытта йыш ҡына дәрес әҙерләп ултырҙы. Ҡыҙын уҡыу алдынғыһы итеп күрергә өйрәнгән атай-әсәй бер генә минутҡа ла күҙ уңынан ысҡындырманы, һин отличник булырға тейеш, тип ҡабатлап торҙолар. Гөлдәр мәктәпте уңышлы тамамлап, университетҡа физика факультетына уҡырға инде. Кеше менән әллә ни аралашмаҫ ҡыҙ бында ла бөтә көсөн уҡыуға бирҙе. Бүлмәләш ҡыҙҙары киноларға, театрҙарға йөрөнө. Ә Гөлдәр уҡыуҙан башҡаны белмәне, ятланы. Саҡ ҡына түбәнерәк билдә алһа, үҙен ашаны, әрләне. Атай-әсәһенең, кешенән кәм булма, тигән һүҙе уның бөтә булмышын биләп алғайны шул. Үкенескә ҡаршы, дүртенсе курста ҡыҙыҡайҙың холҡонда сәйер күренештәр тойола башланы – ул ҡысҡырып көлә башлаһынмы,  тиктомалдан иларға тотонһонмо! Табиптар ҡыҙҙың мейеһенә көсөргәнеш килгән тинеләр. Аптырауға ҡалған атай-әсәһе Гөлдәрҙе ниндәй генә табиптарға, им-томсоларға күрһәтмәһен, файҙаһы булманы. Бөгөн ҡыҙ махсус интернатта йәшәй. Һәр кем үҙенең мөмкинлегенән сығып тырышырға тейеш, ти белгестәр. Көсөргәнеш, Хоҙай биргәндән артыҡ тырышыу йүнлегә илтмәй шул. Гөлнәфис САБИРОВА. Баланы ма ҡтау насармы ни? Балаға бөтә сифаттар ғаиләнән, сабый саҡтан һалына. Ҡайһы берәүҙәр йыш ҡына, маҡтаныу кеүек булыр тип, үҙенең яҡшы яғы хаҡында уйламай. Хатта балаларында ла,  уңышына ҡарағанда, уларҙың яңылышлыҡтарына, хаталарына  нығыраҡ баҫым яһап тәрбиәләй.  Юҡҡа ғына уларҙы әрләйҙәр, ә маҡтарға, күңелен үҫтереп,  дәртләндереп ебәреүҙе  оноталар. Хатта беҙгә был камиллашыу, үҙ өҫтөңдә эшләү өсөн файҙалы кеүек күренә. Шулай итеп, саманан тыш үҙ тәнҡит бала саҡтан мейегә һеңә. Әммә бындай самаһыҙлыҡ психология күҙлегенән шаҡтай күңелһеҙ хәлдәргә илтеүе бар.  Шуға үҙегеҙҙең өҫтөнлөгөгөҙҙө, яҡшы яғығыҙҙы күрә белегеҙ, кире уйҙарға ҡаршы көрәшергә өйрәнегеҙ. Мин насар булмағанмын икән. Атайымдың бәләкәй саҡта беҙҙе маҡтағанын ишеткәнем булманы. Киреһенсә, фәләндең ҡыҙы шулай, һин шулай булдыра алмайһың, тигәне генә иҫтә ҡалған. Күршелә генә йәшәгән өләсәйем дә гел башҡалар менән сағыштырып кәмләр булды. Шуға ла үҙемде һәр ваҡыт тәнҡитләп, кешенән кәм тойор инем. Бала саҡта артист булырға теләнем. Башыма һеңдерелгән ошо һүҙҙәр, сәнғәт институтының тотҡаһына йәбешкәс, кире ябырға мәжбүр итте. Шулай ҙа башҡа юғары уҡыу йортона инеп, уны уңышлы тамамланым, бөгөн һәйбәт кенә эшләп йөрөйөм. Үҙемдең бүтәндәрҙән кәм түгеллегемде күптән тойһам да, бала саҡтағы тәрбиә һаман үҙ тәртәһенән бөтөнләй ысҡындырмай. Балаларҙы кесе йәштән үҙ баһаһын белеп үҫтереү мөһим. Сәриә МАЛИКОВА.","Минән дә эшкинмәгән, йүнһеҙ кеше юҡтыр",0,analytics,Бәхәс,7759,https://shonkar.com/articles/b-kh-s-alma-y/2025-05-20/min-n-d-eshkinm-g-n-y-n-e-keshe-yu-tyr-4243469,2025-05-20T16:59:00+00:00
"Мероприятие обещает стать настоящим праздником для всех любителей рок-музыки на родном языке. Это первое событие такого масштаба в республике, где на одной площадке выступят вместе основатели башкирского рока и современные музыканты. Специальные гости — легендарные башкирские рок-группы «Дервиш-Хан» и «Рух», казахская этно-рок-группа «Улытау» и исполнитель, народный артист и заслуженный артист Республики Башкортостан и Татарстан. Их песни заслуженно завоевали сердца нескольких поколений жителей Башкортостана. На концерте зрители смогут насладиться как бессмертными хитами, так и новыми композициями в живом исполнении. В мероприятии также примут участие современные группы «Ҡышҡы йәйғор», «Ҡараташ», «Проект 102», «Бүреләр», «Бишбармаҡ» и многие другие. Концерт «Дәрүиш Рухы » обещает стать не только площадкой для выступлений рок-музыкантов, но и местом общения и поиска вдохновения для всех участников и зрителей. Событие состоится по адресу: г. Уфа, ул. Мусы Гареева, 5. Вход свободный. 12. Начало: в 18:00 часов.",В Дворце борьбы в Уфе состоится первый башкирский рок-концерт «Дәрүиш Рухы »,1,news,Яңылыҡтар,1022,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-11-23/v-dvortse-borby-v-ufe-sostoitsya-pervyy-bashkirskiy-rok-kontsert-d-r-ish-ruhy-4021167,2024-11-23T11:07:00+00:00
"РР витамины (эре итеп ярҙырылған ондан бешерелгән икмәктә, ярмаларҙа, ноҡот борсағында, картуфта, иттә, балыҡта, йомортҡала, сүпрәлә һ. б. ) бар, ялҡынһыныуға ҡаршы йоғонто яһай, сәстәрҙең иртә ағарыуына һәм ҡойолоуына ҡаршы тора. Был витамин етешмәгәндә тире ҡорой, тупаҫлана, пигмент таптары барлыҡҡа килә. Шулай уҡ тирегә матдәләр алышыныуын көйләгән, күҙәнәк регенерацияһын яҡшыртыуҙа ҡатнашҡан, тиренең төҙөлөшө өсөн терәк булып торған магний ҙа мотлаҡ кәрәк. Тиренең һәм сәстәрҙең торошо эсәктәрҙең эшмәкәрлегенә бәйле. Әгәр тирегеҙҙә проблемалар булһа, тимәк ошо биологик автив матдәләрҙең үҙләштерелеүе боҙолған. Шулай уҡ эсәктәрҙең биоценозы ла бик мөһим. Әсегән һөт продукттарын, шул иҫәптән пробиотиктар менән байытылғандарын етерлек күләмдә ҡулланыу эсәк микрофлораһына ыңғай йоғонто яһай. Аҙыҡ менән бергә файҙалы бактерияларҙың йәшәү шарттарын яҡшыртыусы про-биотиктарҙың - игендә, ҡуҙаҡлыларҙа, йәшелсә-емештә булған аҙыҡ епсәләренең (сүс) инеүе лә организм өсөн файҙалы. Аҙыҡ епсәләре йоғонтоһонда В төркөмө витаминдары менән эсәк бактерияларының синтезы көсәйә. Шулай итеп, күберәк йәшелсә-емеш (кишер, сөгөлдөр, кәбеҫтә, петрушка, укроп, ҡыяр, алма, слива, еләк) ашағыҙ. Шулай уҡ төрлө әсегән һөт продукттары, майһыҙ ит, балыҡ, арыш һәм көрпә икмәге файҙалы. Әгәр тирегеҙҙең торошо борсой икән, тоҙ, шәкәр, татлы ризыҡтар, ҡамыр изделиелары, уксус, борос һәм башҡа тәмләткестәр ҡулланыуҙы сикләгеҙ, кофе һәм ҡаты сәй менән мауыҡмағыҙ. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Сәсегеҙ ағарамы?,0,analytics,Сәләмәтлек,2125,https://henek.info/articles/----+-+/2025-11-05/s-sege-a-aramy-4454199,2025-11-05T20:45:00+00:00
"Башкортстан башлыгы Радий ХәбировфикерләрБашкорт Шаяннар һәм тапкырлар клубы (ШТК) ачык лигасының ""Барыбер"" такымын республика башлыгы Радий Хәбироврәсеме төшкән ""Атай"" шоколады турында шаяртканнан соң уеннан төшереп калдырганнар. Бу хакта ""Аспекты""иткерә. Шул ук вакытта Башкорт ШТК ачык лигасы рәисе урынбасары Илһам Ишкининтакымны төшереп калдыру шоколад турындагы шаяртуга бәйле түгел дип ышандыра.10 мартта Уфаның Конгресс-холлында ""Якташлар кубогы - 2024"" фестивале үткән. Анда иде такым катнашкан, Әбәлил районын Рәми Гарипов исемендәге 1 нче гимназия укучыларының ""Барыбер"" такымы тәкъдим иткән. Бу такым республика башлыгы Радий Хәбировның рәсеме төшкән ""Атай"" шоколады турында шаярткан диелә. ""Безнең кибеттә - ""Атай"" шоколады премьерасы. (Әрмәнстанда эшләнгән - ред. ). Куллану вакыты - 2024 елга кадәр. Эчендәгеләр: иде процент какао, нуль процент башкорт теле. Үзе ул татлы. ""Ачы дөреслек татлы ялганга караганда яхшырак дигән сүз бу шоколадка кагылмый"", диелгән шаяртуда. Такымны ""уеннарның регламентын тупас бозуы сәбәпле"" һәм ""гомум кабул ителгән рухи, әхлакый нормаларны үтәмәве"" өчен төшереп калдырганнар. Башкорт ШТК ачык лигасы рәисе урынбасары Илһам Ишкинин ""Аспекты""га әйтүенчә, такым әгъзалары ""уен кагыйдәләрен берничә тапкыр бозган"". ""Редакторлар аларның шаяртуын берничә тапкыр кыскартты, ""бу кызык булмаячак, моны алып чыкмагыз"", дип әйтте. Алар яшьләр, укучылар булганга кайчак аларга элементар әйберләрне аңлаттылар. Шоколад турындагы шаярту дисквалификация белән турыдан-туры бәйле түгел"", дигән ул. Башкорт ШТК ачык лигасында бөтен уеннар да башкорт телендә бара. Якындагы уеннар апрельгә ниятләнә, әлегә анда сигез такым катнашыр дип көтелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда Радий Хәбиров рәсеме төшкән шоколад турында шаярткан такымны ШТК ярышыннан төшереп калдырганнар,1,news,Яңылыҡтар,1771,https://www.azatliq.org/a/32858167.html,2024-03-12T08:26:33+00:00
"Приглашаем творческих ребят в возрасте от 14 до 17 лет, проявляющих интерес к гуманитарным наукам и педагогическим профессиям! Фонд Гуманитарных Проектов совместно с Всероссийским детским центром «Смена» объявляют конкурсный отбор на смену «Педагогика: век новых возможностей». Это уникальная возможность для школьников узнать, как современные технологии влияют на профессию учителя, попробовать себя в роли педагога, познакомиться с выдающимися деятелями в области педагогики и разработать собственные проекты. Для кого эта смена? Мы приглашаем творческих ребят в возрасте от 14 до 17 лет, которые интересуются гуманитарными науками и педагогическими профессиями. Это отличная возможность для тех, кто: мечтает связать свою жизнь с педагогикой; является победителем олимпиад; создает социальные и творческие проекты; активно участвует в просветительских инициативах. Что вас ждет? На смене вы: узнаете, как современные технологии и инновации меняют профессию учителя; попробуете себя в роли педагога разных направлений; познакомитесь с выдающимися деятелями педагогики; разработаете собственные проекты; разовьете организаторские способности и лидерские качества; сможете лучше понять, что значит быть учителем будущего. Как принять участие? Принять участие в конкурсном отборе могут участники проекта «Билет в будущее» – победители олимпиад, авторы социальных и творческих проектов и активисты просветительских инициатив. Не упустите шанс погрузиться в мир педагогики, получить новые знания и навыки, а также познакомиться с интересными людьми! Заполненную анкету (. .6859. ) на участие в конкурсном отборе можно подать с 18 июля по года (до 23:00 по московскому времени). Уже 20 сентября на официальном сайте «Билет в будущее» и ВДЦ «Смена» будет опубликованы имена победителей, отобранных конкурсной комиссией по итогам рассмотрения заявок. Фото с Интернета.",Российские школьники смогут отправиться на уникальную смену,1,news,Яңылыҡтар,1862,https://uchbash.com/articles/novosti/2025-07-24/rossiyskie-shkolniki-smogut-otpravitsya-na-unikalnuyu-smenu-4325333,2025-07-24T15:47:00+00:00
"Баҡһаң, елбәҙәк һеңлеһе кейәүгә сыҡҡан, тыуған яҡҡа башҡаса әйләнеп ҡайтмаясаҡ. Әминә Тимурҙың моңһоу күҙҙәренә ҡарап, йөрәгенең йыш-йыш тибеүен тойҙо. Дөрөҫлөктө хәбәр итергә ҡыйынһынды.",Әйҙә мин һине күп балалар йәшәгән урынға алып барам,0,analytics,Бәхәс,187,https://shonkar.com/articles/b-kh-s-alma-y/2025-02-12/y-min-ine-k-p-balalar-y-sh-g-n-uryn-a-alyp-baram-4118345,2025-02-12T12:13:32+00:00
"""Серләшәйек"" төркөмөндә Салауат районынан Хәлиҙә исемле апайҙың бик фәһемле яҙмаһы сыҡҡан. Бәлки, һеҙгә лә ярҙамы тейер. ""Инәйем улын ерләгәндән һуң бик ҡаты ауырый башланы: аяҡ-ҡулдары ҡалтырай, көскә атлап йөрөй, баҫып торғанда ла берәй нәмәгә таяна. Шул саҡ уға танышы бер рецепт тәҡдим иткән: «Һиңә һоло ғына ярҙам итәсәк. Бер тоҡ һоло ал һәм уны күренгән урынға ҡуй. Көн һайын өс литр һыуға туғыҙ ҡалаҡ һоло һалып, шуны бер сәғәт талғын утта бешер, төнгөлөккә плитәнең ситендә ҡалдыр, шул килеш быҡһын. Көндөҙ күпме теләйһең, шул тиклем ошо төнәтмәне эсергә мөмкин. Иң мөһиме – эсеп бөтөргә кәрәк». Инәйем шулай итте лә. Тоҡтоң яртыһы бөтөүгә аяҡ-ҡулдары ҡалтырауҙан туҡтаны, аҙымдары ышаныслыраҡ була башланы. Шуға ҡарамаҫтан, тоҡтағы һоло бөткәнсе төнәтмәне эсеүен дауам итте. 90-ды үткәнсе йәшәне. Ғүмер буйы шул танышына рәхмәт уҡыны. Ошо хәлде иҫләп, мин дә һоло менән ҡыҙыҡһынғайным. Һоло В төркөмө витаминдарына, ферменттарға, шифалы минераль матдәләргә бай. Уның төнәтмәһе менән, ысынлап та, нервы системаһын, йөрәкте, бауырҙы, ашҡаҙан-эсәк юлын дауалайҙар. Һоло һаламы төнәтмәһенән ванналар фалиждан, ревматизмдан, дерматиттан ярҙам итә"", - тип яҙған ул. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Инәйем бик ныҡ ауырый башлағайны.,0,analytics,Йәмғиәт,1277,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-15/in-yem-bik-ny-auyryy-bashla-ayny-4538013,2026-01-15T17:00:00+00:00
"Башҡортостандың Халыҡ артисы Радик Юлъяҡшин ялдан алған тәьҫораттары менән уртаҡлашты. Әле артист Таиландта гастролдәр һәм яңы тректың премьераһы алдынан көсөн йыя икән. – Бында бик шәп, эҫе. Ҡояшҡа ныҡ янып бөттөм! Тағы ла эҫе илдә ике аҙна ял итәм дә, ҡайтып эшкә тотонасаҡмын. Яңы йырҙар көтөгөҙ, – ти йырсы. Артист бәйләнешкә йышыраҡ сығырға ла вәғҙә итә.",Элвин Грей Рәсәйҙән сығып киткән,1,news,Яңылыҡтар,359,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-13/elvin-grey-r-s-y-n-sy-yp-kitk-n-4535071,2026-01-13T09:40:00+00:00
"2022 йылдан 2024 йылға тиклем музей базаһында ғилми-ғәмәли форумдарҙан һәм күргәҙмәләрҙән алып этнофестивалдәргә һәм концерттарға тиклем 50 – нән ашыу сара үткән. Проект бөтә Рәсәй һәм халыҡ-ара акцияларҙа, шул иҫәптән «Музейҙар төнө», «Сәнғәт төнө» һәм «Европа мираҫы көндәре» акцияларында әүҙем ҡатнаша. Ҡыҫҡа ваҡыт эсендә объект бер нисә абруйлы профессиональ наградалар яулай. Ул «Йыл маршруты – 2022» бөтә Рәсәй конкурсында «Иң яҡшы музей экскурсияһы» номинацияһында еңеүсе, шулай уҡ Иң яҡшы музей-күргәҙмә комплексы булараҡ – 2023 Гран-приһына эйә була. Музей командаһы Шүлгәнташ мәмерйәһенең ҡаяға төшөрөлгән һүрәттәре объектын ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы исемлегенә индереү өсөн номинация досьеһы өҫтөндә эште тамамланы. Уны 2025 йылдың июлендә Парижда үтәсәк халыҡ-ара һәйкәлдәрҙе һәм иҫтәлекле урындарҙы һаҡлау советы ултырышында ҡараясаҡтар. Продолжением успешной практики популяризации культурного наследия региона стало создание визит-центра «Тура-хан» в рамках строительства Евразийского музея кочевых цивилизаций. С момента открытия в июле 2024 года визит-центр посетили более 90 тысяч человек. Здесь прошли порядка 50 событий различного формата – лекции, концерты, конференции, творческие встречи. Посещение объекта включили в программы школьного и социального туризма, более 20 процентов посетителей – участники таких маршрутов. На площадке визит-центра еженедельно проходят ярмарки ремесленников и пчеловодов, здесь также реализуют программы дополнительного образования и профориентации. Пешеходную тропу, ведущую к мавзолею Тура-хана, адаптировали для пожилых и маломобильных граждан. – Начало строительства основного корпуса Евразийского музея запланировали на июль 2025 года. Общая площадь здания составит более 27 тысяч кв. м. Внутри будет экспозиция с копиями наиболее интересных артефактов, общественные пространства, конференц-залы, лаборатории, фондохранилища и художественная галерея, – рассказал начальник Управления по государственной охране объектов культурного наследия республики Салават Кулбахтин. Радий Хабиров подчеркнул важность расширения историко-культурной инфраструктуры Башкортостана, в том числе благодаря созданию Евразийского музея кочевых цивилизаций. – Мы обсудили дорожную карту по строительству этого объекта. Понимаем, с чего начинать и как будем двигаться дальше. Визит-центр уже показал свою эффективность – интерес к нему со стороны людей высокий. Поэтому останавливаться нельзя – нужно продолжать работу. Благодарю всех, кто занимается развитием этого важного проекта, – отметил руководитель республики. Глава Республики Башкортостан",«Шүлгәнташ» музейына һәм «Тура хан» визит-үҙәгенә 200 меңдән ашыу кеше килгән,0,analytics,Йәмғиәт,2587,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-05-13/sh-lg-ntash-muzeyyna-m-tura-han-vizit-gen-200-me-d-n-ashyu-keshe-kilg-n-4232240,2025-05-13T10:26:00+00:00
"""Мәскәү татарлары штабы"" утырышы.25 мартта ""Мәскәү татарлары штабы"" ыелышында Штаб итәкчесе Рөстәм Ямалиев Мәскәү татар конгрессы оештыру турында игълан итте. Яңа оешма Дөнья татар конгрессының төбәктәге бүлеге булмаячак, шулай да аның составына керергә әзер икәнлеге искәртелде. Ямалиев Азатлыкка белдерүенчә, Мәскәү татар конгрессын теркәү өчен документлар юстиция министрлыгына тапшырылган. ""Документлар әзер, аларның теркәлүен кайнар көлчәләр көткәндәй көтәбез. Координация шурасына керергә 15 мохтарият һәм аерым шәхесләр әзер тора. Планнар бик зурдан — Мәскәүдә Татарстан һәм Башкортстан өчен яшьләрнең проблемнарын хәл итү, инвестицияләр әлеп итү мәйданы булдыру, чит ил илчеләре белән турыдан туры эшләү. Оештыручылар — Штабның Мәскәүдәге һәм өлкәдәге ике юридик оешмасы, ""ДЛ-16"", ""Туган тел"" һәм ветераннар берлеге. Әлегә Мәскәү шәһәре конгрессы гына булачак, аны теркәп бетергәч, өлкәнекенә тотынырга була. Щелковода, безнең теркәлгән штаб бүлеге дә бар, анда 2020 елның апреленнән бирле яшьләр актив эшләп килә. Анда безнең дус, абруйлы мохтарият башлыгы Фәрит Мохтасаровактив эшли. Әмма ул да бөтен Мәскәү өлкәсен колачлап бетерә алмый — безне, мәсәлән, 20 зур шәһәрдә татар оешмасы юклыгы, студент якташлыклары булмавы борчый. Мәскәү өлкәсендәге һәр шәһәрдә сабантуй узарга тиеш, балалар бакчалары ачылырга тиеш. Без Мәскәү өлкәсендә Габдулла Тукай һәм Муса әлилгә һәйкәлләр куярга телибез"", диде Ямалиев. Аның сүзләренчә, Мәскәү конгрессы идарәсе коллегиаль булачак - ягъни сайлап куелган координация шурасы идарә итәчәк. ""Бездә иң заманча, иң уникаль низамнамә булачак — ул яңа итимагый оешмага сәүдә белән дә, хәйриячелек белән дә шөгыльләнергә мөмкинлек бирәчәк"", диде Ямалиев. Штаб ыелышында башка темалар да күтәрелде. Гомумиләштереп әйткәндә, Мәскәү төбәге татарларын 30 ел элек нинди проблемнар борчыса, хәзер дә шул ук — татар бакча һәм мәктәпләре юк, милли-мәдәни чараларны фидакарьләр генә оештыра. ""Мәскәү татарлары штабы"" Дөнья татар конгрессыннан чыгарылуы билгеле булгач, штаб итәкчесе Рөстәм Ямалиевальтернатив структура — Бөтенрусия татар конгрессы төзиячәгенбелдергән иде. Ләкин Милли шура рәисе Васил Шәйхразиевбелән очрашудан соң Ямалиев яңа оешма төзү кичектерелүен хәбәр итте. Сөйләшүләр барышында ике як та 2020 елның республика өчен зур чараларга бай булачагын истә тотып, компромисс тапкан, низагны зурга ибәрмәс өчен һәр як та үз өстенә ниндидер йөкләмәләр алган иде. Бу килешүдән соң бер елдан артык вакыт узды. ""Мәскәү татарлары штабы"" итәкчесе Рөстәм Ямалиев үз ягыннан бу килешүнең барлык шартларын да үтәвен, ә Васил Шәйхразиев вәгъдә иткән әйберләрнең бер пункты да үтәлмәвенбелдерде. Апрельгә кадәр Дөнья татар конгрессы белән мөнәсәбәтләр айланмаса, Мәскәүдә аерым татар конгрессы оештыру эшенә керешәчәк дигән иде ул. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","""Мәскәү татарлары штабы"" Мәскәү татар конгрессын оештыру турында игълан итте",1,news,Яңылыҡтар,3010,https://www.azatliq.org/a/31171288.html,2021-03-26T14:07:37+00:00
"Ҡолаҡсында бактериялар, бәшмәктәр үрсей. Бер сәғәт ҡолаҡсын кейеп ултырһаң, ҡолаҡтағы бактериялар һаны 700 тапҡырға арта. Өҫтәүенә, ҡолаҡсын ҡолаҡтағы борма-борма юлдарҙан сайырҙы сығармай. Шул арҡала сайыр тағы ла күберәк яһала, эскә һауаны үткәрмәй. Шунан ҡолаҡ эсе елһенеп, шешеп китергә мөмкин. Ҡолаҡсынды дезинфекциялап тормағанда ҡолаҡта отит, сайыр тығыны барлыҡҡа килә. Бөтә төр гарнитураны, гаджеттарҙы таҙа тотоғоҙ, тейешенсә эшкәртеп, һөртөп тороғоҙ.",Бысраҡ ҡолаҡсындың зыяны ниҙә,0,analytics,Һабаҡ,461,https://amanat.su/news/aba/2024-09-03/bysra-ola-syndy-zyyany-ni-3909407,2024-09-03T13:10:00+00:00
"Ҡыҙҙырма ҡыллы лампаларҙан янғын сығыу хәүефе бик ҙур. Лампаның быяла колбаһы Цельсий буйынса 550 градусҡа тиклем ҡыҙа! Сөнки был лампочкаларҙа энергияның 3-8 проценты ғына яҡтыртыуға тотонола, ә ҡалған  92-97 проценты йылылыҡҡа әйләнә. Люминесцент лампалар ҙа ярайһы уҡ хәүефһеҙ. Уларҙың тышлығы 40-50 градусҡа тиклем генә йылына. Яҡтыртҡыс диодлылары – иң хәүефһеҙ лампа. Улар полиэтиленды иретмәй, ағас йә ҡағыҙға ут тоҡандырып ебәрә алмай. Тәүге ике варианттағы лампалар кеүек ҡыҙмай, шуға  янғын сәбәпсеһе булмай. Сығанаҡ: БР Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты ВК сәхифәһе.",Лампочканы нисек һайларға?,1,news,Яңылыҡтар,587,https://amanat.su/news/novosti/2024-08-23/lampochkany-nisek-aylar-a-3896658,2024-08-23T14:30:00+00:00
"Кырымда ялгыз пикет, 14 октябрь 201712 гыйнвар Кефе (Феодосия) шәһәр мәхкәмәсе узган елның 14 октябрендә кырымтатарларны эзәрлекләүгә каршы ялгыз пикетларга чыккан ике кырымтатар - Ремзи Мустафаев һәм Энвер Мустафаевка унар мең сум күләмендә аза карары чыгарды. Шул ук мәхкәмәдә каралган тагын өч кырымтатарның эше 15 гыйнварга күчерелгән.11 гыйнвар Акмәчетнең Үзәк район мәхкәмәсе дә 14 октябрь ялгыз пикетка чыккан Рустем Усмановка шундый ук хөкем чыгарган иде. Әлеге пикетларга чыккан 70 ләп кырымтатарның эше инде каралды. Аларга карата административ эшләр ачылган, һәрберсенә 10-15 мең сум күләмендә штраф салынган. Штрафларның гөмүм күләме 1 миллион сумга итте. Кырымда, Төркиядә, Украинада һәм башка иллләрдә штрафларны түләү өчен 10 сумлык тиен акчалар ыю марафоны дәвам итә. Узган елның 23 ноябрендә тоткарланган (бу тоткарлау вакытында милли хәрәкәт ветераны 83 яшьлек Веджие Кашкавафат булган иде) Асан Чапух, Бекир Дегерменджи, Кязим Аметов, Руслан Трубачка карата мәхкәмә утырышы 12 гыйнвар ябык режимда узган. Бу хакта Бекир Дегерменджиның кызы Мавиле хәбәр итте. Өлкән яшьтәге бу дүрт кеше 23 ноябрьдән бирле вакытлы изоляторда тотыла. Саулыгы начарлану сәбәпле Бекир Дегерменджи реанимациягә эләкте, Асан Чапух микроинсульт кичергән. Мәхкәмә бу эш нигезендә гаепләнүчеләрне тагын ике айга сак астында калдырды.11 гыйнвар Кырымның Югары мәхкәмәсе Русиядә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир"" эше кысаларында Узеир Абдуллаев шикаятен карап аны канәгатьләндермәде. Абдуллаев вакытлы изоляторда сак астында калдырылды. ""Кырым бердәмләге"" активисты Сервер Мустафаев мәхкәмәнең ябык рәвәштә узганын хәбәр итте.2016 елның 12 октябрендә Узеир Абдуллаевның Акмәчеттәге өендә узган төнтүдән соң ул тагын дүрт кырымтатары белән бергә тоткарланган иде. Аларны Русиядә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасы белән элемтәдә торуда гаеплиләр. Мәлес рәисе Рефат Чубаров Кырымда сәяси сәбәптән 60 тан артык кырымтатар тоткарлана дип хәбәр итте. ""Крым "" хокук яклау оешмасы мәгълүматына күрә, 2017 елда Кырымда 23 яңа ""инаять"" эше ачылган, 10 кешене сәяси нигездә иректән мәхрүм иткәннәр, тагын дүрт сәяси тоткынка карата мәхкәмәләр дәвам итә. 2017 елда Кырымнан Русия армиясенә 4800 яшь егет чакырылган. Бу 2016 елга караганда 1300 кешегә кубрәк диелә хисапта.2014 елдан башлап кырымтатарларны террорчылык, экстремизмда гаепләүләр, урлаулар, үтерүләр, хәбәрсез югалулар, тоткарлаулар Кырымда туктаусыз арта бара.",Кырым мәхкәмәләре ялгыз пикетларга чыккан кырымтатарларны хөкем итә,1,news,Яңылыҡтар,2393,https://www.azatliq.org/a/28971617.html,2018-01-12T17:29:02+00:00
"263-сө балалар баҡсаһының «Бал ҡорто» өлкәндәр төркөмө тәрбиәсеһе Ғәлиә Ғәлей ҡыҙы Ғәлиуллина ла был сарала ҡатнашты. Асыҡ һауала ваҡыт үткәреү көнө буйына күтәренке кәйефтә, аралашыуҙан көс-дәрт алып, яңы үрҙәр яуларға шәп ысул булды. Ә һеҙ, дуҫтар, спорт менән шөғөлләнәһегеҙме? Руфина ҒӘЛИЕВА. Өфө ҡалаһы.",Саңғысылар ярышты,0,analytics,Спорт,308,https://yanshishma.com/articles/sport/2026-02-08/sa-ysylar-yaryshty-4569551,2026-02-08T22:51:00+00:00
"Министерство просвещения Российской Федерации и федеральное государственное бюджетное учреждение «Российский детско-юношеский центр» при поддержке Профессионального союза работников народного образования и науки Российской Федерации, Федеральное государственное бюджетное научное учреждение «Институт изучения детства, семьи и воспитания» объявляют о конкурсе для педагогических работников нашей страны «Воспитать человека».",Всероссийкий конкурс педагогических работников «Воспитать человека» - 2024,1,news,Яңылыҡтар,424,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-02/vserossiyckiy-konkurs-pedagogicheskih-rabotnikov-vospitat-cheloveka-2024-3751145,2024-05-02T20:01:42+00:00
"— Әсәй, бәпес ниңә илай? – тип һорай биш йәшлек Айрат. — Берәй ере ауырталыр инде. — Ауыртмай. Ул яңы бит әле! — Әхирәт, хәтер бөтөнләй юҡ, ҡартаям, ахыры? — Нәмә булды? — Ирҙең телефонын тикшерергә онотам да ҡуям! Етмәһә, фатирҙа эҫе һыу ҙа юҡ. Кисә сәсте йыуырға тип кәстрүл менән һыу йылытырға ҡуйғайным — түгергә тура килде. Ғәҙәт буйынса бер аш ҡалағы тоҙ һалғанмын! Вагон-ресторанда берәү официантҡа асыулана: — Кәтлитте күпме көтөргә мөмкин? ! — Илле саҡрым да үтмәҫбеҙ – килтерермен! Сысҡан бесәйҙән ҡасып бер тишеккә инеп китә. Ә бесәй ҡапыл эт булып өрә башлай. Аптыраған сысҡан башын сығарып ҡарауы була, бесәй уны эләктереп тә ала. – Сит телдәр белеүҙең файҙаһы ҙур шул! – тип ҡуя ул һуңынан, ирендәрен ялап. – Улың БДИ имтихандарында әҙ балл йыйғанына ҡайғыра инең, уҡырға керә алдымы һуң? – Керҙе университетҡа. Кәрәкле кешеһенә йүкә балы алып барғас, балл тигәнең арта икән!",Көлгәнгә – көлкө,0,analytics,Юмор,889,https://henek.info/articles/k-l-m-st-r/2025-07-02/k-lg-ng-k-lk-4298421,2025-07-02T11:53:00+00:00
"Әйткәндәй, уның бөгөн тыуған көнө. Юлай Кәримов фотоһы. Беҙҙе МАХ-та уҡы! Һылтанмаһы",Башҡортостандың халыҡ артисы Миңзифа Исҡужина,1,news,Яңылыҡтар,84,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-15/bash-ortostandy-haly-artisy-mi-zifa-is-uzhina-4537531,2026-01-15T10:00:00+00:00
"– Бында һирәк осраған үләндәрҙе, диңгеҙ таштарын күрҙем, – ти Зарина Ноғоманова. – Ә баҫҡыстар эшләнгәс, барыһына ла менеүе уңайлы, арып китһәләр, эскәмйәгә ултырып ял да итә алалар, – тип һүҙгә ҡушылды Динис Ғатауллин. Торатауға менгәс, балалар һоҡланып тирә-яҡты күҙәтте. Бына ҡайҙа матурлыҡ! Тау башында улар бергәләп төрлө уйындар ҙа уйнап алды. Уҡыусылар тирмә формаһында эшләнгән музейҙа ла булды. Атай-әсәйҙәре менән тәмле сәйҙән һуң өйҙәренә таралышты. Уларға был көн иҫтәлек булып һаҡланыр.",Торатауға сәйәхәт,0,analytics,Тирмәкәй,499,https://yanshishma.com/articles/tirm-k-y/2025-11-10/toratau-a-s-y-h-t-4460510,2025-11-10T17:12:00+00:00
"Форумдың Иҡтисади ү: еш йүнәлеше буйынса Төбәк көнөн үткәреү сиктәрендә Стәрлетамаҡта урынлашҡан Башпласт компанияһына экскурсия ойошторолдо. Кесе Ватан – Рәсәй көсө Бөтә Рәсәй муниципаль форумына Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән, район һәм ҡалаларҙан хакимиәт вәкилдәре килгән. Фото – форумдың матбуғат хеҙмәте. МАЛАЯРОДИНАСИЛАРОССИИ2026 РеспубликаБашкортостанУфа ВАРМСУ",Кесе Ватан – Рәсәй көсө Бөтә Рәсәй муниципаль форумы – Стәрлетамаҡта,1,news,Яңылыҡтар,366,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2026-01-29/kese-vatan-r-s-y-k-s-iii-b-t-r-s-y-munitsipal-forumy-st-rletama-ta-4555062,2026-01-29T11:21:00+00:00
"Был хаҡта Башҡортостан милли паркы үҙенең телеграм-каналында хәбәр итә. Йомағара – ҡарсыға тоҡомло ҡара-һоро һыртлы, ҡара ҡорһаҡлы ҡош, – тип яҙа Башҡорт теленең академик һүҙлеге (4-се том). Яратҡан ризығын – сысҡандарҙы күҙҙләп, һауала оҙаҡ ҡына әйләнеп йөрөй ала. Көнөнә 30-ға тиклем ваҡ кимереүсене ашай. Ҡара йыланды тамаҡлауға ла ҡаршы түгел. Әммә был йыртҡыс ҡошта йылан ағыуына ҡаршы иммунитет юҡ. Ҡара йылан тешләһә, йомағара һәләк була, – тигәндәр парктың телеграм-каналында. Башҡортостан милли паркы тг-каналы сығарған фотоларҙа – йомағара һауала; Глосбе һүҙлегенән алынған фотола – йомағараның яҡындан төшөрөлгән һүрәте.",Нөгөш өҫтөндә кәйелеп оса.,1,news,Яңылыҡтар,631,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-27/n-g-sh-t-nd-k-yelep-osa-4026234,2024-11-27T12:02:00+00:00
"«Еҙ төймә» ансамбле менән беҙҙең редакция 2022 йылда танышҡайны. Шул мәлдән уларҙың уңыштарын күҙәтеп барабыҙ. Яңынан-яңы конкурстарҙа, сараларҙа ҡатнашалар, призлы урын яулайҙар. Афарин! Яңыраҡ улар 6 өр-яңы гармунлы булып, Әбйәлил районында үткән гармунсылар слетында ҡатнашып ҡайтты. Мөбәрәк Салихов, Самат Салихов, Хәйбулла Арғынбаев, Ғәфүр Йәнғолов, Миңлегөл Халиҡова, Рәсимә Халиҡова, Миңзифа Йосопова—ансамблдең төп көстәре. Улар моңло йырҙарҙы, көйҙәрҙе гармун теле менән халыҡҡа еткерә. Артабан да шундай дәртле, рухлы, әүҙем булып ҡалығыҙ! Ауылдарҙа моңдар тынмаһын! «Еҙ төймә» ансамбле менән беҙҙең редакция 2022 йылда танышҡайны. Шул мәлдән уларҙың уңыштарын күҙәтеп барабыҙ. Яңынан-яңы конкурстарҙа, сараларҙа ҡатнашалар, призлы урын яулайҙар. Афарин! Яңыраҡ улар 6 өр-яңы гармунлы булып, Әбйәлил районында үткән гармунсылар слетында ҡатнашып ҡайтты. Мөбәрәк Салихов, Самат Салихов, Хәйбулла Арғынбаев, Ғәфүр Йәнғолов, Миңлегөл Халиҡова, Рәсимә Халиҡова, Миңзифа Йосопова—ансамблдең төп көстәре. Улар моңло йырҙарҙы, көйҙәрҙе гармун теле менән халыҡҡа еткерә. Артабан да шундай дәртле, рухлы, әүҙем булып ҡалығыҙ! Ауылдарҙа моңдар тынмаһын!",Тынмаһын гармун моңдары,0,analytics,Мәҙәниәт,1153,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2025-06-03/tynma-yn-garmun-mo-dary-4262410,2025-06-03T11:26:00+00:00
"Мы не случайно выбрали именно такое название. Премия присуждается тем представителям наших СМИ, кто соответствует этим критериям. Достоверно и объективно рассказывает о происходящем. Несет ответственность за каждое слово. Мужественно сражается на безжалостной информационной войне, которая ведется против нашей страны, нашего общества. Говорить правду не всегда легко и приятно. Но они это делают, твердо придерживаясь принципов и основ настоящей журналистики. И мы это ценим – очень уважаем их и считаем своими партнерами. Благодарю каждого за профессионализм, талант, за выдержку и преданность однажды выбранному делу.",Радий Хабиров вручил награды лучшим журналистам,0,analytics,Общие статьи,620,https://uchbash.com/articles/common_material/2025-12-17/radiy-habirov-vruchil-nagrady-luchshim-zhurnalistam-4510664,2025-12-17T07:32:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКайбер мәсьәләләрне көтеп торырга яки вакытын озайтырга кирәк диде президент. Казанда 300 дән артык балалар бакчалары, мәктәпләр һәм өстәмә белем бирү оешмалары капиталь төзекләндерүгә мохта. Бу хакта бүген Казан шәһәр думасы депутаты Людмила Андреева Дума утырышында белдерде. Ул Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановтан ярдәм сорап, мөрәәгать итте. Казан мэры Илсур Метшиндепутат чыгышына ризасызлык күрсәтеп, өзәргә тырышты. Андреева китергән саннарга күрә, бүген Казанда 138 мәктәп капиталь төзекләндерүгә мохта, ә 37 мәктәп — ябылу куркынычы алдында тора. ""Анда фаига, алар теләсә-кайсы вакытта ябылырга мөмкин"", диде ул. Балалар бакчалары да авыр хәлдә. ""Кызганыч, күз яшьләре чыгармыйча карый алмыйсың"", диде депутат. — Безнең балалар бакчаларында кайвакыт түбәдән су ага, идәне таушалган. Хәтта олы кешенең дә монда торырга хис-тойгылары итмәячәк, ә балага нинди йогынты ясаячагын аңлыйбыз. 188 балалар бакчасы, бу — шәһәрдәге бакчаларның 55ы, капиталь төзекләндерүгә мохта. Хәзер 54 бакча — авария хәлендә, 12 бакча инде ябылган, — диде ул. Моннан тыш, Казанда барлык 43 өстәмә белем бирү үзәкләрендә соңгы 10 елда капиталь төзекләндерү булмаган. 12 оешма ябылырга тора. Ул биналарның кайберләре 1917, 1937 елларда төзелгән. Андрееваның чыгышын Казан мэры Илсур Метшин, туктатырга тырышкандай, бүлде. — Гафу үтенәм, мин әле генә башкалада күпме (объект) төзекләндерелгән дип сөйләдем. Әйдәгез инде… Безгә програм кирәктер. Әмма алар авыр хәлдә түгел инде, — диде мэр. Әмма депутат Андреева дәвам итте. Ул укытучылар, депутатлар һәм ата-аналар исеменнән балалар бакчалары һәм өстәмә белем бирү оешмаларын капиталь төзекләндерү програмы кабул итүне, ә мәктәпләрне төзекләндерү програмын озайтуны сорады. Ахырдан Рөстәм Миңнехановка ""рәис сайлавында"" тавыш бирәчәген һәм аңа гына ышануын әйтте. Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов белем бирү оешмаларын берьюлы төзекләндереп булмый, чөнки акчалар Украина сугышына китә дип аңлатты. — Әмма сез аңларга тиеш, бүген махсус хәрби операция (Украина сугышын Русия хакимияте шулай дип атый) бара. Бөтен ил, шул исәптән безнең республика илне саклауга бәйле мәсьәләләр өчен эшләргә тиеш. Сер түгел, безгә бу мәсьәләне хәл итәр өчен зур ресурслар кирәк. Шуңа да сез әйткән әйберләрне тормышка ашырырбыз, ләкин барысын да берьюлы эшләп булмаячак. Бүген бөтен ил иңү өчен эшләргә тиеш, — диде ул. Миңнеханов сүзләренчә, Украина сугышы сәбәпле, кайбер мәсьәләләрне ""көтеп торырга яки вакытын озайтырга кирәк"". Русиянең Украинага каршы сугышын алып бару өчен Татарстан сугышчылар ибәреп һәм икътисади яктан ярдәм итә.2022 елда Русия хәрбиләре басып алган Украинаның Лисичански шәһәре Татарстан карамагына күчәчәге билгеле булды. 2023 елда республика майда Украинаның Русия басып алган Рубежное шәһәрен дә төзекләндерергәалынды. Татарстан анда төзекләндерү эшләреалып бара. Мәсәлән, Лисичанскида 8 мәктәп, 11 балалар бакчасы, 13 хастаханә һәм амбулаторияләр торгызылачак диелде. Русиянең Украинага каршы инде өч ел диярлек дәвам иткән сугышта Татарстаннан кимендә 4103 кеше һәлак булган. Моны Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Рөстәм Миңнеханов мәктәпләрне берьюлы төзекләндереп булмый, чөнки Татарстан Украина сугышы өчен эшли диде",1,news,Яңылыҡтар,3107,https://www.azatliq.org/a/rostam-mingnehanov-maktaplarne-beryuli-tozeklanderep-bulmiy-chonki-tatarstan-ukraina-sugishi-ochen-eshli-dide/33321926.html,2025-02-20T17:26:32+03:00
"Санкт-Петербургта бер аҙна буйы барған йомғаҡлау этабының тәүге турында 89 конкурсант ""Педагогик интервью"" һәм ""Дәрес"" конкурстарында ҡатнашты. Һөҙөмтәлә 20 лауреат билдәле булды. Улар араһында Ренар Хәйбуллин да бар. Икенсе тур Мәскәүҙә үтә. Педагогтарҙы тағы өс һынау көтә. Еңеүселәр 3 октябрҙә Кремлдә Уҡытыусылар көнөнә арналған байрам тантанаһында бүләкләнәсәк. Уңыштар юлдаш булһын! Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Яҡташыбыҙ икенсе турға үткән,0,analytics,Конкурстар,779,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-09-30/ya-tashyby-ikense-tur-a-tk-n-4407748,2025-09-30T11:21:00+00:00
"Русия президенты Владимир ПутинфикерләрРусия президенты Владимир Путин Федераль ыенга юллама белән чыгыш ясаганда илнең яңа коралы турында сөйләде. Ул тиздән Русия ""Сармат"" авыр баллистик ракетларын ""күрсәтәчәк"" диде. Путин әйтүенчә, ""стратегик атом көчләре куллану өчен тулысынча әзер хәлдә тора"". Соңрак ул Русиянең Украинадагы сугышта куллана торган коралларын санап үтте. Аерым алганда бу ""Кинжал"" югары тизлекле һава комплексы, шулай ук диңгез буенда урнаштырылган ""Циркон"" югары тизлекле һөүм комплексы. ""Кыйтгаара ераклыкка каралган ""Авангард"" югары тизлекле блоклары һәм ""Пересвет""лазер комплекслары хәрби сакта тора, чикләнмәгән ераклыкка очучы ""Буревестник"" канатлы ракетларын һәм ""Посейдон"" пилотсыз су асты иһазын сынау төгәлләнеп килә, диде ул. Путин ""бу системнар үзләренең югары һәм уникаль үзенчәлекләрен раслады"" диде. Русия президенты гаскәрләргә ""Сармат"" авыр баллистик ракетлары да бирелде дип искәртте. ""Без аларны тиздән күрсәтәчәкбез"" диде. Аның әйтүенчә Көнбатыш илләре Русиянең дә ""аларның ирләрендәге һәдәфләрне зарарлау өчен коралы булуын"" аңларга тиеш. ""Алар нәрсә, моны аңламыйлармы әллә? "", диде ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Путин юлламасында яңа корал турында сөйләде: ""Без тиздән ""Сармат"" авыр баллистик ракетларын күрсәтәчәкбез""",1,news,Яңылыҡтар,1227,https://www.azatliq.org/a/32842251.html,2024-02-29T10:39:18+00:00
"фикерләрТатарстанның Алабуга көллияте студентларын аерым икътисади зонада ""Шахед"" иран дроннары ыюга әлеп итәләр. Аларның күбесе – балигъ түгел. Бу хакта""Протокол""бәйсез басмасы һәм""Разворот""-каналы тикшеренүендә әйтелә. Русия Украинага каршы сугыш башлаганнан соң, Татарстанның ""Алабуга"" икътисади зонасында һөүм итүдә кулланылучы камикадзе-дроннар итештерүоештырылды. Бу иһазлар Русия коралларына ""Герань-2"" исеме белән кертелде. Дроннарны ""Алабуга Политех"" көллияте студентлары ыя, диелә тикшеренүдә. Уку йортында бер меңләп кеше белем ала, шуларның берничә йөзен шушы эшкә әлеп иткәннәр дип ышандыра журналистлар. Студентлар берничә тәүлек йокламыйча эшлибез, ашамыйбыз диярлек, дип сөйли. Әмма дрон ыюдан баш тартырга ярамый, дип искәртәләр. Эшләре өчен түләнә: журналистлар мәгълүматынча, аена 30-40 мең сум алалар. Тикшеренүдә әйтелгәнчә, студентлар баш күтәрүдән, канәгатьсезлек белдерүдән курка. Белем алу турындагы килешүгә ярашлы, аларга нинди дә булса мәгълүматны тарату тыела. Бу таләпләрне бозганнарга 1,5-2 миллион сум түләргә туры киләчәк. Качып та китә алмаячаклар: килешү – өч яклы, студент юкка чыкса, акчаларны әти-әнисеннән түләттерәчәкләр. ""Алабуга Политех"" көллиятен рәсми рәвештә 2021 елның апрелендә ачтылар. Бу уку йортын киләчәктә ""Илон Маск"" булачак кадрлар әзерләү урыны дип тәкъдим иткәннәр иде. Студентларга ""киләчәк һөнәрен үзләштерү"" һәм беренче курста укыганда ук 70 мең сумга кадәр акча эшли алу мөмкинлеге вәгъдә итәләр. Тикшеренүдә әйтелгәнчә, студентлар арасында даими рәвештә пейнтбол ярышлары үткәреп торалар. Аларның максаты – ""беренче этапта ук көчсезләрне һәм зәгыйфьләрне ачыклау"". Тикшерүдә әйтелгәнчә, иңелгәннәргә әза бирелгән. Андыйларга ешрак берничә метр ераклыктан пейнтбол ядрәләре белән атканнар, ул авырттыра һәм күгәргән эз калдыра. Журналистлар башка әза төрләре дә булган, дип яза. Әйтик ""чыныгуын арттыру өчен"" яңгыр астында белем бирү корпусы тирәли озаклап йөгерткәннәр яки окоплар казытканнар. Биредә укучыларның күбесе үзләрен көллият биналарында тыңлап торалар дип саный. Чөнки кемдер дуслары белән сөйләшкәндә булган хәлләрне сөйләсә, андыйларны мәгълүмат таратты дип, уку йортыннан куганнар. ""Монда коточкыч хәлләр"", дигән студентларның берсе журналистларга. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстанда иран дроннарын балигъ булмаган студентлар ыя,0,analytics,Татарстан,2321,https://www.azatliq.org/a/32518308.html,2023-07-25T12:25:44+00:00
"Ҡамыр өсөн 1 банка ҡуйыртылған һөт (360-380 г), 2 йомортҡа, 160-180 г он,  50 г аҡ май, 10 г ҡамыр йомшартҡыс, кремға 350 г һарҡытылған кибет  ҡаймағы (20)йәки эремсекле сыр, 90 г шәкәр пудраһы кәрәк. Ҡамыр өсөн бөтәһен бергә ҡушып болғатырға  һәм  ике тигеҙ өлөшкә бүлеп бешерергә. Һәр йәймәне ике өлөшкә ҡырҡырға. Эремсекле сырға шәкәр пудраһы һалып, болғатырға һәм ошо масса менән  һәр йәймәне һылап, тортты йыйырға. Араһына еләк-емеш һалырға ла мөмкин. Корждан ҡалған киҫәктәрҙе ваҡлап, торттың тышын биҙәргә.",Ҡуйыртылған һөт менән торт,1,news,Яңылыҡтар,513,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-18/uyyrtyl-an-t-men-n-tort-4540913,2026-01-18T12:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр28 июльдә Алмаз Гатин хатынына колониягә кирәк-яраклар китергән, аңа исә Чанышеваны башка урынга алып китүләрен әйткәннәр. Уфадагы Навальный штабының элекке итәкчесе Лилия Чанышеваны Пермь өлкәсендәге Березняки авылында урнашкан 28 нче колониядән билгесез урынга алып киткәннәр. Бу хакта аның ире Алмаз Гатинязып чыкты.28 июльдә Гатин хатынына колониягә кирәк-яраклар китергән, аңа исә Чанышеваны башка урынга алып китүләрен әйткәннәр. ""Хатынымны эзләүдә ярдәм сорап барыгызга да мөрәәгать итәм"", дип язган Гатин һәм Чанышеваның кайда булуын хәбәр итүне сораган.9 апрельдә Башкортстан Югары мәхкәмәсе Чанышеваны 9,5 елга ирегеннән мәхрүм итү карарычыгарды. Мәхкәмә ябык тәртиптә узды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Лилия Чанышеваны Пермь краендагы Березняки колониясеннән алып киткәннәр,1,news,Яңылыҡтар,843,https://www.azatliq.org/a/liliya-chanishevani-perm-kraendagi-bereznyaki-koloniyasennan-alip-kitkannar/33054647.html,2024-07-29T10:16:47+03:00
"3 июльгә Мәскәүдәге ""Коломенское"" музей-тыюлыгы мәйданында планлаштырылган ""Мәскәү Сабан туе-2021"" булмаячак. ""Башкаладагы катлаулы эпидемиологик вазгыятьне исәпкә алып, Мәскәү хөкүмәте тәкъдиме белән, бәйрәм уздырудан, шул исәптән онлайн-форматта уздырудан да тыелып торырга карар ителде"", дипхәбәр ителәмохтариятның инстаграм-аккаунтында. Оештыручылар белдерүенчә, Сабан туе кысаларында узарга тиешле көрәш буенча дөнья кубогы августка күчерелә. ""2022 елда мәскәүләрнең һәм башкала кунакларның яраткан бәйрәме безне яңадан ""Коломенское"" музей-тыюлыгында ыячак һәм бу дөньякүләм масштаблы якты һәм этномәдәни вакыйга булачак"", диелә мохтарият белдерүендә. Красногорски шәһәрендә узарга тиешле Мәскәү өлкәсе сабантуе да быел уздырылмады - бәйрәмгә дүрт көн кала, Мәскәү өлкәсе губернаторының Мәскәү өлкәсендә киңкүләм чаралар уздыруны тыючы фәрманычыкты. Ул фәрман аркасында Мәскәү өлкәсендә ел саен уза торган тагын бер сабантуй - Домодедово сабан туе да уздырылмый калды. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкның әсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнең каналына кушылырга онытмагыз!","Коронавирус сәбәпле, Мәскәүдә Сабантуй уздырылмый",1,news,Яңылыҡтар,1220,https://www.azatliq.org/a/31338919.html,2021-07-03T05:52:25+00:00
"Һылыу ҡыҙҙың исеме Динара. -Мәҡсүт һәм Сания Ғәлләмовтарҙың кинйәкәйе булам. Татыу ғаиләбеҙҙә бер бөртөк ағайым Мират һәм апайҙарым Венера, Әнүзә, Рита менән бергә тәрбиәләндек, ти ул. Бәләкәйҙән ижади күңелле ҡыҙҙың һәләтен башҡорт теле һәм әҙәбиәтенән уҡытыусыһы Гүзәл Ғиззәт ҡыҙы Әхмәҙиева үҫтерә. – «Йәншишмә» гәзитенә төрлө темаларға шиғырҙар, мәҡәләләр ебәрә инек. Конверт тышына адресты яҙып, почтаға һалып ебәреү бигерәк ҡыҙыҡ ине. Шунан ҡасан сыға инде, тип һәр һанды көтөп ала инем Уҡыу йылдарында башҡорт теленән олимпиадаларға, тасуири шиғыр ятлау конкурстарында тик призлы урындар яулай. Шиғриәтте яратҡан һылыу үҙе лә шиғырҙар ижад итә, мәктәптә уҡығанда уҡ китабы нәшер ителә. Әбйәлил районының Рауил мәктәбен тамамлағас, Динара Ғәлләмова синыфтан һуң  Өфө дәүләт сауҙа-иҡтисад колледжына уҡырға инә. Һәр ерҙә лә тырыш, һәләтле ҡыҙ бында ла әүҙемлек күрһәтә. Колледжды ҡыҙыл дипломға тамамлаған һылыу Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының башҡорт филологияһына уҡырға инә. Бакалавр дипломы ла уның ҡыҙыл төҫтә. Уҡыуҙағы һәм фәнни эшмәкәрлектәге юғары һөҙөмтәләр өсөн республика Башлығы Радий Хәбировтың стипендияһына ла лайыҡ була. Әле уҡыуын шул уҡ университеттың магистратураһында дауам итә. Йәмәғәт эштәрендә әүҙем ҡатнашһа ла, уҡыуына ныҡ иғтибарлы. ""Башҡорт филологияһы факультеты деканы Ләйлә Миҙхәт ҡыҙына һәм барлыҡ уҡытыусыларыма беҙгә белем генә түгел, тәрбиә, эштәребеҙҙә кәңәш биреп барғандары өсөн рәхмәт һүҙҙәрен еткерәм! Башҡорт телен һаҡлаған, уға һөйөү уятҡан, популярлаштырған урын тап ошо факультетта! Дүрт йыл буйына ижади төркөм етәксеһе булып уҙемде үҫтерҙем! Тап ошо факультета Гөлкәй Рәхимйәнова менән бергә грант яҙҙып еңдек! Беҙҙең ректор  Салауат Тәлғәт улына  гел күргән һайын һоҡланам. Күпте белә, шиғырҙарҙы тәржемә итә, һөйләү телмәре шул тиклем бай! Күптәребеҙгә өлгө булып тора! Башҡорт телендә матур һөйләшә! Сығарылыш квалификация эшемдең етәксеһе Зәки Арыҫлан улына рәхмәт! Бергәләп «5»ле билдәһенә диплом эшен яҡланыҡ! "" – ти һылыу. Талантлы элекке йәш хәбәрсебеҙ хәҙер брендлы өҫ кейемдәре лә тегеү менән дә шөғөлләнә. тигән шәхси брендын асҡан. Үҙе дизайнер ҙа. – Модалы, үҙенсәлекле был кейемдәрҙе мин сит ил журналдарынан ҡарайым һәм тегенсем менән заказдар ҡабул итәбеҙ. Әлбиттә, заманса, зауыҡлы кейемдәрҙе кейергә теләүсе йәштәребеҙ бихисап булыуы бигерәк ҡыуаныслы, – ти һылыу. Бар ергә лә өлгөр ҡыҙ «Юлдаш Плюс» интернет радиоһының йәштәр фестивалендә «» псвевдонимы аҫтында сығыш яһай һәм йыл йырсыһы исемен яулай. –Беҙҙең өйҙә бер ваҡытта ла йыр-моң тынманы. Атайым һыҙҙырып гармунда уйнай, мин дә бәләкәстән йырға маһир булдым, мәктәп йылдарында йыш ҡына сәхнәлә сығыш яһай инем. Махсус вокал белем алманым. Рус йырҙарын башҡортсаға тәржемә итәм, үҙем дә башҡарам. «Тик һин» һәм «Ҡанаттарым булһа әгәр» тигән йырҙарым бар. Шулай уҡ Заһир Ғәлиәҡбәров (Зага) менән«Ауылда диско» тигән дуэт та йәштәр араһында популярлыҡ яуланы. «Йыр Алыш» проектын уҡыусылар яратып ҡабул итте. Проект авторы ла Динара Ғәлләмова уйынды бик шәп алып бара. Башҡорт телен үҫтереү һәм һаҡлау ойошмаһы үткәргән гранттар конкурсында еңеп, хәҙер баш ҡала мәктәптәрендә «Йыр Алыш» музыкаль уйынын үткәреп йөрөй. Проект «Көйҙө таны» билдәле уйынына оҡшаш, тик ул башҡорт телендә үтә. Уйын ике этапта уҙғарыла: заманса йырҙар һәм боронғо башҡорт халыҡ йырҙарына бағышланған. Проект халыҡ йырҙарын һаҡлауға, популярлаштырыуға һәм танытыуға йүнәлтелгән. Әбйәлил йәштәре ойошмаһының урынбаҫары вазифаһын башҡарған һылыу, баш ҡалала яҡташтарыбыҙ менән төрлө проекттарҙы тормошҡа ашыра, тыуған районындағы «Ирәндек» лагерына барып ярҙам итәләр. Йыл һайын район хакимиәте ҡышҡы каникулдарҙа ауыр тормош хәленә тарыған балалар һәм үҫмерҙәр өсөн ял ойоштора. Унда ла барып өлгөрә өлгөр ҡыҙ. – Ойошмабыҙ йәштәре менән беҙ ҙә уларға иғтибар күрһәтергә ниәтләнек, бәләкәй генә байрам ойошторҙоҡ, бүләктәр тараттыҡ. – Бала саҡта шиғырҙар яҙып, «Йәншишмә» гәзитенең «йәш хәбәрсеһе» исемен алһам, хәҙер социаль селтәрҙәрҙә шәхси блог алып барам – был да минең өсөн ифрат ҡыҙыҡлы, күп яҡлы йүнәлеш. Интернеттың мөмкинлеге һанап бөткөһөҙ: бында үҙ тормошоңдо күрһәтеүҙән бигерәк, милли контент эшләргә, туған башҡорт телебеҙҙе, мәҙәниәтебеҙҙе үҫтереүгә арналған акциялар ойоштороп, уларҙы ҡуйырға мөмкин, – ти ул йылмайып. Һылыу ҡыҙ Динараға ижади проекттар һәр саҡ юлдаш булһын.",«Туған телемдең ҡөҙрәте киң»,0,analytics,Бөгөн беҙҙә ҡунаҡта,4331,https://yanshishma.com/articles/bogon-bezza-kunakta/2025-09-09/tu-an-telemde-k-r-te-ki-4381185,2025-09-09T17:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашбастыр ""Райян"" төркеме: Тентү, тоткарлаулар мөселманнарны берләштердеКазанда дин әһелләренә булган һөүмнәрдән соң тоткарланган мөселманнар арасында ""Райян"" төркеме ырчысы Азат Адиев та булган. Атнакич көнне ул бу хакта уртаклашуртаклашбастыр","""Райян"" төркеме: Тентү, тоткарлаулар мөселманнарны берләштерде",0,analytics,Әңгәмә,257,https://www.azatliq.org/a/rayan/24657671.html,2012-07-27T16:38:36+03:00
"Үҙҙәренең бер бөртөк улына кәләш әйттерергә тип, Ғәли ағай менән Ғәлиә еңгәләргә ҡыҙҙарын һоратып, ҡоҙалар килеп төштө. Ҡаланан үҙҙәре, башҡорт булһалар ҙа, ни үҙ телдәрендә, ни урыҫса, ни татарса түгел, һупалайҙар өс телде бергә бутап. Алдан, әлбиттә, ҡасан, ҡайһы көнгә килеүҙәре килешеп ҡуйылғас, һый ҙа әҙер, ризыҡ менән һығылып торған өҫтәл дә ҡунаҡтарҙы көтә ине. Ултырышҡас (бер – береһе менән тышта, ҡаршы алғанда уҡ танышҡайнылар), ғәҙәттәгесә, күпмелер ваҡыт һүҙ – һүҙгә берекмәй торҙо. Танышыу хөрмәтенә берәрҙе күтәреп алғас, буласаҡ ҡоҙа урынынан ҡалҡынды: - Значит, эшләр шулай тора, иптәшләр! Булачак кода – кодагый дисәм дә хата булмас. Бездән - жигет, сездән – кыз, тиздән туган булабыз! .. О, шигыр да получился. Шулай. Яшьләр үзләре бер – берсен окшаткач, без не против. Ана, спальняга кереп бикләнгәннәр дә уже. Әйдәгез, улар өчөн салыйк, булмаса. Салыйк! йәштәр өсөн дә, буласаҡ ҡоҙа – ҡоҙағыйҙар өсөн дә, башҡа күп кенә нәмә өсөн дә байтаҡ ҡына күтәрелә торҙо, ҡунаҡ ҡоҙа иҫерә тшт. Ҡоҙағый ҙа унан ҡалышмай, апаруҡ булды. Хужалар ныҡ бирешмәне. Ғәли ағай ҡунаҡтар менән шулай ҙа алдағы никах, туй тураһында әҙ – мәҙ һөйләшеп өлгөрҙө, шикелле. Ғәлиә еңгә үҙебеҙҙең йолаларҙы, боронғо ғөрөф – ғәҙәттәрҙе һаҡлап нисек ҡыҙ биреүҙе уларға аңлатып маташты. Иртәгәһенә буласаҡ туғандар мунса төшөп, ах та ух килеп әҙерәк ятып ял итеп алғас, ҡайтып китте. Бына никах уҡытырға һөйләшеп, тәғәйенләнгән көнгә ҡоҙа – ҡоҙағый, туғандары өс машинала ҡыҙҙың өйөнә килеп төштө. Ғәли ағай менән Ғәлиә еңгә уларҙы еренә еткереп, бик ҡунаҡсыл ҡаршы алды. Ике яҡтың да туғандары бер – береһе менән танышып бөттө. Өйгә инеп өҫтәл артына ултырышып, мулла никах уҡый башлар алдынан ғына ҡоҙағый ҡоҙаның ҡолағына ниҙер шыбырланы. Тегеһе тиҙ генә сығып, машинаһынан әллә ни ҙур булмаған пакет алып инде. - Эй шушы памятны, онота язганбыз, дулкынланып. Бүләкләр алып килдек бит без сезгә, как договорились. Шулай. Бына кодагый сиңа мясо. Бик симез үрдәкнеке ул. Настоящий мясо. Ә кода сиңа магарь, мә тот! – ҡоҙа пакетынан сығарып Ғәлиә еңгәгә өйрәк, Ғәли ағайға бер ярты тотторҙо. Бар халыҡ шымып ҡалды. Мулла, нишләптер, тартып ултырған тиҫбеһен иҙәнгә төшөрөп ебәрҙе. Ғәлиә еңгә ҡулындағы туң өйрәк менән ни эшләргә белмәне, ә Ғәли ағай уңайһыҙланып араҡы шешәһен бер өҫтәлгә ҡуйҙы, бер кире алды. Ҡоҙа – ҡоҙағыйҙарының был бүләктәренә икеһе лә рәхмәт һүҙҙәрен дә әйтергә оноттолар хатта. Тынлыҡты беренсе булып мулла боҙҙо: - Йәгеҙ, йәмәғәт, ағай – эне, ҡыҙ – ҡырҡын! Башлайыҡ, булмаһа, никахты. Килер кешеләр килеп бөткәндер, Ғәли ҡустым, Ғәлиә килен? - Эйе, башлаһаҡ та була, - Ғәли ағай яртыһын өҫтәл аҫтына йәшерҙе. Мулла тәүҙә йәштәрҙе ҡотланы ла ғаилә, буласаҡ ир менән ҡатын араһындағы ҡанундар тураһында һөйләп алғас, никах уҡыны. Аштан һуң ул оҙаҡ торманы: Мин үҙ бурысымды үтәнем, ҡалғаны һеҙҙең ҡарамаҡта, йәмәғәт! – тине лә, ҡайтыу яғын ҡайғыртты. Мулланы оҙатҡас, никахтың икенсе өлөшө башланды. Инде ҡыҙып алған, үҙҙәренең ҡарамағында ҡалған ҡунаҡтар береһенән – береһе уҙҙырып тостар әйттеләр, ҡотланылар. Бер – береһе менән дуҫлашып, туғанлашып бөттөләр. Ҡайтыр ҡунаҡтар ҡайтып, ҡайтмағаны ҡуна ҡалып йоҡлашып бөткәс, аш бүлмәһендә Ғәли ағай менән Ғәлиә еңгә генә ултырып ҡалды. - Аңламаным, кәләш, - тине Ғәли ағай ҡатынына, - ҡыҙыбыҙҙы бер ярты менән туң өйрәккә алыштырып, һатып эстекме инде? .. Кешенән оят, хәҙер һөйләп көләсәктәр бит: Ҡыҙҙарына магарыч менән закускаға өйрәк бирҙеләр, – тип, ә! Ерҙең тишеге юҡ, инеп китергә. - Магарыч? – тине Ғәлиә еңгә үҙенән – үҙе һорағандай, уйсан ғына, - Магарь, - тинеме әле ҡоҙа һиңә араҡы тотторғанда? Өйрәген дә Мясо ла Мясо тип тылҡыны. Аңлашылды, Ғәли! Беҙ уларҙан нимә һораныҡ? Мәһәр менән Мөсә. Төшөндөңмө инде? - Төшөнмәгән ҡайҙа? ! Мәһәр урынына магарь, мөсә урынына мясо! Дә - ә - ә, кемебеҙ хәҙер ғәйепле, беҙме әллә ҡоҙалармы – шуныһы ғына аңлашылмай. Ярай, ҡой ҙа шунда тағы берҙе, салыйк та, киттек йоҡларға, кәләш! Мәүлит Кәрими.",Мөсә һәм Мәһәр,0,analytics,Юмор,3907,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2024-03-21/m-s-m-m-r-3695140,2024-03-21T14:15:00+00:00
"5Чуашстанның Шомыршы районы Әсән авылында чуашлар күпчелектә, ә авылның татар өлешен манаралы мәчет бизәп тора. Татарлар күп түгел монда, барлыгы 30 лап кына гаилә көн итә. Әсәндә туып үскән Рафыйк Вәлиев менә ничә еллар инде әй көне умарталарын урман-болыннарга илтә. Бу гамәл аның өчен үзенә күрә бер традиция дә, күңел рәхәтлеге дә. Умарта тоту табыш та китерә. Быел Рамазан аеның соңгы көннәре умарталарны әйләүгә күчерүгә туры килде. 70 яшьлек Рәфыйк ага мәчеттә тәравих намазын укып кайткач, умарталарын әйләүгә әзерли башлый. Башта кортлар күп бал ыйсын өчен, аларга сабырлык сорап намазлар укый. Иртәнге намаздан соң әмәгате белән умарталар янына чыгалар. Таң атканчы, кортлар ояда булганда, аларны томалыйлар. Шуннан соң, ояларны машинага төяп, алдан әзерләнгән урынга илтеп урнаштыралар. Әсән авылы хаие сүзләренчә, балның иң тәмлесе урман-болыннарда чәчәкләр шаулап аткан мәлдә ыела. Үзе дә ике ай дәвамында авылдан 40 чакрым ераклыктагы әйләүдә яши ул, әмәгате Розалия ханым бал кортларын карашыр өчен аның янына килеп кенә китә. Рафыйк ага әйләүдә умарталар иң хуш исле, тәмле бал ыялар дип әйтә. Вәлиевләрнең 30 лап баш умартасы бар. Хәләл хезмәт белән табылган балның бер өлешен сатып акча да эшли ул. Былтыр шул акчага ха кылып кайткан. Изге ирләргә тагын бер тапкыр бару турында хыяллана. Әсәндәге мәчет төзү тарихына багышланган китап та нәшер итәргә ыена. Мәшәкате шактый булса да, Минзәләдә умартачылыкка укыган, инде 30 ел буе умарта тоткан Рафыйк ага өчен бал кортлары инде күптәннән иң якын дусларына әйләнгән.","""Бал саткан акчага Хага да барып кайттым""",0,analytics,Татарстан,1533,https://www.azatliq.org/a/27831019.html,2016-07-02T13:52:35+00:00
"Шарттарға ярашлы, белгестәр дәүләт һәм муниципаль мәҙәниәт учреждениеларында эшләргә һәм һөнәри белемле булырға, йә иһә мәҙәниәт өлкәһендә өҫтәмә белем биреү учреждениеларында (балалар сәнғәт мәктәптәрендә, балалар музыка мәктәптәрендә, балалар һынлы сәнғәт мәктәптәрендә, балалар хореография мәктәптәрендә) уҡытырға тейеш. Аҡсаға 2021 йылдан ауыл еренә йәки 50 меңгә тиклем кеше йәшәгән ҡалаға эшкә килгән 35 йәшкә тиклемге белгестәр дәғүә итергә мөмкин. Маҡсатлы түләү белгестәрҙең торлаҡ шарттарын яҡшыртыуҙы, шулай уҡ шәхси автотранспорт һатып алыуҙы күҙ уңында тота. Конкурсҡа ғаризалар республиканың Мәҙәниәт министрлығында 6 ноябрҙән 13-нә тиклем ҡабул ителә. Шарттарға ярашлы, белгестәр дәүләт һәм муниципаль мәҙәниәт учреждениеларында эшләргә һәм һөнәри белемле булырға, йә иһә мәҙәниәт өлкәһендә өҫтәмә белем биреү учреждениеларында (балалар сәнғәт мәктәптәрендә, балалар музыка мәктәптәрендә, балалар һынлы сәнғәт мәктәптәрендә, балалар хореография мәктәптәрендә) уҡытырға тейеш. Аҡсаға 2021 йылдан ауыл еренә йәки 50 меңгә тиклем кеше йәшәгән ҡалаға эшкә килгән 35 йәшкә тиклемге белгестәр дәғүә итергә мөмкин. Маҡсатлы түләү белгестәрҙең торлаҡ шарттарын яҡшыртыуҙы, шулай уҡ шәхси автотранспорт һатып алыуҙы күҙ уңында тота. Конкурсҡа ғаризалар республиканың Мәҙәниәт министрлығында 6 ноябрҙән 13-нә тиклем ҡабул ителә.",Республикала ауыл мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәрен һайлап алыу конкурсы иғлан ителде,1,news,Яңылыҡтар,1333,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-10-31/respublikala-auyl-m-ni-t-he-m-tk-r-ren-aylap-alyu-konkursy-i-lan-itelde-3991631,2024-10-31T17:28:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр49 яшьлек Елена Сизова бу төнне вакытлыча тоту изоляторында үткәргән. Якында тикшерү комитеты аңа чикләү чарасы билгеләүне сорап мәхкәмәгә мөрәәгать итәчәк. Тикшерү комитетында сорау алганнан соң Татарстан гигиена һәм эпидемиология үзәге баш табибы Елена Сизованы тоткарлаганнар. Бу хакта чыганакларына таянып, ""Бизнес ""яза. Басма язуынча, Татарстанның икътисад полициясе һәм тикшерү комитеты Сизованы әй көне тикшерә башлаган булган, ул чакта Татарстанның гигиена һәм эпидемиология үзәгендә контрактларны бүлешү белән бәйле инаять эше ачылган иде. Сизовага каршы крсәтмәләрне бу инаять эшендә шикләнелүче бер эшкуар биргән, ул үзәккә реагентлар сату белән бәйле тендерны откан булган. Августта Гигиена һәм эпидемиология үзәгендә эшләүче билгесез хезмәткәрләргә инаять эше ачылуы дахәбәр ителде. Куәт оешмалары вәкилләре 1,6 млн сум урлануын ачыкланган. Моны сатып алына торган тауарларның бәясен арттырып күрсәтеп эшләгәннәр диелә. Әлегә моны кем эшләве билгеле түгел, дип язган иде. Сизова бу төнне вакытлыча тоту изоляторында үткәргән. Якында тикшерү комитеты аңа чикләү чарасы билгеләүне сорап мәхкәмәгә мөрәәгать итәчәк диелә. Елена Сизовага 49 яшь. Ул Татарстан гигиена һәм эпидемиология үзәге белән 2019 елдан итәкчелек итә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Медиа: Татарстанның гигиена һәм эпидемиология үзәге итәкчесе тоткарланган,1,news,Яңылыҡтар,1390,https://www.azatliq.org/a/media-tatarstanning-gigiena-ham-epidemiologiya-uzage-jitakchese-totkarlangan/33117219.html,2024-09-12T12:38:10+03:00
"Дәреслекне ""Татмедиа"" итәкчесе урынбасары Эдуард Хәйруллин тәкъдим иттеТанылган полиглот Дмитрий Петровның татар телен укыту методикасына нигезләнгән дәреслек дөнья күрде. Моның хакта методиканың рәсми аккаунтында ""Татмедиа"" итәкчесе урынбасары Эдуард Хәйруллинхәбәр итте. Дәреслектә татар теле нигезләре 16 төп дәрес кысаларында аңлатыла. ""Барысы да гади, яхшы аңлашыла, иллюстратив. Анда язып та була, шул рәвешле өйрәнеп була"", ди Хәйруллин. Татар теле дәреслеге ""Полиглот"" методикасы нигезендә телләр арасында 12 нче дәреслек булып тора. Якын арада методика нигезендә мобиль кушымта да чыгачак, дип хәбәр ителә.2019 елда ""Татарстан-24"" телеканалында ""Дмитрий Петров белән татар теле"" дәресләре башланды. Русия телевидениесендә тапшырулар алып барган танылган полиглот Дмитрий Петров татар теле өчен махсус методика әзерләгән. Курс 24 тапшырудан тора, һәр дәрес 24 минут дәвам итә. Бөтендөнья татар яшьләре форумы ""Культура"" каналында татар теленә өйрәтүче тапшырулар шәлкемен әзерләргә үз ярдәмен 2014 елда уктәкъдим иткән иде. Форум бу уңайдан Дмитрий Петровка хат язды, ләкин ул вакытта мондый проект ясалмады. Рөстәм Миңнеханов татар телен белмәүче хезмәткәрләргә Петров проектына игътибар итәргәкушкан. Ул бу проектка игътибар итеп, аны кулланырга һәм телне шомартырга йөкләмә биргән. Дмитрий Петров— синхрон тәремәче, ""Культура"" каналында ""Полиглот"" тапшыруы алып баручысы, 30 дан артык тел белән таныш, сигез тел белән эш итә.",Дмитрий Петров методикасына нигезләнгән татар теле дәреслеге дөнья күрде,1,news,Яңылыҡтар,1436,https://www.azatliq.org/a/30773013.html,2020-08-08T11:21:28+00:00
"Орскида Дәрдемәндкә истәлек ташыфикерләрТатар шагыйре Дәрдемәндкә (Закир Рәмиев) Оренбур өлкәсе Орски шәһәрендә истәлек ташы куелды. Аны шәһәрнең Татар зираты якын урында урнаштырганнар. Киләчәктә биредә аерым татарларга, мөселманнарга багышланган хәтер аллеясе булачак һәм анда татар драматургы Мирхәйдәр Фәйзи, татар шагыйре Муса әлилгә багышланган истәлек ташлары куелачак. Татар шагыйре, меценат Дәрдемәндкә истәлек ташын Орскидагы татар милли хәрәкәте активистлары ярдәмендә куелган. Ул кара мәрмәрдән ясалган. Кабер ташына Дәрдемәнднең зур рәсеме, татарча туган һәм вафат булган еллары язылган. Ташның артында урысча аның меценат, депутат, шагыйрь, нәшир булуы искә алынган һәм аның татарча шигыре һәм урысчага тәремәсе урнаштырылган. Истәлек ташының икенче ягындагы язуларИстәлек ташын Орски осталары ясаган. Рәсми ачылышы әле булмаган. Шулай да кичә, 10 сентябрьдә кабер ташы урнаштырылганнан соң Орскиның татар мохтарияте вәкилләре, Орскиның шәһәр шурасы депутатлары чарага килгән. Соңрак Оренбур, Казаннан кунаклар чакырып тантаналы ачылыш булуы көтелә диделәр Азатлыкка Орскиның татар активистлары. Алар әйтүенчә, истәлек ташын булдыру, Дәрдемәндкә һәйкәл ачу теләге күптән булган, әмма бу тормышка ашырылмаган. Бу инициатива белән ""Туган тел"" оешмасы итәксесе Рәсим Вәлетдиновкүп еллар йөргән, әмма ташның куелганын ул күрә алмаган, ул мәрхүм булган. ""Бу проектка инде 15 ел. Мәрхүм Рәсим Вәлетдинов шагыйрьнең кабере калмаганына өзгәләнә иде. Хөрмәт йөзеннән символик рәвештә яңадан ирләргә кирәк дигән фикерне күтәреп чыкты. Моның өчен хәтта һәйкәл эскизын да эшләп, шәһәр хакимиятенең ишекләрен шакып йөрде, ләкин аңа ярдәм итүче булмады. Хатлары, сораулары авапсыз калды.2018 елда әлеге эшкә Орски татарларының ""Мирас"" милли-мәдәни мохтарияте кушылды. Акчаның бер өлешен - 200 мең сумны Оренбур өлкәскенең татар милли-мәдәни мохтарияте башлыгы Илдус Дәүләтовбирде. Калган өлешен Орски татарлары күтәрде, кем ничек булдыра ала, шулкадәр бирде. Шәһәр шурасы депутаты Павел Коровинбик булышты"" дип сөйләде Орски татарлары. Ташка каеп язу эше Казакьстанда башкарылган. Анда арзанрак дип аңлаттылар. Истәлек ташы куелганчы өч ел көткән. Урыны Орски шәһәре хакимияте бүлеп биргән, зират эчендә әсәд калдыклары булмагач, күмү эшләре, хәтер ташын кую рөхсәт ителмәгән. Шул йөздән Татар зираты янында урын бүленгән. Шәһәр татарлары Дәрдемәндкә истәлек ташы яки һәйкәле үзәктә торырга, Александр Пушкин янәшәсендә торырга тиеш дип саный. Әмма анда урын бирелмәгән. Ташның биеклеге - 2 метр. Дәрдемәнд (Закир Рәмиев) 1859 елның 23 ноябрендә Оренбур губернасы Эстәрлетамак өязендәге (хәзерге Башкортостанның Мәләвез районы) иргән авылында туа. 1862 елның әендә әтисе, гаиләсен алып, Орски өязенең Юлык авылына күчеп китә. Закирне һәм аның абыйсын башта өйдә укыталар. Аннары Муллакай авылындагы мәдрәсәгә бирәләр. Закир елларда Истанбулда яши, төрек телен, әдәбиятын өйрәнә. елларда бертуган Шакир белән Закирга аталарыннан Орски өязендәге алтын ятмалары күчә. Алардан 1917 елга кадәр барлыгы 5 тонна алтын табыла. Рәмиевләр алтын приискларының техник иһазландыруын кайгыртканнар. Приискларда барлыгы 850 эшче көч куйган. Алынган табышка алар татар язучыларының әсәрләрен бастырган, дистәләрчә мәктәп тоткан, татар студентларына матди ярдәм күрсәткән, мәчетләр төзегән. Орскида Закир Рәмиев сәүдәгәр Закир Борнаевның Мәһүбамалисемле кызына өйләнә. Алар Оренбурга күчкәч, ул ""Вакыт"" газетасын, ""Шура"" журналын нәшер итә. Рәмиев үзе дә күп иат итә, шигырьләр яза, ул Дәрдемәнд буларак таныла. Октябрь инкыйлабыннан соң аның типографиясен, алтын приискалары тартып алалар. Закир Рәмиевнең шәхси китапханәсе яндырыла. Закир Рәмиев 1921 елгы ачлык вакытында халыкка ярдәм итү эшен оештыра, ләкин авырып китә һәм шул елның 9 октябрендә вафат була. Аның кабере юк. Татар зираты өстендә Орскида хәрби завод төзиләр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татар шагыйре Дәрдемәндкә Орскида истәлек ташы куелды,1,news,Яңылыҡтар,3909,https://www.azatliq.org/a/33527629.html,2025-09-11T10:11:45+00:00
"Об этом сообщил в беседе с Юрий Силаев, заведующий лабораторией доверенного искусственного интеллекта РТУ МИРЭА. «Первая схема — это мошенничество с поддельными службами доставки, особенно цветов, подарков или еды. Жертве приходит реалистичное смс с официального номера магазина или сообщение в мессенджере о невозможности доставить заказ с требованием перейти по ссылке для «уточнения данных». Ссылка ведёт на фишинговую страницу, которая крадёт платёжные реквизиты или устанавливает вредоносное ПО. Бывает, что мошенники просят сказать код из сообщения для подтверждения доставки, а на самом деле получают доступ к вашим личным данным», — объяснил собеседник. По его словам, в последнее время такие смс приходят на английском языке, чтобы ввести в заблуждение неграмотного пользователя. Отмечается, что алгоритмы ИИ сейчас помогают злоумышленникам массово генерировать не вызывающие подозрений у спам-фильтров тексты, персонализированные под жертву на основе утёкших данных. «Вторая схема — «следователь» — остаётся одной из самых опасных и действительно усложняется. Теперь, помимо сухих юридических терминов и психологического давления, мошенники используют технологии фальсификации, подмены номера, заставляя на экране телефона жертвы светиться реальные номера силовых ведомств или судов, которые берутся из открытых источников», — предостерёг киберэксперт. Более того, по его словам, в арсенале появляются голосовые клоны, синтезированные нейросетями. «Жертва может услышать в трубке «голос начальника», который отдаёт приказ или подтверждает легитимность требований. Это многократно усиливает доверие и ломает психологический барьер», — заявил специалист. Третья схема — это атака с использованием голосовых клонов близких в чистом виде, добавил он. По словам эксперта, в связи с тем, что нейросеть обучена на публичных аудиозаписях из соцсетей или украденных голосовых сообщениях, то эмоции, интонации, тембр — всё будет почти идеально совпадать с голосом родственника. «Такие атаки максимально персонализированы и рассчитаны на мгновенную эмоциональную реакцию, отключающую критическое мышление», — объяснил аналитик. Он подчеркнул, что главный тренд начала 2026 года — это слияние социальной инженерии с доступными ИИ-инструментами. «Защита теперь должна быть не только бдительной, но и технологически грамотной: важно понимать, что голос и номер телефона больше не являются надёжными идентификаторами личности», — заключил он.",«Будет совпадать с голосом родственника»: новые приемы мошенников в 2026 году,0,analytics,Йәмғиәт,2437,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-01-14/budet-sovpadat-s-golosom-rodstvennika-novye-priemy-moshennikov-v-2026-godu-4538989,2026-01-14T15:50:00+00:00
"фикерләрШимбә көнне Парижда Европада иң танылган истәлекле урыннарның берсен – төзекләндерелгән Нотр-Дам чиркәвен ачу тантанасы узды. 2019 елда чиркәү зур янгыннан зыян күргән иде, төзекләндерү эшләре биш елдан артык дәвам итте. Тантаналы чарага 50 ил башлыгы чакырылды. Кунаклар арасында АКШның сайланган президенты Доналд Трамп, Украина президенты Владимир Зеленский, Грузия президенты Саломе Зурабишвилибулды. Аларны һәм башка ил башлыкларын Франция президенты Эммануэль Макронкунак итте. Чарада шулай ук 2019 елда Нотр-Дамдагы янгынны сүндерүдә катнашкан 160 янгын сүндерүчеләр дә булды. Нотр-Дам чиркәвендә Доналд Трамп белән Владимир Зеленский очрашуыПариж архиепископы Лоран Юлриштантанада таягы белән өч тапкыр сугып, соборның ишекләрен барлык теләүчеләр өчен ачты. Дин әһелләре һәм кардиналлар чиркәүгә тантаналы йөреш белән керделәр. Франция телевидениесенең туры эфирында соңгы 5 елда беренче тапкыр чиркәү чаңнары яңгырады. Тантанада чыгыш ясаган Макрон ""Нотр-Дам де Парины коткарган, ярдәм иткән һәм торгызган"" барлык кешеләргә француз халкының рәхмәтен белдерде. Якшәмбе көнне чиркәүдә беренче дини келәүләр үткәреләчәк – католикларда Адвентның икенче атнасы, Раштуаны көтү вакыты башлана. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Парижда төзекләндерелгән Нотр-Дам чиркәве ачылды,1,news,Яңылыҡтар,1301,https://www.azatliq.org/a/33230619.html,2024-12-07T22:06:34+00:00
"Ике олатайым да һуғышта ҡатнашҡан, Еңеүҙе яҡынайтыр өсөн күп көстәрен һалған. Тыуған яҡтарына ҡайтып, тыныс тормошто күреп, был яҡты донъя менән хушлаштылар. Әсәйемдең атаһы Ғатаулла Ҡашбулла улы Рәхмәтуллин 1924 йылда Сәйетбаба ауылында донъяға килгән. Улар ғаиләлә 5 бала була, олатайым – иң өлкәне. 17 йәшендә әрме сафына алына. Шул ваҡытта һуғыш башланып, олатайымды ла фронтҡа ебәрәләр. Үҙ атаһы менән бергә яу яланында була ул. Икәүләп бик күп батырлыҡтар күрһәтәләр. Венгрияны азат итеүҙә ҡатнаша минең олатайым. Һуғыш бик ҡаты бара, уның аяғына пуля эләгә, оҙаҡ ҡына госпиталдә дауаланырға тура килә. Бер аҙ төҙәлгәс, яңынан ут эсенә инә. Берлинға тиклем барып етә, 6 йыл һуғышта булып, 1947 йылда ғына күкрәге тулы орден-миҙалдар менән тыуған яғына әйләнеп ҡайта. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены, «Батырлыҡ өсөн» миҙалы, тыныс тормошта – Ленин ордены. Уларҙы әле лә ҡәҙерләп һаҡлайбыҙ. Һуғыштан ҡайтҡас та тик кенә ултырмай. Яралары уңалып бөтмәһә лә, ул тыуған яғын төҙөкләндереүгә, колхоз эшенә ҙур өлөш индерә. Ауылда тауыҡ фермаһы асылған була, олатайҙы мөдир итеп ҡуялар. Ул шунда оҙаҡ ҡына эшләй. Хаҡлы ялға сыҡҡас та ҡул ҡаушырып ултырмай, бик күп йылдар сельпо ҡарауылсыһы ла була. Ауылдың иң сибәр Мөбинә исемле ҡыҙын кәләш итеп алып, 11 балаға ғүмер бүләк итәләр. Тәрбиәләгән ул-ҡыҙҙары барыһы ла тәртипле, изгелекле булып үҫә, бөгөн үҙҙәре – олатай-өләсәй. Барлығы 31 ейән-ейәнсәре, 26 бүлә-бүләсәре бар уларҙың. Олатайым 2000 йылда, 76 йәшендә, һуғышта алған тән йәрәхәттәренән вафат була. Тап 9 май, Бөйөк Еңеү байрамының 55 йыллыҡ юбилейы көнө, мәңгелеккә күҙҙәрен йома. Икенсе олатайым – атайымдың атаһы Нөғәмән Фәтҡулла улы Заһиҙуллин 1913 йылда Сәйетбаба ауылында тыуған. 1942 йылда һуғышҡа алына, миномётсы булып хеҙмәт итә. Уны Харьковҡа ебәрәләр. Һуғыш бик аяуһыҙ була, аслыҡ, яланғаслыҡ үҙәктәренә үтә. Олатайым Венгрия, Чехословакия, Польша, Румыния, Болгарияны азат итеүҙә ҡатнаша. Ике тапҡыр ҡаты яралана һәм оҙаҡ ҡына госпиталдә ятып сыға. Был олатайым да Бөйөк Еңеүҙе Берлинда ҡаршы ала. Һуғыштан бик күп награда, Маҡтау ҡағыҙҙары менән ҡайта. Уның түшен Ҡыҙыл Йондоҙ ордены, «Батырлыҡ өсөн» миҙалы биҙәй. Һуғыштан ҡайтҡас, олатайым бер көн дә ял итмәй, колхозға эшкә сыға. Ул бик уңған балта оҫтаһы була. Ҡайҙа ҡушһалар, шунда эшләй, бер эштән дә ҡурҡмай. Сөгөлдөр баҫыуында бил бөккән ҡатын-ҡыҙҙарға тәмле итеп ашын да бешерә, бесән сапҡан ир-егеттәргә лә ашарға әҙерләүсе ул була. Иртүк үгеҙ егеп, оло ҡаҙандарын тейәп китә торғайны, тип һөйләй ине атайым йыш ҡына олатайҙы иҫкә алып. 1946 йылда аҡыллы, сибәр, егәрле ҡыҙҙы осрата. Ул минең өләсәйем, Саҡма ауылы ҡыҙы Миңлеямал була. Улар ошо йылды сәстәрен сәскә бәйләй. Олатайым менән өләсәйем 8 балаға ғүмер бүләк иткән. Дүртеһе юғары уҡыу йортон тамамлаған. Әмир, Әнүр бабайҙарым медицина өлкәһен һайлаһа, Әлмира, Мөнирә әбейҙәрем педагог һөнәрен үҙ итә. 18 ейән-ейәнсәре, 19 бүлә-бүләсәре бар әлеге көндә олатайымдың. Ул һуғыш тураһында һөйләргә бик яратмаған. Асылып киткән саҡтарында илай-илай иҫләр ине ул замандарҙы, ти атайым. Нөғәмән олатайым 1991 йылдың 19 майында 78 йәшендә вафат була. Үҙҙәре иҫән саҡта йыл һайын олатайҙарыма Мәскәү ҡалаһынан ҡотлау открыткалары килеп торҙо. Мин улар менән сикһеҙ ғорурланам. Икеһе лә беҙҙең яҡты, матур киләсәк өсөн дошман менән ҡан ҡойошҡан. Ә бик күп иптәштәре яу яланынан ҡайта алмаған бит. Беҙ уларҙың батырлыҡтарын оноторға тейеш түгелбеҙ. Нәркәс ЗАҺИҘУЛЛИНА, синыф уҡыусыһы. Ғафури районы, Жәлил Кейекбаев исемендәге Сәйетбаба мәктәбе. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Ике олатайым да - яугир,0,analytics,Еңеү,3894,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-09-03/ike-olatayym-da-yaugir-4371864,2025-09-03T14:46:22+05:00
"— Давайте запрячем его на вершине самой высокой в мире горы! — Нет, помни, что у них много сил, кто-то сможет взобраться и найти, и если найдет один, все остальные сразу узнают, где счастье, — ответил другой. Тогда кто-то выдвинул новое предложение: — Давайте спрячем его на дне моря! Ему ответили: Нет, не забывай, что они любопытны, кто-нибудь сможет сконструировать аппарат для подводного плаванья, и тогда они обязательно найдут счастье. — Спрячем его на другой планете, подальше от Земли, - предложил кто-то еще. — Нет, — отклонили его предложение, — помни, что мы дали им достаточно ума, когда-нибудь они придумают корабль, чтобы путешествовать по мирам, и откроют эту планету, и тогда все обретут счастье. Самый пожилой бог, который на протяжении всего разговора хранил молчание и только внимательно слушал выступавших, сказал: — Я думаю, что знаю, где нужно запрятать счастье, чтобы они его никогда не нашли. — Все повернулись к нему заинтригованные и спросили: — Где? — Спрячем внутри них самих, они будут так заняты его поисками снаружи, что им и в голову не придет искать его внутри себя. — Все боги согласились, и с тех пор люди тратят всю свою жизнь в поисках счастья, не зная, что оно спрятано в них самих… Фото Д. Калимуллин",ПРИТЧА «КУДА БОГИ СПРЯТАЛИ НАШЕ СЧАСТЬЕ? »,0,analytics,Аңлатма,1239,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-01-06/ppritcha-kuda-bogi-spryatali-nashe-schastie-4530304,2026-01-06T22:14:00+00:00
"ивый кв - нтящ чд-дтв! Пигтвить ег чнь пт, пльз т нг фнттичкя! К тм ж, ткй кв тличн тлят жжд в лтнюю ж. Рисовый квас оказывает благотворное влияние на весь организм. Его необходимо пить людям с остеохондрозом, чтобы избавиться от отложения солей. С давних времён рис считается лучшим средством в очищении организма Ривый квас от остеохондроза тебе посоветует любая бабушка. И она будет абсолютно права, ведь квас является отличным пртивовоспалительным средством. Польза рисового кваса еще и в том, чт он отлично избавляет организм от лишних солей и щавелевой кислоты. ИНГРЕДИЕНТЫ: 4 ст. л. риса 3 ст. л. сахара 1 ст. л. изюма ПРИГОТОВЛЕНИЕ Тщательно промой 4 ст. л. ри и залей его литром воды. Ты можешь ипользовать любой рис, однако индийский морской рис лучше всего подойдет для кваса. Добавь 3 ст. л. сахара и половину ложки изюма. Теперь квас необходимо настоять около 4 дней. лей жидкость и храни ее в холодильнике. Не забудь процедить. Осадок ты можешь теперь использовать как закваску, в которую каждый раз надо добавлять 2 ст. л. риса, 2 ст. л. сахара и половину лжки изюма. Ипользуя эту многоразовую зкваску, ты почувствуешь, что уже на второй и третий разы квас обретает гораздо более насыщенный вкус. Для того чтобы плностью избавиться от боли в суставах, необходимо пройти курс лечения рисовым квасом в 5 недель. Принимай полстакана кваса три раза в день после еды.",Дөгө (рис) ярмаһынан яһалған кеүәҫ организм өсөн бик файҙалы!,0,analytics,"""Халҡым һаулығы - илем байлығы""",1377,https://tamasha-rb.ru/articles/khal-ym-auly-y-ilem-bayly-y/2025-05-17/d-g-ris-yarma-ynan-ya-al-an-ke-organizm-s-n-bik-fay-aly-4239332,2025-05-17T10:03:00+00:00
"Кадеттар-алда! Ысын ир-егет һәр ваҡыт тыуып-үҫкән ер-һыуын, туған халҡын, илен һаҡларға һәр ваҡыт әҙер булырға тейеш. Шуғалыр ҙа беҙҙең Башҡорт гимназияһындағы кадет кластарына балалар бик теләп килә. Хатта ҡыҙҙар ҙа киләсәк профессияһын хәрбиҙәр рәтендә күрә. 8 к кадет класы 2021 йылда (ФСБ) Хәүефһеҙлек хеҙмәте йүнәлешендә асылды, ә бер йылдан Шайморатовсылар класына уҡыусылар килде. Гимназияла кадеттар иң көслө, иң актив уҡыусылар, тип әйтә алам. Ни өсөн тигәндә, башҡа предметттарҙан тыш беҙ спорт, хәрби әҙерлек, шулай уҡ, шахмат, шашка, бейеү буйынса ла дәрестәр алабыҙ. Яңыраҡ Мәскәү ҡалаһында самбо буйынса ярышта еңеп ҡайтҡан командала  класташтарым Хужәхмәтов Ренал, Ғәлиханов Әмир күптәребеҙ өсөн өлгө булып тора.  Ноябрь айында Шайморатовсылар (7 к кадет класы) республика бәйгеһендә ҡатнашып, призлы урын яуланы. Рәсәй геройы М. Шайморатов һәм 112-се башҡорт кавалерия дивизияһына арналған викторинала Нәбиев Данил  1-се урынға лайыҡ булды. Кадеттар бер ерҙә лә һынатмайҙар. Бик күптәребеҙ Йәштәр һәм балаларҙың «Беренселәр хәрәкәте» тип аталған ойошмаһында  шөғөлләнә. 29 ноябрҙә Өфөлә үткән «Хәрәкәт лидеры» республика конкурсында Ғәлиханов Әмир  «Ватанға хеҙмәт итәм» номинацияһында еңеүсе булды. Шулай итеп, ата-олатайҙарыбыҙҙың тарихи традицияларын дауам итә Башҡорт гимназияһы кадеттары. 8 к класы уҡыусыһы, гимназия президенты Адыев Алан.",Кадеттар-алда!,0,analytics,Мәғариф,1361,https://amanat.su/articles/egetlek-m-kt-be/2025-03-12/kadettar-alda-4154217,2025-03-12T11:41:00+00:00
"Байры Атаев, Батырхан Сәғитов, Антон Мищенко, Антон Боровиковтан  торған Башҡортостан командаһы бобслей буйынса Бөтә Рәсәй ярышында икенсе урынды яуланы. Улар дүрт урынлыҡ экипажда программаның йомғаҡлау төрөндә сығыш яһаны.","Һай, афарин, беҙҙекеләр!",1,news,Яңылыҡтар,224,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-11/ay-afarin-be-ekel-r-4502860,2025-12-11T15:45:00+00:00
"Әлеге чикләүләр исемлектәге кешеләрнең һәм ширкәтләрнең финанс активларын туңдыруны һәм аларны Европа берлеге дәүләтләренә кертмәүне күздә тота. Элегрәк Европа берлеге Русиягә карата икътисади чикләүләрне дәозайткан иде. Моннан тыш, Кырым һәм Акъярга аерым чикләүләр кертелгән. Алар 23 июньгә кадәр гамәлдә. Европа берлеге һәм АКШ Кремльгә каршы чикләүләрне Русиянең Кырым аннексиясе һәм Донбасстагы низагка тыкшынуы өчен керткән иде. Мәскәү Кырым аннексиясен ""тарихи гаделлекне тергезү"" дип атый һәм Украина көнчыгышындагы сугышта катнашуын инкарь итә.",Европа берлеге Русиянең 150 кешесенә һәм 38 ширкәтенә чикләүләрне озайтты,1,news,Яңылыҡтар,553,https://www.azatliq.org/a/29094052.html,2018-03-12T10:41:11+00:00
"Минск халыҡ-ара китап күргәҙмә-йәрминкәһенең башҡарма директоры, Бойондороҡһоҙ дәүләттәр берләшмәһе илдәрендә үткәрелгән китап күргәҙмәләрен һәм йәрминкәләрен ойоштороусылар советы рәйесе Дмитрий Макаров, Өфөлә китап йәрминкәһе тағы ла ҙурыраҡ кимәлгә сығасаҡ, тип билдәләне. – Беҙ Белоруссияның 50 нәшриәтенән 2,5 тонна китап килтерҙек. Әлбиттә, балалар әҙәбиәтенә ҙур иғтибар бүлдек, һәм Балаларҙы яҡлау көнөнә арнап китаптар килтерҙек. Ә иһә үҙем 94 йылдан алып Минск халыҡ-ара китап йәрминкәһенең  ойошторусыһы һәм директоры һаналам. Һәм шуға ла һеҙҙең йәрминкәгеҙҙе Рәсәйҙә иң яҡшы төбәк күргәҙмәһе тип әйтә алам.  Урыны ла бик уңайлы, ойоштороу кимәле, милли ҡараш, ҡунаҡтарға, ҡатнашыусыларға булған иғтибар – барыһы ла юғары кимәлдә. Был йәрминкә, күренеп тора, барыһына ла кәрәк, сөнки, сағыштырып әйткәндә, ҡайһы бер ҡалаларҙа китаптарға бәйле саралар уҙа, ә уға халыҡ битараф була.  Ә һеҙҙә улай түгел. Китапханаларығыҙ буйынса ла алып ҡарағанда, бында ла һеҙ Рәсәйҙә иң алдынғыларҙың береһе, беҙ бында төрлө-төрлө китапханалар күрҙек, Милли китапхананан алып райондыҡыларға тиклем, күренеп тора, барыһы ла бында заманса һәм яҡшы торошта, йүнәтелгән, ҡаралған. Яҡшы хужа ҡулы, иғтибары тейгәне күренеп тора. Һәм иң ҡыуаныслыһы - былар барыһы ла халыҡ өсөн, халыҡты хәстәрләп сифатлы эшләнгән. Ә инде, бөгөн иһә иң мөһиме - халыҡ күргәҙмәнән ҡәнәғәт булып ҡайтһын. Мин был осраҡта, бер генә һүҙ әйтә алам, кисә байрамдан һуң ҡайтыу яҡҡа йүнәлгәндә, алдыбыҙҙа китеп барған йәштәрҙең үҙ-ара һөйләшкәнен ишетергә тура килде, улар, эх, бөгөн шул китапты алырға өлгөрмәнем, иртәгә иртәрәк килергә кәрәк, тип һөйләшәләр ине. Тимәк, Китап байрамы халыҡ-ара йәрминкәһе үҙ маҡсаттарына иреште, тип әйтергә була! Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Беларусь Республикаһы уҙған йылда ике тонна китап килтергәйне, быйыл улар тағы 500 китапҡа арттырып килтерҙе. Шулай ҙа китаптарының һанаулы ғына ҡалғанын белдерҙеләр. Балалар китаптары алырға теләүселәр Беларусь Республикаһының китаптары һатылған күргәҙмәгә рәхим итегеҙ! Йәрминкә иртәгә тағы бер көн генә буласаҡ. Фотолар: Китап байрамы халыҡ-ара йәрминкәһенең матбуғат хеҙмәтенән.",Был йәрминкә барыһына ла кәрәк,0,analytics,Йәмғиәт,2115,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-06-01/byl-y-rmink-bary-yna-la-k-r-k-4263119,2025-06-01T20:25:00+00:00
"Заявительница рассказала, что в дневное время ей позвонил неизвестный и представился оператором сотовой связи. Он пояснил, что срок действия СИМ-карты истекает и для продления необходимо назвать код из сообщения, отправленного на телефон. Женщина поверила и продиктовала цифры. Через некоторое время ей позвонил сотрудник «Государственных услуг» и сообщил, что мошенники пытаются завладеть ее личными данными, а также оформить автокредит. Также у горожанки уточнили имеется ли дома у нее наличность. Женщина сообщила, что у нее есть накопления в размере 100 тысяч рублей. Мошенники не растерялись и вызвали ей такси, чтобы она доехала для ближайшего отделения банка. Во время поездки из телефонного разговора клиентки водитель заподозрил неладное. Вместо указанного в маршруте адреса торгового центра, он привез ее в Управление МВД России по городу Уфе и настоятельно рекомендовал обратиться в полицию. Неравнодуший водитель отставил свою клиентку и отправился на очередной заказ. Только в ходе беседы со следователем женщина поняла, что попалась на уловки мошенников. Уфимские полицейские благодарят мужчину за его активную гражданскую позицию и неравнодушное отношение к гражданам. Он предпочел сохранить анонимность. Пресс-служба Управления МВД России по городу Уфе",В Уфе бдительный таксист спас 48-летнюю пассажирку от мошенников,1,news,Яңылыҡтар,1268,https://uchbash.com/news/novosti/2024-07-16/v-ufe-bditelnyy-taksist-spas-48-letnyuyu-passazhirku-ot-moshennikov-3851219,2024-07-16T20:47:00+00:00
"Каракүл авылында яңа йортларның берсеОмски өлкәсе Каракүл татар авылында майда янгын юк иткән йортлар урынына 10 яңа йорт төзелә. Хәзерге вакытта йортларның тугызы әзер, унынчысы эшләнә, дип сөйләде Азатлыкка Омски өлкәсе татарлары милли мохтәрияте рәисе Радик Миңнеханов. Янгында 11 торак йорт зыян күргән, шуларның унысы сентябрьгә сафка басачак, диде ул. Унберенче йортны яңадан төземәскә булганнар, чөнки хуалары үзләре баш тарткан. ""Хуалары шәһәрдә яши, ә бу йортны әйге бакча йорты итеп кенә куллана иделәр. Аларга акчалата ярдәм күрсәтелде"", дип аңлатты Миңнеханов. Яңа йортлар хуалары кереп яшәп китәрлек итеп төзелә – анда өй иһазлары да, бөтен башка кирәк-яраклар да булачак. Бер йорт якынча 400 мең сумга төшә. Янгында зыян күрүчеләр өчен барлыгы 10 миллионнан артык акча ыелды. Аларның күп өлеше хәйрия һәм төбәктән матди ярдәм булды. Каракүлдә салынган яңа йорт7 сентябрьдә Каракүл авылына нигез салуга 360 ел тулуны билгеләп утәргә ниятләнә. Бәйрәмгә ""Милли шура"" рәисе Васил Шәйхразыев, Омски өлкәсе губернаторы Александр Бурковкилер дип көтелә. Татар әмгыяте рәисе сүзләренчә, авыл халкы ырлар-биюләр белән, табыннар корып бәйрәм итәчәк. Әлеге бәйрәм авылның янгыннан соң торгызылып, яңадан ачылуы уңаеннан узачак. Омски өлкәсе татарлары милли мохтәрияте рәисе Радик Миңнеханов сүзләренчә, хәзерге вакытта Каракүлдә инфраструктура, һәйкәлләр, ут баганаларын торгызырга һәм юлны яңартырга кирәк. Мәскәүдәге Русиянең Европа өлеше диния назәрәтенең ""Зәкят"" хәйрия фонды Каракүл авылы кешеләренә хезмәт күрсәтәчәк фельдшер-акушер бүлегетөзи.6 май көнне Омски өлкәсенең Большеречье районы Каракүл авылы сәгать ярым эчендә яртылашянып бетте. Каза вакытында барлыгы 14 торак йорт, 10 корылма һәм авылның бердәнбер кибете янып көл булган иде. Егермеләп гаилә йортсыз калды. Каракүлдә янгыннан соң авыл кешеләренә ярдәм ыю оештырылды. Татарстан хөкүмәте 3 млн сум ибәрде, эшмәкәр Тамир Әлимбәков – 1 млн сум. Каракүл халкына бу авылдан кайчандыр күченеп киткән татарларның Төркиядә яшәүче оныклары да 200 мең сумга якын акча ыеп бирде. Ярдәм ыюны оештыручылар әйтүенчә, бу эштә бөтен татар итимагый оешмалары, аларның итәкчеләре һәм Каракүл кешеләренең бу хәленә битараф булмаган кешеләр актив катнашкан. Омски хакимияте 2,7 млн сум тирәсе акча бүлде. Моннан тыш, 2,5 тонна һуманитар ярдәм ыелган. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Себердә янган Каракүл авылында яңа йортлар төзелеп беткән,1,news,Яңылыҡтар,2549,https://www.azatliq.org/a/31429066.html,2021-08-26T08:05:16+00:00
"Лилиана Хруслова өе каршында полиция машиналарыМине полиция күзәтә, дип сөйләде Лилиана Азатлыкка. ""Минем 11 һәм 7 яшьлек ике балам өйдә, мин аларны ташлап бер якка да китә алмыйм, чөнки полиция китүемне белсә, мин балаларны карамыйм, ташлап китте дип аларны приемникка да алып китә ала, диде ул. Көндез сәгәть 11 дә бер самосвал аның өе янында урнаштырылган койма янына зур бетон блоклар китереп ташлаган.2 август Стрелковая бистәсендә булганвакыйгаларвакытында Лилиананың өе янына билгесез кешеләр электр генераторы китергәнен күреп ул көрәк алып чыгып шул кешеләрне куам дигәндә бу көрәк кулыннан төшеп генераторны ваткан. Шул сәбәптән ""Акура"" төзелеш компаниясе итәкчесе Валерий Симоненко аның өстеннән полициягә шикаять иткән, полиция беркетмә төзегән. Лилиана ханым да полициягә гариза язган.3 август Стрелковая бистәсендә яшәүче кырымтатарлар Акмәчет шәһәр администрациясе янына ыелганнан соң, шәһәр башлыгының бер урынбасары аларны бинага кертеп 10 минут сөйләшеп, шәһәр башлыгы Лукашов ялда, минем бу мәсьәләне хәл итергә вәкаләтем юк дигән. Шуннан соң кырымтатарларның бер өлеше шәһәр администрациясе бинасы янында калган, бер төркем активистлар исә адвокатлар белән очрашкан. Бу хакта активист Замир Анарбаев хәбәр итте.",Стрелковая бистәсендә полиция кырымтатар йортын күзәтә,1,news,Яңылыҡтар,1231,https://www.azatliq.org/a/29409670.html,2018-08-03T09:28:33+00:00
"Башҡортостанда, Рәсәйҙә генә түгел, сит илдәрҙә йәшәгән милләттәштәребеҙ ҙә туған телебеҙҙе, мәҙәниәтебеҙҙе, йолаларыбыҙҙы һаҡлау буйынса әүҙем эш алып бара. Бөгөн беҙ Стәрлетамаҡ ҡалаһы башҡорттары ҡоролтайы рәйесе, тарих фәндәре кандидаты, Өфө фән һәм технологиялар университетының Стәрлетамаҡ филиалы доценты Ләйсән Йәркәй ҡыҙы Йосоповаға мөрәжәғәт иттек. Был ҡалала кескәйҙәр, уҡыусылар, йәштәр менән әүҙем эш алып барыла. – Ләйсән Йәркәй ҡыҙы, һеҙ Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Стәрлетамаҡ ҡалаһы бүлексәһен 2015 йылдан алып етәкләйһегеҙ. Һеҙҙең башланғыс менән үткәрелеп, төбәк-ара кимәлгә күтәрелгән Етегән ғаилә байрамы, башҡорт ғаиләһе көнө – ҙур ҡаҙанышығыҙ. Уны Стәрлетамаҡтың бренды, тип хаҡлы рәүештә ғорурлана алаһығыҙ. Ҡала башҡорттары ҡоролтайы тағы ниндәй саралар ойоштора? – Беҙ ҡоролтай янында үҙебеҙҙең коммерцияға ҡарамаған ойошмабыҙҙы булдырҙыҡ. Уның аша төрлө конкурстарҙа ҡатнашып, грант отоу, проекттарҙы тормошҡа ашырыу мөмкинлеге артты. Мәҫәлән, тормоштары Стәрлетамаҡ менән бәйле күренекле шәхестәргә һәйкәл, бюст, таҡтаташ асыу йүнәлешендә эшләйбеҙ. Университетта Шәйехзада Бабичҡа һәйкәл астыҡ. Яҙыусылар һәм ғалимдар аллеяһы булдырылды. Этно-фестиваль, Башҡортостан халыҡтарының милли кейемдәре тарихына арналған Бөтә Рәсәй фәнни-ғәмәли конференцияһын үткәрҙек. Ике йылға бер ҡалабыҙҙа Асыҡ шиғриәт конкурсы уҙғарыла. Ойоштороу эштәрен һәм бағымсы булараҡ бурыстарҙы Стәрлетамаҡ ҡала башҡорттары ҡоролтайы үҙ өҫтөнә алған. Йылдан-йыл ҡатнашыусылар күбәйә, иң шатландырғаны шул: мәктәп уҡыусылары күп һәм саф башҡорт телендә береһенән-береһе яҡшы, сағыу сығыштар тәҡдим ителә. – Һеҙҙең йәштәр, балалар менән алып барған эшегеҙ күптәргә өлгө булып тора, тиһәк, моғайын, яңылышмаҫбыҙ…– Беҙҙең ҡоролтай ҡарамағында бығаса Йәштәр ҡоролтайы эшләп килде, 2024 йылда улар ойошма исемен Башҡорт йәштәре тип үҙгәртте. Йәштәрҙе ҡоролтай эшенә йәлеп итеүҙе мөһим, тип һанайбыҙ. Улар заманса фекерләй, идеялары күп, әүҙемдәр. Бергә-бергә бик матур, һөҙөмтәле эштәр башҡарырбыҙ, тип уйлайбыҙ. Уҡыусылар менән дә даими рәүештә аралашып, улар менән төрлө сараларҙа осрашып торабыҙ. Шайморатов синыфтары менән бәйләнешебеҙ ныҡ. Жәлил Кейекбаев исемендәге 3-сө гимназияла – ике, 23-сө полилингваль күп йүнәлешле мәктәптә бер Шаймортов синыфы бар. Яңы мәктәп мәғариф проекты буйынса тормошҡа ашырылған Герой партаһы асыу сараларында ҡатнашабыҙ. Мөһим темаға һөйләшеү дәрестәренә барабыҙ. Жәлил Кейекбаев исемендәге 3-ө гимназияла мөһим патриотик ваҡиға булды: махсус хәрби операцияла ҡатнашыусы яугирҙар легендар генерал Шайморатов көрәшкән һәм һәләк булған урындан тупраҡ алып ҡайтып тапшырҙы. Былар барыһы ла йәш быуында илһөйәрлек тойғоһо тәрбиәләү өсөн мөһим. Туған телде, йолаларҙы һаҡлау буйынса Ағинәй йәмғиәте менән берлектә балалар баҡсаларында кескәйҙәрҙе фольклорыбыҙ менән таныштырыу, туған тел мөхитенә йәлеп итеү йәһәтенән Кәкүк сәйе, Балан байрамы кеүек кисәләр ойошторабыҙ. Жәлил Кейекбаев уҡыуҙары төбәк-ара фәнни-ғәмәли конференцияһы ҡалабыҙҙа быйыл 18-се тапҡыр үтәсәк. Стәрлетамаҡта телһөйәр, илһөйәр балалар артыуына ҡыуанабыҙ. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының 30 йыллыҡ юбилейын үҙебеҙҙә билдәләгәндә лә ҡалабыҙҙың кескәй башҡорттарын шатланып ҡаршыланыҡ. Жәлил Кейекбаев исемендәге 3-сө гимназияның мәктәпкәсә төркөмдәре тәрбиәләнеүселәре шиғри күстәнәстәрен бүләк итте. Бына кемдәр – беҙҙең ышаныслы киләсәгебеҙ! Ҡоролтай шулай ҡала шарттарында телебеҙгә, мәҙәниәтебеҙгә иғтибар, һөйөү, ихтирамды көсәйтеп эшләүен дауам итһен. Ойошманың асылы шунда. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Йәш быуын менән әүҙем эшләйбеҙ,0,analytics,Донъя,3885,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-12-11/y-sh-byuyn-men-n-em-eshl-ybe-4502812,2025-12-11T15:11:00+00:00
"Главные шаги для получения путёвки: Регистрация. Создайте профиль ребёнка на официальном портале артек. дети. Загрузка достижений. В личный кабинет необходимо добавить сканы грамот, дипломов или сертификатов, полученных за последние три года. Подача заявки. Выберите интересующую смену и укажите тип квоты — региональную (от субъекта РФ) или тематическую (от партнёра «Артека»). Как формируется рейтинг? Автоматическая система оценивает каждую заявку по трём критериям: Количество и уровень достижений (муниципальные, всероссийские, международные). Территориальный коэффициент (для детей из сёл и малых городов). Гендерный баланс и, в учебное время, класс обучения. «Проходной балл» на каждую смену разный и зависит от общего конкурса внутри региона или тематического направления. Главный принцип — справедливость. Система обеспечивает равный доступ к путёвкам для всех детей, независимо от социального статуса семьи или места жительства. Участие в конкурсе основано исключительно на личных заслугах ребёнка.",«Артек»ка нисек юллама алырға,0,analytics,Йәмғиәт,1008,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-02-07/artek-ka-nisek-yullama-alyr-a-4571034,2026-02-07T18:15:00+00:00
Радий Хабиров провёл совещание по вопросам строительства в Уфе второй очереди Межвузовского кампуса Евразийского НОЦ. 8 марта в Уфе Глава Башкортостана Радий Хабиров и заместитель министра науки и высшего образования России Айрат Гатиятов посетили Межвузовский кампус Евразийского научно-образовательного центра мирового уровня. Здесь состоялась церемония начала строительства второй очереди объекта в рамках федерального проекта «Создание сети современных кампусов» нацпроекта «Молодёжь и дети».,Хабиров провёл совещание по вопросам строительства в Уфе второй очереди кампуса,0,analytics,Йәмғиәт,496,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-03-10/habirov-provyol-soveschanie-po-voprosam-stroitelstva-v-ufe-vtoroy-ocheredi-kampusa-4165467,2025-03-10T14:10:00+00:00
"«Смешарики» мультфильмынан башҡарылған хиттар байрамға йыйылған өлкәндәрҙе бала саҡ хәтирәләренә алып ҡайтҡандыр, моғайын.","«Смеш» коллективы өфөләрҙе йырлатты ла, бейетте лә",0,analytics,Донъя,122,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-06-07/smeshband-kollektivy-f-l-r-e-yyrlatty-la-beyette-l-4268292,2025-06-07T01:15:00+00:00
Быйыл тәбиғәт Башҡортостан халҡына иҫ киткес сюрприздар яһай. Иң ҙур көтөлмәгән хәл – иртә яҙ. Башгидромет синоптиктары март аҙағында термометр бағанаһы 12 градусҡаса күтәреләсәк аномаль йылы көндәр хаҡында иҫкәртте. Апрелдә лә һауа торошо ғәжәпләндерәсәк.,Яҙ һәм йәй бик үҙенсәлекле буласаҡ,0,analytics,Төрлө,256,https://henek.info/articles/+++-/2025-03-27/ya-m-y-y-bik-ens-lekle-bulasa-4174971,2025-03-27T14:30:00+00:00
"Сараларҙа шулай уҡ Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Аппаратының баш белгесе, ""Без — башҡортлар"" төнъяҡ-көнбайыш башҡорттары ойошмаһы етәксеһе, тарихсы Радик Бахтиев, журналдың бүлек мөхәррире, шағирә, журналист Айгөл Йәмилева-Ғәбитоваҡатнашты. Беренсе осрашыу, әлбиттә, балалар менән булды. Балалар баҡсаһы, башланғыс класс уҡыусылары ҡатнашлығындағы сара йәнле әңгәмәгә үрелеп барҙы. Лариса Абдуллина балаларға туған тел, тыуған ер, батырҙар, шәжәрә һәм динде белеүҙең мөһимлеге хаҡында һөйләһә, Радик Бәхтиев ырыуҙар картаһы ярҙамында башҡорттарҙың 47-гә яҡын ырыуҙарға бүленеүе, башҡорт теленең төньяҡ-көнбайыш диалекты, Башҡортостандың Рәсәйгә ҡушылыуының тарихы хаҡында бәйән итте. Айгөл Ғәбитова балалары күберәк китап уҡырға тәҡдим итте, үҙенең бала сағында смартфонды ""Аҡбуҙат"" журналы алмаштырыуы хаҡында ҡыҙыҡлы хәтирәләре менән уртаҡлашты. Балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүселәре ҡунаҡтарға йыр йырлап ишеттерҙе, мәктәп уҡыусылары Лариса Абдуллинаның шиғырҙарын яттан һөйләне. Уларҙың Лариса Хашим ҡыҙына һорауҙары ла етерлек ине. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы","""Аҡбуҙат""тың ҡанаты Ағиҙел ҡалаһында елпене",0,analytics,Йәмғиәт,1258,https://akbuzat-rb.ru/articles/common_material/2023-04-07/a-bu-at-ty-anaty-a-i-el-ala-ynda-elpene-3209405,2021-07-12T17:15:00+05:00
"КүргәзмәдәфикерләрТөркиянең Истанбул шәһәрендә бер атна элек ""Әпипә"" дип исемләнгән күргәзмә ачылды. Ул шәһәрнең тарихи үзәгендә, Госманлы империясенең тарихи банк бинасында -да урнашкан. Күргәзмә 1950 еллар башында Төркиягә Кытайдан килеп урнашучы татар мөһаирләре турында сөйли. Кем алар, ни өчен Кытайдан килгәннәр, нинди юллар кичкән алар, нинди югалтулар кичергәннәр, монда, Төркиягә килеп, бәхет тапканнармы? Күргәзмәгә килеп керү белән карлы тауларны хәтерләткән кәгазь өемнәренә тап буласың. Бу себер урманарын, тауларын, сикәлтәле юлны хәтерләтә, юл буеннан атлаганда татар чүәкләре, сандык, чемодан, тимер кашыклар, Тукай рәсеме, самовар, гармун, китаплар, йөк машинасын очратасың… Ачык чемоданында — татар сүзлеге. Анда татар мөһаирләренең тормышын тасвирлаган сүзләр чыга: хәят, йөрәк, туфрак, эмигрант, ирсү, сагыш, юл. Күргәзмәдәге әйберләрЗалның бер өлешендә Кытайның бамбук урманын хәтерләткән ир, агачлар арасыннан экраннан Идел-Урал ягындагы татар авыллары күренеше, анда милли киемле хатыннар ырлар ырлый, әмма агачлар арасыннан анда үтеп керү авыр. Ул еракта, хәтердә генә калган бер тормыш, сагына торган күренеш. Залның түбәсендә — латин, гарәп, кирилл хәрефләре. Бу да татар мөһаирләре узган тарих. Русия империясендә алар гарәп имлясын куллана, аннары Төркиягә килеп латин имлясына күчә һәм тарихи Ватан белән элемтәләрне тотар өчен алар инде кирилл хәрефләрен дә өйрәнергә мәбүр була. Күргәзмәдә татарга якын булган символлар күп. Кытай адаһасы сынында һәр татар баласына сөйләнә торган бәеттән Сак-Сок кошы сыны, Сөембикә рәсеме, Тукай китабы, калфак һәм түбәтәй. Аерым диварда — татар аш бүлмәсен хәтерләткән урын. Монда иске куна тактасы, уклау. Татар хатын-кызының кул ылысы кергән куна тактасы. Күпме токмач әеп кискән ул, күпме икмәк камырын баскан, ничәмә ничә тапкыр якыннары өчен бәлешкә дип он иләгән ул бу куна тактасына? Нинди уйлар кичергән, нинди ырлар ырлаган, нәрсә турында хыялланган? Күргәзмәдә барлык экспонатлар төп нөхсәләрШушында ук көзге һәм кашлы көмеш алкалар. Энеле калфак. Чигүле кулъяулыклар. Тегү һәм чигү өчен энәләр, каптырмалар, епләр… Хатын-кызның кул эшләре. Кая гына китмәсен, кайда гына яшәмәсен, кайчандыр әнисе яки әбисе өйрәтеп калдарган һөнәр белән яшәү, бисмилла белән пешерелгән татар ризыгы, һәр кайда да белем алырга омтылу һәм зәвыкле булып калу. Күргәзмәдә туктап колакчыннар киеп татар мөһаирләренең тарихларын тыңларга мөмкин. Инде картлыктан битен ыерчыклар баскан татар хатыны балачагының иң куркыныч хәтирәсе белән урталаша. Кытайга большевикларның килеп керүе һәм кешеләрне төрмәгә утыртуы турында ул тарих. Башка татар Икенче Дөнья сугышы вакытындагы хәлләрне, ничек Кытайдан качып китүләрен сөйли. Өченчесе Харбин, Хайларда татар мәктәбендә укуларын искә ала. Барысы да документаль, барысы да татарлар башларыннан кичкән тарих. Күргәзмәнең һәр ирендә татар хатын-кызы образлары күп. Залның иң түрендә ете төсле, зур келәм эленеп тора. Анда татар табыны артында ун хатын-кыз утыра. Һәрберсенең күңелендә ниләр кичергәне баш өстендәге ашъяулыкта хыяллары, йөрәк түрендәге ыр сүзләре, сагышлары, әти-әнисе белән бәйле балачак хәтирәләре, туган як турындагы төшләре. Ә барысын да арттагы Сөембикә манаралы Казан берләштерә. Мөһаир хатын-кызларның язмышы ыелган панноКүргәзмәнең авторы — Әнкарада туып-үскән татар рәссамы Гүнәш Төркол. Ул Истанбулда яши. Аның гаиләсе атаклы Терегуловлар нәселәннән, Пенза якларыннан. Гүнәшкә — 44 яшь. Ул Истанбулның Мимар Синан исемендәге гүзәл сәнгать универститында белем алган, аннары Йолдыз техник университетында магистратураны тәмамлаган. Гүнәш рәсем, тукыма, буяулар, видео, аудио белән эшләүче рәссам. Ул 2016 елда Сан Паулу шәһәрендә биенналдә, ә 2024 елда Венециядәге биенналдә катнашкан сәнгатькәр. Италиядә дә ул мөһаирләр белән эшләгән, мөһаир хатын-кызларын тасвирлаган зур баннерлар ясаган. Гомумән Гүнәшнең эшләрендә хатын-кыз темасы аерым урын алып тора. Бу күргәзмәне дә ул әнисе Эльмирабелән бергә ясаган һәм ""Әпипә""дәге хатын-кызлар образлары уйланып ясалды, дип әйтә ул. Хатын-кыз ул өй, нигез, Ватан белән бәйле төшенчәләр, ди ул. Гүнәш ТөрколРәссам ""Әпипә"" күргәзмәсе ничек туганын, ничек әзерләгәнен Азатлыкка сөйләде. — Бу проектны әнием белән бергә тормышка ашырдык. Ул татарларның Русия империясеннән Кытайга, аннары 1953 елда аларның Төркиягә килү тарихын, озын озак елларга сузылган эмиграця юлын тасвирлый. Мин аны 2002 елдан ук әзерли башладым. Ул вакытта туганнарыбыз белән мөһаирлек тарихы турында әңгәмәләр яздыра башладым. Узган ел грант оттым, аның ярдәмендә эш күпкә активрак дәвам итте. 10 такымы белән бергә эшләдек, күргәзмә такымы белән кешеләргә булган материалны ничек тәкъдим итү уңайлы булуы турында фикерләштек, нәтиәдә ""Әпипә"" күргәзмәсе барлыкка килде. Минем өчен өй төшенчәсе бик кадерле. Гаиләм һәрдаим юлда булган, яңадан-яңа шартларда (ә ул шартлар төрле, хәтта куркыныч булган) үзен торгызган. Бу авыр юлны мин тегү машинасының текер-текер килгән тавышына бәйләдем. Бу тавышның бер ритмик, хәтта тынычландыру дәвасы бар. Үзем тегәргә, тукымалар белән эшләргә яраткангамы бу, әллә нәселемдә һәр хатын-кыз диярлек үзе шушы эш һөнәр остасы булганмы, тегү, чигү, келәм, тукымалар белән бергә ""Әпипә"" туды, — дип аңлатты рәссам. 5Истанбулда татар мөһаирләренең тарихын сөйләгән күргәзмә ачылдыГүнәш аңлатуынча, күргәзмәдә тәкъдим ителгән экспонатларның зур өлеше аның гаиләсенең кадерләп саклаган әйберләре. Калганнары — туганнарының сандыкларыннан табылган, йөз елга якын тарихы булган материаллар. Алар күргәзмә вакытына гына бирелгән. — Безнең гаиләдә татар мәдәниятенә караган бик күп әйбер сакланып калган. Үзем дә шаккаттым, бу — зур байлык. Үзем дә татар әкиятләрен, ырларын ишетеп үстем. Һәрвакыт безгә кунаклар килсә дә яки без кунакка барсак, туганнар истәлекләрен сөйләде, мин шуларны тыңлап, сеңдереп үстем. Тел дә югалмады, әби-бабайларым Кытайда, аннары Төркиядә яшәсә дә үз татар ризыкларын пешерде. ""Әпипә"" күргәзмәсе — шул истәлекләрнең кино кадрлары кебек, тулы бер милләт һәм аерым кешеләрнең хәтер коридорлары буйлап сәяхәт, — дип дәвам итә сәнгатькәр. — Күргәзмәдә безнең туганыбыз Сания апаның истәлеген тыңлап була. Ул мине тетрәтте. Дөрес, аларның һәрберсе авыр, куркыныч юл узган. Сания апа Маньчжуриядәге сугыш елларында булган хәтирәсен сөйли, ул вакыттагы яшәү шартлары авыр булганын искә ала. Аларның могиза белән исән кала. Ул әнисенең сөйләгәннәренен үзе кичергән хәлләр итеп сөйли. ""Без гаилә белән кырдан кайта идек, янәшәбездә атларыбыз бар һәм гитара. Ул вакытта Кытайда инде урыс гаскәрләре. Юлда кинәт безне урыс гаскәриләре туктатты. Безне аталар дип уйладым. ""Арбадан төшегез! ""дип боерык бирде. Шул мизгелдә кечкенә улым гитараны күтәреп, урыс солдатына урысча эндәшеп: ""Моны нишләтим? "" — дип сорады. Күрәсең, солдат үзенең яшьлек елларын искә төшергәндер — Аллаһ безне саклады, аның күңелен йомшартты. ""Ярар, үз юлыгыз белән китегез"", — диде ул. Мин балаларны соңгы тапкыр күрәм дип уйладым, әмма без котылдык. Кем белә, бәлки, бөтен бер дөнья сугышы вакытында шушы гитара безне генә саклап калган бердәнбер очрак булгандыр. Гомер бетмәгән булып чыкты, без Төркиягә китеп сакланып калганбыз"". Менә шушындый тарихларны тыңлап үскән кеше мин. Күргәзмә залыГүнәш Төркол күргәзмәне әзерләүдә мөһаир татар хатын-кызлары да катнашуын әйтте. Гомумән татар мөһаирләренең тарихы күбрәк хатын-кызлар аша тапшырыла, дип аңлата ул Азатлыкка. — Күргәзмәнең үзәк эше — """" — татар хатын-кызларының тавышларын берләштергән проект. Анда Филиз Аги, Нәркиз Акчура, Нәркиз Акыш, Талия Чураки, Сузан Дәүләтшах, Айнур Фомин, Садия Кириш, Элмира Төркол, Дениз Тинишһәм Һалинур Агишкатнашты. Аларның һәрберсенең кыйммәтле өлеше, аерым тарихларын ыеп бердәм текстиль паннога — татар келәменә әверелде. Ноябрь аенда Истанбулның татар үзәгендә татар хатын-кызлары шәхси истәлекләре, хыяллары белән уртаклашты. Әңгәмәләр аша шәһәр, гаилә, хезмәт шартлары һәм өметләре турында сөйләделәр, ә соңыннан бу кичерешләрен кечкенә кул эшләренә күчерделәр. Нәтиәдә шәхси тарихларын тасвирлаган панно иат ителде. Эчтәлеге ягыннан монда татар ырлары, аш-су мәдәнияте, мөһаирләрнең юл газаплары, туган якны сагыну чагылыш таба. Арткы планда — заманча Казан панорамасы. Ун хатын-кыз табында утырып үзләренең үткәне, бүгенгесе һәм киләчәге белән уртаклаша. Минем өчен бик кадерле келәм ул. Рәссам проектның тормышка ашырыр өчен күп вакыт узган, әмма аңа әзерлек барган вакытта татарлар турында күп нәрсәләр белдем дип хисләре белән уртаклашты, бу үткән белән очрашу булды, элек яшьлек белән белмәгән яки кызыксынмаган гаиләмнең яңа тарихлары ачылды, ә бу бәяләп бетергесез тәрибә, диде ул. Гүнәш эмигрант тарихларында чорга бәйле уртак яклар да, аермалар да бар, ди. — Безнең гаилә 1950 нче елларда Төркиягә килгәндә итди икътисади кыенлыклар кичергән, әмма зур тырышлык һәм хезмәт ярдәмендә тиз арада аякка баскан, гаиләләренә киләчәк кора алганнар. Туганнарның бер өлеше соңрак Америкага яки Европа илләренә күченгән. Калганнары исә бүгенге көнгә кадәр үзара ярдәмләшү һәм бердәмлек рухында яши. Үәтлек, тырышлык, гыйлемгә омтылу. Төркиядәге татар мөһаирләрен, бәлки, шушы сыйфатлар билгелидер, башкалардан аерып тотадыр, — диде ул. ""Әпипә"" күргәзмәсе 8 мартка кадәр дәвам итәчәк. Гүнәш Төркол Азатлыкка хәбәр итүенчә, күргәзмәнең дәвамы да булачак. Биредә кулланган аудио, видео материаллар күп, алга таба шушы тавыш киңлеген тулыландырачак берничә чара планлаштырыла. Алар арасында Филиз Сызанлы, Берке ан Өзантарафыннан әзерләнгән яңа перформанс эше һәм музыкаль чыгыш әзерләнә. Русиядә",Истанбулда татар мөһаирләренең тарихын сөйләгән күргәзмә эшли,0,analytics,Төркиә,9448,https://www.azatliq.org/a/33675250.html,2026-02-13T07:33:16+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУфада укытучыларның бер көнлек хезмәт хакы — ике мең сум, ә балалар бакчаларындагы тәрбиячеләрнеке — мең сумнан да кимрәк. Башкортстанның Уфа шәһәрендә укытучылардан һәм балалар бакчаларында эшләүчеләрдән бер көнлек хезмәт хакларын ""Махсус хәрби операциядә катнашучыларга һәм аларның гаиләләренә ярдәм"" проектына күчерүне сорыйлар. Бу хакта ""1""яза. ""Махсус хәрби операция"" дип Русия хакимиятләре Украинага ясала торган һөүмне атый. ""1"" чыганаклары сөйләвенчә, аларга бер көн эшләгән акчаларын күчерү өчен гаризалар таратылган. Акчаларны алучы дип Уфадагы Шәһәрлрне үстерү итимагый фонды күрсәтелгән. Бу оешма аша әле 2022 елда ук түрәләр Украинага каршы сугышучы хәрбиләрнең кирәк-яракларына акча ибәргән иде, диелә. ""1"" басмасы фикер сорап Уфа мэриясенә мөрәәгать иткән. Мэриядә әйтүләренчә, укытучылар акчаларны үзләре теләсә генә күчерә. — Алгы сафтагы егетләребезгә ярдәм итәргәме, әллә читтә калыргамы икәнен һәр кеше үзе хәл итә, — дигәннәр шәһәр хакимиятендә. Укытучылар да рәсми рәвештә мәбүриләмәүләрен әйтә. — Мәктәп мөдире, әлбәттә, безне мәбүр итмәвен, мәбүр итәргә теләмәвен дә әйтте, әмма ""анда [Украинадагы сугышта] кешеләр землянкаларда төннәр буе йокламыйча безне саклый. Вакыты иткәч тормыш барысын да үз урынына куяр"", дип тә өстәде, дигән басма белән сөйләшкән мөгаллим. Басма исәпләп чыгарганча, Уфада укытучыларның бер көнлек хезмәт хакы — ике мең сум, ә балалар бакчаларындагы тәрбиячеләрнеке — мең сумнан да кимрәк. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Уфада укытучылардан һәм тәрбиячеләрдән бер көнлек хезмәт хакларын Украинага каршы сугышучы хәрбиләргә бирүне сорыйлар,1,news,Яңылыҡтар,1508,https://www.azatliq.org/a/ufada-ukituchilardan-ham-tarbiyachelardan-ber-konlek-hezmat-haklarin-ukrainaga-karshi-sugishuchi-harbilarga-birune-soriylar/33294952.html,2025-01-29T13:03:00+03:00
"Конкурс проводится уже в четвертый раз, в нем уже приняли участие более 300 династий, сообщает пресс-служба правительства.",В Башкирии стартовал республиканский конкурс «Трудовые династии»,0,analytics,Йәмғиәт,122,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-04-10/v-bashkirii-startoval-respublikanskiy-konkurs-trudovye-dinastii-4192222,2025-04-10T12:17:06+00:00
"Әле конкурсҡа илебеҙҙең 13 төбәгенән 18 проект һайлап алынған. Шуларҙың икәүһе - Башҡортостандан. Программа ""Аҙыҡ-түлек хәүефһеҙлеген технологик тәьмин итеү"" милли проектының ""Агросәнәғәт комплексында кадрҙар"" федераль проекты буйынса ғәмәлгә ашырыла. Грант конкурсында ҡатнашыусы уҡыу йорттары - Аксен һәм Урал аръяғы агросәнәғәт колледждары. Грант уларға инфраструктураны яңыртыу, матди-техник базаны яҡшыртыу, белем биреү программаларын камиллаштырыу мөмкинлеге бирәсәк. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Грант конкурсында ҡатнашалар,1,news,Яңылыҡтар,651,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-14/grant-konkursynda-atnashalar-4536299,2026-01-14T09:25:00+00:00
"Сыуаш-Ҡобау ауылында 15 йәшлек Григорий Соколов барыһын һоҡландыра. Ул тауыҡтар, ҡуяндар үрсетә. Бынан тыш, йәшелсә һәм сәскә үҫентеләре үҫтереп һата. Хәҙер уны бөтәһе лә таный. Шуға гел уға мөрәжәғәт итәләр. Ауылдаштары ла тик Григорийҙан ғына һатып алырға тырыша.",Григорийҙан ғына һатып алалар,0,analytics,"""Минең бәләкәй бизнесым""",265,https://yanshishma.com/articles/mine-b-l-k-y-biznesym/2025-07-12/grigoriy-an-yna-atyp-alalar-4311843,2025-07-12T12:20:00+00:00
"В рамках Международной книжной ярмарки «Китап-Байрам» состоится Большой концерт Детского сводного хора Республики Башкортостан. Программа под названием «Вечные строки», посвященная 80-летию Великой Победы, будет исполнена 1 июня в Международный день защиты детей на Главной сцене форума (Советская площадь). В состав Детского сводного хора вошли 20 хоровых коллективов детских музыкальных школ и школ искусств со всей республики с общим количеством участников около 600 человек, в том числе, детские коллективы из городов Уфа, Стерлитамак, Октябрьский, муниципальных районов Бакалинский, Бирский, Иглинский, Илишевский, Белорецкий. Программа выступления состоит из 17 произведений. Хор исполнит Гимны Российской Федерации и Республики Башкортостан. Также прозвучат всем известные патриотические песни «С чего начинается Родина? »               В. Баснера, «День Победы» Д. Тухманова, «Катюша» М. Блантера, «Шаймуратов-генерал» З. Исмагилова, песни о дружбе и единстве «Вместе весело шагать» В. Шаинского, «Подарю стране цветы» Р. Сальманова, песни о родном крае «Наш край» Д. Кабалевского, «Берҙән-берем – ғәзиз ерем»     Н. Даутова и другие. Особое внимание будет уделено культурному многообразию – некоторые композиции прозвучат на русском и башкирском языках, подчеркивая единство народов России. Детский сводный хор Республики Башкортостан был создан в 2014 году по инициативе министра культуры Республики Башкортостан Амины Шафиковой. Художественным руководителем хора является заслуженный деятель искусств Республики Башкортостан, профессор, заведующий кафедрой хорового дирижирования Уфимского государственного института искусств им. З. Исмагилова, руководитель филиала Всероссийского хорового общества в Республике Башкортостан Алсу Хасбиуллина. Важно отметить, что участница самого первого концерта Детского сводного хора- 2015 сейчас работает в ДМШ 14 г. Уфы и в этом году она участвует в данном мероприятие уже в качестве руководителя хорового коллектива. По ее словам, на выбор профессии повлияло именно участие в таком масштабном и зрелищном событии. Надеемся, что и в этом году концерт подарит радость не только юным артистам и организаторам, но и каждому зрителю. А для кого-то из детей, возможно, он станет первым шагом на пути к профессии в сфере культуры, вдохновит на выбор творческого будущего. Напомним, что презентация Детского хора РБ состоялась в 2015 году. В составе самого большого творческого коллектива республики – 600 юных исполнителей. В 2016 году коллектив выступил с концертом в честь Года российского кино в сопровождении Молодёжного симфонического оркестра Республики Башкортостан. Сегодня Сводный Детский хор Республики Башкортостан стал постоянно действующим проектом, который продолж ает регулярно выступать на самых важных для нашей республики мероприятиях.",Сводный детский хор выступит на ярмарке «Китап-Байрам»,1,news,Яңылыҡтар,2796,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2025-05-20/svodnyy-detskiy-hor-vystupit-na-yarmarke-kitap-bayram-4243681,2025-05-20T20:28:00+00:00
"Мәшғүллек үҙәге хеҙмәткәрҙәре Ватан һаҡсылары фонды менән берлектә Беҙ бергә. Именлек һәм бәрәкәт өсөн тигән сара үткәрҙе. Осрашыуҙың темаһы - Матурлыҡты үҙ ҡулдарыбыҙ менән ижад итәбеҙ. Унда МХО-ла ҡатнашыусыларҙың әсәйҙәре, башҡа теләүселәр ҡатнашты. -Сараның спикеры итеп Иҫке Собханғолдан Таңһылыу Балдыбаева саҡырылды. Ул балаҫтар һәм эпоксид ыҫмаланан биҙәүестәр эшләү буйынса оҫталыҡ дәресе күрһәтте. Оҫта үҙенең был эштәргә нисек тотоноп китеүе, ҡыҙыҡлы осраҡтар хаҡында һөйләне, тәжрибәһе менән уртаҡлашты. Ҡатын-ҡыҙҙар тормошта килеп тыуған хәл-ваҡиғалар, уларҙын сығыу юлдары хаҡында ла әңгәмәләште. Күберәк үҙаллы өйрәндем: видеодәрестәр ҡараным, оҫталарҙа курстар үттем. Яңы идеялар табыр өсөн эш процесы ваҡытында эксперименттар эшләргә лә тура килде. Был - тотошлайы менән ижад! – тине Таңһылыу Әлимбай ҡыҙы. Сарала район хакимиәте башлығының иҡтисад, эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса урынбаҫары Илфат Ғәлин ҡатнашып,  креатив (ижади) индустрия реестры хаҡында һөйләне. Ижади  оҫталыҡ дәрестәре ҡатнашыусыларға бик оҡшай, улар күңелдәре менән ял итә, үҙҙәре өсөн яңы мөмкинлектәр аса. Таңһылыу Балдыбаеваға ижади уңыштар, ҡыҙыҡлы проекттар һәм рәхмәтле клиенттар теләйбеҙ, - ти мәшғүллек үҙәге етәксеһе Н. Ишкилдина. Т. ЙЫҺАНУРОВА. Сығанаҡ: Центр занятости населения по Бурзянскому району",Матурлыҡты үҙебеҙ ижад итәбеҙ,0,analytics,Йүнселлек,1300,https://tanburz.ru/articles/y-nsellek/2025-08-15/maturly-ty-ebe-izhad-it-be-4350763,2025-08-15T17:10:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырҮткәрү пунктларында аларның йөзләрен фотога төшерәчәкләр һәм бармак эзләрен алачаклар. Аерым алганда бу Беларус ватандашларына һәм алты яше тулмаган балаларга кагылмый.1 декабрьдән алып чит ил ватандашлары Русия чиген үтеп чыгу өчен биометрик белешмәләр тапшырачак, бу тәрибә буларак кертелә. Русия хөкүмәтенең шул хактагы карарын премьер-министр Михаил Мишустинимзалаган. Тәрибә ике этапта башкарылачак. Беренче этап 2024 елның 1 декабреннән 2026 елның 30 июненә кадәр булачак. Мәскәүнең (Домодедово, Шереметьево, Внуково) һәм Мәскәү өлкәсенең (Жуковски) халыкара һава аланнары һәм Оренбур өлкәсендәге Маштаково машиналар үткәрү пункты аша Русиягә килгән чит ил ватандашлары биометрик мәгълүматлар тапшырачак. Үткәрү пунктларында аларның йөзләрен фотога төшерәчәкләр һәм бармак эзләрен алачаклар. Икенче этап 2025 елның 30 июнендә башланып, 2026 елның 30 июнендә төгәлләнер дип көтелә. Бу вакыт аралыгында Русиягә визасыз керә алу өчен, чит ил ватандашлары махсус әсбаб аша биометрия һәм шәхси белешмәләрен, ни өчен килүе турындагы мәгълүмат язылган гаризасын тапшыра алачак. Биометрик белешмәләрне Беларус ватандашларыннан, алты яше тулмаган балалардан, чит илләрнең Русиядәге дипломатик вәкиллекләрендә һәм консуллык оешмаларында эшләүчеләрдән, аларның гаилә әгъзаларыннан алмаячаклар. Шулай ук бу Русиядә эшләргә рөхсәт алган халыкара оешмаларның һәм аларның вәкиллекләренең хезмәткәрләренә дә кагылмый. Бу тәрибәне дигитал үсеш министрлыгы тәкъдиме белән үткәрәләр. Министрлыкта әйтүләренчә, әгәр дә тәрибә уңышлы дип табылса, әлеге кагыйдәләр даими гамәлдә булачак. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Декабрьдән чит ил ватандашларыннан Русиягә кергәндә тәрибә буларак биометрик мәгълүматлар алачаклар,1,news,Яңылыҡтар,1640,https://www.azatliq.org/a/dekabrdan-chit-il-vatandashlarinnan-rusiyaga-kerganda-tajriba-bularak-biometrik-maglumatlar-alachaklar/33201673.html,2024-11-14T12:26:45+03:00
"Республика етәксеһе башҡортса һөйләшкән уйынсыҡтар етештергән Руфия Ханова менән әңгәмәләште. Күп балалы әсә әйтеүенсә, уны был бизнес төрөн һайларға балалары күндергән. Радий Хәбиров уға дәүләт субсидияларынан файҙаланырға кәңәш итте. Күмертау предприятиеһы директоры Евгений Иванов әйтеүенсә, был компания йомшаҡ уйынсыҡтар, кейем-һалым һәм аксессуарҙар етештерә. Ойошма Башҡортостандың Сәнәғәтте үҫтереү фонды аша ташламалы кредит алған. Умка предприятиеһы етәксеһе Мая Крепановская йомшаҡ мебель, сенсор бүлмәләре өсөн ҡорамалдар етештереүе тураһында һөйләне. Балалар уйынсыҡтары етештереүселәргә ярҙам иткәнегеҙ өсөн рәхмәт, был беҙҙең өсөн үтә мөһим, – тине ул Радий Фәрит улына. Уйынсыҡтар етештереү – ҡатмарлы тармаҡ, ул Киров, Түбәнге Новгород, Мәскәү ҡалаһы һәм өлкәһендә генә һаҡланып ҡалған, – тине Радий Хәбиров журналистар менән әңгәмәлә. – Башҡортостанда балалар өсөн тауарҙы 80-дән ашыу предприятие етештерә. Беҙ Балалар тауарҙары етештереүселәр кластеры ойошторҙоҡ һәм хәҙер шуның менән шөғөлләнергә теләгән төбәктәрҙе берләштерәбеҙ. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Радий Хәбиров: Балалар өсөн тауарҙар етештереү кластеры булдырҙыҡ,0,analytics,Конкурстар,1723,https://henek.info/news/---+--/2025-06-06/radiy-h-birov-balalar-s-n-tauar-ar-eteshtere-klastery-buldyr-y-4270110,2025-06-06T16:00:00+00:00
"В программе 36-часового курса – 7 коротких уроков по 10 минут и материалы для самостоятельного изучения. За четыре модуля участники курса смогут проработать четыре актуальные компетенции: «критическое мышление», «креативность», «коммуникация: как общаться с детьми и родителями» и «кооперация», и изучить цифровые инструменты и дополнительные материалы, чтобы работать с учениками разных возрастов. Спикеры курса – известные и признанные психологи, учителя-блогеры, финалисты конкурса «Классная тема», эксперты Центра знаний «Машук» и Российского общества «Знание». Курс разработали при поддержке Министерства просвещения России. По итогам прохождения педагоги смогут получить удостоверение о повышении квалификации для своего портфолио. Зарегистрироваться на курс здесь: Узнать больше о Сферуме – в сообществе в ВК",Сферум приглашает педагогов Башкортостана на новый бесплатный онлайн-курс,1,news,Яңылыҡтар,815,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-16/sferum-priglashaet-pedagogov-bashkortostana-na-novyy-besplatnyy-onlayn-kurs-3888410,2024-08-16T13:01:00+00:00
"Яңа 7 һәм 7 -ны тәкъдим итү1. Гадәти колакчыннар өчен урын юкЯңа смартфонның иң зур яңалыгы – колакчыннарны тоташтыру ноктасы булмау. Әйтик, дустыгызның айфонын алып, анда музыка тыңлыйм дисәгез, хәзер бу мөмкин булмаячак. Аның урынына ширкәте яңа исемле колакчын уйлап чыгарды. Колакка гына беркетелгән иһаз инфракызыл бәйләнеш ярдәмендә телефон белән тоташа, музыка һәм тавыш аның аша бара. 7 һәм ның үзенә дә энергия кирәк, аның 5 сәгатькә итә торган батарее бар. Эчендә чын процессор урнашкан. Колакчын 159 доллар торачак (якынча ун мең сум). Элекке колакчыннар белән музыка тыңларга теләсәгез, сезгә хәзер исемле иһаз кирәк. Ул энергия кертү урынына тоташып, смартфонга колакчыннарны тоташтыра ала. Яңа колакчыннарыБер яктан, мондый яңалык куллану өчен шактый айлы булса, икенче яктан, ул бары тик айфоннар кулланган кешеләргә генә айлы. Чөнки башка төрле смартфоннар кулланган кешеләр инде колакчыннарын 'да куллана алмаячак, киресе дә мөмкин түгел.2. Су үтмәслек смартфонЯңа телефонда дизайн яңарту гына түгел, аның корпусын яхшырту да күзәтелә. Хәзер аларда су үтмәслек корпус урнаштырылган. Дөрес, әлеге тышлык тулысы белән су үтүдән саклый алмый, әйтик, ул су тулы савытка төшсә, аны инде кулланып булмаячак. Тик су чәчрәве, бераз су үтүдән ул саклый ала. Яңа 7 не тәкъдим итүГомумән, бу өлкәдә ширкәт әлегә төгәл гарантияләр бирә алмый. Киләчәктә су үтмәү тышлыгы смартфоннар өчен хәлиткеч булачак дип саный белгечләр. Мөгаен, һәркемдә телефонны чылату очраклары булгандыр, бу зур уңайсызлыклар китерә.3. Ике камера 7 версиясендә ике камера каралган. Бу фотосурәтләрне тагын да сыйфатлырак итү максатыннан ясалган. Бу ерактагы объектларны зур киңлек белән төшерергә һәм якындагы әйберләрне дә 12 Мп сыйфатында төшерергә мөмкинлек бирә. Зум (якынайту) сыйфаты да шактый яхшыртылган. Яңа 74. экраныЭлеккеләрдән аермалы буларак, бу айфоннарда дисплее була. Киңәйтелгән төс спектры белән видео һәм фото сыйфаты тагын да югарырак була дип ышандыра. Һәр рәсемдә төс төсмерләре киңрәк кулланыла.5. 3 технологиясе 7-дә 3 технологиясе тагын да яхшыртылды дип белдерде. Хәзер смартфон дисплеена һәр тию һәм һәр тактиль боерык сизеләчәк һәм тиз башкарылачак. Моның сыйфаты чыннан да югары булса, телефонда эшләү шактый тизләтеләчәк һәм иңеләячәк дип саный белгечләр.2 сәгатьлек презентацияне 2 минутлык видеопрезентациягә кыскартты. Чараны карамый калганнарга бу язманы карарга киңәш итәбез: ширкәтенең дизайн мөдире Джонни Айв иденче айфонны ""моңа кадәр чыгарылганнар арасында иң яхшысы"" дип атады. 7-нең иң арзан бәясе 649 доллар (якынча 42 мең сум), 7 -ныкы 769 доллар (якынча 50 мең сум) тәшкил итәчәк. Алдан сатып алу гаризалары 9 сентябрь кабул ителә башлый. Русиядә смартфоннарны рәсми сату башлаганнан соң бер атна узуга, 23 сентябрь көнне сатып алып булачак.",Яңа 7 нең биш төп яңалыгы,0,analytics,Мәғариф,2767,https://www.azatliq.org/a/27974711.html,2016-09-08T10:00:14+00:00
"Мин - Кәримова Илнара Дамир ҡыҙы, Архангель районы Ҡыҫынды ауылы мәктәбенең 2-се синыфына уҡырға барам. Әкиәттәр тыңларға, һүрәттәр төшөрөргә яратам. Девизым ""Илебеҙҙә тиҙерәк тыныслыҡ урынлашһын, ине"". Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Аманат журналы Башланып китте уҡыуҙар. фотоконкурсын иғлан итте. Үҙегеҙҙең уҡыу йылы башында төшкән синыфташтарығыҙ, уҡытыусы, ата-әсәләр, туғандар менән сифатлы, оригиналь фотоларығыҙҙы беҙгә ебәрегеҙ. Конкурста коллектив менән генә түгел шәхсән ҡатнашыуы ла мөмкин. Эштәр 11 сентябргә хәтлем ҡабул ителә. 12-20 сентябрь асыҡ тауыш биреү беҙҙең ""Бәйләнештә"" сайтындағы төркөмөндә барасаҡ. Еңеүсегә Рәхмәт кәлимәһе һәм Һомай аҡыллы колонкаһы!",Башланып китте уҡыуҙар. фотоконкурсына беренсе эштәр килә башланы,0,analytics,Конкурстар,668,https://amanat.su/articles/konkurstar/2024-09-03/bashlanyp-kitte-u-yu-ar-fotokonkursyna-berense-esht-r-kil-bashlany-3908805,2024-09-03T09:51:00+00:00
"Марат ӘМИНЕВЮмореска   Был донъяла хәйләһеҙ, алдашмайынса ғына йәшәп булмай, тиҙәр. Сәйәсмәндәрҙән алып таныштарға тиклем барыһы ла алдашырға ярата шул. Кисә генә Жириновский, әгәр мине президент итеп һайлаһағыҙ, араҡыны осһоҙ, бөтә яңғыҙ ҡатын-ҡыҙҙы ирле итәсәкмен тип яр һала ине. Магазинға керерлек тә түгел, ҡайһы костюмды кейеп ҡараһаң да һатыусы эргәгә йүгереп килеп етә, тап һеҙҙең өсөн генә үлсәп тегелгән, сисеп тә тормағыҙ, тип йәнде ала. Өс размерға ҙурыраҡ бит, олатайҙың бишмәтен кейгән малайға оҡшайым даһа, тиһәң, хәҙер модаһы шулай, тип ебәрә.",ДӨРӨҪЛӨК КӨНӨ,0,analytics,Юмор,559,https://henek.info/articles/++--/2025-04-01/d-r-l-k-k-n-4176555,2025-04-01T11:00:00+00:00
"В магазине «Китап» во второй раз прошло мероприятие «День подписчика» в рамках всероссийской декады льготной подписки. Акция проводилась во всех почтовых отделениях страны и республики, а локация книжного магазина была выбрана как культурное и литературное пространство, способствующее формированию читательской аудитории, поскольку любители газет и журналов часто становятся и читателями книг. – «Доброй подписке» уже два с половиной года. Любой желающий может принять в ней участие. Надо всего лишь оформить благотворительную подписку для себя, для членов семьи СВО, для библиотек, для семей с приемными детьми, многодетных или нашим читателям, которые нуждаются в том, чтобы для них поступила интересная, правдивая, честная литература, – рассказала заместитель начальника отдела распространения периодической печати АО Издательский дом «Республика Башкортостан» Клара Ахиярова. Подобные мероприятия носят выездной характер – издательский дом уже посещал Дюртюли и Гафурийский район, и остальные редакции регулярно выезжают в районы республики для проведения не только дней подписчика, но и концертов, творческих вечеров с главными редакторами для прямого общения с читателями. Летом, когда акция впервые прошла в «Китапе», она вызвала большой интерес, и этот раз не стал исключением. В магазине собралось множество любителей книг. Одной из них стала Зульфия Ахмедьянова, которая оформила подписку на детский журнал «Акбузат» для девочки из Кигинского района, которая хочет читать это издание. – Когда я увидела, что проходит благотворительная акция, сразу решила, что надо идти. Я девочке подарила 12 месяцев счастья. Мне кажется, подобные акции больше внимания обращают на взрослых, чем детей. Надеюсь, что она обрадуется, и мысль о том, что я сделала доброе дело для одной девочки, делает меня счастливее, – поделилась Зульфия. Не прошел мимо «Доброй подписки» и руководитель музея и заповедника «Древняя Уфа» Ильнур Лукманов. Он принял участие в акции, отметив ее важность для популяризации местных изданий. Мужчина оформил подписку на газету «Кызыл тан» для своего дяди из Стерлибашевского района, который является отцом участника специальной военной операции. – Каждый год я участвую в этой акции и каждый раз горжусь своими родными и республикой. Мы живем в эпоху интернета, но продолжаем читать бумажные газеты. Молодежь должна помнить об этом, – сказал Ильнур Лукманов. Еще одним участником акции стал заместитель председателя Государственного комитета Башкортостана по чрезвычайным ситуациям Газиз Манапов. Он впервые посетил День подписчика и отметил прекрасное оформление события и активное участие жителей, подчеркнув, что для него это также праздничный день. Газиз Манапов оформил подписку на журнал «Шонкар» для семьи участника специальной военной операции, которую знает лично. На вопрос о пользе этой акции он ответил, что в наше время, когда трудно конкурировать с социальными сетями, которые быстро распространяют информацию, редакциям нужны новые способы привлечь читателей. Он сказал, что организация Дня подписчика в центре Уфы — это хороший шаг вперед, потому что каждый прохожий может зайти и подписаться. При этом он добавил, что важно продумывать и другие меры для увеличения числа подписчиков, чтобы люди продолжали получать бумажные издания. По его мнению, интернет-новости быстро теряют актуальность, тогда как печатный экземпляр можно взять в руки и перечитать с удовольствием даже спустя год или два. Также в акции «Добрая подписка» приняли участие руководитель Агентства по печати и СМИ РБ Максим Ульчев; председатель Конституционного совета Республики Башкортостан Хайдар Валеев; шахматист Айнур Шайбаков, политолог Тимур Валитов. В магазине «Китап» во второй раз прошло мероприятие «День подписчика» в рамках всероссийской декады льготной подписки. Акция проводилась во всех почтовых отделениях страны и республики, а локация книжного магазина была выбрана как культурное и литературное пространство, способствующее формированию читательской аудитории, поскольку любители газет и журналов часто становятся и читателями книг. – «Доброй подписке» уже два с половиной года. Любой желающий может принять в ней участие. Надо всего лишь оформить благотворительную подписку для себя, для членов семьи СВО, для библиотек, для семей с приемными детьми, многодетных или нашим читателям, которые нуждаются в том, чтобы для них поступила интересная, правдивая, честная литература, – рассказала заместитель начальника отдела распространения периодической печати АО Издательский дом «Республика Башкортостан» Клара Ахиярова. Подобные мероприятия носят выездной характер – издательский дом уже посещал Дюртюли и Гафурийский район, и остальные редакции регулярно выезжают в районы республики для проведения не только дней подписчика, но и концертов, творческих вечеров с главными редакторами для прямого общения с читателями. Летом, когда акция впервые прошла в «Китапе», она вызвала большой интерес, и этот раз не стал исключением. В магазине собралось множество любителей книг. Одной из них стала Зульфия Ахмедьянова, которая оформила подписку на детский журнал «Акбузат» для девочки из Кигинского района, которая хочет читать это издание. – Когда я увидела, что проходит благотворительная акция, сразу решила, что надо идти. Я девочке подарила 12 месяцев счастья. Мне кажется, подобные акции больше внимания обращают на взрослых, чем детей. Надеюсь, что она обрадуется, и мысль о том, что я сделала доброе дело для одной девочки, делает меня счастливее, – поделилась Зульфия. Не прошел мимо «Доброй подписки» и руководитель музея и заповедника «Древняя Уфа» Ильнур Лукманов. Он принял участие в акции, отметив ее важность для популяризации местных изданий. Мужчина оформил подписку на газету «Кызыл тан» для своего дяди из Стерлибашевского района, который является отцом участника специальной военной операции. – Каждый год я участвую в этой акции и каждый раз горжусь своими родными и республикой. Мы живем в эпоху интернета, но продолжаем читать бумажные газеты. Молодежь должна помнить об этом, – сказал Ильнур Лукманов. Еще одним участником акции стал заместитель председателя Государственного комитета Башкортостана по чрезвычайным ситуациям Газиз Манапов. Он впервые посетил День подписчика и отметил прекрасное оформление события и активное участие жителей, подчеркнув, что для него это также праздничный день. Газиз Манапов оформил подписку на журнал «Шонкар» для семьи участника специальной военной операции, которую знает лично. На вопрос о пользе этой акции он ответил, что в наше время, когда трудно конкурировать с социальными сетями, которые быстро распространяют информацию, редакциям нужны новые способы привлечь читателей. Он сказал, что организация Дня подписчика в центре Уфы — это хороший шаг вперед, потому что каждый прохожий может зайти и подписаться. При этом он добавил, что важно продумывать и другие меры для увеличения числа подписчиков, чтобы люди продолжали получать бумажные издания. По его мнению, интернет-новости быстро теряют актуальность, тогда как печатный экземпляр можно взять в руки и перечитать с удовольствием даже спустя год или два. Также в акции «Добрая подписка» приняли участие руководитель Агентства по печати и СМИ РБ Максим Ульчев; председатель Конституционного совета Республики Башкортостан Хайдар Валеев; шахматист Айнур Шайбаков, политолог Тимур Валитов.",В Уфе прошли «День подписчика» и благотворительная акция,0,analytics,Йәмғиәт,7331,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-12-05/v-ufe-proshli-den-podpischika-i-blagotvoritelnaya-aktsiya-4497317,2025-12-05T16:55:00+00:00
"Алы ҫ Луганск ере. Серебрянск урмандарында я ҙғы иртә. Офоҡтан ҡояш ҡалҡып килә. Ҡасандыр кеше аяғы баҫмаҫлыҡ урман шырлығы көслө шартлауҙарҙан һуң асыҡ яланға әйләнгән. Ағас олондары ғына һерәйеп ҡалған. Туптар тынған арала ҡош һайрағаны ишетелеп ҡала. Был күңелгә бер аҙ еңеллек биргән кеүек. «Башҡортостан» мотоуҡсылар полкының 2-се штурм ротаһы төркөмдәре бишенсе көн рәттән аяуһыҙ алыштарҙа ҡатнаша. — Тап ошо т өркөмдәр менән етәкселек итте «Х әсән », Илдар Суфий ә ров, — ти МХО-ла ҡатнашыусы «Ҡытай» позывнойлы яугир. Х әрби менән уның йортонда осраштыҡ. Беҙҙе парад кейемендә ҡаршы алды, күкрәгендә – «Батырлыҡ өсөн» һәм Шайморатов генерал миҙалдары. Өйөнә саҡырып, сәй табыны артында командиры хаҡында һөйләүен дауам итте. — Позициялар ға юлланыр алдынан һәр саҡ әйтә ине: « Бе ҙҙең ике юл бар: й ә еңеү менән ҡайтырға, й ә үҙең менән мөмкин тиклем күберәк дошманды алып китергә! » Был ябай һүҙҙәр булмағанлығын һуңынан аңланым. Тап шулай килеп сы ҡты ла, 12 апрел ь та ңында я ҡын дуҫыбыҙ һәм командир ыбы ҙ Илдар Суфий әров оло батырлы ҡ ҡылды: үҙе менән бергә өс нацисты граната менән шартлатты, — тип дауам итте «Ҡытай». — Рота командиры урынба ҫары Илдар Филарет улын ҙур награда ға тәҡдим итеүҙәре хаҡында һөйләгәс, бе ҙ барыбыҙ ҙа ҡыуандыҡ: уны ң батырлығы тураһында барыһы ла белергә тейеш. Һалдаттары өсөн йәнен бирергә әҙер Ҡыйыу, батыр й өрәкле, егетт әре өсөн йәнен бирергә әҙер … Яу ҙаштары Рәсәй Геройы Илдар Суфий әровты о шондай һүҙҙәр менән иҫкә ала. – Илдар Филарет улы һөнәре буйынса неф тсе. Яҡшы эше, ярат ҡан ғаиләһе була. Әммә махсус операция башланғас, өйҙә ятып ҡала алмай ул. Мин т әүҙә йәше апаруҡ ҡына, нисек ауыр ҡоралды күтәрер, алғы һыҙыҡта йүгерә алырмы, тип уйлағайным. Был фекерем хаталы булып сыҡты.  Ул бер нимәнән дә ҡурҡманы, бөтә проблеманы ла ысын командирҙарса хәл итте. Беҙгә атай кеүек булды, йыйып алып кәңәштәрен бирер ине. Һәр ваҡыт алда барҙы, иң ауыр эштәрҙе үҙе башҡарҙы, һалдаттарын һаҡларға тырышҡандыр. Бөтә штурм төркөмдәре менән заданиеға үҙе йөрөнө. Тәүҙә алға сығып тикшерә, ҡараштыра, һуңынан егеттәрҙе хәүефһеҙ һуҡмаҡтан эйәртеп китә ине. Яйлап өйрәнерһегеҙ, ти торғайны беҙгә. Тәүге көндәрҙә заданиенан ҡайтып килә инек, беҙҙең БТР-ға снаряд килеп төштө. Машина ныҡ емерелде. «Хәсән»дең ярҙамы менән бөтәбеҙ ҙә иҫән ҡалдыҡ. Бына шундай ине ул. «Мин әҙер, һин дә әҙер! » Әңгәмәсем хәрби доклад уҡығандай, командиры хаҡында һөйләүен дауам итте. Әммә уға алғы һыҙыҡтағы хәлдәрҙе иҫкә алыу еңел түгел ине, ҡараштарын ситкә борҙо. Яугир өсөн алғы һыҙыҡта дуҫыңды юғалтыуҙан да ҡыйыны юҡтыр. — Быйыл февралд ә өлкән лейтенант Илдар Суфий әровты 1-се мотоу ҡсылар полкының 2-се взводына командир итеп т әғәйенләнеләр. Ул ҡыҫҡа ваҡытта составты хәрби бәрелештәргә әҙерләне, ә мартта заданиеға юлланды. Серебрянск урмандарында ҡаты алыштар бара ине. Ылыҫ урманы окоптар һәм траншеялар менән ҡаҙылып бөткәйне. Бер ай дауамында Илдар Суфийәров етәкселегендәге взвод ауыр бурыстарҙы үтәне. «Хәсән» үҙе алда йөрөнө, нацистар менән атышты, шул уҡ ваҡытта шәхси составҡа команда бирергә лә өлгөрә ине, — ти яугир. «Х әсән », «Крон». « Ҡытай » яу ҙаш дуҫтарының позывнойҙарын һанап китте. Үҙе улар өсөн эстән яна ине. – «Мин әҙер, һин дә әҙер! Әгәр ниҙер була ҡалһа, әҙер бул! » Ул ошо һүҙҙәрҙе еңел генә әйтә ине. Бе ҙҙе ауыр хәлдәргә әҙерләгәндер, тием. Үҙе бик грамоталы кеше ине. М өһим ҡарарҙарҙы йәһәт кенә ҡабул итте, – тип дауам итә «Ҡытай». – Окопта м әрәкәләп көлөшә инек. Ул еңеп ҡайтырға, ей әндәрен күрергә хыял итте. Әммә былар хыял ғына булып ҡалды. Һуңғы алыш Ул таңда Илдар Суфийәров дошмандан 50 метр алыҫлыҡта ғына була. Бандерасылар төрлө яҡтан һөжүм итә. Командир ике сәғәт дауамында атыша, шул арала взводы менән етәкселек итергә лә өлгөрә. Дрондар оса башлағас, Суфийәров егеттәренә артҡа сигенергә ҡуша. Яраланһа ла позицияһында ҡала һәм атышыуын дауам итә. Украина боевиктары эргәһенә яҡынлай, әммә пленгә бирелмәй, үҙен һәм өс нацисты граната менән шартлата. Әңгәмәсем был хаҡта әсенеп һөйләне. К үҙҙәрен йәшерҙе. Эйе, ир ҙә илай. Әле мөмкиндер. Әммә ул алғы һыҙыҡта присяга ға һәм элекке командиры, Рәсәй Геройы Илдар Суфийәровтың нәсихәттәренә тоғро ысын ир-егет. – Барыбы ҙ өсөн дә ул яҡын дуҫ ине. Һ ынмаҫ рухлы командир булды, ти егеттәр. Үҙ-үҙеңде шартлатыу өсөн. Бик к өслө рухлы булырға кәрәктер, – ти «Ҡытай». – Геро й булып тыумай ҙар, был исемде яулай ҙар. Илдар Суфи й әров ғүмеренең һуңғы минутында батырлыҡ ҡылам тип тә уйлама ғандыр. Ул бары тик присяга һына тоғро ҡала һәм, ысын командир булара ҡ, һалдаттарын яңғыҙ ҡалдырмай. Уны ң батырлығы хаҡында яҙғанда Советтар Союзы Геройы Александр Матросов ты ң ҡаһарманлығы иҫкә төшә. Илдар Суфи й әров – шундай у ҡ герой, тик бе ҙҙең дәүерҙеке. Уны ң хаҡында хәтер мәңге йәшәйәсәк. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, Илдар Суфи й әровтың кәүҙәһен тыу ған яғына ҡайтарыу һәм ерләү мөмкин булмай. Был ха ҡта «Баш ҡ ортостан» полкы командиры урынба ҫары Р өстәм Шәһәбетдинов хәбәр итте. «Егеттәр был урынды белә. Уларға задание бирелгән. Унда барыу әле һаман хәүефһеҙ, сөнки дрондар яҡынлатмай, беҙҙекеләр үтеп ингәс тә, батырҙы сығарасаҡбыҙ», – тип аңлатты Рөстәм Шәһәбетдинов. Белешм ә: Илдар Суфи й ә ров 1971 йылды ң 15 ноябренд ә Ө ф ө л ә тыу ғ ан. 1994 йылда Ө ф ө нефть институтын тамамла ғ андан һ у ң ө с ти ҫ т ә йыл ғ а я ҡ ын нефть эшк ә рте ү тармағында эшл ә й. 2023 йылды ң майында Оборона министрлы ғ ы мен ә н килеше ү т өҙө й һә м «Баш ҡ ортостан» 31-се мотоу ҡсылар полкыны ң реактив артиллерия взводы командиры итеп т әғәйенләнә. 2024 йылды ң мартында И. Суфий әров ет ә кселегенд ә ге взвод Луганск Халы ҡ Республика һ ыны ң Серебрян ск урман хужалы ғ ында бурыстар ҙ ы ү т ә й. Апрель айында дошман дар к үҙә те ү пунктын ба ҫ ып алыр ғ а маташ ҡ анда өлкән лейтенант ике с әғә тт ә н ашыу оборона тота. Х ә лде ң ки ҫ кен булыуын а ң ла ғас, үҙе менән бергә һәм өс нацисты граната мен ән шартлата. Р ә с ә й Президенты указы мен ә н был батырлы ғ ы ө с ө н у ғ а һәләк булғандан һ у ң Р ә с ә й Геройы исеме бирел де. Белешм ә: Илдар Суфи й ә ров 1971 йылды ң 15 ноябренд ә Ө ф ө л ә тыу ғ ан. 1994 йылда Ө ф ө нефть институтын тамамла ғ андан һ у ң ө с ти ҫ т ә йыл ғ а я ҡ ын нефть эшк ә рте ү тармағында эшл ә й. 2023 йылды ң майында Оборона министрлы ғ ы мен ә н килеше ү т өҙө й һә м «Баш ҡ ортостан» 31-се мотоу ҡсылар полкыны ң реактив артиллерия взводы командиры итеп т әғәйенләнә. 2024 йылды ң мартында И. Суфий әров ет ә кселегенд ә ге взвод Луганск Халы ҡ Республика һ ыны ң Серебрян ск урман хужалы ғ ында бурыстар ҙ ы ү т ә й. Апрель айында дошман дар к үҙә те ү пунктын ба ҫ ып алыр ғ а маташ ҡ анда өлкән лейтенант ике с әғә тт ә н ашыу оборона тота. Х ә лде ң ки ҫ кен булыуын а ң ла ғас, үҙе менән бергә һәм өс нацисты граната мен ән шартлата. Р ә с ә й Президенты указы мен ә н был батырлы ғ ы ө с ө н у ғ а һәләк булғандан һ у ң Р ә с ә й Геройы исеме бирел де.",Һынмаҫ рухлы яугир! Яҡташыбыҙ Рәсәй Геройы Илдар Суфийәров хаҡында һөйләне,1,news,Яңылыҡтар,6824,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-17/ynma-ruhly-yaugir-ya-tashyby-r-s-y-geroyy-ildar-sufiy-rov-ha-ynda-yl-ne-3970562,2024-10-17T11:21:00+00:00
"«Балалар ҡарашынса иң яҡшы уйынсыҡ» номинацияһында интерактив танк алышы еңде («Башҡортостандың йәш таланттары» ЯСЙ). Ата-әсәләр «Бесәй Басик»ты өҫтөн күрҙе («МПП- Күмертау» ЯСЙ). Олатайҙар һәм өләсәйҙәр милли кейемле ҡурсаҡты иң шәбе тип тапты (кәсепсе  Рәшиҙә Миңнеғолова, Өфө ҡ. ). Эксперттар «Простоквашинонан өсәү» йәнһүрәте буйынса конструкторға («Полесье» ЯСЙ,  Ульянов өлкәһе Димитровград ҡ. ) беренселекте бирҙе. «Тактиль театр» (шәхси эшҡыуар Наталья Субботина, Түбәнге Новгород) «Ғаилә менән уйнайбыҙ» тигән махсус номинацияға лайыҡ булды. «Үҙ ҡулыбыҙ менән эшләйбеҙ» номинацияһы «Ағас робот» уйынсығына тапшырылды (Илья Кирилловых, ,  Киров ҡ. ) Түбәнге Новгородтан кластерлы үҫеш үҙәге етәксеһе  Сергей Рябов ойоштороусыларға һәм ҡатнашыусыларға йылы һүҙҙәрен әйтте: — «Әйҙә уйнарға» фестивале — эшләнмәләр менән алмашыуға шәп майҙансыҡ. Бында беҙ балаларға нимә оҡшағанын күрәбеҙ, мәҙәни һәм коммерция йәһәтенән үҫәбеҙ. Республика Башлығына, Мәҙәниәт һәм Сәнәғәт министрлыҡтарынан коллегаларыбыҙға, Балалар тауарҙары индустрияһы ассоциацияһына айырым рәхмәт. Дүрт көн буйы беҙ иртәнән кискә тиклем эшләнек, балалар менән уйнаныҡ,  уларҙың йылмайыуҙарын күреп ҡыуандыҡ. Беҙ ошолар өсөн йыйылдыҡ та инде. Шәп ҡала, шәп көн торошо, шәп мөхит. Рәхмәт, Өфө, рәхмәт, Башҡортостан! «Полесье» уйынсыҡ фабрикаһының (Ульяновск өлкәһенең Димитровград ҡалаһы) бүлек начальнигы  Валерий Нижегородов та ойоштороусыларға, ирекмәндәргә рәхмәт белдерҙе. Башҡортостандың сәнәғәт һәм энергетика министры урынбаҫары Валерий Ғәлиев сараны ябыу тантанаһын йомғаҡланы, бөтә ҡатнашыусыларға, ойоштороу менән шөғөлләнгән ҙур командаға рәхмәт әйтте. Форумға килтерелгән уйынсыҡтарҙың күп өлөшө Башҡортостандың балалар йорттарына бүләк ителде. Фестивалдең матбуғат хеҙмәте.",Өфөлә «Әйҙә уйнарға» фестивале тамамланды,1,news,Яңылыҡтар,1760,https://amanat.su/news/novosti/2025-06-08/f-l-y-uynar-a-festivale-tamamlandy-4269575,2025-06-08T23:09:00+00:00
"Беҙҙең бәләкәй генә коллективҡа яңы хеҙмәткәр эшкә килде. Уны ҡыуанып, үҙ итеп ҡабул иттек. Йәшел күҙле Хөсөтдин ағай шундай һалмаҡ ҡына, һаҡ ҡына баҫып йөрөй, мин уны үҙебеҙҙең бесәйебеҙгә оҡшаттым. Тауышы ла бесәйҙеке һымаҡ йомшаҡ, нескә. – Осоп-ҡунып бара торған заттарҙан түгел, ахырыһы, – тип үҙ фекерен әйтте Фазыл ағай. – Оялсан, кеше күҙенә тура ҡарай алмай, – тине Әхсән йәштәш. Хөсөтдин ағай иң тәүҙә миңә иғтибар итте. Күп һөйләүем, артыҡ асыҡ булыуым уны йәлеп иткәндер. Минән ул бөтә хеҙмәткәрҙең дә биографияһын һорашты. Үҙем нимә беләм, барыһын да түкмәй-сәсмәй һөйләп бирҙем. Оҙаҡ та үтмәне, коллективта көсөргәнешлек тыуҙы. Хеҙмәткәрҙә-ребеҙ араһында имеш-мимештәр йөрөй башланы. Иң тәүҙә директорыбыҙ тураһында хәбәр ишетеп, шаҡ ҡаттыҡ. Ул йәш сағында урлашып тотолған, өс йыл рәшәткәле тәҙрәнән ҡарап ултырған, имеш. Икенсе өлкән йәштәге хеҙмәткәребеҙ хаҡында ла хәбәр таралды: имеш, уның ситтә үҫкән балалары бар. Бер көн сираттағы шундай хәбәрҙе тыңлағанда, күҙем кинәт Хөсөтдин ағайға төштө бит. Аҫҡа ҡарап йылмая ине ул. Күп уйлап тормай, әйт тә һал мин: – Хөсөтдин ағай килгәс кенә әллә ни булды беҙҙең халыҡҡа. Ул миңә уҫал итеп ҡараны. Уның йәшел күҙҙәренең иң төпкөлөндә бесәй тырнаҡтары күренгәндәй булды. Тиҙҙән ошо тырнаҡтарҙың үткерлеген татырға тура килде. Көндәрҙән бер көн эшкә килеп инеү менән ҡысҡырып сәләм бирҙем. Сәләмемде бер кем дә алманы. Өҫтәл артына барып ултырыуға Фазыл ағай: –Бәйелһеҙ. – тип әйтеп һалды бит. – Кем? – тим. – Ишшеү телләшә, ана өҫтәл тартмаңды ҡара. Тиҙ генә тартманы асам. Унда хат ята ине. «Сәмүк (был минең ҡыҫҡартылған исемем, тулыһы – Сәмиғулла), ғүмергә бергә булырбыҙ, тигән һүҙҙәреңә ышанып харап ҡына булдым. Баламды әрәм итмәйәсәкмен, иҫән-һау тыуһа, үҙем үҫтерермен. Әсинә», – тип яҙылған ине унда. Ҡот ҡалманы. Оҙаҡламай һөйгән ҡыҙым Әнисә менән туйыбыҙ булырға тора. Эш ҡайғыһы китте. Кисен хатты тотоп Әнисәм янына барҙым. – Сәмүк, ни булды һиңә? Ниңә һөмһөрөң ҡойолдо? – тине ул. Хатты күрһәттем. Уҡып сыҡты ла, алһыуланған йөҙөн ҡулдары менән ҡаплап бер аҙ ултырғас, әкрен генә торҙо. «Бөттө! » – тип уйланым. Тик. Бөтмәгән икән. Әнисәм миңә икенсе хатты килтереп тотторҙо. «Әнисә! Яңылышма Сәмүккә барып. Бала хаҡына ул барыбер миңә киләсәк». Йәшәһен ғәйбәткә ышанмаусы-лар! Әнисәм минең тоғролоғома ышана икән. – Беҙҙең бәхеткә көнләшкән кешенең йүнһеҙ бер шантажы. Туй кисектерелмәй! – тине. Шаулатып туй яһаныҡ. Туйҙа бергә эшләгән иптәштәремдең барыһы ла булды. Иҫтәлеккә фотоға ла төштөк. Әнисәнең киреһе – Әсинә икәненә йығылып көлдөк. Туйҙан һуң мин сираттағы ялымды алдым. Хөсөтдин ағайҙың да отпуск ваҡыты еткән икән. Бер айлыҡ ял бер аҙна кеүек тә тойолманы. Тәүге көн эшкә сыҡтым. Тағы бер кем дә иҫәнләшмәй, барыһы ла өҫтәлдәренә эйелгән. Йәнәһе, мине күрмәйҙәр. Ярай. Урыныма барып ултырҙым. Шулай тып-тыныс күпмелер ултырғас, Фазыл ағай: – Айнытҡыс оҡшанымы? – тип һорап ҡуйҙы. – Ә мин айнытҡыстың ҡайҙа икәнен дә белмәйем, – тим. – Бушты һөйләмә. Ана, ҡағыҙ ебәргәндәр. Айнытҡыстан килгән хатты тотоп, ҡатып ҡалдым. – Теләһә нишләгеҙ, егеттәр, мин унда булманым, – тип әйтеп ҡарайым, береһе лә ышанмай. Шулай ни эшләргә белмәй тор-ғанда, директорыбыҙ килеп инде лә: – Ғәлекәйев, айнытҡысҡа барып киләйек әле. – тине. Унда барып йөрөүебеҙ бушҡа булманы: айнытҡысҡа эләккән Сәмиғулла Ғәлекәйевтың кеҫәһендә танытма булған, имеш. Шуның буйынса исем-фамилия, эшләгән ер теркәлгән икән. – Ғәлекәйевты ҡабул иткән иптәште саҡырығыҙ әле, – тине директор. Полицейский миңә текләп ҡарап торҙо-торҙо ла: – Ул өлкәнерәк һәм күҙҙәре йәшел ине, – тине. Йәһәт кенә кеҫәнән туйҙа төшкән фотоны сығарҙым. – Ошонда юҡмы ул кеше? Был шунда уҡ Хөсөтдин ағайға төртөп күрһәтте: – Бына ул. Сабып тигәндәй эшкә барып еттем. Тик. Хөсөтдин ағай, хәҙер киләм тип, сығып киткән икән. Шул китеүенән кире килмәне. Нажиә Игеҙйәнова ижады",Нажиә ИГЕҘЙӘНОВА Хөсөт. Сатирик хикәйә.,0,analytics,Әҙәбиәт,3803,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-04-01/nazhi-ige-y-nova-h-s-t-satirik-hik-y-4179899,2025-04-01T20:00:00+00:00
"Выборы – дело семейное. Решила жительница Нефтекамска Наталья Фархутдинова, мама шестнадцати (! ) детей, и привела на избирательный участок 466, который расположен в здании второго корпуса Нефтекамского машиностроительного колледжа, восьмерых детей. «Пришли со старшими детьми, чтобы они посмотрели, как это происходит. Ведь им тоже предстоит, повзрослев, участвовать в выборах. А сегодня мы сделали свой выбор! » - сказала Наталья Александровна после того, как опустила бюллетень в стационарный ящик для голосования. Вот так, личным примером, родители с активной жизненной позицией прививают ответственное отношение к выборам будущему поколению избирателей.",Многодетная мама привела на избирательный участок восьмерых детей,0,analytics,Файҙалы эштәр,658,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-09-08/mnogodetnaya-mama-privela-na-izbiratelnyy-uchastok-vosmeryh-detey-3919551,2024-09-08T12:43:00+00:00
"Белем биреү учреждениеларында ла мауыҡтырғыс саралар үтә. Уларҙың күбеһе февраль буйы бара. Мәҫәлән: - Октябрьский ҡалаһының 4-се гимназияһында Төньяҡ-көнбайыш башҡорттарының теле һәм мәҙәниәте республика фестиваль-конкурсы бара. - Стәрлетамаҡтың Йәлил Кейекбаев исемендәге 3-сө Башҡорт гимназияһы 17-се Кейекбаев уҡыуҙарын үткәргән. - Өфөнөң Планета сауҙа үҙәгендә Мөхит тигән балалар күсмә тирмәһе эшләй, унда башҡорт телен өйрәнеп йөрөгән балаларҙы ылыҡтырырлыҡ уйындар үтә. - Дүртөйлө ҡалаһының Назар Нәжми исемендәге Башҡорт гимназияһы Башҡортостандың халыҡ шағиры Назар Нәжми ижадына бағышланған республика әҙәби ижад конкурсын йомғаҡлай. - Колледждарҙа башҡорт өҫтәл уйындары конкурсы үткәрелә. - Мәктәптәрҙә яҙыусыларҙың юбилейҙарына арналған тематик аҙналар, китапхана дәрестәре, китап күргәҙмәләре бара. Социаль селтәрҙәр бигерәк йәнле. Уларҙа башҡорт телен белеүгә  конкурстар, флешмобтар, туған телдә китап уҡыу акцияһы, туған тел темаларына постар ҡуйыу һәм башҡа ҡыҙыҡлы саралар үтә.",Туған тел көнөнә арналған саралар үтә,1,news,Яңылыҡтар,997,https://amanat.su/news/novosti/2025-02-21/tu-an-tel-k-n-n-arnal-an-saralar-t-4131886,2025-02-21T14:09:00+00:00
"Спартак позывнойлы  яҡташыбыҙ беренсе класлы дрондар операторы.  Техник оҫталыҡ, рух көсө заман армияһының алғы һыҙатына алып килә уны. Рәсәйҙең пилотһыҙ системалар ғәскәрҙәре өсөн уның кеүек белгестәр ныҡлы таяныс. Бөгөн Спартак Тыуған илде джойсик һәм видеокамера ярҙамында һаҡлай, иртәгә уның уникаль тәжрибәһе тыныс тормошта ла кәрәк буласаҡ. Социаль селтәрҙәрҙә Әбйәлил  гәзитен уҡыусылар йәш техниктар станцияһы эргәһендәге Бөркөт түңәрәгенән үҙенсәлекле посылка тураһында бәлки хәтерләйҙер. Уның етәксеһе Салауат Фазлетдинов һәм  уҡыусыһы Арсен Шагалин үҙ ҡулдары менән самолет -разведчик ҡоралар һәм махсус хәрби операция биләмәһенә оҙаталар. Был аппарат Спартак позывнойлы  МХО яугире үтенесе буйынса эшләнә. Ял ваҡытында һалдат йәш техниктар станцияһында булып, ошондай ғәҙәти булмаған заказды ҡалдыра. Спартак бөгөнгө көндә БПЛА операторы булып хеҙмәт итә. Әбйәлил районының бәләкәй бер ауылында донъяға килә ул. Һуңынан Магнитогорск төҙөлөш-монтаж техникумын тамамлай, машинист һөнәрен ала. Армия тәжрибәһен пехота ғәскәрҙәрендә туплай. Хәрби хеҙмәткә ул 2022 йылдың көҙөндә алына,  Рәсәй армияһы сафына мобилизациялана. Хәрби күнекмәләрҙән һуң фронт юлы башлана. Бер саҡ разведка төркөмө командиры уға үҙен яңы өлкәлә, БПЛА операторы сифатында һынап ҡарарға тәҡдим итә. Спартак бер ай дауамында инструктор етәкселегендә ялан шарттарында төплө уҡыу үтә һәм хәрби вахтаға баҫа. Ике йыл элек Рәсәйҙең Оборона министрлығы менән контракт төҙөй.  Был эштә ниндәй сифаттар кәрәклеге менән тураһында унан  ҡыҙыҡһындыҡ. –Беренсенән, оператор компьютер техникаһын белергә тейеш. Уның ҡул моторикаһы ла яҡшы үҫешкән булыуы мөһим. Катографияла эшләү оҫталығы ла,  түҙемле булыу ҙа кәрәк.  Шулай уҡ информатика, математика, инглиз теле буйынса яҡшы белем талап ителә, – ти яугир. Спартактың яйға һалынған үҙенең ҡағиҙәләре бар: уға ышанып тапшырылған техниканы  һәм боеприпастарҙы эш алдынан ентекле тикшерә. Барыһы ла сәғәт һымаҡ эшләргә тейеш. Артабан оператор үҙенең хәүефһеҙлеген дә хәстәрләп, дежурлыҡ эшенә тотона: разведка алып бара, мәғлүмәттәр тапшыра, маҡсаттар билдәләй, кәрәк икән һөжүм итә. –Беҙ төрлө һауа шарттарында ла эшләйбеҙ, шулай ҙа иң ҡатмарлыһы – томанда эшләү.  Алғы һыҙыҡтан яҡынса 1-6 километр йыраҡлыҡта урынлашабыҙ. Беҙҙең бурыс шулай уҡ штрурмлаусы төркөмдәрҙе оҙатып йөрөү. Беҙҙең оперативлыҡҡа күп кешеләрҙең ғүмере бәйле. Шуға ла  айырыуса ныҡ йыйнаҡ һәм мобиль булыу мөһим, – ти әңгәмәсем. Әйткәндәй, батырлығы өсөн ул Ҡаһарманлыҡ ордены менән бүләкләнгән. Тиҙҙән яугир ялға тыуған яҡтарына йыйына. Уны бында ғаиләһе көтә. Ял ваҡытында Спартак Асҡарҙа йәшәгән үҙ эшенең оҫтаһы булған  Салауат Фәзлетдинов менән осрашырға, уға ярҙамы өсөн рәхмәт әйтергә ниәтләй. БПЛА профессионал операторҙары рәтенә баҫырға теләүселәргә яугирҙең теләктәре ошондай: -Иң мөһиме ҡурҡыуҙан ҡотолоғоҙ. Был һөнәргә үҙегеҙҙе алдан әҙерләгеҙ, карта менән эшләргә өйрәнегеҙ. Был перспективалы эш, тыныс тормошта ла был белемгә ҡулланыу табып буласаҡ, – тине ул. Сығанаҡ: Әбйәлил гәзите.",Джойсик ярҙамында Тыуған илен һаҡлай,0,analytics,Ғорурлыҡ,2994,https://bashgazet.ru/articles/gorurlanabiz/2026-02-10/dzhoysik-yar-amynda-tyu-an-ilen-a-lay-4574000,2026-02-10T16:30:00+00:00
"Салават Юлаев һәйкәлеРусия мәзәкчесе Руслан Белыйның Уфада ясаган чыгышында Салават Юлаевныбандит дип атавыбашкорт әмәгатьчелегендә ачу һәм ярсу уятты. Нәфрәтләнүчеләр Белыйның Салават Юлаев исеменә әйткән яман сүзләре өчен гафү үтенүен таләп итә. Әйткәндәй, бу башкорт әмәгатьчелегенең Салават Юлаевны ""бандит"" дип бәһалауга беренче рәнүе түгел. 2016 елның июль башында ""Новое радио"" эфирында катнашучыларның берсе, ике мең сумлык акчага Салават Юлаев сурәтен кую тәкъдимен кире кагып, башкорт халкының милли каһарманын ""разбойник һәм кеше үтерүче"" дип атаган иде. Бөтендөнья башкортлары корылтае ул чагында радио итәкчелегеннән гафү үтенүнеталәп иткән иде. Комик Белыйга ләгънәт укучылар аны милләтара татулыкны бозуда, Салават Юлаевның тарихтагы ролен, гомумән, тарихны белмәүдә гаепли. Кайберәүләр исә Белый белән килешеп, Юлаев чынлап та кануни хакимияткә биргән антын бозып, Пугачев бандасына ияреп, кеше үтереп, талап, яндырып йөрүче бандит, дип саный. Салават Юлаевның тарихтагы ролен билгеләү чынлап та иңел түгел. Совет чорында Салават Юлаевны патша режимына каршы көрәшүче сыйфатында күтәрделәр, олыладылар. Патша гаскәрләренә каршы көрәшүе чорында ниләр белән шөгыльләнгән – аны бик ачып салмыйча гына. Фәкать Сергей Орлов дигән тарихчы, 2006 елны Казанда нәшер ителгән ""Пирамида Салавата"" (""Салават пирамидасы"") дигән китабында Салават Юлаев образында кара таплар барлыгын бәян итте. Архив документларына таянып, Сергей Орлов Салават Юлаевның һәм аның командасының заводларны, чиркәүләрне яндыруын-талавын, завод кешеләрен күпләп үтертүен, хатын-кызларны мәсхәрә итүләрен ачып сала. Төмән дәүләт гуманитар университеты тарихчысы, тарих фәннәре докторы Виктор Мауль ""Салават Юлаевка шәхси батырлык һәм каһарманлык хас булган дип раслау өчен фәнни-тарихи нигезләр һәм фактлар юк"" дигән мәкаләсендә Салават Юлаевка кагылышлы берничә документныкитерә. Кулга алынганнан соң тикшерү эшләре барышында Салават Юлаев үзенең ""патшасы"" Пугачевтан баш тарта, аңа ялгыш кына барып эләктем дипаңлата. Бәлки әлеге фактларны истә тотып, башкорт кабиләләренең үз ирекләре белән Мәскәү кенәзлегенә кушылуларының 450 еллыгына багышланган, Русия президенты Владимир Путин катнашында үткән тантаналы кичәдә ул вакыттыгы Башкортстан башлыгы Мортаза Рәхимов Салават Юлаевны ""милли каһарман"" дип түгел, ә ""беренче шагыйрь"" дип кенә атаган иде. Әмма, Салават Юлаевны шагыйрь дип атар өчен дә нигезләр бик шикле. Әйтик, Салават Юлаевныкы дип игълан ителгән бер шигырьдә (эчтәлегеннән аның бүгенге Эстониядәге төрмәдән язылырга тиешлеге күренә) шундый юллар бар: Һин алыҫта минән, Ватаным! Тыуған төйәк бигерәк аяулы. Ҡайтыр инем дә бит, башҡорттар, Аяҡтарым минең бығаулы! Аңлашыла ки, бу шигъри юлларны ул берничек тә Эстония якларыннан башкорт якларына ибәрә алмас иде. Тарихчы Виктор Мауль үз хезмәтендә Салават Юлаевны Русия тарихында билгеле фигура ди. Әмма, аны күренекле дәүләт эшлеклесе, күренекле хәрби итәкче, күренекле шагыйрь дияр өчен тарихи-фәнни нигезләр юк, ди ул. Әлбәттә, башкорт халкы Салават Юлаевны үзенең милли каһарманы дип санарга хаклы. Әмма, аны башка халыклардан да милли каһарман итеп танытырга тырышу бәлки урынсыздыр. Монда шунысы да кызык – башкорт активистлары Салават Юлаевны мәсхәрәләгән өчен дип Руслан Белыйдан гафү үтенү таләп итәләр. 2010 елның 4 августында Башкортстан тәхетенә килеп кенә утырган Рөстәм Хәмитов республика гәзитләре мөхәррирләре белән очрашуы вакытында: ""Мин Салават Юлаев һәйкәленә кагылышлы ниндидер бәйләнүләр турында ишеткән идем. Шуны белеп торыгыз: изге әйберләр бар, шуларга безнең халык каһарманы турындагы истәлек тә керә. Мин беркемгә дә изге әйберне юкка чыгарырга юл куймам"" дигән иде. Кем белә – бәлки бүген шул ук Рөстәм Хәмитов Салават Юлаев турында күбрәк мәгълүматкә иядер. Шуңа күрә ул әлеге әналга, мөгаен, кысылмас. Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра","Салават Юлаев – бандитмы, каһарманмы?",0,analytics,Комментарийҙар,3848,https://www.azatliq.org/a/29176658.html,2018-04-19T13:36:07+00:00
"Ҡытайҙың Сычуань провинцияһының халыҡ суды үҙен Ван Хун тип танытҡан 22 йәшлек Лян Саньмэнъянды 11 айға иркенән мәхрүм иткән һәм 80 мең юань (1 миллион һумдан ашыу) штраф түләргә ҡушҡан. Ҡыҙ 2018 йылдан әүҙем рәүештә социаль селтәрҙәрҙә эшләй. Ул Сычуань провинцияһының таулы ерендәге бәләкәй ауылда тороуы, ата-әсәһе үлгәндән һуң бәләкәй туғандарын тәрбиәләүе тураһында һөйләй һәм һәр ваҡыт йыртыҡ, иҫке кейемдә камераға төшә. Онлайн трансляция барышында, йәнәһе, үҙе үҫтергән бәшмәктәрҙе һата, ә инде уны 3,8 миллион кеше ҡарай башлағас, төрлө ауыл хужалығы тауарҙарын ""етештереп"" һатырға тотона. Ҡырҙа күп эшләгән ҡыҙҙың ҡояшҡа янып, яраланып бөткән йөҙөн күреп тә, тырышлығына һоҡланып та кешеләр уның әйберҙәрен һатып ала, аҡса күсерә. Әммә берҙән-бер көндө кемдәрҙер уның ҡалала йәшәүен, ҡиммәтле кейемдәрҙә йөрөүен, хатта ата-әсәһе лә тере икәнен фашлай һәм алдаҡта ғәйепләй. Йәмәғәт хәүефһеҙлеге органдары тикшеренеү башлай һәм Ван Хундың, уның бер медиакомпанияла хеҙмәт иткән артистарҙан торған командаһының мутлыҡтарын асыҡлай. Баҡтиһәң, улар бөтә ил буйлап осһоҙға ғына ауыл хужалығы продукцияһын һатып алып, хаҡын бер нисә тапҡырға күтәреп, кире һатыу менән шөғөлләнгән һәм 30 млн юандән ашыу аҡса эшләгән. Бынан тыш, ҡыҙҙың ауыр тормош хәлендә ҡалыуына битараф булмағандарҙан да байтаҡ килем килгән. Ә бит был ҡыҙ һүрәтләгән төпкөл ауыл тормошон, кешеләрен ысынбарлыҡта күрһәтеп тә булыр ине бит, тип уйлап ҡуйылды әле бына. Ниңә ҡояш менән бергә тороп, ҡояш батҡансы өйгә инмәй эшләп, мал-тыуар көткән, йәшелсә-емеш үҫтергән кемдер ошондай видео төшөрөп, үҙе тураһында һөйләп, үҙенең хеҙмәтен һәм үҙе етештергәнде рекламаламай? Уның видеолары, Ван Хундан айырмалы рәүештә, алдаҡ булып сыҡмаҫ ине бит. Ысынында, беҙҙең йәмғиәттә лә Ван Хун ишеләр юҡ түгел: ауыл кешеһе хәләл көсөн түгеп тәрбиәләп үҫтергән малын, йәшелсә-емешен ҡайҙандыр килеп йыйып алып йөрөүселәргә бушлайға тиерлек тоттороп ебәрә лә баһа. Үҙ баҡсаларында үҫтергәнде килтереп һатһындар, тип, Өфө урамдарына ҡуйылған махсус һатыу итеү урындарында ла алыпһатарҙар кәсеп итә. Эйе, алдаҡсылар, муттар, хәйләкәр шылғаяҡтар күбәйҙе. Башҡортостанда ғына алданған кешеләрҙән тәүлек һайын 6 миллионлап һум аҡса ана шундай муттар кеҫәһенә инеп ята, тигән статистика бар. Уйланығыҙ әле, йәмәғәт! Алданмағыҙ әле! Ә ауыл халҡына шуны әйтке килә: үҙегеҙ үҫтергәнде үҙегеҙ һатырға ла өйрәнегеҙ. Юҡһа, ҡала халҡы бик тә мохтаж бит һеҙҙең тәбиғи шарттарҙа үҫтергән картуф-йәшелсәләргә, хәләл мал итенә. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",АЛДАУҘЫҢ ДА ТӨРЛӨҺӨ.,0,analytics,Йәмғиәт,2628,https://tamasha-rb.ru/articles/obshchestvo/2024-08-04/aldau-y-da-t-rl-3872552,2024-08-04T14:57:00+00:00
"Комиссия при Главе Республики Башкортостан будет принимать произведения с 15 августа по года. К участию в конкурсе допускаются произведения литературы и искусства для детей и юношества, изданные в виде отдельной книги или опубликованные в периодических изданиях. Адрес приема документов в Министерстве культуры РБ (г. Уфа, ул. Революционная, 18, каб. 18).  Контактный телефон: .",Премия Хадии Давлетшиной: старт приема заявок,1,news,Яңылыҡтар,378,https://uchbash.com/articles/novosti/2025-08-05/premiya-hadii-davletshinoy-start-priema-zayavok-na-luchshie-detskie-i-yunosheskie-rabo-4338784,2025-08-05T14:01:00+00:00
"Ҡар бабай Мин яһайым ҡар бабай, Матур сыға ул ҡалай! Килеп сыҡты шәп бабай, Ярҙамлашты бер малай. Илүзә ЙӘҒӘФӘРОВА. Юлай Кәримов фотоһы.",Ҡар бабай,1,news,Яңылыҡтар,136,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-19/ar-babay-4541477,2026-01-19T11:10:00+00:00
"5Самар янында бер зират бар. Анда — 200 ләп кабер. Берничә ай элек бу каберләр әле юк иде. Бу зиратта ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәтенә ялланып, Украинадагы сугышка киткән һәм шунда һәлак булган ирләр ирләнгән. Күбесе сугышка киткәнче төрмәдә утырган, шул исәптән, кеше үтергән өчен дә. Аларга ""6 ай сугышсаң, иреккә чыгасың"" дип вәгъдә иткән булганнар.","Самар янында ""Вагнер""чылар каберләре",0,analytics,Видео,352,https://www.azatliq.org/a/32397728.html,2023-05-05T14:41:13+00:00
"В столице Башкортостана пройдет турнир с участием ведущих бойцов Лиги. Поединки пройдут во Дворце спорта, который на один вечер станет площадкой для самых захватывающих противостояний в мире кулачных боев. В турнире примут участие 22 спортсмена из 6 стран мира, в том числе 7 бойцов, представляющих Республику Башкортостан. Накануне в торгово-развлекательном центре МЕГА Уфа прошло медиа-взвешивание спортсменов. Бойцы посверлили друг друга взглядами, попытались оказать друг на друга психологическое давление. Некоторые взяли в руки микрофон. В турнире примут участие чемпионы родом из Башкортостана. Один из рекордсменов по проведённым кулачным боям – Ильнар «Хантер» Ишимбаев, проведёт бой против Суламбека «Алого Зверя» Шахгириева. Бой запланирован на пять раундов и станет продолжением принципиального противостояния, привлекшего большое внимание болельщиков. На медиа-взвешивании организаторы объявили: Сегодня мы в Республике Башкортостан, в Уфе. А завтра грандиозный вечер кулачных единоборств. Нас с вами ожидают умопомрачительные, мощнейшие, интригующие поединки с участием звёзд индустрии, действующих чемпионов Лиги. Для тех, кто не сможет быть лично, с удовольствием сообщаем, что будет прямой эфир в ВК. В церемонии принял участие почетный гость, заместитель министра спорта Республики Башкортостан Артём Новиков. – Рад приветствовать любителей кулачных единоборств в Уфе! Приветствую всех гостей!  У нас гостеприимная республика! Нам действительно выпала большая честь провести этот турнир по кулачному боям. На этих соревнованиях будет представлено большое количество наших земляков – бойцов. Уже завтра во Дворце спорта пройдут захватывающие бои. И я надеюсь, что все, кто здесь присутствует, уже приобрели билеты на это захватывающее шоу. Ну и, конечно же, главной вишенкой на торте завтра будет главный бой этого вечера. Наш боец «Хантер» Ильнар покажет свои лучшие способности. И, я думаю, что он побьёт свой рекорд и войдет в историю. Хочу отметить, что в Республике Башкортостан бокс очень активно развивается. Мы уже провели большое количество вечеров профессионального бокса. В Уфе мы так же провели два чемпионата России по боксу среди женщин. Республика гордится своей прославленной чемпионкой Азалий Аминевой из города Октябрьского. Она уже трижды становилась сильнейшей в стране. Встретимся завтра во Дворце спорта! Вес Ишимбаева составил 79,8 кг, а Шахгириева – 79,95 кг. В со-главном событии шоу в Уфе Азизхан « » Чоршанбиев из Таджикистана встретится с Магомедали «Маугли» Магомедрасуловым. Вес Чоршанбиева – 74,95 кг, а Магомедрасулова – 75,4 кг. Кард турнира «Лига Ставок. 5» претерпел большие изменения и теперь выглядит следующим образом (с учетом результатов церемонии взвешивания): - Легкий вес: Хазрадбек Немаджонов (69,9 кг) - Фазлидин Оморов (69,25 кг, Таджикистан); - Тяжелый вес: Данила Жмак (114,55 кг) – Илья Макаров (111,75 кг); - Тяжелый вес: Георгий Березкин (115,7 кг) - Смагул Шахид (106,3 кг, Казахстан); - Тяжелый вес: Иван «Панчер» Майданчук (109,3 кг) – Артем «Ростовский» Кузьмин (98,9 кг); - Полусредний вес: Серик Сармухамед - Константину «Даймонду» Чобану (82 кг, Молдавия); - Легкий вес: Руслан Гайнутдинов (71,15 кг) - Ерасыл Акранбек (72,6 кг, Казахстан); - Легкий вес: Айдар Гайнуллин (70,5 кг) – Гере «Камерунский» Мохамед (70,1 кг, Камерун); - Полусредний вес (договоренность - 82 кг): Магомед Амагаев (82,6 кг) – Михаил Коханчик (82,65 кг, Казахстан); - Легкий вес (договоренность – 75 кг): Магомедали «Маугли» Магомедрасулов (75,4 кг) - Азизхан « » Чоршанбиев (74,95 кг, Таджикистан); - Полусредний вес (договоренность – 79 кг): Ильнар «Хантер» Ишимбаев (79,8 кг) - Суламбек «Алый Зверь» Шахгириев (79,95 кг). Все поединки, кроме главного боя, будут состоять из трех раундов. Противостояние Хантера и Алого Зверя рассчитано на пять раундов. – ведущая российская лига кулачных боев, организующая масштабные стадионные шоу с участием топ-российских бойцов и звезд боевых искусств.","Алыш бармы, биреш бармы?",0,analytics,Спорт,3943,https://shonkar.com/news/sport/2026-02-14/alysh-barmy-biresh-barmy-4578443,2026-02-14T22:40:00+00:00
"Нариман Джелялфикерләр 3 елга якын Русия төрмәсендә утырган Джелял ""мөселманнарга Русия төрмәләрендә бик авыр"", диде. ""Аларны аеруча зур игътибар белән күзәтәләр. Төрмәдәге мөселманнарның барысын да террорчы дип билгелиләр"", дип аңлатты. Русия колонияләрендәге шартлар турында сөйләгәндә әләл ""кайбер мөселманнарга намаз укырга бирмиләр, ә кайберләренә Коръән бирмиләр"", ди. Шулай ук ул мөселман-тоткыннарга хәрәм ашатуларын сөйли. ""Мәсәлән, мин Кырымнан Красноярскига барганда, өч көн фәкать коры-сары ашадым һәм чәй эчтем. Чөнки бөтен биргән ашлары дуңгыз итеннән иде. Һәм әлбәттә, мөселман буларак, аларны ашый алмадым. Өч көн ач булдым. Әмма Аллаһ ярдәм итте, бу юлны уздым"", диде ул.28 июньдә Украина Русия әсирлегендәге ун ватандашын кайтарды. Кайтарылучылар арасында кырымтатар халкы мәлесе башлыгының урынбасары Нариман Джелял дабулды. Ул 2021 елда аннексияләнгән Кырымда кулга алынып, газүткәргечтә диверсия ясауда гаепләнеп, 17 ел төрмәгә хөкем ителгән иде. Июль башында ул һәм аның гаиләсе Киевкакүченде. Русия төрмәләрендә мөселманнарны кыерсыту, аларның хокукларын бозу турында хәбәрләр әледән-әле килеп тора. Үлеменә бер ай кала, Алексей Навальныйда төрмәдә мөселманнар хокукларын яклап Югары мәхкәмәдәчыгыш ясады. — Безнең төрмә системы, зур оешма, үзенә яңа дошман тапты. Бу яңа дошман мөселманнар дип атала. Ислам дине кагыйдәләре белән яшүче мөселманнар һәм исламны өйрәнүчеләр. Һәм менә аларга төрле чикләүләр куела, — дип чыгыш ясаган иде ул мәхкәмә утырышында. Навальный ФСИН вәкилләре кешенең ислам өйрәнүендә ниндидер куркыныч күрәләр диде. Төрмәдә мөселманнарның хокуклары үтәлмәү мәсьәләсен Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллиндакүтәргәниде. Ул Русия колонияләрендә утыручы мөселман тоткыннарына итсез меню булмауга зарланып, Русия патриархы Кириллга мөрәәгать итте. Былтыр декабрьдә Русиянең ""Владимирский централ"" төрмәсе итәкчелеге 14 елга хөкем ителгән мөселманнар хокукын яклаучы Баһром Хамроевның Коръән китабын тартыпалганиде. Колонияләрдә мөселман тоткыннарга дуңгыз ите ашарга тәкъдим итү очраклары да бар. 2022 елда Чистай шәһәренең 5 нче тикшерү изоляторында утыручы мөселманнарга дуңгыз ите тәкъдим ителүе шикаяте нигезендә прокуратурага мөрәәгать тәюлланды. . хокук яклау проекты Димитровград төрмәсендә мөселман тоткыннарны әфалыйлар дипхәбәр итте. Анда ураза тотучы мөселманнарны кыйныйлар, дуңгыз ите тәкъдим иткәннәр диелде.22 елга колониягә хөкем ителгән Казан мөселманы Руслан Сөнгатовка былтыр Рамазан аенда ураза тотуда киртәләртудырганнар. Карцерда утыру сәбәпле аңа сәхәрдә дә, ифтарда да ризык бирелмәгән. Сөнгатов, мөселманнарга мөнәсәбәт колония итәкчелегенә дә карый, ди. Аның әйтүенчә, Удмуртиядәге ИК-8 белән ИК-1 бер-берсенә бик якын гына урнашса да, тәртипләр бөтенләй төрле. Сигезенче колониядә тоткыннарга мөнәсәбәт кешелекле, мәсьәләне сөйләшеп хәл итеп булса, беренче колониядә исә – гел мыскыллау. Ул ике колониядә дә утырып алган. Шул ук вакытта ФСИНның Мәскәү идарәсендәге элекке аналитигы, хокук яклаучы Анна Каретникова""Радио Свобода""га сөйләвенчә, төрмә системында мөселманнарга карата анык һәм эзлекле сәясәт алып барылмый. Кайбер төзәтү колонияләрендә аларны эзәрлеклиләр, ә менә кайбер урыннарда — аларның күп булуларыннан куркып — мөселманнар алдында түбәнчелек күрсәтәләр. Мәсәлән, Мәскәүдә ""положенецларның"" күбесен (""канунлы бурлар"" билгеләгән затлар) ингушлар һәм чеченнар тәшкил итә, — дип сөйли ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Нариман Джелял Русия төрмәләрендә утыручы мөселманнарның хәленә игътибар итәргә чакырды,1,news,Яңылыҡтар,3469,https://www.azatliq.org/a/33192065.html,2024-11-07T14:58:47+00:00
"Татар халкының милли ашы чәкчәк Литваның матди булмаган мирасы исемлегенә кертелде. Бу хакта Висагинас шәһәре татар әмгыяте рәисе Зилә Кәримовахәбәр итте. Татар чәй ашы белән халыкны таныштыру һәм аңа таныклык тапшыру тантанасы Вильнюсның ратушасында 13 мартта узарга тиеш иде. Ләкин коронавирус сәбәпле чара булмый калды. Узган елның язында Литваның Висагинас шәһәрендә ел саен уздырыла торган Сабантуй бәйрәме дә илдәге матди булмаган мәдәният мирасы исемлегенә кертелгән иде. Литвада беренче татар Сабантуе 22 ел элек нәкъ менә Висагинаста узган булган. Әйтергә кирәк, Русиядә Татарстанның беренче президенты Миңтимер Шәймиевозак еллар дәвамында татар Сабантуен ЮНЕСКО дөнья мәдәни мирасы исемлегенә кертүгә ирешә алмый, чөнки Русия моңа мөмкинлек бирә торган конвенцияне кабул итүдән баш тарта. Литва парламенты (сеймы) 2021 елны Литва татарлары тарихы һәм мәдәнияте елы дип игълан итте. 2011 елда узган анисәп нәтиәләренә караганда, Литвада 3 мең татар гомер итә. Татарлар элек бу якларга Витаутас кенәз чакыруы белән килгән. Совет берлеге елларында Литваның татар әмгыяте атом электр станциясен эшләтеп ибәрүче һәм аңа хезмәт күрсәтүче белгечләр-инженерлар белән тулылана. Клайпеда һәм башка шәһәрләрдә дә татарлар урнашып кала, болар диңгезчеләр һәм хәрбиләр була. Литвада татарлар Вильнюс һәм Алитус районнарында тупланып яши. Илдә Литваның татар әмгыятьләре берлеге бар. Литвада дүрт мәчет, берничә фольклор ансамбле эшли. Висагинас шәһәрендә ике дистә ел рәттән Сабантуй уздырылып килә, монда шулай ук татар якшәмбе мәктәбе дә эшли.",Чәкчәк Литваның матди булмаган мирасы дип танылды,1,news,Яңылыҡтар,1542,https://www.azatliq.org/a/30486609.html,2020-03-13T16:22:38+00:00
"Башҡортостанда Яңы йылға әҙерлек сиктәрендә 573 боҙ ҡаласығы төҙөлгән. 20 районда һәм ҡалала улар асылған да инде, тағы ла 22 муниципалитетта тантаналы саралар үтәсәк. Был турала бөгөн Хөкүмәттең аҙналыҡ кәңәшмәһендә торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры Ирина Голованова хәбәр итте. Өфөлә 18 байрам майҙансығы әҙерләнгән, уларҙың иң ҙур икәүһе – Ленин исемендәге майҙанда һәм Торатау конгресс-холы янындағы майҙансыҡта. Ирина Голованова, һауа торошо арҡаһында ҡайһы бер муниципалитеттарҙа боҙ фигураларын һәм ҡоймаларҙы ҡуйыу оҙаҡҡа һуҙылды, эш дауам итә, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды. Ә Башҡортостандың Дәүләт техник күҙәтеү буйынса дәүләт комитеты рәйесе Урал Искәндәров хәбәр итеүенсә, республикала Яңы йыл байрамында 500-ҙән ашыу боҙ тау эшләйәсәк. Уның мәғлүмәттәре буйынса, объекттарҙың техник торошон тикшереү менән өс аккредитацияланған лаборатория белгестәре шөғөлләнә. Бөтә тауҙар 24 декабргә тиклем асылырға тейеш. – Бөтә халыҡты һаҡ булырға, ҡағиҙәләрҙе үтәргә һәм рөхсәт ителгән урындарҙа ғына тау шыуырға саҡырам, – тине Урал Искәндәров. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Яңы йылға 573 боҙ ҡаласығы төҙөлдө,0,analytics,Йәмғиәт,1150,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2025-12-22/ya-y-yyl-a-573-bo-alasy-y-t-ld-4517273,2025-12-22T15:45:00+00:00
Ял көндәрендә Башҡортостанда һыуыҡ булыуы фаразлана. Нисә градусҡа тиклем һыуытасаҡ? (Зиннур Боҫҡонов фотоһы).,Ял көндәрендә һауа торошо нисек буласаҡ?,0,analytics,Йәмғиәт,110,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-01-24/yal-k-nd-rend-aua-torosho-nisek-bulasa-4095783,2025-01-24T14:55:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУфада тоткарланучыларны беркетмә төземи генә кире ибәргәннәр. Ә Казанда тоткарланган өч кешегә бүген мәхкәмә көтелә. Кичә, 16 февральдә Русия оппозиция сәясәтчесе Алексей Навальныйның үлүенә бер ел узу уңаеннан узган чараларда Башкортстан белән Татарстанда да берничә кеше тоткарланган. ""ОВД-Инфо"" хокук яклау проектымәгълүматынча, Уфадагы сәяси золым корбаннары һәйкәле янында Тимур Кәлимуллинбелән адвокат Сергей Макаренкототкарланган. Кәлимуллин әйтүенчә, аны букчасындагы ""Булмасын сугыш"" дигән язу булганы өчен тоткарлаганнар. Ә адвокат Сергей Макаренко үзе белән паспорты булмаганга тоткарланган. Шаһитләр әйтүенчә, полиция һәйкәл янына килүчеләрдән алар турындагы белешмәләрне алган, ни өчен чәчәк куясыз дип сораган. Үзләре турында белешмә бирүдән баш тартучыларны яки Навальныйны хуплап әйтүчеләрне тоткарладылар, ди алар. Соңыннан кешеләр ибәрелгән, аларга беркетмә язылмаган. Әмма Кәлимуллин сүзләренчә, кешеләргә кисәтү кәгазьләре тапшырылган. Казанда да сәяси корбаннар һәйкәле янына чәчәкләр алып килүчеләр булган. Өч кеше тоткарланган. Шул исәптән Азат Шәехов. Ул тоткарлауларны видеога төшергән. Шәехов моны "" ОВД-Инфо""га сөйләгән. Тоткарланган тагын ике кешенең исемнәре -Андрей Тимонинбелән Радик Хәмидуллин. Өчесен дә Казанның ""Япеев"" полиция бүлегенә алып киткән булганнар. Аларны бүген, 17 февральдә мәхкәмә көтә, дип язган Казан сәясәтчесе Дмитрий Румянцевүз -каналында. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Навальный истәлегенә узган чараларда Уфада кимендә ике, Казанда өч кешене тоткарлаганнар",1,news,Яңылыҡтар,1551,https://www.azatliq.org/a/navalniy-istalegena-uzgan-charalarda-ufada-kimenda-ike-kazanda-och-keshene-totkarlagannar/33317495.html,2025-02-17T12:10:55+03:00
"19 декабрҙә Мәләүез районының Ҡотош ауылы мәҙәниәт йортонда Урындағы башланғыстарға булышлыҡ итеү – 2026 программаһында ҡатнашыу буйынса халыҡтың йомғаҡлау йыйылышы үтте. Ҡотоштар бер тауыштан Ҡотош ауылы мәктәбе эргәһендәге юлды ремонтлау буйынса проектты хуплап, уны 2026 йылда ғәмәлгә ашырыу буйынса эшләргә ҡарар итте. Инициативалы төркөм – ауыл биләмәһе хакимиәтенә проектты әҙерләргә һәм уның бөтә этаптарын башҡарырға ярҙам иткән фекерҙәштәр командаһы – өлкә бюджетынан субсидия алыу өсөн конкурсҡа документтар әҙерләгәндән алып, ремонт эштәре тамамланғанға тиклем. Инициативалы төркөм ағзалары эш барышында төрлө кешеләр – ауыл халҡы, хакимиәт хеҙмәткәрҙәре, бағыусылар, подрядсылар менән менән тығыҙ аралашырға тейеш. Шулай уҡ уларҙың үҙ бурыстарын, маҡсаттарын һәм мөмкинлектәрен аныҡ күҙ алдына килтереүе, проекттың асылын яҡшы аңлауы һәм уның тураһында һөйләй белеүе лә бик мөһим. Ауыл биләмәһе башлығы Илмир Уразинбәтов ҡатнашыусыларға Урындағы башланғыстарға булышлыҡ итеү программаһы буйынса конкурс процедураһының нисек үтеүен аңлатты. Инициативалы төркөмдөң бурыстарына халыҡтан аҡса йыйыу, эш барышы тураһында граждандарға мәғлүмәт биреү, проекттың үтәлешен контролдә тотоу һәм ҡабул итеүҙә ҡатнашыу инә. Хакимиәт башлығы шулай уҡ ауыл халҡына үҙенең атайсалы яҙмышына битараф булмағандары өсөн рәхмәт әйтте һәм 2025 йылға тапшырылған Урындағы башланғыстарға булышлыҡ итеү программаһында ла еңеүгә өмөт белдерҙе. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ҡотоштарҙы мәктәп эргәһендәге юлды ремонлау мәсьәләһе борсой,0,analytics,Йәмғиәт,1539,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2025-12-25/otoshtar-y-m-kt-p-erg-end-ge-yuldy-remonlau-m-s-l-e-borsoy-4520529,2025-12-25T11:00:00+00:00
"Ҡышҡы каникулды күңелле башлап ебәрҙек. Ярты йыллыҡ уҡыуҙы гел ""5"" билдәләренә генә тамамлап, район хакимиәте ёлкаһына барып, Ҡыш Бабай күстәнәсен алып ҡыуанып ҡайттым. Үҙ мәктәбебеҙҙә үткән ёлка кисәһенә 9-сы синыфтан һуң бүтән уҡыу йортона инеп уҡып йөрөгән студенттарыбыҙ беҙҙе һағынып ҡайтҡан ине. Улар менән дә күрештек. «Аманат»лыларҙы байрам менән ҡотлайым, эшегеҙҙә уңыштар теләйем. Мин дә яратҡан журналыма тотош 2026 йылға яҙылып ҡуйҙым. Ҡыштың матур көндәрендә әсәйем менән тәбиғәт ҡосағына сығып, саңғыла шыуып, тирә-яҡтың йәменә һоҡланып, саф һауала ял итеп ҡайттыҡ. СӨЛӘЙМӘНОВА Элиза, Ейәнсура районы Башҡорт Үргене ауылы.",Каникулым күңелле үтә,0,analytics,Хаттар,636,https://amanat.su/news/khat-kh-b-r/2026-01-06/kanikulym-k-elle-t-4529927,2026-01-06T12:54:00+00:00
"Рамай ЮлдашТатар әмәгать эшлеклесе Рамай Юлдаш Европа кеше хокуклары мәхкәмәсенә гариза ибәргән. Ул башкорт халкына нәфрәт уятуда гаепле дип тапкан Йошкар-Ола шәһәр мәхкәмәсе карарын шикаять итә. Рамай Юлдаш мәхкәмә карары аның Конституциядә язылган сүз иреге хокукын боза дип саный. Шулай ук Кеше хокукларын яклау конвенциясенең 10 маддәсендә язылган фикер белдерү иреген дә боза ди ул. Рамай Юлдаш Азатлыкка Страсбург мәхкәмәсе аны яклап карар чыгарыр дип өметләнүен әйтте. Бөтен гаепләү экспертлар нәтиәсенә корылган, ә экспертлар линвист та, тарихчы да, этнолог да, сәясәт белгечләре дә түгел ди ул. ""Европа мәхкәмәсе гадел карар чыгарыр дип ышанам. Ярты ел эчендә миңа өч эш ачылды. Бер эштә иңеп чыктым, икесендә оттырдым"", ди Юлдаш. Татар активисты Йошкар-Ола мәхкәмәсе карары белән килешмәвен кабатлый. Башкортлар турында әйтелгән сүзләр – Башкортстанда татарларга каршы алып барыла торган сәясәткә кагыла диде ул. ""Бу минем анисәп алдыннан Башкортстан итәкчеләре тарафыннан алып барылган сәясәткә шәхси протестым. Ә башкорт халкына карата минем бернинди нәфрәтем дә юк һәм милләтара низаг чыгару нияте дә юк. Бу минем сүз ирегем"", дип белдерде ул Азатлыкка.26 гыйнвар Мари Иле республикасында яшәүче татар активисты Рамай Юлдашны мәхкәмә 10 мең сум штрафкатартты. Ул 30 октябрь ВКонтакте челтәрендә бастырган язмасы өчен башкорт халкына каршы нәфрәт уятуда гәепләнде. Хөкемдар Рифкать Сабиранов Рамай Юлдашны гәепле дип таныды һәм аңа 10 мең штраф салды. Әлеге карарны ул Мари Иле Югары мәхкәмәсендә шикаять итте. Республиканың баш мәхкәмәсе әлеге карарны һәм 10 мең сум штраф әзасын үзгәрешсезкалдырды. Прокуратура документында әйтелгәнчә, ВКонтактедагы язмада башкорт милли хәрәкәте вәкилләре татар телен кысрыклауда гаепләнә. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Рамай Юлдаш башкорт халкына нәфрәт уяту хөкемен Страсбург мәхкәмәсенә шикаять итте,1,news,Яңылыҡтар,1982,https://www.azatliq.org/a/31452531.html,2021-09-09T15:43:29+00:00
"Мәскәү әмигъ мәчетенең баш имамы Илдар хәзрәт ӘләүтдиновМәүлид ае инде узып киткән булса да, оештыручылар ул бәйрәмне Мәүлидкә генә түгел, башка вакыйгаларга да багышланганын әйтә. Бу хакта бәйрәмне оештыручыларың берсе булган Мәскәү әмигъ мәчетенең баш имамы, Мәскәү мөселман дини идарәсе башлыгы Илдар хәзрәт Әләүтдинов белән сөйләштек. – Илдар хәзрәт, 25 гыйнварда Крокус Сити Холл концерт залында Мәүлид ән-Нәби, пәйгамбәрнең туган көненә багышланган зур чара үтә. Сез аны оештыручыларның берсе. Быелгы бу бәйрәм башка елларга караганда нәрсәсе белән аерылып тора, нәрсәсе белән әһәмиятле? – Әйе, Мәүлид ән-Нәби 25 гыйнварда уза. Ул вакытка инде Мәүлид ае тәмамланган була. Дөресен әйткәндә, бу чараны пәйгамбәрнең туган көненә турындан-туры бәйләнеше юк дип тә әйтергә була. Мөселман дөньясында бу бәйрәмгә карата төрле фикер йөри. Кемдер уздырырга кирәкми ди, кемдер кирәк ди. Шул ук вакытта бу чара бит инде беренче тапкыр гына узмый Мәскәүдә. Киләсесе юбилей булачак, унынчы тапкыр уздырачакбыз. Ә инде быелгысына килгәндә бу чара безнең өчен пәйгамбәребез хакында сөйләргә, изге гамәлләр кылырга, шулай ук Корьәни Кәримдә язылган хакыйкатъләр турында тагы да бер тапкыр ишеттер өчен бер форсат булып тора. Шунысын да әйтергә кирәк, бу чараны оештыручылар ел саен үзләре алдына яңа максатлар куялар, камилләштереп үткәрергә омтылалар. Бер елныкы икенче елныкына охшамый, без һәрвакыт бу чараларга яңалык кертәбез, инде байтак кына тәрибә дә тупладык бу еллар эчендә. Безгә нәшидләр – мөселман ырларын башкаручылар да мөрәәгатъ итә, програмга кертүне сорыйлар. Алар бу бәйрәмдә үзләренең осталыкларын күрсәтергә тырышалар. Програм бик эзлекле әзерләнә, без кабатланмаска тырышабыз. Тамашачы чара башланганчы нәрсә буласын белми, без шулай итеп аларга кабатланмас мохит тудырырга тырышабыз. Узган елгы програм Пәйгамбәрләр – дөнья иминлеге дип аталган иде. Без ул чараны өч пәйгамбәр – Муса, Гәйсә, Мөхәммәт пәйгамбәрләргә багышлаган идек. Без илдәге, дөньядагы вазгыятьне яхшы беләбез. Ике миллиардтан артык мөселманнарны таркатырга тырышучы көчләр дә бар. Кызганычка каршы алар төрле конфессияләрне бер берсенә каршы куярга тырыша. Быелгы бәйрәм дә узган елдагы кебек кешеләрне якынайтырга, үзара аңлашуны көчәйтергә юнәлдереләчәк. Илдар хәзрәт ӘләүтдиновБу чара Европада булып узган вакыйгаларга ( журналына һөүм– ред. ) авап буларак та уза дип уйларга хакыбыз бар. Нинди үзенчәлек дисәк, берсе шушы. Аннан соң, быелгы чарада биш пәйгамбәр турында сүз барачак – Ибраһим, Нух, Муса, Гәйсә һәм Мөхәммәт пәйгамбәрләр турында. Исламда алар иң кадерле пәйгамбәрләр булып санала, аерым хөрмәт ителә. Менә шушы пәйгамбәрләр турында сөйләп, алар арасындагы охшашлыкка игътибарны юнәлтәчәкбез. Аларның өндәүләрендәге дини рухи нигезне кешеләр күңеленә керерлек итеп яңадан искә төшерергә кирәк. Кешеләр арасында үзара аңлашыр өчен, үзара хөрмәтне уятыр өчен. Дөнья үзе дә бик нәзек, тиз уаланучан нәрсәгә әверелеп бара. Шулай итеп, бу чараның максаты күрәлмаучанлыкны, каршы киртәләрне имереп, үзара аңлашу, хөрмәт хисләрен уятуга юнәлдерелгән. Минем куәтемнән килсә, мин бу чараны меңнәрчә кеше сыя торган зур мәйданнарда уздырыр идем. Барлык мөселманнар, дусларын, иптәшләрен чакырыр иде. Башка милләтләр дә килеп мөселманнар турында дөрес, тугры фикер алып китәр иде. – Бу чарада изге ядкарь, пәйгамбәребезнең сакал шәрифеннән бер чәч төге дә күрсәтеләчәк диделәр. Ислам динендә изге дип шундый әйберләргә табыну бармы? – Исламда Тәбәррүк дип аталган төшенчә бар. Ул Раббының бәрәкәтен эстәү дип аңлатыла. Пәйгамбәрнең замандашлары, аның көрәштәшләре пәйгамбәр белән бәйле булган һәр нәрсәдән Аллаһның бәрәкәтен күргәннәр. Ул хәдисләрдә дә язылган. Шуның белән мөселманнар пәйгамбәрнең әйберләренә дә, сүзләренә дә үзләренең хөрмәтле карашын белдергән. Бу хакта язылып калдырылган төрле ышанычлы чыганаклар бар. Пәйгамбәр исән чагында да аның бәрәкәте төрле авырулардан дәвалый торган булган. 14 гасыр узуына карамастан ул бәрәкәтнең көче югалмаган. Пәйгамбәрнең сакал шәрифе чәч төген без бу чарада халыкка күрсәтәчәкбез. Башта сәхнәдән, зурайта торган пыяла аша күрсәтеп, аннан соң халык киткән вакытта халык аны якыннан да күрер дип уйлаган идек. Хәзер инде бары тик сәхнәдән генә күрсәтәчәкбез. Иминлек турында уйлап, шулай эшләсәк уңайлырак булыр дигән фикергә килдек. Ләкин алга таба без аны Махачкаладан тагы бер мәртәбә Мәскәүгә китереп, Мәскәү мәчетендә тагы да халык игътибарына тәкъдим итәргә уйлыйбыз. – Сез Истанбулга сәфәрегез вакытында дөньякүләм танылган нәшидче, мөселман ырларын башкаручы Маһир Зәен белән дә очрашкансыз. Бу бәйрәмдә ул да булыр дип көтелә. Шул хакта да әйтегез әле. – Әйе, без аның белән Истанбулда очраштык. Ул очрашу бик якты хәтирә калдырды. Шунысын да әйтәсем килә, нәшидләрне ырлаучылар бар ул. Кайберәүләрендә йолдызлык авыруы да барлыкка килгән, үзләрен бик югары санап бик тәкәббер тоталар. Ләкин Маһир Заин бик гади. Бик укымышлы кеше буларак күңелне әлеп итте. Аның үз оркестры да бар. Аның итәкчесе Әл-Әзһәрдә белем алган, бик укымышлы. Безнең максат – беренче чиратта, кешеләрдә туганлык хисләрен уяту, тормыш мәгънәсен аңлатырга омтылу, пәйгамбәрләр тоткан максатны кешеләр күңеленә иткерү. Кызганычка каршы, хәзерге заманда әдәп-әһлак югала. Без кешеләрнең күңелләрен йомшартып, аларда миһербанлыкны уятырга омтылабыз. – Быел, беренче тапкыр дини идарә журналистлар конкурсын үткәрү турында карар кабул иткән. Ул конкурска йомгакны шушы бәйрәмдә ясарга тиешсез. Шул хакта да аңлатма бирегез әле. – Ул конкурсның максаты – дөрес һәм сыйфатлы итеп, пәйгамбәребезнең тормыш юлын яктырту. – Бу конкурс быел гына булдымы, әллә алга таба да игълан итәргә уйлыйсызмы? – Без күптәннән инде журналистлар белән үзара диалог урнаштырырга тырышабыз. Ярты ел элек Толерант журналистика фонды дип аталган фонд та оештыру турында игълан иткән идек. Кайбер сәбәпләр нәтиәсендә ул эш әле барып чыкмады. Меңнәрчә, миллионннарча кешеләр укырлык итеп язу журналистлардан зур аваплылык таләп итә, әлбәттә. Ә инде быелгы конкурсны игълан итү һаман шул бер максат, журналистларны безнең белән актив эшләргә чакырудан килеп чыкты. Алга таба да без алар белән мөселманнарның, мөселман буламаганнарның да – без бер мөхиттә яшибез – яктыртырбыз дип өметләнәбез. Иң мөһиме – урналистлар мөселманнарны дөрес итеп танытуда катнашсыннар, ярдәмче булсыннар иде. Бер яктан мәгълүмат чарарлары һәрдаим мөселманнар начар, алар террорчы дип тәкрарлыйлар һәм кешеләр моңа ышана башлый. Әгәр дә без ул стереотипларны имереп, мөселманнарга карата башка караш тәрбияләсәк, кешеләр күп яхшы нәрсә күрә алырлар иде. Журналистларның, блогерларның конкурста катнашулары бик мөһим. Бу кешеләр арасында позитив фикер, үзара хөрмәт уятыр иде. Без күптөрле. Күптөрле милләт, күптөрле дин. Аллаһ безне шулай яраткан. Әгәр дә без кемгәдер охшамаган икән, бармак төртеп, аның кемгәдер охшамаганлыгына басым ясап, Син ят, син начар дип әйтсәк, моннан бернинди дә яхшы нәрсә чыкмаячак. Журналистлар конкурсының максаты да, шул ук – Мәүлид ән-Нәби бәйрәме максаты кебек – кешеләрне бер-берсенә якынайту, дини һәм милли чикләрне бетереп, бердәмлекне тою. Төрле булып та бердәмлеккә омтылу бик мөһим.","""Быелгы Мәүлид Европадагы вакыйгаларга авап буларак та уза""",0,analytics,Дин,7097,https://www.azatliq.org/a/26811499.html,2015-01-24T19:54:41+00:00
"Мәҫәлән, ошо арала ғына Красноярскиҙа киберполиция оперативниктары 17 йәшлек үҫмерҙе ҡулға алған. Ул мессенджерҙа билдәһеҙ кешеләрҙең тәҡдиме буйынса үҙ өйөндә сим-бокс урынлаштыра һәм уның эшен тәьмин итә (ташыу хеҙмәте аша алынған ҡоролманы электр энергияһы менән тәьмин итә һәм сим-карталарын даими алмаштыра). Бының өсөн уға көн һайын кескәй эш хаҡы түләйҙәр. Асылда ул мутлашыусыларҙың колл-үҙәктәре менән уларҙың ҡорбандары араһында бәйләнеш булдырған. Уға ҡарата РФ Енәйәт кодексының 274.3-сө статьяһының 3-сө өлөшө буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылған. Иң ҙур яза - 6 йылға тиклем иркенән мәхрүм итеү. Тағы ла бер тапҡыр иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, мутлашыусыларҙың телефонын хеҙмәтләндереү - эш түгел, ә енәйәт! Ошоно балаларығыҙҙың мейеһенә һеңдерегеҙ! Фото һәм видео:",Үҫмергә төрмә янай,1,news,Яңылыҡтар,764,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-20/merg-t-rm-yanay-4587031,2026-02-20T15:45:00+00:00
"Мәскәү. 2021 елфикерләрМәскәүдә Косино-Ухтомски районында урнашкан Изге күл янында 60 мең кешене сыйдырырдай мәчет төземәкче булалар. Март ахырында мәчет төзелеше тирәсендә низаг чыкты. Гыйбадәтханә салуга православ активистлар каршы. Алар бу ирләрнең изге урын саналуын әйтә. Мәскәү хакимияте компромисс табылды ди. Азатлык Мәскәүдә яңа мәчет төзелешенә каршы чыгучылар, аны кем төзергә теләве хакындаязган иде. Низаг зурга китте, мәчеткә каршы чыгучылар – шундагы яшәүчеләргә православ активистлар да, экоактивистлар да кушылды. Косино-Ухтомски районында Аллаһ йортының төзелешенә каршы имзалар ыю да итез барды. Бер-ике көндә берничә дистә мең кеше азан әйтүче, мөселманнар ыела торган гыйбадәткә каршы булуын белдерде. ирле халыкның төп аргументы буларак мәчет теләмибез дисә, православ активистлар бу изге христиан ире дип дәлилләрен китерде, экоактивситлар мәчет төзелеше паркка, якындагы күлгә зарар китерәчәк дип каршы чыкты. Төзелергә мөмкин булган мәчеткә каршы танылган спортчылар, блогерлар да кушылды. Медиа да башлыча каршы якны күрсәтте, ә мөселманнарның Мәскәүдә саны арта баруы, булган мәчетләрнең барысын да сыйдыра алмавы, асаба, мигрант мөселманнарының ихтиялары ничек хәл ителергә тиеш, аларның хокуклары ничек якланырга тиеш булганы турында ләм-мим. Мөселманнар үзләре дә бу хакта чәчрәп чыкмады, ни өчен бу тирәдә мәчет кирәклеген аңлатмады. Бары тик мәчет низагына карата Чечня башлыгы Рамзан Кадыровүз фикерен әйтте. Ул Чечня башлыгы Мәскәүдәге мәчет төзелешенә каршы чыгучыларны ""куркаклар һәм провокаторлар"" дип атады. ""Ватанпәрвәрлекне митингларда түгел, Украинадагы ""махсус хәрби операциядә"" күрсәтергә кирәк дип белдерде ул. Шулай да берничә блогер ни өчен мәчет кирәклеген, Русия мөселманнары килмешәк түгел, ә Русия ватандашлары, аларның да ничек тели, шулай гыйбадәт кылу хокукы барлыгын аңлатып карады. Алар арасында көрәшче Ринат Фәхретдиновта бар иде. Урыс телле блогерларның авызыннан чыккан кем тели, үз республикаларында мәчетләр төзесен дигәнгә Фәхретдинов: ""Мин Мордовиядә тудым, Татарстанда үстем, Самарда хезмәт иттем, хәзер Мәскәүдә яшим. Минем республикам кайда? Миндә Русия паспорты, димәк Русия – минем республика, сезнеке дә шул исәптән. Русия күпмилләтле ил, төрле дин кешеләре яши, биредә бөтен кеше өчен дә уңайлы булырга тиеш. Мин – татар, мин Русия ватандашы, мин Мәскәүдә яшим һәм миңа монда мәчетләр итми. Миңа кая китәргә тәкъдим итәсез? Мәскәүдә күптәннән яшәгән асаба татарларга кая китәсе? Кешеләрнең араларын бозмагыз, низаг тудырмагыз"", дип видео яздырды ул. Әмма аерым бу хакта сөйләшергә теләмәде. Башта мәчет төзелеше артында кайсы дини оешма торганы да билгеле түгел иде. Аны төзү инициативасы кемдә: Русия мөселманнары Диния нәзарәтендәме, Әлбир Кргановитәкләгән оешмадамы – билгеле булмады. Шулай да төзлергә тиешле мәчет тирәсендге шау-шу зурга киткәч, мөфти Равил Гайнетдинүз фикерен белдерде. Ул Мәскәү мэры Сергей Собянинга хат юллады. Изге Рамазан аенда Мәскәүнең Косино-Ухтомски районында төзелергә мөмкин булган мәчет тирәсендә чыккан каршылык, аның турында таралган мәгълүмат Русия мөселманнарының күңелен кырды, дип борчылу белдергән ул. — Русия халыклары арасында каршылык ялкыны кабынмасын өчен, Мәскәү мөселманнарының рухи ихтияын канәгатьләндерер өчен мәчет төзү проектын тормышка ашыру өчен уңайлы урын табуыгызны сорыйм, — дип мөрәәгать иткән Равил Гайнетдин. — Русия мөселманнарының Диния нәзарәтенең бурычы – Русия кануннары кысалырында мөселманнарның үзләренә мөһим инфраструктураны булдыру ихияларын яклау. Билгеле, бу эш ирле халык белән килешеп, барысына да хөрмәт күрсәтелеп башкарылырга тиеш. Бу хатның тәэсире булдымы, әллә Мәскәү хакимияте мөселманнар һәм православлар арасында каршылык артык зурга китүеннән куркыпмы, бу хәлләрне күрмәмешкә салышкан Сергей Собянин да белдерү белән чыкты. Ул Мәскәүнең Косино-Ухтомски районында төзелергә тиешле мәчет мәсьәләсе хәл ителде дип белдерде. Әмма ничек итеп? — Беренчедән, төзелеш тәкъдиме шәһәр төзелеше һәм ир комиссиясендә генә яңгырады. Бу мәсьәлә буенча Мәскәү хөкүмәтенең дә, башка башкарма органнарның да карарлары булмады, — диде Сергей Собянин. — Икенчедән, мәчет 40 мең дүрткел мәйданны билиячәк дигән сүзләр дөреслеккә туры килми. Сүз бары тик 2,5 мең дүрткел метр турында бара. Өченчедән, күп мөрәәгатьләр булды, мәчет урыны үзгәрәчәк. Аңа ""Косино"" метросы янындагы ир кишәрлеге бүленеп биреләчәк. Якында яшәүчеләр өчен мәчет комачауламаячак, әмма транспорт белән килеп йөрер өчен бик уңайлы урын. Православ чиркәүләре тирәләре кешеләр ничек йөрер өчен тәртипкә китерелә, монда да шулай ясалачак. Собянин сайлауларга әзерләнә. Шәһәрдәге һәр низаг аның өчен тискәре хәлләргә китерә ала. Шуңа мәчет тирәсендәге шау-шу беренче чиратта аңа тап төшерә. Сайлау алдыннан мэрга тәти булып күренү, ничек тә булса компромисс табу кирәк. Аңа ике якны да килештереп, бу мәсьәләне ябу мөһим. Вакытлыча булса да. Ә мәчет төзеләчәкме, юкмы, кайчан – бу инде бүген түгел, кайчан да булса хәл ителәсе проблем. Әллә төзелә ул, әллә юк. Шуны да исәптә тотарга кирәк – мәчет төзеләчәк дигән бернинди дә рәсми карар юк. Болар барысы да әле сөйләшүләр дәрәәсендә. ""Сергей Собянин Мәскәүнең мэры булып беренче тапкыр сайланган вакытта үз програмының бер пунктына мөселманлаштыруны, мигрантлар килүне туктатачагын ачыктан-ачык әйтте. Шул вакыттан бирле әллә ни үзгәрмәде. Мәскәүдә яңа мәчетләр төзелмәде, бары намаз бүлмәләре, намаз заллары барлыкка килде. Мин моны аңлы рәвештә эшләнүче стратегия дип саныйм"", дигәниде Азатлыкка сәясәт белгече Ринат Мөхәммәтов. Шулай да Сергей Собянинның имзасы белән бернинди фәрманнар, карарлар булмаса да, мөселманнар теләгән зурлыкта һәм аларга уңайлы ирдә мәчет төзелмәсә дә, Русия мөселманнары мәсьәлә уңай хәл ителде дип саный. Һәрхәлдә Русия мөселманнары Диния нәзарәте рәисе урынбасары Дамир Мөхетдиновшундый фикердә. Ул бу эштә Русия патриархы Кириллның да ярдәм итүе булды дип яза. ""Аллага шөкер, кызган низаг, ниһаять, сивил рәвештә хәл ителүгә борылды, кануни карар табыла башлады. Русия мөфтие Равил Гайнетдин да, Русия патриархы Кирилл да Сергей Собянинга мөрәәгать итте. Бу – дәүләт, конфессияләрнең үзара килешеп хәрәкәт итүнең үрнәкле күрсәткече. Моның тәэсирен мөселманнар да, православлар да, тулаем шәһәр кешеләре дә үзендә тоячак"", дип белдерде ул. Адвокат Марат Ашимов Мәскәүдәге әле хәтта төзелеш булачак дигән документларның булмый торып зур низагның кубуы һәм моңа күп кешенең әлеп ителүе идарә ителергә мөмкин дип фаразлый. Русиянең кайбер төбәкләрендә, шул исәптән Мәскәүдә исламофобик чире көчле ди ул. ""Бу вакыйганы алсак, беренчедән, ул кадәр зур масштаблы төзелеш тә түгел, икенчедән, хакимиятнең бернинди дә карары булмаган, бары тик сөйләшүләр генә алып барылган. Ә гауга зур купты. Мәскәүдәге хәлләрне күзәтәм: бернинди дә карарлар юк, сөйләшүләр алып бара, әмма бу мәгълүмат тышка чыга, аерым оешмаларга сөйләнә, социаль челтәләрдә сөйләшүләр башлана, әмәгатьчелек көче туплана да дулкын үсә бара. Кешеләрне котырту авыр түгел бит. Миңа калса, хакимияттә исламофобия чире белән интегүчеләр бар, алар мәчет төзелмәсен дип тырыша. Бу мәчетнең төзелешенең юридик карарлары да юк. Русиядә билгесезлектән куркалар, ислам да киң әмәгатьчелеккә таныш түгел. Безнең дин аңлатылмый, өйрәтелми. Шуңа кешеләр курка, шүрли. Булмасын дип алдан ук кистереп куялар. Мәскәү кебек шәһәрләрдә мәчет төзү - зур проблем. Аны хәл итү дәүләт белән эшләүче дини оешмалар башкарырга тиеш, мәгълүматны тарату, кешеләргә аңлату, агарту эше дә аларда. Мәскәүдә мәчетләр итми. Аны ничек тә хәл итәсе"", дип аңлата Ашимов. Мәскәүнең үзендә әлеге вакытта дүрт мәчет һәм мөселманнарның берничә гыйбәдәт йорты бар, ә чиркәүләр саны - 1220.",Мәскәүдәге мәчет тирәсендәге низаг. Мөселманнар мәсьәләсе хәл ителерме?,0,analytics,Дин,7602,https://www.azatliq.org/a/32353695.html,2023-04-08T04:16:44+00:00
РФ дәүләт учреждениелары һәм йәмәғәт хеҙмәтләндереү хеҙмәткәрҙәренең профсоюз ойошмаһының Бөрйән районы территориаль ойошмаһының отчет-һайлау конференцияһы үтте.,Ойошманың яңы рәйесе һайланды,0,analytics,Йәмғиәт,161,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2024-12-19/oyoshmany-ya-y-r-yese-aylandy-4059625,2024-12-19T14:50:00+00:00
"Ил тарихына, йәмғиәт араһындағы хәл-ваҡиғаларға үрелеп бара бит ул кеше яҙмыштары. Ана шул яҙмыштар беренә-бере солғанышып, күбәйеп-ҙурайып, киңәйеп-ҡабарып та үҙ заманын сағылдырыр риүәйәттәр булып китәлер. Бына, әле илдә ике йыл барған махсус хәрби операция  әҙәмдәр тормошонда әллә күпме төрлө булып сағылды ла. Һәр ғаиләлә, һәр ауылда, һәр ҡалала уның мөһөрлө эҙе бар. Әлеге яҙмам – ана шул тарихтарҙың береһе. Ире менән айырылышҡас, «Ауыл уҡытыусыһы» программаһы сиктәрендә иң төпкөл ауылдарҙың береһенә уҡытыусы булып барғайны Венера. Йән тыныслығы эҙләп тә сығып китте инде. Тик сит ерҙә яңғыҙына шул хәтлем ҡыйын, ултырып иларға ғына ҡала. Йә әсәһе йыуата белмәй: «Бөтә кеше түҙеп йәшәгәнде, һиңә идеальныйҙы подавай, эсмәгән, ипле генә  кейәү менән дә йәшәй алманың», – тип йәнен үртәй. Диванда телефон тотоп тик ятҡан, эшләргә, ғаиләһен ҡайғыртырға йыйынмаған да ғәмһеҙ йән менән нисек донъя көтмәк кәрәк? Бер үҙе көсәнеп тә, артыҡ ыраталмаҫын аңлаған ҡатын, берҙән-бер көндө, кейемдәрен генә алып сыҡты ла китте. Ошо ауылға килеп урынлашты. Яратҡан эше күңелен йыуата, уҡыусылары ла тәртипле былай, шуларға әүрәгәндә, күңелһеҙ хәтирәләре лә онотола кеүек. Шулай уйҙарына бирелеп, мәктәпкә лә еткән икән. Ашыҡҡан ҡатын ишек асҡан ыңғайы бер ят иргә барып бәрелгәнен аңғармай ҙа ҡала, ҡаушауҙан хатта ҡулынан сумкаһы төшөп китә. «Ипләберәк йөрөгөҙ! » – ти таныш булмаған ир һәм сумкаһын алып ҡулына тоттора. Һөйкөмлө тәрән ҡараш йәш ҡатындың күңеленә үтеп инә. Шулай танышып китә Венера ялға ҡайтҡан Тимер менән. .Бына ике йәш кеше ҡарлы урам буйлап атлай. Хәрби егет уға хеҙмәте, дуҫтары хаҡында һөйләй, ә Венера – уҡыусылары, дәрестәре тураһында. Февраль ҡарын тишеп, йәштәр араһында мөхәббәт гөлө шытып сыға. Уртаҡ хыялдар, пландар барлыҡҡа килә. Вәғәҙәләр бирелә, анттар әйтелә. Артабанғы яҙмыш һикәлтәләре һуғыш тураһындағы киноларҙағы шикелле, геройҙарҙы ҡойон эсендә өйрөлтөр хәл-ваҡиғалар ағымына алып инә. Илдә махсус хәрби операция иғлан ителә һәм, күп тә тормай, Тимер шул ут эсенә эләгә лә. Шул ваҡыттан алып Венера өсөн иң ауыр, борсоулы осор башлана. Тимергә иҫәнлек һорап, көн дә Хоҙайға ялбара. Уға мөхәббәт, өмөт тулы смс-тар яҙа. Ә егеттең сәләмдәре, ғәҙәттә, ҡыҫҡа: «Иҫәнмен, борсолма, ҡайтырмын». Егет китеп бер-ике ай үткәс, Венера ауырлы икәнлеген аңлай. Әммә был хаҡта берәүгә лә әйтмәй. Яйын тура килтереп Тимерҙең үҙенә генә сисмәксе була серен. Әммә өлгөрә алмай, дөрөҫөрәге, был сер сиселмәй ҡала. Егетенең ауыр яраланып госпиталгә эләгеүен хәбәр итәләр. Хәле насар, бәлки, операцияларҙы кисерә лә алмаҫ, тигәстәр, ҡатын бөтөн эшен ташлап алыҫ юлға сыға. Яңғыҙы сыға. Балаһын алдырып. «Бәхетле мәлдәр еткәс табырмын әле», – тип уйлай ул шул саҡ. «Мин һине шул хәтлем яратам, – тип шыбырлай ул иҫһеҙ ятҡан Тимеренә. – Бөтә ауырлыҡтарҙы ла бергә үтербеҙ. Мин һинең яныңда, һинең менән». Һәм ысынлап та шулай була. Венера һөйгәнен бала ҡарағандай бағып, тәрбиәләп ала. Операция өҫтөнә операция, аҙаҡтан дауаланыуҙар, реабилитация, аяҡҡа баҫыуҙар. Шатлыҡлы мәлдәрҙе бергә кисереү. Бер ғаилә, бер бөтөн булып йәшәп китеү. Тик араларында әлеге сер бар йәштәрҙең. Әлегә ул сиселмәгән, әлегә хатта һыҙлауыҡ булып тулышмаған да. Венера аборт яһатып юлға сыҡҡас, Тимер ятҡан госпиталгә барып еткәнсе, әллә күпме юл михнәттәре күреп, өшөп-һелкенеп, ҡурҡып-борсолоп барып, ҡан юлдары асылып китеп, дауаханаға эләгә. Баҡтиһәң, баланы алғанда бер өлөшөн ҡалдырғандар икән. Ҡатын иһә тикшерелеп тә тормай юлға сыҡҡан. Табиптар тейешле булғанын эшләй – аналығын алып ташлайҙар. Ҡатын сырағы ҡырҡ, тигәндәй, аҙ ғына йүнәлеүе була, артабан ҡуҙғала Венера. Унда уны һөйгәне көтә! Артабанғы хәлдәрҙе һеҙ беләһегеҙ. Ә алдағыһын – юҡ. Әлегә берәү ҙә белмәй. Асылырмы ул сер Венера менән Тимер араһында, бәхет хаҡына ялған бәхетһеҙлекте кисерә алырҙармы бергә – билдәһеҙ. Уны-һын тормош күрһәтер. Альбина Шәһитова.",БӘХЕТ ХАҠЫ – БӘХЕТҺЕҘЛЕК,0,analytics,Аңлатма,3827,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-11-11/b-het-ha-y-b-het-e-lek-4461690,2025-11-11T15:06:00+00:00
"Конкурс нигеҙендә Күләмле проза номинацияһында Зөһрә Бураҡаева Мәрйәм Бураҡаеваның Һылыуҡай документаль романын тәржемә иткән; Проза йыйынтығында Таңсулпан Ғарипованың хикәйәләрен Алик Шакиров руссаға  ауҙарһа; Шиғриәт номинацияһында Бәхет эҙләү лирик шиғырҙар йыйынтығын Юрий  Татаренко  руссаға әйләндергән. Йәш яҙыусы Заһиҙә Мусина Балалар һәм үҫмерҙәр өсөн иң яҡшы әҫәрҙәр йыйынтығында Дилә Булгакова хикәйәләренә йән өргән,  Классика номинацияһында  Зиннур Ураҡсиндың  проза әҫәре улы Юлдаш Ураҡсин аша руссаға тәржемәләнгән. – Бындай  шәп проекттар киләсәктә лә буласаҡ, – тип белдерҙе Башҡортостан Яҙыусылар союзы рәйесе Айгиз Баймөхәмәтов.",Биш китаптың исем туйы үтте,1,news,Яңылыҡтар,647,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-04-04/bish-kitapty-isem-tuyy-tte-4184855,2025-04-04T15:47:00+00:00
"Башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса төбәк-ара олимпиадаһы быйыл ҡырҡынсы тапҡыр үткәрелде. Йәш быуында туған телебеҙгә һөйөү тәрбиәләргә, башҡорт теленең мәртәбәһен күтәрергә, тәрән белемле, һәләтле, илһөйәр, телһөйәр уҡыусыларҙы асырға ярҙам иткән бәйгелә Башҡортостандың район-ҡалаларынан, Ырымбур, Силәбе, Ҡурған, Һамар өлкәләренән – синыфтарҙа уҡыған 372 уҡыусы ҡатнашты. Уны, йылдағыса, республикабыҙҙың Мәғариф министрлығы, мәғариф буйынса ресурс үҙәге Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия, Өфө фән һәм технологиялар университеттары менән бергә ойошторҙо. Башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса төбәк-ара олимпиаданың йыл һайын Рәми Ғарипов исемендәге 1-се республика башҡорт интернат-гимназияһы бинаһында уҙғарылыуы ла оло мәғәнәгә эйә. Тап ошо белем усағы милли кадрҙар әҙерләүсе белем биреү учреждениеһы һанала, ул республикабыҙға бик күп бөйөк шәхестәр биргән. Олимпиаданың шундай милли рух менән һуғарылған кабинеттарҙа үткәрелеүе ҡыҙҙар һәм егеттәрҙе ҡанатландырып, еңеүгә дәртләндерҙе. Быйылғы һынауҙар, һәр йылдағыса, линияларға бүлеп ойошторолдо. Тәүгеһендә – милли мәктәптәр, башҡорт гимназия-лицейҙары араһында башҡорт телен туған тел булараҡ өйрәнеүселәр, икенсеһендә – урыҫ мәктәптәрендә башҡорт телен туған тел булараҡ уҡыусылар, ә өсөнсөһөндә башҡорт телен, дәүләт теле булараҡ, башлап өйрәнеүселәр һәм дауам итеүселәр белемен тикшерҙе. Бүленгән йүнәлешкә ҡарап, эштәр ҙә төрлөсә бирелде: уҡыусылар викторина һорауҙарына яуап бирҙе, текст буйынса телдән эш башҡарҙы, лексик-грамматик эштәрҙе үтәне, жюри ағзалары менән әңгәмә ҡорҙо. Милли мәғариф буйынса ресурс үҙәгенең директоры Ләйсән Аҙнабаева әйтеүенсә, йылдан-йыл олимпиадала ҡатнашыусыларҙың һаны арта, белем кимәле күтәрелә бара. Былтыр муниципаль этапта 3200 бала көсөн һынаһа, быйыл уларҙың һаны 4400-гә еткән. Ләйсән Хәсән ҡыҙы уҡыусыларҙың бик теләп ҡатнашыуын, йыл башынан уҡ әҙерләнә башлауҙарын да белдерҙе. Әйткәндәй, башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса төбәк-ара олимпиада 2019 йылдан Рәсәй Федерацияһы Мәғариф министрлығының олимпиадалар һәм башҡа интеллектуаль, ижади конкурстар, саралар исемлегенә индерелгән. Был иһә еңеүселәргә ҙур мөмкинлектәр аса. Улар Башҡортостандың юғары уҡыу йорттарына уҡырға ингәндә өҫтөнлөк менән файҙалана, 10 балл өҫтәлә, етмәһә, өҫтәлмә стипендия ла алып уҡый.   Һынауҙар тәүге көндө уҙғарылһа, иртәгеһенә Өфөнөң балалар филармонияһында башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса төбәк-ара олимпиадаһын ябыу тантанаһы үтте. Иң тәүҙә Өфө һәм фән технологиялар, Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеттары, Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү ойошмаһы, «Йәншишмә» гәзите, «Аманат», «Аҡбуҙат» журналдары яҡшы һөҙөмтә күрһәткән уҡыусыларҙы махсус приздар менән бүләкләһә, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты күрше өлкәләрҙән килеүсе уҡыусыларҙы бүләктәр менән ҡыуандырҙы. ""Йәншишмә"" гәзитенең яуаплы сәркәтибе Лилиә Фазлетдинова радакцияның бүләктәрен Асҡын районы Асҡындағы 2-се мәктәптән Ләлә Шәрәфетдиноваға, Ҡырмыҫҡалы районының Сахай мәктәбенән Камилә Хәмиҙуллинаға, Әбйәлил районы Асҡар ауылынан Ләйсән Рәхмәтуллинаға тапшырҙы. Һуңынан призёрҙар, еңеүселәр иғлан ителде. урын алыусыларға Башҡортостан Мәғариф министрлығының дипломы һәм 6 мең күләмендә аҡсалата премия тапшырылды. Еңеү яулаған һәм призлы урын алған балаларҙы ихлас күңелдән ҡотлайбыҙ! Киләсәктә лә телебеҙҙең һаҡсылары булып ҡалыуҙарын теләйбеҙ   Һүҙ – еңеүселәргә Мостай Кәрим исемендәге 158-се башҡорт гимназияһынан еңеү яулаған Тамсы Үтәбаева Нариман Сабитов исемендәге 1-се музыка мәктәбен ҡыҙыл аттестатҡа тамамлаған, ҡылҡумыҙ буйынса республика, Рәсәй конкурстары еңеүсеһе һәм призёры, Зәйнәб Биишева уҡыуҙарында ла призлы урын яулаған. Етмәһә, Өфө ҡалаһы мэрының стипендиаты ла, гимназияның «Дуҫлыҡ» өлгөлө халыҡ бейеүҙәре ансамбле һәм «Гүзәл денс» халыҡ хореография коллективы менән бергә күп конкурс-фестивалдәр еңеүсеһе лә үҙе. – Башҡорт теле буйынса олимпиадаларҙа синыфтан ҡатнаша башланым. Халҡыбыҙҙың тарихын, мәҙәниәтен яҡшы белеүем, йыл һайын «Йәйләү» лагерына йөрөүем миңә еңеү яуларға ярҙам итте.  урын алыуыма бик шатмын. Олимпиада бик яҡшы ойошторолдо. Эштәр ауыр булманы, миңә бигерәк тә уҡылған әҫәрҙе анализлау оҡшаны. Ошо олимпиадаға әҙерләнеү ваҡытында башҡорт теленән Берҙәм дәүләт имтиханын бирергә ҡарар иттем, – ти ҡыҙ. Ғафури районының Жәлил Кейекбаев исемендәге Сәйетбаба мәктәбенән Айгөл Рәхимова: – Донъялағы иң ҙур башҡорт ауылы Сәйетбаба ауылында тыуғанғамы, әллә Жәлил Кейекбаев исемендәге мәктәптә уҡығанғамы икән, миңә бәхет йылмайҙы – ошо бөйөк еңеүемә алып килде. Ысынлап та, ауылыбыҙҙан, Ғафури районынан башҡорт телен, әҙәбиәтен яратыусы бик күп шәхестәр сыҡҡан. Беҙ, уларҙың өлгөһөндә тәрбиәләнгән быуын, телебеҙҙе, илебеҙҙе яратып үҫәбеҙ. Башҡорт рухы минең ғаиләмдән килә, атай-әсәйемә, оло еңеүгә алып килеүсе уҡытыусыларыма сикһеҙ рәхмәтлемен. Киләсәктә лә башҡорт телен яратырға, уны һаҡларға, үҫтерергә үҙемдең дә өлөшөмдө индерәсәкмен. Хәйбулла районының Аҡъярҙағы 2-се мәктәбенән Динә Әлибаева өсөнсө йыл башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса төбәк-ара олимпиадаһында көсөн һынай. Тәүге ике йылда призёр булһа, быйыл еңеүсе исемен яуланы. – Башҡорт теле һәм әҙәбиәте олимпиадаһы кеүек саралар беҙҙе ижади яҡтан үҫтерә, үҙ фекерҙәребеҙҙе иркен һәм матур итеп белдерергә өйрәтә. Ул туған телебеҙҙе өйрәнеүгә ҡыҙыҡһыныу уята, үҙ телебеҙҙә ғорурланып, ҡурҡмай-өркмәй иркен һөйләшергә ярҙам итә. Бында мин үҙемә яҡын дуҫтар ҙа таптым. Гөлназ ШӘЙХЕТДИНОВА. Юлай КӘРИМОВ фотолары.","«Күңелдәрҙе беҙҙең туған иткән, Милләт иткән телем башҡортто»",0,analytics,Әсәм теле - сәсән теле,5451,https://yanshishma.com/articles/s-m-tele-s-s-n-tele-/2026-01-14/k-eld-r-e-be-e-tu-an-itk-n-mill-t-itk-n-telem-bash-ortto-4536895,2026-01-14T14:21:00+00:00
"Кырымтатар йортында тентү, архив фотосыСишәмбе кырымтатар активистлары Акмәчетнең Дарвин һәм Хайри Эмир заде урамнарында куәт төркемнәренең ике йортта тентү уздырганын хәбәр итте. Тентүчеләр ике ""Газель"" машинасы белән килгән. ыела башлаган күршәләрне, туганнарны, беркемне дә йортка кертмәгәннәр. Хайри Эмир заде урамында урнашкан Асене Месератова йортына куәт төркемнәре иртәнге 6.30 да басып кергән. Йортта аның абыйсы Али Булатов, хатыны һәм биш бала булган. Дарвин урамында Асене Месератованың кайнанасы яшәгән йортта да тентү узган. Анда да ике куәт төркемнәре ""Газель"" машинасында килгән, тикшерү эшләре бара дигәннәр, кем булуларын, сәбәпләрен аңлатмаганнар. Йорт хуасы - кырымтатар хатынын тикшерү комитетына алып киткәннәр дип хәбәр итте активистлар. Асене Месератова үзе тентүчеләр документларны, компьютерны алып тикшергәннәр, хатларны укыганнар, тәрәзәләр янына барырга рөхсәт итмәгәннәр. Алар ФСБдан иде. Алуштада газ үткәргеч шартлау мәсьәләсе хакында сөйләделәр дип сөйләде. Ул арада ике ай элек ялгыз пикетларда катнашуда гаепләнүче 80 ләп кырымтатар активисты бүген Акмәчеттә ыелып, район мәхкәмәләре чыгарган карарлар белән риза булмыйча Кырым Югары мәхкәмәсенә шикаятьләр тапшырды дип хәбәр итте Крымская солидарность төркеме.14 октябрь 100 гә якын кырымтатар Кырымның зур юлларына Кырымтатарлар террорчылар түгел, безнең балаларга тимәгез, Сәяси тоткыннарга азатлык, Куәт төркемнәренең башбаштаклыгын туктатыгыз, Кырымтатарлар халкын эзәрлекләүне туктатыгыз, Кырым мөселманнары, сезнең күршеләр террорчы түгел, 1944 – сатлыклар, 2017 – террорчылар, Балаларга әтиләрен кайтарыгыз, алар террорчы түгел, Кырымтатар халкын террорлауны туктатыгыз кебек шигарләр белән ялгыз пикетларгачыккан иде. Полиция аларга беркетмәләр төзеп, бу ялгыз пикетлар түгел, алар бер вакытта узды, дигән гаепләү чыгарды, мәхкәмәләр 10-15 мең сум аза карарлары чыгарган иде. Бу штрафларның гомум күләме 1 миллион сумга итте. Кырымтатарлар бу акчаларны бергәләп туплап, мәхкәмә ителгәннәрнең штрафларын түләү инде гадәткә әверелде. Безнеңканалына язылыгыз! Иң кызыклы хәбәрләрне беренче булып укыгыз.","Кырымда кырымтатар йортларында тентү узды, бер кеше тоткарланган",1,news,Яңылыҡтар,2094,https://www.azatliq.org/a/28939428.html,2017-12-26T10:33:15+00:00
"Шағир менән хушлашыу 19 февралдә 12:00 сәғәттә Өфө ҡалаһы, Орджоникидзе районы, Иҫке Турбаҫлы ауылы, Йәштәр урамы, 6 адресы буйынса үтә. Зөфәр Зәки улы Вәлитов 1949 йылдың 1 февралендә Стәрлетамаҡ ҡалаһында тыуған. Балалыҡ һәм йәшлек йылдары Күгәрсен районының Күгәрсен ауылында үтә. Мораҡ ауыл һөнәрселек училищеһын, Өфө урман хужалығы техникумын тамамлай. Өфө заводтарында электрик, автослесарь, мастер булып эшләй, Башҡортостандың ҡулланыусылар союзы системаһында өлкән инженер, колхозда баш инженер вазифаһын башҡара. Хаҡлы ялға сығыр алдынан хеҙмәт эшмәкәрлеген Зәйнәб Биишева исемендәге «Китап» нәшриәтендә дауам итә. Зөфәр Вәлит шиғриәт менән бала сағынан, йәшлек йылдарынан шөғөлләнә. Етмешенсе йылдар уртаһынан уның әҫәрҙәре республиканың гәзит һәм журналдарында даими баҫыла. «Йырҙарымдың йәшел бишеге» тип исемләнгән тәүге шиғырҙар йыйынтығы 1993 йылда «Китап» нәшриәте сығарған «Бәйге» серияһында донъя күрә. 2001 йылда «Күңелем ҡуҙҙары» китабы ошо уҡ нәшриәттә «Тамғалар» серияһы менән баҫылып сыға. Артабан бер-бер артлы «Йылдар сатында» (2003), « Кәрәҙле минуттар» (2004), «Йырлы ғүмер» (2004), «Һуң түгел» (2005), «Мин йәшәгән донъя» (2009), «Я вижу» (2011) йыйынтыҡтары уҡыусыға тәҡдим ителә. Үҙенең әҫәрҙәрендә шағир тормош һәм йәшәү мәғәнәһе, шәхестең йәмғиәттәге урыны тураһында уйлана, шуға ла уларға оло гражданлыҡ хисе, Ер-әсә алдындағы оло бурыстарҙы фәлсәфәүи юҫыҡта төплө аңлау хас. Әҙип тыуған тәбиғәт хозурлығын сағыу биҙәктәр менән тасуирләй, уның һәр матурлығы менән һоҡлана һәм ғорурлана, тирә-яҡ мөхиткә һаҡсыл булырға саҡырыу менән кешеләрҙе изгелеккә һәм мәрхәмәтлеккә өндәй. Уның лирик шиғырҙары үҙҙәренең ҡоролошо, эске һәм тышҡы интонацияһы менән көйгә һалыуҙы һорай кеүек, шуға ла күп кенә композиторҙар Зөфәр Вәлит һүҙҙәренә йырҙар яҙған. Әҙиптең шиғри шәлкемдәре республиканың гәзит һәм журналдарында, шулай уҡ руссаға тәржемә ителеп, «Бельские просторы» журналында ла даими донъя күреп килә. Зөфәр Вәлит 2005 йылда Башҡортостан һәм Рәсәй Яҙыусылар союзына ағза итеп ҡабул ителә. «Мин йәшәгән донъя» (2009) һәм «Һайраһын бурандарым» (2015) китаптары өсөн 2015 йылда Күгәрсен районы хакимиәте һәм Башҡортостан Яҙыусылар союзының берлектә булдырған Зәйнәб Биишева исемендәге премияға лайыҡ булды. 2019 йылда Бәләбәй районы хакимиәте һәм Башҡортостан Яҙыусылар союзының берлектә булдырған Фатих Кәрим исемендәге премияға лайыҡ булды.",Ҡайғылы хәбәр.,0,analytics,Файҙалы эштәр,2370,https://agideljurn.ru/news/godpoleznihdel/2026-02-18/ay-yly-h-b-r-4583042,2026-02-18T11:24:00+00:00
"Нариман ДжелялРусия тарафыннан аннексияләнгән Кырымда Федераль иминлек хезмәте (ФСБ) Кырымтатар мәлесе (Русиядә экстремист дип танылган һәм тыелган) рәисе урынбасары Нариман Джелялга Ангара авылындагы газүткәргечкә зыян салуда гаепләү маддәсен янә кырыслаткан. Бу хакта сәясәтченең адвокаты Николай Полозовхәбәр итте. Аның сүзләренчә, хәзер Джеляловны оештырылган төркем эчендә диверсия кылуда, шулай ук канунсыз рәвештә шартлаткыч маддәләр алуда һәм саклауда гаеплиләр. Бу гаепләүләр нигезендә Нариман Джелялга 20 елга кадәр ирегеннән мәхрүм ителү куркынычы яный. Башта аны диверсиягә ярдәм итүдәшикләнгәннәр иде, соңрак инаятьне кылуда тулысынча катнашкан дипгаепләделәр. Алданрак ФСБ таләбе белән Джелялов адвокатлары тикшерү эшләре барышы турында сөйләмәячәкләре хакында кул куйганнар дип хәбәр ителгән иде. Шул ук вакытта гаепләнүче күрсәтмәләр бирүдән бөтенләй баш тарта. Сентябрь башында Русия хокук саклау оешмалары Акмәчеттә кырымтатарларда тентү уздырды, нәтиәдә биш кеше тоткарланды. Нариман Джелял шуларның берсе иде. Бертуган Асанһәм Азиз Ахтемовларны диверсиядә, ягъни белә торып Ангара авылындагы газүткәргечкә зыян салуда гаепләделәр. Тоткарлаулардан соң, якыннарының язмышы турында белү өчен дистәләгән кырым татары Акмәчеттәге Русия ФСБсы бинасы янына чыкты. Полиция кырыктан артык кешенетоткарлап, ыелган кешеләрне куып таратты. Кырымтатарларын эзәрлекләүләр 2014 елда ярымутрауны Русия хакимиятләре аннексияләгәннән соң башланды. Кырымтатарларның күбесе Кырымны Русиягә кушуга каршы чыккан иде. Хәзерге вакытта йөздән артык кырымтатар төзәтү колонияләрендә яки тикшерү астында. Күп очракта аларны экстремизмда гаеплиләр. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Кырымда Нариман Джелялга гаепләү маддәсе янә кырыслатылган,1,news,Яңылыҡтар,1885,https://www.azatliq.org/a/31474381.html,2021-09-23T09:16:03+00:00
"Зөһрә ХӘКИМОВА әңгәмәләште. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Кирамат донъяға әйәхәт,0,analytics,Povestar,454,https://yanshishma.com/articles/povestar/2020-11-20/kiramat-don-ya-a-c-y-h-t-426855,2020-11-20T12:19:00+05:00
"Түләк ҒИРФАНОВФәйрүзә, кискелеккә сәй ҡуйып, Миңлегөлдөң ҡайтыуын көттө. Аш-һыуын әҙерләп өҫтәлгә ултыртҡас, балконға сыҡты. Көҙгө һалҡын саф һауа тынын иркенәйтеп ебәрҙе. Аҫта кемдер машинаһы менән мәж килә. Һары төҫ кергән япраҡтар, ботаҡтарынан өҙөлөп, әкрен генә тирбәлешеп ергә төшөп яталар. Әле ҡасан ғына йәшеллеккә төрөнөп шаулаша ине ошо ағастар.",ФӘЙРҮЗӘ,0,analytics,Хикәйә,355,https://henek.info/articles/s-sm-r-r/2025-03-23/f-yr-z-4168623,2025-03-23T20:05:00+00:00
"Башҡортостан урмансылары йыл һайын үҙ питомниктарында һәм йылытмаларында үҫтереү өсөн төрлө ағастарҙың орлоҡтарын әҙерләй. Был йүнәлештә эштәр Экологик именлек милли проекты маҡсаттарына ярашлы алып барыла. миллипроект нацпроект национальныепроекты Башкортостан 2024 йылда республиканың урман хужалыҡтарында дүрт тонна самаһы урман үҫемлектәре орлоғо әҙерләгән. Улар араһында 2,5 тонна ҡарағай, 455 килограмм шыршы, 116 килограмм ҡарағас һәм башҡа орлоҡтар бар. Шулай итеп, был күрһәткес буйынса план 124 процентҡа үтәлгән, тип хәбәр итә БР Урман хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәте. – Яҙ көнө орлоҡтар урман питомниктарында сәселә, ә ике йылдан үҫентеләр Хәтер баҡсаһы һәм Урманды һаҡлайыҡ кеүек акциялар сиктәрендә урманды тергеҙеү сараларында ҡулланыла, – ти Башҡортостан урман хужалығы министры Марат Шәрәфетдинов. Орлоҡ әҙерләү процесы ярайһы уҡ ауыр, даими хеҙмәт талап итә.  Орлоҡтар август-сентябрь айҙарында өлгөрә, шул саҡта тубырсыҡтар йыя башлайҙар. Киптереп, әҙерләгәс, материалдың бер өлөшөн сығышын тикшерәләр, сифаты класын билдәләйҙәр. Сәскәнсе орлоҡтар махсус шарттарҙа һаҡлана. Фото һәм сығанаҡ –.",4 тонна орлоҡ әҙерләнгән,0,analytics,Милли проекттар,1121,https://bashkizi.ru/news/milli-proekttar/2025-01-14/4-tonna-orlo-erl-ng-n-4083478,2025-01-14T17:02:00+00:00
"Хэллоуин байрамы тигәс, саҡ һүгенеп ебәрмәнем, үҙемде ҡулға ала һалдым: - Гөлиә Сәлимовна! Ул ниндәй бөтмәҫ байрам булды: Көҙгө бал, Ҡойолған япраҡ байрамы. Үткән аҙна йәрминкә булды. Балалар гимназияла уҡып йөрөйҙәрме әллә байрам итәләрме? Үҙегеҙ яҡшы уҡыу талап тәһегеҙ. - Шулай ҙа ул Ришат Ғаязович! Беҙгә лә өҫтән ҡушалар бит! Был юлы министрлыҡтан ҡунаҡтар була тинеләр. Хэллоуин беҙҙең байрам түгел дә, ҡушылғас, үткәрергә кәрәк инде. Һеҙ бит гимназия тормошонда әүҙем ҡатнашаһығыҙ! Ҡатын менән уйлаштыҡ та, байрамда улыбыҙға ысын ҡабаҡ кейҙерергә булдыҡ. Ҡыҙыҡ күреп, Ринат та шунда уҡ риза булды. Зәлиәнең шиғыр сығарырға әҙерәк һәләте бар. Аш әҙерләгән арала дүрт юллыҡ шиғыр ҡойоп та ҡуйҙы: Хэллоуин! Хэллоуин! Ниндәй матур был уйын! Хэллоуинға барабыҙ, Бейеп күңел асабыҙ! Тамаҡ ашап алдыҡ та, улым менән ҡабаҡ эҙләп сығып киттек. Көн кисләп барыуға ҡарамаҫтан, яҡындағы йәшелсә-емеш баҙары эшләй ине. Күргән бер ҡабаҡты малайҙың башына тиңләп ҡарағанымды күргәс, кешеләр аптырай башланы. Аңлатып бирергә тура килде инде. -Хуллоуинға булғас, минең ҡабаҡ иң шәбе инде, - тип үҙенең ҡабаҡтарын маҡтарға тотондо бер апай, – һап – һары, тышы ҡаты, эсе йомшаҡ хатта мотоцикл йөрөткәндә лә кейергә була! Ринат улымдың башына төшөп кенә торғанын һайлап алдыҡ. Ҡайтҡас уйым яһап эсен алдым. Ике күҙ, танау тишектәрен үлсәп тиштем. Һөҙөмтәлә, ыржайған тешле ҡабаҡбаш килеп сыҡты. Кейҙереп ҡарағас, улыбыҙ бик ҡәнәғәт ҡалды. Тырышып әсәһе өйрәткән шиғырҙы ятланы. Ниһәйәт, шәмбе көн етте. Беҙ күтәренке кәйеф менән гимназияға киттек. Килеүселәрҙе Хэллоуин байрамына рәхит итегеҙ! тигән лозунг ҡаршылай. Тамаша залы уҡыусылар, ата-әсәләр менән шығырым тулы. Алғы рәттә ҙур ҡунаҡтар, яҙыусылар, журналистар, гимназия етәкселәре урын алған. Тантаналы музыка аҫтында байрам башланды. Гимназия директоры Зилә Шәрифовна тәбрикләү һүҙе әйтте. Ата – әсәләр комитетынан танылған шағирә Гөлсирә Сәғитова Хэллоуин байрамы тигән шиғырын уҡыны. Төрлө ҡиәфәткә инеп кейенгән уҡыусылар сыҡты. Мәскәй әбей, Шүрәле, Албаҫты һәм башҡа әкиәт персонаждары менән сәхнә тулды. Һәр береһе һөнәрен күрһәтте. Ринат, әсәһе өйрәткән шиғырын һөйләне. Һуңынан баш эйәм тигәйне, ҡабаҡ һурылып сыҡты, сәхнәнән залға тәгәрәп төшөп ярылды. Зал алҡыштарға күмелде. Байрам һәр ҡатнашыусыға маҡтау ҡағыҙы өләшеү менән тамаланды. Декабрь аҙағында беҙҙең ойошмала корпортив буласаҡ. Кисәгә нисек кейенергә хәл иттем инде – башыма ярашлы ҙур ҡабаҡ һатып алдым! Харис Шәрипов",Хэллоуин. Юмористик хикәйә. Харис Шәрипов.,0,analytics,Әҙәбиәт,2436,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-12-10/hellouin-yumoristik-hik-y-haris-sh-ripov-4500865,2025-12-10T12:18:00+00:00
"Самина Әхмәтова төшөргән һүрәт. Туймазы районы, Серафимовка ауылы, 3-сө мәктәп.",Мәңге балҡы минең республикам!,0,analytics,"""Мин донъяны һүрәтләйем""",79,https://amanat.su/articles/min-donyany-r-tl-yem/2024-10-11/m-ge-bal-y-mine-respublikam-3962540,2024-10-11T09:00:00+00:00
"Луиза Батыр-Болгари— Сез халык яраткан күп кенә ырларга көй язган композитор буларак, бүгенге татар эстрадасын ничек бәялисез? — Бәлки мин артык кискен итеп тә әйтермен, әмма татар эстрадасы хәзер һичшиксез 50 елга кирегә тәгәрәде. Мин, күп еллар музыканың бу юнәлешендә эшләгән композитор һәм үз республикамны яраткан ватандаш буларак, бу күңелсез чынбарлык турында дөресен әйтергә тиешмен дип саныйм. Күпләр бу проблемны күтәрергә курка. Күпчелек журналистлар концертлар, яңа башкаручылар турында яза, халык иңел укый торган интервьюлар эшли, аларның гаилә тормышын яктырта. Ә иң мөһимен беркем дә әйтми. Безнең эстрадада инде күптән үзешчәнлек алгы планга чыкты. Иң билгеле беренче карлыгач Салават Фәтхетдинов булды. Башкалар да аңа иярде. Башкортстандагы бер авыл егетенең килеп чыгуы башта татар эстрадасына яңа рух бирде. Ул бик үзенчәлекле ырчы булып килеп керде һәм бу үзгәртеп кору чорына туры килде. Ул чакта инде музыка кырыс иади шуралар контролендә булган һәм үзешчәнлеккә өстенлек бирелмәгән радио һәм телевидение эфирында гына яңгырамый иде. Магнитофоннарның киң таралган чагы. Аудиокассеталар, ә соңрак дисклар иркен һәм күпләп сатыла башлагач кешеләр төрле дәрәәдәге теләсә кайсы башкаручыны тыңлау мөмкинлегенә ия булды. Акча түләп үз тавышын яздыра алучы кешеләр шулай ук акча түләп үзләрен киң танытучы хосусый ширкәтләр белән килешүләр төзи башлады. ""Барс медиа"", ""Оскар-рекордс"", ""Аксу"" һәм башка шундый ширкәтләр үз чиратларында радио һәм телевидениедә эфир вакытларын сатып ала башладылар. Шул ук вакытта үзләрен таныту өчен финанс мөмкинлекләре булмаган күп кенә профессиональ ырчылар эстрададан китәргә, башка һөнәрләр үзләштерергә мәбүр булды. Ун еллап элек ике ырчы минем фатирымда диварларны имереп үзгәртеп кору эшләре башкарды. Икесе дә консерватория дипломнарына ия. Шулай итеп түләүле эфир һәм мин атаган музыка ширкәтләренең продюсерлыгы аша үзешчән музыкаль шоу-бизнесны ныклап рекламалау чәчәк атты, ә халык ырчылар һәм аларның спонсорлары түләп уйнаткан нәрсәләрне тыңлый башлады. Элекке иади шуралар бетерелде. Халыкны тәрбияләү дәүләт сәясәте һәм милли эстраданың иң яхшы үрнәкләрен пропагандалау юкка чыкты. Шуннан бирле музыкаль тапшыруларның дәрәәсен акча һәм аерым мөхәррирләрнең, еш кына музыка сәнгатенә бернинди катнашы булмаган янәсе музыкаль продюсерларның шәхси зәвыгы билгели башлады. Моннан тыш, үзгәртеп коруга кадәр дәүләт радиоэфирында иади хезмәт түләүле иде. Дәүләт бюджетыннан бирелгән гонорар телевидение, радио хезмәткәрләре һәм ыр авторларына бүленә иде. Хәзер инде ул систем бетерелде, профессионал музыка әһелләре беркемгә кирәкми һәм алар юкка чыкты диярлек. Хәзер ырчыларның һәм музыкантларның күпчелеге — үзешчәннәр, ырларның сыйфаты да шуңа бәйле. — Әмма сезнең ырларыгыз да әле яңгырый бит. — Мин үзем һәрвакыт профессионаллар, тиешле вокал әзерлеге булган, киң диапазонлы көйләрне башкара алучылар белән генә эшләдем, ә өйрәтелмәгән башкаручыларның андый мөмкинлекләре юк. Минем барлык диярлек ырларым катлаулы һәм бай мелодикага ия. Гади ырларым да бар, шуларның берсе халыкта әле дә популар булган ""Мин сине шундый сагындым"" ыры. Аны профессионаллар да, үзешчәннәр дә, табын янында гади кешеләр дә ырлый. Әмма бу гади ыр һич тә примитив түгел. Ул әле дә үзенчәлекле булып кала. Ә хәзер күбрәк үзенчәлеге булмаган, примитив, бер-берен кабатлый торган ырлар яңгырый. Күпчелек тыңлаучыларда, бигрәк тә яшьләрдә бу ырлар аптырау уята, оялырга һәм үз тамырларыннан читләшергә мәбүр итә. Кыскасы, бөтен татар эстрадасын үзешчәнлек дип атар идем. Кызганыч, без шундый түбән дәрәәгә төштек. Бездә инде 1950-нче елларда ук симфоник джаз башланган була. Композитор һәм дирижер Олег Лундстрем Казанда яшәгән чорда була ул. Мин хәзерге музыканы милли эстрада дип тә атамас идем. Болгарияда ""чалга"" дигән музыка стиле бар. Ул стильдә гадәттә рестораннарда чегәннәр ырлый. (Болгарлардагы чалга стилендәге ырлар)— Сез татар эстрадасын чалгага охшатасызмы? — Хәзерге татарныкын мин ресторанда уйный торган музыка дип тә әйтмәс идем. Урыс эстрадасы ишегалды-криминал-төрмә стилендәрәк, хәзер бит Русия эстрадасында күбрәк шундый дәрәәдәге шансон стилендәрәк ырлар уйнатыла. Бездә ул аннан да примитиврак дәрәәдә. Профессионаллар, тагын кабатлыйм, хәзер кирәкми. Без узган буын әлегә энтузиазм белән эшләп киләбез. Ә бит яшьләр дә кирәк һәм аларга яшәргә дә кирәк. Казанда әллә ничә музыка уку йорты бар. Алар бер дә эстрада белгечләре әзерләми. Бу турыда инде күптәннән әйтеп киләм. Чөнки ул бөтенләй башка музыкаль стиль. Ә бездә бер төрле генә, классик-традицион юнәлештәге белгечләр генә әзерләнә. Укып бетергәннән соң уку йортыннан алар беркемгә дә кирәксез белгечләр булып чыга. Үз белгечләребез әзерләнми, шуңа күрә ""Үзгәреш иле"" кебек проектларга белгечләрне Мәскәүдән чакыралар. Мин ""Су буеннан әнкәй кайтып"" килә ырының ""Үзгәреш иле""ндә ничек башкарылганын интернеттан гына караган идем. Алар бу ырны бетереп ташлаганнар, әллә нәрсә уйлап чыгарганнар, бернинди милли рух калмаган. Ә безнең музыканы бозган өчен аларга Татарстан бюджетыннан шул кадәр зур акчалар бүленә бит. Мин моны бары корткычлык дип кенә атый алам. Мин бу турыда республика президентына да язарга телим. ""Үзгәреш иле"" проектын опера театры итәкчесе Рәүфәл Мөхәммәтановитәкли. Күрәсең, ул татар ырларының милли рухын, милли аудиторияне һич тә тоя алмый. Ул халык арасында популяр булган ырларның шундый ""заманча"", янәсе аранжироваларын хәтта тере авторлар белән дә килештерергә теләми. Шулай итеп, бер яктан бик түбән дәрәәдәге үзешчәнлек, алар арасында хәтта мин үземне композитор дип атарга да оялам, икенче яктан ниндидер заманча нәрсә уйлап чыгарырга маташалар, әмма анда инде бернинди миллилек юк. Ә бит иң көчле музыкаль генофонд безнең халыкта. ир шарының теләсә кайсы урынында яшәүче теләсә кайсы татар, үз телен белмәсә дә, барыбер үз музыкасын, безнең моңны сизә, ул аны үзенеке итеп кабул итә. Татарны хәтта дин дә түгел, ә милли музыка саклый. Чөнки, мәсәлән, керәшен татарлар да бар бит. Алар да безнең халык, безнең мәдәниятебез уртак. Шуңа күрә музыкага, профессионал музыка белгечләренә һәм хәтта элеккеләренә дә төкереп карау милләткә зур зыян китерә. — Татар композиторларына гаделсез мөнәсәбәт элек тә булган түгелме? — Беренче татар балеты ""Шүрәле""нең көен иат иткән Фәрит Яруллинны Икенче дөнья сугышына ибәрәләр. Гәрчә бер генә Мәскәү композиторы да фронтка ибәрелми, киресенчә сугыштан читкәрә эвакуациягә озатыла. Татар профессионал музыкасына нигез салучыларның берсе булган Солтан Габәшинеалыйк. 1990-нчы еллар башында нәшриятта музыкаль мөхәррир булып эшләгәндә мин ИЯЛИ архивларында актарынып Габәши әсәрләренең кулдан язылган тулы тупланмасын таптым. Аның тууына инде 130 ел булачак. Аның шундый даталары якынлашканда түрәләр ыелып трибуналарга утырып матур сүзләр сөйлиләр дә таралышалар. Әмма аның әсәрләрен бастырып чыгару берсенең дә уена килми. Мин заманында аны бастырып чыгарырга теләгән идем, 1992 елда аны эш планына да керткән идем. Әмма 1993 елда нәшриятта хезмәткәрләр санын киметү нәтиәсендә мине эштән чыгарганнан соң ул эш тукталды. Анда аның 35 табак битлек (А4 форматындагы 560-лап бит - ред. ) барлык әсәрләре ята. Ничек шулай була инде? Нигез салучыларның берсе, ә бер ыры да бастырып чыгарылмаган. Алар бит каядыр китеп бөтенләй югалырга мөмкин. Мин бу турыда мәдәният министрлыгына да, Татарстан композиторлар берлегенә дә мөрәәгать итеп карадым, берсенә дә кирәкми. Ул ноталар бит бастырып чыгарылырга, яңгырарга тиеш. Бөек Салих Сәйдәшевкә нинди мөнәсәбәт булганын искә төшерегез. Театрдан аны көндәшләре куып чыгара. Театр фатирында яшәгән Сәйдәш, эшсез калгач, торыр урыны булмаган сукбай хәленә төшә. Аны беркем якламый. Әле әтием дә искә алып сөйли иде, аны кешеләр ашатты, ул йорт базларында, кемнеңдер абзарында, кемнеңдер чоланында йоклап йөрде дип. Йортсыз калгач ул ноталарын Татарстан композиторлар берлегенә тапшырган була. 1954 елның декабрендә 54 яшендә, иаты чәчәк аткан чакта, Сәйдәш ачлыктан һәм суыктан үлеп китә. Аны бит беркем якламый, гади кешеләр генә ашарга биргәләп тора. Үлеменнән соң композиторлар берлегендәге Сәйдәшнең иади архивы югала. Аны кемнәрдер Казансу елгасы буенда яндырган дип әйтәләр. Сез шуңа ышанасызмы? Мин Сәйдәшнең архивы яндырылган дигәнгә ышанмыйм. Аның булган бөтен нәрсәләрен башкалар кулланган дип уйлым. Әмма аның музыкасының башка кеше исемнәре белән булса да яшәве үзе дә яхшы нәрсә инде. — Татар халык ырларының нигезе булган пентатониканы сез ничек бәялисез? — Пентатоника иң борынгы музыкаларның берсе. Мин төрле халыклар музыкасы белән күптәннән кызыксынам. Иң бай борынгы халык музыкасы, ырлары Дунай болгарларында һәм бездә. Болгар ырларын шул кадәр дулкынланып тыңлыйм. Аларның халык ырларында шул кадәр көчле моң. Бездә дә шундый ук. Әмма аларга соңрак балкан, төрек музыкасы да нык тәэсир иткәне сизелә. Шулай да моң калган. Башка халыклар, урыс, мордва, чуашлар белән чагыштырсаң, аларда андый нәрсә бөтенләй юк. Безнең бай музыкаль мәдәниятебез музыкабызның нинди борынгы булуын күрсәтә. Бездәге пентатоника шактый үскән һәм бай пентатоника. Менә шул музыка татарларны саклап калырга ярдәм итә. Кайбер түрәләр музыканы яратмауларын, аны аңламауларын әйтә. Хәзер генә музыканы күңел ачуга әйләндереп калдырдылар. Ә ул бит гасырларча халык рухын саклап килгән. Ә хәзерге үзешчәнлек халыкның рухын үтерә.","Луиза Батыр-Болгари: ""Татар эстрадасы 50 ел артка тәгәрәде""",0,analytics,Мәҙәниәт,9247,https://www.azatliq.org/a/30072817.html,2019-07-24T09:55:17+00:00
"16 октябрҙә Башҡортостандан - класс уҡыусылары араһынан талантлы 33 бала «Ҙур тәнәфес» Бөтә Рәсәй конкурсы финалына үтеп, «Артек» халыҡ-ара балалар үҙәгенә юлланды! Балалар үҙҙәренең белемен, төрлө мәсьәләләрҙе стандарт булмаған алымдар менән сисеү оҫталығын күрһәтеп, ҡатмарлы һайлап алыу турын үтеп, бөтә Рәсәй кимәлендә Башҡортостандың намыҫын яҡлаясаҡ. Алда уларҙы бай программа көтә: кейстарҙы сисеү, оҫталыҡ дәрестәре, билдәле шәхестәр менән осрашыуҙар, яңы танышыуҙар көтә. класс уҡыусылары араһында «Ҙур тәнәфес» еңеүселәре белем алыу һәм үҙ аллы уҡып белемеңде арттырыу өсөн 1 миллион һумлыҡ сертификат һәм юғары уҡыу йорттарына ингәндә ҡаҙаныштар портфолиоһына өҫтәмә балл аласаҡ. Ә призерҙарға белем алыу өсөн 200 мең һум әҙерләнгән. Шулай уҡ – класс уҡыусылары араһында еңеүселәр – 200 мең һум, ә призерҙар – 100 мең һумлыҡ сертификаттар менән бүләкләнәсәк. Балаларҙы Артекҡа оҙатып барыу өсөн «Бала саҡ навигаторҙары» исеме йөҙөндә Ауырғазы районы муниципаль координаторҙары, шулай уҡ Дәүләкән һәм Ауырғазы райондарының тәрбиә һәм үҙ-ара эш итеү буйынса директорҙар кәңәшселәре юлланды. Командабыҙға уңыштар, илһам һәм оло еңеүҙәр теләйбеҙ! Һәр кем үҙенең һәләттәрен күрһәтеүен, баһалап бөткөһөҙ тәжрибә туплауын һәм наградалар менән генә түгел, ә сағыу тәьҫораттар менән дә ҡайтыуын теләп ҡалабыҙ.",Талантлы 33 бала Бөтә Рәсәй конкурсы финалында,1,news,Яңылыҡтар,1311,https://amanat.su/news/novosti/2025-10-22/talantly-33-bala-b-t-r-s-y-konkursy-finalynda-4436994,2025-10-22T15:41:00+00:00
"Йылайыр районында ҡар яуған. Беҙҙә ҡыш, ә һеҙҙә нисек, тип һорайҙар улар. Ришат Бикбулатовтың фотоһы.","Беҙҙә ҡыш, ә һеҙҙә нисек?",1,news,Яңылыҡтар,101,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-02/be-ysh-e-nisek-3994381,2024-11-02T14:40:00+00:00
"Рәсимә Ураҡсинаның ""Был мин"" шиғырын Мәсетле районы Яңы Яуыш мәктәбенең синыф уҡыусыһы Айгөл Нәбиуллина һөйләй. Етәксеһе – Рәфилә Абдрахманова.",Эй йәтештәр ҙә инде!,0,analytics,Конкурстар,143,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-10-14/ey-y-tesht-r-inde-4426458,2025-10-14T14:23:00+00:00
"-Иҫенә килде, күҙен асты. - тине кемдер, уның сикәһенән, сәсенән йомшаҡ ҡына һыйпап. Текләп ҡараһа ла, Заһир уны таныманы. Томан пәрҙәһе ҡаплаған күҙе тоноҡ ҡына күрә күреүен, әммә үҙенең янындағы аҡ яулыҡлы, ап-аҡтан кейенгән ҡатынды бер ҙә таный алмай. -Еҙнә, күрәһеңме мине? Еҙнә. - берҙән-бер балдыҙы икән дә  сәсен һыйпаған. Ул - ауылдың маҡтаулы фельдшеры. Ауырыуҙарҙы дауалау - уның булмышы, яҡты донъя менән хушлашҡан кешене лә һауыҡтырып, аяғына баҫтырып ебәрә ул. Ҡулы ла, һүҙе лә шифа ғына уның. Йылмайыуы ғына ни тора! Кешелә ышаныс, өмөт уята, ауыртыу-һыҙланыуҙарҙы баҫа. Заһир ҙа эргәһендә балдыҙын күргәс йылмайырға, уның ҡулын ҡыҫырға итте, йәнәһе лә, һин янымда булғас, эштәр улай уҡ насар түгел икән. Тик үҙе менән нимә булғанын һаман аңлай алмай ул. Аяҡ-ҡулы бығауланған һымаҡ, көс етерлек түгел. Ни тиклем хәтерләргә, иҫенә төшөрөргә маташһа ла, ни өсөн түшәккә йығылыуын аныҡ ҡына иҫләмәй. Урыҡ-һурыҡ нимәнелер иҫенә төшөрөргә маташты, әммә зиһене лә, ҡул-аяғы кеүек, иргә тулыһынса бойһонмай ине. Шулай күпме ятҡандыр, үҙенә көс-хәл ингәнен тойғас, эргә-тирәһендәгеләрҙең тынғыһыҙланып тегеләй-былай йөрөгәнен асыҡ сырамытҡас ҡына, аяҡ осонда ҡара көйөп ултырған ҡатынын абайланы. Уның ныҡлап иҫенә килеүен күреп, яңынан һығылып илай башлаған ҡатынын йыуатырға уйланы: -Ярай, ул ҡәҙәрем бөтөрөнмә инде, теремен бит, илама, - тип әйтә алды. Ҡәҙерлеһен шундай хәлдә беренсе тапҡыр күрә ине ул. Ап-аҡ йөҙөн ҡара һөрөм ҡаплаған, күп илауҙан күҙе ҡыҙарып шешенгән, бешкән сейә кеүек һутлы ирендәре күгәреп ҡымтылған, ныҡ көсөргәнештән муйын тамырҙары ҡарайып, ҡалҡып сыҡҡан. Диванда балдыҙы, бажаһы ултыра, улар янынан ҡәйнәһе урын алған. Бөтәһенең дә йөҙөнә ҡара күләгә ятҡан. Уйламаған да шулай ҡапыл бөтәһен дә ҙур ҡайғыға һалғаны өсөн ғәфү үтенергә ауыҙын ғына асҡайны, яҡындары араһында Зиләһе-Зиләйлүге күренмәгәнлеген абайланы һәм. шунда ғына нәҡ ошо яратҡан ҡыҙының әлеге хәлгә төшөрөүен, үҙен түшәккә йығыуын аңлап ҡалды. Күкрәк тәңгәлендә көслө ауыртыу тойоп, ҡаты итеп ыңғырашты ла йәнә күҙен йомдо. Миокард инфаркты тигән диагноз менән бер нисә ай дауаханала ятырға, реабилитация курсы үтергә тура килә уға. Палатаға дуҫтарын, туғандарын индерҙе, ә ҡатыны менән ҡыҙына рөхсәт итмәне, шылтыратыуҙарына ла яуап бирмәне. Икеһен дә ғәфү итә алманы ул. Ҡыҙын уның өмөттәрен аҡламағаны өсөн күргеһе килмәне. Ә ни өсөн ҡатынына күңеле иремәгәнен ир үҙе лә аңламаны. Оҙаҡ көтөп алған бала булғанғамы, әсәһенә ҡарағанда үҙе нығыраҡ иркәләне, осондорҙо бит Зиләне, нимә теләне - бөтәһен дә алып бирҙе. Ҡыҙының матурлығына, һәләтенә һоҡланды, ғорурланды. Сәскә үҫтереүсе үҫентеләрен ел-ямғырҙан нисек аяһа, Заһир ҙа ҡыҙын шулай һаҡланы. Шуға ла ҡыҙы менән булған хәлгә күңеле ышанманы. Нисек инде, кисә генә ырғый-һикереп уйнап йөрөгән ҡыҙы балаға уҙһын ти? ! Уҡыу алдынғыһы, спортсы, мәктәптең, ауылдың йәмәғәт эшендә әүҙем ҡатнашыусыһы, йырсы, бейеүсе. Ниндәй фән буйынса олимпиадаға барһа ла урын алмай ҡайтмай ине. Тулҡынланып үҫкән оҙон ҡара сәсен тарап үреп, ҡыҙын ҡапҡа тышына тиклем мәктәпкә оҙатып ҡалыуына күп ваҡыт үттеме ни? Былар бөтәһе лә кисә генә булған кеүек тә баһа. Заһир бер ни аңлай алманы. Дөрөҫөрәге, ғорурлығы хәлде нисек бар шулай ҡабул итергә бирмәне. Палатала яңғыҙ ҡалған саҡтарында уның ап-аҡ стенаһына үҙенең артабанғы яҙмышын яҙырға маташты. Бөтә тормошон яңы биттән башлай алмағанын белһә лә, иртәгәһе көнөн мотлаҡ ҡыҙы Зиләһеҙ генә күрҙе. Дауахананан ҡайтҡанында ҡыҙы өләсәһендә йәшәй ине. Ҡасандыр гөл-баҡса кеүек балҡып торған өйҙө ҡәбер һалҡынлығы баҫып алған. Тәҙрә төбөндәге сәскәләр һулып ҡойолған. Быға тиклем йыл әйләнәһенә йылылыҡ, яҡтылыҡ, нур һибеп торған тәҙрәләргә ауыр ҡорған эленгән. Заһир бөтә асыуын ҡатынына төшөрҙө. Егерме биш йылға яҡын йәшәп, ҡул күтәреү түгел, ҡырын һүҙ ҙә әйтмәгән ҡатынына көн күрһәтмәй, бөтә ғәйепте уға ауҙара. Уның көндән-көн һулығанын  күрһә лә, үсе ҡанмай. Балдыҙы апаһының яман сиргә дусар булыуын әйткәс кенә аҡылына килә. Ҡатынын ауыр хәлдә республика клиникаларының береһенә оҙатҡан көндә ҡыҙының балаға ауырып дауаханаға алып китеүҙәрен ишетә. Ҡасандыр ике иң ҡәҙерле, ғәзиз булған кешеләре дауаханала булған көндәрҙә ир үҙенә урын таба алмай. Ҡапма-ҡаршылыҡлы уйҙар кисергән йөрәге шартлар сиккә етә. Ҡыҙының үле бала тапһа ине тип тә теләй. Балаһын бала табыу йортонда ҡалдырыуын үтенергә лә уйлай. Ул теләгәнсә булһа, бөтәһе лә үҙ урынына ултырыр, ҡатыны ла төҙәлеп ҡайтыр, ҡыҙы уҡырға инер, тағы элеккесә бына тигән итеп йәшәп китербеҙ тип өмөтләнә. Төрлөсә уйлап та, бер ни килтереп сыға алмағас, Заһир был хәлдән үҙ-үҙенә ҡул һалып ҡына ҡотолорға була тигән фекергә килә. Бау тотоп һарайға сыға ла  бөтә тормошон күҙ алдына килтерә - илле йыл ғүмере бер секунд ваҡыт арауығына һыя. Бала сағы, йәшлек йылдар, ҡатыны менән һөйөшөп ҡауышҡан ваҡыт, ун биш йыл йәшәгәндән һуң, ҡыҙы Зиләнең тыуыуы, бөтә йортҡа нур таралыуы. Заһир күҙен йомдо, ошондай бәхетле мәлдәр кисерергә насип иткәне өсөн Аллаһу тәғәләгә рәхмәт белдерҙе лә элмәккә үрелергә уйлағанда ҡолағына яңы тыуған бала тауышы ишетелә. Һаташамдыр тип уйлай тәүҙә. Тауыш ихата яғынан килеүен аңлағас, бауын тартып алып ырғыта ла ҡаршы сыға. Ап-аҡ биләүгә биләгән сабыйын тотҡан ҡыҙы баҫып тора унда. Күпме шулай бер-береһенә текләп баҫып торғандарҙыр, атай ҙа, ҡыҙ ҙа белмәй. Был ҡараштарҙа бер-береһенән яратыу ҙа, күрә алмау ҙа, ғәфү үтенеү ҙә, кисереү ҙә, илау ҙа, һыҡтау ҙа, ғәрлек тә, ҡайғы ла, шатлыҡ та, бәхет сатҡылары ла бергә уҡмаша. Ни тиклем хәтерләргә, иҫләргә тырышып ҡараһа ла, Заһир ҡыҙының ҡулындағы аҡ төйөнсөктө нисек үҙ ҡосағына алғанын хәтерләмәй. Шуныһы ғына ныҡ иҫендә ҡалған: бәләкәй генә йомарламды ҡулына алыу менән тәүҙә бөтә тәне менән уның йылыһын тоя, бер аҙҙан ҡан тамырҙары буйлап йәшәү һуты таралғанын аңлай. .Ҡатынын дауахананан өсәүләп ҡаршылайҙар: ҡыҙы, ейәне, үҙе. Бер йыл эсендә булған бәхетһеҙ көндәрҙе бер ҡасан да иҫкә алмаҫҡа һүҙ ҡуйыша улар. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Атай кисереше. Булған хәл.,0,analytics,Аңлатма,5965,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-09-30/atay-kisereshe-bul-an-h-l-4408226,2025-09-30T14:35:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр26 апрель Башкортстанның Даян Мурзинисемендәге дүртенче ""ихтыяри"" батальоны хәрби әзерлек урынына китәчәк. Әлеге мәгълүматны хөкүмәт киңәшмәсендә республика башлыгы Радий Хәбировиткерде, дип яза""Башинформ"". ""Бу атнада без аны [Даян Мурзин ихтыяри батальонын] ибәрәбез, бер атнадан соң бишенче батальонны озатабыз"", дигән ул. Мэриягә сылтама белән ""1""язуынча, батальонны озаткан көнне Уфада ике урам ябылачак. Пушкин урамының Цюрупа һәм Ленин урамнары арасындагы өлеше һәм Совет урамының Зәки Вәлиди белән Октябрь революциясе урамына кадәр булган өлеше вакытлыча ябылып тора. Чикләүләр Уфа вакыты белән көндезге бердән 16:30 сәгатькә кадәр дәвам итәчәк.12 апрельдә Уфадан Оренбур өлкәсенә хәрби әзерлек узарга ""Ватан"" ихтыяри отрядынибәргәннәр иде. Ул чакта да Уфа үзәгендә урамнарның бер өлеше ябылып торды. Республикада март башындаике яңа ихтыяри батальонтөзелүе игълан ителде. Аның берсе Башкортстаннан булган күзләүче Даян Мурзинисемен йөртәчәк диелде. Икенчесенә ""Төньяк амурлары"" исеме бирелгән, аңа ""Ватан"" күзләү ротасы да керәчәк. ""Төньяк амурлары"" батальонына 50 яшькә кадәрге, ә Даян Мурзин исемендәге батальонга 50 яшьтән өлкәнрәк ир-атларны кабул итәчәкләр диелде. Батальонга сугыш тәрибәсе булганнарны да, булмаганнарны да, элек хөкем ителгән ир-атларны да кабул итәчәкләре әйтелде. Шул ук вакытта Башкортстанда республика атамасы бирелгән мотоукчы полкоештырмакчылар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанның Даян Мурзин исемендәге дүртенче батальоны хәрби әзерлек урынына китә,1,news,Яңылыҡтар,1504,https://www.azatliq.org/a/32377176.html,2023-04-24T13:12:07+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКремль ниятенчә, парламенттагы 450 урынның якынча дүрттән берен хәрбиләр алып торырга тиеш. Алар ""Бердәм Русия"" фиркасеннән тәкъдим ителәчәк.2026 елда Кремль Украинадагы сугышта катнашкан йөзләгән кешене Русия Думасына үткәрергә ниятли. Бу хакта Дума депутатларына һәм президент хакимиятенә якын чыганагына сылтама белән проектыяза. Кремль ниятенчә, парламенттагы 450 урынның якынча дүрттән берен хәрбиләр алып торырга тиеш. Алар ""Бердәм Русия"" фиркасеннән тәкъдим ителәчәк. Проект әңгәмәдәшләре Украинадагы сугышта катнашучыларның бер өлеше бер мандатлы бүлгеләрдән сайлауга барачак. Аларның сайлану мөмкинлеге ""хакимиятнең аларны ничек әзерләвенә"" бәйле булачак. Былтыр сугышта катнашучылар ""Бердәм Русия"" фиркасеннән төбәк парламентларына намзәтләрен тәкъдим иткән иде, әмма күбесе праймериз этабында төшеп калды. Шулай да ""Бердәм Русия"" Украинадагы сугышта катнашкан 300 дән артык кешене төрле дәрәәдәге депутатларитә алды. чыганаклары мәгълүматынча, хакимиятләр элекке хәрбиләр арасыннан сайланган депутатлар белән идарә итеп булырмы, дип борчыла. Әмма мондый депутатларның күбесе ""сугышка киткән губернатор урынбасарлары яки башка түрәләр, ягъни тәрибәле дәүләт хезмәткәрләре булачак"", дип саный проектның бер чыганагы. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",: Кремль Украинадагы сугышта катнашкан йөзләгән кешене Русия Думасына үткәрергә ниятли,1,news,Яңылыҡтар,1294,https://www.azatliq.org/a/faridaily-kreml-ukrainadagi-sugishta-katnashkan-yozlagan-keshene-rusiya-dumasina-utkarerga-niyatli/33338723.html,2025-03-06T17:42:07+03:00
"Күгәрсен районында Дәүләт автоинспекцияһы хеҙмәткәрҙәре дүрт кешенең ғүмерен өҙгән һәм икәүһе зыян күргән юл-транспорт ваҡиғаһының сәбәптәрен асыҡлай. Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, бөгөн көндөҙгө сәғәт 5-тәр тирәһендә Магнитогорск - Ира автомобиль юлының 310-сы саҡрымында 38 йәшлек ир ""Лада Веста"" автомобиле менән ҡаршы хәрәкәт һыҙатына сығып, ҡаршыға килгән «Лада Гранта» менән бәрелешә. Юл-транспорт ваҡиғаһында «Гранта» водителе һәм уның ике пассажиры, шулай уҡ «Веста»ның 50 йәшлек пассажиры ашығыс медицина ярҙамы килгәнсе ваҡиға урынында йән биргән. Юл фажиғәһенең сәбәптәрен асыҡлау буйынса полиция хеҙмәткәрҙәренең эшен көйләү өсөн Дәүләт автоинспекцияһы идаралығы хеҙмәткәрҙәре һәм БР буйынса Эске эштәр министрлығының ЭКЦ эксперт-автотехникаһы ебәрелгән. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Бер юлы дүрт кеше һәләк булған,0,analytics,Хәүефһеҙлек,873,https://bashgazet.ru/articles/kh-ef-e-lek/2025-12-17/ber-yuly-d-rt-keshe-l-k-bul-an-4511722,2025-12-17T19:45:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырХәзерге вакытта хөкүмәттә туучыларның гомуми коэффициентын исәпләү методикасы әзерлиләр, диелә. Шул ук вакытта губернаторлар кирәкле саннарга ничек ирешергә тиеш икәне әйтелми. Киләсе елдан Русия президенты хакимияте губернаторларның эшчәнлек нәтиәләренә бәя биргәндә төбәктә туучылар санын да исәпкә алачак. Әгәр дә бу күрсәткечләр түбән булса, түрәләргә төрле чикләүләр яный, хәтта вазифаларыннан да ибәрергә мөмкиннәр, дип хәбәр итәхөкүмәттәге чыганагына сылтама белән ""Вёрстка"". Басманың Путинхакимиятендәге чыганагы Русия президенты өчен туучылар күрсәткече бик мөһим дип белдергән. ""Гаилә күп балалы, ә әти кеше сугышчы булырга тиеш. Төбәкләргә ярдәм чаралары да шуңа карап бүленәчәк"", дигән ул. Хәзерге вакытта хөкүмәттә туучыларның гомуми коэффициентын ( бала табарга сәләтле яшьтәге бер хатын-кызга туры килә торган балалар саны) исәпләү методикасы әзерлиләр, дип сөйләгән чыганак. Бу коэффициент исә төбәк башлыкларының нәтиәлелеге күрсәткечләренә () бәя биргәндә исәпкә алыначак. Губернаторлар кирәкле саннарга ничек ирешергә тиеш икәне әйтелми. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Медиа: төбәктә туучылар саны аз булган Русия губернаторларын эшләреннән ибәрәчәкләр,1,news,Яңылыҡтар,1125,https://www.azatliq.org/a/media-rusiyada-gubernatorlarni-tobakta-tuuchilar-sani-az-bulsa-eshlarennan-jibarachaklar/33217493.html,2024-11-27T11:10:29+03:00
"Егет янына егет баҫһа, ғәскәр була, Ҡалҡан булып, Тыуған илен һаҡлап тора. Батыр яуҙа, сәсән дауҙа беленә, Ат һанала тауға менгәндә. Егет таныта үҙен Тыуған илгә Ауыр, ҡыйын көндәр килгәндә. Ни мәғәнә бер йөҙ йыл йәшәүҙән, Ниңә йәшәүеңде белмәһәң. Халҡың өсөн әгәр йөҙ тинлек тә Изге эш ҡалдырып үлмәһәң. Киткән өсөн хата юлдан Ғәйепләмә аяҡтарҙы, Бәлки, әрлә аяғтарға Юл күрһәткән ""Маяҡ""тарҙы. Теләктәргә ирешеү ауыл түгел, Өмөт булһа әгәр юлдашың. Яңғыҙ булһа - булһын юлсы күңел, Тик өмөтһөҙ генә булмаһын. Башҡортостан календарынан",Аҡһаҡалдан - аҡыл,0,analytics,Файҙалы эштәр,535,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-09-24/a-a-aldan-a-yl-3942548,2024-09-24T09:02:00+00:00
Башҡортостан предприятиеһы Ҡытайға ОСП һәм ДСП экспортын ике тапҡырға арттырҙы.,Беҙҙән төҙөлөш материалдары алалар,0,analytics,Милли проекттар,79,https://tanburz.ru/news/milli-proekttar/2025-04-12/be-n-t-l-sh-materialdary-alalar-4210801,2025-04-12T18:00:00+00:00
"Улыбыҙға лә әйтеүе оят һымаҡ. Ирем яҡшы кеше, ә хәҙер бермә-бер иғтибары артты. Баланы алдырыу тураһында һүҙ ҙә булмаясағын аңлайым, тик ныҡ ҡына ҡурҡыта.",Кәңәш һорайым,0,analytics,Яҙмыш,154,https://agideljurn.ru/news/ya-myshy-kitap-ya-yrly/2025-10-15/k-sh-orayym-4427850,2025-10-15T22:30:00+00:00
"Барыһы ла бик яҡшы башланғайны. Танышҡан саҡта 18 йәш тә юҡ ине әле миңә. Тыуған көнөмә бер аҙна ваҡыт ҡалғас, мин, илебеҙҙең баш ҡалаһына белем алырға тип килгән ҡыҙ, үҙемдән ун өс йәшкә оло ир менән таныштым. Әллә күпмегә ҙурыраҡ булыуы ла туҡтатманы: ул миңә аҡыллы, көслө, иңемә төшкән бар ауырлыҡтарҙы хәл итерлек һәм үҙемде яҡларлыҡ кеше кеүек тойолдо. Үҙем атайһыҙ үҫкәнгәлер, Альбертҡа тиҙ өйрәндем. Хәҙер уйлайым да, булмаған атай һөйөүен унан эҙләгәнмендер, күрәһең. Танышҡандан һуң оҙаҡ ваҡыт та үтмәне, бергә йәшәргә тәҡдим итте Альберт. Мин ни, уға мөккиббән киткән кеше, ризалығымды биргәнемде һиҙмәй ҙә ҡалдым. Ярты йыл арыу ғына торҙоҡ: ул үҙенең статусын һаҡларға тырышты. Бик иртә шатланғанмын икән. Бер аҙҙан Альберт йәшһең әле, әйҙә, аҡсаны үҙем тотам"", ""аҙыҡ-түлекте икәү һатып алайыҡ"", ""был күлдәкте кейергә ярай, ә быныһын юҡ. ти башланы. Ул ваҡытта иремдең был ҡылыҡтарына артыҡ иғтибар ҙа итмәй, хәстәрлек тип ҡабул итә инем. Ә бер көндө балаға уҙғанымды аңланым. Тик иремә был хаҡта бер ҙә әйткем килмәй ине: ялҡҡайным уның даими эҙәрлекләүҙәренән. Шул ваҡыт үҙемдең яңғыҙ икәнлегемде аңланым: баҡтиһәң, әсәйем менән ныҡлап аралашмайым, кейәүгә сыҡҡас, әхирәттәрем менән дә күрешмәгәнмен икән. Шулай итеп, барыбер иң беренсе булып Альбертҡа әйтергә тура килде үҙем өсөн ҡыуаныслы яңылыҡты. Бына ошо мәлдән алып туғыҙ ай буйы Альберттың даими күҙәтеүе аҫтында йәшәнем. Ә һуңғараҡ ул, ЗАГСҡа барып, никахыбыҙҙы минһеҙ теркәтеп тә ҡуйҙы. Бала тыуғас, иң ҡурҡынысы башланды. Мин хәҙер уның даими контроле аҫтында инем. Нимә ашайым, кейәм. Ҡайҙа барам, кемгә шылтыратам. Уның ризалығынан тыш бер нимә лә эшләй алманым, өҫтәүенә ҡул да күтәрә башланы. Бала бәләкәй булһа ла, эшкә сығырға ҡушты. Аҙаҡ иһә хеҙмәт урынындағы бар ир-егеттән дә мине көнләшә башланы. Ә эшем дә, ҡыҙыҡһыныуым да – бар нимә лә – уға барыбер ине. Ошо ваҡытта ниндәй хәлгә ҡалғанымды ныҡлап аңлай башланым. Иремдең һәр бағананан тиерлек көнләшеүе, һәр аҙымымды тиерлек күҙәтеүе, ирекһеҙләүе – барыһы ла тамам ялҡытты. Улым менән урамда саф һауала ла иркенләп йөрөй алмауым йөрәгемде бөтөрҙө. Хәҙер инде уның менән ҡалыуы ла, унан китеүе лә хәүефле ине. Тик ҡалып та булмай, әммә ҡапыл бәләкәй генә бала менән барырлыҡ урыным да юҡ ине. Шулай итеп, иремдән бала менән ҡасыу планын ҡора, бының өсөн аҡса йыя, интернет аша элекке дуҫтарым менән дуҫлыҡ ептәрен тергеҙә башланым. Баҡтиһәң, башта уҡ уларҙың ҡайһы берҙәре беҙҙең никахҡа ҡаршы булған икән. Тик мин, ул саҡта иремә мөкиббән ғашиҡ йән, бер нимә лә күрмәгәнмен дә, ишетмәгәнмен икән. Эх, йәш саҡ, иҫәр саҡ. Бер көндө Альберт кискә тиклем икенсе ҡалаға сығып киткәйне. Был ваҡытта байтаҡ аҡса туплап өлгөргән инем. Таныш ҡыҙға шылтыраттым. Ул килгәс, тиҙ генә үҙемә һәм балама иң кәрәкле әйберҙәрҙе йыйҙыҡ, фатирҙа телефонды ҡалдырҙыҡ та сығып киттек. Икенсе ҡалала бер бүлмәле фатирҙы ҡуртымға алдыҡ. Шулай итеп, тыныс тормош башланды, улым да һаташмай ғына йоҡлай башланы. Башта бер ай буйы таныш ҡыҙ беҙҙең менән бергә йәшәп торҙо. Иң ауыр минуттарымда ул һәр йәһәттән ярҙам итте. Аҙаҡ, ярты йыл үткәс, иремә хат яҙҙым, унда никахты тарҡатыу кәрәклеге хаҡында һораным, тик адресты яҙманым. Ярай әле, ул да беҙҙе эҙләп йөрөмәне. Судҡа ғариза биргәндән һуң ярты йыл үткәс, никахыбыҙ рәсми тарҡалды. Үҙеңдең яҡындарыңдың кәңәшенә ҡолаҡ һалырға кәрәк икән: улар барыбер насарҙы кәңәш итмәҫ. Минән дә әсәйем менән яҡындарым Альбертҡа кейәүгә сыҡмауымды үтенгәйне. Ә мин ҡолаҡ та һалманым. Бының һөҙөмтәһе – емерелгән яҙмыштар. Редакция хеҙмәткәрҙәре Мөнир Сәхиулла улы ҠУНАФИН - баш мөхәррир Әхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙ - баш мөхәррир урынбаҫары Луиза КИРӘЕВА - яуаплы сәркәтип Гөлнара ХӘЛФЕТДИНОВА - бүлек мөхәррире Салауат ӘБҮЗӘР - бүлек мөхәррире Илнур ЮЛБАРЫҪОВ - бүлек мөхәррире Миңзәлә АСҠАРОВА - сайт буйынса өлкән мөхәррир Дилбәр ИШМОРАТОВА - өлкән корректор Фәрзәнә ТУЛЫБАЕВА - биҙәлеш мөхәррире Мөхәрририәт Айгиз БАЙМӨХӘМӘТОВТаңсулпан ҒАРИПОВАГөлсирә ҒИЗЗӘТУЛЛИНАНеля ҒӘЙНЕТДИНОВАТамара ҒӘНИЕВАӘхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙЙомабикә ИЛЬЯСОВАЛуиза КИРӘЕВАЗөлфиә ХАННАНОВАГөлнара ХӘЛФЕТДИНОВАСалауат ӘБҮЗӘРӘмир ӘМИНЕВАзамат ЮЛДАШБАЕВГөлнур ЯҠУПОВАБанкта беҙҙең реквизиттар: журнал «Агидель», ИНН: КПП БИК: кс рсчет Филиал ПАО БАНК УРАЛСИБ в г. Уфа",Атайһыҙ үҫкәнгәлер инде.,0,analytics,Хикәйә,4182,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-12-18/atay-y-k-ng-ler-inde-3572000,2023-12-18T16:32:00+00:00
"Ейәнсура ҡыҙы Әлфиә Мырҙабаева Ирәндек моңдары- 2020 төбәк- ара йыр бәйгеһе еңеүсеһе. Уға республика башлығы Радий Хәбиров өр-яңы Лада- Гранта автомобиленең асҡысын тапшырҙы. Башҡортостан ҡыҙы журналы Әлфиә Мырҙабаева феномены хаҡында яҙып сыҡҡайны ( 11-се һан, 2019 й). 34 йәшлек йырсы күп бәйгеләрҙең ҡатнашыусыһы һәм еңеүсеһе булһа ла, ул Ейәнсура районында, ауыл ерендә йәшәүен дауам итә. Уның сәнғәт белеме юҡ. Башҡортостандың халыҡ артисткаһы, билдәле йырсы Флүрә Килдейәрова Өфөлә үткән Иҙел йыр фестиваленән һуң Әлфиәнең башҡарыу оҫталығына юғары баһа биргәйне. -Буранбайҙы уның кеүек күкрәккә һалып башҡарған йырсылар бик һирәк. Башҡорт халҡының ҡатмарлы йырҙарының береһен ул бик оҫта башҡарҙы. Әлфиә Мырҙабаева халыҡ араһынан сыҡҡан хазина. Башҡорт йырҙарын башҡарыусыларҙың төбәк-ара йыр бәйгеһе быйыл тәүге тапҡыр онлайн- форматта үтте. Унда һәүәҫкәрҙәр, профессионалдар һәм балалар араһында 183 бәйгесе һынау тотҡан. Башҡортостандан тыш Мәскәү, Силәбе, Ҡурған өлкәләре, Ханты- Мансы автономия округынан да йырсылар ҡатнашҡан. 2020 йылғы яҙма. Сығанаҡ: Ейәнсура ҡыҙы Әлфиә Мырҙабаева Ирәндек моңдары- 2020 төбәк- ара йыр бәйгеһе еңеүсеһе. Уға республика башлығы Радий Хәбиров өр-яңы Лада- Гранта автомобиленең асҡысын тапшырҙы. Башҡортостан ҡыҙы журналы Әлфиә Мырҙабаева феномены хаҡында яҙып сыҡҡайны ( 11-се һан, 2019 й). 34 йәшлек йырсы күп бәйгеләрҙең ҡатнашыусыһы һәм еңеүсеһе булһа ла, ул Ейәнсура районында, ауыл ерендә йәшәүен дауам итә. Уның сәнғәт белеме юҡ. Башҡортостандың халыҡ артисткаһы, билдәле йырсы Флүрә Килдейәрова Өфөлә үткән Иҙел йыр фестиваленән һуң Әлфиәнең башҡарыу оҫталығына юғары баһа биргәйне. -Буранбайҙы уның кеүек күкрәккә һалып башҡарған йырсылар бик һирәк. Башҡорт халҡының ҡатмарлы йырҙарының береһен ул бик оҫта башҡарҙы. Әлфиә Мырҙабаева халыҡ араһынан сыҡҡан хазина. Башҡорт йырҙарын башҡарыусыларҙың төбәк-ара йыр бәйгеһе быйыл тәүге тапҡыр онлайн- форматта үтте. Унда һәүәҫкәрҙәр, профессионалдар һәм балалар араһында 183 бәйгесе һынау тотҡан. Башҡортостандан тыш Мәскәү, Силәбе, Ҡурған өлкәләре, Ханты- Мансы автономия округынан да йырсылар ҡатнашҡан.",Ирәндек моңдарында ҡатын-ҡыҙ моңо юғары баһаланды,0,analytics,Йәштәр,2105,https://tamasha-rb.ru/articles/-l-tle-y-sht-r/2025-07-07/ir-ndek-mo-dary-nda-atyn-y-mo-o-yu-ary-ba-alandy-4305206,2025-07-07T13:43:00+00:00
"Тормышның виртуальләшә баруы белән теге яки бу телнең дәрәәсенә бәяне дә аның интернетта тәкъдим ителүенә күрә бирә башлыйлар. Шул яктан пәрәвез челтәрендә онлайн-сүзлекләрнең дә әһәмияте зур: күбрәк кеше телне интернеттан гына үзләштерә башлый, шулай ук сүзлекләрнең кәгазь вариантларын түгел, онлайнда һәм смартфонда булганын куллана. Азатлык татар телендә онлайн сүзлекләр белән кызыксынып, аларның исемлеген туплады. Аны укучыларыбызга да тәкъдим итәбез. Күзәтүгә онлайн-сүзлекләр керде, текст яки форматында эленгән сүзлекләрне бирегә кертмәдек. Әлбәттә, бүгенге көндә шактый кеше сүзлекләрне смартфоннарда да куллана. Һәм, һәм системнары өчен берничә бушлай эшли торган сүзлек табып була. Әйтик, кулланучылары өчен Татарский словарь, кебек сүзлекләрне йөкләп була. кулланучыларына шулай ук Татарский словарь, Русско-татарский переводчик, югарыда телгә алынган тавышландырылган Ганиев сүзлегекебек кушымталарны йөкләргә мөмкин. ""Уку елы вакытында сүзлекне көненә 10 меңләп кеше куллана""Татпоиск сайты авторларының берсе Константин Курочкинсүзлекне шәхси проект дип атый. Ул 2013 елда эшли башлаган. ""Уку елы вакытында безнең сүзлекне көненә якынча 9-10 мең кеше куллана. Каникул, шул исәптән, әйге яллар вакытында, көненә якынча 4 мең кеше керә"", дип сөйләде ул Азатлыкка. Барлыгы эшләгән вакыт эчендә сайт 60 миллионнан артык сүз тәремә итте. Сайтта иң еш эзләнә торган сүзләр исә: сәламләү, рәхмәт әйтү һәм гыйшык белдерү сүзләре, ди сайт авторы. Онлайн-сүзлек конкрет сүзлеккә нигезләнмәгән. ""Башта без ачык чыганаклардан һәм сүзлекләрдән татарча һәм русча сүзләр исемлеген тупладык. Аннары исә бу сүзләрнең тәремәләрен эзләп керттек"", дип аңлатты безгә Константин. Киләчәккә Татпоиск сайтын яңарту көтә, ләкин вакыт итмәү сәбәпле ул һаман кичектерелә, ди сайт авторы. ""2017 ел эчендә өлгертергә тырышырбыз, дип уйлыйм"", диде ул. Татпоиск сайтында эзләү тәрәзәсеЭлегрәк популяр булган ""Тазбаш"" сүзлеге авторы Артур Карамовсүзләренчә, бүгенге көндә аның шәхси сүзлегенә аена 500 ләп уникаль кулланучы керә. ""Татар теле туган телем булса да, кайчагында сүзлексез булмый. Шундый чакларда элек бик шәп бер онлайн сүзлек куллана идем, кызганычка каршы, ул сайт эшләми башлады. Бәхеткә каршы, кулга Ганиевның электрон сүзлеге килеп эләкте. Һәрвакыт кул астында булсын дип, мин аның веб-версиясен ясадым"", дип сөйләде ул Азатлыкка. Карамов үз сайтын 2012 елның декабрендә башлап ибәрде. Башта ул. .доменында эшләсә, 2015 елда. адресына үзгәрде. ""Сүзләр буенча статистика алып баруны 2017 елның мартыннан туктаттым"", ди Артур. Безгә ул еллар аралыгында иң еш эзләнә торган сүзләр исемлеген бирде: борын, фантазия, предписание, каләм, застрять, китап. Сайт Ганиев сүзлегенә нигезләнгән. һәм ЯндексСүзлекләрдән тыш интернетта онлайн тәремәчеләрдән дә күп файдаланалар. Иң популяр һәм зурлары булган - һәм Яндекс тәремәчеләре. Яндекс тылмачы татар телен 2015 елдаөстәде, бүгенге көндә анда күп хаталар ясалса да, хезмәт аша көненә якынча 100 мең тәремә башкарыла. Яндекска кеше чыннан да күп мөрәәгать итә. Хезмәтнең иң зур үзенчәлеге шунда - ул рус теленә генә түгел, дөньяның 93 теленә тәремә ясый. -ның тәремәче хезмәтенә татар телен өстәү буенча эшләр алып барылган иде. Элек моның белән активистлар төркемешөгыльләнде. Кызганычка бу юлы алар белән элемтәгә кереп булмады. Азатлык тәремәчесенә татар телен өстәү мәсьәләсе белән кызыксынып, ширкәтнең матбугат хезмәтенә мөрәәгать итте, ләкин аннан авап алмады. Зур хезмәтләрдән тыш шәхси инициатива белән тәремәче програмнарын эшләткән кешеләр дә юк түгел. Мисал өчен, югарыда телгә алынган - һәм. сайтлары тәремәләр башкара. Шулай ук Азатлык язмаларына фикерләрен даими калдыручы Зөбәер Мифтаховның датәремә програмыбар. ""Барлык кирәк булган сүзне табып булмый""Казанның 2 нче лицей-интернатында татар теле һәм әдәбиятын укыткан Рөстәм Бәхтиевсүзләренчә, укытучыларга онлайн сүзлек белән әллә ни күп кулланырга туры килми, чөнки мәктәп кысаларындагы програм күләмендә генә укытучылар барлык диярлек лексиканы белә. Рөстәм Бәхтиев яңа буын""Сәлам"" дәреслегеавторларының берсе, шуңа ""онлайн сүзлекләр күбрәк диссертация язганда һәм дәреслек язганда кирәк"", ди ул. Рөстәм Бәхтиев""Үзем күбрәк-дигән сүзлекне кулланам. Анда шактый гына сүз бар, лексик яктан ул бай. Ләкин, әлбәттә, барлык кирәк булган сүзләрне табып булмый шул. Мисал өчен, күптән түгел дәреслек язуда ""сплав"" сүзенең татарчасын эзләдем, таба алмадым шул, бер онлайн-сүзлектә дә ул төшенчә юк. ""Йөзеп барып кайту"" вариантын тәкъдим итәләр, ләкин татарча алай әйтелми бит инде. Кайчакта башка телләр белән чагыштырып карау максатыннан Яндекс тәремәчесенә дә мөрәәгать итәм. Мәсәлән, шул ук дәреслекне язганда ""инопланетянин"" сүзен тәремә иткәндә төрле телләргә мөрәәгать итеп, татар теленә якынрак вариантны уйлап таба алдык. Гомумән, татар интернетында онлайн форматта аңлатмалы, фразеологик сүзлекләр итми, алар бик кирәк. Текст вариантында урнаштырылганы бар, әлбәттә, ләкин киң кулланыш өчен генә алар итми"", дип сөйләде Азатлыкка Рөстәм Бәхтиев. Татар телен үзлектән интернеттан өйрәнгән һәм Халыкара татар теле олимпиадасында иңү яулаган япон егете Юто Хишиямаинтернетта булган сүзлекләр тел өйрәнү өчен итәрлек дип саный. Ул үзе күбрәк смартфоннар өчен каралган кушымта-сүзлекләрне куллана. Юто Хишиями""-та ""Сүзлек"" исемле кушымта кулланам, смартфонында сүзлеген кулланам. Интернеттан кирәк булганда. сайтында булган төрле сүзлекләр тупланмасыннан файдаланам. Сыйфат ягыннан алар барсы да канәгатьләнерлек, итәрлек"", дип сөйләде ул Азатлыкка. Тәремәче програмнарын Юто кулланмаска тырыша. ""Тылмач програмнарына килгәндә, аларны кулланмыйм. Чөнки теләсә нинди тел булса да, аның әлегә компьютер тәпемәсен дөрес эшләтә алмыйлар"", диде ул.",Интернетта татарча онлайн-сүзлекләр,0,analytics,Пәрәвез,5653,https://www.azatliq.org/a/28639142.html,2017-07-29T23:24:02+00:00
"Баймак, 17 гыйнвар, 2024 елфикерләрБаймак мәхкәмәсе район башлыгы Фәнис Әминевка ""экстремизмга каршы көрәш белән бәйле профилактик эш булмавы ""турында билгеләмә чыгарган. Бу хакта Башкортстан республикасы мәхкәмәләренең берләшкән матбугат үзәгеиткерде. Шулай ук мәхкәмә районның полиция итәкчесе Рәшит Насыйровны ""канунга каршы гамәлләрне булдырмау максатында"" ирле халык белән профилактик эш уздырырга тиеш дип тапкан. Хәзерге вакытта Баймакта активист Фаил Алсыновкачыгарылган хөкем карарынамеңләгән кешекаршылык белдерә. Алсыновны ""нәфрәт яки дошманлык уяту"" маддәсе нигезендә бүген дүрт ел колониягә хөкем иттеләр. Төрле бәяләмәләргә күрә, мәхкәмә янына ун меңгә кадәр кеше ыелган. Кешләр әле дә таралышмый, Фаил Алсыновны да әлегә алып китмәделәр. ""Пруфы""га вакыйгаларга урынындагы хатын-кыз куәт оешмалары вәкилләре ирләрне аяусыз кыйный дипсөйләгән. ""Күсәкләр белән башларына, аркаларына сугалар, кемнеңдер күзен дә чыгарган диделәр. Моңа авап итеп халык төркеме кар ата"", дигән ул. Хатын-кыз кешеләрнең Алсыновны көтүен әйткән. ""Ирләр автобусны әйләндереп капласак каплыйбыз, тик Фаилне бирмибез ди"", дип сөйләгән ул. Аның әйтүенчә халык бик бердәм. Шул ук вакытта каршылык чарасында катнашучылар арасында төрле имеш-мимешләр йөрүе әйтелә. Аерым алганда Баймакка Башкортстан башлыгы Радий Хәбировның, шулай ук өстәмә рәвештә куәт оешмалары вәкилләренең килүе турында сүзләр бар. ""Ике имеш-мимеш тә дөрес булырга мөмкин"", дип иткерә ""Куштау Байрам"" -каналы. ""Беренчедән, кешеләр Фаилне алып китәргә бирми. Икенчедән, кешеләр күп ыелган, көчләре итмәскә мөмкин шуңа халыкны рәхимсез рәвештә куып таратырга дигән фәрман юк. Вакытны сузалар. Бәлки Хәбиров килеп, кешеләрне тынычландырырга тырышыр. Әгәр килеп чыкмаса, халыкны куып таратырга дигән боерык булачак һәм рәхимсез тоткарлаулар булачак"", дип яздыканал. Шулай ук ыелучылар арасында бу хәлгә Мәскәү дә катышкан дигән сүзләр йөрде. Янәсе, көндезге сәгать өчтә (Башкортстан вакыты беләнме, Мәскәү вакыты беләнме - монысы әйтелмәде - ред) ниндидер сөйләшүләр узачак һәм бәлки Фаил Алсыновка чыгарылган карарны яңадан да карарга мөмкиннәр. Әмма соңрак Алсыновның адвокаты бүген активистка чыгарылган хөкем карарын яңадан карау булмаячак, моны бары тик Башкортстан Югары мәхкәмәсе аша гына эшләп булачакдип белдерде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Баймак мәхкәмәсе район башлыгын ""экстремизмга каршы көрәш"" белән бәйле профилактик эшчәнлек уздырмаган дип тапкан",1,news,Яңылыҡтар,2371,https://www.azatliq.org/a/32777969.html,2024-01-17T10:16:26+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМәсәлән пилотсыз очкычларны ачыклаучы дигән иһаз 70 мең сум тора. Ул дроннарны 1,5 километр ераклыкта да сизә, диелгән тасвирламасында. ""Булат 4"" детекторы 130 мең сумга тәкъдим ителә. Татарстанда республикага пилотсыз очкычлар һөүм итүеннән соң, бушлай игъланнар куела торган бер сервиста дроннардан саклаучы челтәрлән һәм пилотсыз очкычларны ачыклаучы детекторлар сата башлаганнар. Бу тауарларның бәясе 300 сумнан 200 мең сумга кадәр, дип яза""Бизнес "". Шундый саклагыч челтәрләрнең берсе тимер панельләр белән габион корылмалардан тора һәм энергетика объектлары тирәсен уратып алу өчен хезмәт итә, диелә. Игъланны 24 гыйнварда куйганнар. Тасвирламасында әйтелгәнчә, бу челтәрнең төп бурычы — зыян килгән урынны төп корылмалардан ераклаштыру яки шартлау ноктасын хәвефсез ераклыкка күчерү. Саклана торган объект белән аны саклаучы челтәр арасындагы ераклык өч метрга кадәр булырга тиеш диелгән. Мондый габион саклаучы киртә 800 сум тора. Шулай ук дроннар һөүменә каршы полиамидтан эшләнгән челтәр дә бар. Аны сатуга 328 сумга гына чыгарганнар. Игъланны 21 гыйнварда — Казанга быел ясалганикенче дрон һөүменнән соңчыгарганнар (Мәскәү Украинага бәреп кергәннән бирле бу Татарстанга сигезенче һөүм булды - ред. ). Фотолардан күренгәнчә, әлеге челтәр белән тулы бер бинаны каплап куеп була, дип яза Бизнес "". Тасвирламасында әйтелгәнчә, бу челтәр ""хәрби һәм төзелеш объектларында иминлек тәэмин итү һәм чокырда (траншея) яшеренү урыны ясау өчен"" каралган. Сатучысы әйтүенчә, бу тауар бик тиз һәм айлы итеп ыела, нык ышанычлы булуы белән аерылып тора. Шулай ук бу игъланнар чыккан сервиста дроннар һөүменнән зыян күрүчеләргә пластик тәрәзәләр куйдыру хезмәте дә тәкъдим ителә. Бәясе әйтелмәгән, әмма моның белән шөгыльләнүче ширкәт поливинилхлоридтан эшләнгән тәрәзәләрне үз бәясеннән куячакбыз, ә пластик тәрәзәләрне торгызу эшләрен бушлай башкарачакбыз, дип ышандыра, диелә язмада. Моннан тыш, Татарстанда пилотсыз очкычларны ачыклаучы иһазлар да сата башлаганнар. Шуларның берсе — —70 мең сум тора. Аның ике антеннасы бар, дроннарны 1,5 километр ераклыкта да сизә, сигез сәгатьләп эшли ала диелгән тасвирламасында. ""Булат 4"" детекторы 130 мең сумга тәкъдим ителә. Ул 15 сәгать эшли. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда пилотсыз очкычлар һөүменнән соң дроннардан саклаучы челтәрләр һәм пилотсыз очкычларны сизүче иһазлар сата башлаганнар,1,news,Яңылыҡтар,2250,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-pilotsiz-ochkichlar-hojumennan-song-dronnardan-saklauchi-cheltarlar-ham-pilotsiz-ochkichlarni-sizuche-jihazlar-sata-bashlagannar/33294791.html,2025-01-29T10:25:13+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТатар зыялылары турындагы курс 10 лекциядән тора. Һәр лекция уртача 15-30 минут бара. Дөнья татар яшьләре форумы оештырган Ачык университет сайтында""20 гасыр — шәхесләрдә""дигән яңа курс барлыкка килде. ""Бу курс татар зыялылары исемнәре аша татар тарихының бер дәверен күзалларга ярдәм итәчәк"", диелгән дәресләргә ачыкламада. Дәресләрне Татарстан Милли музее һәм Татар китабы йорты белән берлектәяздырганнар. Татар зыялылары турындагы курс 10 лекциядән тора. Һәр лекция уртача 15-30 минут бара. Анда мәсәлән татар теле белгече, мәгариф өлкәсендә татар халкы өчен күп эш башкарган Мөхетдин Корбангалиев, язучы Шәриф Камал, хокук белгече Шәехгаттар Иманаев, фольклор белгече Хәмит Ярмитурында сөйләнә. ""Ачык университет""проекты Дөнья татар яшьләре форумы тарафыннан оештырыла. Ул ""Акыл фабрикасы""ннан үсеп чыккан. Әлеге проект төрле темаларга татарча дәвамлы лекцияләр тәкъдим итә, аларны интернетта онлайн карап була. Университет сайтында хәзер 27 курс узып була. Сайтта татар тарихы, заманча татар мәдәнияте, ораторлык осталыгы, акча белеме, татар дизайны, -менеджмент нигезләре һәм башка темаларга курслар бар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Ачык университет татар зыялылары турында яңа дәресләр башлаган,1,news,Яңылыҡтар,1269,https://www.azatliq.org/a/achik-universitet-yanga-dareslar-bashlagan/33298625.html,2025-01-31T17:54:25+03:00
"Юбилей барышында редакция хеҙмәткәрҙәренең эше лә лайыҡлы баһа алды. Билдәле яҙыусы, драматург, журналыбыҙҙың баш мөхәррире Мөнир Ҡунафин Салауат Юлаев ордены менән бүләкләнде. Мөхәррир урынбаҫары, шағир һәм публицист Әхмәр Ғүмәр-Үтәбай ""Хеҙмәт ҡаһарманлығы өсөн"" миҙалына лайыҡ тип табылды. Яуаплы сәркәтип, тәнҡитсе һәм шағирә Луиза Кирәеваға, бүлек мөхәррире, шағирә Гөлнара Хәлфетдиноваға Бөтә башҡорттары ҡоролтайының ""Ал да нур сәс халҡыңа"" миҙалы тапшырылды. Бүлек мөхәррире, шағирә Гөлнара Хәлфетдинова һәм бухгалтер Зөлфиә Биктимирова Башҡортостан Республикаһы башлығының Почет грамоталары менән бүләкләнде. Яуаплы сәркәтип, тәнҡитсе һәм шағирә Луиза Кирәева, водитель Артур Изгин Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығының Почет грамоталарына лайыҡ булды. Биҙәлеш мөхәррире Фәрзәнә Утарбаеваға БР-ның Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайҙың Почет грамотаһы тапшырылды. Ағиҙел 100 Аҡмуллаарбаһы",Мөнир Ҡунафин Салауат Юлаев ордены менән бүләкләнде,1,news,Яңылыҡтар,896,https://agideljurn.ru/news/novosti/2023-04-13/m-nir-unafin-salauat-yulaev-ordeny-men-n-b-l-kl-nde-3218344,2023-04-13T11:09:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырШиркәт хатаны якын арада төзәтергә сүз биргән. Казанда, маркетплейсының заказларны тапшыру пунктларының берсендәге элмәтактага татар теле урынына казакъ телендә язганнар. Моңа ""Бизнес "" хәбәрчесеигътибар иткән. Эш вакыты турындагы мәгълүматны язганда ""көн саен"" диясе урынга ""күн сайын"" дип куйганнар. Ширкәтнең матбугат хезмәтендә әйтүләренчә, элмәтакталар ясау белән ширкәтнең такымы шөгыльләнә. Ә тәремә ясарга һөнәрче тәремәчеләрне әлеп итәләр. Бу хатаны якында төзәтербез дип ышандырганнар. Күптән түгел Казандагы ""Елмай"" балалар паркында мәгълүмат язылган такталарны татарча дип белеп, кырымтатар телендәясаганнар иде. Аларның кайберләрендә урыс телендәге сүзләрне һәм сүзтезмәләр татарчага түгел, кырымтатар теленә тәремә ителгән. Мәсәлән, ""оружие"" сүзен ""корал"" дип түгел, ""силя"" дип язганнар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Казанда пунктының элмә тактасына мәгълүматны татар телендә дип уйлап, казакъча язганнар",1,news,Яңылыҡтар,960,https://www.azatliq.org/a/kazanda-ozon-punktining-elma-taktasina-maglumatni-tatar-telenda-dip-uylap-kazakcha-yazgannar/33137106.html,2024-09-27T09:35:31+03:00
"Ҡатнашыусылар өсөн төрлө кимәлдәге онлайн-тест һорауҙары әҙерләнгән: - Башҡорт телен яңы өйрәнә башлағандар өсөн - башланғыс кимәл; - Ирекле кимәл - башҡорт телендә иркен аралашҡан ҡатнашыусылар өсөн; - Башҡорт теленең диалекттары - башҡорт теленең диалекттары менән ҡыҙыҡһынған ҡатнашыусылар өсөн. Тест һорауҙарына яуап биреү өсөн 9 октябрҙән 11 октябргә тиклем олимпиаданың сайтына инеп теркәлеү үтергә кәрәк. Артабан өс кимәлдең береһен һайлап, 45 минут эсендә 30 һорауға яуап бирергә генә ҡала. Тест тамамланғас, һәр ҡатнашыусыға йыйылған балдар һаны менән сертификат тапшырыла. 100 баллға тиклем йыйыу мөмкинлеге бар. Олимпиада тамамланғандан һуң сайтта белемде үҙ аллы тикшереү өсөн һорауҙарға дөрөҫ яуаптар ҡуйыласаҡ. Әгәр ҙә теркәлеү, тест үтеү йәки сертификат алыу, техник аспекттар буйынса ҡыйынлыҡтар тыуһа, телефон һандары буйынса мөрәжәғәт итергә мөмкин. 2023 йылдың октябрендә олимпиада беренсе тапҡыр үтте. Унда Рәсәйҙең 67 төбәгенән һәм 23 төрлө илдән вәкилдәр ҡатнашты. Биш көн дауамында бөтәһе 27 614 кеше белемен тикшерҙе: башланғыс кимәлдә - 17 557, ирекле йөрөтөүселәр кимәлендә - 8843, башҡорт теле диалекттары кимәлендә - 214 кеше. Олимпиаданы Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү ойошмаһы һәм «Мираҫ» йәштәрҙең башланғыстарына булышлыҡ итеү фонды үткәрә. Проект Башҡортостан Башлығы гранттары фонды булышлығында Башҡортостан башлығы грантына тормошҡа ашырыла. - Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү ойошмаһы башҡорт теленең бәҫен арттырыу йүнәлешендә бихисап проекттар тормошҡа ашыра. Мәҫәлән, башҡорт теленән диктант акцияһы 2019 йылдан халыҡ-ара кимәлгә сыҡты. Башҡорт теленән олимпиаданы икенсе йыл ғына үткәрәбеҙ, әммә ул да халыҡ һөйөүен яулар, яҡшы йолаға, туған телебеҙҙе өйрәнеү проблемаларына иғтибар йәлеп итеүсе яҡшы инструментҡа әүерелер тигән өмөттәбеҙ, - ти Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү фонды директоры Гөлназ Йосопова.",9-11 октября в Башкортостане пройдет онлайн-олимпиада по башкирскому языку 9-11 октябрҙә Башҡортостанда башҡорт теле буйынса онлайн-олимпиада үтәсәк,1,news,Яңылыҡтар,1853,https://agideljurn.ru/news/novosti/2024-09-25/9-11-oktyabrya-v-bashkortostane-proydet-onlayn-olimpiada-po-bashkirskomu-yazyku-9-11-oktyabr-bash-ortostanda-bash-ort-tele-buyynsa-onlayn-olimpiada-t-s-k-3945323,2024-09-25T23:08:00+00:00
"""Китап-Байрам"" барышында китап йыйыу буйынса хәйриә акцияһы ойошторолдо.",500-ҙән ашыу китап йыйылған,0,analytics,Донъя,72,https://yanshishma.com/news/byl-donyala-ni-r-bar/2025-06-01/500-n-ashyu-kitap-yyyyl-an-4259730,2025-06-01T18:52:00+00:00
"""Азат Идел-Урал"" хәрәкәте активистлары Татар конгрессының корылтае делегатларына ачык хат язган. Алар делегатларны Тарстаннан Украинага каршы сугышырга ибәрелгән ""Алга"" һәм ""Тимер"" батальоннарын республикага кире кайтаруларын таләп итәргә, шулай ук Русияне сугыш башлавы өчен кискен гаепләп чыгарга чакыра. ""Русиянең Украинага каршы сугышы вакытында быел Татар конгрессы 30 еллыгын бәйрәм рәвешендә билгеләп үтәргә жыена. Бу бик аяныч хәл. Соңгы елларда Конгресс тулысынча Путинга ялагай, мескен хәлдә калды. Белүебезчә, быел Татар конгрессы корылтае кысаларында узачак фикер алышу мәйданнарында татар теле мәсьәләсе аерым тема буларак күтәрелмәячәк. Украинада барган сугышка карата Русияне кискен гаепләп чыгарга, шулай ук ""Алга"" һәм ""Тимер"" батальоннарын Татарстанга кире кайтарырга чакырабыз. Әгәр дә сез Татарстанның дәүләт суверенлыгын, мөстәкыйльлеген, татар теленең хокукларын якларга теләмисез икән - таралышыгыз! "" диелгән хатта. Дөнья татар конгрессының корылтае 30 июльдән 3 августка кадәр дәвам итәчәк. ыенда конгрессның 30 еллыгы да билгеләп үтеләчәк. Корылтайга 1 500 кеше чакырулы, шуларның 1 меңе – делегатлар, 500 е – кунаклар. Пленар утырыш үзәгенең Илһам Шакиров залында узачак. Анда Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановны да көтәләр. ыен барышында Милли шура рәисе һәм аның әгъзалары сайланып куелачак. Васил Шәйхразиевсүзләренчә, быел Милли шурага кергән 75 әгъзаның якынча 10-15 кешесе алышыначак. Шулай ук конгрессның низамнамәсенә дә үзгәрешләр кертергә ыенулары турындаәйтелде. Быел дөнья татар конгрессы корылтаена 45 ил вәкилләре чакырылган, делегатлар 35 илдән генә киләчәк. Алар арасында фетнәчел Донецки һәм Луһански ""халык республикалары"" вәкилләре дә бар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Азат Идел-Урал"" хәрәкәте Татар конгрессын Украинадагы сугышка каршы чыгарга чакыра",1,news,Яңылыҡтар,1787,https://www.azatliq.org/a/31963933.html,2022-07-28T14:26:47+00:00
"Тағы әйттем: - ""Туташ, ник дәшмәйһегеҙ? Хоҙа биргән ауыҙҙы асмайһығыҙ? "" Тағы әйләнем ҡараны туташым, Үҙе өндәшмәй - тамам ҡаңғырҙы башым. Уйланым мин уны телһеҙ икән, тип, Ғажиз булдым, тағы нишләйем икән, тип Ишара иткәйнем ултырырға, Тотондо бит туташым ҡоторорға: - ""Ниңә шин мине мышҡыл итәшең, Улай булша, минең яндан китәшең! .. "" Асыуланып, ауыҙын асһа йәнем - Ике алғы теше юҡ икән уның! Сәселә төкөрөгө тешһеҙ ауыҙҙың, Һорағым килмәне исемен яуыздың, ""Асыуланма, - тинем, - һәм көлмәнем мин, Һинең тешһеҙлегеңде белмәнем мин"". Йомоп йөрөү менән шулай ауыҙҙын, Теш сығыр тип уйлай, ахыры, яуызың. Ҡаш һыҙҙыртҡан, ҡалын яҡҡан пудраһын. Тик онотҡан алғы тештәр ҡуйҙыраһын! 1916","Шәйехзада Бабич ""Тешһеҙ ҡыҙ""",0,analytics,Йөҙ йыллыҡ,684,https://henek.info/articles/+-+-+-+/2025-09-22/sh-yehzada-babich-tesh-e-y-4396741,2025-09-22T10:45:00+00:00
"Юл-транспорт ваҡиғаларын иҫкәртеү һәм юл хәрәкәтендә ҡатнашыусыларҙа тәртиплелекте булдырыу маҡсатында әлеге мәлдә Дәүләт автоинспекцияһы хеҙмәткәрҙәре М-5 ""Урал"" автомобиль юлының 1376-сы саҡрымында (Бүздәк районы), ""Р-240 подъезд к М-12"" автомобиль юлының 43-сө километрында (Кушнаренко районы) күпләп тикшереүҙәр үткәрә. Дәүләт автоинспекцияһының юл-патруль хеҙмәте полкы хеҙмәткәрҙәре баш ҡаланың Зәки Вәлиди урамында һәм Богородское Ауылы урамында ла водителдәрҙе тикшерә. Шулай уҡ ""Автобус"" махсуслаштырылған рейд саралары сиктәрендә Өфө ҡалаһы ЮХХДИ хеҙмәткәрҙәре Транспорт министрлығы, Федераль суд приставтары хеҙмәте, Федераль һалым хеҙмәте һәм Юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен һаҡлау үҙәге вәкилдәре менән берлектә Р-240 ""Өфө-Ырымбур"" автомобиль юлының 9-сы саҡрымында иҫкәртеү саралары үткәрә. - Зинһар өсөн, беҙҙең яҡтан ҡабул ителгән сараларға аңлап ҡарауығыҙҙы һорайым, - тип мөрәжәғәт итте халыҡҡа баш автоинспектор Владимир Севастьянов. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Башҡортостанда тикшереүҙәр бара!,1,news,Яңылыҡтар,1122,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-12/bash-ortostanda-tikshere-r-bara-4574923,2026-02-12T09:05:00+00:00
"Баймаҡ районы Муллаҡай төп дөйөм белем биреү мәктәбенең 6 класс уҡыусылары һәм етәкселәре Зинүйә Ғибәҙулла ҡыҙы Яҡшыбаева. Шиғыр ятларға, йырларға, бейергә әүәҫ уҡыусыларыма яңы уҡыу йылы тик уңыштар ғына килтерһен, ти Зинүйә Ғибәҙулла ҡыҙы. ""Башланып китте уҡыуҙар. "" конкурсына.","Шиғыр ятларға, йырларға, бейергә әүәҫ уҡыусылар",0,analytics,Конкурстар,280,https://amanat.su/articles/konkurstar/2024-09-10/shi-yr-yatlar-a-yyrlar-a-beyerg-u-yusylar-3922911,2024-09-10T08:54:00+00:00
"Ваҡ мәшәҡәт, ығы-зығы тамам, Бар эшемдең сыҡтым осона. Шуға күрә бөгөн таңдан алып Күкрәгемдән ҡоштар осорам.",Ҡоштар осорам,1,news,Яңылыҡтар,109,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-20/oshtar-osoram-4515963,2025-12-20T21:00:00+00:00
"Уважаемые участники дорожного движения, в связи с ухудшением погодных условий сегодня с 12 ч. 30 мин введено временное ограничение движения для грузовых транспортных средств и пассажирского транспорта участках автомобильных дорог общего пользования Республики Башкортостан регионального значения: Уфа – Бирск – Янаул с 150 км по 214 км (МР Бураевский район РБ, МР Калтасинский район РБ, МР Янаульский район РБ). Нефтекамск – Янаул с 0 км по 49 км (МР Краснокамский район РБ, МР Янаульский район РБ). Дюртюли – Нефтекамск с 39 км по 87 км (МР Краснокамский район РБ, МР Калтасинский район РБ). Бураево – Старобалтачево – Куеда с 0 км по 98 км (МР Бураевский район РБ, МР Балтачевский район РБ, МР Татышлинский район РБ). Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Водителдәр иғтибарына!,1,news,Яңылыҡтар,897,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-30/voditeld-r-i-tibaryna-4557729,2026-01-30T13:34:00+00:00
"– Тикшереүҙәр һөҙөмтәһе шуны күрһәтә: был продукцияны һатыусылар, табыш артынан ҡыуып, закондарҙы боҙа һәм балаларҙың ғүмеренә, һаулығына хәүеф тыуҙыра. Былтыр никотинлы һәм тәмәке продукцияһын һатыу ҡағиҙәләрен боҙған өсөн 6496 административ эш ҡуҙғатылған, был 2022 йылға ҡарағанда 53,7 процентҡа күберәк, — тип яҙа Вячеслав Володин. Шуның өсөн Дәүләт Думаһы балаларға һәм үҫмерҙәргә тәмәке һәм никотинлы продукция, уларҙы ҡулланыу ҡоролмалары йәки етештереү сеймалы һатҡан өсөн штрафтарҙы арттырырға тәҡдим итә. Дәүләт Думаһы тәҡдимдәре ҡабул ителһә, граждандар – 300 мең һумға тиклем (әле 40-60 мең һум). ; вазифалы кешеләр – 700 мең һумға тиклем (әле 150-300 мең һум); юридик шәхестәр 2 миллион һумға тиклем (әле 400-600 мең һум) штраф түләйәсәк. Закон ҡабатлап боҙолһа, енәйәт яуаплылығы индерелә. Сығанаҡ: Башинформ.",Үҙ һаулығыңды үҙең ҡайғыртмаһаң,1,news,Яңылыҡтар,823,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-02/auly-y-dy-e-ay-yrtma-a-4033576,2024-12-02T16:46:00+00:00
"Акмәчет районында ашлык төягән вагоннар рельстан чыккан урынфикерләрАннексияләнгән Кырымның Киров районында билгесез затлар 29 яшьлек кырымтатар Мамбет Асан-Устаны урлаган. Бу кичә, 18 майда Акмәчет (Симферополь) янындагы тимер юлны шартлату белән бәйле булырга мөмкин. Бу хакта ""Кырым теләктәшлеге""хәбәр итә. Тоткарланган көнне егет машинада булган. ""Юл янында тулысынча тәрәзәләре караңгылатылган машинасы торган. Бу машина аның артыннан кузгалган, акрын гына аның машинасы алдыннан барган. Каршысына ЮХИДИ хезмәткәрләре килеп туктаган, егетне янәсе документларын тикшерү өчен полиция бүлекчәсенә алып киткәннәр"", дип сөйләгән Мамбетның туганы хокук яклаучыларга. Русия ЮХИДИ хезмәткәрләре кырымтатар егетен кичке сәгать сигезләрдә тоткарлаган, ул элемтәгә кич кенә чыккан һәм Акмәчеттә ниндидер бер бинада тотылдым, мине монда башыма капчык кигереп китерделәр дип сөйләгән. Аннан Аы Кал (Чистенькое) авылы тирәсендә тимер юл шартлавы турында сораштырганнар һәм гаеп тану күрсәтмәләре имзалаттырганнар диелә. Асан-Уста үзе дә тоткарлануы турында сөйләгән. Ул документларын тикшертү өчен инспекторлар машинасына утырып, полиция бүлекчәсенә китүен сөйли. Полиция бүлекчәсеннән чыккач үзенә битлек кигән кешеләр ташлануын, кулларын боргычлап алуларын, күзләрен һәм авызын каплап, микроавтобуска утыртуларын, анда төрлечә янауларын әйтә. Сорау алулар барганда егеттән тимер юлда шартлау булганда кайда булдың дип белешкәннәр, Украина белән мөнәсәбәтләрен сораганнар, ялган детекторына утырту, үтерү белән янаганнар диелә. Кичә, 18 майда аннексияләнгән Кырымның Акмәчет районында ашлык төягән вагоннар рельслардан чыкты. Тимер юлда шартлау булуыхәбәр ителде. Моның белән бәйле ""теракт"" турындаинаять эше ачылды. Русия Кырымны 2014 елда канунсыз референдум нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Тавыш бирү Украина кануннарына каршы килеп һәм Кырымны Русия хәрбиләре үз кулына алгач уздырылды. Киев һәм Көнбатыш илләре моны халыкара хокук нормаларын бозу дип саный. Мәскәү Кырымны Русиягә кушуны ""тарихи гаделлекне торгызу"" дип атый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Акмәчет янында тимер юлда булган шартлаудан соң аннексияләнгән Кырымда тоткарлаулар башланган,0,analytics,Ҡырым,2122,https://www.azatliq.org/a/32418695.html,2023-05-19T09:07:56+00:00
"Фажиғәле хәл теркәлгән: бәләкәй генә бер өйҙә түшәм таҡталары емерелеп төшөп, ир кешенең ғүмерен ҡыйған.",Бәлә баш осонда булған,1,news,Яңылыҡтар,104,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-16/b-l-bash-osonda-bul-an-4510467,2025-12-16T19:18:00+00:00
"Йыйын балаларҙың тормошон яҡшыртыуға хеҙмәт итерлек идеялар һәм эшләнмәләр майҙансығына әүерелде. Ҡатнашыусылар бала хоҡуҡтарын яҡлау эшмәкәрлегенә баш-көллө сумды, көнүҙәк проекттар һәм Вәкилдең стратегик программалары буйынса фекер алышты. Балалар йәмәғәт советы ағзалары өсөн оҫталыҡ дәрестәре үтте. Унда үҫмерҙәр проект менеджменты һәм команда булып эшләү күнекмәләренә өйрәнде. Власть вәкилдәре менән тура диалог алып барыу мөмкинлеге Совет эшенең мөһим үҙенсәлеге булды. Йәмәғәт ярҙамсылары үҙҙәренең эш тәжриәбләре менән уртаҡлашты. Нефтекама, Дыуан, Яңайыл, Благовар райондарынан килгән белгестәр үҙ эшмәкәрлеге тураһында һөйләне. Сығанаҡ: Бала хоҡуҡтары буйынса РФ Президенты ҡарамағындағы Вәкил.",Балалар бала хоҡуҡтары тураһында һөйләште,1,news,Яңылыҡтар,705,https://amanat.su/news/novosti/2025-11-28/balalar-bala-ho-u-tary-tura-ynda-yl-shte-4486028,2025-11-28T17:02:00+00:00
Балаҡатай районының Айҙаҡай ауылында яңы фельдшер-акушерлыҡ пункты асылған.,Айҙаҡайҙар ҡыуана,1,news,Яңылыҡтар,75,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-09/ay-a-ay-ar-yuana-4499008,2025-12-09T09:40:00+00:00
"24 декабрҙә Мәскәүҙә Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Рәсәй Федерацияһы Именлек советының илдең Ҡораллы көстәрен контракт буйынса хәрби хеҙмәткәрҙәр менән комплектлау буйынса ведомство-ара комиссияһы ултырышында ҡатнашты, уны Совет рәйесе урынбаҫары Дмитрий Медведев үткәрҙе.",Көнүҙәк мәсьәлә,1,news,Яңылыҡтар,277,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-25/k-n-k-m-s-l-4521261,2025-12-25T19:13:35+00:00
"Белеүегеҙсә, 2026 йыл - Рәсәй халыҡтары берҙәмлеге йылы. Башҡортостанда иһә Ҙур һәм татыу ғаилә йылы иғлан ителде. Ошоноң буйынса бик күп сара ойоштороласаҡ. Шулай уҡ ""Ғаилә"" милли проекты ла беҙҙә әүҙем ғәмәлгә ашырыла. Күргәҙмәлә Башҡортостаныбыҙҙың мәҙәни һәм рухи байлығы сағылған. Уникаль артефакттар ҙа бар: милли кейемдәр, боронғо көнкүреш әйберҙәре, ҡул эштәре, архив фотоматериалдары. Һәр экспонат - ҡиммәтле. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Халыҡтар берҙәмлеге - беҙҙең байлығыбыҙ,1,news,Яңылыҡтар,596,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-19/haly-tar-ber-mlege-be-e-bayly-yby-4542124,2026-01-19T15:20:00+00:00
"Уфада Гафури исемендәге башкорт театрында ""Вовка в тридевятом царстве"" спектакле. . фотосыфикерләрТатарстан һәм Башкортстанда Яңа ел тамашалары гөрли. оңгы елларда татар театрларының ""урыслаша"" баруына игътибар итәләр. 2019 ел башында Әлмәт дәүләт татар драма театры балалар өчен Яңа ел тамашаларын урыс телендә генә уйнады. Театр итәкчесе Фәридә Исмәгыйлевашундый ультиматум куелды дипаңлаткан иде. Аңа кадәр – 2018 елда Уфаның ""Нур"" татар театры Казанда балалар спектаклен урыс телендә генәкүрсәтте. Шуннан соң ""Татар ата-аналары"" төркеме Татарстан мәдәният министры Ирада Әюповаисеменә ""Әкият"" театрында татар тамашалары булмауга зарланып ачык хат та язды. Нәтиәдә театрда өч татар тамашасы куйдылар.2021 елда ""Әкият"" курчак театры баш режиссеры Илгиз Зәйниевтатар театрларының урысча спектакль куюынтәнкыйтьләде. Ул шулай ук Казанда урыс телле театрларның артуы күзәтелә дигән иде. Быел Аяз Гыйләев исемендәге Чаллы татар дәүләт драма театрына йөрүчеләр арасында урыс тамашачысының күбәйде, дип белдердетеатрның сәнгать итәкчесе Олег Кинәгулов. Камал театрыбалалар өчен ""Яңа елны кем коткарыр? "" дип аталган театральләштерелгән яңа ел квестыәзерләгән. Ул, былтыргы кебек, театрның төп бинасында түгел, аның каршындагы ""Шәрык клубы"" бинасында уза. Тамаша 21 декабрьдән 8 гыйнварга кадәр бара. Анда 6-13 яшьлек балалар катнаша ала. Квестка эләгер өчен алдан язылу кирәк. Бер балага билет бәясе — 1 200 сум. Узган ел андый квестта катнашу 500 сум гына торган. Шуңа да карамастан, билетлар инде сатып бетерелгән диярлек. Квестта Явыз Рух Кыш бабайны тоткынлыкка алып, бүләкләрне урлый. Бүре белән Куян балалар белән Кыш бабайны коткарырга керешә. Тамашада ""мәгълүмати-коммуникация технологияләр"" кулланылганы әйтелә, балалар төрле сорауларга авап бирә, мәсәлләр чишә. Былтыр Камал театрында яңа ел квесты ике телдә — татарча һәм урысча барды. Быел да шул тәртипне саклаганнармы? Камал театрының социаль челтәрендә тамашадан куелган видеоязмада чараның татар телендә генә узуынкүрергә була. Моннан тыш, Камал театрының кече залында 2015 елдан куелучы Илгиз Зәйниевнең ""Кәә, сарык һ. б. "" спектаклен күрсәтәләр. Ул барлыгы алты тапкыр куелачак. Бәясе — 400-450 сум. Тинчурин театрыүзенең нәни дусларына ""Тылсымлы арена"" дип аталган өр-яңа әкият тәкъдим итте. 600 сум торган тамаша татар телендә оештырыла, аны урыс теленә синхрон тәремә белән дә карап була, дипәйтелгән. Балалар иң элек Кыш бабай һәм Кар кызы белән чыршы тирәли әйлән-бәйлән итә, соңыннан спектакль карый. Әкият яңа елга кадәр дүрт тапкыр күрсәтелгән. Яңа елдан соң балалар өчен тамашалар тәкъдим ителми. Кариев яшь тамашачылар театры""Кар иле патшабикәсе"" спектаклетәкъдим итте. Ул 6 яшьтән өлкәнрәк балалар өчен исәпләнгән. Билет бәясе — 500-700 сум. Театр спектакльне көн дә икешәр тапкыр күрсәтә. Билетлар сатып бетерелгән диярлек. Әкият курчак театры""Кракатук чикләвеге һәм Яңа ел бәйрәме"" дигән спектакльәзерләгән. Кечкенә тамашачыларга Петр Чайковскийның музыкасы һәм Эрнст Теодор Амадей Гофманның әкияте дөньясында гаәеп мавыктыргыч мааралар көтә, дип хәбәр ителә. Бу спектакль ике телдә дә тәкъдим ителә: 16 декабрьдән 8 гыйнварга кадәр (бары 1 гыйнварда һәм дрон һөүме сәбәпле 21 һәм 22 декабрьдә генә күрсәтелмәде). Ләкин бер зур аерма бар. Урыс телендәге әлеге тамаша 95 тапкыр күрсәтелсә, татарчасы — бары алты тапкыр гына тәкъдим ителә: 30 декабрьдә һәм 4 гыйнварда. Урысча тамаша татарчадан 16 тапкырга күбрәк дигән сүз. Моннан тыш, 21 декабрьдә Казанга дроннар һөүме сәбәпле өч спектакль күрсәтелмәде, аны 9 гыйнварга күчерелде дип хәбәр ителде. Татарча курчак театры спектаклен карар өчен 650-1000 сум түләргә кирәк. Алты тамашада да барлык билетлар да сатып бетерелгән диярлек. Бары бер буш урын гына калган. Аяз Гыйләев исемендәге Чаллы татар дәүләт драма театры балалар өчен былтыргы спектакльләрне күрсәтә. Балаларга ""Авыл эте Акбай"" һәм ""Әбүгалисина"" тамашалары тәкъдим ителә. Бәясе — 400 сумнан 600 сумга кадәр. Бу спектакльләр декабрь һәм гыйнварда икешәр тапкыр гына күрсәтелә. Бу башка театрлардан аермалы — бик аз. Әлмәт татар дәүләт драма театрыбу көннәрдә урысча тамаша гына күрсәтә. 20 декабрьдән башлап Вячеслав Поляковкуйган ""Сокровище дракона"" спектаклентәкъдим итте. Билет бәясе 400 сум. Спектакль урыс телендә һәм чагыштырмача арзан булуына карамастан, билетларны алдан сатып алып бетермәгәннәр. Мәсәлән, 26 декабрь кичендә 28 декабрьдә күрсәтеләчәк тамашага билетларның яртысы диярлек сатылмаган иде. Әлмәт театры тагын бер урыс спектакле —Эдуард Шаховтарафыннан куелган ""Играем маленького Мука""тәкъдим итә. 4 гыйнварда күрсәтеләчәк тамашага билетлар тагын да начаррак сатылганын күрергә була: 26 декабрь кичендә урыннарның якынча чиреге генә сатылган иде. Гәрчә билет бәясе 200 сум гына тора. Былтыр соңы елларда Әлмәт театрында яңа ел тамашалары бары тик урысча гына узуы турында Туфан Миңнуллинисемендәге Түбән Камататардәүләтдраматеатрыбылтыргы кебек балалар өчен бары урысча тамаша гына әзерләгән. ""Как-то раз под Новый год"" спектакле биш тапкыр күрсәтелә. Билетлар турында сайтта мәгълүмат юк. Шул ук вакытта театр ""Кышкы манзара"" проектын тормышка ашыра. Түбән Кама шәһәренең ""Гаилә"" паркында артистлар һәм тамашачылар ""кышкы"" шигырьләр укыячак. ""Күпмилләтле шәһәр халкы һәм кунаклары үз туган телләрендә дә шигырьләр укый ала"", диелә. Ул 12 гыйнварда узачак. Уфаның""Нур"" татар дәүләт театры 13 көн дәвамында Азат иһаншинкуйган ""Акылга утыртты"" спектакленкүрсәтә. Билет бәясе — 250-350 сум. Якындагы көннәргә билетлар инде сатылып беткән, ә гыйнвар башына бар әле. Бу тамаша урыс телендәме, татарчамы — сайтта һәм афишаларда ачык язылмаган. Шулай да социаль челтәрләрдә тамашаның урысча куелуынкүрергә була. Соңгы елларда ""Нур"" театры Яңа ел тамашаларын урысча үткәрүгә күчте. Театрның әдәбият бүлеге итәкчесе Гөлнур Усмановататар телендәге спектакльгә тамашачы ыеп булмый дипаңлаткан иде. Оренбурда исә Мирхәйдәр Фәйзи исемендәге татар театры 22 декабрьдән 8 гыйнварга кадәр бары урысча ""Как то раз под Новый год"" спектаклекүрсәтә. Мәит Гафури исемендәге башкорт дәүләт драма театрыбәйрәмнәрдә ""Вовка в тридевятом царстве"" (башкортчасы — ""Әкият илендә мааралар"") әкият тамашасыкүрсәтә. Аның 30 дан артыгы — урыс телендә, бары бишесе генә — башкортча уйнала. Урыс телендәге тамашага билетлар инде сатылып беткән диярлек. 27 декабрь киченә булган саннарга күрә, 29 декабрьдә узачак башкорт телендәге спектакльгә әле ярты зал буш. Билет бәясе — 350 сум. Сибай башкорт театрында бары урысча гына күңел ачалар. Балалар һәм аларның әти-әниләренә""Переполох в мире елочных игрушек""һәм""Буль-буль-бульный Новый год, или Волшебный посох Деда Мороза""спектакльләре тәкъдим ителә. Спектакльләр урыс телендә һәм башкорт теленә тәремә ителми дип кисәтелгән сайтта. Салават башкорт драма театрыда яңа ел тамашаларында тулысынча урысча гына спектакльләркүрсәтә. Башкорт курчактеатрыисә декабрь һәм гыйнвар аенда башкорт телендә бары бер спектакль генә күрсәтәчәк. ""Кар бабай һәм Кояшкай"" тамашасын 28 декабрьдә карап булачак. Аңа ике көн кала билетлар тулысынча сатып бетерелгән иде. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Вовка в тридевятом царстве"". Балаларга татар-башкорт телләрендә яңа ел тамашалары бармы?",0,analytics,Татарстан,7075,https://www.azatliq.org/a/33254901.html,2024-12-27T21:13:55+00:00
"""Бер ғүмер етмәй икән. "" (""Одной жизни, видно, мало…"") спектакле Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театрында 36-сы театр миҙгелен асыуҙы билдәләгән сағыу һәм иҫтә ҡалырлыҡ ваҡиғаға әүерелде. Һәм миҙгелде асыу өсөн был тамашаны һайлау осраҡлы түгел: тап 2025 йылдың 25 авгусында, Армия мәҙәниәте көндәре сиктәрендә, тамашасылар патриотизм тураһындағы драманы рус телендәге махсус версияла ҡараны. Драматург Мөнир Ҡунафиндың пьесаһы буйынса Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһының Ш. Бабич исемендәге дәүләт йәштәр премияһы лауреаты Рөстәм Хәкимов етәкселегендә ҡуйылған спектакль быға тиклем үк тамашасыларҙың йөрәген яулап өлгөргәйне. Әммә Армия мәҙәниәте көндәрен асыу контексында уның яңғырашы айырым көскә һәм әһәмиәткә эйә булды. Бурыс, батырлыҡ һәм тыныслыҡ хаҡы тураһында мәңгелек һорауҙар күтәргән спектакль бөтә алдағы миҙгел өсөн юғары талап ҡуйған ҡеүәтле художестволы фекергә әйләнде. Актерлыҡ уйыны, оҫта режиссура һәм спектаклдең тәрән мәғәнәһе залда бер кемде лә битараф ҡалдырманы. Тамашасылар ҡаһарманлыҡ тураһындағы тарихҡа шаһит булды, ул ҙур батырлыҡтарҙа ғына түгел, ә көндәлек антҡа тоғролоҡта һәм туғандарса теләктәшлектә лә сағыла. - Спектакль күңелгә үтеп инде! - тип тәьҫораттары менән уртаҡлашты тамашасы. - Ул миңә һәр көндөң ҡиммәте һәм үҙ идеалдарыңа тоғро булыуҙың мөһимлеге тураһында иҫкә төшөрҙө, бигерәк тә шундай ауыр ваҡыттарҙа. ""Бер ғүмер етмәй икән. "" - спектакль генә түгел, ә хәтер, патриотизм һәм мәңгелек кешелек ҡиммәттәренә арналған яңы 36-сы театр миҙгелен асыу символы. Ул, тамашасыларға сағыу премьералар, тәрән кисерештәр һәм онотолмаҫ тәьҫораттар вәғәҙә итеп, алдағы йылға юғары бейеклек талабын ҡуйҙы. 26 августа театрҙа миҙгелде асыуҙың икенсе көнө. Тамашасылар ""Ленканы ҡотҡарығыҙ! "" драмаһын ҡарап, блокадалы Ленинград атмосфераһына сумасаҡ.","""Бер ғүмер етмәй икән. "" спектакле менән 36-сы театр миҙгеле асылды",0,analytics,Еңеү,1829,https://tamasha-rb.ru/news/pobeda-80/2025-08-26/ber-mer-etm-y-ik-n-spektakle-men-n-36-sy-teatr-mi-gele-asyldy-4362977,2025-08-26T21:55:00+00:00
"-Рәмил Миңлеәхмәт улы, районды урап сыҡтығыҙ, халыҡ менән аралаштығыҙ, район тураһында ниндәй дөйөм тәьҫораттар барлыҡҡа килде, башлыҡ булараҡ эшегеҙҙе нимәнән башланығыҙ? -Эш, әлбиттә, район менән танышыуҙан башланды. Бөтә ауылдарҙа ла булып өлгөрмәнем, әммә быйыл йыл аҙағына тиклем уларҙа булырға форсат табылыр тип уйлайым. Бөгөн беҙ еңел булмаған заманда йәшәйбеҙ. Шуға ҡарамаҫтан, Бөрйән үҙенсәлекле һөҙөмтәләр менән үҙенең 95 йыллығын ҡаршылап, матур йәшәй, үҫешә. Районға килгәс, эш күҙгә күренмәгән бәләкәй һәм көнүҙәк һорауҙарҙы ҡарауҙан башланды. Иң тәү иғтибар иткән нәмә – юлдар. Тәү сиратта муниципаль ҡарамаҡтағы юлдарҙы тәртиптә тотоу, ҡышҡы осорҙа уларҙы ваҡытында ҡарҙан таҙартыу өсөн тырышлыҡ һалдыҡ, ағымдағы ремонт эштәре башҡарылды, Брәтәк ауылының үҙәк урамына асфальт түшәү эштәре башланды, район үҙәгендә тротуарҙар һалынды. Юл төҙөү ремонтлау идаралығының 2 айҙан ашыу эшләмәй тороуы әҙерәк эштәрҙе тотҡарланы. Әле юлсылар Иҫке Собханғол Темәс юлына ҡырсынташ түшәү менән мәшғүл. Киләһе йылдарҙа ла ошо йүнәлештә һәм Ырғыҙлы яғына юлдарҙы төҙөкләндереү дауам итәсәк. Республика буйынса планда Брәтәк аша үткән Стәрлетамаҡ-Әүжән-Магнитогорск юлын асфальтлау тора. Шулай уҡ иҫкергән күперҙәргә иғтибар бүләбеҙ. Мәҫәлән, Иҫке Собханғолда Алаҡуян йылғаһы аша йәйәүлеләр һәм автомобиль, Ағиҙел йылғаһы аша йәйәүлеләр өсөн, шулай уҡ бер нисә ауылда бәләкәй йылғалар аша күперҙәр, Аҫҡар-Брәтәк автомобиль юлындағы күпер ремонтланды. Әлеге ваҡытта район үҙәгендәге ҙур күпер янында яҙғы ташҡын осоронда зыян күргән боҙ ҡырҡыу ҡоролмалары урынлаштырыла. «Һанлы тигеҙһеҙлекте бөтөрөү» федераль программаһы сиктәрендә Килдеғол ауылында ике, Яңы Мөсәттә бер, Мораҙым ауылында ике кәрәҙле телефон вышкалары ҡуйыласаҡ. Ошондай уҡ программаға ярашлы ауылдарҙы мобиль Интернет менән тәьмин итеү буйынса тауыш биреү әле лә дауам итә. Быйыл исемлеккә беҙҙең райондан Мәһәҙей, Мәндәғол, Ғәлиәкбәр, Ҡолғана, Тимер ауылдары индерелгән. -Төҙөкләндереү буйынса нимәләргә иғтибар иттегеҙ? -Балалар, йәштәр, ололар өсөн дә кәрәк булған уңайлы ял итеү урындары булдырыу мөһим эш.  Мәҫәлән, район үҙәгендә Совхоз урамына, Фурҡан мәсете янындағы паркка балалар майҙансыҡтары ҡуйылды, урындағы инициативаларға булышлыҡ итеү(ППМИ) дәүләт программаһы буйынса Яңы Собханғол, Мораҙым ауылдарында балалар өсөн спорт майҙансыҡтары төҙөү бара. Әйткәндәй, урындағы мәсьәләләрҙе хәл итеүҙә халыҡтың социаль әүҙемлеген арттырыу формаһы булараҡ, ППМИ программаһын тормошҡа ашырыу 2030 йылға тиклем дауам итәсәк. Быйыл 9 ауыл биләмәһе үҙ проекттарын тәҡдим итеп, конкурс һөҙөмтәләре буйынса 5 проект еңеүселәр иҫәбенә инде. Әйтеп үткән ике парк төҙөлөү һәм Аҫҡар ауылында зыярат ҡоймаларын капиталь ремонтлау, Әтек мәҙәниәт йортоноң тамашасы залына ултырғыстар һатып алыу, Кейекбай башланғыс мәктәп-балалар баҡсаһына пластик тәҙрәләр ҡуйыу эштәре башҡарылыу өҫтөндә. Шулай уҡ «Берҙәм Рәсәй» партияһының «Реаль эштәр» проектында ҡатнашып, ҙур ярҙам алдыҡ. Уның нигеҙендә Байназар мәктәбе интернатының ҡыйығын ремонтлау, Яңы Усман ауыл мәҙәниәт йортона тәҙрәләр ҡуйыу, Тимер мәктәбе ашханаһына йылытылған коридор булдырыу, Мораҙым мәктәбенең тәҙрәләрен алыштырыу, Совхоз урамында балалар өсөн уйын майҙансығын төҙөкләндереү, Байғаҙы ауыл мәҙәниәт йортоноң нигеҙен ремонтлау, Ғәлиәкбәр ауыл мәҙәниәт йортона йылытыу ҡаҙаны алыу, Ҡотан мәҙәниәт йортоноң йылытыу, электр энергияһы системаларын монтажлау, Яңы Усман ауыл мәҙәниәт йортоноң икенсе ҡатындағы запас ишегенә металл ишектәр, металл баҫҡыстар һатып алыу һәм ҡуйыу буйынса эштәр башҡарылды. Айыҡ ауыл республика конкурсында ҡатнашып, еңеүселәр исемлегенә ингән Ырғыҙлы ауылы биләмәһе бүләккә бирелгән аҡсаға трактор һатып алды. Район үҙәгендә Ленин урамындағы 80 -се һанлы бинаның ҡыйығы алмаштырылды. Киләһе йылда Уңайлы ҡала мөхитен булдырыу федераль программаһына ярашлы, Ағиҙел ҡасабаһында, Байназарҙа балалар өсөн уйын майҙансыҡтары булдырыласаҡ. «Кесе Ватан мәҙәниәте» проекты сиктәрендә район мәҙәниәт һарайына пикселле экран, яҡтылыҡ ҡоролмалары, ауыл мәҙәниәт йорттарына яҡтылыҡ һәм музыкаль аппаратура, компьютер техникаһы, «Мәсемташ» ҡурайсылар ансамбленә сәхнә кейеме тектереп алынды. -Һаулыҡ һаҡлау, белем биреү өлкәһендә ниндәй төҙөлөштәр көтөлә? -Быйыл Брәтәк мәктәбендә бик яҡшы эштәр башҡарылды. Бинаға капиталь ремонт үтте, мәктәп яны биләмәһе төҙөкләндерелде, матдитехник база яңыртылды. «Стоматология кабинеттарын яңыртыу» программаһы ярҙамында Ырғыҙлы мәктәбендә теш дауалау бүлмәһе булдырылды. Уҙған йылда 3 ауылда фельдшер-акушерлыҡ пункты төҙөлһә, быйыл 5 яңы ФАП барлыҡҡа килде. Тағы ла 5 ауылда яңы пункт төҙөргә ҡалды. Шуларҙың өсәүһе – Мәндәғолда, Кейекбайҙа һәм Ғәҙелгәрәйҙә киләһе йылға планлаштырылған. -Кеше һаулығы - мәңгелек ҡиммәт. Райондаштарға ниндәй теләктәрегеҙ бар? -Бөрйән халҡын үҙҙәренең сәләмәтлегенә иғтибарлы булыуҙарын теләйем. Ваҡытында диспансеризация, профилактик тикшереүҙәр үтергә һәм прививкалар яһатып тороуға саҡырам. - Рәсәй Президенты В. Путин ҡушыуы буйынса Һанлы дәүләт идара итеүе милли проектының «Инцидент Менеджмент» системаһы беҙҙең республикала тәүгеләрҙән булып файҙаланыуға индерелде. Һеҙ был йүнәлешкә нисек ҡарайһығыҙ? -Ыңғай ҡарашта. Бөтә проблемаларҙы ла белеп етеп булмай. Был платформа халыҡтың мөрәжәғәттәрен тиҙ арала тикшереп, проблемалы урындарҙы асыҡларға һәм уларҙы хәл итергә мөмкинлек бирә. Аҙна һайын ауыл хакимиәттәре башлыҡтары, ойошма етәкселәре менән булған оператив кәңәшмәлә уның буйынса айырым һорау ҡуйылып, һөйләшеү үткәрелә, мөрәжәғәттәрҙе тиҙ арала хәл итергә тырышабыҙ. -Республика етәксеһе Р. Хәбиров инвестициялар йәлеп итеү өҫтөндә әүҙем эшләргә ҡуша. Был йәһәттән беҙҙә эштәр нисек бара? Эшҡыуарлыҡ сәғәттәре һөҙөмтә бирәме? - Беҙҙә әле бюджет инвестициялары ғына йәлеп ителә. Әлбиттә, шәхси эшҡыуарҙар үҙҙәренең инвестицияларын күрһәтһәләр, райондың рейтингын арттырырҙар ине. Уның өсөн уларға һалым һалынмай. Эшҡыуарлыҡ сәғәттәрендә эшҡыуарҙарҙың проблемалары хәл ителә, субсидиялар алырға булышлыҡ итәбеҙ. Үҙ бизнесын үҫтереү өсөн дәүләттән ярҙам алырға теләүселәргә беҙ һәр ваҡыт ярҙам итергә әҙербеҙ. Быйыл Бөрйәндә эшҡыуарҙар өсөн бик файҙалы сара – республика Хөкүмәтенең күсмә ултырышы үтте. Уның һөҙөмтәһе булараҡ, йылдар буйы хәл ителмәгән ер мәсьәләләре хәл ителә башланы. -Алда әйтелгән башҡарылған эштәр, ҡуйылған маҡсаттар идара итеү системаһында эшләгән етәкселәрҙең әүҙемлеге һәм тырышлығы менән бойомға аша. Команданың эше менән ҡәнәғәтһегеҙме? - Район хакимиәте башлығы булып эшкә килгәс тә кадрҙар сәйәсәтенә иғтибар буласаҡ, тип әйткәйнем. Башҡарма органдың структураһын халыҡтың, бөгөнгө көндә ғәмәлдә булған ҡануниәттең талаптарын үтәй алырлыҡ итеп үҙгәрттек. Коллективҡа компетентлы, айырыуса йәш белгестәрҙе йәлеп итеүҙе дауам итәбеҙ. Шулай уҡ мин хеҙмәткәрҙәрҙе башҡарған эшенә ҡарап объектив баһалайым. Команданы көсәйтеү буйынса эштәр даими алып барыласаҡ. Белемле, алдынғы ҡарашлы, районыбыҙ өсөн янып торған граждандарға беҙҙең ишектәр һәр ваҡыт асыҡ. - Район гәзите тураһында фекерегеҙҙе, теләктәрегеҙҙе ишетке килә. -Таң гәзитен алдырабыҙ, уҡыйбыҙ. Ул райондың берҙән-бер гәзите. Хатта республикала дублежһыҙ тик башҡортса ғына сыҡҡан бер генә район гәзите. Райондың көнитмеше, эшсән кешеләре, матур ғаиләләре тураһында яҙаһығыҙ, махсус хәрби операция темаһына ла иғтибар бирелә. Тормош булғас, уның кире яҡтары ла була, гәзиттә тәнҡит тә күрге килә. Әле ваҡытлы матбуғатҡа яҙылыу кампанияһы бара. Райондаштарҙы үҙебеҙҙең «Таң» гәзитенә әүҙем яҙылырға саҡырам. -Киләсәккә ниндәй уймаҡсаттар ҡораһығыҙ? -Беҙҙең төп маҡсат – халыҡтың йәшәйешен яҡшыртыу. Артабан да ошо йүнәлештә эшләргә ине. Аныҡ пландарҙан йылы баҙар төҙөү уйы бар. Ауыл халҡы етештергән продукцияһын уңайлы шарттарҙа, заманса кибеттәрҙә һата алһын, һатып алыусылар теләгән әйберҙәрен йылы урында һайлап алһын тигән теләктәмен. Шулай уҡ туризм инфраструктураһын йәнләндереп, артабан да районды социаль-иҡтисади яҡтан үҫтереү өҫтөндә эшләйәсәкбеҙ. Районыбыҙҙың үҫешенә һәр кем үҙ өлөшөн индерә ала. Күп осраҡта ниндәйҙер мөһим проекттарҙы тормошҡа ашырыу халыҡтың нисек тауыш биреүенән дә тора. Хөрмәтле райондаштар, һәр эштә лә әүҙем, берҙәм булайык, райондың матур киләсәген бергә төҙөйөк. -Әңгәмә өсөн рәхмәт, яуаплы эшегеҙҙә уңыштар насип булһын!",Төп маҡсат – халыҡтың көнитмешен яҡшыртыу,0,analytics,Йәмғиәт,8182,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-25/t-p-ma-sat-haly-ty-k-nitmeshen-ya-shyrtyu-4440977,2025-10-25T02:24:00+00:00
Бөтә донъя балаларҙы яҡлау көнөндә Сәлих ауылы янындағы Оло күл буйында әсәйем балаларға байрам ойошторҙо.,Яратҡан уйындарыбыҙҙы уйнаныҡ,0,analytics,Хаттар,106,https://yanshishma.com/articles/be-g-kilg-n-khattar-an-/2025-06-02/yarat-an-uyyndaryby-y-uynany-4261298,2025-06-02T16:03:46+00:00
"Иҫке Собханғол урта мәктәбенең башланғыс кластар уҡытыусыһы Айытбаева Тамара Хәлфетдин ҡыҙына Рәсәй Федерацияһының мәғариф отличнигы исеме бирелде. Ғәлиәкбәр мәктәбенең математика уҡытыусыһы Әминева Сәлиха Зиннур ҡыҙы, Байназар мәктәбенең рус теле уҡытыусыһы Ғәлиуллин Ғәзим Уйылдан улы, Иҫке Собханғол төп мәктәбенең физкультура уҡытыусыһы Дәүләтбирҙин Фуат Әхмәт улы, Иҫке Собханғол урта мәктәбенең тарих уҡытыусыһы Хоҙайғолов Ғәле Мазһар улы, Ҡолғана мәктәбе етәксеһе Яҡупова Ҡәмәр Йәғәфәр ҡыҙы Рәсәй Федерацияһының почетлы мәғариф хеҙмәткәре билдәһе менән бүләкләнделәр. Иҫке Собханғол урта мәктәбенең башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Ишбулатова Миләүшә Ширғәле ҡыҙына, Мәһәҙей мәктәбенең мәктәпкәсә төркөмө тәрбиәсеһе Ишемова Әлфиә Басир ҡыҙына, Яңы Усман мәктәбенең рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Ишморатова Зөлфиә Афзал ҡыҙына, 2-се һанлы башланғыс мәктәп-балалар баҡсаһының өлкән тәрбиәсеһе Фәйзуллина Зөлфирә Мирза ҡыҙына, Ғәҙелгәрәй мәктәбенең рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Сәғитова Гөлнәзирә Әхтәметдин ҡыҙына Рәсәй Федерацияһы Мәғариф министрлығының Маҡтау ҡағыҙы тапшырылды. Иҫке Собханғол урта мәктәбенең башланғыс кластар уҡытыусыһы Фәйзуллина Алһыу Әхмәҙиә ҡыҙы, Иҫке Собханғол урта мәктәбенең рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Фәтҡуллина Гөлнара Факил ҡыҙы, 2-се һанлы башланғыс мәктәп-балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе Сәйәхова Сәмәрә Ғәбдинур ҡыҙы Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығының Маҡтау ҡағыҙына лайыҡ булдылар. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы, һәләтле етәксе Марат Ғизетдин улы Муллағоловтың исемен мәңгеләштереү, белем биреү ойошмаларының алдынғы ҡарашлы, ижади эшләүсе етәкселәрен дәртләндереү маҡсатында булдырылған район хакимиәте башлығы премияһына быйыл Иҫке Собханғол төп мәктәбе директоры Тләүбаев Ғәйсәр Сәғәҙи улы лайыҡ булды. Иҫке Собханғол урта мәктәбенең математика уҡытыусыһы Садыҡова Фәнзилә Фәрхәт ҡыҙы 2010 йылда булдырылған Зәки Хаммат улы Сәғитов исемендәге премияға лайыҡ булды. Иҫке Собханғол урта мәктәбенең технология уҡытыусыһы Аллабирҙин Фирғәт Азамат улына БР Дәүләт йыйылышы – Ҡоролтайының Почет грамотаһы тапшырылды. уҡыу йылында Башҡортостан Республикаһының дөйөм белем биреү ойошмалары араһында үткәрелгән Ватан улдарын үҫтерәбеҙ республика конкурсы призеры дипломы менән Байназар урта мәктәбе бүләкләнде. Байрам сараһында шулай уҡ бер төркөм педагогтарға район хакимиәтенең, район Советының, Бөрйән районы башҡорттары ҡоролтайының, район мәғариф бүлегенең, профсоюз ойошмаһының Маҡтау ҡағыҙҙары, Рәхмәт хаттары тапшырылды. Педагогтарҙы һөнәри байрамдары менән ҡотлап, мәҙәниәт һарайы артистары, уҡыусылар, балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүселәре матур сығыштарын бүләк итте.",Педагогтар тәбрикләнде,0,analytics,Йәмғиәт,2656,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-10-03/pedagogtar-t-brikl-nde-4413895,2025-10-03T17:00:00+00:00
"На круглом столе был рассмотрен широкий круг вопросов развития и популяризации национальных видов спорта на территории Республики Башкортостан.  С докладом на тему  «Развитие конных национальных видов спорта в центральном регионе РБ» выступил глава Администрации МР Аургазинский район РБ Шагаретдинов Арслан Назирович. Доклад начальника отдела социальной, молодежной политики и спорта МР Янаульский район РБ Саляховой Альбины Ильдаровны был посвящен развитию башкирского силового многоборья «Бәйге» на территории Янаульского района РБ. В рамках круглого стола было подписано соглашение о сотрудничестве между Комитетом национальных и неолимпийских видов спорта России и Министерством спорта Республики Башкортостан. Подписи в которой поставили президент Комитета национальных и неолимпийских видов спорта Гришин Борис Владимирович и заместитель Премьер-министра Правительства Республики Башкортостан - министр спорта Республики Башкортостан Хабибов Руслан Тагирович. По итогам круглого стола была принята резолюция, в которой были отражены основные итоги круглого стола. Участники круглого стола согласились в дальнейшем продолжить экспертный обмен в обсуждении широкого круга вопросов, поднятых в ходе обсуждения на данном мероприятии. Коментирует научный сотрудник Института стратегич е ских исследований Академии наук Республики Башкортостан кандидат социологич е ских наук Юсупов И. Ф. Сегодня национальные виды спорта интегрированы в фестивальную, событийную повестку территории на примере «Сабантуев», «Шежере байрамы» и других фестивальных мероприятий. Национальные виды спорта становятся не столько спортивным мероприятием, сколько репрезентацией этнической культуры, фиксацией этнической идентичности и инструментом вовлечения в ее воспроизводство. Сегодня национальные виды спорта включены в более широкую культурную повестку, в рамках мемориально-символической политики Республики Башкортостан, в том числе в контексте СВО, и в целом тематики боевого братства и героизации воинских традиций народов России. Этническая принадлежность участников соревнований не является значимым условием для вовлечения в национальные виды спорта, что потенциально расширяет аудиторию для участия в мероприятиях с национальными видами спорта. Сегодня практиками национальных видов спорта сохраняются и транслируются этническая атрибутика  этнических культур, причем они функционируют в полиэтничной среде, это позволяет преодолевать потенциальную замкнутость этнических сообществ и создает фундамент гармонизации межэтнических отношений. Значимым моментом развития национальных видов спорта является использование их в качестве элемента национальной культуры, маркера идентичности территории, демонстрации культурных особенностей на примере реконструкции исторических сюжетов»",Круглый стол «Национальные конные виды спорта – от традиций к современности»,0,analytics,Краеведение,2769,https://uchbash.com/articles/kraevedenie/2025-09-09/kruglyy-stol-natsionalnye-konnye-vidy-sporta-ot-traditsiy-k-sovremennosti-4380350,2025-09-09T10:48:00+00:00
"Расил МөхәммәтановфикерләрПермь төбәгендә ирле башкортлар әдәби телне белми, шуңа да башкорт теленең ""төньяк-көнбатыш диалектын"" саклап калырга кирәк, дипбелдергән Пермь төбәгенең Башкорт корылтае рәисе Расил Мөхәммәтанов""Башинформ"" дәүләт агентлыгына. Бу мәсьәләне ул 13 декабрьдә Уфада узачак Дөнья башкорт корылтаенда күтәрергә ыенунын әйткән. — Соңгы вакытта төп бурычыбыз — башкорт теленең төньяк-көнбатыш диалектын саклау, чөнки ирле башкортлар әдәби телне белми. Көньяк башкортлары телен Пермь краенда кертү омтылышлары уңышсыз булып чыкты. Башкортстаннан килгән укытучылар Барда районында дәресләр уздырды, әмма алар киткәч, барысы да элекке хәленә кайтты. Пермь краендагы мәктәпләрдә бары татар теле генә өйрәтелә, бер генә башкорт мәктәбе дә юк, — дип сөйләгән ул.13 декабрьдә Уфада узачак Дөнья башкорт корылтаенда Пермь башкортлары ""төньяк-көнбатыш диалекты""н укыту мәсьәләсен күтәрергә ыенуларын сөйләгән Расил Мөхәммәтанов. Әлегә белгечләр итми дигән ул. Пермь башкорты вәкиле Башкортстанның төньягында тел аланнары оештырырга тәкъдим итәчәк. Шулай ук ул БСТ телеканалы һәм ""Юлдаш"" радиосында ""төньяк-көнбатыш диалекты""нда тапшырулар ясарга тәкъдим итә. ""Өчтән дүрткә кадәр ""Юлдаш""тан бары татар телендә тапшыру бар"", дип өстәгән Расил Мөхәммәтанов. Аның сүзләренә караганда, өченче ел рәттән Пермь төбәгенең Куян, Башкултай авылларында, Чернушка шәһәрендә һәм Көязе бистәсендә факультатив дәресләр уздырыла. Методик әсбаплар Башкортстан гранты һәм ирле губернатор ярдәме белән эшләнелгән. Моннан тыш, ""төньяк-көнбатыш диалектта"" китаплар нәшер ителүе турында да сөйләгән ул.2021 елгы анисәп нәтиәләренә күрә Пермь төбәгендә башкортлар саны ике тапкырга кимегән. 2010 елда 32 730 башкорт яшәгән булса, 2021 елда — 16 105 кеше генә. Пермь төбәгендә татарлар саны да кимегән: 115 544 кешедән — 92 472 кешегәкалган. ""Без моның белән килешмибез"", дигән Расил Мөхәммәтанов һәм Пермь төбәге губернаторы каршындагы шура утырышында бу мәсьәләнең күтәрелүен искәрткән. Русиядә 2021 елда узгананисәп нәтиәләренә караганда, Русиядә 1,57 млн башкорт яши дип санала. Башка халыкларның саны күпләп кимегәндә, башкортлар нибары 12,6 меңгә азайды. Башкортлар нигездә Башкортстанда гына артты — якынча 96 мең кешегә. Соңгы елларда Башкортстанда татар теле башкорт теленең ""төньяк-көнбатыш диалекты"" дигән төшенчәне дә кулланышка кертеп ибәрде. Рәсми оешмалар да моны куллана. 2020 елдан ""диалект""тан диктантлароештырыла. Татар галимнәре моны уйдырма дип саный. Алар башкорт теленең ""төньяк-көнбатыш диалектында"" башкорт теле үзенчәлекләре юк дипбелдерә. Быел Башкортстан башлыгының 50 млн сумлык бюджеты булган грантның 10 миллионы турыдан-туры башкорт теленең ""төньяк-көнбатыш диалекты"" бәйле проектларгабирелде. Алар арасында Пермь төбәге проекты да бар. Русиядә","Барда башкортлары корылтае рәисе: Безгә башкорт теленең ""төньяк-көнбатыш диалектын"" саклап калырга кирәк",1,news,Яңылыҡтар,2761,https://www.azatliq.org/a/33223806.html,2024-12-02T14:19:06+00:00
Ватанды һаҡлаусылар көнө уңайынан уҙғарылған ике ҙур сара хаҡында - сайтта.,"""Зарница"" менән ""Бәйге"" – көслөләр, рухлылар майҙаны",0,analytics,Башҡортостан,75,https://bashgazet.ru/articles/bash-ort-donya-y/2026-02-23/zarnitsa-men-n-b-yge-k-sl-l-r-ruhlylar-may-any-4588851,2026-02-23T13:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБурычларның төп өлешен федераль кредитлар тәшкил итә. Татарстанның дәүләт бурычы 122,8 млрд сумга иткән. Бер ай эчендә бурыч 12,9 млрд сумга арткан, дипхәбәр итәреспубликаның финанс министрлыгы. Дәүләт бурычының кинәт артуы Казан шәһәрендә Горький шоссесын төзекләндерүгә бәйле. Бу эш өчен әлеп ителгән финансларга Татарстан дәүләт гарантиясе биргән, диелә. Хәзер дәүләт бурычының төп өлешен — 100,9 млрд сумын — федераль бюджет кредитлары алып тора. Шулай ук Татарстан бюджетының дәүләт гарантияләре 21,9 млрд сум тәшкил итә. Русиянең Украинага каршы сугыш башлавыннан соң Татарстанның дәүләт бурычы артты. Татарстан юл төзелешен, шул исәптән Горький шоссесын төзекләндерүне Мәскәүдән кредит алып эшләргәмәбүр булды. 2023 елда гына да дәүләт бурычы 21каартты. Бу — былтыр Мәскәү республиканың 7,9 млрд сум бурычын сызып атуын исәпкә алыпсаналган саннар. Быел февраль аенда Русия президенты Владимир Путин төбәкләрнең бюджет кредитларыннан ыелган бурычларын ""сызып атырга"" һәм инфраструктура кредитлары алырга чакырды. Бер яктан, Татарстан кебек республикалар дәүләт бурычының зур өлешеннән котылырга мөмкин, икенче яктан, аларга кабат Мәскәүдән яңа кредитлар сорап йөрергә туры киләчәк. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Бер ай эчендә Татарстанның дәүләт бурычы 13 млрд сумга арткан,1,news,Яңылыҡтар,1346,https://www.azatliq.org/a/ber-ay-echenda-tatarstanning-daulat-burichi-13-mlrd-sumga-artkan/33087475.html,2024-08-22T08:00:00+03:00
"Подписку на бумажные и электронные версии журнала можно оформить, не выходя из дома! Ждем ваших квитанций о подписке на журнал «Башҡортостан уҡытыусыһы» («Учитель Башкортостана») для участия в конкурсе среди подписчиков.","Идет подписка на полугодие 2025 года на журнал ""Башҡортостан уҡытыусыһы""",1,news,Яңылыҡтар,220,https://uchbash.com/news/novosti/2024-10-01/idet-podpiska-na-i-polugodie-2025-goda-na-zhurnal-bash-ortostan-u-ytyusy-y-3952316,2024-10-01T14:43:00+00:00
"Семья Султангильдиных из Уфы стала полуфиналистом конкурса «Это у нас семейное» президентской платформы «Россия – страна возможностей». Участие в проекте помогло им глубже изучить свою родословную и создать шежере – башкирскую родословную книгу, где они проследили историю своей семьи.",Семья из Уфы составила летопись рода и готовит проект о героях войны,0,analytics,Йәмғиәт,285,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-03-17/semya-iz-ufy-sostavila-letopis-roda-i-gotovit-proekt-o-geroyah-voyny-4170653,2025-03-17T23:05:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр2024 елның беренче яртысында Татарстанда тәкъдим ителә торган уртача хезмәт хакының күләме – 66 мең 239 сум. Узган елгы күрсәткечләрдән бу 15 процентка арткан. Татарстанда студентларны һәм пенсионерларны эшкә күбрәк ала башлаганнар. 2024 елның берене яртысында эш тәрибәсе булмаучылар һәм студентлар өчен эш игъланнарының саны Татарстанда - 82 процентка, ә Казанда - 42 процентка арткан. Бу хакта Татарстан башкаласының мәшгульлек базарындагы үзгәрешләргә багышланган очрашуда "" Работы""ның ирле вәкиле Наил Хафизовәйтте. Аның сүзләренчә, 2024 елның августы ахырына Татарстанда """" сервисында пенсионерларны эшкә чакырып 14 мең, ә ""студентлар өчен"" дигән искәрмә белән 23 меңнән артык вакансия чыккан. Август ахырына булган мәгълүматка күрә, Татарстанда эш эзләүчеләр өчен барлыгы 110 мең вакансия бар, шуларның 31 меңе Казанда. Шул ук вакытта, "" Работа"" сервисы мәгълүматынча, соңгы бер елда эш эзләүчеләрнең 59 проценты күп дигәндә бер ай эчендә эшкә урнашып та өлгергән. Шулай ук Наил Хафизовәйтүенчә, 2024 елның беренче яртысында Татарстанда тәкъдим ителә торган уртача хезмәт хакының күләме - 66 мең 239 сум. Узган елгы күрсәткечләрдән бу 15 процентка арткан. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда студентларны һәм пенсионерларны эшкә күбрәк ала башлаганнар,1,news,Яңылыҡтар,1321,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-studentlarni-ham-pensionerlarni-eshka-kubrak-ala-bashlagannar/33104164.html,2024-09-03T15:33:36+03:00
"Һәр халыҡтың үҙенә генә хас ғөрөф-ғәҙәте, йолалары була, шулар нигеҙендә тәрбиәләнгәндә генә милләт, шәхес үҫеше тәьмин ителә, – тигән атаҡлы мәғрифәтсе һәм ғалим Ризаитдин Фәхретдинов. Ә йолаларҙы тәү сиратта өлкән быуын һаҡлай. Милли традициялар менән бер рәттән һәр ғаиләнең үҙ ғөрөф-ғәҙәте була. Йолаға әйләнгән ғәҙәттәр, байрамдар бала йөрәгендә ғүмерлеккә уйылып ҡала. Бер нисә быуын вәкиленең бер өҫтәл артына ултырып, көлөшә-көлөшә сәй эсеүе иһә үҙе байрамға тиң. Ә инде өлкәндәр үткәндәргә ҡайтып, ата-әсәһенең кескенә сағын һөйләй башлаһа, улар хатта планшеттарын ситкә ҡуйып торорға әҙер. Олатай-өләсәй йортонда үткән көндәр, каникулдар бала саҡтың иң матур хәтирәләре булып туплана. 10–11 йәшлек балалар: Беҙ бәләкәй саҡта олатай менән көтөү көтә инек. Вәт рәхәт ине шунда! – тип һағынып һөйләп ултыра икән, тимәк, әлеге хәтирәләр улар күңелендә ғүмерлеккә уйылып ҡалған инде. Әлбиттә, ул көтөүселәр көтөүҙәге малдарға ҡарағанда унлата күберәк иғтибар талап иткәндер. Улар көтөүгә сыҡҡан өсөн генә өләсәйҙәре ике көн алдан бешеренә башлағандыр. Малдары ятыуға төшкәс, серем итеп алыр урынға, ҡартаталары уларҙы һаҡлап ултырғандыр. Ә улар, 4–5 йәшлек сабыйҙар, махсус кистән әҙерләп ҡуйған үҙ рюкзактарынан тәм-том алып ашай-ашай, ҙур эш башҡарып йөрөгәндер. Ата-әсәһенә етәкләшеп түгел, ә үҙ аллы көтөү көтөргә, олатай-өләсәйҙәренең һай, афариндар! , бына үҫкәндәр! тигән юғары баһаһын алырға барған улар. Һәм шуларҙы алған өсөн дә, иң матур хәтирә булып һаҡлана ул саҡтар. Тормошта, йәшәйештә иң ауыр эш нимә, тип һораһалар, мин – тәрбиә эше, тиер инем. Ә өлкән быуын вәкилдәре уйын-көлкө аша ла тәрбиәләй, хеҙмәткә һөйөү уята ла белә. Улар махсус уҡыу йорто ла тамамламаған, Интернет селтәрендә баланы дөрөҫ тәрбиәләүҙең мең дә бер ысулын уҡып ултырмаған, психологик китаптар ҙа аҡтармаған. Уларҙың төп ҡоралы – тормош тәжрибәһе һәм быуындан быуынға тапшырылған ғөрөф-ғәҙәттәр. Хәйер, тағы бер нәмә бар – ул да булһа ейәндәргә ҡарата сикһеҙ, әммә айыҡ аҡыллы (осондороуға түгел, үҫтереүгә ҡоролған) мөхәббәт. Ҡыҙ баланы тәрбиәләү көндөҙ йондоҙ күреүгә тиң тиҙәр. Тимәк, ҡыҙҙарҙы тәрбиәләшеүҙә өләсәй һәм ҡартәсәйҙәрҙең роле айырыуса ҙур. Әсәйем яғынан беҙ, дүрт бер туғандың дүрт ҡыҙы, бергә уйнап үҫтек, тиергә була. Йыш ҡына өләсәйҙәрҙә ҡунаҡта була инек. – Йәгеҙ әле, ҡыҙҙар, килегеҙ яныма! Бына бында минең тәм-томдарым бар. Кем уңған, шуға ғына бирәм, – тип башлай ине һүҙен өләсәй. Бергә йыйылған һайын һынау үткәргәненә өйрәнеп бөткән беҙ – үҫмер ҡыҙҙар – уның янына йыйылабыҙ. – Бына дүртегеҙгә дүрт карауат. Ҡайһығыҙ беренсе матур итеп йыйыштырып, мендәрҙәрен өйөп, япмаһын ябып ҡуя, шуға бүләк эләгә. Йәгеҙ, һынатмағыҙ! Ул шулай тип старт биреүгә беҙ эшкә керешәбеҙ. Хәҙерге кеүек мендәр-юрғандарҙы ҡайҙа диван тартмаһына, ҡайҙа шифоньер эсенә, ҡайҙа өҫтөнә өйөп ҡуйыу юҡ ине. Һәммәһен матурлап карауатҡа өйөргә кәрәк. Етмәһә, бөгөнгө кеүек кескенә мендәрҙәр генә түгел, ә ҙур-ҙур яҫтыҡтары ла бар. Һәм шуларҙың барыһын да ишелеп төшмәҫлек итеп, мөйөштәрен матурлап, тигеҙләп йыйыштыра белергә кәрәк. Әлбиттә, тәмлекәстәр барыбыҙға ла тиң бүлеп бирелә. Тик эш ундамы ни? ! Өләсәйҙең Беренсе урын! тигән һүҙен нәҡ үҙеңә төбәп әйткәнен ишетеү мөһим бит. Туғандар араһында һынатҡы, Мендәрҙәрең ишелде! тигәнде ишетке килмәй ине. Инде өләсәй юҡ (урыны ожмахта булһын! ), ул үткәргән бәйге-һынауҙар ҙа йыраҡ бала саҡ хәтирәһе генә булып күңелдә һаҡлана. Әммә шуны иҫкә төшөргән һайын, өләсәйҙең ни ҡәҙәр оҫта тәрбиәләй белгәненә һоҡланам. Сөнки йоҡонан тороуға, урынығыҙҙы йыйығыҙ тигән һүҙ ишетмәнек, әммә кемуҙарҙан ярышып, матурлап йыйыштырып ҡуя инек. Хатта тәм-том тигәненең баҡсанан йыйып алынған еләк, йә булмаһа алма икәнен белеп торһаҡ та. Өләсәйҙәр тәрбиәһе ғүмер буйы оҙата бара. Быны йәшәй-йәшәй аңлайһың. Килен булып төшкәндән һуң яңы йортта йәшәй башлаған беренсе генә көндәрем ине. Алдыма гәзит йәйеп, сәсемде тарап ултырам. Иремдең өләсәһе күҙәтеп торҙо ла: Сәсеңде былай тарарға кем өйрәтте? – тип һорап ҡуйҙы. Көтөлмәгән һорауҙан ҡаушап китһәм дә, Өләсәйем тип яуапланым тыныс ҡына. Яңы өләсәйемдең йөҙөндә йылы яҡтылыҡ сағылып үтте. Рәхмәт уға, – тине ул. Мин дә уның артынан: Рәхмәт, өләсәй! – тип бышылданым. Яңы йортта, сит ғаиләлә мин үҙем генә түгелмен, инде күптән баҡыйлыҡҡа күсһә лә, өләсәйем янымда кеүек тойолдо шул саҡ. Әлбиттә, тәрбиәнең төп өлөшө атай-әсәй өҫтөндә һәм шулай булырға тейеш тә. Ҡыҙ баланы ла әсәһе тәрбиәләргә һәм барыһына өйрәтергә бурыслы. Әммә уның көн һайын иртә таңдан тороп эшкә сығып киткән, магазиндар аша ҡайтып, унан ашарға бешергән, өйгә эштәрҙе эшләшеп, буш ваҡыты ҡалмағанда, тәрбиә өлкәһендә ниҙер иғтибарҙан ситтә ҡалғанда, өләсәйҙәр ярҙамға килә. Бигерәк тә ҡул эштәре, аш-һыу серҙәренә ҡағылышлы өлкәлә. Өләсәйҙәрҙән ниҙер өйрәнеп ҡалғы, отоп алғы килә. Ул бәйләй икән – бәйләргә, тегә икән – тегергә, сигә икән сигергә өйрәнге килә. Беҙҙең өләсәй, ҡартәсәйҙәребеҙ бик тә уңған, бер ҙә тик торорға яратмай. Ҡайһы йортҡа ғына инһәң дә, милли ризыҡтарҙан табын һығылып тора: ҡабарып бешкән икмәктәр, балланған сәк-сәктәр, бәлештәр һ. б. Аш-һыу бешереүҙәге серҙәрен улар бик теләп ейәнсәрҙәренә һөйләй. Шулай уҡ өләсәй, ҡартәсәй тип әйтеүгә, ул өйрәткән беренсе доғалар иҫкә төшә. Һуңыраҡ, үҫә төшкәс, доғаларҙы үҙ аллы ла ятлай башлайһың, әммә улары, ни хикмәттер, ҡайһы ваҡыт онотолоп китә. Ә бына өләсәйҙәр өйрәткәнен төндә уятып һораһалар ҙа һөйләп була. Заман башҡа, мөхит башҡа, йыһаз башҡа. Күп нәмәне компьютер алыштырҙы. Интернет хәҙер барыһына ла өйрәтә: бәйләргә лә, сигергә лә, тегергә лә, бешеренергә лә. Күпкә ҡатмарлыраҡ әйберҙәр ҙә өйрәнергә була булыуын. Тик бына өләсәйҙәр өйрәткән кеүек түгел шул унда. Күңел йылыһы һалынмай. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, тәрбиәгә мода ингән һымаҡ, өләсәй менән ҡартатайҙарҙы ла мода үҙгәртә. Сит илдәрҙә шулай итәләр икән тип, үҙ балаларыбыҙҙы үҫтерҙек, хәҙер һеҙҙең сират тиеүселәр ҙә йышыраҡ осрай. Әлбиттә, һүҙҙәрендә хаҡлыҡ бар. Әммә быуындар бәйләнеше ныҡ булған ғаиләлә генә бала үҙен ышаныслы тоя. Һәм шундай балала ғына өлкән быуынға ҡарата хөрмәт йәшәйәсәк. Өләсәйле булғанда ғына ҡыҙҙар айырыуса бәхетле була бит. АЙЗИРӘК.",Өләсәйле ҡыҙҙар бәхете,0,analytics,Йәмғиәт,6054,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-09-25/l-s-yle-y-ar-b-hete-3944111,2024-09-25T11:00:00+00:00
"Байрам табынында ашъяулыҡтар тапландымы? Бысыранған, шулай уҡ һарғайыбыраҡ киткән мамыҡ, етен ашъяулыҡты, таҫтамалдарҙы өй шарттарында еңел генә таҙартыу ысулы бар. Тәү сиратта уларҙы һабынлы һыуҙа ҡайнатырға кәрәк. Ә сайҡатҡан һыуға 1 ҡалаҡ скипидар, 3 ҡалаҡ спирт ҡушығыҙ. Улар ап-аҡ булып таҙарыр. Шулай уҡ бер күнәк ҡайнаған һыуға 2 ҡалаҡ водород перекисе, 1 ҡалаҡ нашатырь спирты һалып бутарға ла, йыуылған ашъяулыҡты 20 минутҡа шул ҡатнашмаға һалығыҙ. Аҙаҡ инде яҡшылап сайҡатырға ғына кәрәк буласаҡ. Ә таҫтамал менән ашъяулыҡтың төҫө уңмаһын өсөн уларҙы йыуыр алдынан тоҙло һыуҙа (1 л һыуға 1 ҡалаҡ иҫәбе менән) тоторға кәрәк. Элек хужабикәләр ашъяулыҡты үҙҙәре крахмаллай торғандар ине. Хәҙер ул онотола бара. Әммә ҡайһы бер ҡатын-ҡыҙҙар крахмал ҡулланыуҙы иңҡар итмәй. 3 стакан һалҡын һыуҙа ярты стакан крахмалды иретәләр. Был ҡатнашманы 3 л ҡайнар һыу менән бутарға. Ашъяулыҡты ошо һыуҙа бер аҙ тотҡас, еңелсә генә һығып алырға ла, йәйеп киптерергә.",Байрам табынында ашъяулыҡтар тапландымы?,0,analytics,Файҙалы кәңәштәр,959,https://shonkar.com/articles/fay-aly-k-sht-r/2026-01-02/bayram-tabynynda-ash-yauly-tar-taplandymy-4527049,2026-01-02T10:00:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрРусия президенты Владимир Путин Казанда Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановбелән очрашкан чагында Татарстанда ""туучылар санының кимүе күзәтелә"" дип искәрткән. ""Башка кыйммәтләр максат итеп куела: белем алу, өстәмә белем алу. Ләкин соңыннан бала тудыру кичектерелә дә кичектерелә"", дигән Путин. Бу хакта""Коммерсантъ""иткерә. Миңнеханов бу хәлне төзәтергә сүз биргән. ""Минем уйлавымча, клиникалар искиткеч. Бездә ирләр шактый ныклы. Ә хатын-кызларны күндерербез"", дигән ул һәм Путиннан әмер бирүен сораган. ""Алга"", дигән Путин. Шулай ук алданрак хәбәр ителгәнчә, Казанга сәфәрендә Владимир Путин ракет ташучы яңа хәрби очкыч Ту-160Мны Миңтимер Шәймиевисеме белән атаргатәкъдим иткән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Миңнеханов Путинга хатын-кызларны күбрәк бала табарга күндерәчәкбез дип сүз бирде,1,news,Яңылыҡтар,809,https://www.azatliq.org/a/32830741.html,2024-02-22T12:20:27+00:00
"В номинации «Лучшая игрушка по версии детей» победил интерактивный танковый бой (ООО «Юные таланты Башкортостана»). В свою очередь, симпатии родителей оказались на стороне игрушки «Кот Басик» (ООО «МПП- Кумертау»). По версии бабушек и дедушек лучшей игрушкой стала кукла в национальном костюме (ремесленник Рашида Минигулова, г. Уфа). Эксперты остановили свой выбор на конструкторе по мультфильму «Трое из Простоквашино» (ООО «Полесье», г. Димитровград, Ульяновская область). «Тактильный театр» (индивидуальный предприниматель Наталья Субботина, Нижний Новгород) удостоился специальной номинации «Играем всей семьей». Еще одна специальная номинация — «Мастерим своими руками» — досталась игрушке «Деревянный робот» (Илья Кирилловых, , г. Киров). Признательность организаторам и участникам фестиваля выразил руководитель центра кластерного развития Нижегородской области Сергей Рябов. — Фестиваль «Айда играть» — отличная площадка для обмена нашими наработками, — сказал в своем приветственном слове Сергей Владимирович. — Здесь мы смотрим, что нравится нашим детям, растем в культурном и коммерческом плане, чтобы быть полезными в будущем. Отдельная благодарность Главе Республики, нашим коллегам из министерства культуры и министерства промышленности, Ассоциации индустрии детских товаров. Четыре дня с утра до вечера мы работали и играли вместе с детьми, наслаждались их улыбками. Это то, ради чего мы все здесь собрались. Классный город, классная погода, классная атмосфера. Спасибо, Уфа, спасибо, Башкортостан! Также слова благодарности прозвучали из уст начальника отдела регионального маркетинга фабрики по производству игрушек «Полесье», (г. Димитровград, Ульяновская область) Валерия Нижегородова: — Благодарю всех организаторов прекрасного фестиваля игр и игрушек «Айда играть». Отдельное спасибо нашим волонтерам, которые все эти четыре дня помогали дарить радость детям и их родителям. Мы надеемся, что любовь к игрушкам будет и дальше объединять семьи! На правах принимающей стороны завершил церемонию закрытия заместитель министра промышленности и энергетики Республики Башкортостан Валерий Галиев: — Фестиваль «Айда играть» стал отличной возможностью для наших маленьких гостей и их родителей познакомиться с новейшими достижениями индустрии детских товаров. Безусловно, все посетители получили массу удовольствия. Многочисленной команде, которая сделала это мероприятие, выражаю большую благодарность. Спасибо участникам из других регионов. Желаю всем успехов, и ждем вас на следующем фестивале «Айда играть»! Отметим также, что по окончании форума большую часть игрушек отдали в дар детским домам Башкортостана.",В Уфе завершился фестиваль «Айда играть»,0,analytics,Йәмғиәт,2627,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-06-09/v-ufe-zavershilsya-festival-ayda-igrat-4269976,2025-06-09T10:19:00+00:00
"Татарстан мөфтие Камил СәмигуллинТатарстан мөфтие Камил Сәмигуллинүзенең Телеграмканалындакоронавирус кебек йогышлы авырулардан үлүчеләрне күмү тәртибе турында сораугаавап бирде. Әлеге сорау Оренбурда коронавирустан үлгән Раил Зариповны ябык табуттаирләгәннәнсоң барлыкка килде. Мөфти сүзләренчә, коронавирус кебек авырудан үлгән кеше шәһит булып санала ала, моның шарты булып аның дөньядан мөселман булып китүе тора. Сугышта үлгән шәһиттән аермалы буларак, аның мәете юылырга тиеш. Камил хәзрәт мөселманнарның мәетләрне тиешенчә юып, аларга еназа намазын уку бурычы булганын искәртә. ""Ләкин бу очракта вазгыять шундый була ала: тән юылмаячак, мәет исә ябык тартмага салына ала"", ди мөфти. Бу очракта, мөфти сүзләренчә, мәетне юу мөмкинлеге бөтенләй юк икән, димәк әлеге бурычны үтәү мәбүрияте бетерелә. еназа намазы исә, бу очракта, мәетне күмгәннән соң кабер алдында укыла. Мондый нәтиәне Камил Сәмигуллин фикх белгече, галим имам Ибн Габидин сүзләренә таянып чыгара. Мәетне яндыру ихтималы турында мөфти берни әйтмәгән. Кабан арты мәчете имамы Йосыф Дәүләтшинэлегрәк Азатлыкка бу мәсьәләдә ""Татарстан мөфтиенең фәтвасын көтәбез"", дип әйткән иде. Ул мондый сорауның мөфтигә юллаганганынбелдерде. Ислам дине нигезендә, мәет юылырга, кәфенләнергә тиеш. Шуннан соң аңа еназа намазы укыла, шуннан соң мәет ирләнә. Русиядәге башка мөфтиләр бу хакта фикерләрен әлегә иткермәде.",Камил Сәмигуллин эпидемия вакытында үлгән мөселманнарны ирләү турында фәтва чыгарды,1,news,Яңылыҡтар,1373,https://www.azatliq.org/a/30526181.html,2020-04-02T20:18:16+00:00
"Шул хәтлем кешегә ышанырға ярамайҙыр ул! Бөгөн ошо кире яғымдың хаҡы селпәрәмә килгән яҙмыш, үлемдән ҡотҡарылған ғүмер һәм әлегәсә хәҡиҡәтте таба алмау. Үҙемдең тормошом тураһында һөйләп, һеҙҙе хаталарҙан ҡурсырға теләйем. Алты йыл элек, 2006 йылдың ғинуарында, Айсыуаҡ менән таныштым. Ул саҡта миңә 25 йәш ине, юғары белемем бар, яҡшы урында эшләнем. Ә ул бер сауҙа нөктәһендә менеджер. Ике ай аралашҡас, тәҡдим яһаны. Уның матур һүҙҙәренә, тоғролоҡ һәм мәңгелек мөхәббәт тураһындағы вәғәҙәләренә ышандым. Айсыуаҡтың иң яратҡан һүҙе һин йәки бер кем дә түгел ине. 2006 йылдың майында Айсыуаҡтың законлы ҡатыны булдым. Туйҙан һуң ике бүлмәле фатирҙа әсәһе менән йәшәй башланыҡ. Иптәшемдең атаһы күптән вафат булған, ҡәйнәм Фәриғә Марат ҡыҙы күптән түгел хаҡлы ялға сыҡҡан. Тәүҙә матур ғына донъя көттөк, ирем мине ҡәҙерләп-хөрмәтләп кенә торҙо. Бер аҙҙан ҡәйнәм юҡтан ғына ғәйеп табып, мине Айсыуаҡ алдында ялҡау, әрпеш итеп күрһәтә башланы. Хатта атай-әсәйем, туғандарым тураһында йөҙөмә бәреп әйтер булды. Тәбиғәтем менән тиҙ ҡыҙыусанмын, өндәшмәй ҡала алмайым. ҡәйнәм менән араны һаҡлар өсөн уға ҡаршы һүҙ әйтмәнем. ҡәйнәм шизофрениянан яфаланған булып сыҡты. Беҙ өйләнешкәнгә тиклем үҙ-үҙенә ике тапҡыр ҡул һала яҙған. Уныңса, үҙенән һәм улынан башҡа бөтә кешеләр ҙә бер төрлөләр һәм аҡмаҡтар. Мине лә шулар рәтенә индерә ине. ҡәйнә менән бер ҡыйыҡ аҫтында артабан йәшәрлек әмәлем ҡалмағас, Айсыуаҡҡа башҡа сығырға кәрәклеге тураһында йышыраҡ әйтә башланым. Ул саҡта мине ярата ине, теләгемде кире ҡаҡманы. Кеше фатирына күсеп йәшәй башланыҡ. Үҙ аллы тормошта иркенерәк булып китте. Шулай ҙа ваҡыты-ваҡыты менән ҡәйнәм килеп, донъябыҙҙы тентеп китә ине. Бешергән ризығымды яманланы, йыуған-үтекләгән әйберҙәрҙә етешһеҙлек табып, ирем алдында мәсхәрәгә ҡалдырҙы. Ә Айсыуаҡ мине яҡлап бер һүҙ әйтмәне. Шул хәтлем ныҡ ауыр ине, әммә тешемде ҡыҫып түҙҙем. Атай-әсәйемә, туғандарыма, дуҫ-иштәремә ауыр хәлемде белдермәҫ өсөн, тыштан шат, бәхетле ҡатын ролен уйнаным, ә эсемдә ут янды. Табиптар сәләмәтлегемдә етешһеҙлек тапмаһа ла, үс иткәндәй, оҙаҡ ваҡыт ауырға ҡала алманым. Бының өсөн ҡәйнәнән ниндәй генә һүҙҙәр ишетергә тура килмәне? ! Әсәһенең ҡыланыштары улында сағылмай ҡалманы. Бер аҙҙан ул да минең холҡомда, кейемемдә һәм ашымда кәмселектәр тапты. Йыш ҡына өйгә ҡайтмай, әсәһе янында ҡала ине. Ирем менән асыҡтан-асыҡ һөйләшеүҙәр һөҙөмтә бирмәне. Өйләнешеүебеҙгә бер йыл булғас, ауырға ҡалдым! Айсыуаҡ был хаҡта ишеткәс, шатлығынан үрле-ҡырлы һикерҙе. Ә бына ҡәйнәм, әрәмтамаҡтар һанын арттыраһығыҙ, тип аборт эшләтеүемде талап итте. Ә бер көн мине иң бысраҡ һүҙҙәр менән әрләп китте. Бындай стрестан яралғы төштө, мине дауаханаға алып киттеләр. Ирем, эшенең күплегенә һылтанып, яныма килеп ураманы. Өйгә ҡайтҡас, бер ҙә толҡа тапманым. Күңелемде бушлыҡ биләп алды, ҡулға бер эш тә бармай. Эшкә лә йөрөмәнем, көнө буйы түбәгә текләп яттым. ҡәйнәм мине наркоман, ялҡау һ. б. тип битәрләне. Бер көндө Айсыуаҡ: Һинең арҡала тыуып үҫкән йорттан киттем. Минең урында икенсе ир булһа, йә бында йәшә, йә тай бынан, тип әйтер ине, – тимәһенме? ! Ныҡ асыуым килде лә, ҡулыма нимә эләкте, шуны уға ташлай башланым. Яуап итеп, ул мине иҫтән яҙғансы туҡманы. Бер тәүлектән дауаханала иҫемә килдем. Баш мейеһе яраһы алғанмын. Табиптар биш сәғәт буйы ғүмерем өсөн көрәшкән. Йәрәхәттән тыш, йөрәк эшмәкәрлеге боҙолғаны асыҡланды. Атайым менән әсәйем, дауаханаға эләккәнемде белгәс, ауылдан килеп еткән. Уларға илай-илай хәлемде һөйләнем. ҡыҙыбыҙ яҡшы кешегә кейәүгә сыҡты, тип йөрөгән ҡәҙерле кешеләрем өсөн был шок булды. Хәлем бер аҙ яҡшырғас, үҙебеҙҙең район үҙәгендәге дауаханаға алып ҡайттылар. Бер аҙҙан айырылышыуға ғариза бирҙем. Шул саҡта Айсыуаҡ: Һинән дә яҡшыраҡ вариантты табырмын, – тине. Йыл ярым элек кенә һин йәки бер кем дә түгел тип әйткән кешенән шундай һүҙҙәрҙе ишетеүе бик ауыр булды. Яҡындарым әсә менән улдан үс алырға өгөтләне. Әммә минең улар менән һөйләшкем дә, осрашҡым да килмәй. Үҙ яуызлыҡтары үҙҙәренә булһын. Их, ҡыҙҙар, ҡыҙҙар, ниңә беҙ шулай матур һүҙҙәргә, вәғәҙәләргә ышанабыҙ икән? Терһәк яҡын, әммә тешләп булмай шул. Арағыҙға өсөнсө кеше, ул хатта ирегеҙҙең әсәһе булһа ла, тығылыуына юл ҡуймағыҙ! Матурлыҡ туйҙа ғына кәрәк, бер-береңде аңлап йәшәүгә бер ни ҙә етмәй. Лариса. Белорет ҡалаһы.","Их, ҡыҙҙар.",0,analytics,Конкурстар,4224,https://henek.info/news/---+--/2025-11-28/ih-y-ar-4485113,2025-11-28T10:48:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр""Ростех"" дәүләт корпорациясе Казанның чүп яныдру корылмасы файдалануга тапшыру вакытын кичектерүне сорады. Сәбәбе - акча булмау. Шулай ук ширкәт Мәскәү өлкәсендәге өч чүп яндыру электр станцияләрен тапшыру вакытын да күчерүне сораган. ""Ростех"" вәкилләре сүзләренчә, башлангыч чорда чүп яндыру корылмалары шәхси инвестицияләр һәм банк кредитлары әлеп ителеп төзелгән. ""Санкцияләр, югары төп ставка һәм төзелеш материалларының бәяләре сизелерлек артуы сәбәпле, проект объектив төзелеш авырлыклары белән очрашты һәм дәүләт ярдәменнән башка аларны иңеп чыгу мөмкин түгел. әза санкцияләре проектны бөтенләй юкка чыгарыр иде"", дип белдергәннәр ширкәттә. Бу хакта ТАСС яза. Июньдә Русия президенты Владимир Путинбелән очрашуда ""Ростех"" башлыгы Сергей Чемезов Казанның чүп яныдру корылмасы мәсьәләсен күтәрде. Ул Казанда корылманың тиз арада төзелмәячәген әйтте. Аңа кадәр, мартта, Чемезов Үзәк банк ставкасы проектны тормышка ашыруны мөмкин түегл итә дип әйткән иде. Ул вакытта ставка 21 иде, ә ай башыннан аны 20ка төшерделәр.2025 елның гыйнвар башында Казанга Русия вице-премьеры Дмитрий Патрушев килде. Шул вакытта Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов белән ул чүп яндыру корылмасы төзелешен карады. Ул вакытта ""АГК-2"" ширкәте башлыгы Василий Белосевичкорылманың гомуми әзерлеге 24 тәшкил итүен әйтте. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Ростех"" Казанның чүп яныдру корылмасын файдалануга тапшыру вакытын күчерергә сорады",1,news,Яңылыҡтар,1421,https://www.azatliq.org/a/33593893.html,2025-11-17T13:23:22+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырШулай ук Украина президенты Киевның үз ирләрен Русия басып алуын беркайчан да юридик танымаячагын чираттагы мәртәбә әйтте. Украина президенты Владимир Зеленский Русия белән сөйләшүләр була калса, анда НАТО һәм Европа берлеге вәкилләре дә катнашырга тиеш, дип белдерде. Рәсми сәфәр белән Киевка килгән Европа шурасы рәисе Антониу Коштабелән уртак матбугат очрашуында Зеленский: ""Сөйләшүләр өстәлендә кем булачак? Русия, Украина, һәм әйткәнемчә, Европа берлеге белән НАТО. Чөнки без үзебезне бу берлекләрдә иминлек системының бер өлеше итеп күрәбез. Бу форматта нәрсә турында килешә алачагыбызны мин аңлыйм"", диде. Шул ук вакытта Украина президенты ""Украина өчен көчле позиция"" булмаган килеш сугышны туңдырып торуга каршы булуын әйтте. Чөнки аның фикеренчә, берничә елдан соң Путин ""кире әйләнеп кайтып, Украинаны тулысынча имерәчәк"". ""Көчле позиция"" дигәндә Зеленский НАТО белән Европа берлегеннән иминлек гарантияләре бирелүен күз уңында тота. Шулай ук Украина президенты Киевның үз ирләрен Русия басып алуын беркайчан да юридик танымаячагын чираттагы мәртәбә әйтте. ""Бу безнең ирләр, бу безнең кешеләр. Украинаның вакытлыча басып алынган өлешләре. Һичшиксез, болар барысы да кире кайтачак. Күпчелеге дипломатик юл белән кайтуын бик теләр идек"", диде Зеленский. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Зеленский: Русия белән сөйләшүләрдә НАТО һәм Европа берлеге дә катнашырга тиеш,1,news,Яңылыҡтар,1421,https://www.azatliq.org/a/zelenskiy-rusiya-belan-soylashularda-nato-ham-evropa-berlege-da-katnashirga-tiesh-/33223184.html,2024-12-02T09:17:35+03:00
"Сабыр ҙа һеҙ, ябай, кешелекле, Ҡылған эшегеҙ — бары изгелек. Шатлыҡтарҙа үтһен һеҙҙең көнөгөҙ, Бәхеттәрегеҙ булһын ғүмерлек. Хоҙай һеҙгә сәләмәтлек бирһен, Беҙҙән һеҙгә тик яҡты теләктәр. Байрамығыҙ менән! Иң изге теләктәр менән «Башҡортостан уҡытыусыһы» журналы коллективы.",Ғүмер байрамығыҙ менән!,0,analytics,Мәғариф,274,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2026-01-03/mer-bayramy-y-men-n-4527770,2026-01-03T11:23:00+00:00
"Йылдағыса ул Еңеү паркы биләмәһендә ойошторола. Эстафетала мәктәптәр, лицейҙар, гимназиялар уҡыусылары, колледждар, техникумдар, юғары уҡыу йорттары студенттары, үҫмерҙәр һәм спорт клубтары тәрбиәләнеүселәре, ойошмалар һәм предприятиелар эшсәндәре ҡатнаша ала. Эстафетаның шарттары: В эстафете принимают участие команды, сформированные на базе одного учреждения. Состав команды: 8 спортсменов, один представитель, один тренер. Допускается участие женских и мужских команд отдельно. Эстафета проводится в шесть забегов по девяти группам: 1 группа – общеобразовательные школы, интернаты, лицей и гимназии; 2 группа – учреждения начального профессионального образования – смешанные команды; 3 группа - учреждения начального профессионального образования (команда юношей) и мужские коллективы; 4 группа – учреждения начального профессионального образования (команда девушек) и женские коллективы; 5 группа – подростковые клубы; 6 группа – колледжи и техникумы; 7 группа – вузы; 8 группа – спортивные клубы, организации и предприятия г. Уфы. 9 группа – забег мира (все желающие: мужчины, женщины, ветераны). Эстафета состоит из восьми этапов. Протяженность маршрута варьируется от 250 до 500 метров. Старт - на ул. Комарова, финиш - на площади Парка Победы. 1 этап – 500 м – женщины, 5 этап – 350 м – женщины, 2 этап – 250 м – мужчины, 6 этап – 350 м – мужчины, 3 этап – 450 м – мужчины, 7 этап – 450 м – женщины, 4 этап – 450 м – женщины, 8 этап – 300 м – мужчины. Награждение победителей и призеров в каждой группе проводится по окончании забега в течение 20 минут. Сбор участников в 10.00. Начало торжественного открытия эстафеты в 11:00. Эстафета – мауыҡтырғыс сара Отметим, что в прошлом году старт легкоатлетической эстафете дал легенда российского спорта - Венер «Башкир» Галиев. За плечами Венера 24 года выступлений, а в активе - больше 80 боев. Для студентов наша эстафета - это не только память о Великой Отечественной войне, но и повод встретиться с друзьями на свежем воздухе. Светлана Андрющенко, студентка Института физической культуры и здоровья человека БГПУ имени Акмуллы, приняла участие в забеге в прошлом году и, как оказалось, для нее эстафета  - это уже традиция. - В легкоатлетической эстафете я принимаю участие уже в четвёртый раз. Здесь всегда царит замечательная атмосфера, присутствует дух спортивных состязаний! Поэтому бегу с удовольствием и отличным настроением! Я очень рада, что когда-то, 76 лет назад, эта эстафета была придумана. Особенно приятно, что она приурочена к Дню Победы! Лично я отношусь к этому празднику очень серьёзно. Для меня это день радости и грусти. Он посвящен всем тем, кого забывать нельзя. Я благодарна нашим дедам и прадедам, которые принесли победу нашей стране, и всегда помню об этом. Мне кажется, к этой дате нужно проводить подобные мероприятия, молодёжные акции, потому что молодёжь надо просвещать, рассказывать об этой войне и нашей великой Победе. Следующие поколения не должны об этом забывать! - Эстафета Победы – это символ нашего единства, напоминание о том, что вместе мы должны беречь историю, с благодарностью помнить о подвигах ветеранов и передавать эту память будущим поколениям. Мы с честью пронесем знамя Победы, завоеванное нашими ветеранами, доказав, что нас невозможно победить, - уверен коллектив ""Молодежной газеты"". И, безусловно, в условиях Специальной военной операции наша эстафета как никогда актуальна. Верим, что Победа будет за нами! Сығанаҡ: Молодежная газета.",Өфө уҡыусылары һәм студенттары Еңеү эстафетаһында ҡатнашсаҡ,1,news,Яңылыҡтар,3449,https://amanat.su/news/novosti/2025-04-23/f-u-yusylary-m-studenttary-e-e-estafeta-ynda-atnashsa-4210243,2025-04-23T16:56:00+00:00
"Мәккәдә кунакханәдә ха кылучыларга каралаган бүлмәләрДоллар бәясе арткач Русиядән хага бару квоталары тулмый башлады. Мисал өчен, узган елны Татарстанга 1200 квота бирелсә, барлыгы 750 мөселманбарды. Быел квотаны тутыру һәм хага барырга теләге булганнарның ихтыяларын канәгатьләндерү өчен Татарстаннан хага ибәрүдә төп оператор булган ""ДУМ РТ Ха"" берничә программа булдырган иде – Комфорт, Стандарт һәм Эконом. ""ДУМ РТ Ха"" итәкчесе Ранис Вахитов Азатлыкка әлеге програмнарның нечкәлекләрен аңлатты. 5Ранис Вахитов: ""Хага баручыларга ""Стандарт"" програмын киңәш иттек""Комфорт– 385 мең сум. Аны алучы булмаган. Стандарт– 240 мең сум. Казаннан турыдан-туры Мәдинә шәһәренә очу каралган (4,5 сәгатьлек юл), анда ике-өч көн булганнан соң, Мәккә шәһәренә киләчәкләр. Бу программага ашау, ирләр өчен ихрам, Корбан чалу бәясе, ха комплекты, бүләк кертелгән. Хаилар кунакханәләрдә азрак кеше булган бүлмәләрдә яши, хезмәт күрсәтү Экономга караганда югарырак дәрәәдә. Кайтканда Мәккәдән Казаннан туры очкыч. Эконом– 120 мең сум. Әлеге программа икътисади кыенлыклар сәбәпле булдырылган. Мөселманнарның күпчелеге шушы программаны сайлаган. Мәскәүдән-Дубайга очу, аннары инде автобуста Мәккә шәһәренә бару. Ихрам, туклану, корбан кертелмәгән. Хаиларның 55 Экономны, калган 45 Стандартны сайлаган. Быел аз-азлап акча кертеп (рассрочка) хага бару мөмкинлеге дә булдырылган. Партнерлар банкингы үзәге Татарстан Диния нәзарәтенең Голамә шурасы белән сөйләшеп ха бәясен соңрак түләү тәртибен булдырганнар. Ул кредит түгел, шуңа ислам дине ягыннан каршылык юк, әмма юллама бераз кыйммәткәрәк төшәчәк. Татарстанга бирелгән 1200 кешелек квотаның күпмесе сатылганын ""ДУМ РТ Ха""да әйтмәделәр, әмма узган ел белән чагыштырганда баручылар күбрәк булуын иткерделәр. 49 кешелек төркемгә бер итәкче һәм 2-3 табиб. Хаиларга кирәк-яраклар белән махсус сумкалар таратылган. 5Татарстан хаилары байрак төсендә тасма белән аерылып торачакЭлек Татарстан мөселманнарын хага ибәрү белән шөгыльләнгән Идел-тур ширкәте итәкчесе Аяз Мингалиев сүзләренчә, хәзер бу өлкәдә көндәшлек зур һәм шуңа хага ибәрүче операторларга бәяне арттырып сату файдалы түгел. Хезмәт-тур, Мөслим-турлар да хага ибәрә, Чечня, Дагыстан, Ингушетиянең үз операторлары бар. Шуңа операторлар бу өлкәдә күп акча эшли аладыр дип уйламыйм, ди ул. Идел-Ха (элекке исеме) дип аталган оешма 1999 елны 25 кешене хага алып барса, 2001 елда инде 111 хаи булган. Берничә елдан соң алар 2-3 меңгә арткан. Татарстан Диния нәзарәтенә мөфти итеп Илдус Фәиз сайлангач, хага ибәрү эше бары мөфтият кулына күчкән һәм Идел-Хага бу өлкәдә эшләү мөмкинлеге бетерелгән. Хәзер алар гомрәгә ибәрү белән шөгыльләнә. Гади айларда гомрәгә бару – 80 мең сум булса, Рамазан аенда – 120 мең сум булган, әмма әлегә баручылар алай күп түгел икән. Гомрә институты әле үсеш алмаган. Без анда баручыларны арттыру өчен тырышабыз. Ханы да бик аз кешедән башлаган идек, гомрәгә баручылар да киләчәктә артыр дип уйлыйбыз, диде ул.","Татарстаннан ""Комфорт""лы хага баручы юк",0,analytics,Татарстан,2925,https://www.azatliq.org/a/27952343.html,2016-08-29T10:34:04+00:00
"Тирәләп халыҡ ултырған, Уртала усаҡ яна, Ситтәрәк ҡулы бәйләнгән Офицер тулап ята. Үлмәҫбай һирәк мыйығын Ҡапыл тырпайтып ала, Ҡыҫыҡ күҙен ҡыҫа төшөп, Хәйләкәр ҡараш һала. Ул офицерҙы йыуата: Һин тыпырсынма, ҡуян, Хәҙер ошо сылғау менән Ағасҡа аҫып ҡуям. Гөж килә ағай-энеләр: – Хитрый ҙа һин, Үлмәҫбай, Был йәнлекте ҡайҙа тоттоң, Һөйләп ташласы давай. Ялындырырға яратмай, Тел асҡысы – теләге. Үлмәҫбай тыңлаусыларға Ошо хәлде һөйләне: – Һунарсы минең ырыуым, Һунарсы ата-бабам, Һунарсы ҡаны үҙемдә, Һунарсы булыр балам. Ғәҙәт – ҡылыҡтың энеһе, Бик ғәжәп бит ул ғәҙәт, Һунар сыға һалыуыма Шул ғәҙәт булды сәбәп. Хазина ине уҙған төн: Йондоҙло, айлы ине, Немецҡа тоҙаҡ һалырға Бигерәк яйлы ине. Значит, ике еңемә Ике туҡмаҡты алып, Кәйеф өсөн бер кружка Русский горькийҙы һалып. Күркәләнеп сығып киттем, Ергә лә теймәй табан – Әйтерһең, тыуған Уралға Ҡунаҡҡа ҡайтып барам. Тегеләр яғына еткәс, Ҡулды күтәргән булам, Йәнәһе, рәтен килтерәм, (Хәйлә кәрәк бит, туған. ) Хәтерләп алдым кемдеңдер Шунда ата-әсәһен. Һөрән һалам: Гитлер, – тимен, – Дөмөккәнсе йәшәһен! .. Һалдаттар килеп, кеҫәне, Ҡуйынды һәрмәп ҡарай, Ә еңгә күҙ төшөрөргә Баштары етмәй, малай. Бер заман себен шикелле Алдылар мине ҡамап: – Үҙең теләп нәрәтәгә Килеп индеңме, сабаҡ? – Офицерға илтегеҙ! – тим, – Гәп һатырға ваҡыт тар, Берәй ғәмәлгә ярарлыҡ Һүҙ әйтеп һалыуым бар. Штабҡа илтәләр. Күрәм Дейеүгә хас бәндәне, Ошо, күрәһең, быларҙың Офицер тигәндәре. Доклад яһайым үҙенә: – Үлмәҫбай атлы булам, Тау башҡорто тоҡомонан, Салауат затлы булам. Икәүҙән-икәү ҡалабыҙ, Беребеҙ – күҙ, беребеҙ – ҡаш. – Башҡорт. башҡорт. – Ул мығырҙай, – Ниндәй януарға оҡшаш? Яуапты тапҡыр ҡайтарам: – Ғәфү итегеҙ мине, Немец башын ҡырт-ҡырт ҡырҡа – Ана шул башҡорт инде. Ә илем Рәсәй була, Дауылы, еле лә бар, Һинең бабаң батып үлгән Чуд тигән күле лә бар. Офицер, әй боларынып, Ҡыҙып китә шул саҡты, Шым ғына ҡулға төшөрәм Мин дә ике туҡмаҡты. – Тауышты яратмайым, – тим, – Ҡиммәт бит һиңә ғүмер. Бына күрәһеңме быны: Икебеҙ ҙә – көл-күмер. – Һин шаянға оҡшайһың! – ти, Мин әйтәм: – Улаймы ни, Эш бар саҡта шаярырға Ыштанһыҙ малаймы ни? Бына һеҙҙе тар-мар иткәс, Илдә байрам-туй булыр. Туй мәлендә шаярырға, Уйнарға ла уй булыр. Ә хәҙергә наганыңды Өҫтәлгә сығарып ҡуй, Күңелеңә төшөүе бар Бер-бер төрлө ҡара уй. – Атырмын! – ти. Ә мин әйтәм: – Ҡиммәт бит һиңә ғүмер, Бына күрәһеңме быны: Икебеҙ ҙә – көл-күмер. Мирный ваҡыт булһа, бәлки, Кәңәш тә ҡорор инек. Бер-беребеҙҙе баллап-майлап, Өгөтләп торор инек. Үҙең беләһең, господин, Хәҙер һуғыш заманы. Һәр эштә йылдамлыҡ кәрәк, Ваҡыт яғы самалы. Аяғын тибеп екерҙе, Ҡалтырап китте иҙән, Наганын ырғытып бәрҙе: – Ни кәрәк һиңә минән? ! – Сәпсемә, – тим, – йә ҡағылыр Йәһәннәмдең елдәре, Аңлау кәрәк, тәртә дулап Атты бармы еңгәне? Вот шулай. Хәҙер үҙеңде Ҡунаҡҡа алып китәм, Аҙаҡтан маҡтап йөрөрһөң: Башҡорт ҡунаҡсыл икән. Йәнәшә сығып китәбеҙ, Бик эре сирттерәбеҙ: Йәнәһе, начальник менән Постарҙы тикшерәбеҙ. Беҙ үтәбеҙ, ә һалдаттар Сәләмләй, тура ҡатып. Тик ай ғына шул сағында Ҡайҙалыр ҡалды батып. Һөйләгәндең тамсыһы ла Әкиәт түгел, туған. Ана ул ята. Ә үҙем Сылғау киптереп торам. Урал батыр тоҡомонан Үлмәҫбай атлы егет, Совет Ватанында үҫкән Большевик затлы егет. 1980 йыл, апрель.",Мостай КӘРИМ,0,analytics,Йөҙ йыллыҡ,3190,https://henek.info/articles/+-+-+-+/2025-09-08/mostay-k-rim-4379196,2025-09-08T15:15:00+00:00
"Беҙҙең класс мәктәп буйынса дежур ине. Ишек янында торһам, бер егет килеп инде лә Нурзилә Дәүләт ҡыҙын һораны. Оҙон буйлы, ҡаҡса кәүҙәле, ипле һөйләшә.",Үкенесле һөйөү Хикәйә,0,analytics,Йәмғиәт,151,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-02-06/kenesle-y-hik-y-4111114,2025-02-06T15:21:26+00:00
"Сараның маҡсаты булып илһөйәрлек тәрбиәләү, атыу ҡоралы менән эш итә белеүҙе үҫтереү, райондың иң оҫта йәш армеецтарын асыҡлау торҙо. Ярышта ике йәш категорияһында 9 команда ҡатнашты. Биш этап ҡаралғайны: автоматты йыйыу һәм һүтеү, уның магазинын тултырып бушатыу, пневматик винтовканан атыу, эстафета һәм тест. Һөҙөмтәлә, кесе йәш категорияһында Аҡъярҙағы 3- сө мәктәптең шайморатовсылар синыфы, өлкәнерәктәр араһында 2-се мәктәптең ""Витязь"" командаһы еңеүсе тип табылды. Мәргән, етеҙ, отҡор, илһөйәр егеттәр һәм ҡыҙҙарға ҡарап, ғорурланыу тойғоһо уяна. Ил һағына торорлоҡ лайыҡлы алмаш үҫеп килеүе ҡыуандыра. Балалар ижады йорто педагогтары, йәш армеецтар отрядтары етәкселәре йәш быуынды тәрбиәләү буйынса дөрөҫ юҫыҡта эш алып баралар, тип ышаныс менән әйтә алабыҙ. Әлиә СӘЛИМОВА, ойоштороусы педагог.","Иң мәргәндәре, етеҙҙәре кем?",0,analytics,Хаттар,804,https://yanshishma.com/articles/be-g-kilg-n-khattar-an-/2025-10-20/i-m-rg-nd-re-ete-re-kem-4433270,2025-10-20T11:15:00+00:00
"Әлмәттә террор оешмасы әгъзасы дип тоткарланган Гөлия Мөхәммәтанова30 мартта Әлмәттәге өч хатын-кызның Русиядә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасында торуда шикләнелүе, аларга инаять эше ачылуыхәбәр ителгәниде. Шуларның берсенең, Гөлия Мөхәммәтанованың ире Ренат Латыйфуллин Азатлыкка сөйләвенчә, 24 март көнне иртәнге алтыдан 11 гаиләдә тоткарлаулар, тентүләр, сорау алулар башланган. Алардан ун сәгатькә якын сорау алганнар, аннары эчке эшләр идарәсенә алып киткәннәр, ул анда кунып чыкты. Ә безнең дүрт һәм өч яшьлек ике кечкенә балабыз бар. Алар ул көнне анасыз калды. Икенче көнне мәхкәмә булды һәм аларны ике айга өй сагына алу карары чыгарылды. Менә хәзер аның аягына махсус электрон беләзек тагылган. Хатынымны террор гамәлендә катнашуда гаеплиләр. 205 нче маддәнең икенче өлеше. Бернинди дәлил дә юк, бары ниндидер яшерен шаһит сүзләренә генә таянганнар. Өйдә тентү булды, берни тапмадылар. Бездә бары мәчеттә сатыла торган китаплар гына бар. Аны алып киттеләр, компьютер, телефоннарны алдылар. Бу кешене элемтәсез калдыру өчен махсус эшләнәдер, күрәсең. Интернетка да чыгып булмый, шалтыратып та булмый. Бу эш ниндидер ясалма, яшерен шаһит, яшерен мәгълүматлар. Нәрсәгә бәйләнергә белмәгәч, ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасына керә, дигәннәр. Коралсыз, бернинди куркыныч тудырмаган мөселманнар белән көрәш алып бару иңел бит ул. Аларны төрмәгә утыртасың да аннары сиңа яңа дәрәә, яңа йолдыз. Чын инаятьчеләр белән көрәшү авыррак. Ә ике кечкенә баласы булган хатын нинди террорда катнаша алсын инде? Алар өйдә утыра, балалар белән мәш килә. Тоткарланган башка хатын-кызларның да имчәк балалары бар дип ишеттем. Аларны ниндидер инаятьтә гаепләү башбаштаклык. Минем хатыным бернинди дә ""Хизб ут-Тәхрир""гә керми"", ди ул. Өй сагына алынган Гөлия Мөхәммәтанованың адвокаты Руслан Гарифуллин омга көнне әлеге эш белән танышу өчен Әлмәткә юл тотты. Заманында Гарифуллинчиркәү яндырудагаепләнгән Чистай мөселманнарын яклаган иде, әмма соңрак ул бу эштән читләштерелде. Гарифуллин Азатлыкка әйтүенчә, Әлмәттә өй сагына алынган мөслимәләр яшерен рәвештә фатирда ыелып ислам динен дәгъват итү турында сөйләшкән диләр һәм аларны террор оешмасы әгъзасы булуда гаеплиләр. Хизб ут-Тәхрир исламга дәгъват алып баруны максат итеп куя. Бернинди коралсыз, бары сайлаулар, конференцияләр, референдумнар ярдәмендә шәригатьне көндәлек тормышка кертүне, исламны халыкка таратуны үзмаксаты итә. Алар бит террор оешмасында катнашуда гаепләнә. Бу бит юридик яктан караганда, әлеге оешма хакимияткә каршы корал күтәрү, куркыту алып бара дигән мәгънәгә тиң. Хизб ут-Тәхрир идеологиясенә бу бөтенләй ят нәрсә. Бу террорны кылу өчен әле кораллар да кирәк бит. Бу бит көлке, ди ул. Хизб ут-Тәхрир башка кайбер илләрдә тыелса да, бары тик Русиядә генә террорчы оешма буларак теркәлгән. Әлмира Жукова һәм Руслан ГарифуллинГарифуллин әйтүенчә, Хизб ут-Тәхрир оешмасында катнашучыларга 15 елга кадәр төрмә әзасы яный. Соңгы елларда Хизб ут-Тәхрир оешмасында катнашучылар дип гаепләнгәннәрнең барысы да төрмә әзасына хөкем ителә килде. Әле февраль аенда гына Чиләбедә Салават Хәбиров, Алфред Шаимов, Ринат Шәмсетдинов, Орифан Миров һәм Радик Кәбиров Хизб ут-Тәхрир әгъзалары булуда һәм экстремистик эшчәнлеккә чакыруда гаепләнеп 5-17 елга кырыс шартлы колониягәхөкем ителде. Башкортстанда 2015 елда Хизб ут-Тәхрир оешмасы әгъзалары булуда гаепләнеп баштадүрт, аннары сигез кеше төрмә әзасынахөкем ителде. Дүртөйледән 40 яшьлек Илгиз Сәлахов оешманың төбәктәге итәкчесе дип табылды. Ул террор эшчәнлегендә катнашуда һәм башкаларны да шуңа әлеп итүдә гаепләнеп 10 ел ярымга, тагын берничә кеше 5-6 ел төрмәгә хөкем ителде. Мәхкәмә оешманың яшерен эшчәнлек алып баруын, мәчетләрдә башка диннәргә нәфрәт уяту юлы белән оешмага яңа кешеләрне яллау белән шөгыльләнгәнен белдерде. Казанда да Хизб ут-Тәхрирдә катнашуда гаепләнеп төрмә әзасына хөкем ителүчеләр булды. Шуларның берсе – элекке Әл-Ихлас мәчете имамы Рөстәм Сафинга каршыгаепләү белдерүике ""яшерен шаһит"" дәлилләренә нигезләнде. Гомумән, адвокат Әлмирә Жукова тикшерүләрнең ачык булмавыннан зарлана. ""Бу эшләр, яшерен шаһитлар күрсәтмәсе нигезендә тикшерелә. Русиядә хәлифәт төзү бөтенләй тузга язмаган хәл. Шуңа аларны моның өчен гаепләү дөрес түгел дип исәплим"", дигән идеул. Соңгы вакытта Хизб ут-Тәхрир эше нигезендә Русия тарафыннан басып алынган Кырымда да шактый гына мөселманнартоткарланды. Кырымдагы Хизб ут-Тәхрир хәрәкәте сүзчесе Фазыл Амзаев аларның бары әмәгатьчелеккә ислам кыйммәтләре турында гына сөйләвен әйткән иде. Европа илләрендә, Америка, Русия, Украинада безнең хәрәктнең бүлекчәләре булса да, без хәлифәт булдыру максатын куймыйбыз. Без бары тик әмәгатьчелеккә ислам турында аңлату эшләре алып барабыз. Күбрәк мөселманнар белән эшлибез һәм аларны ислам кыйммәтләре кысаларында сакларга тырышабыз, ә мөселман булмаганнарга ислам һәм аның системы турында сөйлибез, дигән идеул. Чаллыда Русиядә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир"" тарафдары дип гаепләнеп хөкем ителгән Булат Рәәпов элегрәк хиапны яклап, мөселманнарны кысуны, Коръән китабын тыюларны тәнкыйтьләп мәчетләрдә чаралар уздыруынсөйләгән иде. Шуның өчен безне экстремизмда гаепләмәкче булалар. Хәзер безнең илдә сүз дә әйтергә ярамый, син шунда ук экстремистка әйләнәсең, дигән иде ул Азатлыкка. Хизб ут-Тәхрир исемле сөнни сәяси оешманың үзәге Лондонда урнашкан. Бу хәрәкәт эшчәнлеге Русиядә 2003 елдан бирле тыелган. Хокук яклаучылар әлеге оешмага бәйле экстремизм гаепләве булган эшләрдә иминлек хезмәткәрләренең кануннарны бозып эш итүе күзәтелә дип белдерә.",Әлмәт мөслимәләрен террорчы итмәкчеләр,0,analytics,Татарстан,5448,https://www.azatliq.org/a/27648989.html,2016-04-01T23:01:04+00:00
"2026 йылдың 1 сентябренән мәктәптәрҙә уҡыусыларҙың тәртибенә баһа ҡуя башлаясаҡтар. Рәсәй Мәғариф министрлығы әле мәктәп ҡағиҙәләренә индереләсәк үҙгәртеүҙәрҙе әҙерләй. Баһа уҡыусының мәктәптә эске тәртип ҡағиҙәләрен  нисек үтәүенә, тәртибенә, дәрестәрҙә үҙен нисек тотоуына, социаль әүҙемлегенә ҡарап ҡуйыласаҡ. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",1 сентябрҙән уҡыусыларҙың тәртибенә баһа ҡуйыла башлай,1,news,Яңылыҡтар,743,https://amanat.su/news/novosti/2026-01-19/1-sentyabr-n-u-yusylar-y-t-rti-ben-ba-a-uyyla-bashlay-4541707,2026-01-19T11:53:00+00:00
"Башҡортостандың Бәләбәй ҡалаһында башлыҡ һайланылар, тип хәбәр итәләр.",Тағы бер ҡатын-ҡыҙ муниципалитет етәксеһе булды,1,news,Яңылыҡтар,70,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-15/ta-y-ber-atyn-y-munitsipalitet-et-kse-e-buldy-4507809,2025-12-15T14:07:48+00:00
"Петербурда үзе эшли торган корылма ишеге төбендә активист Асан Мумджи тоткарланган дипхәбәр итә ОВД-инфо. Аны полиция бүлегенә китергәннәр. Тоткарлау сәбәбен активистка каршы шикаять килүе белән аңлатканнар. Мумджи канунсыз уздырылган акциядә катнашуда шикләнелә. МБХ медиаязганча, бу тоткарлау 15 сентябрьдә күпергә Конституциягә үзгәрешләргә каршы язу элеп кую белән бәйле. Мумджи бу чарада катнашуын кире кага. Тыныч каршылык -каналы бу баннерда «Путин Конституциясен танымыйбыз. Узурпатор төзәтмәләренә – юк! » дип язылганын һәм бу язуның Петербурга кергән юл өстеннән узучы күперләрнең берсенә эленгән булуын хәбәр итә. МБХ медианың төньяк-көнбатыш бүлеге хәбәрчесенә Асан Мумджи тоткарлануын 18 июньдә кырымтатарларны яклаган акция өчендигән. Стратегия-18 дип аталган туктаусыз акция Петербурда 2016 елда башланган иде. Ул 1944 елның 18 маенда башланган кырымтатарлар депортациясеә багышлана һәм һәр айның унсигезендә чара уздыруны күздә тота. Русия Конституциясенә үзгәрешләр президент Владимир Путин тәкъдиме белән кертелде. Үзгәрешләрне Русия думасы һәм илдәге бөтен төбәк парламентлары хуплады. Рәсми нәтиәләргә ярашлы, тавыш бирүдә катнашучыларның 77,92 проценты бу үзгәрешләрне яклаган. Яңа кертелгән бүлекләр арасында иң зур каршылык тудырганы – Путинның мөддәтләрен нульләштерү булды. Бу үзгәреш аңа тагын ике мөддәткә сайланырга мөмкинлек бирә.",Петербурда кырымтатарларны яклаучы активист тоткарланган,1,news,Яңылыҡтар,1359,https://www.azatliq.org/a/30841740.html,2020-09-16T09:54:12+00:00
"""Шатлығыңды уртаҡлашырға хаҡым юҡ, ҡыҙым. "" (Ғибрәт) Гөлсәсәк тигән танышымдың тормош хәтирәләрен һеҙҙең иғтибарға тәҡдим итмәксемен. Кис буйы бала саҡтағы төрлө ҡыҙыҡлы ла, ҡыҙғаныс та ваҡиғаларҙы, тормош һынауҙарын күҙ алдынан үткәреп, оҙаҡ ҡына һөйләшеп, серләшеп ултырҙыҡ. Бәлки, танышымдың яҙмышы кемделер уйландырыр, кемгәлер — фәһем, кемгәлер көс бирер. .Бала саҡ кешенең иң бәхетле мәле булырға тейеш. Ә мин уйлана башлаһам, күҙҙәремә йәш тула. Биш йәш сағымдағы тормошом күҙ алдыма баҫа. Әсәйем йыуаш, баҫалҡы ғына ине, ә атайым тап киреһе: уҫал, үҙ һүҙле, бөтәһе лә уныңса булһын. «Бер йыуашҡа — бер уҫал» тигән халыҡ әйтеме лә бар бит. Ауылыбыҙҙа эскелек көслө булды. Берәүҙәр көмөшкә, «самопал» һатып аҡса эшләне, башҡаларҙың ғаиләһе тураһында уйлап та ҡараманы. Ә бит гонаһ аша килгән аҡсаның балаларҙың ауыҙынан тартып алынғанын да беләләр. Тик «кеше ҡайғыһы төштән һуң» шул. Минең атайым да эшләп тапҡан аҡсаһын эскегә түгә башланы. Кис булһа, ҡотобоҙ осоп, бөгөн нимә ҡыланыр икән тип көтәбеҙ. Меҫкен әсәйем ауыҙ асып һүҙ ҙә әйтә алмай. Айнығып китһә, ашарға таптыра. Әсәкәйем йүгерә-йүгерә ашарға килтерә. Ҡустым тыуғас та хәл үҙгәрмәне, эскелек һаҙлығы атайҙы нығыраҡ тартты. Күрше-тирә беҙҙең хәлде яҡшы белә ине, ләкин уҫал атайҙан ҡурҡыу көслө булды. Әсәйем бөтә ауырлыҡты эсенә һыйҙырҙы, кешегә хәбәр ташыманы. Мал-тыуарҙы үҙе ҡараны, бөтә көсөн беҙгә бирҙе. Атайҙың иҫереп ҡайтып бола ҡуптарыуын, йүгереп барып әсәйҙең артына йәшеренеүҙәрҙе иҫкә алһам, үкһеп-үкһеп илайым. Иң ҡыйыны ҡышҡыһын ине, йәйгеһен йоҡларға урын табыуы ҡыйын түгел. Ә иртән хырлап йоҡлаған атайҙы уятып тормай, әсәй һыйырҙы көтөүгә ҡыуа, шым ғына беҙҙең тамаҡты туйҙыра. Атай менән бергә йәшәгән минуттарҙың бер генә яҡты иҫтәлеге лә ҡалмаған, ул осорҙо иҫкә төшөргө лә килмәй, ләкин улар баштан сыҡмай аптырата. Телевизорҙа беҙҙең яҙмышҡа оҡшаған тапшырыуҙар башланһа, ҡотом осоп, тиҙ генә һүндерә һалам. Бына шулай тамуҡ утында йәшәнек. Әсәйҙең бер туған һеңлеһе беҙгә килергә ҡурҡа ине. «Ниңә шулай бәхетһеҙ булғанһың икән, апаҡайым», — тип ғүмер буйы уны йәлләне, ләкин күрәһеләребеҙ алда булған икән әле. Әсәйебеҙ ошо этлектәрҙән, ҡайғынан ауырыуға һабышты, хәле көндән-көн ауырлашты. Атайҙа әсәй ҡайғыһы булманы. Ул икенсе ҡатынға сығып китте. «Ауырыу бисә ҡарап ултырмам инде, теттереп йәшәр сағым», — тине. «Ҡуйығыҙ, балаҡайҙарым, ҡайғырмағыҙ, шәбәйермен, һеҙ ҙә үҫеп ҙурайырһығыҙ, иң яҡын ярҙамсыларым булырһығыҙ», — тип беҙҙе йыуатып, ҡыҫып ҡосаҡлағаны иҫтә әсәйҙең. Табиптарға күренгәс, яман шеш диагнозы ҡуйып, «һуңлағанһығыҙ» тинеләр. Һуңғы минуттарында әсәйҙең һеңлеһе беҙгә күсеп килде. Өс ай ҙа үтмәне, һөйөклөбөҙ яҡты донъянан китте. Күҙ йәштәренә түгелеп, иң ҡәҙерле кешебеҙҙе һуңғы юлға оҙаттыҡ. — Эскән ир менән донъя көтөп ғүмер уҙғарғансы, бөтә тормошомдо һеҙгә арнағаным яҡшыраҡ булыр, — тип апайыбыҙ, бөтә күңелен һалып, беҙҙе уҡытты, етем итмәне. Атайҙы күрһәк, урап үтергә тырыштыҡ. Хәйер, эскән кешелә бала ҡайғыһы булмайҙыр ҙа. Йыл артынан йыл үтте. Мин мәктәпте тамамлап, БДУ-ның журналистика факультеты студенты булыу бәхетенә өлгәштем. Апайымдың һөйөнөстән күҙҙәрендә шатлыҡ осҡондары балҡыны. Үҙем өсөн дә иң бәхетле минуттар ине ул. Әсәйемдең ҡәбере эргәһенә барып, шатлығыбыҙ менән уртаҡлаштыҡ. Шул көндә ҡәҙерлебеҙҙе төшөмдә күрҙем — ап-аҡ балаҫ йәйә икән. Тимәк, миңә бәхет юлын юрай әсәкәйем: «Ҡыҙым, һин бәхетле булырға тейешһең. Мин һеҙгә тормош шатлыҡтарын бирә алманым. Юлығыҙҙа изге кешеләр юлдаш булһын, балаҡайҙарым. Эскесе бәндә менән ғүмеремде уҙғарыуыма бик үкенәм. Тик һуң инде. Бары һин яңылышма! » Тормошомдоң яңы осоро башланды. Мин — вуз студенты. Ошо уҡыу йортонда үҙемә оҡшаған егетте осраттым. Әсәйемдең «яңылышма, ҡыҙым! » тигән һүҙҙәре ҡолағымда яңғырап торҙо. курсты тамамлап, ҡулыма диплом алдым. Егетем өйләнергә тәҡдим яһағас, ауылға ҡайтып, беҙҙе тәрбиәләгән апайымдың фатихаһын алдыҡ. Никах уҡытып, туй үткәрҙек. Ғаиләбеҙгә бәхет өҫтәп, ҡыҙыбыҙ тыуҙы. Тормош иптәшем Рөстәм: «Бөтәһен дә онот, ул бит һинең атайың, әйҙә саҡырайыҡ исем туйына», — тигәс, риза булдым. «Ҡыҙым, мин һеҙҙең алдығыҙҙа ныҡ ғәйеплемен, шатлығығыҙҙы уртаҡлашырға хаҡым юҡ, бөтәһенә лә эскелегем ғәйепле», — тип, оялышынан килмәне ул. Хәләл ефетем булдыҡлы егет булып сыҡты, тормошобоҙ алға барҙы. Икенсе балаға ауырға ҡалдым. Тик табиптар, балағыҙҙың башында яман шеш бар, кисекмәҫтән аборт яһарға кәрәк, тине. Мең рәхмәт иремдең туғандарына, Рөстәмемә. Иң ауыр минуттарҙа биргән яҡшы кәңәштәренә. Мәскәү ҡалаһында сабыйҙы табып, яман шешкә операция яһатып, баланың ғүмерен һаҡлап алып ҡалдыҡ. Атайым менән Рөстәмемде сағыштырам да уйға ҡалам. Атайыбыҙ һап-һау балаларын ҡараманы, ә йәмәғәтем ауырлыҡтар аша үҙ балаһын үлемдән йолоп алды. Әсәйем һаман төшкә инә. «Ҡыҙым, бөртөкләп йыйылған бәхетеңде һаҡла, үҙ балаһы кеүек һине ҡабул иткән ҡайны-ҡәйнәңә, туғандарыңа, иң мөһиме, һине яратҡан, күҙ ҡараһы кеүек һаҡлаған тормош иптәшеңә тоғро бул, йылы һүҙҙәреңде йәлләмә», — ти ул. Ғүмер көн дә алға тәгәрәй. Ғаиләлә өсөнсө ҡыҙыбыҙ тыуҙы. Апайыбыҙ баҡыйлыҡҡа күсте. Аҡыл, иман, тәрбиәнең донъяла иң кәрәкле, иң мөһим ғәмәл икәнен аңланыҡ. Исем туйҙары, тыуған көндәр билдәләгәндә, өҫтәлебеҙгә спиртлы эсемлектәр ҡуйылмай, тик ҡымыҙ ғына ултыртабыҙ. Үҙемдең бала сағымды уйлаһам, йөрәгем әрней. Донъя бит мәңгелек түгел. Бүләк кенә итеп бирелгән ғүмерҙе татыулыҡта, балаларҙың шатлыҡтарын уртаҡлашып, тормош юлдарында ныҡлы терәк булып үткәрһәк ине. Бөтәһе лә үҙебеҙҙән тора. Һәр кем үҙ бәхетенә үҙе хужа. Вараҡа Ғәләүетдинова яҙып алды.","""Шатлығыңды уртаҡлашырға хаҡым юҡ, ҡыҙым. """,0,analytics,Ғибрәт,5468,https://shonkar.com/articles/ibr-t/2025-05-28/shatly-y-dy-urta-lashyr-a-ha-ym-yu-y-ym-4253370,2025-05-28T11:11:00+00:00
"Ирем - ябай белгес, ә мине яңыраҡ етәксе итеп ҡуйҙылар. Шунан башланды инде өйҙәге талаш-тартыш.",Минең яҡшы вазифа биләүем иремә оҡшамай,0,analytics,Йәмғиәт,96,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2025-12-03/mine-ya-shy-vazifa-bil-em-irem-o-shamay-4491244,2025-12-03T12:00:00+00:00
"Яңғыҙнарат ауылынан Зинира һәм Ришат Фәррәховтар өсөнсө йыл инде махсус операцияла ҡатнашҡан яҡташтарына ярҙам күрһәтә. 30 йыл стажы булған умартасылар ғаиләһе даими рәүештә алғы һыҙыҡҡа үҙҙәренең тәмле балын ебәрә, тип хәбәр итә Республикаға идара итеү үҙәге Яңауыл районы хакимиәтенә һылтанма менән. Ошо көндәрҙә улар Миңлеғәле Шайморатов исемендәге урындағы ирекмәндәр штабына 50 килограмдан ашыу татлы ризыҡ ташырған. «Яугирҙәребеҙ файҙалы витаминдар алһын һәм һау-сәләмәт булһын. Был иһә илебеҙҙе һаҡлаусыларға беҙ эшләй алғандың бәләкәй генә өлөшө», — ти Фәррәховтар. Яңғыҙнарат ауылынан Зинира һәм Ришат Фәррәховтар өсөнсө йыл инде махсус операцияла ҡатнашҡан яҡташтарына ярҙам күрһәтә. 30 йыл стажы булған умартасылар ғаиләһе даими рәүештә алғы һыҙыҡҡа үҙҙәренең тәмле балын ебәрә, тип хәбәр итә Республикаға идара итеү үҙәге Яңауыл районы хакимиәтенә һылтанма менән. Ошо көндәрҙә улар Миңлеғәле Шайморатов исемендәге урындағы ирекмәндәр штабына 50 килограмдан ашыу татлы ризыҡ ташырған.",Умартасылар ғаиләһенән гуманитар ярҙам,0,analytics,Махсус хәрби операция,995,https://shonkar.com/news/care/2025-08-23/umartasylar-ail-en-n-gumanitar-yar-am-4359233,2025-08-23T23:39:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАКШ Русиянең НАТО көнчыгышка таба киңәюдән баш тартырга тиеш дигән таләпләрен нигезле дип саный һәм бу мәсьәлә турында Украинадагы сугышны туктату максатларында фикер алышырга әзер. Бу хакта телеканалына биргәнинтервьюсында АКШ президенты Доналд Трампның махсус вәкиле Кит Келлог белдерде. Келлог — отставкадагы генерал-лейтенант, Вьетнам һәм Гыйрактагы сугышлар ветераны, АКШның Гренадага һөүмендә дә катнашкан кеше. Хәзер ул Украинадагы сугышны туктату сөйләшүләрендә АКШ президенты вәкиле булып тора. Генерал сүзләренчә, Русиянең НАТО киңәюдән баш тартмаска да мөмкин дигән куркулары ""гадел"". Трамп администрациясе инде берничә тапкыр Украина НАТОга кушыла алмый дип белдергән иде, бу позициядә альянсның тагын кимендә дүрт иле дә тора ди Келлог. Мәскәү Украинаның НАТОга керүдән баш тартуы солых төзүнең принципиаль бер өлеше булып тора саный. Украинада исә НАТОга керү омтылышы Конституциядә дә язылган, бу төзәтмә 2019 елда кертелде. Моннан кала Грузиягә дә НАТОга керү мөмкинлеге вәгъдә ителгән иде. Альянсның рәсми позициясе оешмага кушылырга теләүче илләр моны үз теләкләре белән эшли дигән фикердән гыйбарәт. НАТОга яңа әгъза кабул ителгән очракта моны альянсның һәр 32 иле дә хуплап тавыш бирергә тиеш. Бер генә ил каршы чыкса да — Украина альянска кабул ителмәячәк дигән сүз. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Трампның махсус вәкиле НАТОның киңәюенә каршы булган позиция белән АКШ килешергә дә мөмкин ди,1,news,Яңылыҡтар,1356,https://www.azatliq.org/a/trampning-mahsus-vakile-natoning-kingayuena-karshi-bulgan-pozitsiya-belan-aksh-kilesherga-da-momkin-di/33429530.html,2025-05-30T13:11:04+03:00
"Әсфәндиәрова Асия әсәһе һәм һеңлеһе Зәлиә менән һайлауҙа ҡатнашҡан. Ауырғазы районы, Талбазы ауылы.",Асияға һайлауҙа оҡшаған,1,news,Яңылыҡтар,99,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-06/asiya-a-aylau-a-o-sha-an-3915423,2024-09-06T15:02:00+00:00
Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығын Баймаҡ ҡалаһында ошолай ҡаршылағандар.,Баймаҡта - Еңеү парады,0,analytics,Еңеү,64,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-05-12/bayma-ta-e-e-parady-4231041,2025-05-12T14:10:00+00:00
"Стәрлетамаҡ ҡалаһынан уңышлы эшҡыуар, аш-һыу уңғаны Гөлшат Ғәлимбәкова ҡыҙы Алһыу менән Башҡортостан гәзите уҡыусыларына Жульен рецебын тәҡдим итә. Еңелерәк булһын өсөн, уны үҙҙәренсә ҡулайлаштырғандар.  ""Жульен"" - Ғәлимбәковтар ғаиләһенең яратҡан ризыҡтарының береһе. – Бының өсөн 400 грамм бәшмәк, 600 грамм тауыҡ түше, 600 грамм бәрәңге, 2 баш һуған, 200 грамм ҡаты сыр кәрәк. Соус өсөн бер стакан ҡаймаҡ, ике йомортҡа, тоҙ, борос, һарымһаҡ алығыҙ. Һуғанды, итте һәм бәшмәкте табала ҡыҙҙырып алабыҙ ҙә төбөнә туралған бәрәңге һалып, противенгә ҡатлаулап йәйәбеҙ. Һутлыраҡ булһын өсөн өҫтөнә соус ҡоябыҙ. Иң һуңынан ҡырғыстан үткәрелгән сыр менән ҡаплайбыҙ һәм бер сәғәткә духовкаға 180 градуста бешерергә ҡуябыҙ, – тип һөйләне Гөлшат ханым. Ялдарҙа һеҙ ҙә яҡындарығыҙҙы жульен менән һыйлап алығыҙ әле. Иҫ киткес тәмле килеп сыға. Фотолар: Ғәлимбәковтарҙыҡы.",Стәрлетамаҡ уңғандары жульенды ошолай бешерә,0,analytics,Йәмғиәт,860,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-24/st-rletama-u-andary-zhuliendy-osholay-besher-4549049,2026-01-24T11:45:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрРусиядә күпләп кызамык йоктыру очраклары арта. Ел башыннан бу чирне кимендә 46 төбәктә, бер меңнән артык кешедә ачыклаганнар, дип яза""Известия"". Русиянең 16 төбәгендә хакимиятләр авыручылар саны артканга балалар бакчаларына, мәктәпләргә, югары уку йортларына һәм хастаханәләргә чикләү чаралары - карантиннар керткән. Аеруча Ростов өлкәсендә хәлләр мөшкел - анда 2024 ел башыннан бирле кызамык йоктыруның 200 дән артык очрагы ачыкланган. Чагыштыру өчен - 2023 елда төбәктә ел буена 375 кешедә кызамык тапкан булганнар. Бу ил буйлап иң зур күрсәткеч булып тора. Быел шушы вакытка кадәр Ханты-Манси автоном бүлгесендә кызамык йоктырган 106 очрак ачыкланган. Әстерхан өлкәсендә - 80, Башкортстанда - 76 очрак. Татарстанда, Краснодар краенда, Калуга, Төмән һәм Липецки өлкәләрендә, Кабардино-Балкариядә, Төньяк Осетиядә дә берничә дистә очрак теркәлгән. Февраль башында Мәскәүдә дә берничә югары уку йортында студентларда һәм мөгалимнәрдә кызамык ачыкланган. Аларны читтән торып белем алуга күчергәннәр. Әлегә Мәскәүдә ничә кешенең бу чирне йоктыруы әйтелми. Роспотребнадзорда кызамык белән бәйле эпидемиологик вазгыятьне контрольдә тотарлык дигәннәр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русиядә күпләп кызамык йоктыру очраклары арта,1,news,Яңылыҡтар,1268,https://www.azatliq.org/a/32812261.html,2024-02-09T11:45:31+00:00
"Высокую награду вручил Герой России Денис Чернавин: — Ребятам на передовой очень нужна ваша поддержка. Спасибо всем — деятелям культуры, военкорам, волонтерам — за то, что поддерживаете и вместе с нами куете победу. Ваш вклад — бесценен! Благодарностью заместителя министра обороны были отмечены и другие деятели культуры: директор ансамбля танца им. Гаскарова Назир Байзитов, руководитель редакции познавательных программ «Телерадиокомпания «Башкортостан» Гузель Хамитова, председатель Союза мастеров сцены Рамиль Бадамшин и солист группы «Караван-сарай» Загир Исянчурин. Также благодарностью Минобороны отметили директора Национальной библиотеки РБ имени А. -З. Валиди Марата Зулькарнаева и музыканта Башгосфилармонии Радика Динахметова. На церемонии они не присутствовали, так как сейчас находятся в зоне спецоперации. Награды им передадут в ближайшее время.",Асҡар Абдразаҡов Оборона министрлығының миҙалы менән бүләкләнде,0,analytics,Иҫтәлекле көндәр,861,https://henek.info/articles/++++/2025-08-26/as-ar-abdraza-ov-oborona-ministrly-yny-mi-aly-men-n-b-l-kl-nde-4362211,2025-08-26T13:35:00+00:00
"Украина түрәләре парламентның 2016 елга бюджет раслау карарына алкышлый. Киевб 25 декабрь 2015Бу акчалар Мәлеснең төрле програмнарына тотылачагы да игълан ителде. Беренче чиратта бу акчага кырымтатар телендә китаплар нәшер итү, фильмнар чыгарырга планлаштырыла. Шулай ук Украинаның информацион сәясәте министрлыгының бюджетында Кырымнан Киевка күченергә мәбүр булган АТР кырымтатар телеканалының продукциясен Украина телеканалларында урнаштыру өчен дә акча аерылган. Шулай итеп, 2014 елда Кырым Русия кулына күчкәч, Украина бюджетында кырымтатар мәсьәләләре белән бәйле чараларга беренче тапкыр шактый акча аерылды һәм бу акчаларны Мәлес контроль итәчәге билгеле булды. Бу инде әлбәттә Украина кырымтатар мәсьәләләрендә Мәлес белән исәпләшеп, килешеп эш итәчәген, шулай итеп Украина Мәлесне таныганын раслый. Украина чорында кырымтатарларны урнаштыру програмнарына Украина бюджетыннан аерылган акчалар катгый рәвештә Кырымдагы Рескомнац аркылы сарыф ителә иде. Мәлес исә тик чикле рәвештә үзенең хакимияттәге вәкилләре аркылы бу акчаларның сарыф ителүенә ниндидер тәэсир итә ала иде. Төрле елларда Украина бюджетыннан төрле күләмдә акча кырымтатарларны урнаштыру програмнарына аерылып торса да, елдан ел бу акча кими барды. Моны соңгы елларда аерылган акчаларның күләме дә раслый:2013 ел – 25 млн гривня бюджетка кертелде, аерылган акча 11 млн гривня булды 2014 ел – 5,8 млн гривня 2015 ел – 780 мең гривня 2016 ел – 60 млн гривняКырымтатарлар үз мәнфәгатьләреннән чыгып эш итергә тиешМәлес 2016 елга бюджетта күрсәтелгән акчаларга кырымтатар телендә китапларны Украинада нәшер итәлсә дә, бу китапларны Кырымга кертү мөмкинлеге булмаячагын фараз итергә мөмкин. Русиянең тиешле хезмәтләре моңа юл бирмәячәкләре билгеле. Кырымдагы кырымтатар матбугатына Мәлес ничек итеп ярдәм итә алыр – ул да билгесез. Авдет исемле Мәлес газетасы 999 данә тираж белән Акмәчеттә чыкса да, ул Роскомнадзорда матбугат чарасы булып теркәлә алмады, аның рәсми статусы да юк, ул почта аша да таралудан мәхрүм. Әлбәттә, Кырымда авыр шартларда эшләп килгән кырымтатар матбугат чараларына ярдәм итү өчен ниндидер рәсми булмаган механизмнар да уйланып чыгарылыр бәлки. АТР телеканалын Кырымнан Киевка китәргә мәбүр иткән хакимиятләр Кырымда хакимият яклы Милләт кырымтатар телеканалын оештырырга тотындылар. Бу каналны барлыкка китерү өчен бюджеттан инде 214 млн рубль акча сарыф ителде. Аны аякка бастыру өчен Русия бюджетыннан барлыгы 700 млн рубль аерылачагы игълан ителгән иде. 1 сентябрьдән башлап бу каналның тапшырулары эфирга чыга башлады, 2016 елдан иярчен аша да эфирга чыгачагы игълан ителде. Шуны да әйтергә кирәк, бу каналның продукциясе АТР каналы продукциясеннән сыйфат ягыннан шактый калыша. Шулай итеп, Украина да, Русия дә кырымтатар матбугат чараларына ярдәм итүне үзләренә максат итеп куя, ике илнең үзара алып барган информацион сугышында кырымтатар факторына зур игътибар бирә дигән сүз. Бу инде Мәлес позициясеннән һәм аның кырымтатарларга булган тәэсиреннән килеп чыккан игътибар. Кырымда кырымтатарлар бүген сан ягыннан зур булмаган халык булса да, Кырым мәсьәләсендә кырымтатар факторының әһәмияте тиешле сәяси шартларда хәлиткеч дәрәәгә бердән күтәрелә ала. Аның өчен ике як та киләчәкне уйлап эш итә. Кырымтатарлар исә моны белеп, төрле сәяси уеннарга бирелмичә, үз мәнфәгатьләрен уйлап эш итергә тиеш. Төрле яктан, төрле максат белән аерылган акчалар белән халыкның милли үзаңына тәэсир итергә әзер булган көчләр һаман бар иде һәм булачак. Шуны да әйтергә кирәк, 2014 елда Кырымда булган кискен үзгәрешләрдән соң ике ел узса да, кырымтатарларның күпчелеге, Украина әле зәгыйфь булса да, аның яклы булып кала.",Украина кырымтатар Мәлесенә 60 миллион гривня аерды,0,analytics,Ҡырым,3610,https://www.azatliq.org/a/27455932.html,2015-12-30T21:18:17+00:00
"– Әллә шунда ҡатыны менән икәүләп – бер-береһен, яратабыҙ, тип сәхнәлә һикереп-һикереп  бейеп йөрөйҙәр инде. Яратмайым мин уларҙы, – ти һатыусы. Ризат аптырап ҡалмай, автомобиленә сыға һалып, һатыусы апайға концертына ике кешелек саҡырыу ҡағыҙын алып инә. Һатыусы иһә йырсының үҙенә үк уларҙы яратмауын әйтеүенән ояла. Ни эшләргә лә белмәй. Шуға, уйнап һөйләһәң дә уйлап һөйлә, ти бит халыҡ та.",Ризат Рамазановтың үҙенә үк үҙен яманлағандар,1,news,Яңылыҡтар,394,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-13/rizat-ramazanovty-en-k-en-yamanla-andar-4576797,2026-02-13T11:15:00+00:00
"Аҡыл эйәһенән: Дуҫлыҡтың нисә төрө була? тип һорағандар. -4 төрө була, - тигән ул. Ниндәй төрҙәре, тиһегеҙме? -Ризыҡ кеүек дуҫтар була – уларға көн һайын мохтажлыҡ кисерәһең. Дарыу кеүек дуҫтар була – уларҙы үҙеңә ҡыйын булған саҡтарҙа эҙләйһең. Сир кеүек дуҫтар була – улар һине үҙҙәре эҙләп таба. Шул уҡ ваҡытта һауа кеүек дуҫтар була – улар күренмәй, ләкин улар һәр ваҡыт һинең менән, - тигән аҡыл эйәһе. Килешәһегеҙҙер? ..",Дуҫлыҡ нисә төрлө була?,0,analytics,Йәмғиәт,426,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-24/du-ly-nis-t-rl-bula-4589884,2026-02-24T11:50:00+00:00
Был матчта ҡатнашыусылар 202425 миҙгел һөҙөмтәләре буйынса һайлана.,"Өфөлә ""йондоҙ""ар матчы бара",0,analytics,Спорт,67,https://tanburz.ru/news/sport/2025-01-24/f-l-yondo-ar-matchy-bara-4095997,2025-01-24T15:55:00+00:00
"Ял көндәрендә Башҡортостанда уртаса эҫе һауа торошо, айырым райондарҙа ямғыр яуыуы һәм йәшен йәшнәүе ихтимал. Был хаҡта Башгидрометүҙәк хәбәр итә. Йома, 6 июндә, урыны менән ҡыҫҡа ваҡытлы ямғыр яуыуы, йәшен йәшнәүе ихтимал. Ел төньяҡ-көнбайыштан, төньяҡтан талғын, урыны менән көсәйеүсән. Һауа температураһы төндә 7.12 градус тәшкил итәсәк, көндөҙ термометр бағанаһы 20 25-кә тиклем күтәреләсәк. Шәмбе, 7 июндә, яуым-төшөмһөҙ, республиканың көньяғында бер аҙ ямғыр яуыуы ихтимал. Ел төньяҡтан талғын. Һауа температураһының төндә 7.12 градус, көндөҙ 21.26 градус булыуы көтөлә. Йәкшәмбе, 8 июндә, аяҙ һауа торошо һаҡланасаҡ. Төндә һауа температураһы 12.15 градус тәшкил итәсәк, көндөҙ 23.28.",Ял көндәрендә һауа торошо ниндәй булыр?,0,analytics,Йәмғиәт,690,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-06-05/yal-k-nd-rend-aua-torosho-nind-y-bulyr-4265400,2025-06-05T10:13:00+00:00
"Украинадагы сугышта Русиянең һөүмгә эләккән ныгытылган хәрби машинасы. Иллюстратив фотофикерләрЧаллыдагы ""Ремдизель"" оешмасы штурм төркемнәре өчен ""Зубило"" ныгытылган хәрби машинасы ясамакчы була. Бу хакта ""Новости"" агентлыгыиткерә. Ул сугыш кирәк-яраклары китерү, йөк һәм яралыларны ташу, радиостанцияләр белән квадрокоптерларга зарядка бирү кебек функцияләр башкара алачак, диелә. Пилотсыз машинаны ""Армия"" форумында тәкъдим итмәкчеләр, чара 14-20 августта Мәскәү янындагы Кубинка шәһәрендә, РФ саклану министрлыгы ярдәме белән үтәчәк. Форумда шулай ук ""Ремдизель""нең ""Титан"" ныгытылган хәрби машинасы да тәкъдим ителәчәк. ""Ремдизель"" оешмасына Чаллыда 1978 елда нигез салынган. Ул тәгәрмәчле ныгытылган машиналар уйлап табу һәм итештерү белән шөгыльләнә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Татарстанның ""Ремдизель"" оешмасы штурмчылар өчен пилотсыз хәрби машина ясамакчы",1,news,Яңылыҡтар,855,https://www.azatliq.org/a/32543778.html,2023-08-11T09:00:41+00:00
"— Беҙҙә китапханалары булған дүрт ҡышҡы баҡса бар: икешәр - балалар һәм өлкәндәр бүлегендә. Алынған баҫмаларҙы йәш категориялары буйынса айырабыҙ. Ҡайһы ваҡыт пациенттар китапҡа шул тиклем үтеп инә, уны үҙҙәре менән алырға рөхсәт һорайҙар. Шуға күрә беҙгә һәр ваҡыт яңылары кәрәк. Беҙ даими рәүештә үҙебеҙҙең китап фондын тулыландырабыҙ, - тип һөйләне «Өфө хосписы» франдрайзеры Руфина Боҫҡонова. Бынан тыш, бүләктәр «Бала саҡ» ғаилә тәрбиәһенә ярҙам итеү үҙәгенә, «Радуга» һәм социаль коррекцион ярҙам үҙәгенә, Учалының «Ғаилә» үҙәгенә, Өфөнәң «Бергә» ғаилә үҙәгенә, «Үҙенсәлекле балалар» ҡаты ауырыған сабыйҙарға ярҙам итеү хәйриә фондына, Күгәрсен районының «Самрау» ғаилә тәрбиәһенә ярҙам итеү үҙәгенә һәм башҡаларға тапшырылды. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Бүләккә – китап!,1,news,Яңылыҡтар,1405,https://henek.info/articles/novosti/2025-06-01/b-l-kk-kitap-4259709,2025-06-01T18:45:00+00:00
"2026 йылда Башҡортостанда, Тормош өсөн инфраструктура милли проектының Уңайлы ҡала мөхитен формалаштырыу федераль программаһына ярашлы, 144 йәмәғәт биләмәһе төҙөкләндереләсәк. Был маҡсатҡа 1,2 миллиард һум аҡса бүленәсәк. 2025 йылда федераль бюджет иҫәбенә 100 йәмәғәт биләмәһе тәртипкә килтерелде. 70 биләмә республика һәм муниципаль программаларына ярашлы яңыртылды. 2019 йылдан республикала 976 йәмәғәт биләмәһе төҙөкләндерелде. – Бөтә объекттар төбәк халҡы араһында үткәрелгән Бөтә Рәсәй тауыш биреүе һөҙөмтәһендә билдәләнде. 2026 йыл программаһын үтәү башланды. Муниципалитеттар төҙөкләндереү проекттарын әҙерләне, – тип билдәләне торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры Ирина Голованова. Тормош өсөн инфраструктура  милли проекты (национальный проект ""Инфраструктура для жизни"") киң ҡоласлы, ул 12 федераль проектты үҙ эсенә алған. Мөһим маҡсаттарҙың береһе – граждандарҙың торлаҡ менән тәьмин ителешен бер кешегә 33 квадрат метрҙан да кәм булмаған кимәлгә еткереү һәм 2030 йылға тиклем ике меңдән ашыу эсәр һыу менән тәьмин итеү объекттары төҙөү һәм яңыртыу. Һис һүҙһеҙ, уңайлы ҡала мөхитен булдырыу буйынса эш өҙлөкһөҙ дауам итәсәк: 30 меңдән ашыу йәмәғәт биләмәһен төҙөкләндереү планлаштырыла һәм бәләкәй ҡалаларҙың еңеү яулаған 1600 проекты ла был эштә ҡатнашасаҡ. Шулай уҡ яңы проект элекке Торлаҡ һәм ҡала мөхите һәм Хәүефһеҙ сифатлы юлдар милли проекттарын дауам итеп, федераль һәм төбәк селтәрҙәренең юл төҙөлөшөндә һәм ремонтлауҙа, йәмәғәт транспортын яңыртыуҙа һынылыш яһарға тейеш. Айырыуса дәүләт федераль трассаларын үҫтереүгә иғтибар арттырыласаҡ. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, яңыртылған милли проекттар Рәсәй Президенты Владимир Путин ҡарары буйынса 2025 йылдың 1 ғинуарынан тормошҡа ашырыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",144 йәмәғәт биләмәһе төҙөкләндереләсәк,0,analytics,Милли проекттар,1807,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-01-23/144-y-m-t-bil-m-e-t-kl-nderel-s-k-4547957,2026-01-23T12:45:00+00:00
"Эмине Джеппар, Украина тышкы эшләр министрының беренче урынбасарыфикерләрРусия иминлек хезмәтенең эзләүгә бирү һәм читтән торып кулга алу карары турында Эмине Джеппарүзенең Фейсбук битендә Украина кораллы көчләре көне уңаеннан котлау хәбәрендә белдерде. ""Бәйрәм белән Украина кораллы көчләре, туганнарым! Мин дә бүген үз ""медалемне"" алдым. ФСБ (Русиянең иминлек хезмәте - ред. ) Мәскәүнең Лефортово мәхкәмәсен мине ""Русиянең территориаль бөтенлеген бозу"" турындагы эш кысаларында читтән торып кулга алуны сорый. Таныйм: Русия минем Ватанымны оккупацияләгән беренче көннәреннән үк, 2014 елдан бирле, Украинаның территориаль бөтенлеген торгызу белән шөгыльләнәм. Шуңа күрә бу үтенечне үз эшемнең нәтиәлелеген тану дип кабул итәм. Безнең кораллы көчләр дипломатлар, волонтерлар, журналистлар, табиблар, укытучылар - үз фронтларында дәүләтне яклаучыларның барысы да - Украина иренең һәр кисәген кайтарачагын беләм. Украинага дан! ""дип язды ул Фейсбук битендә. Шунда ук Эмине Джеппарның украин хәрбиләренә дрон тапшырган фотосы да урнаштырылган.2017 елда Эмине Джеппар БМО Гомум мәлесенең сессиясендә Украинаның асаба халыкларны, аерым алганда кырымтатарларның хокукларын яклаучы бердән-бер дәүләт булуы турындачыгыш ясаган иде. 5Эмине Джеппарның БМО Гомум мәлесенең сессиясендә чыгышыЭмине Джеппар— Украинаның дәүләт эшлеклесе, Украина тышкы эшләр министры урынбасары, милләте белән кырымтатар. Русия Кырымны 2014 елда канунсыз референдум нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Тавыш бирү Украина кануннарына каршы килеп һәм Кырымны Русия хәрбиләре үз кулына алгач уздырылды. Киев һәм Көнбатыш илләре моны халыкара хокук нормаларын бозу дип саный. Мәскәү Кырымны Русиягә кушуны ""тарихи гаделлекне торгызу"" дип атый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Эмине Джеппар: ""Русиянең мине эзләүгә бирүе – эшемнең нәтиәлелеген тану""",0,analytics,Ҡырым,1804,https://www.azatliq.org/a/32165823.html,2022-12-07T12:08:45+00:00
"дәүләт башҡорт теле категорияһында – Өфө эшҡыуарлыҡ, экология һәм дизайн колледжы студенты Ангелина Ибраҡова туған башҡорт теле категорияһында –  Башҡортостан архитектура, төҙөлөш һәм коммуналь хужалыҡ колледжы студенты Ислам Моратов. Олимпиадала 43 колледждан 75 студент ҡатнашты. Бәйгелә ҡатнашыусылар режиссер Булат Йосоповтың Шағир көндәлеге тигән нәфис фильмын ҡараны. Колледж студенттары араһында башҡорт теле олимпиадаһы БР дәүләт телдәрен һәм БР халыҡтары телдәрен һаҡлау һәм үҫтереү дәүләт программаһы сиктәрендә уҙғарылды. Еңеүселәр һәм призерҙар БР Мәғариф һәм фән министрлығының дипломдары һәм аҡсалата бүләк менән билдәләнә. Сығанаҡ: Башинформ.",Тел бәйгеһе еңеүселәре асыҡланды,1,news,Яңылыҡтар,657,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-25/tel-b-yge-e-e-e-sel-re-asy-landy-4022512,2024-11-25T12:05:00+00:00
"Республика синоптиктары һөйләүенсә, алдағы көндәрҙә төбәктә йәшәүселәрҙе ҡоро һәм йылы көндәр көтә. Шулай итеп, шаршамбы, 28 августа, Башҡортостанда 20.25 градус йылы булыуы, яуым-төшөмһөҙ булыуы фаразлана. Һауа температураһы төндә 7. 12. Һауа торошо икенсе көндәргә лә үҙгәрмәй. Автор фотоһы",Август аҙағында Башҡортостанға йәй ҡайтты,1,news,Яңылыҡтар,292,https://amanat.su/news/novosti/2024-08-27/avgust-a-a-ynda-bash-ortostan-a-y-y-aytty-3900068,2024-08-27T10:37:00+00:00
Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының съезы пленар ултырышы үтә.,Башҡорт телен белеү - өҫтөнлөк!,0,analytics,Йәмғиәт,62,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2024-12-13/bash-ort-telen-bele-t-nl-k-4052454,2024-12-13T21:40:00+00:00
О планах по федеральной программе капитального ремонта школ Радий Хабиров рассказал в своих соцсетях.,В этом году в Башкортостане отремонтируют 31 школу,1,news,Яңылыҡтар,101,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-25/v-etom-godu-v-bashkortostane-otremontiruyut-31-shkolu-3699751,2024-03-25T13:59:31+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Изге Ураза бәйрәмендә без ""Әр-Рәхим мәчетендәге эшләргә керештек. Мәчетнең торышын тикшерүгә күп вакыт китте. Аерым проблемнар бар, әмма иң мөһиме - корылмалары һәм гөмбәзләре сакланып калган. Шуңа монда эшне башларга мөмкин"", дип язды ул. Уфада ""Әр-Рәхим"" мәчетен төзет бетерүгә керешкәннәр, бу хакта Башкортстан башлыгы Радий Хәбировүзенең -каналындахәбәр итте. ""Изге Ураза бәйрәмендә без ""Әр-Рәхим мәчетендәге эшләргә керештек. Мәчетнең торышын тикшерүгә күп вакыт китте. Аерым проблемнар бар, әмма иң мөһиме - корылмалары һәм гөмбәзләре сакланып калган. Шуңа монда эшне башларга мөмкин"", дип язды ул. Башкортстан башлыгы проект һәм смета документлары да әзерләнде, экспертиза үтте, хәзер бу объектны төзергә рөхсәт бирүче юридик документ бар, дип искәртә. Хәбиров әйтүенчә, якында беренче төзелеш материаллары килеп, мәчетнең тышкы ягындагы эшләргә тотыначаклар. ""Финанслаучы чыганакларны билгеләдек - быел төзелешкә кимендә 700 млн сум кертәчәкбез. Төзеп бетерү вакытлары турында әлегә әйтергә иртә. Тик мин мәчетне төзеп бетерәм дип сүз биргән идем, димәк төзеп бетерәчәкбез"", дип яза ул. Шул ук вакытта соңгы елларда Башкортстан башлыгы берничә тапкыр мәчетне төзергә акча юкдип искәрткән иде. Мәсәлән берсендә ул""Әр-Рәхим"" мәчете турында 2025 елга кадәр сорамаска кушты һәм Украинадагы сугышка китә торган ""бик итди чыгымнарыбыз булуын аңларга тиешбез"", дип тә белдерде. ""Бу мәсьәлә белән миңа 2024 елда килмәгез. Бу мәсьәлә белән миңа 2023 елда да килмәгез. Бу мәсьәлә белән миңа 2025 елның беренче яртысында да килмәгез. Акча юк"", дигән иде ул. Уфада ""Әр-Рәхим"" мәчетен төзеп бетерүгә ике ел эчендә 1,7 млрд сум бирүниятләнә. Уфада ""Әр-Рәхим"" мәчетен төзеп бетерү эшләре 2024 елныңязында башланачак, дип ышандырганнар иде. Әмма Башкортстан мөселманнары Диния нәзарәте рәисе Айнур Биргалинаны төзеп бетерүгә 3 млрд сум кирәк, дип әйтте. Уфаның Салават Юлаев проспектындагы бу мәчет ""адекват финанслау"" булганда елларга ачылырга мөмкин, дип тә белдерде. ""Вакытларын берничек тә фаразлап булмый. Тыйнак исәпләүләр белән генә дә хәзерге вакытта төзелешне төгәлләүгә өч миллиард сум кирәк. Өч миллиард сумны табу һәм аны иркенләп мәчеткә тоту авыррак. Хәтта бу өч миллиардны тапсак та, төзелешкә кертсәк тә, мәчетнең кайчан төзелеп бетәчәген фаразлый алмыйбыз. Адекват финанслау булса, кимендә дүрт ел үтәр, еллар булыр"", дигән иде Биргалин. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Хәбиров Уфадагы ""Әр-Рәхим"" мәчетен төзеп бетерүгә керештек диде",1,news,Яңылыҡтар,2506,https://www.azatliq.org/a/habirov-ufadagi-ar-rahim-macheten-tozep-beteruga-kereshtek-dide/32898826.html,2024-04-10T13:43:54+03:00
"Питрау. Архив фотосыфикерләр15 июльдә Мамадыш районы өри авылында ""Питрау"" керәшен бәйрәме узачак. Бу хакта ТР мәдәният министрлыгы матбугат хезмәте хәбәр итә. Бәйрәмгә ""Бәрмәнчек"" керәшен дәүләт фольклор ансамбле, республиканың 20 районыннан һәм шәһәреннән, Русиянең дүрт төбәгеннән 50 дән артык фольклор коллективлары һәм 50 меңнән артык кунак килер дип көтелә. Кунаклар өчен ""Тырлау"" ярминкәсе эшләячәк. Биредә ""Түгәрәк уен"", ""Айбагыр"" балалар мәйданчыгы, ""Питрау уеннары"" мәйданында уеннар, ""Күңел ачу"" су уеннары, ""Туганайлар"" ишегаллары, ""Димче"" танышу аланы, ""Арулану"" учак яны уеннары, ""Табикмәк"" керәшен сыйлары һәм башкалар булачак. ""Керәшен чибәре"" бәйгесендә катнашучы кызлар халык ырларын, биюләрен башкарудагы осталыкларын күрсәтәчәк, халык тарихын һәм гореф-гадәтләрне белүдә үзләрен сынап карый алачак диелә. Ат чабышы, көрәш тә булачак. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",15 июльдә Мамадыш районының өри авылында республикакүләм Питрау  үтәчәк,1,news,Яңылыҡтар,951,https://www.azatliq.org/a/32492993.html,2023-07-07T06:30:14+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрУфада яшәүче Ульяна Байгузина Радий Хәбировка мәктәпләрдә туган телләрне аз укытуларына зарлана. Бу хактагы мөрәәгатен ул Башкортстан башлыгының социаль челтәрдәге сәхифәсендәкалдырган. ""Уфа районында инде берничә ел буе туган телләрне өйрәнү мәсьәләсе кискен тора. Мәктәпләрдә туган телне өйрәнүгә 0,5 сәгать бирелә, шул рәвешле балаларның ана телләрен өйрәнүгә хокуклары бозыла. Алда – яңа уку елы һәм без туган телне тулысынча укытуларын таләп итәбез. Без балаларыбызның үз телләрен өйрәнүен телибез! Мәсьәләгә ачыклык кертүегезне сорыйбыз! "", дип язган ул. Уфа районы хакимияте кайсы мәктәп турында сүз баруын сораган. Ульяна Байгузина исә ата-аналарга һәм балаларга ""бәйләнүләреннән курыкканга моны эшли алмыйм"" дигән. Башкортстанда яшәүчеләр башкорт телен укыту проблемнары турында социаль челтәрләрдә даими зарланып тора. Аерым алганда, Салават шәһәренең ""Чёрно-Белый список Салават"" төркемендә, моңа Алия А. даигътибар әлеп иткән иде. ""Башкортларны нацизм белән көрәш дигән булып, Украинада урыс телен яклау өчен, ""урыс дөньясы өчен көрәшергә"" сугышка ибәрәләр. Шул ук вакытта Башкортстанның үзендә урыс нацилары мәктәпләрдә башкорт телен тыйды, Башкорт дәүләт университеты сайты биш телдә язылган, әмма алар арасында башкорт теле юк"", дип язган иде ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Радий Хәбировтан мәктәпләрдә башкорт теле дәресләрен арттыруны сорыйлар,1,news,Яңылыҡтар,1383,https://www.azatliq.org/a/32460286.html,2023-06-15T08:45:05+00:00
"Русиянең төрле төбәкләреннән хага кузгалганнарның кайберләре Мәккәгә китә алмыйча, берничә көнен Мәскәүнең Домодедово һава аланында уздырырга мәбүр булды. 23 август көнне андыйларның саны 700 гә иткән иде. Азатлык элегрәк ""Тюльпан Тревел"" ширкәте аша юлламалар алган Урал мөселманнарының инде 13 августан бирле Мәскәү һостелендә яшәргә мәбүр булуынязган иде. Әлеге төркем 24 август көнне Мәккәгә очты. Моннан тыш Башкорстаннан да 100 гә якын мөселман берничә көнен Домодедово һава аланында уздырды. Аларның берсе Раил Азатлыкка әйтүенчә, башкортстаннарны Мәккәгә 22 август көнне ибәрергә тиеш булганнар. ""Безгә виза бирмиләр. Моны ханы оештыручы ширкәтләр Согуд Гарәбстаны илчелегенә сылтый. Алар виза бирми дип аңлаталар. ""Домодедово"" һава аланында утырабыз. Уфа-Мәскәү очкычы белән алып килделәр дә, ""көтәбез"" диделәр. Ашатмадылар, эчертмәделәр, һава аланында торып калдык. Юлламаларга акчаны ел башында ук түләп куйган идем"", диде ул. Башкортстан мөселманнарына юллама саткан ""Урал-Сервис"" ширкәте итәкчесе Илшат Хафизов Азатлыкка белдерүенчә, әлеге проблем беренче тапкыр гына чыкмый. ""Бу проблем гарәпләрнең башбаштаклыгы аркасында килеп чыкты. Алар визаларны бирми. Проблем бездә генә түгел, ә бөтен Русиядә. ""Мөслим тур""да 700 виза бирелмәве ачыкланды. ""ДУМРТ Ха""да шул ук хәл – 50 виза, Урал-Сервиста – 100 виза, ""Тюльпан Тревел""да – 100 виза. Юлламалар сатып алучылар шуның аркасында китә алмый. Билетлар алабыз да яна, алабыз да яна. Мөселманнарны кунакханәгә урнаштырдык. Боларбарысы да – көтелмәгән чыгымнар. Гарәпләр систем, компьютер эшләми диләр дә, паспортларны бирмиләр. Бу инде өченче көн дәвам итә. Без нишлибез? Көтәбез. Былтыр да шундый хәл булды. ""Компьютер эшләми"" диделәр, ә безнең билетлар янды. ""Урал-Сервис"" яңа билетлар алды, яңа чартерлар сатып алырга туры килде. Хага билетларны табуы да кыен. Моны хәл итү өчен хакимият дәрәәсендә Согуд Гәрәбстан хөкүмәтенә чыгарга кирәк. Мондый мыскыллау булырга тиеш түгел, диде ул. Соңрак Башкортстан мөселманнарының ахыр чиктә Мәккәгә очканы билгеле булды. Азатлыкка бу турыда волонтер Раил белдерде. ""Автобуста Мәккәгә барабыз. Автобус өчен акчаны үзебезгә түләргә туры килде. Кире кайтарабыз дигән булдылар, әмма белмим"", диде Раил. Азатлык әлеге проблемны ачыкларга тырышып Согуд Гарәбстанының Мәскәүдәге илчелегенә шалтыратты, әмма матбугат үзәге хезмәткәре эштә булмау сәбәпле, авапны ала алмады. Сәркәтип исә итәкчеләр белән тоташтырырга теләмәде, барлык мәсьәләләрне дә матбугат үзәге аша хәл итегез дип кенә котылды. Социаль челтәрләрдә әлеге проблем квоталар итмәү аркасында килеп чыккан дигән сүзләр дә таралды. Хага барырга теләүчеләр күп булу сәбәпле, Русиягә өстәмә квоталар сорарга туры килде дигән иде Русия мөфтиләр шурасы рәисе урынбасары Рушан хәзрәт Аббясов. Азатлык Аббясовка шалтыратып мөфтиятнең әлеге проблемнан хәбәрдар булу-булмавын ачыкларга теләде. ""Мин Русиядә түгел, ялдамын. Шуңа күрә бу хакта ниләр булганын белеп бетермим"", диде ул. Социаль челтәрләрдә Домодедово һава аланында калган мөселманнарны тукландыруны сорап язмалар барлыкка килде. Моны ха өчен аваплы ширкәтләр эшләргә тиеш булса да, чынлыкта бу ихтыярилар һәм мөселман оешмалары илкәсенә төште. Үзен ""Халыкара ислам бизнесы берләшмәсе"" вәкиле дип таныштырган Мөхәммәт Азатлыкка әйтүенчә, Мәскәү мөселманнары кулларыннан килгәнчә ярдәм иткән. Шул ук вакытта ул бу эш белән туроператорлар шөгыльләнергә тиеш дип саный. Аның сүзләренчә, аларның оешмасы инде Согуд Гарәбстаны илчелегенә үзенең канәгатьсезлеген белдергән. ""Согуд Гарәбстаны электрон рәвештә визаны ха сезоны башланыр алдыннан 15-20 көн алдан гына ача. Әлеге вакыт эчендә мөселманнар үзләренә электрон виза бирелүе турында рөхсәт алырга тиеш. Шуннан барлык паспортлар Согуд Гарәбстаны илчелегенә ибәрелә һәм виза паспортка ябыштырыла. Нәкъ шул виза ябыштыру иһазларының өчесе дә ватылган булып чыкты. Илчелеккә үзебезнең канәгатьсезлекне юлладык. Алар чәршәмбе төнге 11 дә 500 паспортны биргән"", диде ул. омгага каршы төндә Домодедово һава аланында виза көткән тагын 100 мөселман Дубайга очты. Аннан алар инде автобуста Мәккәгә китәчәк.",Хага баручыларның кайберләре Мәккә урынына көннәрен Мәскәүдә уздырды,0,analytics,Дин,4060,https://www.azatliq.org/a/28695135.html,2017-08-25T12:11:17+00:00
"Эй Аллаһым, беҙҙең йөрәктәребеҙҙе берләштер"". Ир менән ҡатын араһындағы йылы мөнәсәбәтте һаҡлау өсөн доға - яҙмала.",Ғаиләлә мөхәббәт һүнмәһен өсөн,0,analytics,Дин,115,https://bashgazet.ru/articles/iman/2026-02-23/ir-men-n-atyn-ara-ynda-m-h-bb-t-nm-en-s-n-4589056,2026-02-23T18:10:00+00:00
"Тиҙҙән ҡайһы бер дуҫтарыбыҙ мәктәпте тамамлай. Хәҙер буласаҡ һөнәрҙәре серҙәренә төшөнөү өсөн урта һәм юғары белем биреү йорттарына уҡырға барасаҡ улар. Буласаҡ эште нисек яңылышмай ғына һайларға? Дуҫым, һинең холҡоңдоң ҡайһы һыҙаттары уңышҡа булышлыҡ итәсәк? Һүрәттән бер ағасты һайла һәм яуабын ҡара, бәлки, ул һиңә йүнәлеш бирер.",Ниндәй һөнәр һайларға?,0,analytics,Һынамыш,332,https://yanshishma.com/articles/ynamysh/2025-05-23/nind-y-n-r-aylar-a-4248021,2025-05-23T19:22:00+00:00
"Сулейман Кадыров мәхкәмәдәМоннан тыш, Кадыровка ике ел дәвамында әмәгатьчелек алдында чыгыш ясау белән бәйле эшчәнлек алып баруны тыю хөкеме дә соралды. Гаепләү ягы белдерүләренә караганда, Кадыров 2016 елның мартында ""Крым"" ихтыяри батальоны булдыру турындагы видеоны үз сәхифәсенә репост итеп элгән һәм ""Кырым - ул Украина, һәрчак шулай булды һәм булачак! "" дип язып куйган. Активистның сүзләре илнең бербөтенлеген бозуга чакыру дип бәяләнгән. Мәхкәмәдә Кадыров гаебен танымады. ""Мин беркайчан да Украина тарафдары булуымны яшермәдем, мин бу хакта әйтеп килдем, бу минем кеше һәм ватандаш буларак хокукым. Мин моны яшермим. Үземне гаепле дип санамыйм"", диде Кадыров мәхкәмәдә. Сеператизмга чакыруда гаепләнеп элегрәк Кырымда журналист Николай Семена һәм Кырымтатар Мәлесе итәкчеләренең берсе Илми Умеров та хөкемителгән иде.",Прокуратура Кырым активисты Сулейман Кадыровка өч ел шартлы әза бирүне сорый,1,news,Яңылыҡтар,826,https://www.azatliq.org/a/29067486.html,2018-02-28T10:35:28+00:00
"Бу хакта мәхкәмә сайтында хәбәр ителә. Эш материалына күрә, Гаджиев шушы елның 5 гыйнварында Вконтакте челтәрендәге ""Башкирия "" паблигында комментар язган. Аның төгәл нәрсә язганын мәхкәмәнең матбугат хезмәте ачыкламый. Мәхкәмә утырышында Гаджиев гаепне тулысынча таныган һәм тикшерү үткәрмичә генә хөкем карары чыгаруга ризалык биргән. Гаджиевка карата эш мәхкәмәгә 2 август тапшырылган, ә хөкем карары 9 август игълан ителгән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Башкортстанда мәхкәмә 75 яшьлек пенсионерны армияне ""дискредитацияләүдә"" гаепләп 100 мең сум штраф салган",1,news,Яңылыҡтар,526,https://www.azatliq.org/a/32547371.html,2023-08-14T12:38:56+00:00
"Улар тиҙҙән ""Беҙ - Рәсәй"" федераль программаһы сиктәрендә гастролдәргә сыға. 5 апрелдән 13-енә тиклем ансамбль артистары Ҡурған, Төмән, Ханты-Мансийск, Түбәнге Варта, Лянтор, Лангепас һәм Когалым ҡалаларында сығыш яһаясаҡ.",Беҙҙең ансамбль - мәртәбәле проектта!,1,news,Яңылыҡтар,222,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-08/be-e-ansambl-m-rt-b-le-proektta-4569297,2026-02-08T13:00:00+00:00
"Президент иғлан иткән Ғаилә йылында өҫтәмә белем биреү уҡытыусылары араһындағы иң мөһим, күләмле сараларҙың береһе - ""Йөрәгемде балаларға бирәм"" исемле профессиональ конкурс. Уның тарихы бай - сирек быуаттан ашыу инде ул үҙ эшенең оҫтаары булған педагогтарҙы берләштереп, иң яҡшы эш алымдарын тотош илгә таратарыға ярҙам итә. Быйылғы конкурстың йомғаҡлау өлөшө Башҡортостандың баш ҡалаһы Өфөлә үтә. Бында үткән йылғы конкурстың абсолют еңеүсеһе Татьяна Воробьева йәшәй. Шуға ла быйылғы өҫтәмә белем биреү өлкәһе педагогтары араһында ойошторолған һөнәри оҫталыҡ бәйгеһенең федераль этабы 23 - 27 сентябрҙә Башҡортостанда үтә. Финалда Рәсәйҙең 42 төбәгенән 90 уҡытыусы ҡатнаша. 26 сентябрҙә 9 номинация буйынса еңеүселәр исемлеге билдәле буласаҡ. Конкурсты ойоштороусылар – Рәсәй Мәғариф министрлығы, Дөйөм Рәсәй мәғариф профсоюзы.","""Йөрәгемде балаларға бирәм"" конкурсы Өфөлә үтә",1,news,Яңылыҡтар,829,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-24/y-r-gemde-balalar-a-bir-m-konkursy-f-l-t-3942894,2024-09-24T11:16:00+00:00
Застройщикам Башкортостана рассказали об изменениях законодательства в сфере строительства,Об изменениях законодательства в сфере строительства,0,analytics,Йәмғиәт,90,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-04-02/ob-izmeneniyah-zakonodatelstva-v-sfere-stroitelstva-4181986,2025-04-02T17:55:00+00:00
"Баймакта протестлар вакытында, 2024 елның 17 гыйнварыфикерләрБүген, 18 декабрьдә, Удмуртиянең Ижау шәһәрендәге Индустриаль район мәхкәмәсендә прокуратура ""Баймак эше"" нигезендә гаепләнүчеләр —Буранбай Абушахмин, Айрат Әхмәтов, Илнур Әюпов, Руслан Гыйззәтуллинһәм Мөнир Исәнгилдиннысигезәр ел иректән мәхрүм итү әзасы билгеләүне сорады. Бу хакта Башкортстан активистларына сылтанып, .Реалии яза. Соңрак мәгълүматны кайбер гаепләнүчеләрнең якыннары да раслады. Биш фигурантның барысын да ""киңкүләм тәртипсезлекләрдә катнашу""да (Русия инаять кодексының 212 маддәсе, 2 нче өлеше) һәм ""хакимият вәкиленең тормышына һәм сәламәтлегенә куркыныч тудырмый торган көч куллану""да (Русия инаять кодексының 318 маддәсе, 1 нче өлеш) гаеплиләр. Бүген үк гаепләнүчеләр соңгы сүз белән чыгыш ясады. .Реалии мәгълүматларына караганда, аларның барысы да гаепләрен тулысынча таныган һәм үзләренә зур мөддәтләр билгеләмәүне сораган. Буранбай Абушахмин, Айрат Әхмәтов, Илнур Әюпов, Руслан Гыйзатуллин һәм Мөнир Исәнгилдингә карата хөкем карары 23 декабрьдә игълан ителәчәк.2024 елның 17 гыйнварында ""Башкорт"" оешмасының элекке итәкчесе, Куштауны яклаган активист Фаил Алсыновны Баймактагы мәхкәмә ""нәфрәт һәм дошманлык уяту""да гаепле дип табып, дүрт ел колониягәхөкем итте. Аның өстеннән әләкне Башкортстан башлыгы Радий Хәбировязды. Активистны хуплау өчен ул чакта төрле бәяләмәләргә күрә 5-10 мең кеше килде. Хөкем карарын чыгарып берничә сәгать узуга карамастан, халык мәйданнанкитмәде, таралмады. Кешеләрне куып таратыр өчен ОМОН көче дә кулланылды, дистәгә якын кеше тоткарланды. Берара ОМОН халыкны калканнар белән этеп чыгарырга тырышты. ОМОНга кар атучылар да күренде. Баймак мәхкәмәсе бинасы каршында узган протестлардан соң, Башкортстан эчке эшләр министрлыгы ""киңкүләм тәртипсезлекләр оештыру һәм аларда катнашу"" һәм ""хакимият вәкиленә карата көч куллану"" дигән маддәләр нигезендә инаять эше ачты. 90 га якын кеше кулга алынды, алар Уфаның тикшерү изоляторларында утыра. Иң беренче булып Илшат Ульябаев эше каралды. 2024 елның 17 июлендә Оренбур өлкәсенең Орски шәһәрендәге район мәхкәмәсе"" аны биш елга гомуми тәртипле колониягәхөкем итте. Русиядә","Ижаудагы мәхкәмәдә прокуратура ""Баймак эше"" нигезендә биш гаепләнүчегә 8 әр ел колония сорады",1,news,Яңылыҡтар,2136,https://www.azatliq.org/a/33626498.html,2025-12-18T11:09:59+00:00
"Лилия ГалимоваТатарстан президенты сүзчесе Лилия Галимова ТИҮ рәисе Фәрит Зәкиевнең ачлык игълан итүе турындагы белдерүдә эчтәлектән битәр хисләр күбрәк дип белдерде. ""Алар безгә мөрәәгать итмәде, моны матбугат чараларында гына күрдек. Бик үк дөрес булмаган кайбер нәрсәләр бар, алар бөтен татар халкын ничектер гомумиләштерә. Монда эчтәлеккә караганда, хисләр күбрәк"", диде Галимова хөкүмәт йортындагы брифингта.3 февральдә ТИҮ рәисе Фәрит Зәкиев прокуратураның оешманы экстремистлыкта гаепләп ябу таләбенә авап итеп сәяси ачлык тота башлады. Зәкиев бу гамәлен Татар итимагый үзәгенә каршы алып барылган сәяси басымга, канунсызлыкка каршы кулларыннан килгән соңгы чара дип атады.","Казан Кирмәне Зәкиев ачлыгы турында: хисле, ләкин эчтәлексез",1,news,Яңылыҡтар,680,https://www.azatliq.org/a/31087737.html,2021-02-05T10:36:57+00:00
"4 ноябрь - Халыҡтар берҙәмлеге көнөндә ял итәбеҙ, шулай итеп, уҡыусыларҙың икенсе сиреге 5 ноябрҙә генә башланасаҡ. Башҡортостан Республикаһы мәғариф министры Илдар Мәүлитбирҙин социаль селтәрҙәр аша уҡыусыларға каникулдарын файҙалы итеп, саф һауала йөрөп, китаптар уҡып, ғаиләләре менән мәҙәни сараларға барып үткәреүҙәрен теләне. Ата-әсәләргә иһә балаларҙың хәүефһеҙлеген ҡайғыртыуҙарын һорап мөрәжәғәт итте. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Көҙгө каникул 9 көн буласаҡ,0,analytics,Мәғариф,801,https://yanshishma.com/articles/m-arif-ya-yly-tary/2025-10-21/k-g-kanikul-9-k-n-bulasa-4434811,2025-10-21T10:00:00+00:00
"Эргәһенән 2 кеше үтеп барғанда уның арҡаһына ниндәйҙер шыйыҡса һипкәндәр. Ир өйөнә ҡайтҡан, ашығыс ярҙам саҡырғандар. Химик бешеү диагнозы ҡуйылған. 20-25 йәшлек ҡыҙҙар булған, бабай башҡа бер ни ҙә хәтерләмәй, – тип һөйләгән уның яҡындары Енәйәт эше буйынса процессуаль эш башланған. Фото"" Моя Уфа""",Ҡәбәхәттәр,0,analytics,Ғәләмәт бит,299,https://henek.info/articles/++-++/2025-09-10/b-h-tt-r-4382044,2025-09-10T11:55:00+00:00
"Иске Таш мәчетеТатарстан президенты Рөстәм Миңнеханов 1552 елда Казанны басып алганда һәлак булган урыс сугышчыларына куелган Казансу елгасындагы һәйкәл-чиркәүне төзекләндерергә, һәйкәлгә бара торган юлдагы күперне яңадан төзергә вәгъдә иткән. Бу хакта Татарстан митрополиты Феофан Бизнес-Онлайнга әйткән иде. Билгеле булганча, әлеге һәйкәлгә акча әледән-әлебүленеп тора, ә менә Казанны яклап һәлак булган татар сугышчыларына һәйкәл мәсьәләсе әле дә хәл ителмәгән. Министрлар кабинетының карары нигезендә ул һәйкәл инде 2002 елда ук ачылырга тиеш иде. Әлеге карарны үтәтү өчен татар милли хәрәкәте вәкилләре һәйкәлне булдыру турында карар чыгарган республика хөкүмәтен һәм бу вазифа йөкләнелгән Казан шәһәре башкарма комитетын мәхкәмәгә дә биреп карады. Казанның Вахитов районы мәхкәмәсе аларның шикаятен канәгатьләндермәде. Соңрак Татарстан Югары мәхкәмәсе дә Вахитов районы мәхкәмәсенең карарын үз көчендәкалдырды. Фәрит ЗәкиевТатар итимагый үзәге рәисе Фәрит Зәкиев Азатлыкка әйтүенчә, башта хакимият бик озак Испаниядән шар алып кайттык дип алдап йөрткән. ""Өч-дүрт ел элек шәһит киткәннәргә һәйкәл Кол-Шәриф мәчете булыр диделәр. Мәдәният министрының урынбасары Светлана Персовадан шундый хат килгән иде"", диде ул. Казанның Яңа татар бистәсендә шулай ук 1552 елда Казанны рус гаскәрләреннән яклап һәлак булган көрәшчеләр каберендә төзелгән Иске Таш мәчете бар. Аның имамы Надир Шәйморатов Азатлыкка әйтүенчә, мәчетнең инде 50 еллап ремонт күргәне юк. Надир Шәйморатов""Мәхәллә белән хәл иткәнчә эшлибез. Эчке ремонтын үзебез ясадык. Тышкы ягын һәм түбәсен ремонтлау өчен инде ничәмә-ничә ел хатлар язабыз. Татарстан мәдәният министрлыгына да, президент идарәсенә дә, мөфтияткә дә яздык. Чөнки кышка түбәсе түзмәячәк. Ни дисәң дә мәчеткә 200 ел бит. Мондый тарихи мәчетләр бармак белән генә санарлык, ә ремонт ясалмаганы шушы гына калгандыр мөгаен. Мәчет федераль дәрәәдәге архитектура һәйкәле булып тора. Республика, федераль органнар да бераз кайгыртырга тиеш. Ниндидер програмнар бардыр бит инде. Иске Таш мәчетеРемонт сорап Татарстан президенты идарәсенә язган хатны мәдәният министрлыгына төшергәннәр. Алардан минем электрон адреска хат килгән иде. 2019 елны бәлкем ремонт булыр дип язганнар. Моны бер хезмәткәр язган. Аннары бүлек итәкчесе белән телефоннан сөйләшкән идем. ""Бөтенләй ышандыра алмыйбыз. Министрлыкның акчасы юк. Бинаның хуасы кайгыртырга тиеш диде. Аның хуасы кем икәнен мин кайдан белим. Бөтен оешмага да язып чыктым, дидем. Мөфтигә яздым, шәһәргә яздым, министрлыкка яздым. Бөтенесен имам өстенә төшереп калдырмакчы булалар. Имеш үз көчегез белән эшләгез. Болай да узган ел үз акчама ашханәсен төзедем, энекәш миллион ярым сум акча биреп эчке ремонтын ясадык, махсус намазлык кебек келәмнәр, пәрдәләр алдык. Тарихи мәчеткә кичекмәстән төзекләндерү кирәкБез бит әллә күпме сорамыйбыз. Мин инде сметасын да әзерләдем. 2015 елны санаганда фасадны һәм түбәне ясау өчен 1,5 миллион сум кирәк иде. Өч елда бәлкем бераз кыйммәтләнгәндер, әмма бит кайбер объектларга 20-30 миллион сум бүленә. Әнә Казанны басып алганда һәлак булган сугышчылар һәйкәленә әле күптән түгел биргәннәр иде, инде тагын бирәләр. Мәдәният министрлыгы аны федераль хакимият күчерә дип аңлата. Бирмәсеннәр димим, бирсеннәр. Безнекен дә игътибарсыз калдырмасыннар. 10 мең мөселман күмелгән урындагы мәчеткә республиканың акчасы юк. Түбәсеннән су үтә. Эчтәге ясалган ремонт та юкка чыгачак. Кешеләр ыйган акчалары да югалачак. Менә бу көннәрдә көчле илләр булып алды, түбәсенең бер яктан калайлары күтәрелгән. Шап-шап сугып утыра. Каерып атса, кем анда менә. Болай да элегрәк кисәк-кисәк калайлар белән кайбер урыннарны яптык инде. Махсус зур КАМАЗ чакырттырып, эшләдек"", ди Надир хәзрәт. Иске Таш мәчетеАның сүзләренчә, алар инде 1994 елдан бирле итәкчеләргә хатлар язып килә. ""Һичьюгы берәр програмга кертеп шул-шул елны төзекләндерәбез дисеннәр иде. Ниндидер гадәттән тыш хәл килеп чыкканчы шулай хатлар язарга туры килер инде"", ди Иске Таш мәчете имамы. Надир хәзрәт әйтүенчә, тарихи бина буларак реставрация уздыру өчен махсус кәгазьләр кирәк. ""Мәшәкате күп аның. Мин инде кәгазьләрен дә ыеп бетергән идем. Аны эшләү ширкәтен дә тапкан идем. Калайларны да зур ташлама белән бирергә ризалашканнар иде"", дип көрсенә ул. Белешмә. Иске Таш мәчете(Тугызынчы мәчет)— Казанның тарихи мәчетләренең берсе. Яңа Татар бистәсендә урнашкан. Риваятьләргә күрә мәчет 1552 елда Казанны рус гаскәрләреннән яклап һәлак булган көрәшчеләр каберендә төзелгән. Кабер зур иске таш белән билгеләнгән булган. Мәчет 1802 елда сәүдәгәр Габдулла Үтәмешев акчасына төзелә. 1830 елда Александр Шмидт проекты буенча реконструкция үтә. Мәчет 1930 елларда ябыла. Совет чорында ул мәктәп һәм склад булып кулланылган. 1994 елдан янә мәчет булып кулланыла башлый.","Казанны басып алучылар һәйкәленә акча бар, шәһәрне саклап шәһит киткәннәргә – юк",0,analytics,Татарстан,4720,https://www.azatliq.org/a/29270685.html,2018-06-04T21:00:12+00:00
"– Әлбиттә, күҙ алдына ғына килтерегеҙ әле, төн. Ҡап-ҡараңғы төн. Нисәмә йылдар мин уларҙы керпек ҡаҡмай үткәрҙем. Нисек көл хәленән гөлгә әйләнергә? Нисек тормош ҡуйған һынауҙарҙы еңергә? Дөрөҫ юлдан бараммы? Ошо һорауҙар минең мейемде туҡтауһыҙ сүкене лә сүкене. Ләкин башҡаса былай йәшәү мөмкин түгеллеген яраланған  кейек хәлендә ҡалған йәнем бик яҡшы аңлай ине. Илай-илай, әрней-әрней, өҙгөләнә-бәргеләнә яҙмышыма ҡаршы йөҙҙөм. Моғайын да, Күктәр ҡөҙрәте ташламаҫ, тигән ныҡлы ышаныс яҡты киләсәгемә әйҙәне. Ә бит мин үлсәмдәргә һыймаҫ оло һөйөү менән, ете йыл дуҫлашып йөрөгән кешемә яратып кейәүгә  сыҡҡайным. Рафаэль Сафиндың «Мин йәшәйем икән был донъяла, йәшәйем тик һөйөү хаҡына» тигән шиғри юлдары ғүмер маяғым ине. Бына беҙ һөйгәнем менән алты улға  ғүмер  биреп,   түңәрәк   өҫтәл артында табын ҡорғанбыҙ – ошо ине минең хыялымдағы бәхет картинам. Ә сәхнә түгел. Тик тормош ысынбарлығы бөтөнләй икенселәй булып сыҡты. Саф хистәрҙән яралған һөйөү емеше булараҡ әсәйем менән атайымдың мәңгелек мөхәббәте, бер-береһенә булған юғары мөнәсәбәте минең өсөн илаһи күренеш, матур үрнәк ине. Әсәйем клубта эшләй, беҙҙән  кеше  өҙөлмәй,  йәйҙәрен  агитбригадалар менән Өфөгә, Куйбышев, Ульяновскиға  гастролдәргә сығып китә. Бейеүсе әсәйемде Фәйзи Ғәскәров та бик яҡын күргән була. Ә атайым, Бөрйәндең ябай башҡорт ире, шундай күркәм холоҡло, әсәйемде ҡурсалап, хөрмәтләп кенә тора, эше алға барһын өсөн тырыша. Ун өс йыл ғына йәшәп ҡалды улар бергә, атайым киткәндә миңә – 12, иң бәләкәйебеҙ имсәк бала ғына ине. Беҙҙеке кеүек барлыҡ ғаиләләр ҙә шулай бәхетле йәшәй икән, тип инанып үҫкән хиссиәтле булмышыма үҙемдең тормош карабым селпәрәмә килгәс, ниндәй драма, трагедия кисергәнемде күҙ алдына килтерегеҙ инде. – Сәнғәт өсөн ниндәй ҡорбандар бирҙегеҙ? – Ижад, сәхнә, ысынлап та, ҙур ҡорбан талап итә. Минең осраҡта уның хаҡын  ғаиләм менән түләнем. Ләкин үҙ теләгем менән түгел: оҙайлы йылдарға һуҙылған  бөтмәҫ-төкәнмәҫ кәмһетеү-рәнйетелеүҙәр, урамға ҡыуып сығарыуҙар, бәләкәс кенә улдарымды миңә ҡаршы ҡуйыуҙары, эштән ҡайтыуыма ишеккә эленгән яңы йоҙаҡ – былар барыһы ла мине хәтәр аҙымға – үткәндәргә юл ябыуға мәжбүр итте. Балаларым хаҡына тип мин күпте үткәрҙем, хатта әсәйем дә: «Әлфиә, балаҡайым, нисек түҙәһең? » – тиер ине. Йәнемде бүлеп бирер, мең ғазаплы тулғаҡ менән тапҡан ҡәҙерле балаларымдың да йөрәгемә хәнйәр ҡаҙаған һүҙҙәре (аталары өйрәткән) сабырлығымдың  һуңғы тамсыһы булды.  Тормош  мәғәнәһе  булған яратыу юҡҡа сыҡты, алһыу күҙлектәр сиселде. Ҡатын-ҡыҙҙың тәбиғәте шундай бит ул: бар йәне-тәне менән өҙөлөп ярата ла, һөйөүен ергә һалып тапайҙар икән, тораташтай ҡата. Һуңынан күпме генә теҙләнһәң дә, һөйөүен кире ҡайтарып булмай. Айзилә Мортаева әңгәмәләште.",Яҙмыш сәйләндәре,1,news,Яңылыҡтар,2691,https://bashkizi.ru/articles/yondo-lo-ya-yly-tar/2025-04-22/ya-mysh-s-yl-nd-re-4207994,2025-04-22T14:00:00+00:00
"Нариман Джелял21 сентябрьдә аннексияләнгән Кырымның Русиягә буйсынучы Югары мәхкәмәсе ""газ үткәргечтә диверсия"" эшендә гаепләнүчеләргә – Кырымтатар мәлесе әгъзасы, сәясәтче һәм активист Нариман Джелялгаһәм абыйлы-энеле Азизбелән Асан Әхтәмовларгахөкем карары чыгарган. Бу хакта Крым. Реалиихәбәр итә. Нариман Джелялга 17 ел кырыс тәртипле колония, 700 мең сум штраф, иреккә чыккач 1,5 елга иреген чикләү әзасы бирелгән. Асан Әхтәмовны – 15 елга, Азиз Әхтәмовны 13 елга кырыс тәртипле колониягә хөкем иткәннәр, аларга 500 әр мең сум штраф салынган. Иреккә чыкканнан соң да берешәр елга ирекләрен чикләү каралган. Русия гаепләве Нариман Джелялга, Асан һәм Азиз Әхтәмовларга 15 әр ел колониясораган иде. Узган ел сентябрь башында Русия хокук саклау оешмалары Акмәчеттә кырымтатарларда тентү уздырды, нәтиәдә биш кешетоткарланды. Журналист, әмәгать эшлеклесе Нариман Джелял шуларның берсе иде. Бертуган Асан һәм Азиз Ахтемовларны диверсиядә, ягъни белә торып Ангара авылындагы газ үткәргечкә зыян салуда гаепләделәр. ФСБ фаразына күрә, август ахырында украина күзләве кушуы белән кырымтатарлар ""Крымгазсети"" оешмасының газ үткәргечен шартлаткан. Шул ук вакытта газ оешмасының мөдире Сергей Тарасовгаз ибәрүдә тоткарлыклар булмадыдигән иде. Нариман Джелял– Кырымтатар мәлесе әгъзасы, сәясәтче һәм активист.1980 елда Үзбәкстанда туган. 1980 нче еллар ахырында гаиләсе белән Кырымга кайта, Джанкойдагы мәктәптә укый. телеканалында алып баручы, ""Авдет"" газетында хәбәрче булып эшли һәм Акмәчет халыкара мәктәбендә тарих һәм хокук белеме укыта.2013 елдан алып Кырым аннексиясеннән соң Русия хакимияте Мәлес эшчәнлеген тыйганчыга кадәр аның рәисе урынбасары, мәгълүмати-аналитик бүлекчәсе итәкчесе булып эшли.2018 елның ноябрендә Русиянең ФСБ хезмәткәрләре тарафыннан тоткарлана.2022 елның 21 сентябрендә 17 елга кырыс тәртипле колониягә хөкем ителде. Русия Кырымны 2014 елда канунсыз референдум нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Тавыш бирү Украина кануннарына каршы килеп һәм Кырымны Русия хәрбиләре үз кулына алгач уздырылды. Киев һәм Көнбатыш илләре моны халыкара хокук нормаларын бозу дип саный. Мәскәү Кырымны Русиягә кушуны ""тарихи гаделлекне торгызу"" дип атый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Кырымтатар сәясәтчесе Нариман Джелял 17 ел колониягә хөкем ителде,0,analytics,Ҡырым,2255,https://www.azatliq.org/a/32044207.html,2022-09-21T08:19:03+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБүген Астанадагы мәхкәмә Хөкемдар карарны аңлатканда, Казакъстанның массакүләм мәгълүмат чаралары турындагы кануннынң 30 нчы маддәсенең 4 нче бүлегенә таянып эш иткәнен әйтте. Узган елны кабул ителгән канунга күрә, чит ил медиалары хезмәткәрләренең илдә эшләве тыела. Казакъстан тышкы эшләр министрлыгы Азат Европа ""Бу карар сүз иреген тәэмин итү гарантиясе булган Казакъстанның Конституциясен боза. Азат Европа Элегрәк берничә халыкара хокук яклау төркеме Казакъстан итәкчелегенең журналистларга аккредитация бирмәүне хөкем итте. Мисал өчен бу карарны ""ММЧга ачыктан-ачык һөүм"" дип атады. Журналистларны яклау комитеты () ""Радионың көчле репортажлары Казакъстан медиа мохитендә үзәк урынны алып торуын"" билгеләп узып, Казакъстан хакимиятен Казакъ хезмәте журналистларына аккредитация бирергә чакырды. Русиядә",Мәхкәмә Казакъстан тышкы эшләр министрлыгының,1,news,Яңылыҡтар,833,https://www.azatliq.org/a/33508591.html,2025-08-20T16:28:12+00:00
9 Май алдынан ирекмәндәрҙең ҡала урамдарында ҡыҙғылт һары-ҡара таҫма таратыуын күрергә була. Магазиндарҙа ла бар улар. Георгий таҫмаһын тағып йөрөү нимәнән барлыҡҡа килгән һуң?,Георгий таҫмаһы,0,analytics,Еңеү,176,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-05-09/georgiy-ta-ma-y-4228421,2025-05-09T15:10:00+00:00
"Президент Владимир Путин принял участие в заседании съезда всероссийской политической партии «Единая Россия». Глава государства поблагодарил членов партии за напряженную работу в интересах граждан и вклад в обеспечение безопасности и суверенитета, а также поддержку участников СВО.",Владимир Путин предложил расширить проект «Время героев» на регионы,0,analytics,Сәйәсәт,281,https://tanburz.ru/news/s-y-s-t/2024-12-15/vladimir-putin-predlozhil-rasshirit-proekt-vremya-geroev-na-regiony-4055546,2024-12-15T10:15:00+00:00
Сергей Аксаков паркында Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығына арналған ҙур байрам уҙҙы.,Оҫталыҡ дәрестәрендә,0,analytics,йылы,76,https://yanshishma.com/articles/%232024-aksiya/2025-05-12/o-taly-d-rest-rend-4237105,2025-05-12T17:32:20+00:00
"фестиваль детской познавательной, развивающей и прикладной литературы «Читай! Умей! Живи ярко! » проходит в Уфе на площадке второй Международной книжной ярмарки «Китап-байрам». Организатором мероприятия выступает издательство «ФОРМАТ-М» при поддержке Министерства цифрового развития Российской Федерации.",В Уфе на книжной ярмарке «Китап-байрам» проходит детский литературный фестиваль,1,news,Яңылыҡтар,304,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-26/v-ufe-na-knizhnoy-yarmarke-kitap-bayram-prohodit-detskiy-literaturnyy-festival-3784473,2024-05-26T00:50:10+00:00
Бөрө районының Луч утарында булған ваҡиға хаҡында хәбәр иткән инек. Һыу аҫтына киткән һарыҡтарҙың мәйетен бөгөн сығарасаҡтар.,Йылғаны һарыҡтарҙан бөгөн таҙартасаҡтар,1,news,Яңылыҡтар,125,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-16/yyl-any-ary-tar-an-b-g-n-ta-artasa-tar-4509362,2025-12-16T11:20:00+00:00
"Образовательная система муниципального района Бирский район Республики Башкортостан — самая крупная социальная сфера муниципалитета. Около 2 тысяч человек работают, около 19 тысяч человек обучается и воспитывается в образовательных организациях общего и профессионального образования. Благополучие общества во многом зависит от положения дел в сфере образования, культуры, духовного и нравственного воспитания подрастающего поколения. Поэтому, развитие системы образования для нас – один из главных приоритетов социально-экономической политики, а забота о будущем поколении – самые надёжные и перспективные инвестиции. Именно такой подход является основой формирования бюджета, стратегии развития района  и всей нашей работы в целом. Именно на образование направляется основная часть средств районного бюджета. Так, в 2024 году она составила более 300 млн. рублей. Поэтому система образования должна не только отвечать современным требованиям, но и быть опорой и поддержкой для комплексного социально-экономического и общественно-политического развития района. Деятельность образовательных организаций  Бирского района направлена на реализацию государственной политики в сфере образования, обеспечение устойчивого функционирования и развития муниципальной системы образования, предоставление доступного и качественного образования; на создание современных, комфортных и безопасных условий обучения и воспитания детей; на реализацию государственных программ и обеспечение государственных гарантий доступности образования на всех уровнях. В течение последних лет продолжается укрепление материально-технической базы  образовательных организаций. Вкладываются значительные средства в создание качественных условий для школ и детских садов. За годы реализации национального проекта «Образование» на территории муниципалитета в школах открыто и функционирует 15 центров образования «Точка роста» в рамках проекта «Современная школа»; 8 школ получили оборудование по проекту «Цифровая образовательная среда»; по проекту «Успех каждого ребенка» в 10 учреждениях приобретено оборудование для создания новых мест в системе дополнительного образования, отремонтированы спортзалы и приобретено спортивное оборудование в школах с. Суслово, с. Верхнелачентау. Образовательные учреждения активно включаются и в новые проекты. Так, МБОУ СОШ 1 г. Бирска вошла в число 20 учреждений Республики Башкортостан для реализации федерального проекта «Стимулирование спроса на отечественные беспилотные авиационные системы», входящего в состав национального проекта «Беспилотные авиационные системы». года в школе был открыт специализированный класс (кружок) для учащихся  и Х классов, направленный на формирование у них компетенций в области беспилотной авиации. Беспрецедентную по масштабу программу капитального ремонта школ «Модернизация школьных систем образования» в рамках государственной программы «Развитие образования» реализует Минпросвещения России вместе с Минстроем России и субъектами Российской Федерации. Образовательные организации муниципального района Бирский район Республики Башкортостан активно принимают участие в федеральной программе. Так, в сентябре 2023 года 4 школы распахнули свои двери после капитального ремонта. Это СОШ 4 г. Бирска, СОШ с. Осиновка, СОШ с. Баженово, СОШ с. Бахтыбаево. А уже в 2024 году в данную программу вошли еще 11 школ, из них 3 городские: СОШ 8, СОШ 9, Лицей г. Бирска, СОШ с. Кусекеево, СОШ с. Николаевка, СОШ с. Печенкино,  СОШ с. Силантьево, СОШ с. Старобазаново, СОШ с. Старобурново, СОШ с. Старопетрово, СОШ с. Угузево. года данные школы встретят своих учеников в обновленном, современном, модернизированном формате. Важно, что эта обширная программа включает не только капремонт и обновление школьной инфраструктуры, но и подготовку и повышение квалификации учителей. Образовательные организации района принимают активное участие и в программе поддержки местных инициатив. В рамках данной программы в 2024 году 9 учреждений улучшили свою материально-техническую базу: четыре общеобразовательные школы Бирского района и пять детских садов г. Бирска. На данный момент еще 4 дошкольных учреждения ведут работы по обновлению территории: МАДОУ Центр развития ребенка Детский сад 7 «Улыбка», МБДОУ Детский сад 13 «Звездочка», МАДОУ Детский сад 2 Светлячок», МАДОУ Детский сад 14 «Ласточка». Таким образом, формируется современная, безопасная и комфортная образовательная среда, где создаются условия для обучения и воспитания, в том числе и для детей с ограниченными возможностями здоровья, которая вдохновляет, мотивирует детей учиться, творить и развивать таланты. Также в системе образования района одними из ключевых направлений деятельности являются: – поддержка одарённых детей и развитие их творческих способностей,  создание условий для реализации потенциала детей; – развитие физического воспитания и спорта, а также дополнительного образования, способствующих всестороннему развитию детей и формированию их социальной активности; – профориентационная работа и подготовка учащихся к выбору будущей профессии. Создание системы профориентации, включающей взаимодействие школ с предприятиями и учебными организациями профессионального образования. Престижность среднего профессионального образования в России неуклонно растет, равно, как и число желающих поступать в колледжи увеличивается с каждым годом.  На территории г. Бирска активно функционируют следующие учебные заведения: колледж Бирского филиала Уфимского университета науки и технологий; Бирский многопрофильный профессиональный колледж; Бирский медико-фармацевтический колледж; Бирский кооперативный техникум. Не менее востребованным является и учреждение высшего образования – Бирский филиал Уфимского университета науки и технологий. Профессиональные образовательные организации играют важную роль в жизни района, обеспечивая подготовку квалифицированных специалистов, востребованных на рынке труда, и способствуя профессиональному самоопределению обучающихся. Сегодня система образования – одна из самых динамично развивающихся отраслей. Практически ежедневно происходят события, существенно меняющие материальную основу образования, содержание образовательного процесса, технологии и методику обучения. Но, как и много лет назад, неизменной остается миссия учителя – учить и воспитывать детей. Роль хорошего педагога в образовании — больше, чем сумма всех других факторов системы. Сегодня школе нужен современный учитель, творец, профессионал. По состоянию на года в образовательных учреждениях района работает 1038 педагогов дошкольного, общего и дополнительного образования, из них 973 имеют высшее образование, что составляет 93. Качество образования определяется компетентностью учителя  в его профессиональной деятельности, а профессионализм приходит с опытом. В нашем районе немало опытных талантливых учителей. 442 педагога имеют стаж работы свыше 20 лет, что составляет 43 от общего числа, численность педагогов до 35 лет – 23 человека. Педагоги систематически повышают квалификацию,  используя  возможности системы непрерывного профессионального развития учителей. Осуществляют внедрение цифровых технологий в образовательный процесс, чтобы расширить доступ к учебным материалам и ресурсам, облегчить процесс обучения и повысить его качество.",Современное образование - важнейший показатель,0,analytics,Мәғариф,7255,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2025-08-26/sovremennoe-obrazovanie-vazhneyshiy-pokazatel-4509609,2025-08-26T11:14:00+00:00
"Ғаилә, мөхәббәт һәм тоғролоҡ көнөндә Белорет районы башлығы Азат Хәкимов социаль селтәрҙә яугир ғаиләһе менән таныштырҙы. Тирлән ауылынан Максим һәм Светлана Яворскийҙар 26 йыл бергә йәшәй. Максим Яворский ауылда участковый булып егерме йылдан ашыу хеҙмәт итә. 2022 йылдың октябрендә махсус хәрби операцияға алына. Пулеметсы ярҙамсыһы булып хеҙмәт итә. Уның хәтерләүенсә, алғы һыҙыҡта ҡайһы бер көндәрҙә дошман көнөнә йөҙ тапҡыр һөжүм иткән саҡтар була. Ире мобилизацияланғас, Светлана Яворская башҡа хәрбиҙәрҙең ҡатындары менән бергә һөйгәненең  хәрби әҙерлек урынына бара. Өй хужабикәһе һөнәре буйынса рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы, ауыл мәктәбендә директор урынбаҫары булып эшләй. Студенттар менән берлектә улар һалдаттарға дәртләндерерлек хаттар яҙҙы, гуманитар ярҙам йыйҙы. Кременная ҡалаһы янындағы алыштарҙа Максим ҡаты яралана. Пуля уның уң яурынын йәрәхәтләй. Бер йылға яҡын дауаханаларҙа реабилитация үтә, һуңынан һауығып сыға. Уң ҡулы ғәрип ҡалға ғаилә башлығы демобилизациялана. Әле ул Тирлән ауылында староста булараҡ, ауыл хакимиәте башлығына социаль әһәмиәтле мәсьәләләрҙе хәл итеүҙә ярҙам итә, граждандар йыйылыштарында ҡатнаша. Шулай уҡ Максим Яворский һәм уның ауылдаштары һалдаттарҙың үтенесе буйынса таянып аҡса йыйып, кәрәкле әйберҙәрҙе фронт һыҙығына оҙата. Яворскийҙар ғаиләһендә ике бала үҫә. Ҡыҙы Яна ашығыс хеҙмәттәрҙә диспетчер булып эшләй, улы Кирилл Магнитогорск колледжында автомеханик һөнәренә уҡый. Әсәһе - Зоя Николаевна - отставкалағы полиция майоры - Тирләндәге «Надежда» үҙешмәкәр сәнғәт коллективында йырлай. Ауылдың әүҙем активистарының береһе Яворскийҙарҙың терәге һәм таянысы ул.",Ныҡлы ғаилә – ил терәге,0,analytics,Йәмғиәт,1622,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-07-13/ny-ly-ail-il-ter-ge-4312370,2025-07-13T20:36:00+00:00
"2018 елда Марат Рамазанов Казандагы Хәтер көнендә чыгыш ясадыфикерләрАның вафаты турында Уфадагы татар активистлар хәбәр итте. Аңа 85 яшь иде. Марат Рамазанов белән хушлашу мәрасиме шимбә көнне Уфаның математика институты бинасында узачак. Мәрхүм галим Уфада ирләнәчәк. Марат Рамазанов — математик, физика-математика фәннәре докторы, профессор, БАССРның атказанган фән иясе. Ул Уфада 1939 елның 28 апрелендә туа. 1961 елда Мәскәү университеты тәмамлый, Фәннәр академиясендә эшли, Башкорт дәүләт университетында дифференциаль тигезләмә кафедарасын итәкли, аннары Уфа фәнни үзәктә математика интституында эшли.1989 елның 14 гыйнварында Уфада Татар итимагый үзәге төзелде. Ул шушы үзәкнең беренче рәисе булып сайланды. 1989 елдан 1991 ел башына кадәр оешманы Марат Рамазанов итәкләде. Марат Рамазанов татар теле, татар мәдәнияте өчен көрәште. Ул татар теленең дәүләт статусы турында мәсьәләсен даими күтәреп торучы әмәгать эшлеклесе булды. Галим дөнья һәм Русия төбәкләре мисалында тел статусы мәсьәләсе хакында даими сөйләде. Татарларны Русия төзүче милләт дип атап, татар теленә илдә икенче дәүләт теле бирү кирәклеген күтәрде. Ул Казанда оештырылган Хәтер көненә ел саен килде, Уфа татарлары исеменнән чыгыш ясады. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Уфада Татар итимагый үзәгенең беренче рәисе Марат Рамазанов вафат,1,news,Яңылыҡтар,1312,https://www.azatliq.org/a/33081068.html,2024-08-16T07:36:36+00:00
"2025 йылда Өфөлә һигеҙ светофор объекты яңыртылды һәм Интеллектуаль транспорт системаһын (ИТС) ғәмәлгә индереү сиктәрендә 28 транспорт видеодетекторы ҡуйылды. Эш Тормош өсөн инфраструктура милли проекты (национальный проект Инфраструктура для жизни) буйынса алып барыла, тип хәбәр иттеләр республиканың Транспорт һәм юл хужалығы министрлығында. – Белгестәрбыл светофоробъекттарындаадаптивкоординацияланғанэш режимынкөйләне. Былбаш ҡаланың иң тығыҙ урамдарында светофорҙарҙың йәшел һәм ҡыҙыл сигналдарының оҙонлоғон көйләргә мөмкинлек бирә. Интеллектуаль транспорт системаларын ғәмәлгә индереү һөҙөмтәһендә был урамдарҙың үткәреү мөмкинлеге 20-25 процентҡа артасаҡ тип күҙаллана, – тип һөйләне Башҡортостан Республикаһының транспорт һәм юл хужалығы министры Любовь Минакова. Иҫегеҙгәтөшөрәбеҙ, Өфөлә ИТС-ты индереү биш этапта бара һәм йылдарҙы үҙ эсенә ала. Тәүгедүртэтапта, йылдарҙа, Өфөлә бөтәһе 148 светофор яңыртылды. Баш ҡала урамдарында ИТС индереү 2026 йылда ла дауам итәсәк. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Урамдарҙың үткәреү мөмкинлеге 20-25 процентҡа артасаҡ,0,analytics,Милли проекттар,1090,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-02-06/uramdar-y-tk-re-m-mkinlege-20-25-protsent-a-artasa-4566495,2026-02-06T07:55:00+00:00
В память о чудовищной трагедии в «Крокус Сити Холле» жители Башкортостана присоединяются к акции «Журавли».,Уфимские студенты размещают журавлей на окнах общежитий,1,news,Яңылыҡтар,107,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-25/ufimskie-studenty-razmeschayut-zhuravley-na-oknah-obschezhitiy-3700891,2024-03-25T21:19:49+00:00
"- Был йырҙы күптән йырлап ҡарағы килгән ине, оҡшаймы? - ти йырсы.",Сәғиҙулла Байегеттән матур йыр,1,news,Яңылыҡтар,65,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-03/s-i-ulla-bayegett-n-matur-yyr-4527663,2026-01-03T09:30:00+00:00
"Аҡса эшләргә лә әтейемдең әрһеҙлегенән өйрәндек. Мәктәптә барлыҡ уҡыусы балаларҙы йәлеп итеп, дарыу үләндәре йыйҙырыр ине. Тонна-тонна меңтамыр, мәтрүшкә, тубырсыҡ йыйып тапшыра торғайныҡ. Шул аҡсаға әтейем спорт кәрәк-яраҡтары һатып алды. Мәктәптә уҡыған һәр баланың ботинкалы шәхси саңғыһы бар ине, ә йыйылма команда тик пластик саңғыларҙа ярыштарға йөрөнө. Был хәл ябай ауыл мәктәбендә икәнен иҫкәртәм. Әтейемә шулай итеп эшләргә бер кем дә күрһәтмә бирмәгән бит. Ә бына эшләп алғанды үҙе өсөн тотонмаймы икән, тип тикшереп йөрөүселәр булды. Юҡ, балалар эшләп тапҡан аҡсаның бер тиненә лә теймәне ул. Спортсмендарын да, беҙҙе, балаларын да, шулай тәрбиәләне. Кешенекенә теймәгеҙ, үҙегеҙҙекен бирмәгеҙ, - тигән әйтеме лә әле һаман иҫтә. Бер ваҡыт ярыш саңғылары торған ""аҫаба"" бүлмәләге шкафта теге аҡсаларҙы күреп бик ныҡ аптыраным. Дөңкөһө өйөлөп ҡуйылған тик ҡыҙыл аҡсалар. Ун меңләп булғандыр ул. Ул саҡта ""Урал"" мотоциклы 1.5 мең һум тирәһе ине шай. Һәр хәлдә Жигули машинаһын да комиссионканан алырға еткәндер. Ул сағында ҡурҡышымдан тиҙ генә бүлмәнән сығып киттем, шул тиклем аҡса күргәнемде бер кемгә лә әйтмәнем. Ә үҙем ғаилә башлығы булғас шул хәл тураһында: Ниңә улай аҡсалар асыҡ килеш ята ине, берәйһе алып ҡуйһа? Шул тиклем аҡсаң булып, ниңә иҫке мотороллерҙа йөрөнөң. Теге аҡсаларҙан әҙ генә алһаң да Урал мотоцикллы булыр инең? "" - тип һораным. Әтейем: Бөгөнгө көндә минең спортсылар араһында берәүһе лә бур түгел, сөнки уларҙың нәфселәрен тыйырға әлеге асыҡ ятҡан аҡсалар өйрәтте. Аҡсаларҙы осраҡлы рәүештә күрмәнегеҙ, мин бит барығыҙҙы ла махсус һынаным. Һин алмаған кеүек, башҡалар ҙа аҡсаға теймәне. Сөнки ниндәй аҡса икәнен беләләр ине. Әгәр ул аҡсаны мин алған булһам, һеҙ кем булып үҫер инегеҙ? Миңә мотоциклды үҙегеҙ алып бирҙегеҙ, бер-бер артлы машиналы булып тораһығыҙ. Һеҙҙең өсөн күңелем тыныс, хәләл аҡса эшләй беләһегеҙ – тип яуап бирҙе. Мин дә балаларыма: Кешенекенә теймәгеҙ, үҙегеҙҙекен бирмәгеҙ, - тип өйрәттем. Күңелем тыныс. Рөстәм Нурыев. Фотола йылғы саңғысылар. Район кимәлендәге ""Пионерия"" кубогын яулап ҡайтҡайнылар. Беҙ улар менән ғорурланып, улар кеүек шәп йүгерергә тырыштыҡ. Беренсе рәттә уңда Закирйән абзыйым ултыра. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477","Кешенекенә теймәгеҙ, үҙегеҙҙекен бирмәгеҙ!",0,analytics,Йәмғиәт,2325,https://tamasha-rb.ru/articles/obshchestvo/2024-02-24/kesheneken-teym-ge-ege-eken-birm-ge-3656140,2024-02-24T11:44:00+00:00
"Башҡорт радиоһының легендар дикторы Башҡортотстандың халыҡ артисы Наилә Ғәләүетдинова үҙенең 80 йәшлек юбилейын билдәләй. Наилә ханым Архангел районының Тирәкле ауылында тыуып үҫкән. Әйткәндәй, дәүләт телерадиоһына эшкә ул бынан 60 йыл элек килгән һәм шул ваҡыттан алып һаман да радио тыңлаусыларҙы үҙенең бәрхәт тауышы менән ҡыуандыра. Башҡорт телен камил белеүе, артистарса үҙенең тотошо, шәп дикцияһы – былар барыһы ла тик Наилә Ғизетдин ҡыҙына хас һыҙаттар. ""Рәсәй-Башҡортостан"" радиоһында Наилә Ғәләүетдинова һөйләүендә  йәки уҡыуында башҡорт әҙиптәренең бик күп әҫәрҙәре яңғырай, олоһо ла, кесеһе лә уны көтөп ала. Башҡортостан радиоһының алтын фондына бихисап радиоспектаклдәр мнгән. А. Островскийҙың ""Бесприданница"", Дауыт Юлтыйҙың ""Ҡан"", Али Карнайҙың ""Беҙ ҡайтырбыҙ"" һәм башҡа яҙыусыларҙың ижад емештәре шуға асыҡ миҫал. – Бындай халыҡ һөйөүен бер ниндәй ҙә бүтән маҡтаулы исемдәр һәм наградалар алмаштыра алмай, беҙ ҙә Наилә апайҙы тыуған көнө менән ҡотлайбыҙ, – тигән ""Башҡортостан"" ДТРК директоры Азамат Сәлихов. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Наилә апайға – 80 йәш!,0,analytics,Йәмғиәт,1134,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-03/nail-apay-a-80-y-sh-4528023,2026-01-03T17:00:00+00:00
"Издание под редакцией Владимира Мединского подготовило РВИО. Его выпуск приурочен к 81-й годовщине полного освобождения Ленинграда от фашистской блокады. «Мы эту книгу сделали за два года коллективом военных историков РВИО. Она во многих школах была. В частности, в Москве ее закупали чуть ли не во все классы. Это было необязательное учебное пособие, но сейчас оно вышло на совершенно новое качество. Каждый том синхронизирован с основным школьным курсом учебника. Это стало возможным, потому что появилась единая государственная линейка. Раньше такая синхронизация была немыслима», – подчеркнул Владимир Мединский. Учебник издан в трех книгах, синхронизированных со школьным изучением курса истории: для 6–7-х классов (с Древней Руси до конца века); для 8–9-х классов ( – начало века); для 10–11-х классов (с событий Первой мировой войны до настоящего времени, включая специальную военную операцию). Министр просвещения РФ поблагодарил авторов учебника за серьезную научную работу, проделанную при его подготовке. - Учебник по военной истории России прошел экспертизу Министерства просвещения и был включен в федеральный перечень. Это дополнение к государственному учебнику по истории для тех ребят, кто хочет расширить свои знания. Важно, что учебное пособие полностью синхронизировано с основным учебником. Я его сам внимательно прочитал – очень понятно написано, подобраны хорошие иллюстрации. Уверен, что школьникам будет интересно по нему учиться, так же как и по нашим государственным учебникам, – сказал Министр просвещения РФ Сергей Кравцов. Глава Минпросвещения России добавил, что вместе с Российским военно-историческим обществом запланировано провести программы повышения квалификации для учителей истории по преподаванию по новому учебнику. Сергей Кравцов напомнил, что в новых учебниках по истории России отдельные параграфы посвящены знаковым событиям Великой Отечественной войны – Битве за Москву, блокаде Ленинграда, Сталинградской и Курской битвам. Участниками мероприятия стали также начальник НИИ военной истории Военной академии Генерального штаба ВС РФ Иван Басик, научный директор Института всеобщей истории РАН, академик Александр Чубарьян и научный директор РВИО Михаил Мягков. Учебник по военной истории предназначен для учащихся суворовских, нахимовских, кадетских училищ, кадетских классов, для тех, кто хочет выбрать профессию военного, и также для всех, кто интересуется военной историей страны. Уникальность нового издания состоит в том, что в нем доступным и понятным языком, опираясь на достижения современной исторической науки, излагаются ключевые события отечественной военной истории. В материалах учебника подчеркиваются подвиги героев страны во все периоды ее истории. Дается информация о боевых действиях, тактике, стратегии, вооружении, форме Русской (Советской) армии с древнейших времен до настоящего времени. Особое внимание уделено событиям Великой Отечественной войны и специальной военной операции. Новым является и то, что в учебнике присутствуют контрольные задания, составленные лучшими методистами учебников по истории. Тексты сопровождаются иллюстрациями и картами, предоставленными российскими музеями и архивами. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Представлен новый учебник по военной истории,0,analytics,Мәғариф,3291,https://uchbash.com/news/upravlenie-obrazovaniem/2025-01-30/predstavlen-novyy-uchebnik-po-voennoy-istorii-4101998,2025-01-30T10:20:00+00:00
"Русия гаскәрендә контракт нигезендә хезмәт итәргә теләүчеләрне сайлап алу пункты. Уфа, 2023 елның мартыфикерләрСебер федераль бүлгесендәге төбәк түрәләреннән Украинадагы сугышка контрактчылар ыюда шәхсән катнашуны таләп итәләр. Бу хакта ""Вёрстка""га бер төбәктәге чыганагысөйләгән. Басма чыганагы әйтүенчә, моны узган атна таләп итә башлаганнар. ""Башта вәкаләтле вәкиллектән кешеләр килде, шуннан соң губернатор безгә контракт нигезендә хезмәт итү өчен кешеләрне әлеп итүгә шәхсән катнашырга тиешлегебезне сөйли башлады. Һәр тармак министрына һәм вице-премьерга ничә сугышчы ыю кирәклеге турында план төшерелергә мөмкин дигән сүзләр йөри. Калган эшләр, хәтта төп саналганнары да, читтә торып торачак диелә. Мәскәүдән кушылган беренче һәм төп бурыч – контрактчылар ыю"", дип аңлаткан ул. Яхшы нәтиәләр күрсәтүчеләргә итәкчелек акчалата премияләр, чираттан тыш түләнә торган яллар вәгъдә итә. Әлегә ничә кеше ыярга кирәк булуын, аларны ничек ыярга икәнен әйтмәделәр, ди басма чыганагы. Федераль бүлгедәге башка бер әңгәмәдәше исә ""Вёрстка""га кешеләрне ""хәрби комиссариатка мәбүри куып китерү"" кушылмады ди. ""Кешеләр белән сөйләшү бурычы тора. Аларга өстенлекләре: ташламалар, югары хезмәт хаклары, начар хәл була калса туганнарына түләнәсе акчалар турында булдыралганча күп сөйләргә. Һәм контракт төзүнең тискәре нәтиәләре турында азрак аңлатырга"", дигән ул. Бүген Русия иминлек шурасы рәисе урынбасары Дмитрий Медведевгыйнвар башыннан алып Русия кораллы көчләренә контракт төзеп һәм ""ихтыяри төркемнәр"" кысаларында 117 меңнән артык кеше керүенбелдерде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Медиа: Төбәк түрәләрен Украинадагы сугышка контрактчылар ыюга шәхсән катнашырга мәбүр итә башлаганнар,1,news,Яңылыҡтар,1647,https://www.azatliq.org/a/32419175.html,2023-05-19T14:21:26+00:00
"Венер ИСХАҠОВ Пятиминутка (Юмористик хикәйә) Яңы һепертке яңыса һеперә, тигәндәре дөп-дөрөҫ икән ул. Быны беҙҙең Тормош шәп гәзитендә эшләгән һәр кем һис икеләнмәй әйтә ала. Бығаса беҙҙең редакцияла пятиминутка теүәл туғыҙҙа башлана торғайны. Уныһы ла аҙнаға бер тапҡыр ғына ине. Ә яңы баш мөхәррир бөтөнләй үҙенең закондарын алып килде. Тәүге көндө үк һәр ваҡыт ҡаш аҫтынан һөҙөп ҡарар Әлиф Әлимович: – Пятиминутканы көн һайын туғыҙ тула ун биш минутта башлайбыҙ! Һәр минут ҡәҙерен өйрәнергә ваҡыт, – тине. – Нисек инде көн һайын? Ғүмерҙә улай булмағанды! Хеҙмәт договорында эш туғыҙҙа ғына башлана, – тигәйнек. Ауыҙҙы тиҙ томаланы ул: – Пятиминутка эш ваҡыты иҫәбенә булырға тейеш түгел! Бында һеҙ хужамы, минме? ! Минең менән эшләргә теләмәгәндәр хәҙер үк ғариза яҙып китә ала. Берәүҙе лә көсләп тоторға уйым юҡ. Ни хәл итәһең инде! Телде арҡыры тешләнек. Тота килеп ҡайҙан эшкә бараһың! Һәр кемдең үҙ законы үҙ ҡулында шул. Теге редакторҙы алғас, ҡайһы берәүҙәр ҡыуанысынан дөпөлдәтеп бейеп тә йөрөгәйне. Хужа була торған әҙәмдәр, күрәһең, бөтәһе лә бер сыбыҡтан ҡыуыла торғандыр. Быныһы ишшеү ҙә артығыраҡ ҡыландырмаҡсы. Тегенеһе пятиминутканан һуң ҡайҙалыр китеп ғәйеп була ла эш һуңында ғына күренә торғайны. Бына бөгөн дә теп-теүәл ваҡытында хужабыҙҙың бүлмәһенә тыпылдашып кереп ултырҙыҡ. Тик Әлиф Әлимович үҙе генә юҡ. Биш минут үтте, ун. Сабырһыҙлана башланыҡ. Секретаршанан һорағайныҡ, белмәйем, тип башын ғына һелкте. Ахырҙа Илдар: – Ауырып-фәлән бальнисҡа ятмағандыр? .. – тине, йөҙөнә йылмайыу билдәләре сығарып. – Һәйбәт булыр ине, – тине уйынлы-ысынлы Азат. Туғыҙ тулып, ун минут үтте. – Хәҙер килеп тормаҫ, әйҙәгеҙ, таралышайыҡ. Былай ҙа эш күп, – тип ишеккә ыңғайлағайныҡ ҡына, һөмһөрө ҡойолған хужа үҙе күренде. – Ҡайҙа? Ҡайҙа? Һеҙгә әле берәү ҙә таралырға ҡушманы, – тине дорфа ғына. – Шунса ваҡыт мине көтөп, бушҡа ваҡыт уҙғарып тик ултырҙығыҙмы? Ниңә ҡәләм-дәфтәрҙәрегеҙҙе алып, мәҡәләләрегеҙҙе яҙа торманығыҙ? Аптыратаһығыҙ бит, ә? ! Һуңынан өлгөрмәйбеҙ тип илайһығыҙ. Ултырышҡас, Әлиф Әлимович тағы бер сама беҙҙе эт ялҡауынан һалдырып парын сығарғас, башын да күтәреп ҡарамай нимәлер уҡыны, унан телефондан кемделер битәрләне. Ялҡау, ваҡытты бушҡа уҙғарып, – тигән һүҙҙәре ишетелде. Ниһайәт, башын күтәреп, ҡаш аҫтынан һөҙөп, бөтәгеҙ ҙә бындамы тигәндәй ҡараны: – Ни эшләп Гөлсирә юҡ? Әллә уға пятиминутка ҡағылмаймы? Кемдең ни өсөн юҡлығын ҡайҙан беләйек? Беҙгә әйтеп йөрөй что ли. Бер-беребеҙгә ҡарашып: – Әлләсе, – тип баш һелктек. – Берәй эш менән киткәндәр, – тине инде етмешен тултырһа ла һаман ныҡышып эшләп йөрөгән Гөлзилә апай. – Нисек инде белмәйһегеҙ? Мин белергә тейешме? – Етәксе Гөлсирә менән бер бүлмәлә ултырған Сажиҙәгә төбәлде. – Ҡайҙа Гөлсирә? – Әлләсе. – Сажиҙә лә иңбашын һелкетте. – Был ни хәл, хөрмәтле коллегалар? Был ниндәй тәртипһеҙлек? Ниндәй эшкә һуңлап йөрөү ул? ! Бар, шылтыратығыҙ, белешегеҙ. Гөлсирә ҡайҙа йөрөй? Ни эшләп һаман юҡ? Ул килмәйенсә оперативканы башламайым. Мин тәртип яртам. Бында элекке етәксегеҙ юҡ. Ул арала кемдер Гөлсирәгә шылтыратып, уның тығында ултырыуын, хәҙер килеп етәсәген белдерҙе. Ә инде ун биш минуттан ҡыҙарып-бешкән Гөлсирәнең башы күренде. – Ғәфү итегеҙ, пробкала ултырҙым. Үҙегеҙ беләһегеҙ, Сипайловонан мәңге килеп булмай, – тине ул, ултырғысына ыңғайлап. – Был ниндәй оятһыҙлыҡ ул, ә? Ғәфү итегеҙ, имеш. – Әлиф Әлимович ашарҙай итеп Гөлсирәгә текәлде. – Баянан бирле, алтын кеүек ваҡытыбыҙҙы сарыф итеп, һине көтәбеҙ. Иртәрәк торорға кәрәк. Бында тығын да, Сипайлово ла ғәйепле түгел. Һинең оятың юҡ. Ишшеү теге ваҡыт бүлек етәксең һиңә атҡаҙанған исеме юллайыҡ тип ингән. Ошондай намыҫһыҙ әҙәмгә нисек заслуженный бирмәк кәрәк! Етәксебеҙ бер сама әрләп туйғас, пятиминутканы башланы, шикелле. – Ваҡыттың ҡәҙерен белмәйбеҙ бит, белмәйбеҙ, – тине ул ҡулын һелтәй-һелтәй. – Әйҙәгеҙ, тәртипте тәүҙә эш сәғәтенән башлайыҡ. Үҙегеҙ беләһегеҙ, беҙҙең эш туғыҙҙа башлана, алтыла бөтә. Әммә был алты тулыр-тулмаҫтан өйгә һыпыртыу тигәнде аңлатмай. Бына беҙ төшкө аш ваҡытында эшләп йөрөмәйбеҙ. Сәғәт бер тулыр-тулмаҫтан берәүҙәр магазин тип сығып саба. Әллә мине күрмәй ҙә, белмәй ҙә тиһегеҙме? Икенселәр эшкә килеп етер-етмәҫтән сәй эсә башлай. Өсөнсөләр бүлмәнән-бүлмәгә йөрөп ғәйбәт тоҡсайын бүҫкәртә. Былар барыһы ла ошо ваҡыт иҫәбенә эшләнә. Күпме ваҡыт сарыф ителә. Көндө бушты-бушҡа уҙғарһағыҙ ҙа, һеҙгә тулы эш көнө яҙыла. Тимәк, бушҡа эш хаҡы алаһығыҙ. Шулай булғас, алтыла түгел, етелә ҡайтһағыҙ ҙа яҙыҡ булмаҫ. Илдар, мәҫәлән, кисә һин төштән һуң бүлмәңдә юҡ инең. Ҡайҙа йөрөнөң? Бының өсөн һиңә берәү ҙә ярты көн эш хаҡы түләмәй. – Мин мәктәптән ҡыҙымды алырға барҙым. – Был яуапты ишетеүгә Әлиф Әлимовичтың йөҙө тағы ла йәмрәйҙе. – Бына ҡыҙыҡ, эш ваҡытында тот та мәктәпкә китеп бар әле. Ҡайҙа намыҫың, ҡайҙа оятың? Беҙҙең ваҡыт алтын. Әйткәндәй, командировкаға барып ҡайттығыҙ. Ҡайҙа мәҡәләң? – Әлиф Әлимович, ҡайһы арала өлгөрәйем? Командировканан төн уртаһында ғына ҡайтып индек. Унан иртүк йәнә бер сараға барҙым. Уныһын номерға йәһәт кенә яҙып бирергә ҡуштылар. – Ҡайһы арала өлгөрәйем, тиһеңме? Башҡаса бындай һорауҙы ишетмәйем. Төн кем өсөн тиһегеҙ? Мәҡәләгеҙҙе төндә яҙығыҙ. Иң шәп мәҡәләләр төндә тыуа! Юҡҡа ғына яҙыусылар, шағирҙар әҫәрҙәрен төндә яҙмай. Бына мин районыбыҙҙың күренекле шәхестәре тураһындағы ошо китапты йылдар буйы йоҡо иҫәбенә яҙҙым. – Әлиф Әлимович алдындағы ҡоймаҡ ҡалынлығындағы китапты ҡулына алып, һелтәй-һелтәй күрһәтте. – Ошо хеҙмәт өсөн күпме йоҡоһоҙ төндәр үткәргәнемде белһә бер Хоҙай үҙе генә беләлер. Берәүгә лә зарланып, бәлә һалып ултырмайым. Эшләгән кешенең хеҙмәтен дә күрә беләләр. Етәкселәр үҙемдең, ағайымдың исемен индереүҙе үҙҙәре һораны. Тәүҙә эшләргә, хеҙмәт күрһәтергә кәрәк. Теләһәң, һуҙылып йөрөмәһәң, бөтәһенә лә өлгөрөргә була. Быны үҙемдән әйтәм. Бына минең гәзиттә лә эшем муйындан. Саҡ ҡына күҙ яҙлыҡтырһаң, шыр хата сыға бит. Былтыр һуң, былтыр! Бер һөйләмдә һыҙыҡ урынына ике нөктә ҡуйғанһығыҙ. Университетта нимә уҡытҡандарҙыр ул һеҙгә, аптырайым мин, аптырайым. Бөтәгеҙгә лә тыныш билдәләрен ҡабаттан уҡып сығыуҙы талап итәм. Киләһе пятиминутканан һәр берегеҙҙән һорай башлайым. Аңлашылдымы? Шул мәлдә Эльвираның ҡәнәғәтһеҙ генә Уф, Алла тип ризаһыҙлыҡ белдергәне хужаның ҡолағына ла салынды. Үҙенә ҡаршы һүҙ әйткәнде үлеп яратмаған етәксе тоҡанды ла китте. – Бер ҙә уфалла түгел. Һеҙҙең эш тәртибен үтәмәгәнгә мин бер ҙә зарланмайым, – тине төкөрөгөн сәсә-сәсә ул. – Бына әйт әле, һин ни эшләп эшкә ваҡытында йөрөмәйһең. Килгәс тә әле оҙон көн буйы биҙәнеп ултыраһың. Йә, шулай түгелме ни? Ниңә өндәшмәйһең? Өндәшмәҫһең дә шул. Дөрөҫө шул булғас. Мин эшкә килгәс, бөтәгеҙҙең дә ишеген ҡыҫып асып ҡарап китәм. Көн һайын өҫтәл тултырып биҙәүестәр йәйеп һалып кем биҙәнә тиһең? Һин! Ишшеү оялмайынса телең сыға. – Миңә номерға бер мәҡәләне өлгөртөргә кәрәк ине. Сығырға яраймы? – Былтыр ғына эшкә килгән Гүзәлдең ялбарыулы тауышы ишетелде. – Өлгөрөрһөң! – тип ҡәтғи яуапланы Әлиф Әлимович. – Бында беребеҙ ҙә уйнап ултырмайбыҙ. Мөһим мәсьәләләр хаҡында һөйләшәбеҙ. – Баш мөхәррир Гүзәлгә текәлеп ҡарап торҙо ла тағы һүҙен башланы. – Коллегалар, этика, эстетика тураһында бөтөнләй белмәйбеҙ икән, тип уйлап ҡуям. Бына, Гүзәл, һин ҡайҙа эшләгәнеңде беләһеңме? Белһәң әйт әле, ни эшләп ҡыҫҡа итәк кейеп, вызывающий итеп биҙәнеп йөрөйһөң. Зауыҡ тигән нәмә булырға тейеш бит. Һиңә ҡарап, башҡалар нимә уйлағанын аңлайһыңдыр бит. Иртәгәнән мин һине бындай ҡиәфәттә һәм биҙәнеп йөрөгәнеңде күрмәйем. Бөтәгеҙ ҙә тубыҡтан аҫҡа төшөп торған итәк кейеүҙе талап итәм. Ҡыҙҙар, бынан ары сәстәрегеҙҙе ҡыҫҡа итеп киҫтереүҙе, буяуҙы оноторға тура киләсәк. Мин һеҙҙе маймыл һымаҡ итеп күрергә теләмәйем. Анһат шул, киҫтерҙең дә ташланың, сәс ҡарап хитланаһы түгел. Был ялҡаулыҡтың аръяғы. Бына мин оҙон итеп сәс үҫтереп килдем, ти, һеҙгә оҡшармы? Юҡ, әлбиттә! Артымдан төрлө ғәйбәт һөйләйәсәгегеҙҙе һиҙеп торам. Шул саҡ Илдарҙың ирене ҡыбырлағандай булды. Һәр кемдең ым-ишаратын, хәрәкәтен күҙәтеп ултырған Әлиф Әлимовичҡа был етә ҡалды. – Сибәғәтов, һин нимә менән риза түгел? Нимә тип әйттең? – Бер нимә тип тә әйтмәнемсе. – Юҡ, әйттең бит! Танма! Һин, егет, давай, минең менән булышма! Аҙаҡ үкенергә тура килмәһен. Беләм бит минең турала һөйләп, жалыу яҙып йөрөгәнеңде. Миңә бөтәһен дә еткереп торалар. Йә, ошонда килгәнсе минең кейергә костюмым булмағанмы? Һин яҙған, тиҙәр ялыуҙы. Телеңде тыя белмәһәң, бынан сығып осҡаныңды һиҙмәй ҙә ҡалырһың. Ә үҙеңә аҙыраҡ ябайыраҡ кейенеп йөрөргә кәрәк. Ҡайҙа үҫкәнеңде онотма. Һин әлегә ябай хәбәрсе генә. Үҙеңде әллә кем итеп тоймай тор. Аңлашылдымы? – Әлиф Әлимович, мин бер ниндәй ҙә ялыу яҙманым. – Алдашма! Ана, күҙҙәрең һөйләп тора. Бер ни ҡәҙәр ваҡыттан етәксебеҙ Сажиҙә эргәһендәге ултырғыстың буш булыуын шәйләп ҡалды. – Бәй, ни эшләп Нурғәлина юҡ ул? Әллә уға беҙҙәге эш тәртибе ҡағылмайымы? – Ул бит декрет ялында. – Декрет ялында? Ә ни эшләп мин белмәйем? Уның ике балаһы бар ине түгелме? Уларын үҫтереп кеше итергә кәрәк. Аҡса кәрәк булғанмы? Ай-бай, бай-бай. Тағы шаҡтай ваҡыттан һуң: – Ошоноң менән пятиминутка тамам, – тине Әлиф Әлимович. – Ваҡыттың ҡәҙерен беләйек. Юҡ-барға алтын кеүек ваҡытты әрәм итмәһәгеҙ, бөтәһенә лә өлгөрөргә була. Ә хәҙер бөтәбеҙ ҙә эшкә тотонабыҙ! Был ваҡытта теүәл сәғәт бер ине.",Пятиминутка (Юмористик хикәйә) Венер ИСХАҠОВ,0,analytics,Махсус биттәр,9109,https://ye102.ru/articles/mahsus/2026-01-05/pyatiminutka-yumoristik-hik-y-vener-isha-ov-4529026,2026-01-05T13:00:00+00:00
"Проект направлен на сохранение исторической памяти о подвиге героев Великой Отечественной войны и проводится ежегодно. Участники акции оформляют окна здания портретами своих ветеранов (фронтовика, труженика тыла, блокадника, ребенка войны, узника концлагеря, подпольщика и партизана).",Уфе проходит Республиканская общественная гражданско-патриотическая акция «Окна Победы: «Бессмертный полк Башкортостана - 2024»,1,news,Яңылыҡтар,284,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-09/ufe-prohodit-respublikanskaya-obschestvennaya-grazhdansko-patrioticheskaya-aktsiya-okna-pobedy-bessmertnyy-polk-bashkortostana-2024-3759685,2024-05-09T00:21:49+00:00
"Нәшриәт Урал аръяғы авторҙары китаптарын тәҡдим итте. Фестиваль ҡунаҡтары иғтибарына тәҡдим ителгән китаптар араһында Бөрйән районында тыуып үҫкән Миләүшә Ҡаһарманованың Урал аръяғы халҡының яҙмышы хаҡында бәйән иткән «Бетерә шаршыһы» повестар йыйынтығы, балалар яҙыусыһы, сығышы менән Баймаҡтан Тимур Рәхмәтуллиндың «Тылсым эйәләре» тигән сағыу китабы һәм Таңсулпан Ғарипованың «Бөйрәкәй» роман-бестселлеры урын алған. Ҡунаҡтар «Китап» сатырында Мәхмүт Сәлимовтың «Башҡорт аты» китабы менән таныша ала. Баҫма «Башҡорт аты – 2024» фестивале айҡанлы донъя күргәйне. Уникаль йыйынтыҡта башҡорт аты тураһында ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр, риүәйәттәр һәм хикәйәләр тупланған. Автор башҡорттарҙа ат культын билдәләй, традицион ҡымыҙ эсемлегенә, ерле халыҡтың көнкүреше һәм йолаларына иғтибар бүлә. Бынан тыш, Китап нәшриәте Башҡорт аты фестиваленә урыҫ телендә донъя күргән «Музы не молчат. Башкортостан. » тигән фундаменталь йыйынтығын алып килә. Унда рәссамдар, шағирҙар, музыканттар һәм фотографтарҙың хәрби хәрәкәттәр зонаһына йәки гуманитар сәйәхәт һөҙөмтәләре нигеҙендә ижад ителгән әҫәрҙәре туплаған. Был баҫма магазинда бер нисә көн элек кенә һатыуға сығарылған. Ә уның тәүге даналары яңыраҡ Өфөлә үткән Армия мәҙәниәте көндәренең абруйлы ҡунаҡтарына тапшырылды.",Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан Китап нәшриәте – Башҡорт аты халыҡ-ар,1,news,Яңылыҡтар,1256,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-09-08/z-yn-b-biisheva-isemend-ge-bash-ortostan-kitap-n-shri-te-bash-ort-aty-haly-ar-4378464,2025-09-08T11:06:00+00:00
"""Ынйыҡай"" ансамбле. Бөрйән районы Әтек ауылы. Әлфинә Алғазина, Лиана Баймөхәмәтова, Әнүзә Сәлихова, Хазина Иҙрисова, Әлфиә Хәкимова, Асия Баймөхәмәтова. Етәксеһе: Хәкимова Айгизә Мансур ҡыҙы.","""Ынйыҡай"" ансамбле. Бөрйән районы Әтек ауылы",0,analytics,Bидеояҙмалар,191,https://amanat.su/articles/bash-ortsa-videoya-malar/2024-10-30/ynyy-ay-ansamble-b-ry-n-rayony-tek-auyly-3989695,2024-10-30T15:06:00+00:00
"УЛ: - Шылтыратам, әсәй, йыраҡтарҙан, Алыҫтағы Донбасс яғынан,",Әсә һәм ул һөйләшеүе,0,analytics,Шиғриәт,61,https://yanshishma.com/articles/ilham-shigyrzar/2025-07-03/s-m-ul-yl-she-e-4299627,2025-07-03T00:10:00+00:00
"Рәсми Баксиков уртадафикерләрУкраина сугышында катнашып кайтучы, хәзерге вакытта Татарстан Дәүләт шурасы депутаты Рәсим Баксиков Татарстаннан Украинада сугышучылар күп, башка төбәкләр белән чагыштырганда республика беренче урында, дип белдерде. Ул моны ""Татар-Информ"" агентлыгына биргән әңгәмәсендә әйтте. — Республика кешеләре бөтен фронт буенча сибелгәнен төгәл беләм. Бу әле Татарстанда оештырылган өч батальонны - ""Алга"", ""Тимер"", ""Батыр""ны санамаганда. Алар фронттагы хәлләргә тактик яктан нык тәэсир итә, — диде Баксиков. Ул Татарстанда итештерелгән дроннар белән дә мактанды. — Алабугада итештерелгән безнең ""Герань""нәр (Иранның -136 дроннарын Русиядәге атамасы - ред. ) өч ел дәвамында украиннарны өркетеп тора, алар өстәвенә һәрвакыт яңара, яхшыра, — дип белдерде ул. телеканалы күптән түгел яңа иярче рәсемнәречыгарды. Бу - Татарстандагы ""Алабуга"" заводы фоторәсемнәре, биредә дроннар итештерелә. Журналистлар белгечләр белән сөйләшкәннән соң, завод ирлегендә кимендә тагын сигез яңа корылма барлыкка килгәнен ачыклаган. Берничәсе әле төзелә. Июль уртасында Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановреспубликадан 45 мең кеше Украинадагы сугышты катнаша яки катнашты дип белдергән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстан депутаты республиканың Украинадагы сугышка иң күп кеше ибәрүен таныды,1,news,Яңылыҡтар,1289,https://www.azatliq.org/a/33491021.html,2025-07-31T11:56:33+00:00
"Атайым менән әсәйемә рәхмәт! Беҙҙең ялыбыҙ файҙалы, мауыҡтырғыс булһын өсөн тырыштылар. Ҡалаға шыршы ҡарарға барҙыҡ. Иҫтәлеккә фотоға төштөк. Күңел булғансы конькиҙа ла шыуҙыҡ. Талбазы ауылындағы боҙ майҙансығына ғаилә менән шыуырға йөрөнөк. Ишек алдында ҡар бабайын яһаныҡ. Саф һауала ғаилә менән бергәләп уйнаныҡ. Бына ошоноң өсөн дә ҡыш миҙгелен яратам мин. ИБӘТУЛЛИНА Рената, Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 2-се синыф уҡыусыһы. Ренатаның фотолары Күҙ менән ҡаш араһында конкурсында ҡатнаша.",Ҡышты яратам,0,analytics,"""Күҙ менән ҡаш араһы""",534,https://amanat.su/news/k-men-n-ash-ara-y/2025-02-04/yshty-yaratam-4108486,2025-02-04T22:18:00+00:00
"Салауат Юлаев исеме менән бәйле бай тарих һаҡлай Силәбе ере. йылдарҙа Крәҫтиәндәр һуғышы темаһы айырым биттәрҙе тәшкил итә. Милли батырыбыҙ тыуған көндө силәбеләр туристик юлға аяҡ баҫып, «Ҡолой ауылы – Яратҡол – «Бүгәсәү зыяраты» – Хәлит – посёлок Южный Горняк – Арғужа күле» матшруты буйлап автомобилдәрҙә (автопробег) уҙҙы. Сәфәр башы – Ҡолой урта мәктәбенең Зәйтүнә Хәйруллина исемендәге «Шишмә» исемле тыуған яҡты өйрәнеү музейынан, әлеге мәҙәни-ағартыу проектының авторы Флүрә Ким ҡыҙы Истамғолова етәкселегендә башланһа, Айбат ауылы имам-хатибы Хаммат Нафиҡов изге сәфәргә фатиха бирҙе. Бикҡол ауылында сәсәниә Әнисә Ғарипова етәкселегендә ағинәйҙәр юлсыларҙы ихлас ҡаршылап «Бүгәсәү зыяраты» тарихы менән таныштырҙы, Южный Горняк ҡасабаһында сәйәхәтселәрҙе Арғаяш район депутаты Лилиә Зәки ҡыҙы Закирова ҡаршы алып серле «Бүгәсәү торағы» («Пугачевский трон») легендаһын һөйләгәндән һуң, тарихи урынды алып барып күрһәтте. Ҡорман ауылы китапханасы Венера Юлбаева Салауат Юлаевҡа ҡағылышлы иҫтәлек менән бүлешһә, Ҡолой урта мәктәбе уҡытыусыһы Тимур Шаимов үҙ  тарихи нәҫеле тураһында һөйләгәс ғәжәйеп йырлап ағып ятҡан Арғужа күленең башы булған «Сеңгерәй йылғаһы» (Каминушка) менән таныштырҙы. Ҡолой биләмәһендә гәнә «Бүгәсәү зыяраты»,  «Бүгәсәү торағы» («Пугачевский трон»), «Түбәтәйҙәр» һ. б. легендалар Бүгәсәү етәкселегендә һуғыш темаһына ҡағылышлы иҫ киткес яҙылмаған тарих һаҡлай ғәзиз ер. Ҡолой мәктәбе уҡытыусылары менән Мәҙәниәт йорто хеҙмәткәрҙәре, Арғаяш район китапханасылары менән «Аҡмулла» әҙәби берекмә ағзалары ҡулға-ҡул тотоношоп сәфәр ҡылып, йәш быуынға рухи йәдкәр тапшырҙы. «Батырҙар һуҡмағы буйлап» тигән йәнле сәйәхәт ғаиләләр башланғысында ойошторолоп Бикҡол ауылының «Йәншишмә»һенән һыу алыу менән осланды. Олатай-өләсәйҙәр, атай-әсәйҙәр менән йәш-елкәнсәк, бала-саға итәкләшеп тигәндәй ап-арыу уҡ ер үтте.  Легендар батырыбыҙ Салауат Юлаев тыуған көндө мәғжизәләр тулы халыҡ күңеленә таянып серле утрау һымаҡ арбап ятҡан тере тарих биттәрен бергәләп һүтте йәмәғәт. Кинйә (Ҡамса Мортазин), Силәбе ҡалаһы.",Салауат батыр рухына бағышланды,0,analytics,Файҙалы эштәр,2035,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2025-06-19/salauat-batyr-ruhyna-ba-yshlandy-4281631,2025-06-19T10:40:00+00:00
"«Ерҙә йәшәү – ғүмер-ғүмер баҡый Бәхет өләшеүҙер, моғайын. "" «Ерҙә йәшәү – ғүмер-ғүмер баҡый Бәхет өләшеүҙер, моғайын. » Йолалар Халҡыбыҙҙа матур йолалар бар: Ҡотолғас та әсә баланан, Бөтә ауыл менән йыйылышып, Әсәгә аш алып баралар – Әсә күкрәгенә һөт төшһөн, Бала матур булып, ҙур үҫһен. Халҡыбыҙҙа матур йолалар бар: Һыуға башлай ҡыҙҙар еңгәне. Күнәктәрен сайпылдырмай ҡайта Юрғалап та баҫып килгәне, Уңғанлығы шунан билдәле. Халҡыбыҙҙа матур йолалар бар: Юлсы инә өйгә ҡунаҡтай, Хөрмәт итеп түргә уҙҙыралар, Килмәһә лә ҡунаҡ йыраҡтан. Халҡыбыҙҙа матур йолалар бар: Оло барҙа кесе һүҙ алмай. Табындарҙа һурпа эскәндә лә Йырламайса башҡорт түҙә алмай. Халҡыбыҙҙа матур йолалар бар: Атайҙарҙан күргән уҡ юна. Алты йәштән ирҙәр атҡа менә, Салауатлы итте шул йола. Халҡыбыҙҙа матур йолалар бар: Нигеҙендә ята йомартлыҡ. Изгелекле халҡым йолалары – Алтындарҙан-алтын ҡомартҡы. Ғүмер Үткән ғүмер – Аҡҡан һыуҙар кеүек. Ҡайһылай ҙа тура кем әйткән? Был ғүмерҙәр беҙҙе генәме ни, Уҙамандарыңды һемәйткән. Берәм-берәм оса йыл-япраҡтар, Йәшәрәһе юҡтыр яңынан. Йәшәрәһе юҡ та, Мин түгелме Көҙгө балҡыштарға табынған? Тик көҙҙәрҙең, беләм, яҙы була, Яҙға тоташырмы көҙҙәрем? .Ҡояштарға ғашиҡ бөрө булып, Көлөп баға, ҡыҙым, күҙҙәрең. Башҡорт йыры Был ниндәй хәл? Әллә күңелдәрем Йәшәп-йәшәпм(е) икән нескәрә. Башҡорт йыры һуҙылып китеү була, Һеңгәҙәтеп кенә түңкәрә. Анауындай түбән бейеклектәр, Анауындай тәрән киңлектәр Айҡай-байҡай боларта бит мине, Һағыштарың, халҡым, нилектән? Айҡай-байҡай боларта ла мине, Аҡтара бит күңелем эстәрен. Башҡорт йәне генә шулай моңло, Уйлы әйтер тойғо-хистәрен. Туҙҙырҙымы донъя шул тиклем дә – Эркелә лә сыға күҙ йәшем. Зарлы ғына ғорур халҡым минең, Моңлолоҡта юҡтыр тиңдәшең. Күк ҡылғанлы дала киңлегенән Атылып та менеп тауҙарға, Болоттарҙан йондоҙҙарға үрләп, Олғаша моң әллә ҡайҙарға. Эй, башҡорттоң ғәзиз оҙон көйө, Им ҡөҙрәтле, ахыры, таҫылың. Моңға сумырығыҙ, Буйлап китһәм, Бөйөклөктөң иң-иң төптәрендә Бәғеремде телһен асылым. Васыятнамә Бүтәндәргә һис бер бүләгем юҡ, Ғәйепләмәҫ, бәлки, бүтәндәр. Һиңә, ҡыҙым, иҫтәлеккә ҡала Киләсәгем, Йәнә үткәндәр. Ғүмерем минең оҡшаш юлаусыға, Күкрәк ҡуйып атлай елдәргә. Юлы булғас, Ғазаптары булды – Ғәзиз булһын улар кемдәргә. Васыят итәм уйсан һуҡмаҡтарҙы, Атайыңды үттем етәкләп. Оҙатып ҡалдым. Һағыныу шәме итеп Сәс көйрәттем Берәм-бөртөкләп. Сөңгөл күкте һиңә бүләк итәм, Бүләк итәм Урал ҡоштарын. Күк ҡылғандар, Күк ҡурайҙар һиңә, Бүләк тотош Башҡортостаным. Бүләк итәм һиңә ике быуат, Эҙләнеүҙәр менән табыштар. Улар икәү һинең ғүмерең булып, Һинең яҙмыш булып ҡауышҡан. Бүтәндәргә бик үк бүләгем юҡ, Үпкәләмәҫ, бәлки, бүтәндәр. Һиңә, ҡыҙым, Минең васыятым – Киләсәгем, Йәнә үткәндәр. Тамара Ғәниева",ӘҘӘБИ БАЛҠЫШ Тамара ҒӘНИЕВА,0,analytics,Әҙәбиәт,2682,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2026-02-02/bi-bal-ysh-tamara-nieva-4560796,2026-02-02T14:06:00+00:00
"- Илһөйәр, күңелгә үтеп инерлек итеп әсәйҙәргә бағышлап йыр башҡарҙың. Аллаға шөкөр, беҙ үткән йыл әсәйемдең 90 йәшен билдәләнек. Һәр әсә лә һау-сәләмәт, оҙон ғүмерле булһын, - тине Сәғиҙулла Байегет һәм үҙенең дә әсәйҙәргә бағышланған йырын яңғыратты.",Сәғиҙулла Илһөйәрҙең концертында булған,1,news,Яңылыҡтар,252,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-01/s-i-ulla-il-y-r-e-kontsertynda-bul-an-4559599,2026-02-01T12:55:00+00:00
"«Фрося Бурлакова» Бәләкәстән йырлай белгәс, барыһы ла бер ауыҙҙан «моңло бала» тигәс, йырсы булырға хыялланмау үҙе яҙыҡ булыр ине. Венера ла туғыҙынсы кластан һуң ошо теләк менән баш ҡаланың сәнғәт училищеһына килә, әммә «тауышың ултырмаған. үҫмерлек осоро шауҡымы, ике йылдан кил» тип кире боралар. Мәктәпте тамамлағас, тағы юллана, тик инде институтҡа. Әммә инде уҡыу йортона аяҡ баҫҡас шул асыҡлана – йыраҡ Бөрйән районының Иҫке Монасип ауылынан үҙ белдеге менән генә әҙерләнеп сыҡҡан һәм йөҙ төрлө юл михнәте менән баш ҡалаға барып етә алған ҡыҙ бала документтарын онотоп ҡалдырған була. Шулай ҙа имтихан тапшырыу бүлмәһенең ишеге төбөндә күҙ йәштәрен йотоп торған Венераны «тыңлап ҡарауға ғына» тип индерәләр. Йырлап тора ҡыҙсыҡ, ике сикәһенән ике юлаҡ ағып тора. Артабанғы һынауҙарҙа иһә инә лә халыҡ йырын башҡара, инә лә башҡара. Нота танымай, бер ниндәй  музыка белеме юҡ, үҙе әйтмешләй, был өлкәлә әлепте таяҡ тип белмәй, ә тауышынан тәҙрә быялалары сыңлай. «Фрося Бурлакова» тип көлөшә уҡытыусылар һәм. уҡыуға ҡабул итеп, документтары артынан ҡайтаралар. Венераның атаһы Тимерғәле Ғәйҙәней улы, Стәрлетамаҡ ҡалаһында тыуып үҫеп, Бөрйәнгә физика-математика уҡытыусыһы итеп ебәрелә. Ә уның әсәһе Фәниә Ғәбделбарый ҡыҙы Зәки Вәлидиҙең бер туған ҡустыһының ҡыҙы була. Әммә барыбыҙға билдәле булған боларышлы замандарҙа уларға исем-шәрифтәрен алмаштырып, тыуған-йәшәгән ерҙәрен йәшереп кенә иҫән ҡалыу тейә. Тик ғаиләлә телдән-телгә күсеп килгән иҫтәлектәр генә был тарихты оноттормай. Тимерғәле ағай ғүмере буйы мәктәптә уҡытыусы, завуч, директор булып эшләй һәм аҙаҡҡы йылдары иһә Бөрө ҡалаһына күсеп, педагогия фәндәре кандидаты дәрәжәһенә күтәрелеп, институтта белем бирә. Йырсының әсәһе Әлфиә Рәхмәт ҡыҙын мәктәпте яңы тамамлаған йәш ҡыҙ көйөнсә генә алып, Стәрлетамаҡ мәҙәни-ағартыу училищеһында уҡытып ала. Ул клубты ла, китапхананы ла етәкләй. Ошо ғаиләлә донъяға килә Венера. – Ҡайҙандыр фортепиано бар ине өйҙә, уны төпкөл ауылға нисек һәм ҡасан килтергәндәрҙер – иҫләмәйем, әммә шунда арымай-талмай клавишаларға баҫҡылып ултыра торғас, ысынлап уйнарға өйрәнгәнемде беләм. Быға радионан концерттар тыңлауым һәм шул моңдо бармаҡтарым менән яһарға тырышыуым булышлыҡ итте. Ул саҡта, әлбиттә, быға берәү ҙә артыҡ иғтибар бирмәне. Тора-бара өйҙәгеләр һәм хатта тамашасылар алдында ла сығыш яһай башланым. Уйнау ғына етмәй, килеп тороп ҡушылып йырлайым бит инде, –  тип мәрәкә итеп һөйләй бала саҡ «әртислектәрен» Венера. Уҡырға ингән ҡыҙ ҡайтышлай Стәрлегә ҡартәсәһенә һуғыла. Уныһы иһә ейәнсәренең йырсыға барыуына ҡаршы төшөп, кооператив техникумға ҡоҙалай. Бөтә нәмә дефицит йылдарҙа «теләгән тауарыңды алырһың, ул-был үҙ ҡулыңда булыр» тип кәңәш итә ҡартәсәй, тик хыялдары менән ҡанатланған ҡыҙ быларҙы ишетергә лә теләмәй ауылына һыпырта. Иҫке Монасипта көтөп торған Маһикамал өләсәһе лә шиген белдерә, әртис-ҡыҙға кейәү сығырмы икән, тип көйөнөп тә ала. Атаһы ла хафалана төшә, әммә ғаилә кәңәшмәһендә, ҡыҙҙың ҡанаттарын ҡайырмаҫҡа, тигән ҡарарға киләләр һәм уҡырға ебәрәләр. – Сәнғәт институтының йыр бүлегендә ете йыл белем алдым. Ике йыл әҙерлек үттем. Бүлектә өс кенә студент. Илдар Абдразаҡов менән бергә ултырабыҙ. Тәүге йылы шулай булды: мин русса белмәйем, аңлауын аңлайым, тик аңлатырлыҡ тел юҡ, – тип һөйләй Венера. – Йәһүд уҡытыусылар бар, сольфеджио, гармония, полифония, теория кеүек фәндәрҙән һабаҡ бирәләр. Шунда Илдар миңә «мә, күсер тиҙ генә» тип дәфтәрен һона, әммә шуны ла күсерергә эшкинмәйем. Нисек күсерәһең инде, әгәр скрипка асҡысын да яһай белмәгәс. Шул саҡ миңә бергә ятаҡта йәшәгән Гүзәл тигән ярымбашҡорт, ярымҡаҙаҡ скрипкасы ҡыҙ ярҙамға килде. Түгелеп илауҙарымды күреп йәлләнеме, яҡын күрҙеме, бер мәл был минең менән шөғөлләнә башланы. Дәрестән ҡайтып сәй эсеп алам да, Гүзәлгә һөйләйем, ятлайым, йырлайым, диктант яҙам. Уҡытыусым Римма Мөхтәр ҡыҙы Мусина ла ауыл балаһын кеше итеүгә ҙур көс һалды. Һәм мин инде оҙаҡламай дәрестәрҙә ырғып тороп һөйләй, имтихандарҙы шартлатып бирә башланым. Яҡшы, мәрхәмәтле кешеләр юлымды асты шулай. Йондоҙло сәғәт Ижади балҡыштың шундай бер һыҙаты бар – ул мәңгелек түгел. Ул, ғәҙәттә, йондоҙ булып ҡапыл балҡып ҡалҡа ла, әллә күпме һоҡланыулы, аптыраулы, көнсөл һәм ҡыҙыҡһыныусан ҡараштарҙы биләй торғас, офоҡ һыҙаттарына тиклем яҡтыртып йыһан аша атыла. Балҡыш тап шулай була: ул меңләгән йондоҙҙар араһында күренер-күренмәҫ баҙырамай, ут төртөктәре араһында күмелеп ҡалмай, һан өсөн тормай күктә, ә барыһының иғтибарын йәлеп итер осош яһай. Венера менән дә шул хәл була. Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы сәхнәһенә баҫҡас та, йондоҙло сәғәте һуға уның. Сығыштар, концерттар, гастролдәр, бәйгеләр башлана. Сит өлкәләр, сит илдәр, сит халыҡтар алдында башҡорт моңоноң баһаһын күтәреү бәхете тейә уға. Хөкүмәт сараларынан сығып, төпкөл ауылдарға юллана, юлдан ҡайтып, үҙәк сараларҙа сығыш яһай, республика делегацияһы менән рәсми эш сәфәренә оҙатыла, унан тура концерттарға барып инә. Көндө – төнгә, аҙнаны айҙарға бәйләгән тығыҙ графикта йылдар әйләнәһенә эшләй. Еңел күлдәктә, туфлиҙа йәйҙең-ҡыштың төрлө тәбиғәт шарттарында, үҙ теләген дә, кәйефен дә, сәләмәтлеген дә икенсе планға күсереп, сәнғәткә хеҙмәт итә. Хатта самолетта ла ҡунаҡтар алдында сығыш яһарға тура килә йәш йырсыға. «Ирәндек моңдары» төбәк-ара йыр бәйгеһендә Гран-при, «Урал моңо» төрки йәштәренең халыҡ-ара фестиваль-конкурсында еңеп, «девятка» машинаһын ала. Был 28 йәшлек ҡыҙ өсөн оло еңеү була. – Республикабыҙ етәкселеге йырлауымды яратты һәм хөкүмәт концерттарына ла сығышымды ҡуйҙырталар ине. Беҙҙә йәш һәләттәрҙе күрә һәм күтәрә беләләр бит, – тип яҡты хәтирәләре менән бүлешә бөгөн Венера Тимерғәле ҡыҙы. – Әлбиттә, иренендә һөтө лә кипмәгән бер ауыл ҡыҙының бындай мәртәбәле тамашасыһы булыуы күптәрҙе көйөндөрҙө һәм ниндәй генә һүҙ булманы. Тик мине аҡыллы һәм оло дуҫтарым «яҡшы атҡа ҡыңғырау тағалар» тип тынысландырҙы. Ҡыңғыраулы ат булып иғтибар үҙәгендә йөрөү яҙмышым булғандыр, күрәһең. Уңыштың тағы ла бер уҫал яғы бар – ул ҡорбан һорай. Был һынау ҙа урап үтмәй Венераны. Көтмәгәндә ауырып китә ҡыҙ. Тауышын, хәлен, дәртен ала билгеһеҙ сир. Халыҡ алдына сығып баҫырлыҡ та әмәле ҡалмай. Дауаханалар, табиптар, тикшерелеүҙәр теҙмәһе үтмәй ҙә, бөтмәй ҙә. Мәскәүгә, хатта Германияға тиклем барып, дауаханала ятып ҡайта. Тәғәйен генә диагноз ҡуя алмайҙар. Ҙур сәхнәнән китеп, ете йыл радиола, унан оҙаҡ йылдар филармонияның лекторий бүлегендә эшләй. Бер нисә ҡатмарлы операция үткәрә шул араларҙа, ғәриплек төркөмө бирәләр. Тик былар хаҡында уның яҡындарынан башҡа берәү ҙә белмәй. Миләүшә Ҡаһарманова Фото А. Королев",ЙЫРЛЫ ЯҘМЫШ,0,analytics,Ҡатын-ҡыҙ,6507,https://bashkizi.ru/articles/a-byl-atyn-y/2026-01-28/yyrly-ya-mysh-4553921,2026-01-28T16:33:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрРусиядә 400 хәрби каршында Тула контрактчысы Иннокентий Борматовка хезмәт иткән урынны ташлап китү эше нигезендә (инаять кодексының 337 маддәсе, 5 өлеше) алты ел колония биргәннәр. Бу хакта өлкә мәхкәмәләре матбугат хезмәтеиткерә. Борматовны гаскәргә мобилизация кысаларындачакырганнар. Хөкем карарын 2 февральдәчыгарганнар. Гаепләү фаразынча, 2023 елның гыйнварында Борматов ""авыр тормыш хәлләре һәм итди сәбәпләр булмаган килеш"" хезмәт иткән бүлекчәсеннән Тула өлкәсенә киткән. Ирнең ""сугыш хәле кертелгән урында"" хезмәт итүе әйтелә. Ун айдан соң, октябрь ахырында аны хәрби полиция хезмәткәрләре табып ала. Мәхкәмә утырышында Иннокентий Борматов гаебен таныган диелә. Аңа хөкем карарын 400 хәрби алдында игълан иткәннәр. Соңрак мәхкәмә рәисе хәрбиләр белән әңгәмә үткәргән, ""хәрби хезмәттә булу тәртибенә каршы инаятьләр кылган өчен "" инаять аваплылыгы булуы турында сөйләгән, диелә матбугат хезмәте хәбәрендә. Башка хәрбиләр алдында хөкем карары чыгаруларының бу беренче очрагы гына түгел. 2023 елның 25 маенда ""профилактик максатларда"" башка бер контрактчыны Красноярски краеның бер хәрби бүлекчәсендә актлар залында хөкем иттеләр, аңа биш ел колониябирелде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русиядә Тула контрактчысына хәрби бүлекчәсен калдырып киткән өчен 400 хәрби алдында алты ел колония биргәннәр,1,news,Яңылыҡтар,1285,https://www.azatliq.org/a/32807127.html,2024-02-06T07:56:05+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр8 сыйныф укучысын 2022 елда наркотик саклау-таратуда шикләнеп тоткарлыйлар. Прокурор да, тикшерүче дә, район мәхкәмәсе дә, Башкортстан Югары мәхкәмәсе дә хөкем карары чыгарылган чакта балага 15 яшь кенә булуына карап та тормаган. Башкортстанда балигъ булмаган баланы канунсыз рәвештә ике елдан артык тикшерү изоляторында утыртканнар. Башкортстанның мәхкәмә системындагы бу әнал Русия күләменә чыгарга мөмкин, дип яза. Басмага килеп эләккән документлардан күренгәнчә, 2022 елда наркотик саклау һәм таратуда шикләнеп, Уфада 15 яшьлек малайны тоткарлаганнар. Русия кануннарына ярашлы, инаять кодексының 228.1 маддәсе 4 өлеше нигезендә кешене бары тик 16 яше тулганнан соң гына аваплылыкка тартырга ярый. Тик бу эшне тикшереп алга таба мәхкәмәгә тапшырган прокурор да, тикшерүче дә моңа карап тормаган. 2022 елның 1 декабрендә Уфаның Дим районы мәхкәмәсе 8 сыйныф укучысын гаепле дип табып хөкем иткән. Хөкем карары чыккан вакытта малайга 15 яшь кенә булган. Ул хөкем карарын шикаять иткән диелә.2023 елның 20 мартында Башкортстан Югары мәхкәмәсе Дим районы мәхкәмәсе карарын үз көчендә калдырган. Укучы хөкем карарын кассация мәхкәмәсенә шикаять иткән.2023 елның 18 августында Алтынчы кассация мәхкәмәсе Башкортстан Югары мәхкәмәсенең һәм Уфадагы Дим районы мәхкәмәсенең хөкем карарларын гамәлдән чыгарган һәм эшне яңадан карауга ибәргән.2024 елның 10 гыйнварында Уфаның Дим районы мәхкәмәсе балигъ булмаучыны кабаттан канунсыз хөкем итә. Малай кабат хөкем карарын Башкортстан Югары мәхкәмәсенә шикаять итә. Хөкемдар бу эшне карап ниһаять хезмәттәшләренең нинди канунсызлык кылуын аңлап ала. Моңа кадәр булган бөтен мәхкәмәләр дә малайга инаять эше ачарга хаклары булмауны исәпкә алмаган. Нәтиәдә бала ике елдан артык вакытын тикшерү изоляторында үткәргән. ""Баланы канунсыз эзәрлекләгәннәр, хөкем иткәннәр, һәм нәтиәдә ул шундый яшь килеш рухи газаплар, борчулар, психологик яра кичерергә мәбүр була"", дип фикер белдергән малайның адвокаты Айгөл Лесина. Янәсе ул мәктәптә ""Әгәр сугышырга барсам, Украина ягында сугышачакмын"", дигән сүз кычкырган һәм шуның өчен штраф әзасы алган. Укучы өстеннән кем әләкләве билгеле түгел. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстанда балигъ булмаган баланы канунсыз рәвештә ике елдан артык тикшерү изоляторында утыртканнар,1,news,Яңылыҡтар,2278,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanda-balig-bulmagan-balani-kanunsiz-raveshta-ike-eldan-artik-tiksheru-izolyatorinda-utirtkannar/32897133.html,2024-04-09T11:11:12+03:00
"Иллюстратив фотофикерләрРусия хәрбиләрен әсирлеккә бирелгән Украина кораллы көчләренең берничә солдатын үтерүдә шикләнәләр. Бу хәлнеңвидеосыякшәмбе, 25 февральдә Украина һәм Русиянең берничә -каналында чыкты. Дроннан төшерелгән кадрларда бер төркем хәрбинең берничә метр ераклыктан коралсыз килеш торган икенче бер төркем хәрбиләргә атуы күренә. Украина кеше хокуклары вәкиле Дмитрий Лубинецбу үтерү Донецки өлкәсенең Бахмут районында 24 февральдә булган, дипбелдерде. Аның әйтүенчә кимендә иде украин солдаты үлгән. украин проекты бу хәлнең Бахмут янындагы Ивановское авылы тирәсендә булуын ачыклаган. Ә һәлак булучылар мөгаен 92 нче аерым штурм бригадасы сугышчылары булгандыр диелә. Шулай ук проект мәгълүматынча, иде түгел, тугыз кеше үтерелгән. Бу бер ай эчендә шундый кимендә өченче очрак, әмма үлгән әсирләр саны бу юлы иң күбе булган, дип искәртелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русия хәрбиләрен Бахмут янында украин әсирләрен үтерүдә шикләнәләр,1,news,Яңылыҡтар,955,https://www.azatliq.org/a/32835323.html,2024-02-26T07:43:12+00:00
"Ул Силәбе өлкәһенең Йүрүҙән ҡалаһында тыуа. Ата-әсәһе районыбыҙҙың Муллаҡай ауылына күсеп ҡайтҡас, урындағы мәктәпкә уҡырға төшә һәм 9-сы кластан һуң, Архангел ауылындағы һөнәрселек училищеһында белемен дауам итә. Маҡсатлы, талапсан, ғәҙел үҫмерҙе бындағы уҡытыусылар ҙа, йәштәштәре лә ярата. Физик яҡтан көслө егет спорт менән һәр саҡ дуҫ була. 2012 йылдың көҙөндә ул әрмегә саҡыртыла. Һарытау ҡалаһында артиллерия часында хеҙмәтен башлай. Биш айҙан һуң, Новосибирск ҡалаһына йүнәлтелеп, ошонда Рәсәй Оборона министрлығы менән килешеү төҙөй. Артабан взвод командиры урынбаҫары дәрәжәһенә тәғәйенләнә. 2015 йылда буласаҡ тормош иптәше Наталья менән танышып, ҡауышалар. 2016 йылда уның бүлексәһен Силәбе өлкәһенең Сыбаркүл хәрби ҡаласығына күсерәләр. 2022 йылда махсус хәрби операцияға юллана. Унда башта прапорщик, ике йылдан кесе лейтенант офицеры дәрәжәләрен ала. Ҡурҡыу белмәҫ Суфийән күрһәткән ҡаһарманлыҡтары өсөн дәрәжә Ҡаһарманлыҡ өсөн, Георгий Жуков, Генерал Шайморатов, дәрәжә Хәрби ҡаһарманлыҡ өсөн, Махсус хәрби операция ҡатнашыусыһы, Ҡырымды ҡайтарған өсөн миҙалдары менән наградлана. Ир-уҙаманда өйөндә хәләл ефете һәм Эмиль, Давид, Богдан исемле өс улы көтә. Хәрби бурыстарын намыҫ менән үтәгән ҡаһарман яҡташыбыҙ менән сикһеҙ ғорурланабыҙ. Илебеҙ тыныслығы өсөн көрәшкән яугирҙәребеҙҙең иҫән-имен еңеү менән әйләнеп ҡайтыуҙарын теләйбеҙ. Дилара Янбаева. Архангел районы. Фото — ғаилә архивынан.",Яҡташыбыҙ менән сикһеҙ ғорурланабыҙ,0,analytics,Геройҙар,1409,https://bashgazet.ru/news/geroy-ar-d-ere/2025-12-23/ya-tashyby-men-n-sik-e-orurlanaby-4518075,2025-12-23T12:00:00+00:00
Был турала баш автоинспектор Владимир Севастьянов хәбәр итте.,Ҡот осҡос хәл: 16 бала һәләк булған!,1,news,Яңылыҡтар,61,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-26/ot-os-os-h-l-16-bala-l-k-bul-an-4521845,2025-12-26T11:30:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрТатарстан Дәүләт шурасы ана капиталы алу өчен чынлыкта тумаган балаларны теркәүгә каршы федераль канун өлгесе әзерләгән. Хәзерге вакытта ул Русия Дәүләт думасынаюлланган. Канун өлгесе аңлатмасында әйтелгәнчә, 2019–2023 елларда Татарстанда 622 баланың өй шартларында тууы теркәлгән. Тикшерү вакытында ана капиталы белән бәйле алдашу очраклары ачыкланган. Татарстанда 2023 елда ""тумаган"" балалар белән бәйле — 58 алдау, 2024 елның беренче биш аенда 9 очрак теркәлгән. Шулар нигезендә 16 инаять эше кузгатылган. Баланың туу турында ялган белешмә бирү сәбәпле Русия бюджетына биш елда кимендә 7 миллион сум зыян килгән. Бу исәпкә ана капиталы, бала туу һәм бала карау белән бәйле финанс ярдәмнәр керә. Эш шунда, Русиянең Гаилә кодексы нигезендә, хатын-кызның ана булуы бала тудыру йорты документлары нигезендә билгеләнә. Бала хастаханәдә тумаган очракта, ул шаһитларның язмача гаризасы нигезендә ЗАГСка яки күпфункцияле үзәккә (МФЦ) мөрәәгать итү юлы белән хәл ителә. Бу кагыйдә хатын-кызларның бала тудыру вакытында яки аннан соң медицина ярдәме алырга мөмкинлеге булмаган ерак ирлекләр өчен кабул ителгән. ЗАГС хезмәткәрләренең шаһитлар документларын тикшерү вәкаләте юк. Шулай да Татарстанда сәламәтлек саклау үзәкләре итәрлек дип саналуына карамастан, инаятьчеләр канунның бу өлешен явыз максатларда кулланган диелә. — Хәзерге федераль канун нигезендә, шаһитлык белдерүенә нигезләнеп бала туганын теркәү намуссыз кешеләр өчен уйлап чыгарылган балаларны теркәүнең кануни юлына әйләнгән, — диелә Татарстан Дәүләт шурасы аңлатмасында. Шул сәбәпле Татарстан депутатлары шаһитлар гаризалары нигезендә бала тууны теркәүне контрольгә алуны сорый. Аерым алганда, бу юлны ""күчмә яки ярымкүчмә тормыш алып баручы кече халыклар"" вәкилләренә һәм медицина ярдәменә мөрәәгать итү кыен булган ирлекләрдә яшәүче хатын-кызларга гына куллану тәкъдим ителә. Депутатлар фикеренчә, бу инаятьчеләргә эш итүне авырайтачак.2024 елда иде аенда Татарстанда 16 941 бала дөньяга килгән. Бу узган елның шушы чорыннан 473 сабыйга азрак. Ел башыннан республикада табигый кимү 5 972 кешене тәшкил иткән. Күрше Башкортстанда исә быелның иде аенда 19 639 балатуган, бу узган елдан 863 сабыйга азрак. Республикада үлүчеләр туучыларга караганда 10 423 кешегә күбрәк дип теркәлгән. Русиядә","Татарстанда ""тумаган"" балалар барлыкка килгән",1,news,Яңылыҡтар,2276,https://www.azatliq.org/a/33173087.html,2024-10-25T10:17:02+00:00
"Ҡала урамдарында ҡарауһыҙ ҡалған, хужаларынан ҡыуылған йәки бөтөнләй «ирекле» булып тыуған эт һәм бесәйҙәрҙең иҫәбе-һаны юҡ. Һәр подъезд, һәр ишек төбөндә күҙгә тилмереп ҡарап тора улар. Ә инде баҡсалар һәм ҡасабалар яғын әйтеп тораһы ла түгел. Ҡатлы йортта йәшәүселәр ниндәй өмөт менәндер эт йәки бесәй балаларын шул тарафтарға алып барып аҙаштырыусан. Бәлки улар үҙ йортонда йәшәүселәр дүртәр-бишәр йорт хайуаны аҫрай ала, тип уйлайҙыр. Ул осраҡта бик ныҡ яңылышалар, ҡасабаларҙа һәм баҡсаларҙа ла меҫкен хайуандар өйөр булышып астан тилмерешеп йөрөй. Халыҡта, был тәңгәлдә, яуаплылыҡ, миһырбанлыҡ тойғоһо бөтөнләй юҡ. Ә бит бесәй борон-борондан йортта ырыҫ, бөтөнлөк, тыныслыҡ билдәһе булған. әрәптәрҙә, мәҫәлән, «кариина» (әлеге Карина исеме шунан алынған) бесәй һүрәтендәге фәрештә һәм ул кешене иң ауыр ваҡыттарҙа яҡлай, тиелә. Шулай уҡ бер дини хикәйәттә бесәй байрам итеп ултырыусы байҙың ҡулынан аҙығын алып ҡаса, был хәл бер нисә тапҡыр ҡабатланғас, ҡунаҡ булыусылар бесәй артынан эйәреп бара һәм бер йортта ҡарауһыҙ ятҡан ауырыу әбейҙе таба. Бесәй ҡарт кешене шулай аслыҡтан ҡотҡарған икән. Икенсе риүәйәттә Аллаһы Тәғәлә бесәйен типкән ауырлы ҡатындың балаларын тартып ала, өсөнсөһөндә ҡатын бесәйен аслыҡ менән язалаған өсөн тамуҡҡа эләгә. Дини яҙмаларҙа Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең Мөәззә исемле бесәйен яратҡаны, Ислам тәғлимәтен һөйләгәндә уны тубығына һалып һыйпап ултырыуы хаҡында яҙыла. Бер мәл әлеге бесәй пәйғәмбәрҙең халат еңенә ятып йоҡлап китә һәм пәйғәмбәргә уны борсомаҫ өсөн халат еңен ҡырҡып китергә тура килә. Шул бесәй хөрмәтенә бесәйҙәр өсөн бөтә мәсеттәрҙең дә ишектәре асыҡ була. Шулай уҡ изге китаптарҙа пәйғәмбәрҙең уҡыусыһы булған Әбү-Хөрәйрә, йәғни «бесәйҙәр атаһы» исемле әүлиә хаҡында һүҙ бар. Ул бесәйҙәрҙе бик ярата, яҡлай. Үҙен дә йылан сағыуынан бесәйе ҡотҡара. Ошо изгелеге өсөн Мөхәммәт пәйғәмбәр бесәйҙең башынан һыйпай һәм бесәй маңлайында бармаҡ эҙҙәре ҡала (иғтибар менән ҡараһаң, ул эҙ бөгөнгө бесәйҙәрҙә лә бар). Нәҡ шул ваҡиғанан алып йылан бесәйҙән ҡурҡа, ә кеше бесәйҙе һөт менән һыйларға бурыслы. Пәйғәмбәр бесәйҙең арҡаһынан һыйпап уға тағы ла бер бүләк яһай: ниндәй хәлдә лә дүрт аяғы менән ергә төшөргә өйрәтә. Быларға өҫтәп бесәйҙең таҙа хайуан булыуын да әйтеп үтке килә. Шул уҡ пәйғәмбәрҙең улына ғөсөл ҡойоноу өсөн һыу бирәләр, әммә егет йыуынып өлгөрмәй, бесәй килеп һыуҙы эсә башлай. Пәйғәмбәр бесәйҙе ҡыумай, ә киреһенсә уға эсеүгә уңайлы булһын өсөн һауытты ҡыйшайтып тора һәм был хәлде күреп тороусыларға: «Бесәй беҙҙең «янда йөрөүселәргә» (тәввәфүндәргә, йәғни тоғро һаҡсыларға) тиң, уларҙы ҡыйырһытыу гонаһ», —тип, шул һыу менән ҡойонорға мөмкин икәнлекте аңлата. Христиан, индус кеүек башҡа диндәрҙә лә бесәйгә тик ыңғай ҡараш ҡына йәшәгән. Борон һәр бер сиркәүҙең ишеге аҫтында бесәйҙәргә инеп-сығып йөрөү өсөн уйым ҡалдырылған. Әҙәм менән Һауа ожмах баҡсаһынан ҡыуылғас, ул юлды тик бесәй генә хәтерләп ҡала һәм һуңынан Иаковты баҡса ҡапҡаларына алып килә. Был бесәйҙең хәтере яҡшы булыуын, изгелекте лә, яуызлыҡты ла онотмауын дәлилләй. Шулай уҡ бер яҙмала изге Мария (Мәрйәм-әсә) Иисусты бесән аҙбарында тыуҙырғас, бесәй килеп баланы ялап ҡорота, йылыта, тиелә. Мәрйәм-әсә рәхмәт йөҙөнән бесәйҙең маңлайына үҙ исеменең тәүге хәрефен мөһөр итеп һала. Әлбиттә, бесәйҙең кешелеккә ҡылған изгелеге хаҡында күп яҙырға була. Быларҙы мин бесәйҙең баҙарын күтәреү өсөн түгел, ә был йорт хайуанының кешелектең бик боронғо юлдашы булыуын һәм иғтибарға, яҡлауға мохтажлығын һыҙыҡ өҫтөнә алып күрһәтеү өсөн яҙам. Бөгөнгө көндә күп илдәрҙә хайуандарҙы яҡлау йәмғиәттәре бик әүҙем эш алып бара. Тик был йүнәлештә, үкенескә ҡаршы, беҙҙең ил күпкә артта ҡалған. «Бесәйҙәрҙе түгел, кешеләрҙе яҡлау тейешле кимәлдә түгел әле», —тиеүселәр ҙә булыр. Әммә беҙҙең тәрбиәгә мохтаж булып «янда йөрөүселәргә» мәрхәмәтле ҡараш оло изгелектең бер тамсыһы икәнлекте лә онотмайыҡ. Үҙебеҙ миһырбанлы булып, балаларыбыҙҙы ла шуға өйрәтһәк, насармы ни? Юғиһә бер танышым яңы тыуған бесәй балаларын йәшниге менән йәш ярымлыҡ улына «уйнарға» бирә. Бала уларҙы аҙна тигәндә йонсотоп үлтереп бөтә. Бындай ҡырағайлыҡ, туҡталыштағы хәл кеүек үк, тирә-йүн тулы. Ә бит эт йәки бесәйҙе үрсетмәү һәм башҡа ауырыуҙарҙан таҙалап алыу өсөн бөгөн ҡала ерҙәрендә ветеринария пункттары етерлек. Мин үҙем, мәҫәлән, ҡарауһыҙ йөрөгән инә бесәйҙе тәрбиәгә алып, ҡатмарлы булмаған операция яһатып алдым. Ышанығыҙ, был юл бесәй балаларын аҙаштырып йөрөүгә ҡарағанда күпкә мәрхәмәтлерәк. Беҙ, кешеләр, донъяла ҙур аҡылға, көскә эйә йән эйәләре. Үҙ мәнфәғәтебеҙҙе ҡайғыртып йәшәйбеҙ икән, тәбиғәтте, тирә-яҡ мөхитте һәм, әлбиттә, үҙебеҙҙең кескәй дуҫтарыбыҙ булған хайуандарҙы яҡларға, һаҡларға бурыслыбыҙ. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",АҘАШТЫРҘЫМ БЕСӘЙ БАЛАҺЫН.,0,analytics,Юмор,5291,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2026-02-17/a-ashtyr-ym-bes-y-bala-yn-4581636,2026-02-17T12:55:00+00:00
"Ике олатайым да һуғышта ҡатнашҡан, Еңеүҙе яҡынайтыр өсөн күп көстәрен һалған. Тыуған яҡтарына ҡайтып, тыныс тормошто күреп, был яҡты донъя менән хушлаштылар. Әсәйемдең атаһы Ғатаулла Ҡашбулла улы Рәхмәтуллин 1924 йылда Сәйетбаба ауылында донъяға килгән. Улар ғаиләлә 5 бала була, олатайым – иң өлкәне. 17 йәшендә әрме сафына алына. Шул ваҡытта һуғыш башланып, олатайымды ла фронтҡа ебәрәләр. Үҙ атаһы менән бергә яу яланында була ул. Икәүләп бик күп батырлыҡтар күрһәтәләр. Венгрияны азат итеүҙә ҡатнаша минең олатайым. Һуғыш бик ҡаты бара, уның аяғына пуля эләгә, оҙаҡ ҡына госпиталдә дауаланырға тура килә. Бер аҙ төҙәлгәс, яңынан ут эсенә инә. Берлинға тиклем барып етә, 6 йыл һуғышта булып, 1947 йылда ғына күкрәге тулы орден-миҙалдар менән тыуған яғына әйләнеп ҡайта. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены, «Батырлыҡ өсөн» миҙалы, тыныс тормошта – Ленин ордены. Уларҙы әле лә ҡәҙерләп һаҡлайбыҙ. Һуғыштан ҡайтҡас та тик кенә ултырмай. Яралары уңалып бөтмәһә лә, ул тыуған яғын төҙөкләндереүгә, колхоз эшенә ҙур өлөш индерә. Ауылда тауыҡ фермаһы асылған була, олатайҙы мөдир итеп ҡуялар. Ул шунда оҙаҡ ҡына эшләй. Хаҡлы ялға сыҡҡас та ҡул ҡаушырып ултырмай, бик күп йылдар сельпо ҡарауылсыһы ла була. Ауылдың иң сибәр Мөбинә исемле ҡыҙын кәләш итеп алып, 11 балаға ғүмер бүләк итәләр. Тәрбиәләгән ул-ҡыҙҙары барыһы ла тәртипле, изгелекле булып үҫә, бөгөн үҙҙәре – олатай-өләсәй. Барлығы 31 ейән-ейәнсәре, 26 бүлә-бүләсәре бар уларҙың. Олатайым 2000 йылда, 76 йәшендә, һуғышта алған тән йәрәхәттәренән вафат була. Тап 9 май, Бөйөк Еңеү байрамының 55 йыллыҡ юбилейы көнө, мәңгелеккә күҙҙәрен йома. Икенсе олатайым – атайымдың атаһы Нөғәмән Фәтҡулла улы Заһиҙуллин 1913 йылда Сәйетбаба ауылында тыуған. 1942 йылда һуғышҡа алына, миномётсы булып хеҙмәт итә. Уны Харьковҡа ебәрәләр. Һуғыш бик аяуһыҙ була, аслыҡ, яланғаслыҡ үҙәктәренә үтә. Олатайым Венгрия, Чехословакия, Польша, Румыния, Болгарияны азат итеүҙә ҡатнаша. Ике тапҡыр ҡаты яралана һәм оҙаҡ ҡына госпиталдә ятып сыға. Был олатайым да Бөйөк Еңеүҙе Берлинда ҡаршы ала. Һуғыштан бик күп награда, Маҡтау ҡағыҙҙары менән ҡайта. Уның түшен Ҡыҙыл Йондоҙ ордены, «Батырлыҡ өсөн» миҙалы биҙәй. Һуғыштан ҡайтҡас, олатайым бер көн дә ял итмәй, колхозға эшкә сыға. Ул бик уңған балта оҫтаһы була. Ҡайҙа ҡушһалар, шунда эшләй, бер эштән дә ҡурҡмай. Сөгөлдөр баҫыуында бил бөккән ҡатын-ҡыҙҙарға тәмле итеп ашын да бешерә, бесән сапҡан ир-егеттәргә лә ашарға әҙерләүсе ул була. Иртүк үгеҙ егеп, оло ҡаҙандарын тейәп китә торғайны, тип һөйләй ине атайым йыш ҡына олатайҙы иҫкә алып. 1946 йылда аҡыллы, сибәр, егәрле ҡыҙҙы осрата. Ул минең өләсәйем, Саҡма ауылы ҡыҙы Миңлеямал була. Улар ошо йылды сәстәрен сәскә бәйләй. Олатайым менән өләсәйем 8 балаға ғүмер бүләк иткән. Дүртеһе юғары уҡыу йортон тамамлаған. Әмир, Әнүр бабайҙарым медицина өлкәһен һайлаһа, Әлмира, Мөнирә әбейҙәрем педагог һөнәрен үҙ итә. 18 ейән-ейәнсәре, 19 бүлә-бүләсәре бар әлеге көндә олатайымдың. Ул һуғыш тураһында һөйләргә бик яратмаған. Асылып киткән саҡтарында илай-илай иҫләр ине ул замандарҙы, ти атайым. Нөғәмән олатайым 1991 йылдың 19 майында 78 йәшендә вафат була. Үҙҙәре иҫән саҡта йыл һайын олатайҙарыма Мәскәү ҡалаһынан ҡотлау открыткалары килеп торҙо. Мин улар менән сикһеҙ ғорурланам. Икеһе лә беҙҙең яҡты, матур киләсәк өсөн дошман менән ҡан ҡойошҡан. Ә бик күп иптәштәре яу яланынан ҡайта алмаған бит. Беҙ уларҙың батырлыҡтарын оноторға тейеш түгелбеҙ. Нәркәс ЗАҺИҘУЛЛИНА, синыф уҡыусыһы. Ғафури районы, Жәлил Кейекбаев исемендәге Сәйетбаба мәктәбе.",Ике олатайым да - яугир,0,analytics,Еңеү,3467,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-09-03/ike-olatayym-da-yaugir-4371864,2025-09-03T14:46:00+00:00
"Махсус хәрби операция ваҡытында батырҙарса һәләк булған ағайым, рядовой Вилдан Вәлиевте һуңғы юлға оҙаттыҡ. Уның яратҡан кәләше һәм ғәзиз улы ҡалды.",Ҡыйыу һалдат булды,0,analytics,Ил һаҡларға яуға китте,148,https://yanshishma.com/articles/il-xaklarga/2025-05-21/yyyu-aldat-buldy-4245238,2025-05-21T17:00:00+00:00
"Дөнья кырымтатар конгрессы башкарма комитеты утырышыКырым чигеннән берничә чакрым ераклыктагы Украинаның Херсон өлкәсе Генически районында 16-17 гыйнварда Дөнья кырымтатар конгрессы башкарма комитеты утырышы үтте. Утырыш ахырында башкарма комитет карар кабул итте. Бу документ Мәлеснең Фейсбуктагы битенәкуелды. Анда алдагы айларда башкарасы эшләр күрсәтелгән. ""Кырымтатарларны 1944 елны Кырымнан сөрүне геноцид дип тануны үтенеп дөньядагы бөтен илләрнең парламентларына мөрәәгать итәргә"" диелә карарда. Бу мөрәәгать бер атна эчендә әзерләнеп Мәлеснең координация шурасына тәкъдим ителергә тиеш. Карарда милли мәгариф, депортациядән тарихи ватанга кайту мәсьәләләрендә, Херсон өлкәсендә һәм Украинаның башка өлкәләрендә яшәүче кырымтатарларның үсеше өчен кирәк булган чаралар да телгә алына. Милли мәктәпләр, балалар бакчалары, мәчет, мәдрәсәләр төзү өчен һәм шулай ук кырымтатар студентлары Төркия, Европа, Кушма Штатларда югары белем алсын өчен ихтыяны ачыклау кирәклеге әйтелә. Александр Тулупов () һәм Рефат ЧубаровДокументта депортациядән һәм башка районнардан Херсон өлкәсенә килеп төпләнү өчен йортлар төзү мөмкинлеген ачыкларга, диелә. Бу мәсьәләләрне хәл итү, эзлекле эш алып бару өчен эшче төркем дә төзелгән. Көнчыгыш Европада һәм башка илләрдә яшәүче кырымтатарларны берләштерүче Украинда кырымтатар мөфтияте төзү өчен Мәлескә мөрәәгать итәргә, диелә карарда. Документта конгресс вәкиллекләрен ачу кирәклеге турында да әйтелә. Киләсе утырышта бу вәкиллекләр расланачак. Координация шурасының киләсе утырышы 2016 елның 15-17 апрелендә Литва башкаласы Вильнюста узачак. Утырышны 16 гыйнвар көнне Кырымтатар Мәлесе рәисе, конгресс президенты Рефат Чубаров ачты. Чубаров сүзләренчә, башкарма комитет утырышында Украинадан килгән делегация белән бергә Романия, Төркия, Германия, Канада, Литвадан һәм шулай ук Русия аннексияләгән Кырымнан да кырымтатар вәкилләре катнашты. Чарада катнашучыларны Генически мэры Александр Тулупов та сәламләде. 5Херсон өлкәсендә Дөнья кырымтатар конгрессы башкарма комитеты утырышы үтә""Кырымтатарлар монда килеп, безнең – Кырымга тулы хокукы булган бердән-бер ирле халыкның нинди хисләр кичергәнен тоюын теләр идек. Без Кырымны кайтарырга тиеш. Нәкъ без – кырымтатарлар кире кайтарырга тиеш аны. Дөньядагы бөтен әмәгатьчелек белән, Украина һәм ир шарындагы бөтен кырымтатарлар ярдәме белән. Без үз өебезгә кайтабыз һәм аның мөмкин кадәр тизрәк булуын телибез. Башкарма комитет менә шул максатларда ыела да инде"", диде А медиаберләшмәсе итәкчесе, Кырым блокадасын оештыручы Ленур Ислямов. Башкарма комитет ирле кырымтатар әмгыятьләре вәкилләре һәм 2015 елның сентябреннән Кырымны блокадалауда катнашучылар белән дә очрашты. Утырыш вакытында Кырым мөфтие Әмирали Аблаевның соңгы вакыттагы гамәлләре тәнкыйтьләнгән. Бу хакта радиобызга конгрессның башкарма шура әгъзасы Али Озенбаш белдерде. 5Читтәге кырымтатарлар Кырым мөфтиен тәнкыйтьли""Кырым мөфтиятендә көтелмәгән вазгыять килеп туды. Без аның гамәлләрен игътибарсыз калдыра алмадык, барыбыз да тәнкыйтьләдек, чөнки үз халкыңа карата шундый сатлык ан булуны мин түбәнсетеп карау дип атар идем"", диде Озенбаш. Ул арада 16 гыйнвар Акмәчеттә узган кырымтатар дин әһелләре һәм итимагый оешмалар вәкилләренең конференциясендә Кырым мөселманнары мөфтие Әмирали Аблаевка, киресенчә, теләктәшлек белдерелде. Кырымтатар лидеры, Украина президентының кырымтатар халкы эшләрендә киңәшчесе Мостафа әмилев бу чарага кадәр Украинада баш фатиры Киевта булган Кырым мөселманнары диния идарәсе оештырачаклары турында белдергән иде. әмилев сүзләренчә, мөфтият хәзер ""оккупантка тулысынча буйсынган хәлдә"". әмилев Русия Кырымны аннексияләгәч ярымутраудан күпләгән кырымтатарларның китүе Украинада диния идарәсе төзүгә этәрә, дип тә әйтте.2013 ел башында Русия Кырымны аннексияләгәч, Мәлес мәгълүматларына күрә, 10 меңнән артык кырымтатар ярымутраудан китәргә мәбүр булды. Кырымтатарлар лидерлары Рефат Чубаров һәм Мостафа әмилевкә Кырымга һәм Русиягә керү биш елга тыелган. Кырымтатар конгрессы башкарма комитетына 12 илдән 24 делегат керә. Дөнья кырымтатар конгрессының беренче утырышы 2009 елда Акмәчеттә узган иде. Анда дөньяның 12 иленнән 160 итимагый-сәяси оешмадан 800 гә якын делегат катнашты. Икенче конгресс 2015 елның август башында Төркия башкаласы Анкарада узды.",Кырымтатар конгрессы башкарма комитеты Херсон өлкәсендә утырыш үткәрде,0,analytics,Ҡырым,4244,https://www.azatliq.org/a/27491516.html,2016-01-16T12:06:18+00:00
Положениеға Мәргән уҡсы тигән темаға һүрәттәр конкурсы ла индерелгәйне. Уҡыусыларҙың бер нисә һүрәтен тәҡдим итмәксебеҙ. Миләүшә ВӘЛИЕВА. Балаҡатай районы.,Һүрәттәр конкурсынан,0,analytics,Конкурстар,155,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2026-02-19/r-tt-r-konkursynan-4585464,2026-02-19T16:39:00+00:00
"""Татарстан яшьләре"" газеты тышлыгыфикерләрТатар телендә 100 еллап чыгып килүче ""Татарстан яшьләре"" газеты ябылу турында белдердеРедакция ""Саубуллашу сүзе"" белән чыкты, аны язучы һәм журналистлар Равил Сабыр, Рәмис Латыйповтаратты. Коллектив сүзләренчә, моның сәбәбе: газетаны чыгаруга акча булмау. ""Бу авыр хәл инде берничә ел дәвам итә. Без кулдан килгәнне эшләдек: штатны кыскарттык, мөмкин булган кадәр экономия режимына күчтек"" диелгән ""Саубуллашу""да. Редакция Татарстан рәисенә дә мөрәәгать итеп караган, ләкин хөкүмәттән ""…газет эшчәнлеген тәэмин итү өчен Татарстан бюджетында чаралар каралмаган"" дигән авап алганнар. Шулай ук алар Рөстәм Миңнехановның Телеграм каналында да мөрәәгать калдырган, ләкин моңа бер авап та алмаган. Киләсе ярты еллыкта ""Татарстан яшьләре"" Русия почтасы каталогларында юк. Соңгы тапкыр аңа декабрь өченязылып була. ""Хәзер үк безнең һәр саныбызның соңгысы булуы ихтимал"", ди редакция коллективы һәм газетны саклый алмаулары өчен гафу үтенә. ""Татарстан яшьләренең"" 105 еллык тарихы бар. 1920 елның 22 гыйнварында ул ""Кызыл яшьләр"" исеме белән Бөтенсоюз ленинчыл коммунистик яшьләр берлеге тарафыннан, Казан губерна башкарма комитеты оешмасы буларак чыгарыла башлый.1941 елда ир-егет хезмәткәрләрне Кызыл гаскәргә чакыру сәбәпле газета чыгудан туктый.1949 елны ""Яшь сталинчы"" исеме белән ТАССР ВЛКСМ комитеты оешмасы буларак яңадан чыга башлый.1956 елда газетка ""Татарстан яшьләре"" исеме бирелә, газетның форматы үзгәртелә, һәм тиражы 15 000 данәгә кадәр арта.1990 елларга газет татар яшьләренең иң популяр һәм алдынгы карашлы матбугат басмалары дәрәәсенә итә. Бу еллардагы аның тиражы 300 000 данә тәшкил итә. елның июленә кадәр баш мөхәррир булып танылган журналист Исмәгыйль Шәрәфиевэшли.2017 елның июленнән газетны Атлас Гафиятовитәкли. ""Рәсми Татарстан"" порталындагы мәгълүматка караганда, 2025 елның икенче яртыеллыгына ""Татарстан яшьләренә"" 2868 кеше язылган. Русиядә","100 ел эшләгән ""Татарстан яшьләре"" газеты ябылу турында белдерде",1,news,Яңылыҡтар,1905,https://www.azatliq.org/a/33584349.html,2025-11-07T21:24:13+00:00
"Она планирует организовать муниципальный форум в Туймазинском районе, региональный форум и проекты, посвященные Году единства народов. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Педагог из Башкирии избрана послом ФКР,0,analytics,Мәғариф,257,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2026-01-27/pedagog-iz-bashkirii-izbrana-poslom-fkr-4552740,2026-01-27T21:46:00+00:00
"– Бигерәк тә ҡыҙым Динә тыуғандан һуң түшемдең матурлығы юғалды. Был миңә тынғы бирмәне. Үҙемде ҡабул итә алмауым, тормошомдоң бөтә өлкәләрендә лә сағылды. Әле пластик операция яһаттым һәм мин үҙемдем бәхетле тоям, – ти ул.",Гөлназ Асаева операция яһатҡан,1,news,Яңылыҡтар,223,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-19/g-lnaz-asaeva-operatsiya-ya-at-an-4541497,2026-01-19T10:00:00+00:00
"Был бала янған өйҙә 3 бесәйе ҡалыуына бигерәк тә нығыраҡ борсола. Ҡатынымды кәрәкле дарыуҙар алырға дарыуханаға ебәрҙем. Әбейҙе ҡосаҡлап, тынысландырырға тырышам. Унан малайҙың эргәһенә барып, нимә һөйләгәнен тыңлайым. Уларҙың араһында йөрөй торғас, икәүһе лә тынысландылар. Әбейҙең ҡан баҫымы нормаға килде, малай миңә һыйынып өндәшмәҫ булды. Унан ""Тиҙ ярҙам"" машинаһы килеп етте. Малайҙың исемен һорайым. ""Һеҙ мине беләһегеҙ ҙә инде, мин һеҙгә ашарға йөрөйөм"", - тип яуаплай. Шунда беҙ ашатҡан мохтаж малайҙы танып ҡалдым"", - тип яҙа үҙенең сәхифәһендә медицина фәндәре кандидаты, доцент, Шәмсетдинов исемендәге клиника директоры Альберт Шәмсетдинов.",Күренекле табип ярҙамға ашыҡҡан,1,news,Яңылыҡтар,652,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-06/k-renekle-tabip-yar-am-a-ashy-an-4529538,2026-01-06T09:00:00+00:00
"Лаеш районында мәхкәмә утырышы 7 август иртәнге 9 да башланды, аны мәхкәмә рәисе Мәгънәви Гәрәев үзе алып барды. Нәтиәдә, 45-50 минут эчендә уләл-Бохариның""Сахих әл-Бохари"" китабын экстремистик әдәбият дип танымау турында карар чыгарды. Гаризаны Татарстан транспорт прокуратурасы биргән иде.2017 елның 10 маенда Казан халыкара һава аланында таможня үткәндә Русия ватандашы Р. Хәйретдиновтарус телендә чыккан алты дини китап табыла. Бу чик аша үтә торган әйберләрне тикшерүчеләрдә шик уяткан. Янәсе, мөселман китаплары икән, димәк алар экстремистик була ала. Бары бер елдан соң гына прокуратура моны раслау өчен һава аланы урнашкан районга, ягъни Лаеш мәхкәмәсенә гариза биргән. Руслан Нәгыев""Шунысы кызыклы, бу гадәттәгечә бирелә тогран шикаять түгел, ә гариза формасында ""махсус тәртиптә"" (""в особом порядке"") тапшырылган. Дәгъвачылар юк. Прокуратура шыпырт кына китапларны экстремистик дип танылуын теләгән булса кирәк, диди Азатлыкка бу эшне күзәткән адвокат Руслан Нәгыев. Аның әйтүенчә, моңа кадәр Оренбур мәхкәмәсе ""Сады праведных""ны (""Изгеләр бакчасы"")тыеп караган булган. Татарстанның транспорт прокуратурасы әлеге карар белән танышмыйча, Татарстан мөселманнары диния нәзарәте, башка экспертлар фикере белән кызыксынмыйча гариза бирергә булган күрәсең, ди белгеч. ""Мин кичә Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллин белән сөйләштем, ул аптырашта һәм прокуратураның әлеге теләгенә каршы чыгачагын белдергән иде"", ди Нәгыев. Күпләр социаль челтәрләрдә ""Татарстанның Идел буе транспорт прокуратурасының ислам динендә әһәмияте белән Коръәннән соң икенче урында торучы китапны тыю нияте мантыйкка сыймаслык хәл"" дип язды. ""Сахих әл-Бохари"" ыентыгыМәхкәмәгә биргән гариза нигезендә алар мөселман дөньясында иң абрулы хәдисләр ыентыгы авторы, галим имам әл-Бохариның ""Сахих әл-Бохари"" китабын экстремистик дип танудан тыш, әлеге алты басмадан торган ""шикле"" исемлектә тагын бер танылган хәдисләр ыентыгы - имам Ән-Нәвавиның""Изгеләр бакчасы"" ыентыгын да керткән. Бу китаплар ислам дине галимнәре тарафыннан бик абруйлы дип бәяләнә. Лаеш районы мәхкәмәсендә китапларны яклауда басмалар чыккан матбугат йорты юристы Александр Коншинкатнашкан. Нәгыев әйтүенчә, хәзер Татарстан транспорт прокуратурасының ике юлы бар: бүгенге карарны шикаять итү, яисә гадәти тәртип нигезендә яңа дәгъва тапшыру. Элегрәк Татарстанның Апас район мәхкәмәсе Сахих әл-Бохариның 52 нче хәдисләр китабын экстремистик диптапкан иде. Соңрак аларның аша автомат рәвештә инглиз теленнән тәремә ителгән дини текстны бәяләгәне мәгълүм булды. ""Әл-Бохари имам һәр мөселманның күңелендә хөрмәт уятучы исем. Ул иң бөек галимнәрнең берсе. Аның ""ами ас-Сахих"" хәдисләр ыентыгы Коръәннән соң исламда икенче иң ышанычлы китап булып тора, дигән идеэлегрәк Сарытау мөфтие Мөкаддәс Бибарсов.",Лаеш мәхкәмәсе Әл-Бохари ыентыгын аклады,0,analytics,Дин,2739,https://www.azatliq.org/a/29416949.html,2018-08-07T09:36:58+00:00
"Ошо осраҡтарҙа ҡайһы бер гөлдәрҙе яҙҙы көтмәй, әле үк икенсе һауытҡа күсереп ултыртырға мөмкин: –тамырҙары күренеп торһа; –һыу һипкәндә, тиҙ генә һеңһә; – ашламалар индереүгә ҡарамаҫтан, үҫемлек үҫеүҙән туҡтаһа; –тупрағынан насар еҫ килһә йә үңәҙ менән ҡапланһа; –һауытҡа һыймай башлаһа. Матур итеп сәскә атып ултырған гөлдәргә, әлбиттә, теймәй торорға кәрәк. Ҡыш көнө уларҙың урынын алмаштырырға кәңәш ителмәй. Сөнки япраҡтары яҡтыға боролоп үҫә, ә күсергәс, һабаҡтары зәғифләнеүе бар. Әйткәндәй, гөлдәр сәскәгә күмелеп ултырһын өсөн ябай ғына ашламалар һибеп тороу ҙа етә. Мәҫәлән, һыуға әҙ генә шәкәр ҡомо ҡушырға мөмкин, татлыны улар ҙа ярата икән. Йә 1 литр һыуға 1 төймә аспирин иҙеп һалығыҙ. Бер банан ҡабығын бер көнгә литрлыҡ банкаға һалып ҡуйһаң да, бына тигән ашлама килеп сыға. Шуны һипһәгеҙ, гөлдәрегеҙ матурайып, сәскәгә бөрөләнеп китер.",Гөлдәр ҙә татлыны ярата,0,analytics,Һөнәр,851,https://yanshishma.com/articles/-n-re-bar-y-ere-bar/2026-02-13/g-ld-r-tatlyny-yarata-4576907,2026-02-13T11:40:00+00:00
"Миләүшә дипломын башҡорт поэзияһы буйынса яҙған, егерменсе быуаттың икенсе яртыһын, Рәми Ғарипов, Мостай Кәрим, Салауат Әбүзәр, Рәйес Түләк һәм башҡа шағирҙарыбыҙҙың ижадын шул тиклем тәфсирләп, ентекле анализдар эшләп, параллелдәр үткәреп, тырышып эшләне ул ғилми эшен.  Шул тиклем ҙур яңылыҡ булды, башҡорт поэзияһы тураһында тағы ҡасан белер инек, дипломдың тулы вариантын ебәрегеҙ әле, – тип әйткәндәр комиссиялағы Мәскәү ғалимдары. У нее получилась совершенно новая, профессионально написанная картина башкирской поэзии второй половины века – новые имена, новые стихи, новый взгляд на классиков, новые отражения в критике, - тип баһалама яҙған Мәскәү рецензенты һәм хеҙмәтте дауам итеп, китап яҙыр кәрәк тигән һығымта эшләгән. Мин бик тулҡынландым, әммә ғилми етәксем мине яҡшы һөйләнегеҙ тип маҡтаны, - тине Миләүшә. Ысынлап та, ҡыҙҙың телмәре рус телендә лә, башҡорт телендә лә бик яҡшы ҡуйылған, дикцияһы шәп, йөкмәткеһе тулы, логик эҙмә-эҙлекле, аңлайышлы. Миләүшә өсөн сикһеҙ шатбыҙ, Башҡортостан ғорурлығы бит ул. Дүрт йыл буйы тик бишлегә уҡып, юғары стипендиялар алып йөрөгән ҡыҙ Мәскәү дәүләт университетын ҡыҙыл дипломға тамамлап сығып килә. Был уңышта, әлбиттә, иҫ киткес илһөйәр, һәләтле әсәһенең, рухлы олаталары-өләсәләренең дә өлөшө ҙур. Әйткәндәй, тырыш ҡыҙҙың ағаһы, юрист Нияз Муллағолов әлеге ваҡытты МХО-ла. Ниязға ла имен-аман әйләнеп ҡайтыуын теләйбеҙ. Муллағоловтар ғаиләһенә шул тиклем шәп балалар үҫтергәне өсөн Афарин! - тип әйтәбеҙ.",Һөйөнсө!,1,news,Яңылыҡтар,1464,https://bashkizi.ru/news/novosti/2025-05-24/y-ns-4249086,2025-05-24T14:41:00+00:00
Башҡортостан Башлығының журналистар өсөн булдырылған «Дөрөҫлөк. Яуаплылыҡ. Ҡаһарманлыҡ» премияһының  «Һиҙгер йөрәк» номинацияһында «Республика Башкортостан» гәзите  хәбәрсеһе Жанна Миронова еңеүсе булды.,"«Конкурста еңеү ҙур мәртәбә генә түгел, яуаплылыҡ та»",1,news,Яңылыҡтар,203,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-18/konkursta-e-e-ur-m-rt-b-gen-t-gel-yauaplyly-ta-4512899,2025-12-18T14:55:00+00:00
"Сервер Мустафаевфикерләр""Хизб ут-Тәхрир"" эше нигезендә гаепләнеп 14 елга ирегеннән мәхрүм ителгән кырымтатар хокук яклаучысы, ""Кырым теләктәшлеге"" координаторы булган Сервер Мустафаевкаколониядә медицина ярдәме күрсәтелми. ОВД-Инфо язуынча, Тамбовның 1 нче санлы тикшерү изоляторында утыручы Мустафаевның биле авырта. Февраль аенда ук төрмә невропатологы иргә рентген узып, нәтиәләр белән кабаттан үзе янына килергә кушкан һәм уколлар язган, ләкин Мустафаевка ренгтен да, уколлар да ясамаганнар. Умыртка сөягендәге авыртудан даруларны анарга гаиләсе ибәреп тора. Кырымтатар хокук яклаучысы инде икенче ел кырыс шартлы баракта тотыла. Мустафаев шулай ук йөрәк авыртуы һәм күз күреме начарлануына да зарлана. Русиядә",Кырымтатар хокук яклаучысы Сервер Мустафаевка колониядә медицина ярдәме күрсәтелми,1,news,Яңылыҡтар,714,https://www.azatliq.org/a/33496870.html,2025-08-07T09:51:17+00:00
"Илдар Гыйльметдинов""Татарларны төрле төркемнәргә аерып язу – ялган сүз"". Бу хакта ""Татар-информ""га биргән интервьюсында Русия Думасы депутаты Илдар Гыйльметдиновбелдергән. ""Бу – ялган мәгълүмат. Бу темага антропологлар һәм этнографлар сессиясендә фикер алыштылар. Росстат башлыгы итәкчелегендә махсус хөкүмәт комиссиясе бар. Ул халык саны алу кәгазьләренең эчтәлеген билгели. Анда татарларны төркемнәргә бүлү дигән нәрсә юк"". Гыйльметдинов катнаш гаиләләрдә тәрбияләнүче балалар өчен берничә милләтне күрсәтү тәкъдимен тәнкыйтьли. ""Милләтара мөнәсәбәтләр буенча эшче төркем төзелде. Аны Виталий Мутко итәкли. Анда бу тема тикшерелде. Өтер аша берничә милләтне язуларына, икенче юл өстәүләренә катгый каршы булуымны әйттем. Мондый бүленеш беркем өчен дә кызыклы түгел"", дигән депутат. Гыйльметдинов әйтүенчә, халык санын алганда 2010 елгы бланклар кулланылачак. Русиядә халык санын алганда татарларны төркемнәргә бүлү мөмкинлеге турында Русия Фәннәр академиясенең Миклухо-Маклай исемендәге Этнология һәм антропология институтының фәнни итәкчесе Валерий Тишковәйткән иде. ""Кешеләр бәлкем үзләрен ике халык вәкиле дип атарга мөмкиннәр. Бигрәк тә катнаш никахтан туганнар. Әйтик, урыс-украин кебек"", дигән иде ул.","Илдар Гыйльметдинов: ""2020 елгы анисәптә татарларны бүлү турындагы сүзләр – ялган""",1,news,Яңылыҡтар,1209,https://www.azatliq.org/a/30099362.html,2019-08-08T09:47:10+00:00
"В 2025 году в Республике Башкортостан определены единые даты проведения выпускных торжественных мероприятий в школах. 24 мая 2025 года (суббота) во всех школах республики состоятся торжественные линейки для учащихся 9-х и 11-х классов, посвященные празднику Последнего звонка. Единые даты торжественной выдачи аттестатов: года (пятница) – 9 классы; года (суббота) – 11 классы. Уважаемые коллеги, напоминаю, что при проведении мероприятий правила безопасности должны соблюдаться неукоснительно. В этом году 9 классы заканчивают более 50 тысяч человек, а 11 классы – около 15,5 тысяч выпускников. При определенных условиях выпускник 11 класса может получить медаль за особые успехи в учении первой или второй степени. Первая – золотая, вторая – серебряная. Напомню, что ребята могут претендовать на «серебро», если имеют всего две четверки в итоговых оценках. Также они должны набрать не менее 60 баллов на ЕГЭ по русскому языку и одному из предметов, которые они сдавали. Для «золота» - необходимо набрать не менее 70 баллов по русскому языку и одному из предметов. Минобрнауки Башкортостана Минпросвещения Образование",Выпускные вечера – важное событие для любого школьника,1,news,Яңылыҡтар,1117,https://uchbash.com/news/novosti/2025-01-15/vypusknye-vechera-vazhnoe-sobytie-dlya-lyubogo-shkolnika-4084751,2025-01-15T16:00:00+00:00
"Аманат журналы Башланып китте уҡыуҙар. фотоконкурсын иғлан итте. Үҙегеҙҙең уҡыу йылы башында төшкән синыфташтарығыҙ, уҡытыусы, ата-әсәләр, туғандар менән сифатлы, оригиналь фотоларығыҙҙы беҙгә ебәрегеҙ. Конкурста коллектив менән генә түгел шәхсән ҡатнашыуы ла мөмкин. Эштәр 11 сентябргә хәтлем ҡабул ителә. 12-20 сентябрь асыҡ тауыш биреү беҙҙең ""Бәйләнештә"" сайтындағы төркөмөндә барасаҡ. Еңеүсегә Рәхмәт кәлимәһе һәм Һомай аҡыллы колонкаһы!","""Һомай"" кәрәк беҙгә!",0,analytics,Конкурстар,442,https://amanat.su/articles/konkurstar/2024-09-03/omay-k-r-k-be-g-3909698,2024-09-03T14:56:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрКазанда 19 нчы төзәтү колониясенең транзит-озату пункты итәкчесе — 33 яшьлек Торгул Исламзадәгә каршы инаять эше ачылган. Бу хакта куәт оешмаларындагы чыганакларына сылтама белән ""Бизнес ""иткерә. Колонияне карап чыккан вакытта ул 73 телефоны тапкан, бу телефон инде үлгән бер тоткынныкы булган. Исламзадә телефонны тиеш булганча рәсмиләштермәгән, хезмәт тикшерүе үткәрмәгән, ә үзенә алган, дип яза басма чыганакларына таянып. итәкченең гамәлләрен ""вазифаи вәкаләтләрен арттырып ибәрү"" (инаять кодексының 286 маддәсе, 3 өлеше) дип бәяләгәннәр. Ул гаебен тулысынча таныган. Хәзерге вакытта читкә чыкмау турында имза алганнар, аны 10 елга кадәр ирегеннән мәхрүм итүләре бар диелә хәбәрдә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Медиа: Казанның 19 нчы төзәтү колониясе хезмәткәрен үлгән тоткынның телефонын үзләштерүдә гаеплиләр,1,news,Яңылыҡтар,807,https://www.azatliq.org/a/32810650.html,2024-02-08T10:48:25+00:00
"Тормошта гүзәл затҡа еңел түгел. Уның һәр аҙымы, холоҡ-фиғеле, үҙен тотоуы, хатта сибәр булыу-булмауы энә күҙәүенән үткәрелә. Ысын ҡатын-ҡыҙ шундай булырға тейеш, тибеҙ. Ә асылда ниндәй һуң ул? Һәр кем үҙенең тормош тәжрибәһенән һәм хаталарынан һабаҡ ала-ала ғүмер юлынан атлай. Йәшәй, яна, һөйә, илай, ҡыуана һәм бер нәмәгә ҡарамай сибәр, һөйкөмлө, күркәм булып ҡалырға ынтыла. Сибәрлек ул, моғайын, тышҡы ҡиәфәттән генә түгел, ә кешенең булмышынан да киләлер. Башҡортостандың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары, Рәсәйҙең атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, «Башҡортостан» телерадиокомпанияһы дикторы, экран йондоҙо Флүрә Мурзинаны тап шундайҙар иҫәбенә индерер инем. Уның менән танышҡандар башта Флүрә Ишбулат ҡыҙының сибәрлегенә хайран ҡала, һуңынан уның холоҡ-фиғеленә ғашиҡ була. Һәр ваҡыт кеше араһында, һәр ваҡыт иғтибар үҙәгендә йөрөп тә, шулай ябай ҡалырға мөмкинме? Балаларса ихласлығын юғалтмаған, кәрәк саҡта абруйлы, ҡаты һүҙен әйтә белгән ханым ул. Тәү ҡарамаҡҡа ябайлығы күҙгә ташланһа ла, уның үҙе, эске донъяһы, кисерештәре, хатта аһ-зарҙары ла тирә-яғындағылар өсөн сер булып ҡала. Бер яҡтан асыҡ та, икенсе яҡтан бикле лә ул. Экран йондоҙо Флүрә Мурзина – Балаҡатай ҡыҙы. Ғаиләлә ете бала улар. Флүрә алтынсыһы булғанға, әсәһе уны, алтыным, тип йөрөтә. Атаһы Ишбулат – Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, уның тураһында иҫтәлектәрҙе бәйән итеү өсөн һүҙҙе Флүрә Ишбулат ҡыҙының үҙенә бирәйек: «Әтейем Үтәш ауылында 1924 йылда тыуған, бала сағы ауыр йылдарҙа үтә. Уның атаһы, Жийәнғәле ҡартатайым, – ауылда тәүге колхоз рәйесе, 1937 йылғы золом ҡорбаны. Яҙмышы беҙгә билдәһеҙ. Әтейемде һәм тағы бер ҡыҙы – Шәһүрә апайҙы – ҡәртинәйем яңғыҙы ҡарап үҫтергән. Әтейем яҡты донъя менән хушлашҡанда өлкән ағайыма – 19, миңә ни бары – 9, иң кесе һеңлебеҙ Лизаға 6 йәш ине. Күпте хәтерләмәйем. Әле 2000 йылдарҙа телеүҙәккә мине эҙләп әтейемдең класташы, иҡтисад фәндәре кандидаты Мәүлитйән Хәкимов килде. Ул миңә, яҡын кешем тураһында матур иҫтәлектәрен һөйләп, 1942 йылда тимер юл вокзалынан әрме сафына киткән саҡта төшкән фотоһын да бүләк итте. Әтейем бик уҡымышлы, тәртипле, матур яҙған кеше булғанын да әйтте. Шуға ла ул, ауылда ололар ҡалмағас, мәктәптә уҡытыусы, ауыл советында секретарь булып эшләй. Һуғыш йылдарында хеҙмәткә алынғас, Тымыҡ океан флотына эләгә, һыу аҫты кәмәһендә һигеҙ йыл хеҙмәт итә. Уның хәрби юлы тураһында архив материалдарын юллап, өлкән ағайым Рәүеф бик күп мәғлүмәт тупланы. Мәҫәлән, бер нисә һыу аҫты кәмәһе экипажын төньяҡтан көнсығышҡа күсерәләр. Һуғыш осоро. Тәғәйенләнгән урынға кәмәнең икәүһе генә барып еткән, ҡалғандарын фашистар батырған. Шундай бер ваҡиға. Әтейем палубала толоп кейеп, ҡулына карабин тотоп һаҡта торған. Ҡапыл иҫкән көслө елдән ул боҙло палубанан диңгеҙгә тайып төшә. Ҡыуанысҡа, кәмәнең алғы өлөшөндәге рулдән аяҡтары менән этәренеп, кире һыу өҫтөнә ҡалҡып сыға. Толобон сисеп ырғыта, ләкин карабинды ҡулынан ысҡындырмай. Юҡһа, ул хәрби трибуналға эләгер ине. Әтейем, беренсе дәрәжә старшинаға тиклем күтәрелеп, һигеҙ йыл хеҙмәт итә, япондарға ҡаршы алышта ҡатнаша, «Японияны еңгән өсөн» миҙалы менән бүләкләнә, тыныс көндәрҙә яңы ҡорал һынайҙар. Әйткәндәй, минең уртансы ағайым Ҡорбанғәле хәрби диңгеҙсе, Севастополдәге юғары хәрби диңгеҙ инженерҙар училищеһын тамамлап, Тымыҡ океан флотына юллама ала. Петропавловск-Камчатскийҙа уны әтейемдең хеҙмәттәше, Тымыҡ океан флоты командующийы урынбаҫары Эмиль Николаевич Спиридонов (һуңынан ул командующий була) атайҙарса йылы ҡабул итә һәм Палдискиға, юғары офицерҙар курсына ике йылға уҡырға ебәрә. Һыу аҫты кәмәһендә ер шарының бөтә океандарын гиҙеп, хеҙмәтен тултырып, хаҡлы ялға сыҡты ағайым. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры. Әтейем инәйем Минсафа Гөнсәр ҡыҙына, балаларҙы уҡыт, тигән васыят әйтеп ҡалдырғас, ғәзизебеҙ тырышып, беҙҙе юғары белемле итте. Инәйемдең дә яҙмышы үҙенсәлекле. Ул да һуғышта булған, Курск дуғаһындағы алыштарҙа ҡатнашҡан. Уның хәрби юлын сағылдырған справкаларҙы юллау өсөн Рәсәй оборона министрлығының Үҙәк архивына хат ебәрҙек. Әле яуап көтәбеҙ». Флүрә Мурзина медицина университетына инергә ҡарар итә. Махсус рәүештә шунда әҙерләнә. Ләкин медицина университеты эргәһендәге Мало-Павловский мәктәбенең анатомия кафедраһын барып күргәс, был уйынан кире ҡайта. Яҡын туғандары, Өфөлә йәшәгән ағаһы Радик һәм еңгәһе Әлфирә уға, әйҙә химик бул, химзаводта эшләрһең, тип кәңәш бирә. Ҙур заводтарҙа инженер булырмын, тип Флүрә ошо юлды һайлай. Ул химия факультетына уҡырға инә һәм тамамлай ҙа. Заводта эшләй алмаясағын да аңлай ул. Сөнки практика үткән ваҡытта химик матдәләргә аллергияһы булыуы асыҡлана. Флүрәнең бер туған һеңлеһе Лиза, ул ваҡытта пединститут студенткаһы, телеүҙәктә балалар өсөн тапшырыуҙар алып бара башлай. Бер ваҡыт туңдырма ашап, тамағы шешә, тауышы юғала. Программаларҙы уҡыу өсөн кеше кәрәк була. Телевидение режиссеры Әхмәт Яҡупов менән тиҙ генә Флүрәне әҙерләйҙәр ҙә эфирға сығаралар. Шунан башлап Флүрә эфирҙан балалар тапшырыуҙарын алып бара. Бишенсе курста белем алғанда телевидениела дикторҙар курсын асалар. Унда йәштәрҙе, һуңынан билдәле диктор булып танылған Камил Аҡсурин менән Флүрә Мурзинаны СССР-ҙың халыҡ артисткаһы Гөлли Мөбәрәкова уҡыта. Дикторлыҡ курсында белем алыу юғары уҡыу йортондағы диплом яҙыу менән тура килә. Йәш ҡыҙ бирешмәй, уны ла йырып сыға. Мин яҡшыраҡ булдырам, тигән сәм Флүрә Ишбулат ҡыҙын ғүмере буйы оҙатып йөрөй. Әйткәндәй, ул әле ошо ынтылышҡа тоғро. Уҡып ҡына диктор булһаң икән. Телевидение экранына сығыу хәҙер генә бер ни тормай. Ул ваҡытта бөтә халыҡ исеменән сығыш яһаусы дикторҙарға талаптар үтә лә ҡаты булған шул. Флүрә Мурзинаны ҡапыл ғына экранға сығарып ултыртмайҙар, ә телевидениелағы иң бәләкәй вазифаға – режиссер ярҙамсыһы итеп эшкә алалар. Ярты йылдан һуң ғына сығарылыш бүлегенә мөхәррир итеп күсерәләр. Бында ул данлы дикторҙар Рәсимә Сәғитова, Зөһрә Бәхтизина, Валерий Ермоленко, Камил Аҡсурин, Фәрит Бикбулатов, Наилә Ғәләүетдиновалар менән көн дә аралашыу бәхетенә ирешә. Унда ла Флүрә тик ултырмай, ә балалар өсөн музыкаль программалар, төрлө тапшырыуҙар алып барыусыһы булараҡ оҫталығын камиллаштыра. Ун йыл ваҡыт үтеп тә китә. Ниһайәт, республикабыҙ суверенитет яулаған мәлдәрҙә телевидениела дикторҙарға тағы конкурс иғлан итәләр. Күрәһең, экранға яңы йөҙҙәр кәрәк булғандыр, ти Флүрә Ишбулат ҡыҙы. Йомғаҡтар буйынса, башҡортса тапшырыуҙарға Флүрә Мурзина һәм Фәнүр Йәғәфәров диктор булып килә.",". Ысын ҡатын-ҡыҙ шундай булырға тейеш, тибеҙ",0,analytics,Мәҙәниәт,6319,https://shonkar.com/articles/culture/2025-05-21/ysyn-atyn-y-shunday-bulyr-a-teyesh-tibe-4245034,2025-05-21T16:00:00+00:00
"Валерий Тишков2020 елда узачак анисәп вакытында милләтләрне төркемчәләргә дә бүләчәкләр. Татарлар төркеме дә берничәгә бүленәчәк. Бу хакта ""Татар-информ""га Этнология һәм антропология институты фәнни итәкчесе Валерий Тишковбелдергән. ""Зур бер халык эчендә берничә төркем бар, аларны без төркемчә дип атыйбыз. Ягъни бу үзаллы халык, әмма шул ук вакытта алар башка зур халыкның бер өлеше булып тора"", дип аңлата Тишков. Аерым алганда, татарлар төркеменә ""себер татарлары"" төркемчәсе керәчәк. ""Татарлар эчендә, әмма шул ук вакытта аерым күрсәтелгән"", ди галим. Ә кырымтатарлар аерым төркем булып күрсәтеләчәк. Чөнки Татарстан татарлары белән охшашлыклары булса да, ""аларның тарихы, теле һәм мәдәнияте башка"". Бу инновация 2002 еллда ук кертелде, моның белән керәшеннәр проблемы да чишелде ди Тишков. ""Керәшеннәр 1926 елгы анисәптә аерым халык булган. Советлар чорында аларны татарлар дип яздылар. Конституциягә ярашлы, болай эшләргә ярамый. Кеше үзен кем дип атый, шулай язылырга тиеш. Башка милләт вәкиле итеп язарга ярамый"", ди галим. Ул керәшен активистларының аерым халык булып тануны сорап төрле инстанцияләргә, хәтта патриархка да язуларын искә төшерә. ""Татарстанда керәшеннәр бер үк вакытта татар да, керәшен дә булырга тели. Ә Удмуртиядә алар ""без татарлар түгел, керәшеннәр"" диләр. Алар өчен татар - мөселман. Кешенең үзбилгеләнүе белән бәйле нәзек урыннарга балта белнә чабарга ярамый"", ди Тишков. Халык исәбен алу Русиядә 2020 елның 1-31 октябрендә узачак. 2018 елда 550 мең кешене колачлаган сынау рәвешендәге анисәп үтте. Соңгы анисәп 2010 елда узган иде. Аның нәтиәләренә караганда, Русиядә 5,3 млн тирәсе татар яши. Сан ягыннан татарлар урыслардан кала икенче урында тора. 2002 елдан 2010 ел арасында илдә татарлар саны 4 процентка яки 244 мең кешегә кимеде.",Валерий Тишков: 2020 елгы анисәптә дә татарларны төркемчәләргә бүләчәкләр,1,news,Яңылыҡтар,1769,https://www.azatliq.org/a/29765176.html,2019-02-12T07:32:39+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЛатвия Сеймы парламент бинасында депутатларга фәкать латыш телендә генә сөйләшүне билгели торган регламентны өченче укылышта кабул итте. Алар шулай ук гражданнар һәм урыс телле медиалар белән аралашканда да латыш телен кулланырга мәбүр, дипяза. Яңа төзәтмәләргә күрә, Сейм бинасында чит телне куллану канунны бозу булып саналачак. Дисциплинар чараларны ил парламентының этика комиссиясе хәл итәчәк, диелә. Май уртасында Латвия парламенты мәктәп укучылары һәм студентларга урыс телен икенче чит тел буларак өйрәнүдән баш тартырга мөмкинлек бирүче канун кабул итте. Урыс теле урынына Латвия мәктәпләрендә дүртенче сыйныфтан башлап Европа Берлеге илләренең бер теле яки халыкара килешүләрдә теркәлгән телләрнең берсе өйрәтеләчәк. Латвия хакимияте әлеге адым яшьләрне гомумъевропа мәгариф даирәсенә әлеп итәргә һәм Европа Берлегенең рәсми телләрен өйрәнүгә этәрүгә ярдәм итәчәк дип саный. Латвиядә 1,8 млн кеше яши. Халыкның 34,6ы өйдәурысча аралаша. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Латвиядә депутатлар парламентта фәкать латыш телен генә куллана ала,1,news,Яңылыҡтар,1015,https://www.azatliq.org/a/latviyada-deputatlar-parlamentta-fakat-latishcha-gina-chigish-yasiy-ala/33429463.html,2025-05-30T11:55:40+03:00
"ҺӨЙӨНСӨ! Ҡәҙерле дуҫтар, шәп яңылыҡ: ""Һәнәк""тең 100 йыллыҡ юбилейы айҡанлы юғарыла ултырған ағайҙар беҙгә изгелек эшләне: 2026 йылдың беренсе ярты йыллығына, сәпсим осһоҙ хаҡҡа ғына яҙылырға була. Быға тиклем журналды алдырыу 628 һумға төшһә, киләһе миҙгелдә ""Һәнәк""ле булыу өсөн 452 һум да етә (әле бында пенсионер ташламаһы иҫәпләнмәгән). Шулай уҡ 1 – 11 октябрҙә һәм 3 – 13 декабрҙә ташламалы декада ла үтәсәк. Был осорҙа Һәнәккә яҙылыу бөтөнләй арзаная - 437 һум (пенсионер ташламаһы). Әгәр туранан-тура үҙебеҙгә мөрәжәғәт итһәгеҙ, 422 һумға яҙҙыртасаҡбыҙ. Мөрәжәғәт өсөн телефон: . Шәп бит, ә! Индексыбыҙ - П2764.",ҺӨЙӨНСӨ!,1,news,Яңылыҡтар,618,https://henek.info/articles/novosti/2025-10-02/y-ns-4411725,2025-10-02T14:35:00+00:00
Президент России Владимир Путин подписал изменения в федеральный закон «О воинской обязанности и военной службе».,Владимир Путин подписал изменения в закон о воинском призыве,0,analytics,Ватан,113,https://tanburz.ru/news/vatan-a-ynda/2025-04-22/vladimir-putin-podpisal-izmeneniya-v-zakon-o-voinskom-prizyve-4216753,2025-04-22T09:15:00+00:00
"Николай СеменаАннексияләнгән Кырым башкаласында мәхкәмә эшен яктыртырга теләүче бөтен журналистлар да залга сыя алмаганлыктан, адвокат Александр Попков зуррак зал сорап мөрәәгать итте. Шуңа күрә утырыш күчерелде, дип хәбәр итә ""Крым. Реалии"". Тыңлаулар алдыннан Семена журналистларга үз гаебен танымавын әйтте. ""Мине Русиянең территориаль бөтенлеген бозарга чакыруда гаеплиләр. Ләкин мин дә, мине яклаучылар да моның белән килешми. Кырым статусы бәхәсле, дөньяда әлеге мәсьәләгә кагылышлы фикер алышулар бара"", ди Николай Семена. Кырымның Русия тарафыннан куелган хакимияте журналистны ярымутрауны аннексияләү турындагы мәкаләсе өчен ""сепаратизмга чакыру""дагаепли. Аңа биш елга кадәр ирегеннән мәхрүм итү яный. Семена язмышы өчен Европада иминлек вә хезмәттәшлек оешмасы һәм башка халыкара оешмалар да борчылу белдерә. Алар Кырымдагы Русиядән куелган хакимиятнең гамәлләрен бәйсез матбугатка басым дип бәяли.",Журналист Николай Семена эшен мәхкәмәдә карау 3 апрельгә кичектерелде,1,news,Яңылыҡтар,908,https://www.azatliq.org/a/28380495.html,2017-03-20T14:17:37+00:00
"уртаклашуртаклашбастырБМО мәхкәмәсе Косовоның бер яклы бәйсезлеген игълан итүен кануни дип раслады. Бу хәбәр әлеге төбәк язмышы кабатланган илләрдә үзенчә зур тәэсир ясады. Карар Косовода бик шатлыклы хәбәр буларак кабул ителсә, Сербиядә каршылыклар уятты. Карар кем файдасына булыр? уртаклашуртаклашбастыр",Косово карары Европага да йогынты ясый ала,0,analytics,Комментарийҙар,306,https://www.azatliq.org/a/kosovo_baysezlek_evropa/2112378.html,2010-07-28T22:53:43+03:00
"Рамил Әхмәтов: ""Барысын да күңелем өчен эшлим""""Татар мәдәни үзәге""нең ишегалдына керсәң, анда ат арбалары куелган ""Татар станы"" дип аталган чын авыл каралты-курасын күрәсең. Аннан ерак түгел генә курчак театры өчен махсус ясалган сәхнә дә бар. Шунысы да кызыклы, ресторанга илтүче юл белән ишегалдына керүгә кунакларны танылган татар шагыйрьләренең шигырьләреннән өзекләр язылган зур плакатлар каршылый. Анда Габдулла Тукай, Гапделаббар Кандалый, Ренат Харис, Шәүкәт Галиев һәм башкаларның шигъри юлларына урын бирелгән. Урамнан ""Заман"" хуалыгына кереш. Кечкенә такта ташка ""Татар мәдәни үзәге"" дип язылганБер караганда бу шаккаткыч нәрсә. Мәскәүнең нәкъ үзәгендә зур тизлектә хөкүмәт машиналары уза торган Кутузов проспектында татарча язылган шигъри юллар, татар рестораны һәм хәләл татар азык-төлек кибете. Шуның өстенә биредә коесы да бар. ""Суы да һичшиксез булачак, әле бизәкле чиләкләр белән көянтәләр дә куячакбыз"", ди бу тикле матурлыкны оештырган, бу биләмәләрнең хуасы Рамил Әхмәтов. Без Рамил әфәндегә берничә сорау белән мөрәәгать иттек. – Рамил әфәнде, илдә кризис, күп кенә рестораннар ябылып ятканда сез шундый матур үзәк ачкансыз. Кризистан курыкмыйсызмы? ""Заман"" ишегалдындагы курчак театры һәм кое– Мин инде күптөрле кризислар кичергән кеше. Курыкмыйм. Кризис – ул яңа мөмкинлекләр тудыра торган вакыт та. Кытай дивары дигән урында татар рестораны бар иде. Аның хуасы алышынды, ресторан үзенең татарлыгын югалтты. Кешеләрне тарату иңел ул, кирәк чакта ыеп алып кына булмый. Шунда эшләгән, 30 елдан артык татар ашларын пешерү остасы булган Алсу Хәсәнованы үземә эшкә алдым. Бездә хәзер нинди генә татар ашлары пешерелми! Барысы да бар. – Әгәр дә ризыклары булса, ашларны пешерергә була да бит. Хәзер санкцияләр, ризыклар кыйбатланды. Сез бу хәлдән ничек чыгасыз? – Мәскәү өлкәсенең Егорьевский районында минем үземнең хуалыгым бар. Мин хәзерге вакытта сәнәгать төзүчелеге ширкәтен итәкләсәм дә, (Рамил Әхмәтов – төзү ширкәте президенты) Тимерязев исемендәге авыл хуалыгы академиясен тәмамлаган кеше. Авыл хуалыгы якын миңа. Верейко дигән авылда үз хуалыгым бар. Анда атлар, сыерлар, каз, үрдәк, тавык, тәва кошы, бытбылдык үрчетелә, хәтта дөя дә бар. Әле менә Татар станы дип аталган урында куяннар гына яши. Алга таба биредә Мәскәү уртасында кечкенә зоопарк та эшләргә исәп. Ял итәргә дип балалары белән килгән кешеләргә курчак театры да күрсәтәчәкбез, әнлекләрне дә. Биредә безнең хуалыктан алынган ит, май, эремчек һәм башка азык төлек сатыла торган кибет тә ачтык. Менә әлегә сөтне ничек китертергә белмим. Тиз әчеп чыга, бездә бит консервантлар юк. ""Заман"" ресторанында китап күргәзмәсеЗаман ширкәте әле әйтеп үтелгәннән белән генә чикләнми икән. Алар үзләренең китап нәшриятен дә булдырганнар. Рамил әфәнде үз хисабына инде берничә шагыйрьнең китапларын да нәшер иткән. ""Мин аларны Гомәр Хәям китапларыннан башлаган идем. Әлегә ярты елга бары бер китап кына чыгарабыз. Бәлки миннән күреп бу эшкә башкалар да алыныр. Язучылар, шагыйрьләр безнең мәдәниятне, телне саклауда төп үзәк, төп терәк булып тора бит"", – ди ул. Ресторанның фойесында китаплар, татар сувенирлары күргәзмәсе дә бар. ""Алга таба китапханә дә булачак"", ди Рамил әфәнде. Ул шулай ук балалар өчен бию, музыка түгәрәкләре дә эшли башлаячагын әйтте. – Бу эшләр сезгә ниндидер файда бирәме соң? Китапларны да үз хисабыгызга чыгарасыз. Башка эшләр дә күп чыгым таләп итәдер? ""Татар станы""– Мин боларның барысын да күңелем өчен эшлим. Әлбәттә, мин алардан файда алырга дип тотынмадым. Халкыбыз өчен шундый урын булдырырга мин күптән хыялланган идем. Бервакыт бер ханым миңа: Сезнең бит Мәскәүдә үз рестораныгыз да юк! дигән иде. Чынлап та, без татарлар дип горурланып йөрибез, шуны да булдыра алмыйбызмы дип уйладым. Беренче хәләл ресторанны мин Әсәдуллаев йортында ачтым. Ул да эшләп килә. Ләкин мин аның миңа булган файдасы турында уйламыйм, ул миңа кирәк тә түгел. Мин – төзүче. Ул – минем эшем. Ә инде болары бары күңел өчен. – Рамил әфәнде, сезнең эшләрегезгә караганда сез авыл баласы, татарча да бик матур сөйләшәсез. Туган якларыгыз кайда? – Мин Татарстанның Буа районы Түбән Наратбаш авылында тудым. Татар мәктәбендә укыдым. Унынчы сыйныфны тәмамлагач, Мәскәүгә юл тоттым. Татарча укыган булсам да барлык имтиханнарны рус телендә биреп, авыл хуалыгы академиясенә укырга керә алдым. Укыганда да эшләдем. Мин балачактан эшләп үскән кеше. Минем инде 10 нчы сыйныфны бетергәндә һөнәрем бар иде. Түбә ябу эшләрен оста башкара идем. Академияның үзендә үк укыган вакытта ук эш табылды миңа. Бишенче курста укыганда инде минем Мәскәүдә үз фатирым, үземнең ширкәтем бар иде. – Гаиләгез турында да сөйләгез әле? – Хатыным – татар кызы, Гүзәлия исемле. Малмы районыннан, 20 ел бергә торабыз. Ике кызыбыз, бер улыбыз бар. Улыбызга инде 18 яшь. Ул да безнең кебек мәктәпне алтын медальгә тәмамлады. Югары икътисад институтында белем ала. Ресторан ачылганга әле бер-ике генә атна булуга карамастан, бу урынны татарлар инде белеп алган, анда төрле кичәләр, очрашулар уза башлаган. Анда музыкантлар, шагыйрьләр, ырчылар, композиторлар белән очрашуларны планлаштыралар. ""Әле арт-директор табалмый торган идек. Шуңа гына планнарыбыз тукталып торды. Хәзер инде беренче апрельдән ул эшләр башланып китәчәк, татар мәдәниятен белгән, фикердәш булырдай оештыручы кеше дә табылды"", диде Рамил әфәнде. Яңа Татар мәдәни үзәген"" табу бик иңел, ул Мәскәүнең Кутузов проспектындагы 36 а йортында урнашкан.",Мәскәүдә яңа татар мәдәни үзәге барлыкка килде,0,analytics,Татарстан,5367,https://www.azatliq.org/a/26893374.html,2015-03-12T13:24:12+00:00
"Башланғыс синыфта уҡыған саҡта ике ауыл көтөүен көтөп, оло ағайҙар менән бесәнгә йөрөй торған булған. ""Әсәйем биҙрәләргә йомортҡа тултырып, оло апайҙарға эйәртеп баҙарға ебәрә ине. Мәктәпте тамамлағас, артабан да уҡырға теләгем бар ине, ләкин хыялым тормошҡа ашманы"", - ти ул. Ғәйшә инәй колхозда эш башлай. Егерме бер йәшендә Ғәлиәхмәр ауылы егете Салауат Мәғәфүров менән сәстәрен сәскә бәйләп, үҙ аллы тормошҡа аяҡ баҫалар. Заманаһы ауыр булһа ла, алты балаға ғүмер бирәләр. ""Бер һыйырҙан артыҡ һыйыр тоторға яраманы, йомортҡа, һөт, майҙы колхозға тапшыра инек. Ҡомалаҡтан икмәк һалып ашаныҡ, күпләп ҡош-ҡорт, ҡуян, кәзә тоттоҡ. Яҙғыһын кәзәне, ҡуянды тарап, йөнөн эшкәртеп шәл, косынкалар бәйләй инек. Балаҫ һуғырға ла өйрәндем. Колхоздан эш хаҡы аҙ булды, тормош иптәшем һунар итте: төлкө, бүре тиреһен эшкәртеп, баҙарға алып барып һата инек. Гөрләтеп донъя көттөк, балаларыбыҙҙы үҙ аллы тошмошҡа аяк бастырҙыҡ. Ләкин иптәшем 54 йәшендә генә баҡыйлыҡҡа күсте. Донъя ауырлыҡтарына ҡарамай, артабан донъя көттөм, 70 йәшемә тиклем һыйыр, һарыҡ малы аҫырап, ҡорот һаттым"" - тип һөйләй Ғәйшә инәй. Уның ҡоротон әле лә һораусылар бик күп. Ошо йәшендә лә шиғырҙар яҙып, боронғо көйҙәрҙе көйләп ултыра. Ғәйшә Ғабдулхай ҡыҙы ""Әсәлек даны"" миҙалы менән наградланған, ""Һуғыш балалары"" миҙалы эйәһе. Әлеге көндә балаларының изгелеген, 16 ейән-ейәнсәре, 21 бүлә-бүләсәһе шатлығын күреп, матур ғүмер итә. Айгүзәл ЙОСОПОВА. Учалы районы.",90 йәшен билдәләне,0,analytics,Хаттар,1426,https://yanshishma.com/articles/be-g-kilg-n-khattar-an-/2026-01-10/90-y-shen-bild-l-ne-4532623,2026-01-10T14:40:00+00:00
"Әфганстан татарларыТатарстан Әфганстандагы авыр хәлдә калган татар әмгыятенә ярдәм итәчәк һәм аларга һуманитар ярдәм ибәрәчәк. Бу хакта Татарстан президенты сүзчесе Лилия Галимова белдерде, дипяза""Интерфакс"". ""Дөнья татар конгрессы ягыннан фонд белән (Русия мөселманнарының патриотик хәйрия фонды) шундый һуманитар ярдәм оештыру карары кабул ителгән. Сүз фонд вәкилләре алданрак әйткән беренче чиратта кирәкле азык-төлек турында бара"" дигән Галимова. Ул конгрессның ярдәмне оештырачагын, ә фондның аны мохталар өчен Әфганстанга тапшырачагын әйткән. Алданрак Әфганстанда Талибан хәрәкәте (Русиядә террорчы оешма буларак тыелган) хакимияткә килгәннән соң, илнең нигездә төньягындагы 16 вилаятендә яшәгән татар әмгыятенең һуманитар каза чигендә калуыхәбәрителгән иде. Казанда узган матбугат очрашуында мөселманнарның патиротик хәйрия фонды итәкчесе Рөстәм Хәбибуллинтиздән кыш итәчәген һәм һәркемнең дә исән калу мөмкинлеге булмаячагын әйткән иде. Даими хәрби хәрәкәтләр кешеләрнең азык-төлек тупламнарын юкка чыгарган. ""Аларның бөтен өмете Татарстанда. Әфганстан татарларына ашыгыч рәвештә һуманитар ярдәм ибәрергә кирәк"" дип белдергән иде Хәбибуллин. Һуманитар ярдәм мәсьәләсен кыш башланганчы, бер ай эчендә хәл итәргә кирәк дигән хәйрия фонды итәкчесе. Күптән түгел БМОның Дөнья азык-төлек програмы, ашыгыч чаралар күрелмәгән очракта, миллионлаган әфган ач калачак дип кисәткән иде. БМО мәгълүматынакүрә, Әфганстанда көн саен итәрлек ризыкны нибары 5 процент гаилә генә ала. 22,8 миллион тирәсе кеше азык-төлеккә кытлык кичерә, шуларның 3,2 миллионы – 5 яшькә кадәрле балалар. Илдә азык-төлек һәм даруга кытлык күзәтелә. Азык-төлеккә бәя кисәк арткан. Моннан тыш Әфганстанга соңгы дүрт елда икенче мәртәбә иң көчле корылык килде. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Татарстан Әфганстандагы татар әмгыятенә һуманитар ярдәм ибәрәчәк,1,news,Яңылыҡтар,1975,https://www.azatliq.org/a/31535998.html,2021-10-29T16:09:04+00:00
"Башҡортостан радиоһында әҙәби тапшырыуҙар мөхәррире булып эшләгән сағында шағир Яҡуп Ҡолмойға урамда бер танышы осрап: - Ҡара әле, ағай, ниңә шул иртәнге гимнастика музыкаһын бер аҙ төрләндермәйһегеҙ? Иртән торҙоңмо, тырын да тырын – тыңлар нәмәһе юҡ, - тип мыжырға керешә. Яҡуп Ҡолмой зарланыусының бүлтәйеп сыҡҡан ҡорһағына күҙ һала ла: - Радио аша иртәнге гимнастика тыңлау өсөн түгел, шөғөлләнеү өсөн тапшырыла бит, ҡустым, - тип аңлатма биргән.",ИРТӘНГЕ ГИМНАСТИКА,0,analytics,Йәмғиәт,449,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-09-17/irt-nge-gimnastika-3931525,2024-09-17T07:22:00+00:00
"Ифтарҙа кеселәргә һабаҡ биреп, ата-әсәһенең рухын шатландырып, аят-доғала ултырған ошондай ололарыбыҙ күберәк булһын ине! Фото һәм видеояҙма: авторҙан.",Ололар ҙа әсәһенең бәлешен һағына.,1,news,Яңылыҡтар,151,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-22/ololar-a-s-ene-b-leshen-a-yna-4588379,2026-02-22T15:09:00+00:00
Ватсап ысын бөтөр микән? Әле бына шылтыратып булмай.,"мессенджерына күсәбеҙ, ти",1,news,Яңылыҡтар,52,https://yanshishma.com/news/yanyliktar/2025-08-20/max-messendzheryna-k-s-be-ti-4355252,2025-08-20T11:54:08+00:00
"""Әл-Ихлас"" мәчете ишегендә ОМОНМәчеттә шикле әйберләрне ""табарга"" кушылганРөстәм Сафин митингта чыгыш ясый 5""Әл-Ихлас"" мәчетендә тентүләр: Рөстәм хәзрәт Сафин тоткарланды","""Әл-Ихлас"" мәчетендә тентүләр: Рөстәм хәзрәт Сафин тоткарланды",0,analytics,Татарстан,170,https://www.azatliq.org/a/24742668.html,2012-10-17T13:39:28+00:00
Владимир ПутинДанил СәфәровРаил ГатауллинИлфат Фәйзрахманов,Кремльнең аерым сайтларны финанслау тәкъдиме шик уята,0,analytics,Донъя,59,https://www.azatliq.org/a/24778684.html,2012-11-22T23:55:38+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырИрне 28 март көнне Бөгелмәдән чыккан вакытта тоткарлаганнар. Полициядә аңа алдан хәбәр бирмичә әмәгать чарасы оештыру турында беркетмә төзегәннәр һәм мәхкәмә булганчыга кадәр, төнгә полиция бүлекчәсендә калдырганнар. -та ""Путинга каршы төш вакыты"" чарасы турында статус куйган Татарстан кешесенә 20 мең сум штраф салганнар. Бу хакта ул ""ОВД-Инфо""гахәбәр иткән. Георгий Уфимцев исемле бу ир 16 мартта видеодомофон камералары аша полиция хезмәткәрләренең һәм сивил киемнән булган кешеләрнең үзен эзләвен сизеп алган. Шулай ук аның туганнарына шалтратканнар һәм иргә полиция бүлекчәсенә килергә кушканнар. Куәт оешмалары вәкилләре аны сайлаулар белән бәйле рәвештә эзләүләрен әйткән. Шул ук вакытта Уфимцевка бернинди хәбәр дә, повестка да ибәрмәгәннәр. Ирне 28 март көнне Бөгелмәдән чыккан вакытта тоткарлаганнар. Полициядә аңа алдан хәбәр бирмичә әмәгать чарасы оештыру турында беркетмә төзегәннәр һәм мәхкәмә булганчыга кадәр, төнгә полиция бүлекчәсендә калдырганнар. Ирнең телефонын тартып алганнар һәм серсүзен сораганнар, бармак эзләрен, аяк киеме табанының эзләрен алганнар. Шулай ук аның өен тикшереп чыкканнар. Бер нәрсәсен дә тартып алмаганнар, әмма компьютерын тикшереп чыкканнар диелә. Ир үзенә ачылган административ эшнең материалларын бары тик мәхкәмә утырышында гына күргән. Экстремизмга каршы көрәш үзәге хезмәткәрләре аның -тагы аккаунтында чыккан статусны төшереп алган, бу статуста ""Путинга каршы төш вакыты"" чарасы турында мәгълүмат булган диелә. Моңарчы Чаллыда яшәүче хатын-кызны да ""Путинга каршы төш вакыты"" чарасы турында язма чыгарган өчентоткарлаганнар иде.17 мартта Диләрә Ильясоваүзенең сайлау бүлгесенә килгән. Сайлау бүлгесендә булганнарны камерага төшергән, ә соңыннан ""Путинга каршы төш вакыты"" дигән хэштег белән аны -га чыгарган. Шуннан соң аны тоткарлаганнар диелә. Ильясовага әмәгать чарасы кагыйдәләрен бозу турында беркетмә төзегәннәр (Административ хокук бозулар кодексының 20.2 маддәсе, 5 өлеше). Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Татарстанда ""Путинга каршы төш вакыты"" чарасы турында -ка мәгълүмат куйган иргә штраф әзасы бирелгән",1,news,Яңылыҡтар,2093,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-putinga-karshi-tosh-vakiti-charasi-turinda-whatsapp-ka-maglumat-kuygan-irga-shtraf-jazasi-birelgan/32891084.html,2024-04-04T15:33:53+03:00
"Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы Гөлсөм Бикбулатова «Махсус хәрби операцияға ярҙам өсөн» миҙалы менән бүләкләнде. Был наградаға ул әүҙем патриотик позицияһы, Ватанды һаҡлаусыларҙы хуплауға шәхси өлөшөн индергән өсөн лайыҡ булды. Былтыр Гөлсөм Бикбулатова бер нисә тапҡыр «Ете ҡыҙ» ойошмаһы составында махсус хәрби операция биләмәһенә барып, «Башҡортостан» мотоуҡсылар полкы һалдаттары алдында концерттар ҡуйҙы. Уның сағыу сығыштары яугирҙәрҙең күңелен күтәрҙе. Халҡыбыҙҙың моңло, ҡыйыу ҡыҙын ҡотлайбыҙ! Еребеҙгә Яңы йыл именлек алып килһен! Сығанаҡ: Сәләм телеканалы",Гөлсөм Бикбулатова ниндәй миҙалға лайыҡ булған?,0,analytics,Махсус хәрби операция,580,https://bashgazet.ru/articles/care/2026-01-03/g-ls-m-bikbulatova-nind-y-mi-al-a-layy-bul-an-4527604,2026-01-03T00:20:00+00:00
"Запорожье атом электр станциясендә Русия хәрбиефикерләрӘлегә БМО белгечләре Русия хәрбиләре басып алган Энергодардагы Запорожье атом электр станциясенең түбәләрен карарга рөхсәт ала алмаган. Бу хакта бүген, 7 июльдә эш сәфәре белән Япониягә килгәч, Атом энергиясе халыкара агентлыгы (МАГАТЭ) башлыгы Рафаэль Гроссииткерде. Бу атнада Украина һәм Русия бер-берсен Запорожье өлкәсендә урнашкан Европадагы иң зур атом электр станциясенә һөүм әзерләүдәгаепләгән иде. Аерым алганда, Украина президенты Владимир Зеленскийкүзләү мәгълүматларына сылтанып, Русия хәрбиләре станциянең ""Берничә"" энергия блоклары түюәсенә шартлаткыч урнаштырган дип кисәтте.5 июльдә Халыкара атом энергиясе агентлыгы (МАГАТЭ) миналар яки шартлаткыч матдәләр юклыгын раслау өчен Русия басып алган Запорожье атом электр станциясенә өстәмә керүрөхсәте сорады. ""Бу рөхсәтне алачагыбызга тулысынча ышанам"", дип искәртте бүген Рафаэль Гросси Токиода. Аның әйтүенчә, ""хәрби хәрәкәтләрнең актив зонасы"" турында сүз бара, шуңа кайвакыт рөхсәт алу өчен ""бер яки ике көн китә"". Шул ук вакытта Гросси шартлаткыч турында мәгълүмат килгәч, агентлык хезмәәткәрләре станциянең кайбер биналарында булды, дигән. Гроссиәйтүенчәинспекторлар су резервуарлары урнашкан урында һәм ""башка урыннарда"" булган. БМО белгечләре үзләре караган ирләрдә шартлаткыч булу билгеләрен күрмәгән диелә. Шулай ук бу атнада Журналистлар өстәмә анализ ярдәмендә соңгы айларда Русия баскын көчләре атом электр станциясе түбәсенә билгесез объектлар урнаштыруын белдерде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",МАГАТЭ: Запорожье атом электр станциясе түбәләрен карарга әлегә Русиядән рөхсәт юк,1,news,Яңылыҡтар,1596,https://www.azatliq.org/a/32493474.html,2023-07-07T12:35:14+00:00
"Бер-бер артлы һынау килгәндә лә, Башты эймәй тура атлайыҡ. Һәр кисергән әрнеү- ғазаптарҙан, Яҙмыштарҙан риза булайыҡ. Шөкөр, Хоҙай беҙгә ғүмер биргән, Һаулыҡ биргән, шуны һаҡлайыҡ. Яҙмыштарҙан уҙмыш булмай тиҙәр Булғанына риза булайыҡ. Гөлшат Дәүләтшина.",Яҙмыштарҙан риза булайыҡ,0,analytics,Шиғриәт,254,https://henek.info/articles/shi-yr-ar/2025-10-15/ya-myshtar-an-riza-bulayy-4428237,2025-10-15T15:10:00+00:00
"Быға тиклем махсус хәрби операция биләмәһендә ҡатнашҡан яугирҙар ошондай ярҙам менән файҙаланды. Улар паспорт алғанда һәм юғалған йәки ғәмәлгә яраҡһыҙ водитель таныҡлығын алмаштырғанда дәүләт пошлинаһы түләмәй ине. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Фронт биләмәһендә эшләүсе ирекмәндәргә ярҙам буласаҡ,0,analytics,Махсус хәрби операция,392,https://ye102.ru/articles/care/2026-01-30/front-bil-m-end-eshl-se-irekm-nd-rg-yar-am-bulasa-4556839,2026-01-30T10:21:00+00:00
"Бындай ҙа күп һорауҙы студенттарыма бирмәйем әле. Һәр береһен башымда рәткә теҙеп алғас, яуапларға булдым: – Хәлдәр, Аллаға шөкөр. Студенттарҙың төрлөһө бар. Берәүҙәре шытырлатып яуап биреп күңелде күккә күтәрһә, икенселәренең ауыҙынан һәр бер һүҙҙе трактор менән саҡ-саҡ һөйрәп алырһың. Һөйрәгән һайын өҙөлөп-йолҡолоп бөтә. Берәүһе бигерәк оятһыҙ. Әҙерләнергә ваҡыт биргәндә бер нәмә лә яҙмай ултырҙы. Ә яуап бирергә саҡырғайным, шунда уҡ тулы яуап яҙылған ҡағыҙ алдында ята. Шунан ғына уҡымаҡсы булды. Уныһын алғайным, яуап та бирә алмай. – Шунан ғына башыма барып етеп, үҙемде борсоған һорауымды бирмәксе булдым. – Кәләш, берәй йомошоң бар инеме? Ҡатыным шунда уҡ йәнләнеп китте: – Өлкән улыбыҙҙы педиатрға яҙғайным. Бер сәғәттән ваҡыты етә. Мин кесеһе менән булғансы өлкәнен поликлиникаға ғына алып барып килмәҫһеңме икән? Ҡапылғара үҙем дә юғалып ҡалдым. – Ә табипҡа нимә тиеп әйтәйем? – Ә уныһына ҡайғырма. Барыһын да яҙҙым. Ул һорау биргән һайын ошо ҡағыҙҙан уҡып ҡына яуап биреп тик ултырырһың. – Ярай, улайһа, – тиеп, өлкән улымды етәкләп сығып киттем. Поликлиникаға барып инеүемә коридор тулы әсәйҙәр һәм балалар. Үҙемә кәрәкле кабинетты табып инәйем тиһәм, берәү ишекте ҡапланы: Ҡайҙа бараһың? Сиратҡа баҫ! – ти. Ҡулымдағы сәғәттемде күрһәтеп: – Минең инә торған ваҡытым етте. Беҙ алдан яҙылғайныҡ. – тиеп, кәйефтәре ҡырылған йөҙҙәр араһынан үтеп киттек. Инеүебеҙ булды, табип ханым: – Ишекте асыҡ ҡалдырығыҙ, былай ҙа тынсыу, – тип, нәмә борсоуы менән ҡыҙыҡһынды. Шунда ғына башыма барып етте, ҡатыным биргән ҡағыҙҙы медицина картаһының эсенә һалғайным. – Мөмкинме? Мин картаның эсенән бер генә ҡағыҙҙы алайым әле. Табип миңә аптырап ҡарай: – Йә, әйтегеҙ! Нимә һеҙҙе борсой? Йәғни, балағыҙҙы? Мин шунда уҡ ханымдың ҡулындағы картаны асып ҡағыҙымды эҙләй башланым. Тапҡас, алтын тапҡандай ҡыуанып китеп беренсе юлды уҡыным. Унан ул ҡулымдағы ҡағыҙҙы тартып алып үҙенең алдына һалып ҡуйҙы. – Ул борсоу нимәнән килеп сыҡты инде? – тиеп, икенсе һорауын бирҙе. Уға яуап бирәйем тиеп, ҡағыҙға ҡарайым тиеп ынтылыуым булды. Уныһы өҫтөнә ҡағыҙҙарын һалып та ҡуйҙы. – Йә, йә, әйтегеҙ, һеҙҙән яуап көтәм. Мин артынса: – Мөмкинме, теге ҡағыҙҙан ғына ҡарап яуап бирәйем, – тием. – Юҡ инде. Үҙегеҙ яуап бирегеҙ. Балағыҙ тураһында бер нәмә лә белмәйһегеҙме ни? Улайһа, киләһе һорау. Ауырлы сағығыҙ нисек үтте? Токсикоз булдымы? Бындай һорауҙы ишеткәс, күҙҙәрем маңлайға менде. – Ауырлы булһам белер инем. Ҡатыным ул турала ла яҙғандыр. Мөмкинме, алып ҡына уҡып ишеттерәйем. – Минең студентым булһағыҙ күптән һеҙгә ике ҡуйған булыр инем. Йә, ҡатынығыҙға шылтыратығыҙ. Ҡатыныма шылтыратҡас, табип уға һорауҙарын бирҙе. Кәләшем һәр һорауына ентекләп яуапланы. Минең бер студентым да улай хәтәр шәп, тулы яуап биргәне юҡ әле. Кабинеттан сыҡҡас бөтөн әсәләр миңә икеле тоҡсайына ҡараған кеүек төбәлгәйне. Шунда йәнә студентым иҫемә төштө. Имтихан алғанда бер ҙә яуап яҙмағас, мин уға икеле ҡуйып ҡыуып сығарып ебәргәйнем. Йәлләп ҡуйҙым үҙен. Имтихан биреүҙәре еңел түгел икән! Тимур Рәхмәтуллин",Имтихан (Юмореска),0,analytics,Файҙалы эштәр,2987,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-10-21/imtihan-yumoreska-3976310,2024-10-21T09:49:00+00:00
"«Кескәйҙәр башҡорт телен бына шулай ҡыҙыҡлы һәм күңелле итеп өйрәнергә тейеш. Таныш булығыҙ, Айгөл һәм Айтуған, улар балаларығыҙға башҡорт алфавиты хәрефтәрен өйрәтер. «Әлифба» — 3-5 йәшлек балалар өсөн ҡыҫҡа ғына йәнһүрәт сериалы. Был йәнһүрәт фондыбыҙҙан бүленгән грантҡа төшөрөлдө. Проектты «Башҡортостан» киностудияһы булышлығында карикатура оҫтаһы Камил Буҙыҡаев һәм «Муха» студияһы әҙерләне. Һәр серия өҫтөндә, сценарий авторҙары һәм рәссамдарҙан тыш, балалар психологтары, музыканттар, уҡытыусылар эшләй. Элек был йәнһүрәттәрҙе ТВ-ла ғына күрһәтһәләр, хәҙер социаль селтәрҙәрҙә, проекттың рәсми төркөмөндәҡарарға мөмкин. Яҙылығыҙ һәм балаларға күрһәтегеҙ», — тип тәҡдим итә Радий Хәбиров. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Башҡорт телен өйрәнергә ярҙам итеүсе йәнһүрәт,1,news,Яңылыҡтар,855,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-07-24/bash-ort-telen-yr-nerg-yar-am-ite-se-y-n-r-t-3859947,2024-07-24T13:08:00+00:00
"Диктанттың маҡсаты – Башҡортостан Республикаһында, Рәсәй төбәктәрендә һәм башҡа илдәрҙә шағир һәм мәғрифәтсе М. Аҡмулланың ижадын киңерәк танытыу, йәмәғәтселектең иғтибарын Рәсәй халыҡтарының туған телен, әҙәбиәтен, фольклорын, мәҙәниәтен, тарихын өйрәнеүгә йәлеп итеү. Диктантта йәшенә, белеменә, социаль торошона, диненә һәм гражданлығына ҡарамайынса, рус телен белгән һәр кем ҡатнаша ала. Диктант тексына 30 тест һорауы инә: М. Аҡмулланың, шулай уҡ уның замандаштарының тормошо һәм ижады хаҡында 10 һорау, башҡорт фольклорында ғаилә тәрбиәһе ҡиммәттәре тураһында 10 һорау, Бөйөк Ватан һуғышына арналған сәнғәт һәм нәфис әҙәбиәт әҫәрҙәренә ҡағылышлы 10 һорау. Башҡорт әҙәби телен үҫтереүҙә һәм байытыуҙа Аҡмулланың ижады мөһим роль уйнай, үҙенең ижадында мәғрифәтселек, кешенең яҡтылыҡҡа һәм прогрессҡа ынтылышын вәғәзләй. Аҡмулла диктанты быйыл башҡорт фольклорына арналған һорауҙар бүлеген дә үҙ эсенә ала. Акцияла ҡатнашыусылар Бөйөк Ватан һуғышы осорондағы әҙәбиәт һәм сәнғәт буйынса үҙ белемен тикшерә ала, сөнки киләһе йылда Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығын билдәләйәсәкбеҙ. Диктанттың заманса онлайн алымы, тарихты, мәҙәниәтте һәм туған телде өйрәнеү менән ҡыҙыҡһынған фекерҙәштәр берләшмәһен булдырып, төрлө төбәктәрҙә, шулай уҡ Башҡортостандан һәм Рәсәйҙән ситтә йәшәгән милләттәштәребеҙҙе берләштерергә мөмкинлек бирә, - тип билдәләне М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының башҡорт филологияһы факультеты деканы Ләйлә Хөсәйенова. Аҡмулла диктантында ҡатнашыу өсөн акцияның рәсми сайтына инеп, Диктантты үтергә ҡушымтаһын һайларға кәрәк. Диктантты үткәс тә ҡатнашыусылар электрон сертификат аласаҡ. Диктант 2024 йылдың 11 декабренән 14-енә тиклем уҙғарыла. Диктант яҙыу ваҡыты: Өфө ваҡыты буйынса иртәнге 8-ҙән киске 8-гә тиклем. Диктанттың эштәренә дөрөҫ яуаптар М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты сайтында һәм 2024 йылдың 16 декабрендә Беҙ үҙебеҙ – башҡорттар халыҡ-ара мәғариф платформаһында баҫыла. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Аҡмулла диктанты башланды,1,news,Яңылыҡтар,2078,https://uchbash.com/news/novosti/2024-12-13/a-mulla-diktanty-bashlandy-4050386,2024-12-13T01:05:00+00:00
Кисәге башватҡыстың яуабы: 16. Ә бөгөн ошондай башватҡыс тәҡдим итәбеҙ.,Башығыҙҙы эшләтеп алығыҙ,1,news,Яңылыҡтар,71,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-03/bashy-y-y-eshl-tep-aly-y-4527957,2026-01-03T20:00:00+00:00
"Исполняющий обязанности Министра просвещения РФ Сергей Кравцов выступил на заседании Комитета Государственной Думы по просвещению, посвященном обсуждению кандидатов на должности министров Правительства РФ. Он рассказал об изменениях, произошедших в системе образования, и сообщил, что разрабатывается стратегия образования в России до 2035 года. Члены комитета единогласно поддержали его кандидатуру на пост главы ведомства.",Комитет Госдумы по просвещению единогласно поддержал кандидатуру Сергея Кравцова на пост Министра просвещения РФ,1,news,Яңылыҡтар,424,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-13/komitet-gosdumy-po-prosvescheniyu-edinoglasno-podderzhal-kandidaturu-sergeya-kravtsova-na-post-ministra-prosvescheniya-rf-3764229,2024-05-13T23:41:38+00:00
"39  –  бик яҡшы 35   – яҡшы 20  ҡәнәғәтләнерлек 6  – ҡәнәғәтләнерлек түгел. ""Туҡланыуҙы ойоштороуҙа  нимәне камиллаштырыр инегеҙ"" тигән һорауға яуаптар: 30  – менюҙы 20  – дизайн-проектты 22  – әҙерләнгән аҙыҡтарҙың сифатын 8  – хеҙмәтләндереүҙе 20 –  яуап бирә алмаған. Анкета йомғаҡтарын анализлап, министрлыҡ хеҙмәттәр күрһәтеү тармағына кадрҙар әҙерләүсе колледждарҙың етәкселәренән эш төркөмө төҙөгән һәм колледждарҙа туҡланыуҙы ойоштороу концепцияһын эшләргә ҡушҡан. Эш төркөмө ашхананың йәмәғәт туҡланыуы урыны ғына түгел, педагогтарҙың һәм студенттарҙың аралашыу урыны ла булырға тейешлеген билдәләгән: Студенттар кафеһына ихтыяж бар. Шуға бәйле быйыл студенттар кафеһы дизайнын һәм брендын булдырыу планлаштырылған. Өфө тармаҡ технологиялары колледжына туҡланыуҙы ойоштороу һәм меню төҙөү технологияһын эшләргә тәҡдим ителгән. Республикала, министр Илдар Мәүлетбирҙин билдәләүенсә, биш пилот колледжы һайланасаҡ һәм уларҙа проект һынау үтәсәк. Сығанаҡ: Башинформ.",Колледждарҙа туҡланыуға иғтибар артасаҡ,1,news,Яңылыҡтар,972,https://amanat.su/news/novosti/2025-01-11/kolledzhdar-a-tu-lanyu-a-i-tibar-artasa-4080454,2025-01-11T15:37:00+00:00
"Ат ярһыуы күскән күңелемә, Шул ярһыулыҡ – ҡанымда. Ярһыу ана шул ат ғүмер буйы Сабып бара янымда! Земфира Аҡбутина. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Ярһыу ат,1,news,Яңылыҡтар,293,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-07/yar-yu-at-4530740,2026-01-07T19:00:00+00:00
"Сәйәхәткә алып йөрөүселәр был ҡәлғәне мотлаҡ «Шамил ҡәлғәһе» тип һөйләйәсәк. Ә асылда ул имам Шамилдан ҡалған ҡәлғә түгел. Күп яҡтарҙан айырмалы рәүештә, Дағстанда туризм мәҙәниәте үҫешмәгән. Бында мөғжизәле ерлектәрҙең ысын тарихын күптәр белмәйһәм бөтә ерҙәрҙә лә белемле гидтар юҡ. Транспорт менән тәьмин итеүселәр бер юлы гид ролен дә үтәй һәм белер-белмәҫенә ишеткәндәрен ҡушып һөйләй ҙә ҡуя. Бөтәһе лә улай түгел, әлбиттә, тик күп осраҡта ошо хәл күҙәтелә. Шулай итеп, «Шамил ҡәлғәһе» Гуниб тауының башындағы тар тигеҙлек өҫтөндә һуҙылып киткән. Был тауға серпантин юлдан менәһең дә менәһең. Башта, әгәр һеҙ Махачкалала туҡталғанһығыҙ икән, унан 145 километр тирәһе трассанан барасаҡһығыҙ. Юл өс сәғәт самаһы ваҡытты ала һәм дүрт километрҙан ашыу булған Гимрин тоннеле аша үтә. Тәбиғәт – иҫ киткес! Ҡаяларҙың осон күрәм тип, түбәтәйең осоп төшөр, тау артында тау булған панораманан башың әйләнер, юл боролоштарынан тәнең зымбырҙар, бейеклектән ҡолағың тонор. Ҡурҡыу баҫыр, шулай ҙа илаһи матурлыҡтан йөрәгең елкенер. Иң бейек нөктәләрҙе үтеп бөттөм инде,  тип уйлап килһәң – хаталанаһың. Гуниб ауылына ҡарай күтәрел-мәгәнһең әле! Ундағы йүнәлеш бырау урауынан хәрәкәт иткән һымаҡ. Ярай әле юлдары тигеҙ. Тар, шулай ҙа соҡор-саҡырһыҙ асфальт. Машиналар, бер-береһенә юл биреп, ипле генә менә-төшә. Аҫҡа ҡараһаң да, өҫкә ҡараһаң да – ҡурҡыныс. Был тауҙың түбәһе булырмы ла имен менеп етелерме, тигән уй килә башҡа ирекһеҙҙән. Һәм бит ул юғарылыҡҡа һин бер үҙең генә түгел, ә балаларың һәм ике йәшлек ейәнең менән менеп бараһың (минең осраҡта инде). Йә Хоҙай! Ауыл 1500 метрлыҡ бейеклектә ултыра. Ҡайһы бер йорттар ҡая ситендә генә урынлашҡан. Ҡыҫҡаһы, аҫтан атлағанда ҡырҡылған тау биттәрендә йәбешеп кенә торғандай шул йорттарҙы күреп: «Ыста, ҡарале, ниндәй иҫәрҙәр шул тиклем үргә менеп йәшәй икән? » – тип һөйләшеп килә торғас, баҡтиһәң, үҙебеҙ шунда юл алғаныбыҙҙы аңлайбыҙ. Тығыҙ урамдар таш йорттар араһынан борғоланған еп шикелле генә үтә. Аңлайһығыҙҙыр, тура урам юҡ, бөтә ауыл – тау итәгендә. «Итәк» тип әйтеү ҙә дөрөҫ булмаҫ, үтә текә. Урамдарҙың ҡайһы бер ерҙәрендә һырынышып торған ҡуй көтөүендәй булып аҡһыл болоттар «ята». Ысын! Был ауылда Рәсүл Ғамзатовтың шиғыры буйынса ҡуйылған «Аҡ торналар» монументы бар. Беләһегеҙҙер? Эйе, тап шул, сылбыр булып күтәрелеп барған торналар һәйкәле. Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған һалдаттарға бағышланған иҫтәлек. Гуниб ауылынан һуғышҡа 3380 ир-егет китһә, шуларҙың 1340-ы әйләнеп ҡайта алмай. Бына шул ауылдан тағы ла үрҙәрәк баяғы ҡәлғә. 1817–1864 йылғы Кавказ һуғышына тиклем Гуниб хаҡында бер кем белмәй. Тап ошо ерлектә Рәсәй менән Кавказ араһындағы 53 йылға һуҙылған оҙайлы яуҙар тамамлана. Тик имам Шамил Рәсәй ғәскәренә ҡаршы торған һуңғы бәрелештәрҙә тау башында ауыл ғына була, ә ҡәлғә төҙөлмәгән әле. 1859 йылдың авгусында Шамил 500-ләп кенә мөрите менән кенәз Барятинский ҡулы аҫтындағы 16 меңлек ғәскәргә ҡаршы тора. Бында тау башындағы ыҙанда үҙҙәре бер ҡәлғә кеүек булып ҡалҡып һыҙылып киткән ҡая-таштар ышыҡлай уларҙы. Әгәр шунда әлеге ҡәлғә лә төҙөлһә, батша ғәскәренең был ҡалҡыулыҡты алыуы бик икеле булыр ине. Әммә нисек булған – шулай булған: ике аҙна тирәһе штурмлағандан һуң Гуниб ауылы алына, ә имам Шамилдың яҙмышын беләһегеҙ. Аҙаҡ был тауҙар түбәһендә Рәсәй Империяһының ҡәлғәһен төҙөргә булалар. 1863 йылда башланған төҙөлөш дүрт йыл бара. Ҡәлғә ҡоймалары артында Самур полкы һәм артиллерия казармалары урынлаша. 1877 йылғы ихтилалда имам Шамилдың идеологияһын дауам итеүселәр ҡәлғәне ҡулға төшөрөргә уйлап һөжүм итә, әммә яулай алмай. Асылда, был ҡәлғә ошо бәрелештә генә үҙ функцияһында ҡулланыла, ул башҡаса һуғыш күрмәй. Торараҡ бында ҡаялар аша Батша тоннеле лә төҙөйҙәр. Әлеге мәл тоннель ташландыҡ хәлдә, унда битләүҙә утлаған һарыҡтар эҫенән ышыҡлана икән. быуатта әлеге ҡәлғә ташландыҡ хәлдә ҡала. Ваҡыт уны ватып-емереп тә бөтә, яҡын-тирәһенә халыҡ төпләнә. Һәм хатта әле лә, 1975 йылдан республиканың мәҙәни мираҫы ителгәндә лә, ҡәлғә майҙанына инеп үк, ҡоймалар төбөнә килеп үк кафелар асҡандар. Ҡәлғәне ҡурсалаған, унда барыу-инеү тәртибен билдәләгән бер хеҙмәт тә юҡ. Ҡарап йөрөп йәлләнем: ниндәй тарихи шәхестәр, ваҡиғалар эҙен һаҡлаған ерҙәр ҡарауһыҙ. Сәйәхәткә алып йөрөүселәр был ҡәлғәне мотлаҡ «Шамил ҡәлғәһе» тип һөйләйәсәк. Ә асылда ул имам Шамилдан ҡалған ҡәлғә түгел. Күп яҡтарҙан айырмалы рәүештә, Дағстанда туризм мәҙәниәте үҫешмәгән. Бында мөғжизәле ерлектәрҙең ысын тарихын күптәр белмәйһәм бөтә ерҙәрҙә лә белемле гидтар юҡ. Транспорт менән тәьмин итеүселәр бер юлы гид ролен дә үтәй һәм белер-белмәҫенә ишеткәндәрен ҡушып һөйләй ҙә ҡуя. Бөтәһе лә улай түгел, әлбиттә, тик күп осраҡта ошо хәл күҙәтелә. Шулай итеп, «Шамил ҡәлғәһе» Гуниб тауының башындағы тар тигеҙлек өҫтөндә һуҙылып киткән. Был тауға серпантин юлдан менәһең дә менәһең. Башта, әгәр һеҙ Махачкалала туҡталғанһығыҙ икән, унан 145 километр тирәһе трассанан барасаҡһығыҙ. Юл өс сәғәт самаһы ваҡытты ала һәм дүрт километрҙан ашыу булған Гимрин тоннеле аша үтә. Тәбиғәт – иҫ киткес! Ҡаяларҙың осон күрәм тип, түбәтәйең осоп төшөр, тау артында тау булған панораманан башың әйләнер, юл боролоштарынан тәнең зымбырҙар, бейеклектән ҡолағың тонор. Ҡурҡыу баҫыр, шулай ҙа илаһи матурлыҡтан йөрәгең елкенер. Иң бейек нөктәләрҙе үтеп бөттөм инде,  тип уйлап килһәң – хаталанаһың. Гуниб ауылына ҡарай күтәрел-мәгәнһең әле! Ундағы йүнәлеш бырау урауынан хәрәкәт иткән һымаҡ. Ярай әле юлдары тигеҙ. Тар, шулай ҙа соҡор-саҡырһыҙ асфальт. Машиналар, бер-береһенә юл биреп, ипле генә менә-төшә. Аҫҡа ҡараһаң да, өҫкә ҡараһаң да – ҡурҡыныс. Был тауҙың түбәһе булырмы ла имен менеп етелерме, тигән уй килә башҡа ирекһеҙҙән. Һәм бит ул юғарылыҡҡа һин бер үҙең генә түгел, ә балаларың һәм ике йәшлек ейәнең менән менеп бараһың (минең осраҡта инде). Йә Хоҙай! Ауыл 1500 метрлыҡ бейеклектә ултыра. Ҡайһы бер йорттар ҡая ситендә генә урынлашҡан. Ҡыҫҡаһы, аҫтан атлағанда ҡырҡылған тау биттәрендә йәбешеп кенә торғандай шул йорттарҙы күреп: «Ыста, ҡарале, ниндәй иҫәрҙәр шул тиклем үргә менеп йәшәй икән? » – тип һөйләшеп килә торғас, баҡтиһәң, үҙебеҙ шунда юл алғаныбыҙҙы аңлайбыҙ. Тығыҙ урамдар таш йорттар араһынан борғоланған еп шикелле генә үтә. Аңлайһығыҙҙыр, тура урам юҡ, бөтә ауыл – тау итәгендә. «Итәк» тип әйтеү ҙә дөрөҫ булмаҫ, үтә текә. Урамдарҙың ҡайһы бер ерҙәрендә һырынышып торған ҡуй көтөүендәй булып аҡһыл болоттар «ята». Ысын! Был ауылда Рәсүл Ғамзатовтың шиғыры буйынса ҡуйылған «Аҡ торналар» монументы бар. Беләһегеҙҙер? Эйе, тап шул, сылбыр булып күтәрелеп барған торналар һәйкәле. Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған һалдаттарға бағышланған иҫтәлек. Гуниб ауылынан һуғышҡа 3380 ир-егет китһә, шуларҙың 1340-ы әйләнеп ҡайта алмай. Бына шул ауылдан тағы ла үрҙәрәк баяғы ҡәлғә. 1817–1864 йылғы Кавказ һуғышына тиклем Гуниб хаҡында бер кем белмәй. Тап ошо ерлектә Рәсәй менән Кавказ араһындағы 53 йылға һуҙылған оҙайлы яуҙар тамамлана. Тик имам Шамил Рәсәй ғәскәренә ҡаршы торған һуңғы бәрелештәрҙә тау башында ауыл ғына була, ә ҡәлғә төҙөлмәгән әле. 1859 йылдың авгусында Шамил 500-ләп кенә мөрите менән кенәз Барятинский ҡулы аҫтындағы 16 меңлек ғәскәргә ҡаршы тора. Бында тау башындағы ыҙанда үҙҙәре бер ҡәлғә кеүек булып ҡалҡып һыҙылып киткән ҡая-таштар ышыҡлай уларҙы. Әгәр шунда әлеге ҡәлғә лә төҙөлһә, батша ғәскәренең был ҡалҡыулыҡты алыуы бик икеле булыр ине. Әммә нисек булған – шулай булған: ике аҙна тирәһе штурмлағандан һуң Гуниб ауылы алына, ә имам Шамилдың яҙмышын беләһегеҙ. Аҙаҡ был тауҙар түбәһендә Рәсәй Империяһының ҡәлғәһен төҙөргә булалар. 1863 йылда башланған төҙөлөш дүрт йыл бара. Ҡәлғә ҡоймалары артында Самур полкы һәм артиллерия казармалары урынлаша. 1877 йылғы ихтилалда имам Шамилдың идеологияһын дауам итеүселәр ҡәлғәне ҡулға төшөрөргә уйлап һөжүм итә, әммә яулай алмай. Асылда, был ҡәлғә ошо бәрелештә генә үҙ функцияһында ҡулланыла, ул башҡаса һуғыш күрмәй. Торараҡ бында ҡаялар аша Батша тоннеле лә төҙөйҙәр. Әлеге мәл тоннель ташландыҡ хәлдә, унда битләүҙә утлаған һарыҡтар эҫенән ышыҡлана икән. быуатта әлеге ҡәлғә ташландыҡ хәлдә ҡала. Ваҡыт уны ватып-емереп тә бөтә, яҡын-тирәһенә халыҡ төпләнә. Һәм хатта әле лә, 1975 йылдан республиканың мәҙәни мираҫы ителгәндә лә, ҡәлғә майҙанына инеп үк, ҡоймалар төбөнә килеп үк кафелар асҡандар. Ҡәлғәне ҡурсалаған, унда барыу-инеү тәртибен билдәләгән бер хеҙмәт тә юҡ. Ҡарап йөрөп йәлләнем: ниндәй тарихи шәхестәр, ваҡиғалар эҙен һаҡлаған ерҙәр ҡарауһыҙ. Миләүшә Ҡаһарманова",Ҡаф тауында ниҙәр бар?,0,analytics,Аңлатма,8327,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-10-21/af-tauynda-ni-r-bar-4435292,2025-10-21T14:20:00+00:00
"Мурат Галимович стал настоящим первопроходцем в области литературного краеведения Башкортостана, оставив глубокий след в истории и культуре региона. Одним из его самых значимых проектов является многотомная антология «Башкирия в русской литературе», которая познакомила широкую аудиторию с богатым наследием региона, отраженным в произведениях русских писателей. Также он выступил инициатором создания книжной серии «Золотые родники», включающей 37 томов, посвященных произведениям русских авторов о Башкортостане. За годы своей творческой и научной деятельности Мурат Галимович написал множество монографий и научно-познавательных книг, которые до сих пор сохраняют свою актуальность. Его труды пользуются большим спросом у учителей, преподавателей вузов, студентов и школьников. Работы Рахимкулова не только образовательны, но и служат ярким символом уважения к истории и культуре родной земли. Память о великом ученом, писателе и краеведе живет в сердцах людей и продолжит вдохновлять будущие поколения. О его выдающейся деятельности и о его жизни и наследии и читайте в майском номере журнала «Башҡортостан уҡытыусыһы» («Учитель Башкортостана»).",100 лет со дня рождения выдающегося ученого,1,news,Яңылыҡтар,1149,https://uchbash.com/news/novosti/2025-04-30/100-let-so-dnya-rozhdeniya-vydayuschegosya-uchenogo-4219369,2025-04-30T10:49:00+00:00
"Сара 28 июндә, шәмбе, Ағиҙел йылғаһы буйында Торатау Конгресс-холы амфитеатры аҫтында үтәсәк. Социаль селтәрҙәрҙә Башҡортостандың йәштәр сәйәсәте министры Вито Сабиров хәбәр итеүенсә, йәштәр өсөн -зона һәм төрлө уйындар, билдәле блогерҙар һәм иң яҡшы артистар менән осрашыу, аниме-косплей зонаһы, автотауыш һәм тюнинг күргәҙмәһе, фәнни слэм һәм йәштәр маркеты буласаҡ. Сара 15:00 сәғәттә башлана, унда ҡатнашыу бушлай. Байрамды республиканың Йәштәр сәйәсәте министрлығы 14-35 йәштәге уҡыусылар, студенттар, сығарылыш уҡыусылары һәм хеҙмәтсән йәштәр өсөн ойоштора. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Йәштәрҙе сағыу сара көтә,0,analytics,Йәмғиәт,741,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-06-18/y-sht-r-e-sa-yu-sara-k-t-4280381,2025-06-18T14:39:00+00:00
"Беҙҙең ата-бабаларыбыҙ ҡайһы ерҙә ниндәй мәғдән ятҡылыҡтары булыуы яҡшы белгән һәм күпләп руда эшкәртеү эше менән шөғөлләнгән. Мәҫәлән, 1669 йылда Долматов Успенский монастыры монахы башҡорттар Яйыҡ йылғаһы башында тауҙа алтын-көмөш сығарып иретә тип яҙа: на ту гору проложены дороги великие. Теми дорогами ездят башкирцы, этот камень берут и плавят золото и серебро, ту руду они продают в Уфу русским людям по 13 рублей пуд. Есть и город каменный на берегу озера Иредяша (Иртәш күле хәҙер Силәбе өлкәһендә - А. Ю. ) в полднище пути (ярты көнлөк юл – А. Ю. ), и башни великие и палаты каменные, башкирцы его скрывают, а также некто служилый человек видел на острове Иртяш-озера этот город сделаны домницы исстари (борон эшләгән мәғдән иретеү мейестәре – А. Ю. ) видны плавильная руда и шлак. В длину городище 100 сажень, поперек 50 сажень. 1719 йылда батша хөкүмәте Башҡортостанда мәғдән яҡтылыҡтарын белгән башҡорттарҙы үҙ яғына йәлеп итеү маҡсатында махсус указ менән уларға мөрәжәғәт итә. Башҡорттарҙан кем мәғдән ятҡылыҡтары тураһында хәбәр итә яһаҡ түләүҙән, хәрби хеҙмәттән азат итергә вәғәҙә итә. 1721 йылда Һалйот улысы башҡорто Субар Балағошев Өфөгә Чусовой йылғаһында (Каманың ҡушылдығы) табылған көмөш һәм баҡыр рудаһын килтерә. 1724 йылда шул уҡ Һалйот улысы кешеһе Ҡолсура Кинйәғолов Полевая йылғаһы буйында баҡыр рудаһы ятҡылығын аса. Мәғдәселек эшенә ғәйнә башҡорттары ла әүҙем ҡушылып китә. 1734 йылда Тасим Мәмәтов Ҡуян ауылы янында (ул ауыл хәҙерге Пермь крайында) тимер рудаһын сығара башлай. Ул мәғдәнде ҡаҙна заводтарына ташый. Артабан уның эшен улдары Исмәғил, Исхаҡ һәм Мөхәмәтрәхим Тасимовтар дауам итә. Мәғдәнселек эше менән әүҙем шөғөлләнә башлағас, ғәйнә башҡорттары белем алыу мәсьәләһен тураһында етди уйлана башлай. Әммә ул ваҡытта Рәсәйҙә мәғдәнселеккә уҡытыу йорто бөтөнләй булмай. 1771 йылда Тасим Мәмәтовтың улы Исмәғил Тасимов үҙенең иптәштәре менән Берг-коллегияға Рәсәйҙә Тау училищеһы асыу идеяһы менән мөрәжәғәт итә. Бынан тыш Исмәғил Тасимов иптәштәре менән яңы уҡыу йортона аҡсалата ярҙам күрһәтергә вәғәҙә итә. 1773 йылда Рәсәй императрицаһы Екатерина һәм Сенат (ул ваҡыттағы Хөкүмәт) Исмәғил Тасимовтың инициативаһын хуплай һәм училищеға нигеҙ һалына. Башҡорт мәғдәнселәре вәғәҙәһендә тора. 1778-81 йылдарҙа улар училище файҙаһына 4594 һум аҡса күсерә. Сама менән биш һумға бер һыйыр һатып алырға мөмкин булған ул замандағы хаҡтар менән сағыштырғанда - был бик ҙур сумма. Шулай итеп, башҡорт рудопромышленнигы һәм, хәҙергесә әйткәндә, олигархы Исмәғил Тасимов һәм уның иптәштәренең инициативаһы менән Рәсәйҙә тәүге тау эштәре буйынса уҡыу йорто асыла. Йәғни бөйөк Рәсәйҙә артабан бик күп урыҫ рудопромышленниктарын тәрбиәләп сығарған данлыҡлы уҡыу йортона башҡорттар нигеҙ һала. Заманында ошо тау училищеһын тамамлаған академик Д. И. Соколов 1830 йылда уның тарихын яҙа. Историческое и статистическое описание горного кадетского корпуса тигән китабында ул Рәсәйҙә тау училищеһын асыуҙа башҡорттар сәбәпсе булыуын танып: .по своенравию судьбы, башкирцы были виновниками нашего просвещения в деле горном. Они жертвовали на содержание предлагаемых ими школ по полуполушке (четверть копейки) с пуда руд своих. Һуңғы йылдарҙа Исмәғил Тасимовтың исеме ысын мәғәнәһендә Башҡортостанда ла һәм Санкт-Петербург ҡалаһында ла танылыу тапты. Башҡортостан Республикаһы хөкүмәтенең ҡарары менән Хәйбулла районының үҙәге Аҡъяр ауылындағы Тау колледжына Исмәғил Тасимов исеме бирелде. Исмәғил Тасимов нинциативаһы менән асылған Тау училищеһы хәҙер Г. В. Плеханов исемендәге Санкт-Петербург дәүләт тау ниституты исемен йөрөтә. 2007 йылда ошо уҡыу йортонда Исмәғил Тасимовҡа бағышлап таҡтаташ асылды. А. ЮЛАН. Тасим Мәмәтов улдары Исмәғил һәм Мөхәмәтрәхим менән. Ө. М. Ҡобағошев һүрәте.",Исмәғил Тасимов – башҡорт рудопромышленнигы,0,analytics,Тарих,3710,https://amanat.su/articles/bash-ort-tarikhy/2025-09-19/ism-il-tasimov-bash-ort-rudopromyshlennigy-4413110,2025-09-19T09:25:00+00:00
"Архангелдә осрашыу үтте! Архангел районының Ҡыҫынды һәм Абҙан мәктәптәре уҡыусылары Аманат журналы һәм Йәншишмә гәзите хеҙмәткәрҙәре менән осрашты. Башҡортостан уҡыусылары өсөн Республикабыҙҙа башҡорт телендә  сыҡҡан берҙән-бер баҫма улар. Журналдың яуаплы секретары Зөбәржәт Яҡупова һәм гәзиттең баш мөхәррире Мирсәйет Юнысов  Аманат һәм Йәншишмә редакцияларында республика кимәлендә ойошторолған төрлө саралар, конкурстар, яңы темалар, рубрикалары менән яҡындан таныштырҙы. Ҡыҫынды мәктәбенең бер төркөм уҡыусыларына – төрлө конкурс еңеүселәренә – Маҡтау билдәләре, иҫтәлекле бүләктәр ҙә тапшырҙылар. Шулай уҡ был белем усаҡтарында уҡыусы балалар 2025 йылға Аманат менән Йәншишмәгә дәррәү яҙылып, киләсәктә конкурстарында ҡатнашырға, әүҙем хеҙмәттәшлек итергә тигән теләк белдерҙе.",Архангелдә осрашыу үтте!,0,analytics,Йәмғиәт,783,https://amanat.su/articles/common_material/2024-11-20/arhangeld-osrashyu-tte-4016724,2024-11-20T15:58:00+00:00
Быйылдан Берҙәм дәүләт имтиханы тапшырыу пункттарында ата-әсәләрҙән дә вәкил буласаҡ.,Ата-әсәләр ҙә күҙәтәсәк,0,analytics,Мәғариф,85,https://yanshishma.com/articles/m-arif-ya-yly-tary/2025-04-16/ata-s-l-r-k-t-s-k-4200738,2025-04-16T14:00:00+00:00
"Айнур Сафиуллин дәрес бирә""Хәят"" студиясенеңоештыручысы — актер, режиссер, театраль педагог Айнур Сафиуллин. Дәресләрне дә ул алып бара. Айнур үзе ГИТИСның театр режиссурасы бүлеге чыгарылышыннан, театрда һәм кинопроектларда режиссер яки актер буларак катнаша, актерлык осталыгы буенча һөнәри дәресләр оештыра. Гадәттә ""Хәят""тә яңа курс башланыр алдыннан остаханә оештырыла. Бу үзенчә ачык дәрес кебек — теләгән һәркем килеп, ниндидер теоретик һәм гамәли белем ала, үзенең актерлык сәләтен сынап карый. Бу сезон остаханәсе уен импровизациясенә багышланды. 5Айнур Сафиуллин: ""Милли театр өлкәсендә талантларыбыз күп""— Айнур, ""Хәят"" турында бер-ике сүз әйтеп китсәң иде. — Бу — театраль студия. Без монда театр осталыгы дәресләре уздырабыз. ""Хәят""тәге белем бирү програмы үз эченә дүрт юнәлешне ала: сәхнә теле, пластика, уен импровизациясе, вокал дәресләре. Дәресләр түләүле, алар атнага ике тапкыр уза. — Кемнең идеясе иде бу театр? — Шоумен, КВНчы Динар Сәлахов белән уйлап чыгардык. Динар: ""Нишләп син әллә кемнәрне укытасың, үзебезнекеләрне укытмыйсың? "" диде дә, шуннан утырып уйладык, идея шунда туды. Студия эшли башлаган бинаның хуасы Илдар Халилюлин белән дә Динар таныштырды. — Студия кайчаннан бирле эшли? — 2018 елдан бирле эшлибез. Хәзер студиянең икенче сезоны бара. — Бу курслар артист булырга теләүчеләр өчен генәме? — Кем тели, шул килә. Артист булырга телим дип шөгыльләнүчеләр күп түгел ул, әмма андый теләкләре булса, ярдәм итәбез. — Ә артист булырга ыенмаган гади кешеләргә бу курслар ни өчен кирәк? — итәкчеләр, эшләре кешеләр белән бәйле булганнар өчен бик файдалы бу курслар, аларга сөйләм, ораторлык осталыгы белән шөгыльләнү кирәк. Лидерларны нәкъ менә ораторлык осталыгы билгели. — Ә харизма? — Харизма, ораторлык осталыгы — болар барысы да бер-берсен тулыландырып торырга тиеш. Пластика дәресләреннән соң шундый фикерләр ишетергә туры килә: чикләр киңәя, кешеләр үзләре өчен ниндидер яңа мөмкинлекләр күрә башлый, психологик яктан үзләрен читтән күзәтергә өйрәнәләр, кешегә тынычлык, үз-үзенә ышаныч хисе килә. Бу минем өчен бик зур күрсәткеч — тынычлык, үз-үзеңә ышану кем өчен дә кирәкле халәт. — Мегаполис шартларында мондый дәресләр бик актуальдер? — Әйләнә-тирә мохит белән аралашканда — һичшиксез. Остаханә күренеше— Үзегез кайдан? — Мин Уфаныкы. — Башкортмы? — Әйе, Уфа башкорты. Миндә башкорт каны да бар, татар каны да бар. Әтием — татар, Марс Сафиуллин, әмма ләкин паспортында башкорт дип язылган. — Ә нишләп алай? — Белмим. Ул гомер буе Фәйзи Гаскәров исемендәге ансамбльдә биеде, бәлки, шуның өчендер. — Фәйзи Гаскәров ансамблендә бию өчен башкорт булу кирәкмени? — Юк, кирәкми. Белмим ни өчен алай язылганын, әйтә алмыйм. — Ләкин үзен татар дип саный иде, шулаймы? — Әйе. Ул Бишбүләк районыннан. Башкортстанның халык артисты. — Һәм танылган биюче…— Әйе, солист, хореограф. Бөтен биюләрдә биеде. 1970-80 нче елларда Совет берлегендә һәм егермеләп чит илдә гастрольләрдә булды. Остаханә күренеше— Тиздән анисәп. Үзең кем булып язылачаксың? Башкортмы, татармы? — Узганында башкорт булып язылдым. Киләсендә дә башкорт булып язылачакмын. Минем әни — башкорт. Алай дисәң, анда да татар каны бар. Әти — татар, ләкин анда да башкорт каны бар. Бу шәхсән минем өчен шулкадәр буталып-чуалып беткән, мин моны аерып карамыйм. — Син үзеңне башкорт дип хис итәсең, әйеме? — Әйе. Тагын шунысы бар: әгәр милләт турында сораулар яки конфликтлы темалар туса, алар миңа бөтенләй аңлашылмый. Мин һәрвакыт татулык зонасында. Бу ""сугыш"" минеке түгел. — Мәскәүдә кайчаннан бирле эшлисең, яшисең? — 2005 елда килеп, ГИТИСка кердем, режиссура факультетына. 2010 елда бетердем. Сергей Женовач остаханәсендә укыдым. Укуны тәмамлагач, Мәскәүдә калдым. Милли кадр буларак Уфага кайтып эшләп килдем. ""Менә, мин килдем, әйдәгез эшлик! "" дидем, ләкин бер министр алышынды, икенчесе, алдан килешенгән әйберләр онытылды. Мин артык кайгырып утырмадым, Мәскәүгә күчтем. — Киномы, театрмы? — Театр, әлбәттә. ГИТИС бит ул театр сәнгате. — Күпләр бит театрдан кинога китә…— Мин дә искәрмә түгел, минем тормышта кино да бар, кызыклы кинопроектлар ясарга тырышабыз. Үзем генә төшергән картиналар әлегә юк. Менә курсташым белән төшергән ""Минем белән уйна"" (""Играй со мной"") дигән комедия үзенең сәгатен көтә — авторлык хокукларын рәсмиләштерү озакка китте. Хәзер мин һәм Роман Шаляпин итәкләгән төркеме белән бер фильм эшлибез, эшче атамасы ""Без — бар"" (""Мы — есть"") дип атала, бәлки үзгәрер. Күңелсез тәрибә дә бар, махсус сценариен да язган идек, акчасын да таптык, бюджет зур иде, ләкин безне берәм-берәм проекттан этеп чыгардылар. Андый тәрибә дә кирәк дип саныйм, нишләргә кирәк йә кирәкмәгәнен аңлый башлыйсың. — Проектны алып бару театрда иңелрәкме, кинодамы? — Кайсы иңел икәнен әйтә алмыйм. Икесе дә кызык. Кинода техник як мөһимрәк, зур бер командага берничә кадрны ясар өчен һәр секундын, һәр миллиметрын үлчәп эшләргә кирәк, төтеннең калынлыгы ничә миллиметр булырга тиеш, үтәкүренмәлегенең дәрәәсе, мәсәлән. Театрда иркенрәк, ләкин аның да үз үзенчәлекләре. Театр белән кино теле бер үк әйбер түгел. Остаханә күренеше— Синең үзеңә ""Хәят"" нәрсә бирә? Синең бит режиссерлык эшең дә бар. — Мин үзем дә үсәм. Бик яхшы темплар белән үсеп киткән төркемне күреп, мин аларның нәтиәләре өчен сөенәм, алар белән бергә үсәм. Әйтәләр бит — берәр нәрсәгә өйрәнәсең килсә, моңа берәр кешене өйрәт, дип. Үзебезнекеләр өчен нидер эшлисем килә, дидем. Бу проектның киләчәге бар, ул яхшы, дөрес киләчәк булыр дип ышанам, һәм без кызык кына әйберләр оештырырбыз әле. — Киләчәк дигәннән. Студиянең якын һәм ерак киләчәккә планнары нинди? — Проектны аякка бастырырга кирәк. Бөтен процессларны айлап, аларга көч түкмәслек итеп көйләргә. Икенчесе — талантлы һәм студия тормышы белән яшәргә теләүче кешеләрне ачыклау. Зуррак перспективада инде менә шулар белән әсәрләр сәхнәләштерү, татар тамашачысын чакыру. — Татарча әсәрләрне сәхнәләштерүме? — Әлбәттә, татарча. Бәлки, ике телдә. Гомумән, тәрибә ясап карарбыз. — Гомуми сорау: хәзерге татар театрына, башкорт театрына мөнәсәбәтең ничек? — Татар-башкорт театры — минем өчен туган театр. Башкорт драма театрының сәхнә артында үстем дияргә була. Мин беренче ролемне 3,5 яшьтә уйнадым — минем актерлык карьерасы Мостай Кәримнең Рифкать Исрафилов сәхнәләштергән ""Озын-озак балачак"" спектакленнән башланды. Төрки халыклар фестивалендә төрек спектаклен, азәрбайан спектакльләрен карадым, безнең башкорт һәм татар театрларының югары дәрәәдә булуын аңладым. Безнең театрлар ""Алтын битлек"" номинациясенә дә эләгә, башкорт театры ""Зөләйха күзләрен ача"" спектакле белән фестивальләрдә катнаша. Фәрит Бикчәнтәев бик күп режиссер-актерларны үстерә. Сергей Женовачта укып чыккан яшь режиссер Айдар әббаровның студент чагындагы спектакльләрен күрдем, искиткеч эш, тирән фикерле режиссер. Минем белән бер чорда укыган Туфан Имаметдинов Казанга күчте — безнең якларда талантлы кешеләр күп, алар белән горурланырга кирәк. Милли театрда андый талантлар булуы куандыра.","Айнур Сафиуллин: ""Милләт турында бәхәс — минем эш түгел""",0,analytics,Әңгәмә,6887,https://www.azatliq.org/a/30426667.html,2020-02-10T10:04:44+00:00
"Будут показаны все 7 серий, где Доктор Айболит спасает зверей из лап разбойника Бармалея. Приключенческий мюзикл по мотивам сказок Чуковского. 2 августа 11:00, вход свободный. Уфа, Мира 12. 0","Состоится показ мультфильма ""Айболит""",1,news,Яңылыҡтар,191,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-01/sostoitsya-pokaz-multfilma-aybolit-3870434,2024-08-01T19:26:00+00:00
"АҠШ президенты Дональд Трамп Украина буйынса  яңы дәүләт секретары Марко Рубио алдына 100 көн эсендә ҡатмарлы көрсөктән сығыу юлын табыу бурысын ҡуйҙы. Бер ыңғайҙан, Мәскәү менән һөйләшергә, Украина буйынса махсус илсе Кит Келлогҡа ла фарман бирҙе.",«Украиналағы низағты май байрамдарына тиклем тамамларға! .. »,1,news,Яңылыҡтар,248,https://henek.info/news/novosti/2025-01-24/ukrainala-y-niza-ty-may-bayramdaryna-tiklem-tamamlar-a-4094326,2025-01-24T09:45:00+00:00
"1 ноябрҙән 8-енә тиклем Милләттәр эштәре буйынса федераль агентлыҡ тарафынан «Ҙур этнографик диктант» тип аталған 10-сы Бөтә Рәсәй мәғариф акцияһын үткәрә. Ун йыллыҡ юбилей сараһы гражданлыҡ һәм илһөйәрлек тойғолары тәрбиәләүгә, традицион рухи-әхлаҡи ҡиммәттәрҙе пропагандалауға, тарихты боҙоп күрһәтеүгә ҡаршы көрәшеүгә йүнәлтелгән. «Ҙур этнографик диктант» – Рәсәйҙә һәм сит илдәрҙә йәшәүселәр өсөн илебеҙҙә йәшәгән халыҡтарҙың йолалары, телдәре, тарихы, мәҙәниәте тураһында белемдәрен тикшереү өсөн шәп мөмкинлек. Диктант төрлө йәштәге, төрлө һөнәрле, төрлө милләт кешеләрен берләштерә, Рәсәйҙә мәҙәни төрлөлөктөң һәм берҙәмлектең ҡиммәтен һыҙыҡ өҫтөнә ала. Сара ике форматта үтә: - Рәсәй төбәктәрендә махсус ойошторолған майҙансыҡтарҙа, шулай уҡ БДБ илдәрендәге Рәсәй илселектәрендә үтә; - онлайн – интернетта, акцияның рәсми сайтында үтә, донъяның теләһә ҡайһы мөйөшөнән яҙырға мөмкин. Рәсәйҙә Ватанды һаҡлаусылар йылында диктант яҙыу тарихында тәүге тапҡыр махсус хәрби операцияла ҡатнашыусылар видео аша үҙ һорауҙарын бирә. Рәсми сайтта «Һорау тәҡдим ит» тигән өлөш бар, унда теләгән һәр кем үҙ һорауын ебәрә ала. Иң ижади һәм үҙенсәлекле һорауҙар йомғаҡлау вариантына индереләсәк, ә уларҙың авторҙары иҫтәлекле бүләктәр аласаҡ. Был башланғыс диктантты тағы ла популярыраҡ итеү маҡсатында эшләнә.1 ноябрҙән 8-енә тиклем Милләттәр эштәре буйынса федераль агентлыҡ тарафынан «Ҙур этнографик диктант» тип аталған 10-сы Бөтә Рәсәй мәғариф акцияһын үткәрә. Ун йыллыҡ юбилей сараһы гражданлыҡ һәм илһөйәрлек тойғолары тәрбиәләүгә, традицион рухи-әхлаҡи ҡиммәттәрҙе пропагандалауға, тарихты боҙоп күрһәтеүгә ҡаршы көрәшеүгә йүнәлтелгән. «Ҙур этнографик диктант» – Рәсәйҙә һәм сит илдәрҙә йәшәүселәр өсөн илебеҙҙә йәшәгән халыҡтарҙың йолалары, телдәре, тарихы, мәҙәниәте тураһында белемдәрен тикшереү өсөн шәп мөмкинлек. Диктант төрлө йәштәге, төрлө һөнәрле, төрлө милләт кешеләрен берләштерә, Рәсәйҙә мәҙәни төрлөлөктөң һәм берҙәмлектең ҡиммәтен һыҙыҡ өҫтөнә ала. Сара ике форматта үтә: - Рәсәй төбәктәрендә махсус ойошторолған майҙансыҡтарҙа, шулай уҡ БДБ илдәрендәге Рәсәй илселектәрендә үтә; - онлайн – интернетта, акцияның рәсми сайтында үтә, донъяның теләһә ҡайһы мөйөшөнән яҙырға мөмкин. Рәсәйҙә Ватанды һаҡлаусылар йылында диктант яҙыу тарихында тәүге тапҡыр махсус хәрби операцияла ҡатнашыусылар видео аша үҙ һорауҙарын бирә. Рәсми сайтта «Һорау тәҡдим ит» тигән өлөш бар, унда теләгән һәр кем үҙ һорауын ебәрә ала. Иң ижади һәм үҙенсәлекле һорауҙар йомғаҡлау вариантына индереләсәк, ә уларҙың авторҙары иҫтәлекле бүләктәр аласаҡ. Был башланғыс диктантты тағы ла популярыраҡ итеү маҡсатында эшләнә.",Иртәгә Башҡортостанда Ҙур этнографик диктант акцияһы башлана,1,news,Яңылыҡтар,2606,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-10-31/irt-g-bash-ortostanda-ur-etnografik-diktant-aktsiya-y-bashlana-4449465,2025-10-31T14:57:00+00:00
"«Урал батыр» эпосы  геройы Һомай бөтәһен дә «Өфө — Аксаковтың  тыуған ере»  тигән  бушлай иммерсив экскурсияларға саҡыра. Улар көн һайын 1 июнгә тиклем 11:00, 13:00,15:00 сәғәттәрҙә үтә. Сәфәрҙең оҙайлығы  40 минут, ә һуңынан Аксаков музейына барырға мөмкин. Проект Өфө Хакимиәте башлығы гранты ярҙамында «Инватур» коммерцияға ҡарамаған автономиялы ойошма  тарафынан тормошҡа ашырыла. Китап БайрамыАманат Журналы",Өфөнө күргең килһә,1,news,Яңылыҡтар,412,https://amanat.su/news/novosti/2025-05-31/f-n-k-rge-kil-4258376,2025-05-31T15:57:00+00:00
"Камил Сәмигуллин""Бездә проектлар күп, мәсәлән, ""Таттелеком""да үзебезнең мөселман мобиль тарифын булдыру. Әле без аның башкалардан ни белән аерылып торачагын уйлыйбыз. Мәсәлән, көн хәдисләрен тарату, бәйрәм булса, котлау. Намазга уятучы мөмкинлек тә булачак – аны кулланган кешегә телефон шалтырап, исенә төшерә. Әле болар барысы да уйланыла"", дип иткерә Сәмигуллин сүзләрен ТАСС. Моннан тыш, мөфти сүзләренә караганда, Татарстанда мөселман телеканалын булдыру максатында аерым эш алып барыла. Әле аның өчен тапшырулар яздырыла. ""Бик тиздән тест режимында булса да, телеканал эшли башлаячак. Быел, якын арада"", ди Камил Сәмигуллин. Татарстан мөселманнарының диния нәзарәтендә белдерүләренчә, канал татар һәм урыс телләрендә эшләячәк.",Татарстан мөфтие мөселманнар өчен мобиль тариф кертүне тәкъдим итә,1,news,Яңылыҡтар,732,https://www.azatliq.org/a/28510094.html,2017-05-26T06:39:46+00:00
"Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры кескәй тамашасылар өсөн ""Аҡ ҡанатлы хыялым"" спектаклен тәҡдим итә. Тамашалар рус һәм башҡорт телдәрендә уйнала, билет алғанда мотлаҡ белешмә алығыҙ!",Яңы йыл әкиәттәренә рәхим итегеҙ!,1,news,Яңылыҡтар,209,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-12/ya-y-yyl-ki-tt-ren-r-him-itege-4504973,2025-12-12T16:30:00+00:00
"Каталог объектов: информация о более чем 1600 памятниках из 81 региона России. Условия программы: подробности о льготном кредитовании проектов восстановления. База подрядчиков: доступ к 730 компаниям с лицензиями на работы с объектами культурного наследия. Подобрать объект для восстановления можно на сайте: наследие. дом. рф Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",В Башкирии инвесторы могут получить льготные кредиты на реставрацию,1,news,Яңылыҡтар,449,https://uchbash.com/articles/novosti/2025-12-24/v-bashkirii-investory-mogut-poluchit-lgotnye-kredity-na-restavratsiyu-4519415,2025-12-24T11:24:00+00:00
"В Башкирии сейчас школьные каникулы. Но 3 апреля в Гимназии имени Тагира Кусимова в селе Аскарово Абзелиловского района было людно. В этот день здесь прошло награждение победителей Олимпиады «Гилем», в которой приняли участие школьники района. Учащиеся 7-10 классов продемонстрировали знания в химии, математике, физике и башкирском языке. В финальном этапе, прошедшем днем ранее, приняли участие 315 школьников. 45 из них стали победителями и призерами — они и пришли на церемонию награждения. Десятиклассница Нэркэс Салаватова из села Ишкулово заняла третье место в дисциплине «башкирский язык». — Были задания на логику и по грамматике, — рассказала школьница. — Я с легкостью справилась и была уверена, что войду в число победителей и призеров. Когда узнала, что прошла, не удивилась, но все равно очень обрадовалась. Но особенно рады за меня моя учительница и моя мама. Нэркэс призналась, что любит башкирскую литературу, читает Мустая Карима в оригинале. После окончания школы она собирается поступать на факультет башкирской филологии и планирует стать учителем башкирского языка. — Задания были сложными, но мне они были под силу, — говорит Динислам. — Я благодарен моей учительнице по математике Венере Гаязовне. Она отличный педагог, хорошо готовит детей к экзаменам и различным олимпиадам. Вот недавно я сдавал пробный ОГЭ по математике — написал на пять. Победителей, призеров и учителей, подготовивших их, чествовали глава администрации Абзелиловского района Ильдар Нафиков, директор ООО «Салаватское» Тагир Бахтигареев, руководитель  Фонда развития инженерных школ «Нефте Полис» Фанур Ягудин, начальник отдела образования района Василя Абсадиева. «Каждый, кто принял участие — уже победитель! — сказал в своем приветственном слове директор ООО  «Салаватское» Тагир Бахтигареев. — Мы, конечно, будем надеяться, что они станут геологами, инженерами, проектировщиками, айтишниками. Это профессии важны сейчас и будут востребованы и нужны в будущем, в том числе на нашем предприятии. Но главное, что знания дадут возможность найти собственный правильный путь в жизни». «Вы — наше будущее! — сказал Ильдар Тагирович. — Мы возлагаем на вас большие надежды и очень рады, что вы приняли активное участие в этом мероприятии и стали победителями. Благодарю организаторов Олимпиады, спонсоров и учителей. Вы ежедневно занимаетесь развитием детей, а это самое важное в нашей жизни». Победители и призеры Олимпиады получили грамоты и ценные призы: «умные» колонки и смарт-часы. А педагоги, чьи воспитанники завоевали призовые места, в течение года будут получать ежемесячную стипендию в размере 10 тысяч рублей. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».","""Ғилем"" олимпиадаһында кемдәр еңде?",1,news,Яңылыҡтар,3043,https://amanat.su/news/novosti/2025-04-04/ilem-olimpiada-ynda-kemd-r-e-de-4184348,2025-04-04T12:32:00+00:00
Элек Благовар районының торлаҡ-коммуналь хужалығында эшләгән Ильяс хәҙер Луганкс халыҡ республикаһында сапер булып хеҙмәт итә.,12 сәғәт ут аҫтында эшләйҙәр,1,news,Яңылыҡтар,126,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-09/12-s-t-ut-a-tynda-eshl-y-r-4497952,2025-12-09T11:00:00+00:00
"Алып барыусы Гоша Котский ""Әйҙә уйнарға"" фестивале масштабына иҫе китеүен белдерҙе.","""Өс йәштән камера алдындамын""",1,news,Яңылыҡтар,83,https://yanshishma.com/articles/yanyliktar/2025-06-09/s-y-sht-n-kamera-aldyndamyn-4269617,2025-06-09T00:45:33+00:00
"Мәрәкә күреп Һорайҙар минән. Баш ҡатыралар Шул һорау менән: - Үҫкәс, кем булаң? Яуаплай алам. — Мин атай кеүек Шәп кеше булам! (З. Аҡбутина) ""Башланып китте уҡыуҙар. "" фото конкурсына. Бөрйән районы Әбделмәмбәт урта мәктәбенең 4 класс уҡыусыһы Зәйнуллин Тамирлан Руслан улы.","""Башланып китте уҡыуҙар. "" фотоконкурсына",0,analytics,Конкурстар,274,https://amanat.su/articles/konkurstar/2024-09-06/bashlanyp-kitte-u-yu-ar-fotokonkursyna-3913232,2024-09-06T09:00:00+00:00
"Өфөлә ДАИ инспекторҙары бер кистә генә водитель танытмаһы булмаған көйө руль артына ултырған 5 үҫмерҙе тотоп, транспорттарын штраф туҡталҡаһына алып киткән, ата-әсәләренә 30-ар мең штраф һалынған.","Руль артына ултырма, малай!",0,analytics,Светофор,196,https://yanshishma.com/articles/svetofor/2025-07-15/rul-artyna-ultyrma-malay-4314313,2025-07-15T16:15:00+00:00
"Пилотсыз очкычлар һөүменнән соң Орёлдагы нефть базасында янгынфикерләр12 мартка каршы төндә Русиянең һава һөүменә каршы чаралары илнең иде төбәгендә Украина очырткан 25 дронны юк итте һәм тотып алды, дип белдерде Русия саклану министрлыгы. Пилотсыз очкычларны Мәскәү өлкәсендә(ике дрон), Ленинград(бер дрон), Белгород(иде дрон), Курски(11 дрон), Брянски(бер дрон), Тула(бер дрон) һәм Орёл(ике дрон) өлкәләрендә бәреп төшергәннәр, дипяза ТАСС. Дроннар һөүменнән соң Түбән Новгородөлкәсенең Кстово шәһәрендәге ягулык-энергетика комплексы объектында янгын чыкты, дип сөйлитөбәкнең губернаторы Глеб Никитин. Аның әйтүенчә нефть эшкәртү корылмасы яна башлаган. Беренчел мәгълүматларга күрә, әрәхәтләнүчеләр юк. -каналы янгын ""Лукойл"" нефть базасында чыккан дипяза. Куәт оешмалары белән бәйле 112 каналы исә нефть кудыру корылмасына дрон төшкәндип ышандыра. ""Лукойл""да исә ""Лукойл-Нижегороднефтеоргсинтез"" корылмасының эше вакытлыча туктатылуынхәбәр иттеләр. Янгынны сүндерүдә янгын поездыкатнаша. Бер дрон ягулык-энергетика комплексына һөүм итте, дип белдерде Орел губернаторы Андрей Клычков. -каналлармәгълүматынча, нефть базасы яна башлаган. Губернатор әйтүенчә, кешеләр әрәхәтләнмәгән. Белгород өлкәсендә пилотсыз очкычлар һөүменнән соң иде авыл утсыз калган, моны төбәк башлыгы Вячеслав Гладковиткерде. Мәскәү мэры Сергей Собяниншәһәргә очып килгән пилотсыз очкычны Раменски шәһәр бүлгесендә бәреп төшерүләренсөйли. Дрон калдыклары төшү нәтиәсендә имереклекләр дә, яраланучылар да булмаган диелә. Ленинград, Брянски, Воронеж өлкәләрендә дә хакимиятләр имереклекләр һәм әрәхәтләнүчеләр булмавын әйтә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русиянең берничә төбәгенә пилотсыз очкычлар һөүм итте,1,news,Яңылыҡтар,1696,https://www.azatliq.org/a/32858071.html,2024-03-12T06:59:43+00:00
"2024 йылда ошо маҡсатҡа республика бюджетынан 13,5 миллиард һум аҡса бүленгән. 2025 йыл Башҡортостанда махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға һәм уларҙың ғаилә ағзаларына ярҙам йылы тип иғлан ителде. Исемле йылда бығаса 40-тан ашыу булған ярҙам сараларын киңәйтеп, 50-нән ашыу иттеләр. Яугирҙәр һәм уларҙың яҡындары республика етәкселеге тарафынан булдырылған мөмкинлектәр менән киң ҡуллана. Мәҫәлән, әлеге ваҡытта мәктәп йәшендәге балаларға лагерға бушлай юлламалар биреү, шулай уҡ республика шифаханаларында сәләмәтлек нығытыу, сығарылыш уҡыусыларына уҡыу йорттарына ингәндә тәғәйен льготалар менән ҡулланыу кеүек ярҙам саралары бик көнүҙәк һәм ҙур ихтыяж менән файҙалана. МХО-ла ҡатнашыусыларға һәм уларҙың ғаилә ағзаларына йортҡа газ үткәргәндә 100 мең һумға торошло сертификат биреү ҙә – күптәр өсөн ҙур ярҙам. Был хәстәрлек төрө менән ҡулланыу өсөн Республика халыҡты социаль яҡлау үҙәгенең урындағы филиалдарына йәки йәшәгән ерегеҙгә яҡын урынлашҡан Күп функциялы үҙәккә мөрәжәғәт итергә кәрәк. Унда һеҙгә ниндәй документтар тупларға, артабан ҡайҙа мөрәжәғәт итергә икәнен тулыһынса аңлатып бирәсәктәр.",Йортҡа газ үткәреүгә 100 мең һумлыҡ сертификат бирелә,0,analytics,Махсус хәрби операция,1110,https://shonkar.com/news/care/2025-07-05/yort-a-gaz-tk-re-g-100-me-umly-sertifikat-birel-4303859,2025-07-05T18:29:00+00:00
"Ғәлиәкбәр мәктәбе уҡыусылары спорттың айырым төрҙәрендә бик шәп. Баскетбол, волейбол, мини-футбол ярыштарында район ғына түгел, хатта төбәк, республика беренселектәрендә лә алдынғылар сафында йөрөйҙәр. Тик быға тиклем нәҡ саңғы менән борсаҡтары бешмәне. Район ярыштарында гел артҡы урындарҙы алып ҡайталар ине. Ниһайәт, 2025 йылдың ғинуары ғәлиәкбәрҙәргә ҙур шатлыҡ алып килде: Бөрйәндең данлы Күҙәмбәт яланында район беренселегенә үткән саңғы ярышында улар беренсе урынды яуланы! Ун бер команда ярыша. Араларында быға тиклем еңеүҙәр яулап килгән билдәле командалар ҙа була. Береһе лә ғәлиәкбәрҙәр иң алға сығыр тип уйламағандыр, әлбиттә. Ә улар, бөтәһен дә шаҡ ҡатырып, еңгән дә ҡуйған! Нисек улай? Ә сере ябай: физкультура уҡытыусыһы Рауил Абдулхаҡ улы Ҡаһарманов менән башҡорт теле уҡытыусыһы Әбделвәхит Ғибәт улы Мөхәммәтов балаларҙы быйылғы ярышҡа ныҡлы әҙерләгән. Был ике уҡытыусы Ғәлиәкбәр мәктәбе балаларын районда алға сығарыу маҡсатын ҡуя. Етди күнекмәләр үткәрелә, саңғыла йүгереү, дөрөҫ тын алыу техникаһы өйрәтелә. Уҡыусылар ҙа тырышлыҡҡа тырышлыҡ менән яуап бирә. Тағы бер мөһим шарт – яңы саңғылар алынған. Ғәлиәкбәрҙә урындағы инициативаларҙы хуплау программаһы уңышлы тормошҡа ашырылған. Ауыл хакимиәте башлығы Ә. С. Байғазина, ауыл депутаттары, ауылдаштар ярҙамында спорт залы һәр балаға етерлек саңғылар менән тәьмин ителгән, йәнә туптар, ярыш төрҙәре буйынса формалар, башҡа кәрәк-яраҡ алынған. Спорт залы йылы, таҙа, йыл әйләнәһенә балалар һәм ауыл йәштәре өсөн асыҡ. Мәктәп етәксеһе С. С. Ишмөхәмәтова менән синыф етәкселәре лә спортҡа һәм сәләмәт йәшәү рәүешенә ныҡлы иғтибар бирә. Ярыштарға балаларҙы мәктәп автобусы хәүефһеҙ алып йөрөй. Ҡыҫҡаһы, спорт еңеүҙәре өсөн бөтә тәүшарттар барлыҡҡа килгән. 28 ғинуар етә. Тулҡынландыра. Егерме кешелек Ғәлиәкбәр командаһының еңергә тип килгәнен команда ағзалары ла уҡытыусылары ғына белә. Ярышҡа балалар ярһып ташлана. Әммә уҡытыусыларының өйрәткәндәрен, тын алыу техникаһын да онотмай. Бөтә сослоғон, таһылын һалып елдерәләр. Һөҙөмтәлә, Ғәлиәкбәрҙең 6–7-се синыф уҡыусылары ярыштың еңеүсеһе була, ә 4-5-се синыфтар командаһы 2-се урынды ала. Ярышта ҡатнашҡан саңғысыларҙың барыһына ла афарин! – тип уҡыусыларҙың еңеүенә шатлана Ғәлиәкбәр мәктәбе етәксеһе Сания Сабир ҡыҙы Ишмөхәмәтова. Бынан ары саңғы юлдарында ярыш тәме һәм сәме ғәлиәкбәрҙәрҙе ташламаҫ, моғайын.",Күҙәмбәттәге еңеү,0,analytics,Спорт,2332,https://amanat.su/articles/sport/2025-03-10/k-mb-tt-ge-e-e-4161361,2025-03-10T09:50:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрТатарстанның Алабуга шәһәреннән Ирина Демьянова Украинадагы сугышка мобилизацияләнгән ирен, биш баласының атасын кайтаруны таләп итеп, хәрби комиссариатка һәм прокуратурага мөрәәгать иткән. Бу хакта ""МОБИЛИЗАЦИЯ Новости Что делать? "" -каналыхәбәр итә. Вячеславһәм Ирина Демьяновларның биш баласы бар, әмма ир өч баланың үз атасы түгел. Шуңа күрә, былтыр мобилизация игълан ителгән чорда аны сугышка алуны кичектермәгәннәр. Бер улларының психик яктан сәламәт булмавы һәм өстәмә тәрбиягә мохта булуы әйтелә. Ялга кайткан чагында Вячеслав Демьянов хатынының балаларын уллыкка алган һәм рәсми рәвештә күп балалы ата булган. Әмма шуннан соң да аны сугыштан кайтармаганнар. Демьянова прокуратурага һәм хәрби комиссариатка мөрәәгать иткән, ""Госуслуги"" аша да шикаять калдырган. Прокуратурадан килгән авапта әйтелгәнчә, хатынның мөрәәгатен Татарстан хәрби комиссариатына ибәргәннәр һәм әлегә моның белән бәйле карар килмәгән. Татарстан хәрби комиссариаты исә үз чиратында ирнең хәрби хезмәттән китү турындагы мөрәәгатен имзалаудан, аны сугышта катнаштыруны кичектерүдән баш тарта диелә. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстанның Алабуга шәһәреннән мобилизацияләнгән биш бала атасын сугыштан кайтармыйлар,1,news,Яңылыҡтар,1204,https://www.azatliq.org/a/32412555.html,2023-05-15T13:30:05+00:00
"Башҡортостандың һаулыҡ һаҡлау министры Айрат Рәхмәтуллин температураның тотороҡһоҙ булыуы сәбәпле халыҡты ҡыйыҡтан ҡар төшөү һәм боҙлауыҡ хәүефе хаҡында иҫкәртте. Уның һүҙҙәренсә, һуңғы ике көндә ошоға бәйле бер нисә осраҡ булған, уларҙың береһе үлемгә килтергән. Фажиғә бөгөн Ҡалтасы районында теркәлгән. Шәхси йорттоң ҡыйығынан ҡар төшә һәм 71 йәшлек ҡатынды баҫып үлтерә. Айрат Рәхмәтуллин граждандарҙы һаҡ булырға саҡырҙы: ҡыйыҡтары ауыш биналарға яҡын килмәҫкә, машиналарҙы ҡар һәм боҙлауыҡ төшөү ихтималлығы булған зоналарҙа ҡуймаҫҡа, кәртәләнгән хәүефле участкаларҙы урап үтергә, шулай уҡ урамда ҡолаҡсын кеймәҫкә – улар ҡарҙың гөрһөлдәп төшөп килгәнен ишетеүгә ҡамасаулай. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ҡатынды ҡар баҫып үлтергән,0,analytics,Хәүефһеҙлек,789,https://bashgazet.ru/articles/kh-ef-e-lek/2026-02-17/atyndy-ar-ba-yp-lterg-n-4582303,2026-02-17T18:45:00+00:00
"Президент РФВладимир Путинв день 95-летия со дня рождения первого президента страны Бориса Ельцинапозвонил его вдове Наине Ельциной. Об этом сообщается насайте Кремля. «По случаю годовщины со дня рождения Бориса Николаевича Ельцина президент России сегодня позвонил Наине Иосифовне Ельциной», — сказано в сообщении. Ранее результаты опроса «Ленты. ру»показали, что 91 процент граждан воспринимают первого президента России скорее как отрицательного героя. По словам политолога Ильи Гращенкова, негативный образ Ельцина складывался годами. При этом, отметил он, определенные политические силы поспособствовали созданию образа неудачника и алкоголика, который пропил страну. Источник: Лента ру. Владимир Путин и Наина Ельцина в Александровском зале Большого Кремлёвского дворца. Архивное фото: Михаил Климентьев РИА НовостиЗарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Путин позвонил вдове Ельцина,0,analytics,Йәмғиәт,998,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-02-02/putin-pozvonil-vdove-eltsina-4565322,2026-02-02T18:00:00+00:00
"Татарстан мөселманнары Диния нәзарәте сентябрьдән яшьләр өчен яңа проектлар башлый. Элек ""Женская гимназия"" дип аталган проектка ребрендинг ясалачак. Ул хәзер ""Яшь килен""исеме белән эшләячәк дип хәбәр итә Татарстан мөфтиятенең матбугат хезмәте. Мөслимәләр өчен иде атна дәвамында берешәрләп укылган лекцияләр хәзер гаилә кыйммәтләрен ныгытуга юнәлтелгән тематик очрашуларга үзгәрәчәк. Алар тулысы белән шәригать һәм татар милли гореф-гадәтләр күзлегеннән карап, никах темасының төрле мәсьәләләренә багышланачак. Очрашулар һәм видеодәресләрдә булачак һәм хәзерге яшь киленнәргә милли традицияләр - бәби чәе, бишек ыры, кыз озату һ. б. , никахның дини һәм хокукый яклары, хатын һәм ирнең бурычлары һәм хокуклары, мәһер һәм никах килешүе, хатын-кыз һәм ир-ат психологиясе кебек мәсьәләләр турында сөйләнәчәк. Моннан тыш, мөслимәләр милли ашлар әзерләргә, бала карарга, кунакларны каршыларга өйрәнә алачак. Очрашуларда психологлар, юристлар, табиблар, галимнәр чыгыш ясаячак. Курслар 26 сентябрьдән башланып айның һәр икенче атнасында Галиев мәчетендә булачак. Соңгы дәрес кызлар өчен аулак өй форматында 19 декабрьдә узачак. Проектта катнашу өчен яшь чикләве юк диелә. Мөселман егетләренә аерым клуб оештырылган. Ул - ""'""проекты. Анда катнашучыларны туплау башланган. Беренче очрашу 11 сентябрьдә булачак. ""Әлеге проектта ислам кысаларында шәхси һәм рухи яктан үсәргә әзер, 18 яшьтән өлкәнрәк булган ир-атлар һәм егетләр катнаша ала. Аларны атналык очрашулар, итди практикалар, спорт һәм бик күп яңа гыйлемнәр көтә диелә. Бу очрашулар да Казанның Галиев мәчетендә узачак. Аларда көндәлек тормышның барлык өлкәләрен дә диярлек айга салучы шәригать нормалары, Мөхәммәд сөннәте турындагы белемнәрне киңәйтү, чын мөселманга хас булырга тиешле әхлакый сыйфатларны үстерү, шулай ук рухи авырулардан бушану ысуллары турында сөйләнәчәк, диләр оештыручылар.","Татарстан мөфтияте кызлар өчен ""Яшь килен"", егетләргә ""'"" клублары оештыра",1,news,Яңылыҡтар,1845,https://www.azatliq.org/a/30123514.html,2019-08-22T13:35:01+00:00
"1 июнь, Балаларны яклау көнендә ""Кире китсәк без бу көрәштә иңүче була алмыйбыз. Авырлыкларга каршы барырга кирәк, шунда гына иңүгә ирешеп була, дип атын тизләтте"", дип сөйлиләр подкастта 15 яшьлек Сөембикә турында. Бу хикәяләләрне Әйдә! балаларга һәм үсмерләргә олылар белән бергә тыңларга киңәш итә. Татар телен өйрәнүчеләр өчен проектның сәхифәсендә әлеге чыгарылышның тексты, сүзлек һәм кайбер аңлатмалар бирелгән. ""Көчле хатын-кызларның балачагы хикәяләре"" подкасты июнь аеның һәр сишәмбесендә Әйдә! проектының, ,, в Контакте битләрендә һәм сәхифәсендә чыгачак. Аның һәр чыгарылышы үз тирә-ягына һәм әмгыятькә йогынты ясаган, милләтенә тугры булган көчле һәм бәйсез бер татар ханымына багышланачак. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",,1,news,Яңылыҡтар,948,https://www.azatliq.org/a/31283960.html,2021-06-01T07:49:16+00:00
"Башҡортостанда Хәстәрлек поезы интенсив режимда эшләүен дауам итә. Район үҙәктәренән алыҫта урынлашҡан республика ауыл-ҡалаларына сәйәхәт итеүсе белгестәрҙең ведомство-ара күсмә төркөмөнә социаль хеҙмәткәрҙәр, юристар, табиптар, медицина-социаль экспертиза бюроһы, Ватанды һаҡлаусылар фонды вәкилдәре, республиканың социаль сәйәсәтте тормошҡа ашырыуҙа ҡатнашҡан башҡа ведомстволары инә. Илдең өлкән быуын кешеләренең тормош сифатын яҡшыртыу һәм әүҙем оҙон ғүмерле булыу өсөн социаль инфраструктураны үҫтереү Ғаилә (национальный проект Семья) милли проектының төп маҡсаттары булып тора. Акция махсус социаль ярҙам алыуҙы ябайлаштыра, ярҙам сараларын теркәй һәм кешенең социаль хеҙмәттәргә ихтыяжын билдәләй. — Проекттың төп маҡсаты — әлегә үҙҙәрен социаль ярҙамға мохтаж тип иғлан итә алмаған йәки өлгөрмәгән, түләүҙәргә бәйле башҡа хәлдәр тураһында хәбәр итмәгән, бушлай техник реабилитация ҡорамалдарына хоҡуғын тормошҡа ашырмаған кешеләрҙе асыҡлау. Үҙ мәсьәләләрен хәл итә алған республика халҡынан кире бәйләнештәр алабыҙ; уларҙың тормошо сифатлы үҙгәрҙе, - ти Башҡортостандың ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Ленара Иванова. Яңыртылған милли проекттар Рәсәй Федерацияһы Президенты Владимир Путин ҡарары буйынса 2025 йылдан тормошҡа ашырыла.","""Хәстәрлек поезы"" Башҡортостан буйлап йөрөүен дауам итә",0,analytics,Милли проекттар,1260,https://tanburz.ru/news/milli-proekttar/2025-07-03/h-st-rlek-poezy-bash-ortostan-buylap-y-r-en-dauam-it-4305315,2025-07-03T19:00:00+00:00
"Айгөл ЛайонфикерләрБашкорстан Югары мәхкәмәсе Америкада яшәүче башкорт активисты, Чит илдәге башкорт милли хәрәкәте комитеты әгъзасы Айгөл Лайонны кулга алу карарын чыгарган. Бу хакта Ма телеграм каналы хәбәр итә. Бу канал Башкорстан, Русия хакимиятләренә, куәт структурыаларына якын. Канал мәгълүматынча, Айгөл Лайон террорчы һәм эсктремистик оешмада катнашуында гаепләнә. Мәхкәмә сайтында Лайон турындамәгълүматбар. Мәхкәмәгә материаллар 6 октябрьдә кертелгән. Активистка эш Русия инаять кодексының 282.2 маддәсенең 2 бүлеге нигезедә ачылуы күренә (экстремистик оешма эшчәнлегендә катнашу). Лайон аңа карата чыгарган карар активист Руслан Габбасовның эшенә бәйле була ала дипяздыүзенең ""Башкорт юлы"" каналында. ""Башкорт өчен ан атып йөрүче төп дошманны ачыклаганнар, шөкер. Нәрсәгә интегеп йөрергә ди әле. Тикшерү комитеты мине Руслан Габбасовка кушып, миңа карата эш ачмауларына үпкәләдем. Мин аерым инаять эшенә лаеклы түгелме? Алайса мине ниндидер экстремистка сылтамакчылар. Аерым эш ачып, мине аерым башкорт экстремисты итеп игълан итүегезне үтенәм"", дигән ул. Ул шулай ук карарны баштан ук Югары мәхкәмә чыгаруына да гаәпләнә: ""Минем сорауларым күп. Ник минем хакымда карарны гади мәхкәмә түгел, ә баштан ук Югары мәхкәмә чыгарган? Ник мине башта ""ят агент"" итеп игълан итмәделәр? Аннары экстремист дип мөһер сукмадылар? Ник мине эзләүгә игълан итмәделәр? Ник кулга алудан башлаганнар? Мине утыртканнармы инде? Еларгамы соң, көләргәме - белмәссең"", дигән ул. Чынлыкта чикләү чарасын билгеләү эше башта Уфаның Совет районы мәхкәмәсендәкаралган. Быел 20 февральдә Айгөл Лайонның 87 яшьлек карт әнисе янына ФСБ хезмәткәрләрекилгән иде. ФСБ вәкилләре аның туганнарыннан Айгөл нишләп украиннарны хуплый дип сораштырганнар, шкафларны актарганнар, фотоларын алганнар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстан Югары мәхкәмәсе активист Айгөл Лайонны читтән торып кулга алган,1,news,Яңылыҡтар,1866,https://www.azatliq.org/a/33554189.html,2025-10-08T08:04:07+00:00
"Был стипендия уҡыуҙа, ғилми-тикшеренеү эшмәкәрлегендә, ижадта, спортта юғары һөҙөмтәләргә өлгәшкән уҡыусыларға бирелә. Улар ҡаланың йәмәғәт тормошонда ла әүҙем ҡатнаша. Бәләкәй булыуҙарына ҡарамаҫтан, балаларҙа заманыбыҙҙың көнүҙәк мәсьәләләренә ярайһы уҡ өлкәндәрсә ҡараш формалашҡан да инде. Мөрәжәғәттәр араһында Өфөнө, республикабыҙҙы үҫтереү буйынса ҡыҙыҡлы тәҡдимдәр бар. Һәр ҡайһыһын ҙур киләсәк көтә, тип ышанам. Ә беҙ мөмкин булған тиклем уларҙың бөтә проекттарын, башланғыстарын хуплаясаҡбыҙ, – тип яҙған социаль селтәрҙәрҙә Ратмир Мәүлиев был ваҡиға айҡанлы. Стипендияға дәғүә итеп 180 ғариза бирелгән, конкурс һөҙөмтәһендә  60 бала һайлап алынған. Улар дөйөм белем биреү ойошмаларында һәм өҫтәмә белем биреү учреждениеларында уҡый. Быйылдан стипендия күләме арттырылып  5 мең һумға еткән. Сығанаҡ: Башинформ.",Баш ҡала мэры Өфө стипендиаттары менән осрашҡан,1,news,Яңылыҡтар,820,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-18/bash-ala-mery-f-stipendiattary-men-n-osrash-an-4058381,2024-12-18T16:26:00+00:00
"Президент России Владимир Путин подписал указ «О мерах социальной поддержки граждан Российской Федерации, имеющих высокие спортивные результаты или способствовавших их достижению».",За достижения в спорте будут выплачивать президентские стипендии,0,analytics,Йәмғиәт,180,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-01-02/za-dostizheniya-v-sporte-budut-vyplachivat-prezidentskie-stipendii-4078484,2025-01-02T14:10:00+00:00
"фикерләрИзраил ирле вакыт белән сәгать 11:15 тә (Казан вакыты 12:15) Газзә сызыгында утны туктату турында игълан итте. Аңа кадәр АКШ һәм Европа берлеге илләрендә террорчы дип танылган ХӘМӘС төркеме арадашчылар аркылы Израилгә 19 гыйнварда азат ителергә тиешле тотыклар исемлеген тапшырды. Бу хакта хәбәр итте. Утны туктату иртәрәк якшәмбе, 19 гыйнвар көнне Казан вакыты белән сәгать 9.30 да гамәлгә керергә тиеш иде. Ләкин килешенгән вакытка ХӘМӘСнең азат ителергә тиешле тотыкларның Израилгә тулы исемлеген бирмәве әйтелде. Бүген Израил премьер-министры Биньямин Нетаньяху ХӘМӘС төркеме азат ителергә тиешле тотыкларның тулы исемлеген бирмичә Израил саклану армиясенә (ЦАХАЛ) Газзәдә утны туктату тәртибен кертмәскә кушты. Израил армиясенең Газзәне утка тотуын бүген дә дәвам итте. ХӘМӘС вәкилләре исемлекне тулысынча бирү тоткарлыклары техник сәбәпләргә бәйле дип белдерде. Израил белән ХӘМӘС утны туктату турында килешүгә 15 гыйнварда кул куйды. Ул 19 гыйнварда гамәлгә керәчәк һәм берничә этаптан торачак диелде. Беренче этапта атышларны туктату 42 көн дәвамында гамәлдә булачак. Израил тоткыннарын берничә этапта азат итү күздә тотыла. Алар фәләстин тоткыннарына алмаштырылачак: һәрбер Израилнең һәр сивил ватандашы өчен 30 фәләстин, һәрбер Израил хәрбие өчен 50 фәләстин азат ителәчәк. Барлыгы Израил төрмәдән 1890 фәлистинне азат итәргә тиеш. ХӘМӘС Израилгә азат ителергә тиешле 33 тоткын исемен биргәне әйтелде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Израил Газзә сызыгында утны туктату турында игълан итте,1,news,Яңылыҡтар,1517,https://www.azatliq.org/a/33281007.html,2025-01-19T10:41:32+00:00
"Беҙҙең илдә сирек быуаттан ашыу барған демократик үҙгәрештәрҙең һөҙөмтәһе, уның төп ҡаҙаныштарының береһе булып оятты юғалтыу тора. Бигерәк тә оло быуын кешеләре быны яңы йәмғиәттең иң ҙур минусы тип һанай. Ысынлап та, совет тәрбиәһен алғандар өсөн заман күренештәре, ғәҙәттәре әхлаҡ ҡанундарына бөтөнләй тап килмәй. Бала саҡта телевизорҙан ир менән ҡатындың үбешкәнен күргән ололар ҙа, кеселәр ҙә, берәй һылтау табып, бүлмәнән сығып китә торғайны. Ул саҡта үбешеү бик интим эш һаналды, ә хәҙер ике енес араһындағы мөнәсәбәттә оят булған бер нәмә лә ҡалманы, шикелле. Ирҙең ҡатыны менән бергә бала табыуы, гүзәл заттарҙың ярым шәрә килеш йөрөүе, юҡ-бар өсөн балалар баҡсаһын, мәктәпте, дауахананы судҡа биреү ғәҙәти күренешкә әйләнде. Әлбиттә, бындай хәл юғары рейтинг артынан ҡыуған режиссер, продюссерҙар өсөн ҡулай. Ҡулға аҡса төшөрөү өсөн улар әхлаҡһыҙ алымдар ҙа ҡулланырға тартынмай. Быны күргән ябай кеше лә үҙен сикләмәй башлай: бөтә ғәм алдында тулыһынса сисенеү, үҙенең наҙанлығы, тәрбиәһенең, мәҙәниәтенең түбән кимәле менән маҡтаныу күптәр өсөн тормош маҡсаты, ә бәғзеләре өсөн хатта йәшәү сығанағы булып китте. Телевизорҙа күрһәтелгән иҫәпһеҙ-хисапһыҙ ток һәм реалити-шоуҙар йәш быуынды әхлаҡһыҙ йәшәү рәүешенә өйрәтә. Фәхишәләр, балаһын талап киткән атай-әсәйҙәр һ. б. Әлеге тапшырыуҙарҙың төп геройҙары. Студенттар бөтә илгә үҙенең наҙанлығын күрһәтергә оялмай. Беҙ совет осоронда был хәл тик Көнбайыш өсөн генә хас тип уйлай торғайныҡ. Әммә был хәл беҙҙә элек тә булғандыр. Юҡҡа ғына халыҡ: Дан килер ҙә китер, яҡшы исем атанан балаға етер; Исемеңде ташҡа яҙма, ил йөрәгенә яҙ; Ҡарун кеүек мал йыйғансы, яҡшы исемең ҡалһын; Үҙең үлһәң дә, исемең үлмәһен тигән әйтем-мәҡәлдәр сығармаған. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бөгөн дан, исем тигән төшөнсәләр ысын мәғәнәһен юғалта башланы. Үҙенә сираттағы дәрәжә һорап, власть ишектәрен тапап йөрөгән замандаштар күбәйҙе. Улар ошо рәүешле үҙенең бәҫен, репутацияһын юғалтыуын аңламай, шикелле. Дәүләттең алға китеүен күрһәтеү маҡсатында яҡшы уҡығандарҙың тормошта бер нәмәгә лә өлгәшә алмауы, ә мәктәптә илке-һалҡы уҡып, уны тик 2 һәм 3 билдәләренә генә тамамлағандарҙың, киреһенсә, артабан ҙур уңыштарға ирешеүе тураһындағы тапшырыуҙар, мәҡәләләр әҙерләнә. Был, һис шикһеҙ, халыҡтың аң кимәлен төшөрөүгә булышлыҡ итә. Ниндәй генә тармаҡты, өлкәне алма, ундағы реформаларҙың ыңғай һөҙөмтәһе юҡ кимәлендә. Шул уҡ мәғарифты ғына ҡарайыҡ. Ундағы өҙлөкһөҙ үҙгәртеүҙәр, БДИ, оптималләштереү һ. б. арҡаһында ҡасандыр донъяла белем буйынса алдынғылар рәтендә торған Рәсәй халҡы наҙанға әйләнеп бара. Хәҙерге йәштәр араһында үҙенең шәхси фекерен аныҡ ғына белдерә алыусыларҙы ла табыуы ауырлаша. Бының шаһиты булған власть үҙенең хатаһын таныу урынына халыҡтың иғтибарын бер ни ғәйебе булмаған уҡытыусылар, тәрбиәселәр, табиптар, урмансыларға һ. б. япһарыуҙы хуп күрә. Бәғзе замандаштарыбыҙ өсөн һуңғыларын төрлө һылтау табып, хөкөмгә тартырыу ҙа бер ни тормай. Уларҙың ҡайһы берҙәре бынан ләззәт тә таба, шикелле. Власть уңайһыҙланмағас, ябай кешегә нимә ҡала инде. Ҡулынан эш килмәгән идара әһелдәрен эштән бушатыу – һирәк күренеш. Власть вертикале өсөн был отошло алым: һәр ғәйепле чиновник үҙенең хужаһы өсөн аманат булып тора. Сөнки ул етәксеһенең кеше күҙенә күренмәгән ғәйептәре өсөн гарантия сифатын үтәй. Коррупцияла ғәйепләнеп тә отставкаға китмәгән йәки эшенән бушатылмаған чиновниктарҙы күргән кеше власть тураһында нимә уйларға тейеш? Улар араһында башҡаларҙың текстарын урлап, диссертация яҡлаған ғалимдар бер ни булмағандай эшләүен дауам итә. Сөнки юғарыла ултырғандар демократик йәмғиәттең төп принцибын өҫтөн күрә – суд уларҙың ғәйебен иҫбатларға тейеш. Ә бөгөнгө органдар бындай эштәрҙе ҡарарға ашыҡмай тип әйтергә кәрәк. Халыҡтың: Оятһыҙҙың теле мең ҡолас, тигәне лә хаҡ. Яуапҡа тарттырылмаған чиновниктар тамам аҙҙы. Улар ябай халыҡты туранан-тура мыҫҡылларға ла тартынмай. Был күренеш һуңғы ваҡытта йыш осрай. Ябай халыҡ юғарыла ултырыусыларҙың оятһыҙ ғәмәлдәренең шаһиты. Һуңғы йылдарҙа Рәсәй халҡын ғына түгел, хатта донъяны борсоған урман янғындарының 2010 йылдан үткәрелгән оптималләштереү процесы арҡаһында икәнен дә ул күреп тора. Урмансылар, янғын һүндереүселәр һаны ҡыҫҡартылыу сәбәпле янғындарҙы һүндереүе отошһоҙ, тип әйткән губернатор эшенән бушатылмағас, ни әйтәһең инде? Бер ағас ҡырҡҡан ябай кеше күпләп штраф түләргә мәжбүр. Ә дәүләт етәкселәре килтергән миллиард һумлыҡ зыянға күҙ йомола. Уны кем ҡапларға тейеш? Халыҡты тынысландырыу өсөн: Ҡытайға урман экспортын ҡыҫҡартыу һорауы тикшерелә, – тигән булдылар ҙа ул. Власть үҙ ғәйебен танырға оялғас, таяҡтың икенсе осо ябай халыҡтың башына төшә. Юрий Андроповтың: Балыҡ башынан серей, тик уны ҡойроғонан башлап таҙарталар, – тигәне дөп-дөрөҫ. Дөйә урлағанға теймәйҙәр, ә төймә урлап тотолһаң. Был йәһәттән 2018 йылда башлап булдырылған ышанысты аҡламаған чиновниктар реестрында теркәлгән 600-ҙән ашыу коррупционерҙарҙың күпселеге башлыса пешкалар ғына. Уларҙың өстән бер өлөшө муниципаль депутаттар. Улары ла декларацияһында булған хаталары өсөн генә фаш ителгән. Ояла белмәгән йәмғиәттә халыҡ тиҙ арала кешелек сифатын юғалтҡан көтөүгә әйләнә. Быны беҙҙең реформаторҙар бик яҡшы белгән. Шунлыҡтан иман ҡанундарын ҡабатлаған коммунизм кодексы буйынса тәрбиәләнгән совет халҡына Михаил Горбачев үҙгәртеп ҡороуҙарҙа яңы матур ҡиммәттәр тәҡдим итә. Уларҙың күҙгә салынып бармаған йәшерен маҡсаты – кешене оялыу хисенән арындырыу була. Нимә ул оят? Ул ҡайҙан барлыҡҡа килә? Был турала кешелек күптән уйланған. Бөйөк философ Ницше фекеренсә, оят туранан-тура тыйылған нәмәләр менән бәйле. Кеше, йәмғиәт тормошонда ниндәйҙер шарттарҙы үтәмәйенсә, теләһә кемгә үтергә ярамаған өлкәләр була. Улар өсәү – ир менән ҡатын араһындағы енси мөнәсәбәт, власть даирәһе, рухиәт (шәхестең эске донъяһы). Ошо өс серле донъя беренсе сиратта Горбачевың ГЛАСНОСТЬ тигән таранына эләкте. СССР-ҙа секс булманы тигән лозунг аҫтында демократтар кешенең түшәгенә видео һәм телекамералар менән килеп инде. Хәтерләйһегеҙҙер, беренсе эшҡыуарҙар түләүле бәҙрәф һәм порнофильмдар менән үҙ капиталын тупланы. Иосиф Сталинды фашлау менән бер рәттән власть тигән төшөнсә үҙенең серле, мистик әһәмиәтен юғалтты. Һөҙөмтәлә бөгөнгө Рәсәй кешеһе өсөн власть үҙенә башлыса төрлө әтрәгәләмдәрҙе генә йыя. Ә был ысынында дөрөҫкә тап килмәй. Унда ла үҙ эшмәкәрлеген халыҡ мәнфәғәтенә йүнәлткән замандаштарыбыҙ етәрлек. Дөрөҫ, властың элекке абруйы юҡ. Эдуард Россель, Мортаза Рәхимов, Минтимер Шәймиев, Юрий Лужков кеүек шәхестәр һиҙелерлек кәмене. Хәҙерге министрҙарҙы, өлкә, ҡала һәм район башлыҡтарын халыҡ белеп тә бөтмәй. Өсөнсөнән, кешенең эске донъяһы ла тупаҫ рәүештә ҡыҫыла бара. Яулыҡ бәйләү, һаҡал үҫтереү кеүек дин атрибуттарын йөрөтөп, иманлы кеше булдым, тип күкрәк ҡағыусы замандаштарыбыҙ араһында исламға ярамаған фекерҙәр пропагандалаусылар һирәкме ни? Элек илде иҙеп, халыҡты имеп байыған кешене мирәйет тип йөрөтһәләр, бөгөн, иһә, һурпайеттәр күбәйеп бара түгелме? (Үҙемдең таныш фермерымдың 40-лап баш һарығын ҡорбан өсөн алып та, аҡсаһын һаман да түләмәй ҡасып йөрөгән дин әһелен шәхсән беләм). Баш ҡалабыҙҙы биҙәп торасаҡ Әр-Рәхим мәсетенең һаман төҙөлөп бөтмәүендә лә уларҙың ғәйебе юҡ түгел. Ә кем рухлы, ә кем рухһыҙ икәнен билдәләй алған замандаштарыбыҙҙа оят тигән нәмә бармы икән? Кешелек оят тигән төшөнсәһеҙ йәшәй алмай. Баҙар иҡтисады (капитализм) башланғас та тиҙ арала үҙенә хас уңайһыҙланыу системаһын булдырҙы. Ул кешенең эске булмышына бөтөнләй тап килмәһә лә, капитал өсөн бик ҡулай килеп сыҡты. Был яңы система йәмғиәтте тарҡатыуҙы, уны берҙәм социумдан атомизация ярҙамында айырым кешеләр төркөмөн булдырыуҙы маҡсат итә. Хәтерләйһегеҙҙер, совет осоронда һәр коллектив ағзаһы хеҙмәттәштәренең күпме эш хаҡын алғанын белеп йәшәне. Шуныһы ҡыҙыҡ, баҙар иҡтисадына күсеү менән коллегаларының аҡса күләме сергә әйләнде. Бигерәк тә ҡулаҡсаның әһәмиәте төшә башлағас, һәр кем күпме алғанын йәшерергә тырыша. Ҡайһы бер осраҡта беҙ әҙ алһаҡ оялабыҙ, ә ҡайһы бер саҡта саманан тыш күп алһаҡ, уңайһыҙлыҡ кисерәбеҙ. Әммә эш хаҡының күләмен башҡаларға белгертмәү беҙгә түгел, хужаларға отошло. Оят төшөнсәһе ысын коллективта ғына була, ә тарҡау кешеләрҙе башҡаларҙың тәртибе, хәле ҡыҙыҡһындырмай ҙа тиерлек. Һәр кем үҙенең мәнфәғәтен ҡайғыртыу менән генә мәшғүл. Ояттың социаль көсөн яҡшы аңлаған баҙар иҡтисады уны үҙ мәнфәғәтендә файҙалана башланы. Тауар етештереүселәр, уны һатыусылар күҙ ҙә йоммай кешене алдай. Улар ояты барҙың намыҫы бар тигән хәҡиҡәтте танымай. Һатып алыусылар, ҡулланыусылар өсөн уның икенсе системаһы эшләй. Мәҫәлән, бөгөн һинең автомобилең юҡ икән, оят. Эштә үткәргән махсус һорау буйынса ҡатын-ҡыҙҙар ВАЗ-дың классикаһында йөрөү, ялыңды Төркиәлә йәки Таиландта түгел, ә тыуған ауылыңда үткәреү уңайһыҙ булырға тейеш. Бөгөнгө йәмғиәт өсөн ҡулланыуҙы төп маҡсат, ҡиммәт булараҡ ҡабул итә. Һәр кеше яңы тауарҙы һатып алырға йә тәмләп ҡарарға бурыслы, юғиһә, шул хин йәнә күңелен өйкәйәсәк. Совет осоронда гонаһлы кешене тәүбәгә килтереү системаһы бар ине. Кемделер – иптәштәр судында, ә кемделер пионер, комсомол, партия йыйылышында тикшерҙеләр, әммә был системаның ыңғай һөҙөмтәһе булды. Ә хәҙерге демократик йәмғиәттә айырым кешенең хоҡуҡтары алғы планда тора. Кешене төрлө сығанаҡтарҙан үҙеңде нисек бар, шулай ярат тип кенә торғас, уны элекке һымаҡ бер нисек тә тәүбәгә килтереп булмай тиерлек. Беҙ төшөнсәһе мин менән алышыныуы, йәмғиәттең кешегә бөтә нәмәне рөхсәт итеүе оят хисен юҡҡа сығара. Ояттың был яңы координаталар системаһының ялған икәне, уның кешенең булмышына тап килмәүе һәр кемгә лә асыҡтыр. Быға нигеҙләнгән йәмғиәттең киләсәге икеле. Оят менән сикләнмәгән кеше ысын шәхес дәрәжәһенә тиклем күтәрелә алмайҙыр. Был айырым индивидтарҙы тотороҡло йәмғиәткә йәбештереүсе, ойоштороусы социаль елемде юҡҡа сығарыу – кешелектән баш тартыуға тиң. Бының нимә менән тамамланыуын күҙ алдына килтереүе лә ауыр.",Яҡшы исем малдан артыҡ,0,analytics,Йәмғиәт,9751,https://henek.info/articles/common_material/2025-05-29/ya-shy-isem-maldan-arty-4255242,2025-05-29T13:45:00+00:00
"Мостафа Чонкайфикерләр18 май кырымтатарларның ватаныннан сөргенгә ибәрелүенә 79 ел тула. 1944 елда бу көнне 200 меңләп кырымтатар Сталин карары белән үз ирләреннән сөрелә. Мостафа Чонкай — шул чоры баласы. Аңа 70 яшь. Сөргеннән соң 8 ел узгач ул Үзбәкстанда дөньяга килә. Чонкай бу дәвернең михнәте, ничек туганнарын югалтуы һәм бүген дә сөрген хәлендә яшәргә мәбүр булуы турында Азатлыкка сөйләде.1944 елның 18 май иртәсендә Ялта шәһәре янындагы Ай Васил (1945 елда Васильевка дип үзгәртелә) авылына хәрбиләр килеп төшә. Мостафа Чонкайның әнисен, әбисен, бабасын һәм биш туганын Сюрень тимер юл станциясенә алып китәләр. Ике атна дәвамында алар юлда була. Әтисе бу вакытта совет илен яклап фронтта була. — Хайваннар ташыган вагоннардан чыгарга ярамаган, — дип ул әнисе сөйләгән хәтирәләрне барлый. — Ир-атлар, картлар, малайлар уң якта, хатын-кызлар — сул якта төялеп барган. Вагонның бер почмагында идәнне тишкәннәр һәм ике яктан чүпрәк белән бүлеп бәдрәф ясаганнар. Тәүлеккә бер тапкыр фляга белән су бирә торган булганнар.2 июньдә поезд Ташкенттан 60 км ераклыкта урнашкан станциягә барып итә. Бу Мирзачүл — балчыклы-тозлы чүл була. Безнең гаиләгә болай да ярлы яшәгән үзбәкләр камыштан ясалаган тавык асрый торган сарай кебек урын бүлеп биргән. Беренче атнада кардәшем үлгән. Ул вакытта кырымтатарларны хастаханәгә кабул итмәгәннәр. иденче көндә бабам үлеп китә. Бер ай эчендә әнием ике баласын, анасын һәм әтисен ирләгән. Үзбәкләр мәрхүм татарларны зиратта түгел, далада ирләгән, чөнки безне хыянәтчеләр дип санаган. ирле халык әһил, ягъни белемсез була. Үзбәкстанга барып чыкканнан соң син беркемгә дә кирәк түгел. Аннан әкрен-әкрен генә безнең мөселман икәнебезне, намаз укубызны күреп үзбәкләр мөнәсәбәтне яхшырта башлаган. Балалар тук булсын дип әнием алтын алкасын бер карбызга алыштырып кайта. 5Мостафа Чонкай: ""Сөрген бүгенгә кадәр дәвам итә""1945 елда сугыштан кайткан әтине Кырымга кертмиләр, аны Ташкентка ибәрәләр. Бу хәрби комендатура вакыты. Әти һәрвакыт комендант казан татары Ясанинны телгә ала иде. Ул башта аңа гаиләсе белән күрешергә рөхсәт итмәгән. Әти капитан буларак баш күтәрә һәм аны хәрби комендатура 12 көнгә утыртып куя. Шуннан соң Ясанин күрешергә һәм гаилә белән Янгиюл шәһәренә күчәргә рөхсәт итә. Әтиләр ике көн эчендә землянка казып, аны камыш белән каплап яшәргә урын әзерли. Анда алар ике ел яшәгән. Шул вакыт эчендә кечкенә бер йорт төзеп чыгалар. Бу йортта мин дөньяга килдем. Минем бурыч — атнага бер тапкыр ат тиресе белән балчыкны бутап аны идәнгә сылау иде. 1959 елга кадәр шунда яшәдек. Әтинең кайда эшләгәнен белмим. Әни ресторанда ыештыручы булып эшкә урнашты. Ресторан мөдире булып эшләгән бохара яһуд хатыны кешедән калган ризыкны алып кайтырга рөхсәт итә иде. Ул аны букчасының астына куеп, өстен чүп белән каплап алып кайта торган булган. Мин беркайчан да совет хакимиятен яратмадым. Безнең урам 99 процентка кырымтатарлардан тора иде. Арабызда Кырымнан сөрелгән казан татарлары да булды, аларны да безнең белән бергә сөрделәр. Сугышка кадәр казан һәм кырым татарларыннан торган катнаш гаиләләр бар иде. Мостафа Чонкай искә алуынча, 1957 елда ""паспорт режимы"" вакыты бетерелсә дә, кырымтатарларга армиягә бару, югары уку йортына укырга керү тыелган була. Бу чорда кырымтатар активистлары Кырымга кайту мәсьәләсен күтәрә башлый, Мәскәүгә хатлар юллый. ""Диссидентларны утырталар иде"", дип телгә ала ул. 1967 елда СССРның Югары шура президумы ""Кырымда элек яшәгән татар милләтеннән ватандашлар турында"" дип аталган фәрман кабул итә. Анда кырымтатарларга карата гаепләүләрнең бер өлешен кире кагылса да, аларның ""Үзбәкстанда ирләнеп яши башлавы""ассызыклана. 1967 елда Кырымга 2 мең татар кайтарыла, ләкин моңа карап ярымутрауда теркәлү уза алмыйлар.1968 елда биш татар гаиләсе Кырымга кайту бәхетенә ирешә. Алар арасында Чонкай гаиләсе дә була. Шулай да элек яшәгән туган авылларына түгел, ә башка авылга — Акшәех районы (Раздольненский районы) Манай авылына күчерәләр. Кырымтатар гаиләләренә бер урында түгел, төрле районнарда аерым яшәргә генә рөхсәт ителә. Мостафа Чонкай— Әниләр тезләнеп туфракны үптеләр. Әни безне авылга китергәндә үлән арасыннан чәчәкләрне табып аларны әйтеп чыкты. Безгә күчеп утыручылар өчен махсус өй бирделәр. Сөргеннән соң Кырым бушап калган иде. Шуңа да хакимият Ростов өлкәсеннән, Көнбатыш Украинадан халыкны күчереп утырту програмын булдырды. Без — биш кырымтатар гаиләсе дә шул програмга эләктек. 1968 елда кырымтатарлар күпләп Үзбәкстаннан Кырымга килә башлады, ләкин аларны ярымутрауга беркем кертмәде. Шуннан соң алар Мелитополь, Крымски, Новороссийски шәһәрләрендә төпләнеп калды. Миңа бу вакытта 16 яшь иде, — дип искә ала ул. Мостафа Чонкай 1970 елда Кырымда укырга керергә тели, ләкин документларын да кабул итмиләр. Шуннан соң аны армиягә алалар. 1972 елда ул, ниһаять, Киев инженер-төзелеш институтына укырга керә. Укуын тәмлаганнан соң Кырымда эшләргә тели, ләкин ""милләте туры килмәү"" сәбәпле кабул ителми. 1978 елда кырымтатар кызы Лилиягә өйләнә һәм бер елдан соң алар Мелитополь шәһәренә күчә. 90 нчы елларда демократия илләре исүгә ул ""Азат"" кырымтатарларны ватаннарына кайтаруга ярдәм итү оешмасын төзүчеләрнең берсе була. Үз ватаныннан сөрелгән, анда кайтып та белем ала һәм эшкә урнаша алмаган Мостафа әфәнде бәйсез Украинаның Мелитополь шәһәрендә ипи пешерү эшенайга сала. Әлеге шәһәрдә ул 43 ел гомерен уздыра. 2022 елның 24 февралендә Русия Украинага бәреп кергәннән соң ул кабат сөрелүгә дучар була. Шул ук көнне гаиләсен алып үз машинасында Төркиягә чыгып китәргә мәбүр була. — Иртәнге биштә эшкә бардым. Минем хезмәткәрләр ничек ракета төшүен карап тора иде. Мин тиз генә шәһәр хакимиятенә киттем. Анда гадәттән тыш утырыш уза иде. Алар миңа гаиләне алып китәргә киңәш итте. Көндезге 12 дә барлык оныкларым, кызым, хатынымны алдым да киттем. Бу хөкүмәттән безнең милләт бернинди яхшылык күрмәде. Туганнан бирле һәрвакыт әнием миңа әйтә килде: ""Урыстан дус булмас, сак бул, ышанма, бу милләт беркайчан да үз-үзен сөймидер"". Бүгенгә кадәр бу үзләр белән яшимен.2014 елда Русия Кырымны анексияләгәннән соң ул ярымутрауга сәфәрләрен киметә, гәрчә анда туганнары, якыннары яшәсә дә. — 2014 елдан соң мин Кырымга ике тапкыр бардым. Дөресрәге, мәбүр булдым, чөнки туганымның тормыш иптәше еназасы булды. Иртән киттем, кич кайттым. Икенче тапкыр апам вафат булгач бардым. Шуннан гайре Кырымга аяк атламадым. Мелитопольда яшәгәндә улыма әйтә килдем: әгәр дә миңа берәр хәл булса, мине Кырымга алып китеп әнием белән әтием янына ирләрсез. Хәзер минем Мелитополемне дә басып алдылар. Инде ел ярым Мелитопольгә, Украинага золым китерделәр, шуңа да мин аларны чын йөрәктән күрә алмыйм. Русиядә кем һәм нинди милләт булуына карамастан, монда аның гаебе бар: татармы, урысмы, бурятмы — аларның барысы да миңа дошмандыр. Кырымтатар сөргене 1944 ел белән генә тәмамланмый ди ул. Бу вәхши сәясәт бүген дә бара. — Кырымтатарларының сөргене бүгенге көнгә кадәр дәвам итә. 2014 елдан соң милләтнең 12-15 проценты Кырымнан чыгып киткәндер. Бүген инде кырымтатар сөргене генә бармый. Русиядән китәргә мәбүр булган кешеләр өчен дә бу сөрген булып санала. Иң куркынычы — үз телен мәсхәрәләүгә түзеп торучы халык үз миллилеген югалта. Бу Төньяк халыкларга кагыла. Алар Валя, Коляга әйләнде. Бу шулай ук башкортларга да, казан татараларына да кагыла. Синең өеңә килеп, үзеңне ничек тотарга кирәклеген әйтәләр икән, димәк, бу синең йортың түгел. Әгәр сиңа фәлән фәннәрне укырга кушып, үз телеңне өйрәнмәскә боералар икән, димәк, син инде татар түгел. Сакларга, көрәшергә кирәк. Миңтимер Шәймиев үзенә президент булырга ризалык бирде. Хәзер Миңнеханов моны бетерде. Ул түгел, халык шуңа юл куйды. Татарларга экспансия рәвешендә адым-адым басым ясау юлы белән телләрен факультатив дәрәәгә иткерделәр. Тамырын уйган милләт милләт булып саналмас. Без булдыра алганча тырышабыз. Безнең милләт үз-үзенә ышансын, кырымтатар икәнен һичкайчан онытмасын. Оныта икән, димәк, бетте, милләт югалды дигән сүз. Телне, динне, иманны уйган милләт милләт булып саналмас. Аның бүген төп теләге — кире азат Украинага, гомеренең озак вакытын үткәргән Мелитополь шәһәренә кайту. Мостафа Чонкай— Һәр көн, һәр иртә, төнен һәм көндез шул хакта уйлап йөрим. Өем, улым, танышларым, дусларым — барысы да андадыр. Алар күбесе өйләрен ташлап чыгып китте һәм дөньяның төрле почмакларына таралды. Ирландия, Британия, Германиядә. Менә кызым Австриядә яши. Биш оныгым монда. Һәрберсе өйгә кайтарга тилмереп йөри. Оныгым Али һәр иртә: ""Карт бабам, кайчан Мелитопольгә китәчәкбез, кайчан ишекләр ачылачак? "" дип сорый. Балам, һәрнәрсәнең үз вакыты дим. Өен дә, ишеген дә күрербез. имерсәләр дә яңадан корырбыз. Безнең өчен бу иңел эш. Алар (Русияләр) бозудан кала берни белми. Алар синең аныңны алырга дип өеңә басып керделәр. Мин балаларга бу көннәрне беркайчан да онытмаска кушам. Бу милләтнең Украинага, татарларга нинди золым ясаганы беркайчан да акылдан чыкмасын дим. Үзенең милләтен сөймәгән хөкүмәт хөкүмәт булып сана алмый, — ди ул. Мостафа Чонкай бүген дә Кырымның азат булачагына ышанып яши.1944 елның 11 маенда совет итәкчесе Иосиф Сталин ""Кырымтатарларны Кырымнан сөргенгә ибәрү турында"" карар имзалый. Бу карарда кырымтатарлар ""фашист ярдәмчеләре"" дип тамгалана.18 майда башланып 20 майда тәмамланган депортация барышында 200 меңләп кырымтатар ватанынннан Үзәк Азиягә, Свердлау, Пермь, Тула, Кострома өлкәләренә, Мари Иленә сөрелә. Кырымтатар милли хәрәкәте мәгълүматына күрә, сөрген нәтиәсендә кырымтатарларның 46,2 проценты юлда, барып урнашкан урыннарда ачлыктан, төрле авырулардан үлә. Сөргенгә ибәрелгәннәрнең күпчелеге балалар, хатын-кызлар, олы яшьтәге кешеләр була. Русия Кырымны 2014 елда канунсыз референдум нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Тавыш бирү Украина кануннарына каршы килеп һәм Кырымны Русия хәрбиләре үз кулына алгач уздырылды. Киев һәм Көнбатыш илләре моны халыкара хокук нормаларын бозу дип саный. Мәскәү Кырымны Русиягә кушуны ""тарихи гаделлекне торгызу"" дип атый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Кырымтатар сөргене бүген дә дәвам итә"". Сөрген баласының ачы ярасы, нәфрәте һәм өмете",0,analytics,Ҡырым,9940,https://www.azatliq.org/a/32415878.html,2023-05-17T15:07:10+00:00
"– Мәҙәниәт йорттарында душтар юҡ. Мин һәр концерт алдынан сәс йыуам: иртә менән өйҙә, аҙаҡ концерт алдынан мәҙәниәт йортонда раковинала. Минең ҡолаҡтарым әле һаман йүнләп ишетәмәй, 60 ҡына ишетә. Юғары йышлыҡтарҙы  бөтөнләй ишетмәйем. Етмәһә ике ҡолағым да шулай. Шуға ла ҡолаҡ мониторҙарын файҙаланам, тағы ла сәхнәгә махсус акустик колонкалар ҡуйыла. Хатта ҡолағым төбөндә себен безелдәһә лә ишетмәүем мөмкин, – ти ул.",Элвин Грей ныҡ насар ишетә башлаған!,1,news,Яңылыҡтар,420,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-12/elvin-grey-ny-nasar-ishet-bashla-an-4575490,2026-02-12T12:35:00+00:00
"Яратҡан ир, мөмкинселек табып, Наҙлы һүҙҙәр табыр, иркәләр, Тик шул саҡта ғына һеҙҙең өйҙә Бәхет менән атыр иртәләр. Ышаныслы булһа ир-егеттәр, Күҙенә тик берәү күренһә, Матур була ҡатын-ҡыҙҙар, әгәр Мөхәббәткә, наҙға төрөнһә. Хистәренә тоғро булғандарҙың Һөйгәнендә булыр йән-тыны, Ир-егеттең күңеле матур булһа, Һуш китерлек булыр ҡатыны! Фирүзә Абдуллина.",Ир-егеттең күңеле матур булһа,1,news,Яңылыҡтар,358,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-17/ir-egette-k-ele-matur-bul-a-4582172,2026-02-17T21:00:00+00:00
"Ураҙа байрамы – мосолмандарҙың көтөп алған байрамы миңә лә оҡшай. Унда ауыл ерендә, өй буйлап йөрөп, әйенселәү йолаһы – бик күңелле күренеш. Ҡыҙҙар, малайҙар бергәләп йөрөйбөҙ. Һәр бер өйгә ингән һайын, изге теләктәр теләйбеҙ, рәхмәт әйтеп сығабыҙ. Әсәйем дә, иртә тороп, тәмле еҫтәр сығарып, балалар килеүгә йыуасалар, бөйөрөктәр бешерә башлай. Өйгә ингән һәр береһен ихлас ҡаршы ала. Ул көндө уҡымайбыҙ, ғаилә менән ял итәбеҙ, бүләктәр бирешәбеҙ. Шулай уҡ миңә Ҡорбан байрамы ла оҡшай. Йәй көнө Кәкүк сәйенә сығабыҙ. Мәсеттә «Туй йолаһы», «Бәпәйгә исем ҡушыу» йола-байрамдары ла матур үтә беҙҙең ауылда. Мин үҙем дә намаҙ уҡырға өйрәнә башланым. Миңә Илһам ағайым өйрәтә. Уның менән мәсеткә йөрөйөм. Ололар йома һайын намаҙ уҡый, аҙағынан йома сәйе эсәләр. Мин дә был йоланан ҡалмаҫҡа тырышам, – тип яҙа Аманат журналына Учалы районының Мәҫкәү ауылы мәктәбе уҡыусыһы Ынйы Бүләкова. Был йола бүтән төрки халыҡтарҙа ла бар. Мәҫәлән, Тамаша журналы журналы яҙыуынса, күренекле фольклорсы, филология фәндәре докторы, профессор Әхмәт ағай мәрхүм Сөләймәнов йылдарҙа Төркмәнстанда хеҙмәт иткәнендә, Теджин ҡалаһында бәләкәй балалар менән бергә армияға алыныр йәшкә еткән егеттәрҙең дә әйенселәп йөрөгәнен күреп, хайран ҡала. Баҡтиһәң, уларҙа әле өйләнмәгән егеттәрҙең дә шулай йола башҡарып йөрөүе хилаф һаналмай икән. Шулай уҡ интернетта Вәлитова Рәзилә исемле ханым да: Беҙҙен Ҡыуандык яғында ла – электән килгән йола ул. Үҙебеҙ ҙә бәләкәй сакта йөрөй торғайнык, әле лә балалар ғәйеттә йөрөй. Үзбәкстанда булғанда ла күрҙем байрамда балаларҙың шулайтып йөрөгәнен. Балаларҙың ҙурырағы башлап, Рамаҙанға бағышлап, шиғыр уҡый, ҡалғандары ҡушыла һәм шиғырҙың һәр юлы аҙағында «Рамаҙан» тип әйтеп тора. Мәҫәлән: Ҡотло булһын, изге булһын! Рамаҙан! Бәхет, һаулык һеҙгә килһен! Рамаҙан! – тип. Бик матур йола. Балалар шулай дин юлына баҫа инде, – тип яҙа Мәйсәрә Яҡшыева ла: Миңә бәләкәй саҡта Үзбәкстанда булырға насип булды, – тип яҙа. – Һәр ғәйеткә яңы күлдәк кейә инек. Байрам көнө иртән урам буйына сығып китә инем үзбәк баллары менән, ололар (ир кешеләр) осрағаны аҡса бирә торғайны. Шунан шул аҡсаға каруселдәрҙә әйләнеп, шешлек һәм бүтән тәмлекәстәрҙе күп итеп ашап, ҡыуанып, арып ҡайтып тәгәрәй инек, – тип, фекере менән менән уртаҡлаша. Мин тыуып-үҫкән Йылайыр районының Үрге Сәлим ауылында һәм тирә-яҡ ауылдарҙа ла был йола бер ваҡытта ла бөтмәне һәм әле лә Ураҙа байрамдарында ауыл балаларҙың шат тауышынан гөрләп тора. Ҡалаларҙан ялға ҡайтҡан балаларҙың да ауылдыҡылар менән бергә әйенселәп йөрөүен, изге йолабыҙҙы күңеленә һеңдереп үҫеүен күреүе айырыуса шатландыра. Совет осоронда, үкенескә күрә, динде тыйыуҙары сәбәпле, Ураҙа байрамы ял көнө булманы. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, дәрестән ҡасып булһа ла, беҙ әйенселәй торғайныҡ. Хатта ҡайһы бер шуғыраҡ малайҙар, өйҙәргә бер ингәндә – бер малайҙар төркөмө менән, икенсеһендә икенселәр менән ҡуша инеп, ауылды ике тапҡыр урап та сыҡҡылай торғайны, ләкин берәү ҙә уларға асыуланмай, киреһенсә, ололар һөйөнә, беҙҙең арттан изге теләктәрен теләп ҡала ине. Шулай уҡ әйенселәү (байрамсылау) менән бәйле ҡыҙыҡлы хәлдәр ҙә була. Яңыраҡ, Әбйәлил районында булған ҡыҙыҡлы хәлде лә һөйләп, көлдөргәйнеләр. Ҡатыны эшкә китер алдынан иренә: «Оҙаҡламай, балалар әйенселәй башлар, килгән береһенә ошонан алып бирерһең», – тип, ике тоҡсай туп-тулы тәм-том ҡалдырып китә. Бына бер ваҡыт, төркөм-төркөм булып, балалар килә башлай. Ир кеше, самаһын белмәй, мулыраҡ һалып торғандыр инде, бер ваҡыт ике тоҡсай ҙа бушай. Ир кеше еңел һулап та өлгөрмәй, ҡараһа, тағы бер төркөм инеп килә. Балаларҙы ҡоро сығарып ебәреүҙең ояты ни тора! Сараһыҙҙан, оялышынан, ир йәһәт кенә өҫтәл аҫтына йәшенә. Туптырлашып килеп ингән балалар, ишек төбөндә тапанып тора-тора ла, өйҙә берәү ҙә юҡ тип, сығып китә. Әйенселәү (байрамсылау) йолаһы тураһында интернетта ла фекер алышалар. Мәҫәлән, Баймаҡ районы, Кәрешкә ауылынан Гүзәл Ғүмәрова: Бәләкәй саҡта беҙ ҙә әйенселәп йөрөнөк. Әрәпе көнө, йәғни ураҙаның һуңғы көнөндә, мунса төшөп, иртәгәһенә матур кейемдәрҙе кейеп, ауыл буйлап йөрөй торғайнык. Хәҙер ҙә балалар күмәкләп йөрөй. Тәмлекәстәр һатып алып та, бешеренеп тә, бөтөн ауыл халҡы көтөп ала уларҙы. Ҡайһы йылдарҙа беҙгә 50-нән ашыу бала-саға инеп сыға. Рәхмәт әйтеп, матур теләктәр теләп, сығалар. Айыт көнөндә ауыл шау-гөр килеп тора. Мәсеттә намаҙ уҡыйҙар, Ҡөрьән мәжлесе үткәрәләр – тип яҙа. Зилә Йәндәүләтова иһә: Әйенселәү – ул йылға бер генә килгән матур башҡорт йолаһы! Элек, беҙ бала саҡта ла әбейҙәр, тары бутҡаһы бешереп, көтөп тора ине. Иҫ киткес тәмле була торғайны шул тары бутҡаһы, уртаһында һары май йөҙә. Бөгөн дә ауыл халҡы балаларҙы тәм-том менән көтөп тора. Әйенселәгән балалар: «Һау булығыҙ, бай булығыҙ, бар булығыҙ! » – тип, матур теләктәр әйтеп китә – ти. Башҡа күптәр ҙә уларҙың фекерен хуплай. Зөлфирә Таһирова: Ҡайным 1946 йылғы, ул да бала саҡта әйенселәгән. Кешеләр ҡапҡа алдына йәки ишек төбөнә һуйған малдың тиреһен һала торғайнылар, ти. Сабыйҙарҙың рәхмәттәренән малыбыҙ уңып китһен, тип юрағандар. Ул саҡта балаларға бутҡа ашатҡандар. Ҡалаҡ тотоп йөрөнөк, уртаҡ бер туҫтаҡҡа һалып бирә торғайнылар, тип һөйләй. Кешеләр шулай фатиха алып, сауаплы була, балалар теләктәр теләй. Ә беҙ, ололар иһә ғәйет намаҙы уҡыйбыҙ, бер-беребеҙгә мәжлескә йөрөйбөҙ. Беҙҙең өсөн дә, балалар өсөн дә ҙур байрам ул – Ураҙа байрамы! Рәшиҙә Фәйзуллина: Беҙ мәктәптә уҡыған осорҙа әйенселәү рөхсәт ителмәй ине. Әйенселәгәнде белһәләр, линейка алдына сығарып, коммунизмға етеп барғанда, иҫкелек ҡалдығы бит ул, тип әрләй торғандар ине. Ә беҙ барыбер йөрөй торғайныҡ. Ул ваҡытта кәнфит-печеньены һирәк бирә инеләр, сөсикмәк менән майикмәк булды күбеһен. Инде тәмле була торғайны! Нәркәс Ҡалҡаманова: Байрамсылау тиҙәр беҙҙең Ейәнсурала был йоланы. Алдан әҙерләнеп, тәм-том алып ҡуябыҙ балаларға. Күңелле лә инде, әйҙә йөрөһөндәр, юғиһә, былай ҙа һәр беребеҙ үҙ донъябыҙға бикләнешеп бөттөк тә инде, эш күп, ваҡыт юҡҡа һылтанышып. Балаларҙы һыйлағандан ризығыбыҙ арта ғына, Аллаға шөкөр! Миләш Араптанова: Беҙ бала саҡта булманы ул йола. Мин уртансы синыфта уҡығанда, мәктәптә линейкала әйенселәү йолаһы тураһында һөйләнеләр һәм беҙҙе лә әйенселәргә өндәнеләр. Әйенселәргә ҡуштылар, тиһәң дә була. Шулай итеп, ауыл мәктәбе электән килгән йоланы тергеҙҙе, — тип яҙа Совет осоронда әҙерәк һүрәнләнһә лә һүнмәгән был изге йоланың бөгөн йылдан-йыл таралғандан-тарала барыуы, быға тиклем ул йоланы онотҡан ауылдарҙа ла ҡабаттан тергеҙелеүе, хатта ҙурыраҡ, урыҫлашҡан ҡасабаларҙа ла хәҙер әйенселәүсе балаларҙы күреүе – бик ҡыуаныслы күренеш, Әл-хәмдүлилләһи Раббил Ғәләмин! Шулай итеп, балаларҙы шатландырыу – шул тиклем сауаплы һәм изге ғәмәл бит ул! Ә балаларҙың изге теләктәре һәм доғаларын, ғәҙәттә, Аллаһ Тәғәлә тиҙерәк ҡабул итә, Ин шәә Аллаһ! Быйыл Ураҙа байрамы 30 буранайға (мартҡа) тура килә. Шуға күрә Ураҙа байрамында, балалар, һеҙ ҙә әйенселәгеҙ (байрамсылағыҙ), башҡорт халҡының боронғо йолаһын башҡарығыҙ, ололарҙы Ураҙа айыты менән ҡотлағыҙ, уларҙы шатландырығыҙ, сөнки кешене шатландырыу – бик изге, сауаплы ғәмәл. Сәлмән ЯРМУЛЛИН.",Башҡорттарҙа әйенселәү йолаһы,0,analytics,Һабаҡ,6976,https://amanat.su/articles/aba/2025-03-30/bash-orttar-a-yensel-yola-y-4161156,2025-03-30T08:00:00+00:00
"фикерләрРусия президенты Владимир Путин финанслар өлкәсендә ислам кагыйдәләрен куллану экспериментын өч елга озайту турында канун имзалады — ул 2028 елның 1 сентябренә кадәр дәвам итәчәк. Исламча банк системасын сынау өчен сайланган төбәкләр үзгәрешсез кала: Башкортстан, Татарстан, Чечня һәм Дагыстан. Документта шулай ук эксперимент кысаларында финанс операцияләр исемлеген киңәйтү мөмкинлеге дә каралган. Канун өлгесен Русия Думасына финанс базары буенча комитет рәисе Анатолий Аксаковитәкчелегендәге депутатлар һәм сенаторлар төркеме тәкъдим иткән иде. Канун июль уртасында кабул ителде. Анатолий Аксаков моның Россиядә исламча банк эшчәнлеген үстерүгә, ислам илләреннән инвестицияләр әлеп итүгә һәм халыкара хезмәттәшлекне киңәйтүгә ярдәм итәчәк дип саный. Аның сүзләренчә, бүгенге көндә исламча финанслау кысаларында төзелгән килешүләр күләме миллиардларча сум белән исәпләнә, ә бу юнәлешнең потенциалы кимендә 1 триллион сум тәшкил итә. Киләчәктә проектка Русиянең башка төбәкләре — шул исәптән Чуашстан һәм Кырым — да кушылырга мөмкин. Исламча финанслау экспериментын 2023 елның сентябрендә Татарстанда, Башкортстанда, Чечнядә һәм Дагыстанда гамәлгә керде. Ул башта ике елга исәпләнгән иде. Ислам банкингы (инглизчә, гарәпчә; ) — шәригать принципларына туры килә торган банк эшчәнлеге һәм аны ислам икътисадын үстерү юлы белән гамәли куллану. Ислам банкингы өчен башка термин — шәригать принципларына нигезләнгән финанс эшчәнлеге. Шәригать риба биргән өчен билгеләнгән процент яки бүләк алуны тыя. Ислам принципларына каршы килә торган тауар (мисал өчен, дуңгыз, хәмер) итештерүче йә хезмәт күрсәтүче ширкәтләргә инвестицияләр кертү дә хәрәм санала. Әлеге тыюлар теге яки бу дәрәәдә мөселман илләрендә күптән кулланылуга карамастан, бу принципларга нигезләнгән беренче банклар мөселман әмгыятендә гасыр ахырында гына барлыкка килде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстан һәм Башкортстанда ислам банкингын сынау тагын өч елга озайтылды,1,news,Яңылыҡтар,1938,https://www.azatliq.org/a/33491887.html,2025-08-01T10:21:33+00:00
"- ""Оҙон һәм әүҙем тормош"" милли проекты буйынса төҙөлгән яңы балалар поликлиникаһы табиптары һәм пациенттары менән аралаштым, - тип белдерҙе төбәк етәксеһе. - Хәтерегеҙгә төшөрәм, былтыр республиканың төрлө мөйөштәрендә ошондай алты объектта эш алып барҙыҡ. Учалы поликлиникаһы бер сменала 200 баланы ҡабул итеүгә иҫәпләнгән. Бында яҡшы ҡорамалдар бар, ә иң мөһиме - эшләргә кеше бар. Алыҫ райондарҙағы табиптар ҡатмарлы осраҡтарҙа Өфөләге тар белгестәр менән кәңәшләшә алһын өсөн, телемедицинаны үҫтерергә килештек. Учалы халҡы алдында район дауаханаһының хирургия корпусы буйынса бурысыбыҙ бар. Бинаны төҙөп бөттөк, хәҙер уны иң заманса ҡорамалдар менән йыһазландырыу буйынса эш башлайбыҙ. Юғары сифатлы медицина хеҙмәттәре баш ҡала халҡына ғына түгел, ә алыҫ райондарҙа һәм ҡалаларҙа йәшәүселәргә лә еткерелеүе мөһим. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","Радий Хәбиров: ҡала ла, район да әүҙем үҫешә",1,news,Яңылыҡтар,998,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-11/radiy-h-birov-ala-la-rayon-da-em-esh-4574484,2026-02-11T17:33:00+00:00
"Радий ХәбировфикерләрБашкортстан башлыгы Радий Хәбировреспубликаның сәламәтлек саклау министры урынбасары вазифаларын үтәүче Роберт Иштуковка Баймактагы, Мәчетле районының Олы Ыктамак авылындагы һәм Дуван районының Мәсәгут авылындагы үзәк район хастаханәләрен ачуны хәл итеп бетерергә кушкан. Әгәр хастаханәләр вакытында эшли башламаса, түрәне дә, баш табибларны куу белән янаган. Бу хакта иткерә. ""Бу медицина оешмалары кайчан тулысынча эшли башлаячак? Мин бу көнне контрольгә куям, әгәр бурыч үтәлмәсә баш табиб сезнең белән бергә эшеннән куылачак. Башка сезнең белән шаярмыйм. Бу өч хастаханәне ачып ардым инде"", дигән Хәбиров. Роберт Иштуков Баймак хастаханәсе 15 февральдә эшли башлаячак, әмма рентген бүлмәсе 1 апрельдә ачылачак дигән. Мәчетленекен 2 февральдә, Дуванныкын рентген бүлмәсеннән тыш 1 мартта ачмакчылар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Хәбиров хастаханәләр вакытында ачылмаса республика сәламәтлек саклау министрлыгы түрәсен эштән куачагын әйтте,1,news,Яңылыҡтар,921,https://www.azatliq.org/a/32767042.html,2024-01-09T10:58:32+00:00
"Дөрөҫ туҡланыуҙың һаулыҡ сығанағы икәнлеге хаҡында күптәр белеүен-белә, тик барыбер барыһы ла организм өсөн файҙалы аҙыҡ-түлекте инҡар итә. Һуңғы йылдарҙа, медицина, төрлө сирҙәрҙе иҫкәртеү, уларҙы алдан асыҡлау һәм дауалау йәһәтенән алға китеш күҙәтелһә лә, дөрөҫ туҡланыу көнүҙәк проблема булып ҡала. Күптәрҙең тиҙ әҙерләнгән, модификацияланған, һаулыҡ өсөн зыянлы аҙыҡ-түлекте ашауын дауам итеүе хатта тотош йәмғиәтте борсой, тип әйтергә мөмкин. Ашҡаҙан-эсәк ауырыуҙарын иҫкәртеү өсөн трансмайҙарҙы, ярымфабрикаттарҙы һәм башҡа эшкәртелгән аҙыҡты кәметеп, дөрөҫ туҡланыу мөһим. Өҫтәүенә, төрлө сирҙәрҙе булдырмау өсөн диспансерлаштырыу, табиптарға даими күренеү зарур. Дөрөҫ туҡланыуҙың метоболизмды булдырмауы тураһында ла оноторға ярамай. Бынан тыш, ваҡытында туҡланыу, фастфуд, снек, эшкәртелгән ит, шәкәрле эсемлектәрҙән йыраҡ булыу – ныҡлы сәләмәтлек нигеҙе ул. Өҫтәүенә, Рәсәйҙә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, аҙыҡ-түлек әҙерләгәндә артыҡ тоҙ ҡулланыу күҙәтелә. Бигерәк тә ҡыш көндәрендә уны күптәр ашай, ә уның нормаһы тәүлегенә 5 грамм тәшкил итә. Аҙыҡ-түлекте дөрөҫ әҙерләү һәм файҙалы туҡланыу етеп килгән Яңы йыл байрамын да матур һәм күңелле үткәрергә булышлыҡ итер. Башҡортостандың Һаулыҡ һаҡлау министрлығының баш штаттан тыш белгесе-гастроэнтерологы, Ҡыуатов исемендәге Республика клиник дауаханаһының гастроэнтерология бүлексәһе мөдире Эльза Ғайсина ла дөрөҫ туҡланыуҙың һаулыҡ өсөн мөһим икәнлеге тураһында белдерә. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Дөрөҫ туҡланығыҙ һәм етеп килгән Яңы йылды матур үткәрегеҙ,0,analytics,Сәләмәтлек,1532,https://bashgazet.ru/articles/s-l-m-t-bulayy/2025-12-26/d-r-tu-lany-y-m-etep-kilg-n-ya-y-yyldy-matur-tk-rege-4526268,2025-12-26T14:30:00+00:00
"Башҡортостандың һәм Татарстандың халыҡ артисы, билдәле йырсы Айҙар Ғәлимов ""Рәсәйҙең атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре"" тигән исемгә лайыҡ булды. Бөгөн Рәсәй Президенты Владимир Путин тейешле указға ҡул ҡуйҙы. Йырсы Башҡортостандың халыҡ артисы исемен 2011 йылда алған ине. Айҙар Ғәлимовты ысын күңелдән ҡотлайбыҙ һәм ижади уңыштар теләйбеҙ!",Айҙар Ғәлимов юғары исемгә лайыҡ булған!,0,analytics,Мәҙәниәт,338,https://tamasha-rb.ru/news/kultura/2025-11-15/ay-ar-limov-yu-ary-isemg-layy-bul-an-4468412,2025-11-15T11:47:00+00:00
"Рустем Комурджисүзен кырымтатар халык иатыннан башлады. Бүген сәхнәдән безнең башкаручылар тарафыннан халык иаты (фольклор) итеп күрсәтелгән кырымтатар музыкасы үрнәкләре ул чын фольклор түгел, диде ул. Белгеч фикеренчә, бу фольклор үрнәген матурлап башкару, интерпретация. Фольклор ниндидер бер вазгыять белән бәйле рәвештә иат ителә. Мәсьәлән, кеше эшләгәндә ниндидер көй, йә текст иат итә, читтән кемдер моны язып алып, тормыштагы нинди күренешкә бәйле булганын билгели. Ягъни, импровизация бернинди кагыйдәләргә буйсынмыйча башкарыла, менә бу шартлар фольклорны билгели, диде ул. — Бүген кырымтатар музыка фольклоры бармы, ул сакланганмы? Рустем Комурджи— Кырымтатар музыка фольклоры бар, ул күбрәк туйларда яши. Мәсьәлән, киленне яшәгән йортыннан кияүгә озаткандафольклор үрнәкләребашкарыла. Бу йола вактында башкаручылар традицион музыканы уйныфй, ләкин алдан өйрәнелмәгән көйләрне башкара, монда импровизация күзәтелә, чөнки башкаручылар үзләреннән яңа музыкаль өстәмәләр кертә, төрле вариантлар башкара, алар башка чараларда кабатланмаска да мөмкин. — Туйлардан тыш фольклор тагын кайдадыр күзәтеләме? — Чигү чигүчеләр ырлаганда, балага әлли-бәлли ырлаганда күзәтелә. Мәсьәлән, мин балаларыма үзем ырлый идем. Бу йолалар сирәк булса да очрый. Хәзерге фольклорны гасырда формалашкан караштан чыгып бәяләү бәлки дөрес түгелдер, чөнки фольклорның төрләре дә үзгәрә. Бүген фольклор бөтенләй башка формаларга күчә. Мәсьәлән, ниндидер тарихи вакыйгаларга багышланган хәзерге чараларга башкаручыларны чакырып үткәрү киләчәктә фольклор үрнәге дип кабул ителәчәк. — Ә сез әйткән чын кырымтатар фольклорын башкаручылар Кырымда бармы әле? — Әйе, алар әле дә бар. Бу 90 яшен узган кешеләр. Миңа андыйлар очрады, мин аларны язып алдым. Бакчасарай районы Коккозь (Күк күз, Голубинка) авылында 92 яшьлек Зыя агаберничә ырны башкара. Бер ел элек без Иске Кырым (Киров районы) районында 92 яшьлек Мурат агаырлаганын язып алдык. 80 не узган, 90 яшьтәгеләр алар фольклор саклаучылар, ә 60-70 яшьтәгеләр инде икенче дәрәә фольклор саклаучылар дип санала. Алардан, сез бу ырны каян өйрәндегез, дип сораганда, алар радиодан, пластинкадан тыңлап өйрәнгәнен сөйли. Кызганычка каршы, фольклорны саклаучылар аз калды һәм алар китеп бара, аларны тиешле дәрәәдә язып алучылар да, анализлаучылар да бик аз. — Бүгенге кырымтатар музыка мәдәниятенең хәле турында нәрсә әйтә аласыз? — Мәдәниятебез хәзерге тормыш, дөньяда булган процесслар тәэсирендә яши. Бүгенге көндә музыка жанрларның бер-берсенә үтеп керүе күзәтелә. Фәндә ""уртачыл мәдәният"" дигән термин бар. Мәсьәлән, бу академик музыкага заманча шоу һәм башка элементлар кертелү белән бәйле. Өлешчә бу безнең мәдәниятебездә дә күзәтелә. Беренче карашка безнең өчен болар кабул итәрлек түгел кебек, ләкин процесс бара, моның белән хисаплашырга мәбүрбез. Мәдәниятебез хәзер нәрсәдән торганын аңлау өчен без боларны да анализларга тиеш. Фольклорга килгәндә, без алдынгы фәнни мәктәпләрнең эшчәнлегенә нигезләнеп, музыкаль мирасыбызны мөмкин кадәр өйрәнеп нәтиәләр чыгарырга, аның асыл якларын билгеләргә, гомумән, милләтнең иатын бәяләргә тиешбез. — Һәр халыкны туган теле, музыкаль сәнгате, мәдәнияте белән идентификацияләргә мөмкиндер, ә кырымтатар музыкасын үзен ничек идентификацияләргә мөмкин? — Кайбер эстетик критерийлар нигезендә без бу кырымтатар музыкасы дип билгели алабыз. Узган гасырның 90 нчы елларына кадәр кырымтатар музыкасы дистә еллар буена эшләнгән һәм хасил булган музыкаль катламның характеристикалары моңа нигез була ала. Болар арасында кырымтатар музыкасын башкару ысулы да бар. Мәсәлән, бездә 1910 елда язып алынган үрнәк бар. Бу аудионы тыңлаганда бу бик примитив тавыш белән башкару. Ләкин нәкъ менә шул кешеләрнең башкаруы әһәмиятле һәм кыйммәтле Халык арасыннан чыккан башкаручыларның музыкаль белеме булмаган, аларның башкаруы ул вакыттагы вакыйгаларга бәйле. ХХ гасырда безнең башкаручылар музыкаль белем ала башлады һәм милли көйгә мөнәсәбәт үзгәрде, алар аны төрле музыкаль орнаментлар белән бизи башлады. 90 нчы елларда бу кырымтатар музыка мәдәниятен билгеләгән бер формага килде. Бүген хәтта болар да үзгәрә бара. Туйларда уйнаган яшь башкаручылар кырымтатар музыкасын башка мәдәниятләр тәэсирендә тәкъдим итәләр. Алар ХХ гасыр ахырында формалашкан кырымтатар музыкасыны үзгәртәләр. Без милли музыкабызга хас булган музыкаль интонацияләрне, ритмнарны, музыкабызның нигезен югалта барабыз. Ни өчен югалтабыз, чөнки яшьләр туган телләрен белми, алар бу мәсьәләдә тирәнгә китми, бу хакта уйланмыйлар. Төп сәбәбе, бәлки, шунда - безнең галимнәребез бу мәсьәләдә бик пассив. Алар кырымтатар музыкасы нәрәсәдән торганын, аны кырымтатар музыкасы итеп нәрсә билгеләгәнен өйрәнергә һәм нәтиәләрне әмәгатьчелеккә даими иткерергә тиеш. Безнең тиешле дәрәәдә белемебез булмаганга музыкабызда коточкыч вазгыять күзәтелә. Гыйльми фикер йөртү юк. Әйе, фәнни мәкәләләр чыга, ләкин алар бүгенге көнгә аз гына бәйле, зур өлеше үткәндә чыккан мәкаләләрнең компиляциясе. — Кырымтатар композиторлары яңа формаларга күчәме юкмы? — Бүген Эльвира Эмир, Мерзие Халитова, Назим Амедовкебек композиторларыбыз академик жанрда иат итә. Тәрәккыят заманча композиторлар Расим Рамазанов, Усеин Бекировиатында туктый. Аларның иатында кырымтатар музыкасы элементлары, колориты заманча һармониядә һәм өстәмә буларак ниндидер джаз элементларына нигезләнә. Галим Коненның катламнар теориясенә нигезләнсәк, аларның иатын бәлки өченче катламга кертеп буладыр. Беренче катлам - бу фольклор, икенче катлам - академик музыка, өченчесе - бу академик юнәлешнең күңел ачу төре белән кушылып китүе. Без композиторларда һәм башкаручыларда шул күренешләрне күзәтәбез. Башка яңа юнәлешләр һәм жанрлар да барлыкка килә. — Джаз белән мавыгып киткән кырымтатар башкаручылары соңгы елларда аз түгел. — Әйе, ләкин монда сораулар да күп. Күп кенә очракта бу копия, компиляция, монда оригинальлек аз. Хәтта танылган башкаручыбыздан, бу үзең эшләп чыгарган музыкаль конструкцияме, яисә аннан-моннан алынган нәрсәме дип сораганда, ул уйлап чыгарган нәрсә түгеллеген раслый. Димәк, ул кырымтатар музыкасы нигезенә кемнеңдер импровизациясен яраклаштыра дигән сүз. — Сез башлаган милли кырымтатар кораллары оркестрын оештыру тәрибәсе нәрсә күрсәтте? — 2002 елда мин студентлар белән квинтет оештырганнан соң, 2009 елда кырымтатар уен кораллары оркестры барлыкка килде. Репертуарны эшләдек, төрле мәйданчыкларда чыгышлар ясый башладык, телевидениегә язылдык. Ләкин 2019 елда оркестрны туктатырга мәбүр булдык. Университетта милли уен кораллары яңгыравын, төрле әсәрләр башкаруны итәкчелектә аңламадылар. Хәзерге көндә иңел музыка, вакыт уздыру өчен эшләнгән музыкага күбрәк әһәмият бирелгән заманда милли музыкага игътибар зур түгел булып чыкты. Икенчедән, белемнәре итәрлек булмаган кайбер башкаручылар, без - кырымтатар мәдәнияте вәкиләре, без аңа хезмәт итәбез дип үзләрен тәкъдим итсәләр дә, чынлыкта аларның башкарулары миллиликтән, халыкчанлыктан ерак дияргә мөмкин. Мәсьәләне хәл итү өчен кырымтатар музыкасының асылын аңлаган һәм моны эшләргә әзер булганннарга эшләү өчен шартлар тудырырга кирәк. Кырымтатар музыкасы сөрген вакытында милләтне саклап калуда зур роль уйнаганы сер түгел. Туйларда башкарылган ырлар, биюләр, халыкның бер урынга ыелуы КГБ, совет органнарының даими күзәтүендә булды. Туйларда ""Ватан көе"" дип игълан итеп, ике биюче чыгып биегәндә һәр кунак аларга акча кыстыра иде. ыелган акчалар милли хәрәкәт казнасына китә иде. Халык шундый ысулны еллар буе даими кулланып килде. Ул вакытта кырымтатар музыкасы, бәлки кырымтатарларның үзбилгеләнү факторы да булгандыр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Кырымтатар музыкасының асылын аңлаган белгечләргә шартлар тудырырга кирәк""",0,analytics,Ҡырым,7593,https://www.azatliq.org/a/31971895.html,2022-08-05T13:08:49+00:00
"Ишембай МХО-ла ҡатнашыусылар өсөн гуманитар конвой ебәрҙе. Сираттағы гуманитар йөк Белгород, Херсон, Запорожье һәм Курск өлкәләренә килтерелгән. Төп бурысы — Ватанды һаҡлау буйынса махсус хәрби операцияла ҡатнашҡан яҡташтарға ярҙам итеү. Ҡала биләмәһе башлығы Илшат Салауат улы Шакиров республика делегацияһы составында яугирҙар өсөн кәрәкле бөтә нәмәне үҙ эсенә алған ҙур конвойҙы килтереүҙә ҡатнашты. Гуманитар ярҙамды формалаштырыуҙа депутаттар, предприятие етәкселәре, эшҡыуарҙар, мәғариф учреждениелары һәм Ишимбайҙың күп кенә халҡы ҡатнашты. Уларҙың өлөшө ебәреүҙе ойоштороуҙа мөһим роль уйнай. Ярҙам күрһәткәндәрҙең барыһына ла рәхмәт белдерелә. Берлектәге тырышлыҡ менән әһәмиәтле һөҙөмтәгә өлгәшелә. Сығанаҡ: Ишембай ҡалаһы ҡала Биләмәһе Хакимиәте",Ишимбайҙан гуманитар ярҙам,0,analytics,Махсус хәрби операция,756,https://shonkar.com/news/care/2025-06-07/ishimbay-an-gumanitar-yar-am-4268563,2025-06-07T13:55:00+00:00
"Үрге Тәтешле ауылында скандинавса йәйәү йөрөүселәр араһында ярыш үтте. миллипроект нацпроект национальныепроекты Башкортостан Бармыш йылғаһы янында ойошторолған сара Демография милли проектының Спорт – йәшәү нормаһы федераль проекты маҡсаттарына ярашлы үтә. Ярыш Тәтешле районының һәм Пермь крайының Көйәҙе муниципаль округы Әүҙем оҙон ғүмерлек клубы әүҙемселәре осрашыуы айҡанлы ойошторолдо, тип хәбәр итә Тәтешле районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге. Ярышта әүҙем, сәләмәт тормош яҡлы утыҙ оло йәштәге кеше ҡатнаша. Сара саф һауала үтә. Ойоштороусыларҙың тәбрикләүенән һуң музыка аҫтында күнекмәләр башҡарыла, шунан стартҡа ҡуҙғалалар. Маҡсат – быуаны дүрт тапҡыр урап сығыу. Был сара спорт һәм әүҙем тормош менән шөғөлләнеүгә йәштең оло булыуы ҡамасауламағанын күрһәтә. Еңеүселәр, призерҙар дипломдар һәм сертификаттар менән бүләкләнә. Бынан тыш, ҡатнашыусыларға ГТО билдәләре тапшырыла. Ярыштарҙан һуң ҡатнашыусылар Планета СПОРТ спорт комплексына саҡырыла, унда теләгәндәр бассейнда һыу инә ала. Сарала ҡатнашыусылар әүҙем йәшәү рәүеше алып бара, улар оло йәштә лә йәш һәм сәләмәт булып ҡалырға мөмкин икәнлеген күрһәтә, – ти Халыҡты социаль хеҙмәтләндереү үҙәге директоры Гүзәл Әхмәтдинова. Фото һәм сығанаҡ –.",Спорт менән шөғөлләнеүгә йәш ҡамасау түгел,0,analytics,Милли проекттар,1225,https://bashkizi.ru/news/milli-proekttar/2024-12-11/sport-men-n-sh-ll-ne-g-y-sh-amasau-t-gel-4047756,2024-12-11T15:49:00+00:00
"Ҡырҡты аша атлаған Хәмит яңғыҙы оҙаҡ йәшәп ташлаған икән шул. Үҙе ашарға бешерә, үҙе керен йыуа, үҙ аҡсаһын үҙе тотона – ҡатын-ҡыҙға хәжәте лә ҡалмаған бисараның. Гүзәл заттың наҙы кәрәкмәйме ни һуң, тиһәм, уныһын табыу проблема түгел, ти: Ирҙән айырылған ҡатындар менән донъя тулған. Өмөттәрҙе аҡламаған иптәште һүгер ҙә инем, ғәйебе лә юҡ кеүек.",Кейәү эҙләгәндә,0,analytics,Ғибрәт,347,https://shonkar.com/news/ibr-t/2025-03-10/key-e-l-g-nd-4151577,2025-03-10T15:46:50+00:00
"2026 йылда Өфөлә Дәүләт циркы бинаһын реконструкциялау башлана. Күптән көтөлгән проект тураһында Хөкүмәттең аҙналыҡ кәңәшмәһендә республика Башлығы Радий Хәбиров белдерҙе. Финанслау мәсьәләһендә ҡатмарлыҡтар килеп тыумаһын өсөн, ул эштәрҙең бөтә нескәлектәрен өйрәнергә ҡушты. Бынан тыш, төбәк етәксеһе республиканың мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡоваға Рус драма театрын реконструкциялауҙы башлау өсөн аҡса бүлеү мәсьәләһен хәл итергә ҡушты.",Өфө циркында ремонт башлана,1,news,Яңылыҡтар,440,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-01-14/f-tsirkynda-remont-bashlana-4082561,2025-01-14T09:15:00+00:00
"– Мөмкин, – тине Хамрай Ибраевич. – Беҙ работниктың нисек эшләүен генә түгел, хатта баҡсала нисек ял итеүен дә белергә тейешбеҙ. Хәмәтйәндең күңеле күккә һикерҙе. Былай булғас шыта ул, йәғни мәҫәлән, үрләй. – Ҡасан рәхим итерһегеҙ? – тип һораны ул һаҡ ҡына. – Яҡшы эште оҙаҡҡа һуҙырға ярамай, – тине Хамрай Ибраевич. – Мин бөтә ғаиләм, бала-сағам менән ошо шәмбелә үк килеп төшөрмөн. Көт. Хәмәтйән күп итеп араҡы, шампанский һатып алды һәм, түрәһенә сюрприз яһар өсөн, уларҙың бер нисәһен алмағас, сейә төптәренә күмеп сыҡты. «Труллә-лә, бруллә-лә, һоп! » Шаҡ ҡатҡан Хамрай Ибраевичтың күҙ алдында Хәмәтйән алма төбөнән «Экстра»ны һурып сығара һәм өҫтәп ҡуя: «Хәмерҙе лә беҙ, Хамрай Ибраевич, аҡсаға алмайбыҙ, баҡсала ғына үҫтерәбеҙ. Бруллә-лә, труллә-лә, һоп! Сейә аҫтынан ер һалҡынын тартҡан шампанский килеп сыға. Пух! Шампанский бөкөһө түшәмде шапылдата һәм Хәмәтйән менән Хамрай ҡосаҡлашып йыр һуҙа: «Әлмәли, әлмәли, бер ултырыу әллә ни. » Улар йырлаған арала Хамрай Ибраевичтың ҡатыны, ҡәйнәһе, бала-сағаһы баҡсала еләк, сейә, ҡарағат йыя. Йәлме ни, әйҙә йыйһындар. Емеш-еләк киләһе йыл тағы үҫә ул йәки баҙарҙан һатып алаһың. Ә бына дәрәжә баҡсала ла үҫмәй, баҙарҙа ла һатылмай. Уны тик үҙеңдең түрәң генә бирә. Хамрай Ибраевичты ҡаршы алырға әҙерлек эштәре аҙна кис үк тамам булды. Йома көнгә ҡайһы бер ваҡ-саҡ эш кенә ҡалды. Бына шул саҡ Хәмәтйәндең башына уй төштө: «Әгәр шәмбегә тиклем баҡсаға төшһәләр? Еләк-емеште утап сыҡһалар? Улай ғына ла түгел, алмағас, сейә төптәренә күмелгән араҡы, шампанскийҙарҙы шылдырһалар? » Ниңә уның башына бындай сәйер уй килгәндер – ул хәҙер үҙе лә аңламай. Бурҙарҙың баҡса таҙартҡан саҡтары булғылай, әммә был һирәк осрай һәм ғәҙәттә көҙ йәки ҡыш була. Шулай ҙа әле генә уйлаған уйынан Хәмәтйән ҡурҡып уҡ китте һәм күршеһе Ҡолмәткә йүгерҙе. Ҡолмәт – баҡсаның һөнәрмәне, уның булдырмаған эше юҡ, баҡсаны төрлө жуликтан һаҡлау буйынса әллә ниндәй серле ҡоролмалар ҡора белә. Бер мәл шулай Ҡолмәттең үтә оҫталығы, үтә һөнәрмәнлеге арҡаһында саҡ бәлә килеп сыҡманы. Уҙған йыл ул баҙына ярым автомат ҡапҡас яһап ҡуя. Ғәжәп, гүзәл, һоҡланғыс ҡапҡас була ул! Ул бурға баҙға төшөргә рөхсәт итә, әммә кире сығармай, бур баҙға төшөү менән ҡапҡас автоматик рәүештә ябыла ла ҡуя. Булғас була бит ул. Ҡолмәт ике аҙнанан баҡсаһына килһә, әлеге ярым автомат ҡапҡасты асһа, сәстәре үрә баҫа. Баҙҙа өшөп-туңған, дер-дер ҡалтыраған, битен шырт йөн баҫҡан, ябығып бөткән бер бур ултыра, ти. Ул бер аҙна буйы Ҡолмәттең бөтә вареньеһын ашап бөткән. Әле иһә сей картуф кимереп ултыра икән. Ҡолмәт шаҡ ҡатҡан. Әгәр тағы берәй аҙна килмәгән булһа, ни булыр ине. Шуны уйлауҙан, Ҡолмәт ҡапыл ғына тотлоға башлай. Дөрөҫ, бур менән ул тыныс ҡына айырылыша. Йәнәһе, һин дә бер кемгә лә ләм-мим, мин дә. Теге бур был хәлде берәйһемә һөйләгәндерме, юҡмы, әммә Ҡолмәт үҙе ярты йыл үткәс тә энәһенән ебенәсә теҙеп һалды. Шунан һуң ул шаҡ ҡатырғыс уйлап табыуҙарын, рациональ тәҡдимдәрен ташланы. Хәмәтйән Ҡолмәткә килеп инде һәм үҙенең баҡсаһына бөгөн үк бурҙарға ҡаршы система уйлап табыуҙы һәм ҡороп биреүҙе һораны. – Күпме һорайһың, шул тиклем бирәм, – тине ул һөнәрмәнгә. – Сөнки минең бөтә тормошом, карьера баҫҡысына менеүем ошо системаға бәйләнгән, – Хәмәтйән уға үҙенең идеяһын һөйләп бирҙе. – Б-булмай! – тип ҡырт киҫте һөнәрмән. – Т-теге с-саҡта ла с-сүт-с-сүт к-кеше ү-үлтер-мәнем. Әммә Хәмәтйән Ҡолмәттең аяғына йығылып, бик-бик үтенеп һораны: – Һинең өсөн үҙем үлермен, тигәндәй, ул-был була ҡалһа, хөкөм алдында үҙем яуап бирермен. «Үҙем яһаным», – тиермен. Ниһайәт, Ҡолмәт риза булды. Бындай ҡатмарлы системаны бер көндә эшләү мөмкин булмаған хәл ине. Шуға күрә ул Хәмәтйән баҡсаһына ҡасандыр үҙе өсөн эшләгән, әммә теге ҡурҡыуҙан һуң һарайға ташлап ҡуйылған системаны ҡуйҙы. Шулай итеп, Хәмәтйән йома көн ҡалаға эшкә барып килгәнсе, жуликтарға ҡаршы оборона системаһы әҙер ине инде. Был системаның хикмәте шунан ғибәрәт – баҡсаны бер итеп арҡыры-буй тимер сымдар тартыла. Хужа үҙе баҡсала булған саҡта сымдар лыпын ергә ята – абынмай-һөрлөкмәй баҡсала эшләп йөрөүеңде бел. Ә төнөн рычагты, йәғни һалмауырҙы тартып ҡуяһың — бөтә сым бер ҡарышҡа ерҙән күтәрелә. Ул саҡта лутсы баҡсала йөрөмә инде һин. Тоҙаҡҡа эләккән шикелле абынаһың да ҡолайһың һәм тағы куй-чауа була. Шәмбе етте. Хәмәтйән утҡа баҫҡан бесәй һымаҡ Хамрай Ибраевичты көттө – электричкалар туҡталышы менән баҡсаһы араһында йүгерҙе. Иртәнге электричкалар китеп бөттө – түрә килмәне. Хәмәтйән ни уйларға ла белмәне. Киләһе электричка төштән һуң, сәғәт дүрттәрҙә генә булырға тейеш ине. Ләкин түрәһенең дүрттә килере уның башына ла һыйманы. «Яҡшы эштәр иртән эшләнә», тип уйланы ул. Ул, ҡалҡыулыҡ башына менеп, муйынын һуҙа-һуҙа, тағы оҙаҡ ҡына көттө. Унан асыуы килеп ҡул һелтәне, алмағас аҫтынан һалҡынса ғына араҡы сығарып эсеп алды, ҡапҡыланы, һыҙғырғыланы ла, жуликтар инмәһен өсөн рычагты тартып серем итергә ятты. Түрәһе дүрттәге электричка менән килгән хәлдә лә, уға бик күп ваҡыт бар ине әле. Ләкин түрәһен көтөүгә бик күп нервы көсө түккәнгә күрә, Хәмәтйән серем итеп кенә ҡалманы, урынына тәгәрәү менән ғырылдығын сығарып йоҡлап та китте. Бер аҙҙан, машинаға ғаиләһен тейәп, Хамрай килеп етте. Саҡ тапты ул Мәмәтйәнычтың баҡсаһын. Өс йөҙ иллеләп баҡса, алты линия. Ә суҡынған Хәмәтйән иһә линияһыҙ-ниһеҙ әллә ҡайҙа шыр урман эсенә инеп ултырған. Бына Хамрайҙар эркелешеп машинанан төштө: үҙе, эреле-ваҡлы дүрт балаһы, ҡатыны Нәсихә ханым, ҡәйнәһе. Хамрай эшләпәһен һалып, маңлайына бәреп сыҡҡан бөрсөк-бөрсөк тирен  һөртөп алды, ҡыҙара-бешеп ултырған емеш-йәшелсәне күреп, ҙур ҡәнәғәтлек менән үҙ-үҙенә: «Был ҡырым сиреүенең тамағын туйҙырабыҙ, әләйһәң», – тип ҡуйҙы. Еләк-емештең муллығын уның ғаиләһе лә күрҙе. Улар аһ та уһ тип һоҡланды, әле үҙен күрмәҫ борон был йомарт хужаны – Хәмәтйәнде маҡтанылар. Артабан ваҡиғалар абына-һөртөнә «шарт» та «шорт» йылдам алға тәгәрәне. Хамрайҙың дүрт ҡыҙы, һуттары тамып, ҡып-ҡыҙыл йылҡылдап ултырған эре еләктәрҙе күреп, «Мамочки! » тип ҡысҡырып ебәрҙе лә түтәлдәргә ябырылды. Шул саҡ ҡыҙҙарҙың береһе, ниндәйҙер тимер сымға абынып, ергә йөҙ түбән барып төштө. Уныңса булмай кемдер әллә ҡайҙан атып та ебәрҙе: – Пух! Хамрайҙың бисәһе, хисле йөрәкле Нәсихә ханым, балаһын күтәреп алырға ниәтләнеп, алға ынтылды һәм, икенсе тимер сымға абынып, киҫелгән серек уҫаҡ шикелле, ергә ауҙы. Унан Хамрай Ибраевичтың ҡәйнәһе йөҙ түбән барып төштө. Бәҙрәф һымаҡ бер ҡоролма эсенән йәнә кемдер гөпөлдәтте: – Пух! – Хәмәтйән! – тип йән өҙгөс тауыш менән ҡысҡырып ебәрҙе Хамрай. – Атма! Был – беҙ! Хәмәтйән иһә был мәлдә тәмле-татлы төштәр күрә ине. Имештер, ул начальнигы менән шампанский бөкөләре шапылдата: – Пух! Унан, ҡосаҡлашып, йырлап ебәрәләр: «Әлмәли, әлмәли, бер ултырыу әллә ни. » – Пух! – инде баҡса төпкөлөндә ултырған йорттан гөпөлдәтәләр ине. Хамрай: «Был мәлғүн минең ғаиләне ҡырып бөтә бит! » – тип, ауыр кәүҙәһен еңел итеп, йортҡа ташланды, йәнә шул саҡ ҡәһәрле тимер сым шарт итеп өҙөлөп тә китте. Хамрай күтәрмәгә килеп менде, «пух» итеп патрон шартланы, һәм шундуҡ уның ҡолаҡ төбөнә утлы пыж килеп тә ҡунды. Йорттан күҙе-башы тонған Хәмәтйән иләҫләп килеп сыҡты. Ул бер ни ҙә аңламай ние. Хамрай Ибраевичтың бала-сағаһы еләк түтәлдәре араһында тәгәрәшеп ята, бер ҡарсыҡ сәнскеле крыжовник араһына ҡолаған Нәсихә ханыма нишатыр еҫкәтә. Хамрай Ибраевич үҙе, утлы пыжды усында әүәләтеп, ҡайҙа ташларға белмәйенсә күтәрмә төбөндә тыпырлап тора. – Хамрай Ибраевич, ғәфү итегеҙ! – тине Хәмәтйән. – Мин хәҙер. Ул, Хамрай Ибраевичты ҡойондорор өсөн, алма төбөндә үҫкән «Зубровка»ны тартып сығарырға йүгерҙе, йүгерҙе лә үҙе ҡорған ярымавтомат системаның өсөнсө оборона һыҙығына абынып ҡолап китте. Сымға тоташтырылған тәте йорттоң стенаһына ҡуйылған патронға килтереп һуҡты: – Пух! Хәмәтйән, сымдан арынып, алмағас аҫтынан «Зубровка» эҙләп аҙапланғансы, йортона инеп, табын әҙерләгәнсе, гәлсәр фужерҙарҙы теҙгәнсе, ҡунаҡтар  ҡолаған ерҙәренән тороп, рәтләнеп-ҡағынып, хужаны ҡәһәрләй-ҡәһәрләй, машинаға ултырыша ла башлағайны инде. Хәмәтйән, үкенесенән яман ҡысҡырып, ҡулындағы шампанскийҙы һелкә-һелкә, ҡунаҡтар артынан йүгерҙе: – Китмәгеҙ! Зинһар, китмәгеҙ!         Х-хамрай И-ибрае-вич! – тине ул, тотлоға-тотлоға. – Х-хәҙер ш-шампанский асабыҙ! Шул саҡ артыҡ күп болғаныуҙан һәм ҡул йылыһынан шампанский бөкөһө шарт иттереп атып ебәрҙе лә шап иттереп Хамрай Ибраевичтың елкәһенә килеп ҡунды: – Пух! Түрә, ауыртҡан елкәһен ыуа-ыуа, бер генә һүҙ әйтте: – Дуңғыҙ! Газик асыулы тырылдап, шарт-шорт шартлатып китеп тә барҙы. Хәмәтйәндең ҡалтыранған ҡулдарына тотҡан шампанскийы машинаның артҡы номерына шарап һиптертте. Машинаның газ торбаһынан дүңгәләкләнеп сыҡҡан тишекле түңәрәктәр генә күренеп ҡалды. Улар, гүйә, Хәмәтйәнгә: «Бына һиңә дәрәжә! Ноль! Ноль! » – тип, уға табан шарт та шорт ата ине.",Ағиш ГИРФАНОВ ПУХ! (Сатирик хикәйә),0,analytics,Хикәйә,8639,https://henek.info/articles/s-sm-r-r/2025-10-27/a-ish-girfanov-puh-satirik-hik-y-4442141,2025-10-27T10:41:00+00:00
"Рәсәй Эске эштәр министрлығының Стәрлетамаҡ ҡалаһы буйынса идаралығынанхәбәр итеүҙәренсә, аферистар ҙур компанияларҙа, дәүләт ойошмаларында һәм Үҙәк банкта вакансиялар тураһында иғландар тарата. Мәҫәлән, Стәрлетамаҡта йәшәүсе бер ҡатын шундай иғлан таба ла, ситтән тороп эшләргә йыйынып, махсус сайтта теркәлә, һылтанма аша видео-ҡушымтаға күсеп, куратор менән аралаша башлай. Вәғәҙә ителгән вакансия банк өлкәһе менән бәйле булғас, банк картаһында 150 мең һумдан ашыу аҡса булырға тейеш, ти куратор. Зыян күреүсенең аҡсаһы кәмерәк була, ләкин ул сумма ла бер аҙҙан юғала. Куратор проблеманы хәл итеү өсөн үҙенең юрисын тәҡдим итә. Уныһы ҡатынға аҡсаны кире ҡайтарыу өсөн кредит алырға кәрәклеген белдерә, ә кредитты алыр өсөн ышаныслы кеше талап ителә. Зыян күреүсе ярҙам һорағас, әхирәте уға яҡынса 300 мең һумлыҡ кредит алып биргән. Шуның менән ""эшкә инеү"" тамамланған, ике ҡатын аҡсаһыҙ ҡалған. Был факт буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылған. Рәсәй Эске эштәр министрлығының Стәрлетамаҡ ҡалаһы буйынса идаралығы сираттағы тапҡыр иҫкәртә: аҡса менән бәйле манипуляциялар үткәреүҙе талап иткән таныш булмаған кешеләрҙең күрһәтмәләрен тыңламағыҙ, шикле тәҡдимдәрҙән һаҡ булығыҙ. Һәр ваҡыт таныш булмаған кешеләрҙән килгән мәғлүмәттең дөрөҫлөгөн тикшерегеҙ. Әгәр муттарға тарыһағыҙ, шунда уҡ полицияға мөрәжәғәт итегеҙ. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Эш кәрәкме?,1,news,Яңылыҡтар,1490,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-15/esh-k-r-kme-4538560,2026-01-15T19:30:00+00:00
"В Уфе в рамках Дней армейской культуры состоялся круглый стол военкоров. В числе участников — руководитель редакции познавательных программ ТРК «Башкортостан» Гузель Хамитова. В ее послужном списке около 10 поездок «за ленточку». — Это и служебные командировки, и поездки с гуманитарной миссией, — говорит Гузель Чулпановна. — Я постоянно на связи с ребятами. Если возникает потребность в чем-то, я тут же организую сбор. Недавно попросили прислать шины и колеса для «квадрика». У нас уже выстроена целая система. В ходе поездок мы также снимаем документальные фильмы о наших героях, это наш долг. Как призналась Гузель Хамитова, в боевой обстановке, в мужском коллективе она чувствует себя в своей тарелке. — У меня очень коммуникативный характер, — поделилась журналист. — И я легко приспосабливаюсь. Приехав в первый раз, я сразу поняла, что мне это нравится. Дело в том, что я выросла на военной тематике, на военных фильмах. 25 августа Гузель Хамитова была удостоена благодарности заместителя министра обороны РФ. Награду ей вручил Герой России Денис Чернавин. В свою очередь, Гузель Чулпановна передала Чернавину икону Божией Матери «Державный покров». — Это воинская икона, — рассказала Хамитова. — Она изготовлена уфимской артелью, я привожу такую нашим бойцам. А конкретно та икона, которая подарена Денису Юрьевичу, недавно вернулась с крестного хода из Донбасса. Она пробыла там более месяца и пропахла дымом, мы ее даже не стали мыть. Эта икона несет огромную миссию.","Военкор из Башкирии передала Герою России икону, пропахшую дымом Донбасса",1,news,Яңылыҡтар,1479,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-08-28/voenkor-iz-bashkirii-peredala-geroyu-rossii-ikonu-propahshuyu-dymom-donbassa-4365303,2025-08-28T12:41:00+00:00
"Сара төрлө райондар, ҡалалар, дин белгестәре, яҙыусылар, тарихсылар, тел белгестәре ҡатнашлығында ""Түңәрәк өҫтәл"" менән асылды. Унан һуң байрам майҙанда күренекле мәҙәниәт эшмәкәрҙәре ҡатнашлығында дауам итте. 200 йыл элек йәшәгән милләттәшебеҙҙең берҙәмлеккә, белемгә, рухи үҫешкә өндәгән һүҙҙәре әле лә актуаль.",Ғәли Соҡоройға 200 йыл,1,news,Яңылыҡтар,313,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-11/li-so-oroy-a-200-yyl-4533062,2026-01-11T14:00:00+00:00
"биҙәү-ҡулланма сәнғәте: аппликация, сигеү, ағасты көйҙөрөп йә һырлап биҙәү, әүәләү, техник композиция, диорама, төрлө материалдарҙан эшләнгән  макет һ. б. һынлы сәнғәт: төрлө жанрҙа  һәм техникала (акварель, гуашь, майлы буяу, акрил, төҫлө ҡәләм) башҡарылған художестволы эштәрКинйә Арыҫланов музейына экскурсия: конкурста ҡатнашҡан балалар, белем биреү ойошмалары уҡыусылары уҡыу йылы дауамында  музейға килергә тейеш. Был хаҡта социаль селтәрҙәрҙә  фестиваль Кинзи 2025  Кинйәарсланов 2025 хэштегтары менән фотоһүрәттәрҙән төҙөлгән видеотаҫмалар ҡуйырға кәрәк буласаҡ. Конкурсҡа Кинйә Арыҫланов тураһында әҫәрҙәр мотивы буйынса ижади эштәр йәки биографик ваҡиғаларын сағылдырған эштәр тәҡдим ителә. Конкурста 4 йәштән 18 йәшкә тиклемге балалар һәм үҫмерҙәр ҡатнаша. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Көйөргәҙеләр конкурсҡа саҡыра,1,news,Яңылыҡтар,1198,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-26/k-y-rg-el-r-konkurs-a-sa-yra-4024142,2024-11-26T12:02:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрАннексияләнгән Кырымның югары уку йортларын бетерүчеләрне диплом алыр алдыннан белем бирү оешмасы итәкчелеге янына чакыртып алалар һәм военкоматка чакыру кәгазе тапшыралар. Бу хакта Крым. Реалиига ""Азат Кырым"" итимагый оешмасына нигез салучы Алексей Ефремовиткергән. Аның әйтүенчә, бу хәрби комиссариатлар тәкъдиме белән эшләнә, шул рәвешле алар уку йортын тәмамлаучыларны повесткалар алырга мәбүр итә. ""Кырым югары уку йортлары Русия хәрби комиссариатлары кушканны үти булып чыга. Чынлап та чакыртып алалар, чынлап та хәрби комиссариатларга ибәрәләр һәм анда еш кына алтын таулары вәгъдә итеп, Русия саклану министрлыгы белән контракт төзү фикерен тагалар. Әмма бездә булган мәгълүматка күрә, бу бөтен хәрби бурычлы студентларга да кагылмаган, чөнки әлегә бу тозакны бөтен хәрби комиссариатлар да кулланмый"", дигән активист. Ефремов әйтүенчә, мәсәлән уку йортында повестка алганнан соң, Кремль контролендәге Судак хәрби комиссариатына килүчеләрне медицина комиссиясе үтәргә ибәрәләр, әмма гаскәргә көзге чакырылышта гына алырга вәгъдә итәләр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Аннексияләнгән Кырымның югары уку йортларын тәмамлаучыларны повесткалар алырга мәбүр итәләр,1,news,Яңылыҡтар,1165,https://www.azatliq.org/a/32482228.html,2023-06-29T12:53:46+00:00
"Социаль селтәрҙәрҙә тәүҙә - Әбйәлилдән Римма Сәлимова, бер аҙҙан Хәйбулланан Йәнбикә Хәсәнова башҡарыуында ""Мәңгелеккә"" тигән йыр таралды. Уның һүҙҙәре - быйыл ҡыш махсус хәрби операцияла һәләк булған Даян Денисламовтың ҡатыны Гөлфиәнең йөрәген ярып сыҡҡан шиғырҙан. Ә көйөн Марсель Нәжметдинов яҙған. Даян Ғәли улы Белорет ҡалаһында 30 йылдан ашыу рентген-лаборант булып эшләй. Быйыл февралдә 50 йәшен саҡ тултырған 2-се статья старшинаһы яуҙа яралы иптәштәрен ҡотҡарғанда һәләк була. ""Үҙенән башҡа барыһын да ҡотҡарҙы"", - ти хәрбиҙәр был турала. Ҡатыны Гөлфиә менән һөйләшкәндә лә: ""Барма, йөрөмә тиһәм дә, китте шул. Мин нисек диванда ятайым, күпме йәш егеттәр әрәм булғанда тип"", - тине. Аҡылы иренең мәңгелеккә киткәнен аңлаһа ла, йөрәге ышанмай, көтә. ""Иремде беренсе юғалтҡанда, бер ай үткәс үҙе шылтыратҡайны. ""Йөрәккәйем, мин тере, мин тере! "" тип телефон трубкаһына ҡысҡырып. Шуға әле һаман телефонды ҡулдан төшөрмәй йөрөйөм. Үҙем танырға барһам да. Икенсе тапҡыр юғалтҡанда саҡ эҙләп таптым. Туғандар миңә, ярай табып, ҡайтарып алдың бит, күпме кеше таба алмай, тип әйтә. Аҡылым аңлай ҙа, йөрәк көтә шул"", - ти һағышланып Гөлфиә. Сабырлыҡтар һиңә. Яҡындарын юғалтҡан барыһына ла. Ә һәүәҫкәр йырсы Йәнбикә был турала бына нимә тип яҙа: ""Иремә арнап яҙылған шиғыр, йөрәктән сыҡҡан һүҙҙәр инде. Яңыраҡ СВО-ла һәләк булды.  Марсель Нәжметдинов минең шиғырыма көй яҙған ине, йырлап ҡарай алмаҫһығыҙмы икән? "" тип яҙҙы миңә бер көндө автор Гөлфиә Денисламова. Был шиғырҙы күҙ йәштәре аша уҡыным. Ә йырҙы тыңланым илап. Римма Сәлимова, башҡарыусы, йөрәкте тетрәндереп йырланы. Йыр, минеңсә, Гимн булып сыҡты. Әсәйҙәр, ҡатын-ҡыҙҙар, үҙҙәренең яратҡан улдарын, ир-егеттәрен һуғышта юғалтҡандарға, мәрхүм булған ир-заттарыбыҙға бағышлана. Имандары юлдаш булһын, йәндәре ожмах түрендә булһын. Авторҙарға ҙур рәхмәтемде белдерәм, ошо йырҙы йырларға рөхсәт иткәнегеҙ өсөн. Иҫән-һау булығыҙ"". МӘҢГЕЛЕККӘГөлфиә Денисламова һүҙҙәре Марсель Нәжметдинов көйө Ҡайтарырға ине бейек күктән ергә, Һаҡламаны Хоҙай ғүмереңде. Ышанмайым, һаман көтәм әле""Мин теремен"" тиеп әйтереңде. Мәңгелеккә киттең матур донъяларҙан, Йөрәккәйем әрней, йәштәр ҡойола. Бергә үткән тормош юлдарыбыҙ Ҡыҫҡа көндәр кеүек тойола. Сабыр булыу кәрәк, беләм үҙем, Күҙ йәшемде, йотам һағышымды. Эстән генә шыңшып илай күңелем, Йылмайыуыңды һағынып, тауышыңды. Күҙ алдарым томан, ҡарап тораң һымаҡ Юлдар аша болғап ҡулдарынды. Ниңә генә икән ҡыҫҡа булды ғүмерең, Хоҙай өҫтәмәне икән йылдарыңды. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477","""Ышанмайым, һаман көтәм әле, мин теремен, тиеп әйтереңде""",0,analytics,Тарих,2614,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2024-10-17/yshanmayym-aman-k-t-m-le-min-teremen-tiep-ytere-de-3971494,2024-10-17T17:15:00+00:00
"Мәскәү татарлары штабында Фәүзия Бәйрәмова белән очрашуМодератор, ""Бердәмлек"" яшьләр клубы координаторы Римма Гомәровакатнашучыларны Фәүзия Бәйрәмовабелән кыскача таныштырып узды. Шулай ук быелгы ""Татарча диктант"" вакытында Мәскәүнең ""Штаб"" һәм ""Бердәмлек"" оештырган акциясендә Фәүзия Бәйрәмованың ""Болын"" әсәре нигезендә диктант укылуын искә төшерде. Закир Рәмиевтууның 160 еллыгына багышланган очрашу шагыйрь рухына дога укудан башланып китте. Дүрт сәгатьлек очрашу барышында Дәрдмәнднең мирасы, Себер татар авыллары, ТАССРның 100-еллыгы, Республиканың 30 еллыгы кебек күпкырлы мәсьәләләр күтәрелде, язучы тыңлаучыларның күпсанлы сорауларына авап биреп барды. Катнашучыларга әдибәнең яңа китаплары да тәкъдим ителде. Аларны Мәскәүдә сатып алу мөмкинлеге булмавына уфтанган тыңлаучыларга Бәйрәмова ""Штаб""ның үзендә милли китапханә булдырырга тәкъдим итте, бу китапханәнең беренче әсбаплары буларак үзе белән алып килгән китапларын бүләк итте. Бәйрәмованың үзенә дә бүләк алып килүчеләр бар иде. Мәсәлән, ""Милли хәзинә"" өстәл уены авторы Салават Сүрмәтовязучыга үзе ясаган уенның яңа версиясен алып килгән - уенның аңлатма язуы хәзер өч телдә - татар, рус, инглиз телләрендә бастырылган, кайбер милли тамгалар кабаттан ясалган. Салават әйтүенчә, Бәйрәмованың үзе белән танышу аның өчен бик истәлекле вакыйга, чөнки ""бу кадәр әсәрләрне, сәяхәтнамәләрне бер кеше язуына ышана алырлык түгел"" диде ул. ""Штаб"" берләшмәсе итәкчесе Рөстәм Ямалиев Фәүзия Бәйрәмовага берләшмә исеменнән рәхмәт хаты тапшырды, киләсе очрашуларга аерым конкрет темалар әзерләп, язучы белән кабат очрашулар оештырырга тәкъдим итте, чөнки бу очрашуда чыгышлар да, сораулар да күпсанлы һәм күптөрле иде.",Мәскәү татарлары язучы Фәүзия Бәйрәмова белән очрашты,1,news,Яңылыҡтар,1672,https://www.azatliq.org/a/30329562.html,2019-12-17T06:10:35+00:00
"Илсур Һадиуллинфикерләр2027 елга кадәр Татарстанның якынча 879 мәктәбендә ""хезмәт"" һәм шулай ук ""иминлек һәм Ватанны саклау"" (элеккеге ОБЖ дәресе) кабинетлары иһазландырылачак. Татарстан мәгариф һәм фән министры Илсур Һадиуллинреспублика мәгариф хезмәткәрләренең август киңәшмәсендә әйтүенчә, моның өчен казнадан 285 миллион сум бүлеп биреләчәк. Бизнес Онлайнязуынча, акчаның 104 миллион сумы Русия, ә калган 181 миллион сумы республика бюджетыннан бүленәчәк. Элек Татарстан мәктәпләренә пилотсыз авиация системанарын итештерү һәм куллану дәресләре өчен иһазлар алуга субсидия дә бирелде. Моның өчен федераль бюджеттан 244, 1 миллион сум, ә республика казнасыннан 57,3 миллион сум бүленде. Русиядә","Татарстан мәктәпләрендә ""хезмәт"" һәм ""иминлек һәм Ватанны саклау"" кабинетларын иһазландыруга 285 миллион сум бүленәчәк",1,news,Яңылыҡтар,697,https://www.azatliq.org/a/33510140.html,2025-08-22T07:56:14+00:00
"Энә менән туҡыу(Иглоткачество) йәки Балаҫ ҡайыуы (паласная вышивка) техникаһында башҡарылган панно. 1. Двунитка туҡымаһын рамға мебель ҡаҙаҡтары менән киреп куябыҙ ҙа, әҙер һүрәтте ҡәләм менән туҡымага күсерәбеҙ. 2. Махсус энәне кәрәкле йөн еп менән һаплап ҡайыйбыҙ. 3. Һүрәт төшөргән кеүек инде. Тик төҫлө буяуҙар урынына төҫлө ептәр ҡулланабыҙ. 4. Матур килеп сыға, бәләкәй генә келәм кеүек.",Нескә билле Гөлниса,0,analytics,Оҫтахана,393,https://amanat.su/articles/o-takhana/2024-11-29/nesk-bille-g-lnisa-4029707,2024-11-29T10:57:00+00:00
"Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт драма театры артисы Альберт Салауатов Башҡортостандың халыҡ артисы исеменә лайыҡ булды. Ҡотлайбыҙ, Альберт!",". ""Һин был исемгә күптән лайыҡһың""",0,analytics,Мәҙәниәт,150,https://shonkar.com/news/culture/2025-03-15/in-byl-isemg-k-pt-n-layy-y-4158031,2025-03-15T08:15:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр2019 елда Мәскәү янындагы Люберцы шәһәрендә яшәүче Глазовны үсмерләрне үзләрен үтерергә этәргәне өчен алты ел колониягә хөкем итәләр. инаять эше материалларыннан күренгәнчә, ул ""ВКонтакте""дагы сәхифәләрдә үзләренә кул салырга ыенучылар өчен мәгълүматлар урнаштырган. Үсмерләрне үзләренә кул салырга этәргән өчен алты ел төрмәгә хөкем ителеп, соңрак Украинадагы сугышта катнашканга күрә вакытыннан алда азат ителгән Александр Глазов Мәскәү яны мәктәпләрендә ватанпәрвәрлек турында лекцияләр укый. Бу хакта ""Говорит Не Москва"" -каналыяза. Канал аның балалар каршында чыгыш ясавы турындагы мәгълүматны ""Боевое братство"" Русиякүләм ветераннар берләшмәсе сайтында тапкан. Бу хәбәрдә әйтелгәнчә, ""Ватанпәрвәрлек нәрсәдән башлана"" дигән чара кысаларында Глазов Мәскәү өлкәсендәге Котельники шәһәрендәге 1 нче мәктәпнең 8 нче сыйныф укучыларына ""махсус хәрби операция""дә (Украинага һөүмне Русия хакимиятләре шулай дип атый) хезмәт итү турында сөйләгән.2019 елда Мәскәү янындагы Люберцы шәһәрендә яшәүче Глазовны үсмерләрне үзләрен үтерергә этәргәне өчен алты ел колониягә хөкем итәләр. инаять эше материалларыннан күренгәнчә, ул ""ВКонтакте""дагы сәхифәләрдә үзләренә кул салырга ыенучылар өчен мәгълүматларурнаштырган. Мәхкәмәдә Глазов гаебен таныган. Ул ""Зәңгәр кит"" ""уенын"" уйнадым дип белдергән. Кураторлары кушкан биремнәрне үтәп, үсмерләргә йорт түбәләренә һәм төзелеш краннарына менәргә һәм үзләрен фотога төшерергә яки килгән поезд каршысыннан йөгереп тимер юл аша үтәргә тәкъдим иткән. Соңрак аның үзенә куратор булырга тәкъдим иткәннәр һәм һәр ""уенчы"" өчен 800 мең сум түләргә сүз биргәннәр диелә. Глазов бер кызны үзенә кул салырга омтылу дәрәәсенә иткергән, тик кызны полиция коткарырга итешкән диелә. ""Зәңгәр кит"" уены турында 2016 елда билгеле булды. ""Новая газета""да ""Группы смерти"" дигән язма чыккан иде. ""Зәңгәр кит"" уенчылары булу өчен социаль челтәрдәге кулланучылар үзләренең сәхифәләрендә махсус хештеглар калдырды, шуннан соң алар белән куратор элемтәгә чыга һәм күрсәтмәләр бирә иде. Глазов Украинадагы сугышта булганнан соң вакытыннан алда иреккә чыккан. Ул социаль челтәрләрдәге сәхифәсенә ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәте белән бәйле фотоларынчыгарган. Аның сугышта ничә ай булуы билгеле түгел, әмма яраланган дип фаразлана. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Балаларны үзләренә кул салырга этәргәне өчен хөкем ителгән ир, сугыштан кайткач, укучыларга ватанпәрвәрлек дәресләре бирә башлаган",1,news,Яңылыҡтар,2397,https://www.azatliq.org/a/balalarni-uzlarena-kul-salirga-etargane-ochen-hokem-itelgan-ir-sugishtan-kaytkach-ukuchilarga-vatanparvarlek-dareslare-bira-bashlagan-/32915521.html,2024-04-22T12:47:29+03:00
"Башҡортостан уҡыусылары Минең геройым кем? Бөтә Рәсәй иншалар конкурсында ҡатнаша ала. Эштәр 2025 йылдың 30 декабренә тиклем ҡабул ителә. Конкурста 5-11-се класс уҡыусылары ҡатнаша ала. Унда ҡатнашыу өсөн үҙеңдең геройың тураһында ижади эш яҙырға – уның менән таныштырырға, ҡыҫҡаса биографияһын һөйләргә һәм иншаға график портрет ҡушып ебәрергә кәрәк. Иң яҡшы эштәр «Дөрөҫ дәфтәрҙәр» тематик серияһы тышлыҡтарына урын аласаҡ. Еңеүселәр 2026 йылдың мартында Мәскәүҙә Рәсәй Мәғариф министрлығында бүләкләнә. Тулыраҡ мәғлүмәт - конкурстың сайтында:",Уҡыусыларҙы иншалар конкурсында ҡатнашырға саҡыралар,0,analytics,Мәғариф,545,https://bashgazet.ru/articles/belem-m-t-rbi/2025-12-18/u-yusylar-y-inshalar-konkursynda-atnashyr-a-sa-yralar-4513352,2025-12-18T19:45:00+00:00
"12 июня, с 12:00 до 17:00, в Саду культуры и отдыха имени С. Т. Аксакова пройдет масштабное мероприятие, посвященное Дню России, 450-летию основания крепости Уфа и 270-летию Салавата Юлаева - городской семейный фестиваль «Люблю тебя, мой город».","Библиотеки Уфы приглашают на городской семейный фестиваль «Люблю тебя, мой город»",1,news,Яңылыҡтар,245,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-12/biblioteki-ufy-priglashayut-na-gorodskoy-semeynyy-festival-lyublyu-tebya-moy-gorod-3807221,2024-06-12T10:45:45+00:00
"Но творческую встречу с известной артисткой могли посетить и все желающие. Например, уфимец Станислав Никоненко не только пообщался с Ольгой Борисовной, узнал ее профессиональные секреты, но и передал ей запись новой песни «Серебряный крестик» группы «Крипто». Группа ""Никола Стасюк"" образовалась в результате естественного природного отбора в 1999 году. В ее состав вошли уже известные музыканты из таких групп, как ""Сезон"", ""Нокдаун"", ""Сезон дождей"" и т. д. : Стиль группы – рокопопс. Главное достижение группы - ""Это когда наши песни на коцертах поет вместе с нами зритель. Когда он участвует в выступлении команды (хлопает, танцует), а после завершения действа благодарит и берет автографы. "" ""Истории рождения наших песен довольно банальны. Мы не будем говорить, что из окна девятиэтажного дома упали цветы в горшках всем прямо на головы и из ушей посыпались слова, а из носа хлынула мелодия. Зарождение песни - это сугубо личное, почти интимное переживание (разлука с любимой девушкой, война, наркотики и т. д. ) Радостных событий в жизни, к сожалению, не так много, но верим, веселые песни у нас ещё впереди. "" – говорит Стас Никоненко.",Өфө музыканты Ольга Кормухинаға МХО хаҡындағы йырҙарҙың яҙмаһын тапшырҙы,0,analytics,Иҫтәлекле көндәр,1143,https://henek.info/articles/++++/2025-08-27/f-muzykanty-olga-kormuhina-a-mho-ha-ynda-y-yyr-ar-y-ya-ma-yn-tapshyr-y-4364431,2025-08-27T18:40:00+00:00
"Театр һәм йыр сәнғәте легендаһын иҫкә алайыҡ. Тыуған ауылынан Өфөгә 14 йәшендә гармунын аҫып, велосипедта сәнғәт училищеһына уҡырға инергә килгән ул. Бар ғүмерен театрға арнай.",Иҫкә алайыҡ,0,analytics,Хәтер,176,https://yanshishma.com/articles/kh-ter/2025-10-12/i-k-alayy-4424646,2025-10-12T14:45:00+00:00
"Үткән быуаттың 60-сы йылдары, дөрөҫөрәге, 1962 йылдың май аҙағы йәки июнь башы. Совет дәүләтенең ил башлығы булып Никита Сергеевич Хрущев эшләгән дәүер. Ул йылдарҙа ил менән етәкселек итте. Бик аҙ ғына ошо кеше тураһында яҙып үтмәксемен. Уны 1964 йылдың 14 октябрендә вазифаһынан бәреп төшөрҙөләр, уның урынына Леонид Ильич Брежнев ҡуйылды. Йығылғанды түбәләргә тигән ниәттә түгел, ә үткәндәрҙең һабағы нығыраҡ хәтерҙә ҡалһын өсөн яҙам мин быны. Беҙҙең күп кенә бәләләребеҙ – иҡтисадтағы салышлыҡтар, идеология эшендәге нишаналыҡ, меңәрләгән кешеләр яҙмышының селпәрәмә килеүе Хрущев намыҫында. Ә уның 1954 йылда Ҡырым ярымутрауын Украинаға бүләк итеүе нимәгә килтерҙе? Хәҙер билдәле – ярымутрауҙы Украинаға биреү юридик яҡтан дөрөҫ башҡарылмаған булған, шул замандағы Совет Конституцияһына ла ҡаршы килә. Ғөмүмән, был законһыҙ эшләнгән булған. Уның 1962 йылда Новочеркасскиҙа тыныс демонстрацияны аттырыуын партияның сәләмәт көстәре ғәфү итмәне. Илдә икмәк бөттө, борсаҡ икмәге ашай башланыҡ. Икмәк бөтмәгән булған икән. Хрущев: Илдә 10 йыллыҡ икмәк запасы булырға тейеш, - тип элеваторҙарҙа һаҡланған бойҙайға теймәҫкә ҡушҡан булған. Брежневты ил башына ҡуйғандың икенсе көнөнә ауылға ике машина он килде. Илдә 18 йылға һуҙылған коммунизм башланды тиһәң дә була. Ярай, ошоноң менән сәйәсәтте туҡтатып торайыҡ. Һөйләйәсәк һүҙем ошо Хрущев заманындағы, шул мәлдә ҙур бер колхоз булып йәшәп ятҡан Ағиҙел колхозы тураһында. Тағы ла дөрөҫөрәге, шул заманда үткәрелгән колхоз һабантуйы тураһында. Колхоз 6 ауылды берләштерҙе. йылдарҙа әлеге лә баяғы шул Хрущев илдә колхоздарҙы эреләттереп бөтөргәйне. Был үҙен аҡламаны, әлбиттә. Шул 6 ауылға түбәндәге ауылдар инде: Байназар (колхоз идараһы ошо ауылда ине), Мораҙым, Мәһәҙей, Яуымбай, Ҡыпсаҡ һәм Килдеғол. Ул заманда хужалыҡ менән Ғәле Төхвәт улы Ҡотлобаев етәкселек итте. Партия ойошмаһы секретаре Фаяз Шәңгәрәй улы  Ҡарамышев ине. Улар икеһе лә ул заман өсөн алдынғы ҡарашлы, яҡшы етәкселәр булды. Хужалыҡта техника бик аҙ булды. Ҡыпсаҡта бер ДТ-54 тракторы, бер Белорусь (кабинаһыҙ), бер ТЗ-51 автомобиле бар ине. Уның мин номерын да хәтерләйем – ДИ(Н) 58-75. Колхозда эш тик ҡул көсө менән эшләнде. Бесәнде тик аттар менән саптылар. Беҙҙең ауылда иң көслө ат менән бесән сабыусы булып Шәмиғолов Булат ағай иҫәпләнде. Ул Майҡолаған башы тигән ерҙән саба башлап, Көрәште буйын, бөтә Ҡараңғы уйҙы, Бүреҡарт тамағы кисеүенә еткәнсе ерҙәрҙе бер үҙе өс ат менән сабып бөтә торғайны. Был рекордты ауылдан тик бер кеше генә ҡабатлай алды – ул Шәрипов Әҡсән ағай мәрхүм. Аҙаҡ, техника күбәйгәс, ошо майҙанды бер трактор бер айҙа саҡ сабып бөтә торғайны. Ул заманда халыҡ ныҡ эшләне. Бөгөнгө һымаҡ буштан-буш йөрөгән кеше булманы. Ярай, беҙҙең төп тема һабантуй бит әле. Ул замандағы һабантуйҙы халыҡ көтөп ала ине, сөнки гел эш тә эш, күңел асыу эләкмәй ҙә. Хәҙерге һабантуйҙар бөтөнләй һабан күрмәгән халыҡ менән тик шоу формаһында үтә. Ә элекке һабантуйҙар боронғо ғөрөф-ғәҙәт, йолалар төйөнләнеше, быуындар осрашыуы һәм киләсәккә ҡараш, ул – сәм, көс, таҫыллыҡ ярышы. Йөрәгендә башҡорт тарихына оло һөйөү йөрөткән һәр колхозсы һабантуйға атлығып бара ине. Һәр бер колхоз бригадаһы үҙ ауылынан байрамға килгәндәр өсөн итле аш бешерҙе. Ул йылда беҙҙең ауылдыҡыларға аш бешереү минең атай менән әсәйгә ҡушылған ине. Атай ҡарт бер көн алдан ике ат егеп, колхоздың ат арбаһын алып ҡайтты, тәгәрмәстәрен майлап әҙерләп ҡуйҙы. Кистән үк арбаға ҙур ҡаҙан, эре-эре аштабаҡтар, самауыр һәм башҡа кәрәк-яраҡ тейәлеп ҡуйылды. Юлға иртә сығырға кәрәк, сөнки һабантуй урыны Ҡыпсаҡтан егерме километрҙа, Бешәке тамағы тигән ерҙә. Был урын элек бик матур аҡлан ине, күпереп үҫкән үлән, ерек ҡыуаҡлыҡтары аҡланды уратып алған. Әрәмә ситләтеп һәр ауыл усаҡ яғып ебәрҙе. Һәр ауылға йәһәтләп ит таратып бирҙеләр. Ҡаҙандарҙағы иттәр ҡайнап сыҡҡас, аҡланға тәмле һурпа еҫе таралды. Миңә 9 йәш. Был һабантуйға мине көндөҙ ат ҡарарға алып килделәр. Аттар икеһе лә оҙон арҡанға бәйләнгән килеш үрҙәрәк ашарға ебәрелгән. Минең бурыс – уларҙы йыш-йыш йүгереп кенә барып ҡарап килеү, арҡанға сырмалмауын тикшереү. Был эште мин ҙур кинәнес менән үтәйем, сөнки байрамға алып килгәндәре өсөн рәхмәтлемен. Малайҙарҙан был һабантуйға тик мин бер үҙем генә булыуыма шул хәтлем шатмын. Иң тәүҙә аҡлан уртаһында йыйылыш булды. Барса халыҡ ерҙә сиҙәмдә ултыра, ҡырын ятып тыңлағандар ҙа бар, сөнки сиҙәм таҙа. Тәбиғәт бик матур. Саҡ ҡына аҫтараҡ колхоздың һыу тирмәне урынлашҡан, уның эсен инеп ҡараныҡ. Аҙаҡ алдынғы колхозсыларға бүләк тараттылар. Әйтеүемсә, ул заманда халыҡ ныҡ эшләне, коммунизм төҙөйбөҙ, тип ил етәксеһенең хыялдарына эйәреп, яҡты киләсәк хаҡына бөтә ауырлыҡтарға түҙҙе, үҙ-үҙҙәрен аямай, көнө-төнө ҡара тир түгеп эшләрҙәр ине. Аҙаҡ ярыш төрҙәрен иғлан иттеләр. Башҡа ярыштарҙы хәтерләмәйем, әммә көрәш ярышын ошонда тәүгә күрҙем. Эх, ошо ағайҙар кеүек көслө булһаң ине, - тип көрәшселәргә ҡарап көнләшеп торғаным хәтерҙә ҡалған. Минән көрәшсе сыҡманы, шулай ҙа бер үҙем бер көндә 1 эҫкертте, 1 кәбәнде көсәнмәй генә һала торғайным. Тимәк, көслө булыу теләге тормошҡа ашҡан. Көрәштә беҙҙең ауылдан өс кеше ярышты, өсөһө өс төрлө ауырлыҡ категорияһында бил һынаны. Өсөһө лә урын алдылар. Сәлих Мөхәмәтғәлин, Зәки Яхин, Сабир Усманов атлы ағайҙар ине улар, хәҙер барыһы ла мәрхүмдәр инде. Хәҙер ул һабантуй төштәге кеүек кенә хәтерҙә ҡалған. Иртәгеһенә мин ауылда малайҙарға кисәге һабантуй тураһында һөйләнем. Ә малайҙар, үҙҙәре унда бара алмағас, көнләшеп, мине саҡ туҡмап ташламанылар. Байтаҡ йылдар үткәс миңә колхоз һабантуйҙарын үткәрешеүсе булырға тура килде, сөнки дүрт йыл бригадир, 18 йыл өлкән зоотехник булып эшләнем. Йыл һайын ҙур кәүҙәле йә тана, йә йәш һыйыр һуйып, итте һәр ауылға һәр бер еренән сабып бүлеп биреү йөкмәтелде. Үлсәп, кеше һанына ҡарап, Ҡыпсаҡҡа, Килдеғолға, һарғаяға, Бәләкәй Ҡыпсаҡҡа бүлә инек. Колхоз етәксеһе Әлибаков Таштимер ағай: Һеҙ, егеттәр, һабантуйға байрамға бармайһығыҙ, һеҙ эшкә бараһығыҙ, һабантуйҙы яҡшы итеп үткәреү һеҙҙән тора, - ти торғайны. Ә иртәгеһенә, дүшәмбе көн, беҙгә ял бирә ине. Ваҡыт тигән аяуһыҙ нәмә беҙҙе ошо ваҡиғаларҙан һаман да алыҫлаштыра барһа ла, беҙ уларҙы онота алмайбыҙ, һәр ваҡыт иҫкә төшә. Хәҙер колхоздар ҙа, колхоз һабантуйҙары ла юҡ, ә ваҡ байрамдар үтә лә күбәйеп китте. Шағараҡ ҡороу өсөн ниндәй генә һылтау тапмайҙар. Байрамдар ҙа кәрәк, әлбиттә. Ләкин теләһә ниндәй һылтау табып ойошторолғандары күбәйҙе. Ә бит, ағай-эне, заман ҡатмарлы ғына. Әҙерәк уйланырға кәрәктер. Дүртенсе йыл йүнле йоҡо, йылы аш күрмәй йөрөгән егеттәр бар. Буш кеше күп, эшләргә кеше юҡ. Ниндәй заман килде, йәмәғәт. .Ҡайһы берҙә Мораҙымға барғылайым, бик һирәк, әлбиттә. Элекке һабантуй үткән ялан юҡ, уның саңы әйләнеп ята. Нисә ауыл халҡы байрам иткән урында бөгөн бер кешегә ултырып сәй эсергә лә урын юҡ. Бары хәтер генә ҡалды. Фәтих Сәйфетдинов, Әбделмәмбәт ауылы.",1962 йылдағы һабантуй,0,analytics,Йәмғиәт,6752,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-08-15/1962-yylda-y-abantuy-4350114,2025-08-15T10:50:00+00:00
"Йыр тыңлаусыларҙың  күңеленә хуш килде, социаль селтәрҙә популярлыҡ яулай бара. Ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә уны ярты миллиондан ашыу кеше ҡараған Йырҙы ошо һылтанма буйынса тыңларға мөмкин. Сығанаҡ  Башинформ",Өфө тураһында яңы йыр,1,news,Яңылыҡтар,204,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-01-28/f-tura-ynda-ya-y-yyr-4099111,2025-01-28T10:16:00+00:00
"Унда республикабыҙ райондары һәм ҡалаларынан, сит өлкәләрҙән 550 делегаттың ҡатнашыуы көтөлә. Беҙҙең районыбыҙҙан да был мөһим сараға делегаттар һайланды: район мәғариф бүлеге начальнигы Ғәлләмова Г. Ә. , башҡорт телен уҡытыу буйынса район мәғариф бүлеге методисы Шәкиров А. Ә. , Иҫке Собханғол урта мәктәбенең башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Сәғитова Р. Ғ. , Иҫке Монасип урта мәктәбенең башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Истәкова Р. Ә. , Байназар урта мәктәбенең Яуымбай филиалы башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Сәйәхова С. Ғ. , 1-се һанлы Иҫке Собханғол балалар баҡсаһы етәксеһе Исмәғилева А. У. -Съезда ҡатнашыусылар һигеҙ төрлө тематик майҙансыҡта фекер алышасаҡ: Өфө ҡалаһының 308-се балалар баҡсаһында мәктәпкәсә йәштәге учреждениеларҙа башҡорт телен өйрәнеү мәсьәләләрен Аҡбуҙат майҙансығы йыясаҡ; ӨФТУ-ның башҡорт филологияһы, шәрҡиәт һәм журналистика факультетында башҡорт телен уҡытыуға заманса ҡараш тураһында һөйләшеү өсөн «Гөлөстан» майҙансығы эшләйәсәк; Евразия фәнни-белем биреү үҙәгендә интерактив башҡорт теле буйынса Һомай майҙансығы ойошторола; БДПУ-ның Иҙел майҙансығында башҡорт теле һәм әҙәбиәтен уҡытыусы йәш педагогтар әҙерләү, уларға ярҙам итеү мәсьәләләре ҡараласаҡ; Ә. Вәлиди исемендәге милли китапханала Самрау майҙансығы йәш быуынды китап уҡыуға ылыҡтырыу мәсьәләләрен ҡараясаҡ; 2-се һанлы «СМАРТ» полилингваль күп профилле гимназияһының Урал батыр майҙансығында балаларҙы илһөйәрлек рухында тәрбиәләү, Шайморатов кластары проектының әһәмиәте хаҡында һүҙ барасаҡ; Республика милли музейында ойоштороласаҡ Шүлгән майҙансығында Башҡортостандың мәҙәниәтен һәм тарихын данлау һәм үҫтереү тураһында мөһим һөйләшеүҙәр көтөлә; 1-се һанлы Республика полилингваль күп профилле гимназияла эшләйәсәк Аҫылташ майҙансығы үҙенә полилингваль һәм билингваль белем биреү мәсьәләләре буйынса фекер алышыусыларҙы көтә; Башҡортостан дәүләт концерт залында ойошторолған Йәншишмә майҙансығында дәүләт тел сәйәсәте мәсьәләләре буйынса эшлекле һөйләшеүҙәр көтөлә. Башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының Бөтә Рәсәй съезы уңышлы, һөҙөмтәле үтһен, тип изге теләктәрен еткерә Иҫке Монасип урта мәктәбенең башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Рәғиҙә Истәкова. -Туған телебеҙҙең мөмкинлектәрен киңерәк йәйелдереү буйынса эштәребеҙҙе артабан да туҡтауһыҙ дауам итһәк, иң - иң ҡәҙерле ҡомартҡыбыҙҙы замана мәғлүмәт - коммуникация технологияларында, Интернет киңлектәрендә даими ҡулланһаҡ, телебеҙ тағы ла ҙурыраҡ кимәлдә бар донъяла билдәлелек алыр. Шулай уҡ, киләсәктә башҡорт ғаиләһе мәнфәғәтенә, уның рухи ҡиммәттәренә иғтибарҙы һәм ихтирамды арттырыуҙы күҙ уңында тотһаҡ һәм телде белеү, өйрәнеү, һаҡлау тап ғаиләнән башлана икәнлеген тәрбиә эшендә онотмаһаҡ, шул яҡшы. Иң мөһиме һөнәрҙәштәремдең милли матбуғатты үҫтереүҙә, тиражын арттырыуҙа һөҙөмтәле, әүҙем эшләүе бик кәрәк. Форсаттан файҙаланып, шуны әйткем килә: башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларын берләштереүсе ошондай мәртәбәле майҙансыҡтар, оло ҡорҙар үтеүе бик тә яҡшы. Алдағы көндә үтәсәк съездың эшендә уңыштар, яҡшы башланғыстар, матур уй - фекерҙәр, илебеҙ алдында торған ябай булмаған яуаплы осорҙа еңеүҙәр теләйем. Ил - Йортобоҙға тыныслыҡ килһен, егеттәребеҙ имен - һау йәшәгән йорттарына ҡайтып инһендәр. Үҙ телебеҙҙә киң аралашҡан ғаиләләр артһын, телебеҙҙе өйрәнеүселәр күберәк булыуын теләйем. Бөтә Рәсәй кимәлендә үткән башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары съезына мине райондаштарым, һөнәрҙәштәрем делегат итеп күрһәткән икән, һис шикһеҙ ышаныстарын аҡлаясаҡмын. Мәртәбәле сарала мөһим мәсьәләләрҙе хәл итеүҙә яҡындан ҡатнашасаҡмын. Үтәсәк Бөтә Рәсәй башҡорт теле уҡытыусылары съезы эшлекле булырына ышанысым ҙур. Мин съездың тәүге өлөшөндә Өфө фән һәм технологиялар университетында ""Заманса башҡорт теле: яңы ҡараш"" темаһын үҙ эсенә алған ""ГӨЛӨСТАН"" дикуссия майҙансығы эшендә һәм артабан Башҡортостан Республикаһы башлығы Радий Фәрит улы Хәбиров ҡатнашлығында пленар төп өлөштә ҡатнашасаҡмын. Бында мөһим һорауҙар хәл ителер, алдағы көнгә матур пландар ҡоролор. Иң мөһиме, тыныслыҡ булһа, барыһы ла ыңғай буласаҡ! - тигән теләктә Сәйҙә Ғәбдинур ҡыҙы.",Өфөлә башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының Бөтә Рәсәй съезы уҙа.,0,analytics,Йәмғиәт,4049,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-05-08/f-l-bash-ort-tele-m-bi-te-u-ytyusylaryny-ii-b-t-r-s-y-s-ezy-u-a-4228672,2025-05-08T19:56:00+00:00
Приказ минтранса России о скидке в 50 на авиабилеты для детей на внутренние рейсы российских авиакомпаний вступил в силу. Документ опубликован на портале правовой информации.,Вступил в силу приказ о скидке в 50 на детские авиабилеты,0,analytics,Йәмғиәт,174,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-01-20/vstupil-v-silu-prikaz-o-skidke-v-50-na-detskie-aviabilety-4092618,2025-01-20T21:10:00+00:00
"ШӘЙЕХЗАДА БАБИЧ Башҡорт әҙәбиәтендә ул Бөйөк бер табыш булды. Һәнәк журналының да бит Атаһы Бабич булды. ҒАРИФ ҒҮМӘР Ғ. Миәкинский ҙа ул, Ғ. Шут та – ул, Ғ Юлай. Ғариф Ғүмәр йәмһеҙлектең Кәрәген бирҙе шулай. ӘНҒӘМ АТНАБАЕВ Ыжлап та бирмәҫ ине ул Ҡалмаһа ла бер тәғәм. Әллә юморһыҙ бер көн дә Йәшәй алманы Әнғәм. ИМАЙ НАСЫРИ Ул халыҡтың дуҫы ине, Көлөп йәшәне Имай. Уның яҙғандарын уҡып, Йә әле, һин дә йылмай. МАРАТ КӘРИМОВ Көлмәгән кеше ҡалманы Уның эшенә ҡарап, Һәнәкте етеҙ ҡулында Уйната ғына Марат. НАЗАР НӘЖМИ Оҙаҡ йылдар күтәрҙе ул Сатирабыҙ баҙарын. Һәнәк һағынып иҫкә ала Шаян телле Назарын. МАР. СӘЛИМ Төрлө әтрәгәләмдәрҙең Бөтөрҙө тамам хәлен. Элеп алды, һелкеп һалды Һәнәк менән Мар. Сәлим. 2010 йыл, октябрь.","Йөҙ йәшә, йөҙөп эшлә!",0,analytics,Йөҙ йыллыҡ,721,https://henek.info/articles/+-+-+-+/2025-09-16/y-y-sh-y-p-eshl-4389933,2025-09-16T12:05:00+00:00
"– Ниндәй мәктәптә, нисәнсе синыфта белем алаһың, Әҙилә һылыу? – Учалы ҡалаһының Сабир Йыһаншин исемендәге 1-се Башҡорт лицейының 6-сы синыфында уҡыйым. 4 һәм 5 билдәләренә өлгәшәм. – Аманат журналын уҡыйһыңмы? – Эйе, әсәйемдәр ""Яйыҡ"" гәзитенә, ""Учалинская газета""ға, Аманатжурналына гел яҙыла. Журналдың һәр һанын көтөп алам. – Уҡыуҙан тыш нимәләр менән шөғөлләнәһең? – Мәктәп һәм синыф тормошонда ҙур теләк менән ҡатнашам. Синыфташтарым менән бергә спорт ярыштарында алдынғы урындар алабыҙ. Спорт яратам, бигерәк тә баскетбол, өҫтәл теннисы менән мауығам. Дуҫтарым менән тау саңғыһында, конькиҙа шыуабыҙ. Китап уҡырға бик яратам. Ҡул эштәре менән булышыу оҡшай. Иң яратҡаным – гөлдәр үҫтереү. – Бер туған апайың бар икән. Исеме нисек? – Юлиә. Ул 11-се синыфта уҡый. – Апайың менән татыуһығыҙмы? – Әлбиттә. Атай-әсәйебеҙгә өй эштәрендә бергәләп ярҙам итәбеҙ. Каникулыбыҙ ауылда үтә. Ауылда күңелле, рәхәт. Ял итеп, көс йыйып, уҡырға ҡалаға киләбеҙ. Өләсәйҙәремдең береһе Мәрйәм Хәйбулла ҡыҙы Фазлитдинова данлы ҡымыҙ оҫтаһы ине. Икенсе өләсәйем Хәнифә Ғиззәт ҡыҙы Сәлмәнова – Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре. Ғаиләбеҙҙең йылҡысылыҡ хужалығы бар. Шуға йылҡы малы беҙгә бик яҡын. Атайым башҡорт тоҡомло аттар үрсетә. Уның аттары республикала, күрше өлкәләрҙә үткән бәйгеләрҙә алдынғы урындар яулай. Апайым менән беҙ ҡымыҙ бешеүҙә булышабыҙ. Баҡсала еләк-емеш йыябыҙ, ҡош-ҡорт ҡарашабыҙ. Йыш ҡына ғаиләбеҙ менән күмәкләшеп Башҡортостан буйлап сәйәхәт итәбеҙ. – Әҙилә, һин ауылда тыуғанһың түгелме? – Эйе, мин Яңы Байрамғолда тыуғанмын. Ауылыбыҙ Европа менән Азия сигендә йәмле Яйыҡ буйында ултыра. Данлы ауылдаштарым – Башҡортостандың халыҡ артистары Нәжиә Аллаярова менән Әхәт Мортазин, республикаға киң билдәле Луиза Фархшатова, Ринат Ямалов, Гөлназ Мортазина кеүек шәхестәр менән менән ғорурланам. – Киләсәктә кем булырға хыялланаһың? – Кешеләргә ярҙам итеү оҡшай миңә. Табип булғым, һаулыҡ һағында торғом килә. Ай, һылыу! конкурсы 2026 йылда ла дауам итә! Уның шарты буйынса, ҡатнашыусылар араһынан ай һайын бер ай һылыуы билдәләнеп, фотоһы журналда баҫылып барасаҡ. Ә йыл һуңында 12 ай һылыуы араһынан иң-иңе Йыл һылыуы исемен аласаҡ, еңеүсенең фотоһы журнал тышында сығасаҡ. Һеҙҙән сифатлы фотоһүрәттәр көтәбеҙ.",Әҙилә Фазлитдинова — Аманаттың йыл һылыуы,0,analytics,Беҙҙең журнал тышында,2234,https://amanat.su/news/be-e-zhurnal-tyshynda/2026-01-23/il-fazlitdinova-amanat-ty-yyl-ylyuy-4547741,2026-01-23T11:37:00+00:00
"Бөйөк эпосыбыҙ "" Урал батыр"" көнө булдырылды һәм арнап 27-се тапҡыр үткәрелгән иң мәртәбәле бәйге Күмертауҙа Мортаза Рәхимов исемендәге 3-сө  республика башҡорт интернат-гимназияһында үтә.",Йәш сәсәндәр ярышы,0,analytics,Конкурстар,188,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-06-09/y-sh-s-s-nd-r-yaryshy-4271630,2025-06-09T14:00:04+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр18-19 июньдә Путин Төньяк Кореядә булачак. Узган елның көзендә Ким Чен Ын Русиягә килгән иде, Путинның сәфәре моңа авап булачак. Пһеньянга Русия президенты Владимир Путинкилер алдыннан, Төньяк Кореянең ""Нодон синмум"" рәсми газеты ул язган мәкаләне чыгарган. Бу мәкаләдә Путин Төньяк Кореянең ""Русия уздыра торган махсус хәрби операциягә"" (ягъни Украинадагы сугышка) "" ныклы ярдәмен"" Мәскәүдә ""югары бәялиләр"" дип белдергән. Мәкаләнең урыс телендәге тексты Кремль сайтында чыкты. Ул ""Русия һәм Төньяк Корея: еллар аша дуслык һәм хезмәттәшлек традицияләре"" дип атала. Путин ""яхшы тарихи традицияләр"" турында яза, аерым алганда Совет берлегенең Икенче дөнья сугышыннан соң Корея төньягында урнашкан коммунистик режимны ныгытуга ярдәм итүе"" турында. "" елларда Ватанны азат итү сугышының авыр вакытында Совет берлеге Төньяк Корея халкына ярдәм кулы сузган, аның бәйсезлек өчен көрәшен хуплаган"", дип яза Путин. Төньяк Кореянең Көньяк Кореяга һүменнән соң башланган Корея сугышы турында сүз бара. Ул чакта Көньяк Кореяга АКШ итәкчелегендә БМО мандатлыгына ия халыкара гаскәрләр ярдәмгә килә. Төньяк Корея ягыннан хәрби хәрәкәтләрдә кытай хәрбиләре катнашкан, Совет берлеге дә зур ярдәм күрсәткән. Сугыш тынычлык белән тәмамланды, ул әле дә сакланып кала. Төньяк Кореянең элекке лидерлары Путин мәкаләсендә ""күренекле дәүләт эшлеклеләре һәм Русия халкының дуслары"" дип аталган. ""Төньк Кореянең хәзерге итәкчесе иптәш Ким Чен Ын үзенә кадәр булган итәкчеләр алган юнәлештән тайпылмый"", дип искәртә Путин. Алга таба ул АКШны тәнкыйтьли, кушма штатлар дөньяга ""глобаль неоколоникаль диктатура""ны көчләп такмакчы була, ди. Путин Украинадагы сугышта Көнбатышны гаепли һәм халыкара аренада Русия белән Төньяк Кореянең карашлары якын дип искәртә. ""Русия Төньк Кореягә һәм батыр корея халкына мәкерле, куркыныч һәм агрессив дошманга каршы торуда ярдәм итте һәм ярдәм итәчәк тә"", дип яза Путин. Мәкаләдә ике илнең хәрби хезмәттәшлеге турында турыдан-туры әйтелми. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Путин Пһеньянга сәфәре алдыннан Төньяк Кореяне сугышта ярдәм итүе өчен мактаган,1,news,Яңылыҡтар,2106,https://www.azatliq.org/a/putin-phenyanga-safare-aldinnan-tonyak-koreyane-sugishta-yardam-itue-ochen-maktagan/32997635.html,2024-06-18T12:57:18+03:00
"Это самый большой творческий проект района детского и юношеского творчества «Герой башкирского народа», посвященном памяти Кинзи Арсланова. Очень важно, чтобы после юбилейных мероприятий посвященного герою работа в этом направлении только усиливалось. Цель Конкурса- формирование у подрастающего поколения чувства патриотизма и гордости на примере национального героя башкирского народа, уроженца Куюргазинского района Кинзи Арсланова: – приобщение детей и подростков к историческому, культурному и духовному наследию; - популяризация художественного и технического творчества в детско-юношеской и подростковой среде; - создание условий для творческой самореализации детей и подростков. Конкурс стартует с ноября месяца 2024 года. финал на Родине Кинзи Арсланова в д. Кинья-Абыз года. УНИКАЛЬНОСТЬ! 1) ОХВАТ ВСЕХ СОВЕРШЕННОЛЕТНИХ (точнее 4-18 лет) 2) ОХВАТ ""ВСЕХ"" НАПРАВЛЕНИЙ: - «Литературное творчество» - видеозапись выразительного чтения рассказа, стихотворения, сказки, басни, эссе собственного сочинения. - «Исследовательская работа» - «Декоративно-прикладное искусство» - аппликация, вышивка, выжигание, резьба по дереву, лепка, техническая композиция, диорама, изделие (макет) из различных материалов и т. д. - «Изобразительное творчество» - художественные работы, выполненные в любом жанре и любой технике исполнения акварель, гуашь, масло, акрил, цветные карандаши - «Экскурсия в музей Кинзи Арсланова» - обязательное посещение музея всеми образовательными организациями в течение учебного года с обязательным размещением видеоряда из фотографий на страницах соц. сетей ОУ с хэштегами фестиваль Кинзи 2025 Кинзя Арсланов 2025 геройбашкирскогонарода куюргазинскийрайон - «Художественное творчество» - видеозапись танца, песни, театральной постановки. На Конкурс предоставляются творческие работы по мотивам произведений о Кинзе Арсланове или отражающие биографические события жизни Кинзи Арсланова. ЖДЕМ! Данил Акилов",Ҡәҙерле дуҫтар! Ҙур проект башлайбыҙ балаларыбыҙ өсөн,1,news,Яңылыҡтар,1925,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-21/erle-du-tar-ur-proekt-bashlayby-balalaryby-s-n-4018032,2024-11-21T13:02:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Хвасон-11"" ракеты турында сүз бара диелә. Русия һөүменнән соң, 2 гыйнварда Харьковта табылган ракет Төньяк Кореяда итештерелгән. Ракет калдыкларын өйрәнеп, БМО белгечләре шундый нәтиәгә килгән. агентлыгы белгечләрнең хисабы беләнтанышкан. Агентлык язуынча, ""Хвасон-11"" ракеты турында сүз бара. Шул ук вакытта белгечләр ""ракетның кайдан очыртылуын, аны кем очыртуын мөстәкыйль рәвештә билгели алмаган"". ""Украин хакимиятләре ракетның очып үткән юлы турында мәгълүмат бирде, аннан күренгәнчә, ул Русия ирләреннән очыртып ибәрелгән"", диелә хисапта. Әгәр Русиягә Төньяк Кореядән ракетлар кайтарылуы расланса, бу БМО иминлек шурасының 2006 елда Пһеньянга каршы керткән чикләүләрен бозу булып торачак. Ул чакта Төньяк Кореяга атом программы әзерләгән өчен һәм баллистик ракетлар итештергән өчен санкцияләр кертелде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",БМО белгечләре: Харьковка һөүмдә Төньяк Корея ракеты кулланылган,1,news,Яңылыҡтар,968,https://www.azatliq.org/a/bmo-belgechlare-harkovka-hojumda-tonyak-koreya-raketi-kullanilgan/32927401.html,2024-04-30T11:20:33+03:00
"Алексей Навальныйның якын көрәштәше Леонид ВолковфикерләрКичә, 12 март көнне кичке 22 сәгать 6 минутта Литваның Вильнюс шәһәрендә билгесез затлар Алексей Навальныйның иң якын көрәштәше, аның штабы челтәрләренең элекке итәкчесе Леонид Волковка һөүм иткән. Бу хакта озак еллар Навальныйның сүзчесе булган Кира Ярмышка сылтама белән иткерә. Ярмыш әйтүенчә, Волковның ""машина тәрәзәсен чүкеч белән ватып, күз яше агыза торган газ сипкәннәр, шуннан соң һөүм итүче Леонидны чүкеч белән кыйный башлаган"". ""Агентство"" белән сөйләшкәндә Ярмыш Волков һөүм итүчеләрдән ""машина ишеге һәм аяклары ярдәмендә"" сакланган дип искәрткән. ""Шуңа күрә кая туры килә шунда - аякларына сукканнар"", ди ул. Волковны хастаханәгә алып киткәннәр. Һөүм Литва башкаласының читендә, сәясәтче яши торган өй янында булган. Вильнюс полициясе һөүм булуын раслады, әмма хәбәрдә Волковның фамилиясе әйтелмәгән, Русия ватандашына һөүм иткәннәр генә диелгән. Әлегә бу хәл белән бәйле нинди дә булса фаразлар хәбәр ителми. Навальныйның тагын бер көрәштәше, Коррупциягә каршы көрәш фонды мөдире Иван Ждановһөүмнән соң төшерелгән фотоларны чыгарды. Рәсемнәрдән күренгәнчә, Волковның башы әрәхәтләнгән һәм аягы канга баткан. Леонид Волков соңрак үзе дә видео да чыгарды. ""Миннән тапалган ит кисәге ясамакчы булдылар, шундый ук чүкеч белән. Кеше миңа ишегалдында һөүм итте, 15 ләп тапкыр аякка сукты. Аяк шулай да исән калды. Йөрергә авыр, әмма сынмаган. Кул сынган"", диде ул. Сәясәтче бу ""бандит Петербурдан Путиннан типик бандит сәламе"" дип белдерде. Башкортстанның ""Техас Хабирова"" -каналы бу һөүм белән бәйле хәбәр чыгарып, ""Коллаборационист Габбасовка зур сәлам. Тиздән аның хурлыклы азагы итәчәгенә шикләнмибез. Теләсә нинди оясыннан тартып чыгарачаклар. Сөенечле! "" дип язылган хәбәрдә. Мөгаен канал башкорт сәяси мөһаире Руслан Габбасовны күз уңында тотадыр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз",Вильнюста Навальныйның көрәштәше Леонид Волковка һөүм иткәннәр,1,news,Яңылыҡтар,1919,https://www.azatliq.org/a/32859584.html,2024-03-13T07:11:56+00:00
"Интернет киңлегенә күҙ һалһаң, ауыл, ҡасаба, ҡала урамдарында айыуҙар, уларҙың кешеләргә ташланыуы хаҡында хәбәрҙәр осрай. Нимә булды һуң ул айыуҙарға? Нишләп улар улай йыртҡысҡа әйләнде? Беҙ үҫкәндә айыуҙарҙың кешеләргә ташланыуы тураһында ваҡиғалар булманы тиерлек. Кемдер, урманды ныҡ аяуһыҙ ҡырҡалар, шуға йәшәргә урын юҡ уларға, тимәксе. Унда ғына түгелдер сәбәп. Урман булмаған йәки һирәк-һаяҡ ҡына ағастар үҫкән ерҙәрҙәге айыуҙар ҙа уҫаллана бит. Элек тә айыуҙар ауылға яҡын килеп, малға тейгеләне. Ләкин ҡайын һыуы эсергә, бәшмәк йыйырға, емеш-еләк сүпләргә сыҡҡан кешеләрҙең айыуға осрап, фажиғәгә тарығаны ишетелмәне. Етмәһә, төпкөл ауылдарға ғына түгел, шаулап торған мегаполистарға барып инәләр. Ошо арала Сочиның Красная Полянаһында йөрөгән айыуҙарҙы интернетҡа ҡуйғандар ине, бөгөн бер кешенең Камчаткала айыуҙан парковкала торған машинаһына һикереп инеп көскә ҡасып өлгөрөү осрағы төшөрөлгән видео һалынған. Ул айыу был кешенең машинаһын бәргеләп, зыян килтереп киткәндән һуң юлында тап булған әбейҙе әхәзләгән. Оло кеше алынған яраларҙан дауаханала вафат булған. Урманға емеш йыйырға барған 75 йәшлек бабай машинаһына 40 метр етмәй, айыу тырнағына эләккән, тип хәбәр итәләр. Беҙҙең бала  саҡта ла айыуҙан ҡурҡыу булды, әлбиттә. Ауылдан ике саҡрым тирәһендәге бесәнлеккә барғас та, оло һаҙ яғына ҡарап, баҡырсаларҙы шалтыратып, сөгөнгә һуҡҡылап ала торғайныҡ. Йәнәһе, урман хужаһына беҙ килдек тип уның биләмәһенә инеүебеҙҙе белдерәбеҙ. Хужа ла үҙенең барлығын белгертеп киткеләй ине. Икенсе көн барыуға йә эргәләге ҡайында яңы тырнаҡ эҙҙәре була, йә көлдә табан эҙҙәре. Бер ваҡиға айырыуса ныҡ иҫтә ҡалған. Урта йорт тигән ерҙә әсәйем, апайым, мин өсәүләп бесән йыябыҙ. Ул ер ауылдан йыраҡ ҡына. Ураҙы тауы рәтендәге офоҡтағы бейек тауҙар теҙмәһен аша төшкәс тә әле байтаҡ атларға кәрәк. Сабынлыҡ шырлыҡҡа терәлеп тора. Кесерәк кенә өс асыҡта эшләйбеҙ бесәнде. Мал аяғы аҫты булмағас, тәүге мәл бесәне лә арыу ғына һымаҡ ине. Тик аҙаҡтан аттар барып етә башланы. Сәй эскән урыныбыҙ урталағы асыҡта. Шуның арғыһы менән икеһенең араһындағы әрәмәлә батҡағыраҡ һыу сыға. Шуны ҡаҙғылап, тондороп, эсер һыуҙы шунан алабыҙ. Алыҫтараҡ йылғаһы бар. Ләкин тәрән шырлыҡ төбөндә булғас, ҡурҡыныс. Бик һирәк кенә, үтә ҡоро йылдарҙа ғына унда барып етеп һыу алғылағаныбыҙ булды. Инде Урта йортта эштәр бөтөп тә бара. Йыл һайын 12 күбә тирәһе сыҡҡан ҙур асыҡта ғына күбәләнмәгән бакуй ҡалған. Көн аяҙ. Алыҫ булғас, йәйәүләп төшкә саҡ барып етәбеҙ. Сәй эсеп алғас, йәһәтләп бакуйҙарҙы эйереп, өйөрөмгә ҡауҡаҙатып һалабыҙ. Үләне бейек, бакуйы ла ҡалын ғына. Ел һуҡмайынса, шытырҙап кибә һалып ятмай. Араһында эре-мары күп. Ул көндө лә сәй ҡайната һалып эсеп, эшкә тотондоҡ. Икенсе сәйгә тиклем, урта һыуһында, сәғәт 5-тәргә тиклем, эйереп барып сыҡтыҡ. Сәй эсеп алғас, йән фарманға күбәләй башланыҡ. Мин күберәк яхмарҙар яһайым, тегеләр яхмарҙы алып киткәс, аҫтарын тырматып, ҡалған бесәнен алдағы яхмарға ҡушып тапайым. Һәнәгемдең һабының осон ергә ҡаҙа терәп күтәреп, үҙем дә күбәгә һалып ебәрәм, тегеләр өлгөрмәгәндә. Уҡыусы бала ғынабыҙ бит инде. Бесән һәйбәт сыҡты. Йүгереп йөрөп эшләйбеҙ. Инде ҡояштың да нурҙары һүрелде, үҙе тау артына тәгәрәп инеп бара. Көн байтаҡ ҡараңғылана төштө. Һәр хәлдә көндөҙгө салт юҡ. Сираттағы яхмарымды тапарға менгәйнем генә, бомба төштөмө ней, аяҡ аҫтымдағы ер тетрәп китте. Нимә булғаны аңыма барып еткәс, быуындарым бөттө. Әсәйҙәр яғына ҡарайым. Әсәйем һәнәген тотоп яхмарға елдереп ултырған еренән юлайҡан ғына ҡалын шырлыҡ яғына ҡырын күҙ ташлап алды ла, ҡулдарын төкөрөкләп тороп һәнәген нығытып тотоп, сираттағы яхмарҙы күтәреп күбә төбөнә ашыҡты. Ул арала баяғы шырлыҡ яғында ҡалын тауыш менән һайыҫҡан шиҡырыҡлай башланы. Ә шырлыҡ эргәлә генә. Һайыҫҡанды ҡарға алыштырҙы – ҡәҙимгенән ҡалыныраҡ тауышлы ҡарға ҡарҡылдапмы-ҡарҡылдай. Унан йәнә ер тетрәп китә. Киҫкәне ергә һуға инде ул ҡарға. Бөтөнләй ҡот китте. -Әсәй, айыу бит. Әйҙә, ҡайттыҡ, - тейем. Әсәй тағы алан-йолан теге яҡҡа ашығып ғына күҙ ташлай ҙа сираттағы яхмарына йүгерә. -Юҡ, айыу түгел бит ул. Ҡоҙғон бит ул. Бөтөп ҡайтабыҙ инде. Өйгән бесәнде ямғыр әрәм итеп ҡуйыр. -Әсәй, айыу сығып беҙҙе ашап ҡуйыр. Әйҙә, ошонан өҫкә тура сығып ҡына ҡайтайыҡ та китәйек. Юҡ, апай менән алан-йолан ҡарана-ҡарана сабалар ғына. Тағы ер тетрәй. Инде ергә ултыра төшәм. Быуындарым тотмай. Ниһайәт, һуңғы күбә тороп ултырҙы. Уның тирәһен тырмалағаным өн менән төш араһында ғына һымаҡ. Сөнки теге ҡарға менән һайыҫҡан инде бөтөнләй эргәгә генә осоп килделәр. Алмашлап ҡысҡыралар. Бер туҡтауһыҙ киҫкә ауҙаралар, ергә һуғалар. -Әйҙә, ошонан ғына ҡайтайыҡ. Сәй эскән урынға барып тормайыҡ. Шунда ныҡ яҡын бит теге нәмә, - тип иламһырайым. -Юҡ, көсөктө алып ҡайтайыҡ инде, Белый  Клыгыңды. Ул бит беҙгә ышанып килде, беҙҙе сәй эскән ерҙә көтөп ята, - тип әсәй үҙем алып үҫтереп килгән этем менән әүрәтә. Яңғыҙ яланда ҡалырға ҡурҡыта, шуға иламһырап булһа ла тегеләрҙең арттарынан эйәрәм. Бына сәй эскән урын. Беҙ унда барып етеүгә сираттағы ер тетрәү яңғыраны. Инде киҫкә бөтөнләй эргәлә генә ауҙы. Әсәйем үҙе лә алаҡандай башланы. Бер күҙен шырлыҡтан алмай ғына әйберҙәрҙе йыя. Миңә лә моҡсай һуҙа, анауы банка-фәләнде ошонда һал, тип. Тик мин төҙләп кенә моҡсай эсенә һалһам да, теге әйберҙәр нисектер моҡсайҙың тышында була ла ҡуя. Ул арала ысынлап ер тетрәне – беҙҙән бер нисә метрҙа ғына ергә шундай итеп һуҡтылар, әсәй менән апай бергәләп ырғып тороп һәнәккә йәбешкәндәрен аңғармай ҙа ҡалдылар. Йыйып бөтөлмәгән әйберҙәр ерҙә ятып ҡалды, бешәләр араһынан өҫ яҡҡа йүгерҙек. Әсәй иң артҡа баҫып, беҙҙе алдына төшөрҙө. Юл ул яҡҡа булмаһа ла, теге ҡурҡыныс хәл беҙҙең ҡайтыр юл яғында булғас, тәрән үлән, йәш ағастар аша юлһыҙ ерҙән сәс-башты ағас-үләндәргә эләктерә-эләктерә ауыл тарафына елдерәбеҙ. Шыбыр тиргә баттыҡ. Ләкин туҡтарға ярамай. Аҙаҡ ҡараһаҡ, беҙ - һәнәктәр, әсәй үҙе салғы тотоп алған булған икән. Йыртҡыс ташлана ҡалһа, улар менән бер нәмә лә эшләп булмағаны көн кеүек асыҡ. Шыпа ҡоралһыҙ ҙа булмай бит инде. Үҙеңде ышандырыу өсөн булһа ла. Әсәй был хәлде ауылда ғүмере буйы көтөүсе булып эшләгән ағайға һөйләгәс,  ул: Айыу менән шаярырға ярамай. Ул үҙенең биләмәһенән китеүегеҙҙе һорап башта оран ғына биргән. Һаман китмәй йөрөгәсегеҙ, үсегә башлаған. Һаман йөрөгәсегеҙ, тамам енләнгән. Тағы саҡ ҡына йөрөһәгеҙ, килеп сығып туҙҙырып та ҡуйыр ине. Ҡабат ундай оран ишетәһегеҙ икән, тиҙерәк ул тирәнән китеү яғын ҡарағыҙ. Һуңға ҡалғансы йөрөмәҫкә тырышығыҙ. Айыуҙар йәйгеһен эҫелә ҡояш байыуға биләмәләренә сыға. Көндөҙ улар шырлыҡта, һыуҙа ята. Бесән булыр ул, үҙегеҙ әрәм булып ҡуймағыҙ, тигән. Көҙгөһөн айыуҙар, ғәҙәттә, ҡышҡылыҡҡа май йыйыу ниәте менән малға айырыуса йыш тейә башлай. Бер һунарсы әйтеүенсә, улар берәй малды йыҡһалар, шуның емтеге тирәһенән йыраҡ китмәй, шул радиустараҡ табыштарын һаҡлап йөрөйҙәр икән. Шуға емтек еҫе сыҡҡан тирәлә айырыуса һаҡ булырға кәрәк. Айыуҙар ниңә кешеләр йәшәгән ерҙәргә инә? Ни өсөн кешеләргә ташлана? Был һорауҙарға теүәл һәм дөрөҫ кенә итеп әлегә бер кем дә яуап бирә алмайҙыр. Ағас ҡырҡылғанға, тиер инең, ялан яҡтарында ла, башҡа яҡтарҙа ла кешегә ташланыу осраҡтары арта. Шырпы ҙурлыҡ телефондарыбыҙ менән биш секунд эсендә меңәр саҡрымдағы икенсе ҡитға кешеһе менән бәйләнешкә сыға алһаҡ та, үҙебеҙ эсендә йәшәгән тәбиғәттең телен, зарын аңлауҙан йыраҡбыҙ шул. Һаҡ булайыҡ. Һаҡланғанды һаҡлар. Т. Баһауетдинова.",Урта йорт айыуы ниңә енләнде?,0,analytics,Йәмғиәт,7271,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-09-26/urta-yort-ayyuy-ni-enl-nde-4404125,2025-09-26T17:15:00+00:00
Миләүшә Шәйхисламова һуңғы арала танымаҫлыҡ булып үҙгәрҙе. Социаль селтәрҙәрҙә блогерҙың үҙгәрешенә ҡағылышлы ҡыҙыу әңгәмә бара.,«Хужабикә әммә «Башҡорт хужабикә»һе түгел…»,1,news,Яңылыҡтар,128,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-22/huzhabik-mm-bash-ort-huzhabik-e-t-gel-4516798,2025-12-22T11:15:00+00:00
"фикерләрТатарстан Югары мәхкәмәсе Буа районының элекке башлыгы һәм Татарстанның элекке экология министры Әгъләм Садретдиновны азат итү турындагы карарны гамәлдән чыгарган. Бу хакта мәхкәмәнең матбугат хәбәрендә әйтелә. Яллап кеше үтерткән өчен сигез елга хөкем ителгән Садретдиновны азат итү карарын быел февральдә Казанның Вахитов районы мәхкәмәсечыгарган иде, прокуратура моны шикаять иткән булган. Элекке министрны иреккә чыгару мәсьәләсе узган елның октябрендә үк карала башлаган, дип хәбәр ителгән иде. Яклаучысы Равил Туктаровул чакта Садретдиновның яман шеш белән авыруын белдергән. Үз чиратында прокуратура вәкиле диагноз дөрес куелганмы, юкмы икәнен ачыклау өчен мәхкәмә-табиб комиссиясе үткәрүне сораган. Мәхкәмә дүрт ай буе әлеге экспертизаның әзер булуын көткән.28 февральдә үткән утырышта 1 нче тикшерү изоляторының дәвалаучы табибы хәзерге вакытта Садретдиновның хәле уртача авырлыкта, ул сигезенче тапкыр химия ала диде. Шулай ук ул прокурорның сорауларына авап биреп, Садретдиновның чире аза бара һәм 1 нче тикшерү изоляторында яман шешне дәвалау өчен иһазлар юк дип белдерде. Бу вакыт эчендә аны дәвалау өчен республика клиник хастаханәсенә (РКБ) алып чыга торган булганнар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстан югары мәхкәмәсе элекке министр Әгъләм Садретдиновны азат итү турындагы карарны гамәлдән чыгарган,1,news,Яңылыҡтар,1289,https://www.azatliq.org/a/32882333.html,2024-03-29T08:01:15+00:00
Яңы йыл каникулдарында Башҡортостанда иҫерткес эсемлектәр һатыу сикләнә. Был – ҡануни кимәлдәге тыйыу.,Байрам айыҡ булһын!,1,news,Яңылыҡтар,102,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-15/bayram-ayy-bul-yn-4508488,2025-12-15T17:40:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр17 сен хастаханәгә яткырганнар, берсе моннан баш тарткан. ""Лобио"" салаты белән агуланганнан соң Татарстан инфекция хастаханәсенә 18 кеше мөрәәгать иткән. Бу хакта республика Роспотребнадзоры иткерә.17 сен хастаханәгә яткырганнар, берсе моннан баш тарткан.18 июньгә Татарстанда ботулизмның 15 очрагы теркәлгән иде. Мәскәүнең ""Локалкитчен"" оешмасының салатын ашап Казанда яшәүчеләр табибларга берничә көн элекмөрәәгать итә башлады. Татарстан тикшерү комитеты ""кулланучылар сәламәтлеге һәм гомере иминлеге таләпләренә туры килмәүче хезмәт күрсәтү"" турындаинаять эше ачты. Казанда әлеге сервисны 2023 елның декабрендә эшләтеп ибәрделәр. Агуланучылар булганнан соң ширкәт үзе эшләгән барлык сигез шәһәрдә дә эшчәнлеген туктатты, әсбаплары эшләми. Казан гына түгел, Мәскәү белән Түбән Новгородта да агуланычылар булды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Татарстанда ""Лобио"" салатын ашап агуланучылар саны 18 кешегә иткән",1,news,Яңылыҡтар,971,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-lobio-salatin-ashap-agulanuchilar-sani-18-keshega-jitkan/33000736.html,2024-06-20T13:17:44+03:00
"Ҡыҙҙар-егеттәр! Белә инегеҙме: быға тиклем мәктәптә синыф отчеттары, байрам кисәләре өсөн стена гәзите сығарыу ғәҙәт булған.",Гәзит сығарҙылар,0,analytics,Еңеү,124,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-05-08/g-zit-sy-ar-ylar-4228518,2025-05-08T18:33:59+00:00
"""Тыуған йортҡа әсәйем өсөн генә ҡайтам"" Ике бала атаһының күңел кисерештәрен тәҡдим итәбеҙ. Ауылға ҡайтып, атайҙы 65 йәшлек юбилейы менән ҡотлап килдек. Ике ҡыҙы, ике улы, кейәүҙәре, килендәре, ете ейән-ейәнсәре. Ҡәнәғәтлеге йөҙөнә сығып, ғорур ҡиәфәттә түрҙә ултырған атайымды ""Юлдаш"" радиоһы каналы аша ла ҡотлап, йыр бүләк иттек, үҙен ҡосаҡлап та рәхмәт һүҙҙәрен еткерҙек. Бындай ҙа йылы һүҙҙәрҙән ололарҙың ғына түгел, хатта үҙебеҙҙең дә күҙҙәр йәшкә мансылды. Ейән-ейәнсәрҙәре лә буш итмәне олаталарын: уға арнап шиғыр һөйләнеләр, йырланылар, бейенеләр. Ғөмүмән, бик матур, күңелгә уйылып ҡалырлыҡ тамаша килеп сыҡты. Әсәйем менән атайым ҡырҡ йыл бергә ғүмер кисереп, яҡшыһын да, яманын да күп күргән, тормош юлдары һикәлтәле-бормалы булған, әлеге баҫҡысҡа етеү ҙә уларға еңел бирелмәгәндер, тим. Атайымдың шундай холҡо менән. Яҙмышында түҙемле, ипле холоҡло әсәйем осрамаһа, бәлки, әлеге көндә атайым башын юғары күтәреп эре ултыра алмаҫ та ине. Беҙгә өлгөһөң, терәкһең, һин булғанға үҙебеҙҙе арҡалы хис итәбеҙ, рәхмәт, атай! тигән һүҙҙәрҙең барыһы ла әсәйемә генә әйтелергә тейеш тә бит. Ошо көнгә тиклем ғаилә тарҡалмаған, балалар етем ҡалмаған икән, тимәк, беҙ ҙә, атай ҙа тик әсәйебеҙгә бурыслы. Тыуған йортҡа бер ваҡытта ла атайҙы күрергә тип атлыҡҡаным булманы минең. Әсәйемде һағынып ҡына ҡайта инем. Бала саҡ тураһында хәтерләргә лә яратмайым: эсһә лә, эсмәгән мәлендә лә берҙәй ҡыҙыу, гел ҡысҡырып һүгенгән, йәне көйгән сағында юлында нимә осрай - шуны тибеп-ватып йөрөгән янъялсы атай, уның артынан ҡурҡа-ҡурҡа шым ғына яңынан төҙәтеп, йыйыштырып йөрөгән әсәй күҙ алдына килә лә баҫа. Ниндәй битәр ишеткәндә лә, ҡаҡҡыланып-һуҡҡыланғанда ла, ауыҙ асып һүҙ әйтмәне, зарланманы әсәйебеҙ. Өйҙәге һауыт-һаба шалтырауын берәүгә лә һөйләп, илаулап ултырғанын иҫләмәйем. Тешен ҡыҫҡан, йоҙроҡтарын төйнәгән саҡтарын ғына күрергә тура килде. Атайҙың холоҡһоҙлоғо үҙәккә үткән ваҡыттарҙа: Әй, әсәй, әйҙә, айырыл да ҡуй, - тип әҙ әйтмәнек уға беҙ - балалары. Ярай, балалар, түҙәйек. Атайығыҙ бит ул, - тигән булып беҙҙе лә, үҙен дә йыуатыр ине. Бер, иҫләйем, күрше ауылға ҡунаҡҡа ат егеп китергә торғандарында, мин, ни тиһәң дә малай бит, ҡотороп арбаның артына йәбешеп алдым. Уйым ауыл осона тиклем шулай оҙатып барыу ине. Бер ни әйтмәҫтән, атай һикереп төштө лә мине елкәмдән тотоп кесерткән араһына ырғытты. Ауыртыуҙан да түгел, үҙемде кәрәкһеҙ көсөк балаһылай тойоп, ғәрләнеп илауым шул ваҡытта! Әле булһа ул ваҡиға онотолмай, уңалмаҫ йөйҙәй, йөрәгемде һулҡылдата. Ағайыма ла атай ҡамсыһы аҙ эләкмәне. Ниндәйҙер йомош ҡушып, тиҙ генә башҡармағаны өсөн арҡаһын ҡамсы менән яндыра тартҡайны бер ваҡыт. Яраның оҙаҡ уңалмай йөрөгәне, әсәйемдең ҡаҙ майы менән көн дә һылағаны хәтерҙә. Бер ваҡытта ла ике әйтмәне шул атай: ишетмәй ҡалдыңмы, яйланыңмы, берәй нәмәнең һиңә осоуын, йә килеп осора һуғыуын көт тә тор ине. Бына шундай булды беҙҙең өлгөлө атай. Бәлки, үҙенсә малайҙарҙы ҡаты тәрбиәләйем, ҡурҡытып тотайым тигәндер, кем белә. Ауыҙынан да бер ыңғай һүҙ ишетмәнек: малай аҡтығы, йүнһеҙ, бешмәгән, һинән кем сыҡһын, ялҡау һ. б. Нисек булһа ла, дүртебеҙ ҙә эшкинеп, кем юғары, кем урта һөнәри белем алып, үҙ көнөбөҙҙө күрерлек хәлгә еттек, үҙ тиңдәребеҙҙе табып, ғаилә ҡорҙоҡ, беребеҙ ҙә йүнһеҙләнеп йөрөмәй, Аллаға шөкөр. Балаларының береһе лә атай йортонда ҡалманы, һәр ҡайһыһы ҡырғараҡ китеп оя ҡороу яғын ҡараны, биҙеүебеҙ шул тиклем ныҡ булғандыр, ахыры. Атайҙың күптән инде элекке ажарлығы юҡ, баҫылған, ипкә ҡалған. Ә бына ейәндәре менән уның мөнәсәбәте бөтөнләй икенсе төрлө: уларҙы ярата, бергә уйнай, аҡыллы кәңәштәрен бирә. Шул аҡылы беҙ үҫкәндә ҡайҙа булғандыр? Хәҙер бер нисек тә ҡыйырһыта алмай, әлбиттә, киреһенсә, үҙе ярҙамға, аңлауға мохтаж. Ә барыбер эстәге үпкә, рәнйеү онотолмаған, бер ҙә асылып, ихлас итеп һөйләшке-аралашҡы килмәй атай менән. Әлеге лә баяғы тик әсәйебеҙ хөрмәтенә, уның күңелен күреү өсөн ҡылына барыһы ла. Г. Мозафарова фотоһы.",Тыуған йортҡа әсәйемде һағынып ҡына ҡайтам,0,analytics,Әҙәбиәт,3875,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2025-12-28/tyu-an-yort-a-s-yemde-a-ynyp-yna-aytam-4523389,2025-12-28T20:35:00+00:00
"15-летний подросток Хужин Усман Рафитович из д. Бишевлярово Салаватского района Башкирии скончался в больнице после получения сильных ожогов. Он в этом году закончил 9 класс МОБУ СОШ с. Аркаулово, недавно прозвенел «Последний звонок». Впереди было много планов, но жизнь распределилась по-своему. В семье воспитываются двое детей. Мама Усмана работает в санатории «Янган-Тау», а папа в Уфе. В момент трагедии Усман был со своим другом. Взрослые были на работе. Они, находясь внутри автомобиля «ВАЗ-2107», получили ожоги. Как именно случилась трагедия, никто не знает. На крики прибежал соседский парень и вызвал помощь. Усман получил ожоги 80 тела и был введен в искусственную кому, к сожалению, утром 5 июня он скончался. У него были большие планы на будущее. Хотел после 9-го поступать дальше учиться, хотел получить профессию, но его жизнь оборвалась мгновенно, — рассказывает родственник погибшего.","Аҡыллы, уңған үҫмер булған",0,analytics,Иҡтисад,902,https://shonkar.com/news/i-tisad/2025-06-05/a-ylly-u-an-mer-bul-an-4266116,2025-06-05T13:25:00+00:00
"Айгөл менән Ринат яратышып өйләнешә. Үҙҙәренә һоҡланмаған кеше ҡалмағандыр. Баш ҡалала юғары белем алған йәштәр ауылға ҡайтмаҫ, ҡалала ҡалып, еңел тормошта йәшәр тип фаразлаһалар ла, улар ауылды үҙ итә. Айгөл клубта эшләй башлай, Ринат - ауыл амбулаторияһында табип. Йәштәрҙе тиҙ арала үҙ итәләр. Айырыуса килен булып төшкән Айгөлдө яраталар. Ул клубта эшләп ауылға яңы һулыш өрә, гөрләтеп ебәрә, аҙна һайын матур саралар үткәрә. Ғаиләнең ауылда төпләнеп йәшәй башлауына биш йыл ваҡыт та үтеп китә, тик һаман балалары булмай. Кешеләр шыш-пыш килә башлағас, Айгөлгә сәйер төш керә. Бер малай килә лә, атай-әсәй, мине көтөгөҙ, юлға сыҡтым, ти. Тик инде һөйөнгән Айгөлдө бәләкәй малай шикләндерә лә. Әсәй, һин ҡайғырма, тик мин оҙаҡҡа түгел, – ти малай. Йәш ҡатын шикләнә, бик оҙаҡ уйлана был төшө тураһында. Ә инде был турала онота башлағас, ауырға ҡалғанын һиҙеп ҡала. Йәш ғаилә был ваҡиғаға ныҡ ҡыуана һәм түҙемһеҙләнеп сабыйҙы көтә башлай. Ошо шатлыҡ араһында Айгөл төшөн иҫенә төшөрөп, күңеле болоҡһоп китә, тик насар уйҙарын башынан ҡыуып, ҡыуаныслы ваҡиғаға әҙерләнеүен дауам итә. Күңеленең бер мөйөшөндә генә Айгөл, әгәр бала ҡыҙыҡай булһа, насар төшөм ысын булмаҫ һәм уны онотормон тип өмөтләнеп йөрөгән сағында, ул ир балаға ғүмер бирә. Шикләнә, ҡурҡа яңы мәшәҡәттәргә сума ғаилә. Тик уйҙары тынғы бирмәй башлағас, төшө тураһында иренә һөйләргә батырсылыҡ итә. Тормошҡа аныҡ ҡараған Ринат уны насар уйҙары өсөн әрләп ташлай, был турала башҡа һүҙ күтәрмәҫкә ҡуша. Бәләкәй Тимур, бөтәһен дә ҡыуандырып, бик аҡыллы, матур, шуҡ бала булып үҫә. Айгөл төшөн оноторға тырышып, күңеленең бер мөйөшөнә бикләп ҡуя. Әммә. Был төш тормошҡа ашыр өсөн килгән булған шул. Ул яҙ ауыл буйлап ағып ятҡан бәләкәй генә йылға ныҡ таша. Урам балалары бергә йыйылышып, йыш ҡына йылға буйында уйнарға, таш ырғытырға ярата. Бер көн ихатала уйнап йөрөгән малайҙар йәнә йылғаға барырға ҡарар итә. Иң ҙур ташты алам тигән Тимур тайып китә һәм йылғаға ҡолап төшә. Бәләкәй генә кәүҙәне ажғырып торған һыу тиҙ арала ҡаплай һәм алып та китә. Тимурҙы бөтә ауыл эҙләй. Ҡайғыһынан күҙҙәре томаланған Айгөл менән Ринат өс көн һәм төн йоҡламай, йылға буйынан ҡайтмай тиерлек. Полиция, ирекмәндәр, битараф булмаған кешеләр ҙә ярҙам итә, юҡ эҙләү һөҙөмтә бирмәй. Дүртенсе көн тигәндә илауҙан шешенеп бөткән Айгөл иҫе китеп йығыла. Уның өсөн дә ҡурҡҡан ире Ринат ҡатынын саҡ ҡотҡарып ҡала. Шул иҫһеҙ ятҡан сағында Айгөл йәнә төш күрә, уға улы Тимур килә. Әсәй, ғәфү ит мине. Таш ныҡ матур ине шул. Мине ауыл артындағы ҙур тал төбөндә эҙләгеҙ. Нисә тапҡыр янымдан үттегеҙ, күрмәнегеҙ, – ти. Айгөл аңына килеү менән ире Ринатты алып шул тал төбөнә йүгерә һәм ғәзиз балаҡайының кәүҙәһен таба. Был тиклем дә ауыр ҡайғыны нисек кисергәндәрҙер, аңлатырлыҡ та түгел. Ике йыл ауыл клубы бикле тора. Унан бер тапҡыр ҙа музыка, йыр-моң тауышы килмәй. Ауыл халҡы быны аңлап ҡабул итә, сабыр ғына көтә. Ә ике йыл үтте тигәндә, клуб яғынан музыка тауышы ишетелә. Кешеләр шым ҡалып, ипләп кенә клуб янына килә. Музыканы бөтә тауышына ҡуйып, сәхнәлә бейеп йөрөгән Айгөлдө күреп, берәүҙәр ҡыуана, ә икенселәр, аҡылына зәғифлек килдеме икән, тип ҡурҡып та ҡуя. Ә ҡатын бер кемгә лә иғтибар итмәй бейей ҙә бейей. Айгөлдөң ҙур шатлығы тураһында әле бер кем дә белмәй шул. Төшөнә Тимуры инеп, яҡшы яңылыҡ еткерә: ул атаһы менән әсәһе янына һеңле менән ҡустыһын ебәргән! Улар оҙаҡламай килеп етәсәк һәм был юлы оҙаҡҡа ҡаласаҡ. Айгөл менән Ринат яратышып өйләнешә. Үҙҙәренә һоҡланмаған кеше ҡалмағандыр. Баш ҡалала юғары белем алған йәштәр ауылға ҡайтмаҫ, ҡалала ҡалып, еңел тормошта йәшәр тип фаразлаһалар ла, улар ауылды үҙ итә. Айгөл клубта эшләй башлай, Ринат - ауыл амбулаторияһында табип. Йәштәрҙе тиҙ арала үҙ итәләр. Айырыуса килен булып төшкән Айгөлдө яраталар. Ул клубта эшләп ауылға яңы һулыш өрә, гөрләтеп ебәрә, аҙна һайын матур саралар үткәрә. Ғаиләнең ауылда төпләнеп йәшәй башлауына биш йыл ваҡыт та үтеп китә, тик һаман балалары булмай. Кешеләр шыш-пыш килә башлағас, Айгөлгә сәйер төш керә. Бер малай килә лә, атай-әсәй, мине көтөгөҙ, юлға сыҡтым, ти. Тик инде һөйөнгән Айгөлдө бәләкәй малай шикләндерә лә. Әсәй, һин ҡайғырма, тик мин оҙаҡҡа түгел, – ти малай. Йәш ҡатын шикләнә, бик оҙаҡ уйлана был төшө тураһында. Ә инде был турала онота башлағас, ауырға ҡалғанын һиҙеп ҡала. Йәш ғаилә был ваҡиғаға ныҡ ҡыуана һәм түҙемһеҙләнеп сабыйҙы көтә башлай. Ошо шатлыҡ араһында Айгөл төшөн иҫенә төшөрөп, күңеле болоҡһоп китә, тик насар уйҙарын башынан ҡыуып, ҡыуаныслы ваҡиғаға әҙерләнеүен дауам итә. Күңеленең бер мөйөшөндә генә Айгөл, әгәр бала ҡыҙыҡай булһа, насар төшөм ысын булмаҫ һәм уны онотормон тип өмөтләнеп йөрөгән сағында, ул ир балаға ғүмер бирә. Шикләнә, ҡурҡа яңы мәшәҡәттәргә сума ғаилә. Тик уйҙары тынғы бирмәй башлағас, төшө тураһында иренә һөйләргә батырсылыҡ итә. Тормошҡа аныҡ ҡараған Ринат уны насар уйҙары өсөн әрләп ташлай, был турала башҡа һүҙ күтәрмәҫкә ҡуша. Бәләкәй Тимур, бөтәһен дә ҡыуандырып, бик аҡыллы, матур, шуҡ бала булып үҫә. Айгөл төшөн оноторға тырышып, күңеленең бер мөйөшөнә бикләп ҡуя. Әммә. Был төш тормошҡа ашыр өсөн килгән булған шул. Ул яҙ ауыл буйлап ағып ятҡан бәләкәй генә йылға ныҡ таша. Урам балалары бергә йыйылышып, йыш ҡына йылға буйында уйнарға, таш ырғытырға ярата. Бер көн ихатала уйнап йөрөгән малайҙар йәнә йылғаға барырға ҡарар итә. Иң ҙур ташты алам тигән Тимур тайып китә һәм йылғаға ҡолап төшә. Бәләкәй генә кәүҙәне ажғырып торған һыу тиҙ арала ҡаплай һәм алып та китә. Тимурҙы бөтә ауыл эҙләй. Ҡайғыһынан күҙҙәре томаланған Айгөл менән Ринат өс көн һәм төн йоҡламай, йылға буйынан ҡайтмай тиерлек. Полиция, ирекмәндәр, битараф булмаған кешеләр ҙә ярҙам итә, юҡ эҙләү һөҙөмтә бирмәй. Дүртенсе көн тигәндә илауҙан шешенеп бөткән Айгөл иҫе китеп йығыла. Уның өсөн дә ҡурҡҡан ире Ринат ҡатынын саҡ ҡотҡарып ҡала. Шул иҫһеҙ ятҡан сағында Айгөл йәнә төш күрә, уға улы Тимур килә. Әсәй, ғәфү ит мине. Таш ныҡ матур ине шул. Мине ауыл артындағы ҙур тал төбөндә эҙләгеҙ. Нисә тапҡыр янымдан үттегеҙ, күрмәнегеҙ, – ти. Айгөл аңына килеү менән ире Ринатты алып шул тал төбөнә йүгерә һәм ғәзиз балаҡайының кәүҙәһен таба. Был тиклем дә ауыр ҡайғыны нисек кисергәндәрҙер, аңлатырлыҡ та түгел. Ике йыл ауыл клубы бикле тора. Унан бер тапҡыр ҙа музыка, йыр-моң тауышы килмәй. Ауыл халҡы быны аңлап ҡабул итә, сабыр ғына көтә. Ә ике йыл үтте тигәндә, клуб яғынан музыка тауышы ишетелә. Кешеләр шым ҡалып, ипләп кенә клуб янына килә. Музыканы бөтә тауышына ҡуйып, сәхнәлә бейеп йөрөгән Айгөлдө күреп, берәүҙәр ҡыуана, ә икенселәр, аҡылына зәғифлек килдеме икән, тип ҡурҡып та ҡуя. Ә ҡатын бер кемгә лә иғтибар итмәй бейей ҙә бейей. Айгөлдөң ҙур шатлығы тураһында әле бер кем дә белмәй шул. Төшөнә Тимуры инеп, яҡшы яңылыҡ еткерә: ул атаһы менән әсәһе янына һеңле менән ҡустыһын ебәргән! Улар оҙаҡламай килеп етәсәк һәм был юлы оҙаҡҡа ҡаласаҡ.","Әсәй, минең кәүҙәм ҙур тал төбөндә.",0,analytics,Йәмғиәт,6745,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-09-24/s-y-mine-k-m-ur-tal-t-b-nd-3943624,2024-09-24T19:36:00+00:00
"7 февраль Иҫке Монасип ауылында, милли йолаларҙы һаҡлау һәм популярлаштырыу маҡсатында ауыл биләмәһенә ҡараған ауылдар араһында Ҙур һәм татыу ғаилә йылына арналған ат ярыштары ойошторолдо. Кемдәр еңеүсе булды, тиһегеҙме? Ауыл хакимиәте башлығы Илгиз Муллағолов барыһында сәләмләп, ярышта ҡатнашыусылар менән таныштырып, уларға уңыштар теләне. Артабан уйындың судьяһы Рифат Баймырҙин ярыштың тәртиптәре менән таныштырып үтте. Ярыш сәмен тойоп, аттар ҙа, хужалары ла ашҡына башланылар. Бына, ниһайәт, бәйгегә старт бирелде һәм саналы аттар ҡар бурандарын уйнатып алға елделәр.5 саҡырым юл үтеп, финиш һыҙығын беренсе булып Инсур Хәлитов Орлик ҡушаматлы ат менән үтте. Икенсе булып Ринат Ҡунафин Сынок ҡушаматлы ат менән килде, өсөнсө булып Флүр Төлкөбаев Шайтан ҡушаматлы ат менән, дүртенсе Фәиз Муллағолов Буян ҡушаматлы ат менән килделәр. Ат һөйөүселәр тағы ла ат егеү буйынса ярыштылар. Ярыштың шарты буйынса атты санаға егеп, аттар менән берҙе әйләнеп йөрөп килергә тейештәр. Был ярышта беренсе Илгиз Муллағолов булһа, икенсе - Инсур Хәлитов, өсөнсө урынға Флүр Төлкөбаев сыҡты. Ярыштың ҡунағы - Байназар ауылы уҙаманы Айрат Зиннур улы Салауатов ярышты ойоштороусыларға рәхмәт әйтеп, ошондай ярыштарҙың күберәк үтеүен теләне. Еңеүселәргә дипломдар, миҙалдар һәм кубоктар тапшырылды. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Монасипта – ат ярышы!,0,analytics,Йәмғиәт,1462,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-09/monasipta-at-yaryshy-4569660,2026-02-09T08:55:00+00:00
"Ҡоторған хайуанды тотоу һәм хәлде баһалау өсөн ваҡиға урынына шунда уҡ дәүләт һунар инспекторы, ветеринарҙар, район полиция бүлеге хеҙмәткәрҙәре һәм ҡырағай хайуандарҙы реабилитациялау үҙәге вәкиле бара. Бер аҙҙан ҡулға алынған һеләүһен үлә. Ведомство мәғлүмәттәре буйынса, уның үлеме сәбәбе – ҡотороу ауырыуы ихтималлығы. Был лаборатория тикшеренеүҙәренән һуң билдәле буласаҡ. Йәрәхәтләнгән ҡыҙҙы шунда уҡ Благовещен дауаханаһына алып барып, тәүге ярҙам күрһәтәләр, әле бала өйҙә дауалана.",Ҡоторған һеләүһен балаға һөжүм иткән!,1,news,Яңылыҡтар,490,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-12/otor-an-el-en-bala-a-zh-m-itk-n-4534547,2026-01-12T15:57:00+00:00
"Римма АРЫҪЛАНОВА, шағирә, Яҙыусылар союзы ағзаһы, Башҡортостандың атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре: – 2025 – уҫалда, аҡыллы ла Йылан йылы, тормошомдағы ысын ҡиммәттәрҙе асып бирҙе. Яҡын кешеләремде юғалтыу ғүмерҙең һәр минутын ҡәҙерләргә өйрәтте, рухи яҡтан нығытты, һаулыҡтан да оло бәхет юҡ икәнлеген раҫланы. Шуға ҡулыма етәкселек шифаханаға сертификат тотторғас, ҡыуанып бөтә алманым. Һис шикһеҙ был 2025 йылдың төп ваҡиғаһы булды. Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров инициативаһы менән 2025 йылда бер мең уҡытыусыға шифаханала дауаланыу өсөн шарттар булдырылды. Шул береһе булараҡ, ойоштороусыларға оло рәхмәтемде белдерәм. Йондоҙнамәгә ышанмайым, тип әйтһәм дөрөҫ булыр. Миңә ҡалһа ул кешене психологик көйләүҙең бер формаһы. Һәр беребеҙ үҙаллы бер донъя, холоҡ-фиғеле, ғәҙәте, әйләнә-тирәгә мөнәсәбәте һәр кемдең үҙенсә. Мәҫәлән, беҙ класта 32 ике бала инек, 60 йылға бер килә торған Утлы ат йылында тыуғанбыҙ. Класташтарыма ҡарайым – төрлөһө бар. Тик бер хәҡиҡәтте кире ҡағып булмай: бөтәһе лә тырышып, егелеп тормош йөгөн тарта, эшкә уңғандар, үрәпсеп тормаһалар ҙа, һис туҡтамай юрттырып 60- тарына еләләр. Бөтәһендә лә бер девиз: Эшләргә, эшләргә, эшләргә! Шулай ҙа үҙ йылыма өмөттәр ҙур. Иң ҙур хыял һәм теләк – илебеҙгә тыныслыҡ килһен! Байрам менән! Аҡҡош мамығынан түшәктә Ҡыш бәүетә ерҙе бишектә. Өйөп-өйөп тау-тау теләктәр Яңы йылым көтә ишектә. Уң аяғың менән, өр -яңы йыл! Өмөт менән бағам, уҙ түргә! Тик сафлыҡтан торған һил миҙгелем, Тыныслыҡ бир яулы ил-ергә!",Һүҙ – Йылҡы йылы хужаларына,1,news,Яңылыҡтар,1477,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-05/yyl-y-yyly-huzhalaryna-4528436,2026-01-05T09:30:00+00:00
"Кемеһен генә алһаң да һинекен алып, үҙе генә ҡулланырға ғына тора. Барыһы ла минән нимәлер һорай, ә үҙҙәре бер нимә лә бирмәй. Аһа, мин иҫәрҙер шул, барыһына ла таратып ас-яланғас ултырырға? Ана, биргән Нәсимә бирһен. Мин үҙемде бер ҙә бәхетһеҙ тип һанамайым. Әлеге шул минең байлығымдан көнләшеүселәр генә мине «бахыр» тигән булалар. Нишләп бахыр булайым ти? Ҡала уртаһында өс бүлмәлек фатирым бар. Нәсимәнең һаҫыҡ хрущевкаһы түгел инде. Өс кеше инһә, дүртенсеһенә урын юҡ тигәндәй. Ә минекендә, кем әйтмешләй, футбол уйнарлыҡ. Хәйер, футболлыҡ урын ҡалдырманым, тапҡан-таянғаныма зиннәтле йыһаз тултырҙым. Заманса булһын, тинем. Бер диванным ғына ат хаҡы тора. Һәр бүлмәмдә берәр төҫлө телевизор. Аш бүлмәһендә заманса «аҡыллы» плитә, кәстрүлдәр. Телевизор ҡарап ятып ҡына, төймәләренә баҫҡыслап алһаң, ашың да бешә, сәйең дә ҡайнай. Нәсимәнеңме? Уның аш бүлмәһе сыйырсыҡ ояһылай ғына ла баһа? Ире, ике улы, ҡыҙы, ейәнсәренә аш бешерә башлаһа, был бүлмә мунсаның парилкаһына әйләнә. Хет, миндек ал да сабын. Кит, хәсрәтте? Ғүмере буйы йәшәй белмәне инди. Күпме әйттем үҙенә. Нишләп инде үҙенең кейәүе булған, башҡа йортта йәшәгән ҡыҙыңды, ейәнсәреңде эйәләтәһең тип. Юҡ, тыңламай. Улар мине яраталар. Мин бешергән ашты бигерәк оҡшата ейәнсәрем, тигән була. Ярата инде, әҙер ашты кем яратмаһын. Нәсимә шуларҙы ҡарайым тип ҡаҡ һөйәккә ҡалған. Өҫтәүенә ире лә, ике улы ла өйҙә булһалар? Өйҙә тигәнем шул – ире вахтала йөрөп эшләй, бер улы икенсе ҡалала уҡый. «Бөтәбеҙ бергә йыйылғанда бигерәк күңелле була инде! » – тип ҡыуанып бөтә алмай Нәсимә. Уның нимәһенә ҡыуанаһың? Теге юлы ике туған апайымдың бер улы ике ай буйы минең фатирҙа йәшәп торҙо. Уны кешегә һанап, олоғара бер кладовкамды бушатып, шунда тапчан ултыртып ҡуйҙым бит әле. Уныһы әйләнгән һайын залыма сыға ла телевизор ҡабыҙа. Зиннәтле диваныма ултырып, салбарының ҡара эҙҙәрен ҡалдырып бөттө. генә юлдан йөрө, таплайһың, тигәйнем, саф йөндән генә туҡыл Беран иҙән балаҫымда һуҡмаҡ яһап ҡуйған. Шул инде, кладовканан туалетҡа тиклем эҙе беленеп тик ята. Ярай әле аш бүлмәһенә бик сыҡманы. Бер тапҡыр күкәй ҡурғайны, ике йыл элек Германан ҡайтартҡан обойҙарыма май сәсрәтеп ныҡ ҡына әрләнгәс, башҡа инмәҫ булды. Көндөҙ ҡайҙалыр ашап килеп ята ла иртәнсәк бутылкалағы һыуын эсеп сыға ла китә. Тәртипле ине ул яҡтан. кладовканан туалетҡа тиклем эҙе беленеп тик ята. Ярай әле аш бүлмәһенә бик сыҡманы. Бер тапҡыр күкәй ҡурғайны, ике йыл элек Германан ҡайтартҡан обойҙарыма май сәсрәтеп ныҡ ҡына әрләнгәс, башҡа инмәҫ булды. Көндөҙ ҡайҙалыр ашап килеп ята ла иртәнсәк бутылкалағы һыуын эсеп сыға ла китә. Тәртипле ине ул яҡтан. кладовканан туалетҡа тиклем эҙе беленеп тик ята. Ярай әле аш бүлмәһенә бик сыҡманы. Бер тапҡыр күкәй ҡурғайны, ике йыл элек Германан ҡайтартҡан обойҙарыма май сәсрәтеп ныҡ ҡына әрләнгәс, башҡа инмәҫ булды. Көндөҙ ҡайҙалыр ашап килеп ята ла иртәнсәк бутылкалағы һыуын эсеп сыға ла китә. Тәртипле ине ул яҡтан. Шуныһына ғәжәп итәм әле? Бынау Нәсимәләрҙән бер ҙә кеше өҙөлмәй. Береһе инә, береһә сыға. Уларҙың иҙәндәре лә тап таҙа, йыһаздары ла матур көйө. келәмдәрен бер ҙә көйә ашамай. Минекен, бер кем дә инмәһә лә көйә ашап бөтөп бара, йыһаздарымды аҙна аҙағына туҙан баҫа. Өс бүлмәне лә йыйыштырып арып бөтәм. Шулай ҙа, барыбер аңламайым: Нәсимә нимәгә ҡыуана ла, ниңә үҙен бәхетле һанай. Ҡасан барһаң да ауыҙы ҡолағына эткән, әле бер, әле икенсе ҡыҙыҡ хәлде һөйләй. Ейәнсәренең уңыштары менән маҡтанып бер була. Әйтерһең уның ғына ҡыҙы бар ҙа уның ғына… Минеңме? Минең фатирым ғына түгел, министрҙарға түләгән эш хаҡын алырлыҡ эшем бар. Хужаларға матур итеп йылмая белһәң, табалар улар шундай эште. Әле кассала бер фатирлыҡ аҡсам ята. Теге юлы Нәсимә получкаға ҡәҙәре 500 һум һораған була. Нишләп бирәйем ти мин уны? Әхирәтем булһасы? Бер бирҙем инде. 100 һумымды ике ай буйы тотто. Хәҙер аҡылландым. Береһенә лә бирмәйәсәкмен. Бәхетлебеҙ, тип йылмайып йөрөйҙәр бит, әйҙә әҙерәк этләнһендәр. Бер тапҡыр тыуған көн тигән булып, кешенән күреп, өйөмә биш танышымды ҡунаҡҡа саҡырғайным. Быяланан булһа ла аҡсаға алынған бит, бер фужерымды ватып киттеләр. Өс мең аҡсамды түгеп ризыҡ алдым, бер меңлек бүләк килтергәндәр. Эй матур итеп һөйләгән булалар. Көнө буйы магазиндан эҙләп алдыҡ тиҙәр. Һинең бөтә әйберең булғас, нымәне алырға белмәйбеҙ, тиҙәр. Ул һауытты асып та ҡарамағанмын әле. Бер мең тигәс, ышандым инде. Вәт, көлгәндәр былар минән? Икенсе берегеҙҙе өйөмә аяҡ баҫтырһаммы? Ҡумта тулы теге ни, эт сыныыры, уны тәрбиәләй торған ҡаҡы-шоҡо инде. «Һинең дә бәхетле булыуыңды теләйбеҙ» тип яҙғандар тышына етмәһә? Мине әллә эткә тиңләйҙәр микән? Туҡта, барып был Нәсимәнең кәрәген биреп киләйем әле. «Бәхет»тең нимә икәнен күрһәтәйем. Әллә өйҙә ҡырын ятып гел телевизор ҡарай торғас, һимереп киткәнмен инде. Тын ҡыҫыла. Шәп атлап булмай ҙаһа? Бынау эскәмйәгә ултырып ял итмәһәм. Ана, минең кеүек бер ҡатын эстән генә мөңрәй-мөңрәй үҙе кеүек үк йыуантыҡ, тыршыҡ танаулы этэн эйәртеп паркта ял итеп йөрөй. Йөҙө ҡәнәғәт. Ул да бәхетлелер моғайын. – Нимәгә ҡыуанаһың? – тинем түҙмәй теге ҡатын яныма килеп ултырғас. – Бына, ҡартайғас ҡына бәхеттең нимә икәнен белдем, – ти был, минең уйлағанды һиҙгәндәй. – Йә, әйтегеҙ, нимә? – тип тегенән яуап көтәм. – Кемгәлер кәрәк булһаң, ана шул икән ул бәхет, – тине тегеһе уйсанланып китеп. «Һин кемгә кәрәкһең? » тип саҡ һорамай ҡалдым. Улай тәрбиәһеҙлек була. Теге ҡатын янындағы этен һыйпаны ла уның күҙҙәренә ҡарап: – Һин дә бәхетлеһең, шулаймы? Күрәһеңме, беҙ икебеҙ ҙә бәхетлеләр, – тип ҡәнәғәт йылмайҙы ул. Ул да минең ише оло фатирҙа япа-яңғыҙ көн күрә икән. Миңә үҙем кеүек тәрбиәле, сибәр, уңған, аҡыллы ир-егет осрамағанға бер ҙә кейәүгә сыҡмағайным, ә уның ире лә, улы ла бер кбулндә аварияла һәлэндәк. Уларҙан иҫтәлеккә ошо эттәре генә ҡалған икән. Килһә килә бит был башҡа ҡыҙыҡ уйҙар? Күҙемә «Зоомагазин» яҙыуы салынды. Әллә, мин әйтәм, теге ҡатын кеүек… Сынйыр, тараҡ, шампундар һатып алаһы юҡ. Әхирәттәрем юҡҡа ғына шулай итмәгәндәрҙер. Бәхеттең нимә икәнен мин дә татып ҡарайым әле. Сумканың төбөнән әле генә һатып алған көсөгөм шыңшығаны ишетелде. Юл ыңғайы магазиндан һөт, колбаса алдым. Хәҙер, ҡайтып ҡына етәйем әле, үҙеңде туйындырып алырмын. Ә Нәсимәгә аҙаҡҡараҡ икәүләп, . һы, ҡыҙыҡ икән, хәҙер икәүләп тип әйтә алам, эйе, икәүләп барып хәлдәребеҙҙе һәбейл. Бер мәҙәк булыр. Гел генә башҡаларҙың «мин бәхетле» тип маҡтанғанын күпме тыңларға була? !",Бәхетле ҡатын. Хикәйә. Лилиә ҺАҠМАР,0,analytics,Хикәйә,6301,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-04-18/b-hetle-atyn-hik-y-lili-a-mar-3225008,2023-04-18T14:40:00+00:00
"Элек башҡорт ерҙәре булған Ырымбур өлкәһенең сигендә генә урынлашҡан ауылымда һәр ғаиләнең дә урыҫ ""знакум"" дары була торған ине. Йәмле яҙ, йәй айҙарында улар бала-сүрәләрен тейәп килеп төшөп, Һаҡмарҙың йомшаҡ һыуында кинәнеп йөҙөп, ҡыҙынып, урман һауаһын һулап ял итеп ҡайтырҙар ине. Саф һауала ял итеп алған знакумдарҙың бүре башы ашарҙай булып асығып ҡайтып инеүен хужабикәләр белеп бөткән инде, тәмле аш-һыуын әҙерләп көтөп торалар. Ғәйшә инәйебеҙ ҙә шулай өҫтәл тултырып ызнакумдары яратҡан һөт ризыҡтарын әҙерләп ҡуя. ""Сметана ла сметана"" тип йүгерешеп килеп ултырған урыҫ балаларына бер горшок ҡаймаҡ килтереп ултырта. Горшогы ла горшогы! Совет заманында эшләнгән матур биҙәкле, тотҡалы, эмалле был һауытты ауыл әбейҙәре үҙенең ысын тәғәйенләнеше буйынса түгел, ә магазиндан уҡ нәҡ ошо ҡаймаҡ үткәрер өсөн алырҙар ине. Ә инде бындай һауыттарҙы тәғәйенләнеше буйынса ғына ҡулланып өйрәнгән ҡала кешеләренең бер көршәк ҡаймаҡты күргәс, күҙҙәре маңлайҙарына менә. Балалары танауҙарын сыйырып өҫтәл артынан тороп уҡ киткәнен күргән Ғәйшә инәй хәйләкәр генә кеткелдәп көлә. Белһендәр әле, тәмле эремсек, ҡаймаҡты эш итеп ашауы бер ҙә еңел түгелен. Иртәнән кискә тиклем мал, ҡош-ҡорт, баҡса тип бөтөрөлгән ауыл халҡының йәмле Һаҡмар буйында ял итеү түгел, сығып та күрә алмай икәнен. Миләш һүрәте төшөрөлгән ошо матур көршөктө Ғәйшә инәй: ""Яратып ҡына тотондом, яратҡан ғына киленемә бирәм""- тип туп-тулы иретелгән һары май менән тоттороп ҡайтарҙы. Инде нисәнсе йыл рәхәтләнеп тотонам. Бушаған ваҡытында ла өй түрендәге кәштәлә матур булып ултыра, Ғәйшә инәйҙең төҫө булып. Уға ҡараған һайын бер горшок ҡаймаҡ тарихы иҫкә төшөп, көлөшөп алабыҙ. Миләүшә ҠЫҘРАСОВАЭлек башҡорт ерҙәре булған Ырымбур өлкәһенең сигендә генә урынлашҡан ауылымда һәр ғаиләнең дә урыҫ ""знакум"" дары була торған ине. Йәмле яҙ, йәй айҙарында улар бала-сүрәләрен тейәп килеп төшөп, Һаҡмарҙың йомшаҡ һыуында кинәнеп йөҙөп, ҡыҙынып, урман һауаһын һулап ял итеп ҡайтырҙар ине. Саф һауала ял итеп алған знакумдарҙың бүре башы ашарҙай булып асығып ҡайтып инеүен хужабикәләр белеп бөткән инде, тәмле аш-һыуын әҙерләп көтөп торалар. Ғәйшә инәйебеҙ ҙә шулай өҫтәл тултырып ызнакумдары яратҡан һөт ризыҡтарын әҙерләп ҡуя. ""Сметана ла сметана"" тип йүгерешеп килеп ултырған урыҫ балаларына бер горшок ҡаймаҡ килтереп ултырта. Горшогы ла горшогы! Совет заманында эшләнгән матур биҙәкле, тотҡалы, эмалле был һауытты ауыл әбейҙәре үҙенең ысын тәғәйенләнеше буйынса түгел, ә магазиндан уҡ нәҡ ошо ҡаймаҡ үткәрер өсөн алырҙар ине. Ә инде бындай һауыттарҙы тәғәйенләнеше буйынса ғына ҡулланып өйрәнгән ҡала кешеләренең бер көршәк ҡаймаҡты күргәс, күҙҙәре маңлайҙарына менә. Балалары танауҙарын сыйырып өҫтәл артынан тороп уҡ киткәнен күргән Ғәйшә инәй хәйләкәр генә кеткелдәп көлә. Белһендәр әле, тәмле эремсек, ҡаймаҡты эш итеп ашауы бер ҙә еңел түгелен. Иртәнән кискә тиклем мал, ҡош-ҡорт, баҡса тип бөтөрөлгән ауыл халҡының йәмле Һаҡмар буйында ял итеү түгел, сығып та күрә алмай икәнен. Миләш һүрәте төшөрөлгән ошо матур көршөктө Ғәйшә инәй: ""Яратып ҡына тотондом, яратҡан ғына киленемә бирәм""- тип туп-тулы иретелгән һары май менән тоттороп ҡайтарҙы. Инде нисәнсе йыл рәхәтләнеп тотонам. Бушаған ваҡытында ла өй түрендәге кәштәлә матур булып ултыра, Ғәйшә инәйҙең төҫө булып. Уға ҡараған һайын бер горшок ҡаймаҡ тарихы иҫкә төшөп, көлөшөп алабыҙ.",Бер көршәк ҡаймаҡ,0,analytics,Йәмғиәт,3308,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-02-22/ber-k-rsh-k-ayma-3653707,2024-02-22T09:17:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр2023 елның февраленнән июленә кадәр Төркия Украинаның Мәскәү контролендәге фетнәчел Донецки һәм Луһански өлкәләреннән 160 меңләп тонна ташкүмер сатып алган. Әнкара бу ягулыкны иң күп сатып алучы булып тора: барлыгы 95 проценты Төркиягә киткән. Бу хакта агентлыгы тикшеренүендәәйтелә. Агентлык сәүдә статистикасын өйрәнгән һәм Украинаның баскынлыктагы төбәкләреннән чыккан ташкүмерне сатучы кимендә ун Русия тәэминчесе тапкан. Ягулыкның бер өлеше Дондагы Ростов һәм Новороссийски портларыннан ибәрелә диелә, бу шәһәрләрне Донецки һәм Луһански белән тимер юл тоташтыра. Сатып алучылар арасында Һонконгта, Берләшкән Гарәп Әмирлекләрендә һәм оффшор зоналарда, шул исәптән Британ Виргин утраулары һәм Белизда теркәлгән ширкәтләр бар диелә. Журналистлар сатып алучылар белән элемтәгә чыга да, бу сатып алулар артында кем торуын ачыклый да алмаган. Белиз хакимиятләре сәүдә реестрыннан карап, ташкүмерне иң күп сатып алучы турындагы мәгълүматны бирүдән баш тарткан. Документлардан күренгәнчә, күмер сатып алу күләме ягыннан икенче урында торучы ширкәтнең бинасы Һонконгта урнашкан, әмма биредә дә бу ширкәт турында бернинди мәгълүмат юк диелә. АКШ һәм Европа берлеге илләреннән аермалы буларак Төркия Украинаның басып алынган ирләре белән сәүдәгә чикләүләр кертмәде. Элегрәк чыккан журналист тикшеренүләре Херсон һәм Запорожье өлкәләренең баскынлыктагы өлешләреннән Төркия ширкәтләренең ташкүмер сатып алуын раслаган иде. Украина, Төркия һәм Русия түрәләре -ның ташкүмер турындагы тикшеренүенә фикер белдереп тормады. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Украинаның Мәскәү контролендәге ирләреннән иң күп ташкүмерне Төркия  сатып алган,1,news,Яңылыҡтар,1632,https://www.azatliq.org/a/32599154.html,2023-09-19T09:12:48+00:00
"Ҡунаҡ йыйып алырға иттек. Абруйлы табынға ике шешә затлы коньяк та һатып алдым. Ҡатыным шартына тап килтереп шешәләрҙәген гәлсәр графинға ҡойҙо. Ҡайнағам эсемлекте тейешенсә юғары баһаланы: —Шәп бит был нәмәң, кейәү! —Бәй, аҡса емеше түгел, баҡса емеше, шәхсән һеҙҙе һыйлайым тип өй шарттарында маташтырҙым! —Нишләптер тәүләп ауыҙ итеүем, был хаҡта элгәре тумбытманың да? —Һорамағас өндәшмәгәйнем… Ҡатыным ҡыҫыла һалды: —Бынау француз салатын тәмләп ҡарайһыңмы, ағай? —Минең яҡҡа уҫал тексәйҙе. —Ә һин юҡ-барҙы тылҡығансы ҡалған ҡунаҡтарҙы ҡара! Һауа алыштырырға сыҡҡас ҡайнағам эргәмә килде: —Ҡарындаш өҫтәл артында һөйләшеп бөтөргә бирмәне. —Күп һөйләйһең тип ул мине гел шулайтып тыя ла ҡуя. —Теге өй коньягын нисегерәк итеп эшләргә кәрәклекте төшөндөр әле? —Бөтә кеше өйҙә генә коньяк етештерә башлаһа магазиндағын кем һатып алыр? —Ә мин һине иң яҡшы кейәүҙәрем исемлегендә йөрөткән булам тағы. —Ярай, сер генә итеп еткерәм, тик башҡаларға таратаһы булма! —Ситкәрәк алып киттем. —Ызнашит былай: 10 литрлыҡ биҙрәләге һыраға ун ҡап плиткәле шоколад төшөргәндән һуң, уны йылы урынға урынлаштыраһың. Теүәл ун көндән коньяк әҙер! Магазиндан шешәләп кенә һатып алаһың, ә бында мөлдөрәмә тулы бер биҙрә, күҙ алдыңа килтер! Аҙна самаһы үткәс телефон шылтыраны: —Кейәү, биҙрәләге нәмә ҡызлап тик ултыра, өлгөрөргә йыйынмай ҙа! Теге саҡ берәй ғилләһен әйтеп еткермәнеңме әллә? —Һыраның маркаһы йүнлеме? —«Жигулевский». —Һәйбәтен һайлағанһың. Шоколадтарыңдың атамаһы? —Булғас булһын, тип «Альпен гольд»ты алғайным. —Маладис. Әле өлгөрмәгән коньягың ниндәйерәк төҫтә? —Нисек бар шулай. Ә һалғаным биҙрә төбөнә һылашҡан. —Һауытты ҡайҙа урынлаштырҙың? —Баҡсаға, сейә, ҡарағат ҡыуаҡтары араһына, бисә күҙенән йырағыраҡ ергә. —Шоколадтарҙы шул килеш төшөрҙөңмө? —Һуң шулай тип өйрәттең бит. —Хәтереңде эт талағыры, әйтеп еткермәгәнмен дә баһа! Уларҙы иң тәүҙә ит турағыстан үткәрергә, йә ҡырғыста ҡырырға кәрәк. Тиҙ иреп һыраны әсетһен өсөн шулай эшләнә. Әлеге мәлдә ҡайынбикә өйҙәме? —Эштә. Кискеһен генә ҡайта. —Был мәшәҡәткә уны ҡатнаштырмай дөрөҫ эшләгәнһең. Ҡатын-ҡыҙҙың ауыҙында һүҙ ятмай бит ул. Бер-береһенә шылтыратыша һалып баралар. Ҡыҙыҡтың аҙағын күрергә ҡайнағаларға ашыҡтым. Ул мин барғанда ҡул-башын буяп яртылаш ирегән һоро боламыҡтарҙы ит турағыстан үткәреп аҙаплана ине. Мине күргәс һөрәнләп ебәрҙе: —Теүәл ун көндән ҡунаҡ йыям, кейәү. Табынымдың түрендә булырһың, өй коньягын тәмләп ҡарарһың! Таһир Ҡотоев. Динар Моратшин атлы уҙамандан дәртле видео. Ҡунаҡ йыйып алырға иттек. Абруйлы табынға ике шешә затлы коньяк та һатып алдым. Ҡатыным шартына тап килтереп шешәләрҙәген гәлсәр графинға ҡойҙо. —Бәй, аҡса емеше түгел, баҡса емеше, шәхсән һеҙҙе һыйлайым тип өй шарттарында маташтырҙым! —Нишләптер тәүләп ауыҙ итеүем, был хаҡта элгәре тумбытманың да? —Бынау француз салатын тәмләп ҡарайһыңмы, ағай? —Минең яҡҡа уҫал тексәйҙе. —Ә һин юҡ-барҙы тылҡығансы ҡалған ҡунаҡтарҙы ҡара! —Күп һөйләйһең тип ул мине гел шулайтып тыя ла ҡуя. —Теге өй коньягын нисегерәк итеп эшләргә кәрәклекте төшөндөр әле? —Бөтә кеше өйҙә генә коньяк етештерә башлаһа магазиндағын кем һатып алыр? —Ә мин һине иң яҡшы кейәүҙәрем исемлегендә йөрөткән булам тағы. —Ярай, сер генә итеп еткерәм, тик башҡаларға таратаһы булма! —Ситкәрәк алып киттем. —Ызнашит былай: 10 литрлыҡ биҙрәләге һыраға ун ҡап плиткәле шоколад төшөргәндән һуң, уны йылы урынға урынлаштыраһың. Теүәл ун көндән коньяк әҙер! Магазиндан шешәләп кенә һатып алаһың, ә бында мөлдөрәмә тулы бер биҙрә, күҙ алдыңа килтер! —Кейәү, биҙрәләге нәмә ҡызлап тик ултыра, өлгөрөргә йыйынмай ҙа! Теге саҡ берәй ғилләһен әйтеп еткермәнеңме әллә? —Маладис. Әле өлгөрмәгән коньягың ниндәйерәк төҫтә? —Нисек бар шулай. Ә һалғаным биҙрә төбөнә һылашҡан. —Баҡсаға, сейә, ҡарағат ҡыуаҡтары араһына, бисә күҙенән йырағыраҡ ергә. —Хәтереңде эт талағыры, әйтеп еткермәгәнмен дә баһа! Уларҙы иң тәүҙә ит турағыстан үткәрергә, йә ҡырғыста ҡырырға кәрәк. Тиҙ иреп һыраны әсетһен өсөн шулай эшләнә. Әлеге мәлдә ҡайынбикә өйҙәме? —Был мәшәҡәткә уны ҡатнаштырмай дөрөҫ эшләгәнһең. Ҡатын-ҡыҙҙың ауыҙында һүҙ ятмай бит ул. Бер-береһенә шылтыратыша һалып баралар. Ҡыҙыҡтың аҙағын күрергә ҡайнағаларға ашыҡтым. Ул мин барғанда ҡул-башын буяп яртылаш ирегән һоро боламыҡтарҙы ит турағыстан үткәреп аҙаплана ине. Мине күргәс һөрәнләп ебәрҙе: —Теүәл ун көндән ҡунаҡ йыям, кейәү. Табынымдың түрендә булырһың, өй коньягын тәмләп ҡарарһың!",ӨЙ КОНЬЯГЫ,0,analytics,Юмор,4343,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2025-03-02/y-konyagy-4141823,2025-03-02T12:44:00+00:00
"Кәримә Нигъмәтуллина, Билл Гейтс, Натан Мирвольд. фотосыНатан Мирвольд, Кәримә Нигъмәтуллина, Билл ГейтсКәримә Нигъмәтуллина",Кәримә Нигъмәтуллина: Фәндә эшләр өчен аны бик нык яратырга кирәк,0,analytics,Мәғариф,124,https://www.azatliq.org/a/24510781.html,2012-03-09T19:29:28+00:00
"Ауылда ир менән ҡатын йәшәгән. Ҡатындың бер ҡыҙыҡ ғәҙәте булған. Ул һәр иртә  кер элеп йөрөгән күрше ҡатынды тәҙрә аша күҙәткән. - Керен ҡалай бысраҡ итеп йыуған, — тип иренә өндәшә. — Моғайын, йә һабыны насар, йә бөтөнләй йыуа белмәйҙер. Ире ҡатынының һүҙҙәренә иғтибар итмәй. Иртәгә иртәнсәк тағы ла шулай һөйләшеү була. Ире был юлы ла өндәшмәй. Ә өсөнсө көн ҡатын тәҙрәгә ҡарап аптырап китә. - Ҡалай кере тап-таҙа! Ниһәйәт кер йыуырға өйрәнгәндер, — тип көлә. - Юҡ, – ти уға ире. — Мин бөгөн иртәрәк тороп, тәҙрәне йыуҙым. КЕШЕНЕ ТИК ҮҘЕНЕҢ ЕТЕШҺЕҘЛЕКТӘРЕН КҮРӘ БЕЛМӘГӘН ГЕНӘ ТИКШЕРӘ. БАШҠАНЫ ЯМАНЛАП, УНЫҢ ТУРАЛА ЯЛҒАН ҺҮҘ ТАРАТЫР УРЫНЫНА ҮҘЕБЕҘ КАМИЛЛЫҠҠА ЫНТЫЛАЙЫҠ! Тәржемә.",Кер йыуа белмәгән күрше,0,analytics,Төрлө,680,https://henek.info/news/+++-/2025-12-05/ker-yyua-belm-g-n-k-rshe-4494508,2025-12-05T09:58:00+00:00
"Икеһе лә имен ғаиләлә үҫкән үҫмерҙәр йәйге каникулды туғандарында үткәргән була.  Яңауыл егетенә атаһы питбайкты былтыр уҡ бүләк иткән. Олаталары юлға сыҡмай, баҫыу һәм ауыл юлдары буйлап ҡына йөрөргә рөхсәт биргән. Ике дуҫ бергәләп, оло йәштәге кешенең өгөт-нәсихәттәрен онотоп, йәнле магистралгә юллана. Водитель шлемында экшн-камераһы ҡуйылған була.  Малайҙарҙың тиҙ йөрөүҙәрен видеоға төшөрөргә теләүҙәрен фаразларға ғына мөмкин инде хәҙер. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, сәфәр фажиғә менән тамамлана. Үҫмерҙәр ҡаршы машина юлына барып сыға.  Бәрелеш бик көслө була, балалар ҡот осҡос үлемесле йәрәхәттәр алған.",Балаларығыҙға матай һатып алыр алдынан ҡат-ҡат уйлағыҙ!,1,news,Яңылыҡтар,602,https://henek.info/articles/novosti/2025-07-01/balalary-y-a-matay-atyp-alyr-aldynan-at-at-uyla-y-4297022,2025-07-01T12:30:00+00:00
"Республика һәм район баҫмаларына почта бүлексәләре йәки онлайн рәүештә яҙылып була. Бының өсөн. сайтына инеп, Подписка бүлегендә кәрәкле гәзит йәки журналды һайларға кәрәк. Тейешле төймәгә баҫҡас, баҫма йәки электрон форматты һайлау мөмкинселеге бирелә, аҙаҡ баҫма кәрзингә китә. Кәрзингә күскәс, яҙылып бөтөргә бер генә аҙым ҡала. Иң әүҙем яҙылыусыларҙы бүләк көтә: 1-11 октябрь һәм 3-13 декабрь арауығында Башҡортостан Республикаһы нәшриәт йорто Рәсәй почтаһы менән берлектә декадалы ташламалар тәҡдим итә. Тап ошо көндәрҙә яратҡан республика һәм район баҫмаларына осһоҙ хаҡҡа яҙылырға мөмкин. Бүләктәр бының менән генә бөтмәй әле: бар яҙылыусылар ҙа, Башҡортостандың ниндәй генә төбәгендә йәшәһәләр ҙә, бүләктәр уйнатыуҙа ҡатнаша ала. Бының өсөн бер юлы ике баҫмаға яҙылып, йәшәгән адресығыҙҙы, бәйләнеш өсөн телефонығыҙҙы күрһәтеп, квитанцияны беркетеп 450079, г. Уфа, ул. 50-летия Октября, 13, АО ИД «Республика Башкортостан», каб.212 адресы буйынса почта аша йәки «Подпишись и выиграй» билдәһе менән электрон почтаһына ебәрергә кәрәк. Хаттар 2026 йылдың ғинуарына тиклем ҡабул ителә.",Гәзит-журналдарға 2026 йылдың беренсе ярты йыллығына яҙылыу башланды!,1,news,Яңылыҡтар,1089,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-09-02/g-zit-zhurnaldar-a-2026-yyldy-berense-yarty-yylly-yna-ya-ylyu-bashlandy-4370685,2025-09-02T17:12:00+00:00
"Уфа автотранспорт көллиятефикерләрУфа автотранспорт көллиятендә студентны скотч белән ураган укытучыны эшеннән читләштергәннәр. ""Новости Уфы и Республики Башкортостан"" Т-каналы укытучы һәм студентлар белән видеочыгарды. Анда әлеге хәлнең дәрес барганда килеп чыгуы әйтелә. Студентлар хәбәренчә, дәрестә төркемдәш егет дөрес авап бирмәгән, низаг шул сәбәпле чыккан. Видеода укытучының егет янына килеп, башын һәм авызын кызыл скотч белән уравы күренә. Укытучыга эшләргә комачауламаска дигән сүзнең нәрсәсе аңлашылмый, ди мөгалим видеода. Әлегә Башкортстанның мәгариф министрлыгы да, көллият итәкчелеге дә бу хәл уңаеннан рәсми фикер белдермәде.1. язуынча, көллият итәкчелеге бу хәл турында ишеткән һәм тиешле карар кабул ителә. Тикшерү башланды, укытучы бүгеннән дәресләрдән читләшерде, дигәннәр көллияттә. Мөгалимнең нинди фән укытуын әйтүдән баш тартканнар. ""Новости Уфы и Республики Башкортостан"" Т-каналы исә укучысын скотчка чорнаган мөгалимнең исеме Элмира Садыйковадип искәртә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Уфа автотранспорт көллиятендә укытучы студентның башын һәм муенын скотчка чорнаган,1,news,Яңылыҡтар,1081,https://www.azatliq.org/a/32582633.html,2023-09-07T14:09:19+00:00
"Инженер инфраструктураһын комплекслы яңыртыу иҫке тимер бетон каналдарын демонтажлауҙы, яңы тимер торба үткәргестәрҙе һалыуҙы, заманса ҡоҙоҡтарҙы монтажлауҙы үҙ эсенә ала.",Мәсәғүттәр быйыл өшөмәйәсәк,0,analytics,Милли проекттар,171,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2025-12-05/m-s-tt-r-byyyl-sh-m-y-s-k-4495696,2025-12-05T08:00:00+00:00
"Тура бәйләнеш барышында Радий Хәбиров һуңғы ике йылда республика буйынса уртаса хеҙмәт хаҡы тураһында һөйләне. «Был иҡтисадтың, эшкәртеү сәнәғәтенең йылдам үҫеше менән бәйле. Эшкәртеү сәнәғәте һәм оборона предприятиелары эш хаҡы 200 мең һумға еткән вакансиялар тәҡдим итә. Төбәктә уртаса хеҙмәт хаҡы – 66 мең һум тирәһе. Беҙҙә табиптар, уҡытыусылар, мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре һәм башҡа белгестәр өсөн ярҙам саралары ҡаралған. Миграция сәйәсәте беҙҙең файҙаға үҙгәрҙе, күсеп килеүселәр китеүселәргә ҡарағанда күберәк. Шуныһы мөһим: уҡырға килгән йәштәр күп. Ун беренсе класты тамамлаусыларҙың дөйөм һаны һәм бюджет урындары һаны тап килә тиерлек. Һәр сығарылыш уҡыусыһының бюджетҡа инеү мөмкинлеге бар. Шул уҡ ваҡытта уртаса эш хаҡы кимәле буйынса илдең башҡа төбәктәре араһында беҙ 35-40-сы урындар тирәһендә торабыҙ. Шуға күрә үрләйһе үрҙәр бар. Беҙҙә хеҙмәт хаҡы шулай артыуын дауам итер тип уйлайым», — тине ул.",Радий Хәбиров республикалағы уртаса эш хаҡы кимәлен әйтте,1,news,Яңылыҡтар,911,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-03/radiy-h-birov-respublikala-y-urtasa-esh-ha-y-kim-len-ytte-4036822,2024-12-03T20:30:00+00:00
"Фильм снимался в узнаваемых местах башкирской столицы: Уфимском ожерелье, парках, Арт-Квадрате, районе Черниковка и других. В создании картины участвовали башкирские режиссеры Айнур Аскаров, Виталий Дудка, Айрат Абушахманов, Айсыуак Юмагулов, Руслан Юлтаев, Айдар Акманов и Руслан Римович. В ролях — звезды российского кино Владимир Гарцунов, Валентина Ляпина, Янис Политов, Илья Виногорский, Александр Рожковский и Николай Галлямов и уфимские актеры Азат Зиганшин, Алмас Амиров, Рушанна Бабич и другие. Проект реализован АНО Центр креативных индустрий «Медиастарт» и кинокомпанией «Аскарфильм» при поддержке Фонда грантов главы РБ. Премьера фильма состоится 20 апреля на Московском международном кинофестивале. Возрастное ограничение: 16",Скоро на большой экран выйдет башкирский фильм «Лето. Город. Любовь. »,1,news,Яңылыҡтар,738,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2025-04-16/skoro-na-bolshoy-ekran-vyydet-bashkirskiy-film-leto-gorod-lyubov-4201362,2025-04-16T19:41:00+00:00
"Килдеғол ауылы эшҡыуары, депутат Гөлсинә Ҡунафина Әбделмәмбәт мәктәбенең лотерея буйынса һайлап алынған башланғыс синыф уҡыусыһына саңғы комплекты бүләк иткән.",Эшҡыуар саңғы комплекты бүләк иткән,0,analytics,Спорт,159,https://tanburz.ru/articles/sport/2025-02-10/esh-yuar-sa-y-komplekty-b-l-k-itk-n-4114997,2025-02-10T12:25:00+00:00
"Методическая модель предусматривает бесплатное сопряжение квалификаций в рамках одного уровня образования: бакалавриат с бакалавриатом, магистратура с магистратурой, специалитет со специалитетом. Как пояснила проректор по развитию образования УУНи Т Юлия Рахманова, в каждом образовательном стандарте заложен набор компетенций: универсальные, общепрофессиональные и узкопрофессиональные. В программах двойных квалификаций универсальные компетенции засчитываются по обоим стандартам, а затем формируются более сложные междисциплинарные курсы, где один и тот же предмет изучается с позиции разных наук. «В практике российских вузов чаще всего интегрируют ИТ направления во все другие сферы. Но в Уфимском университете мы пошли по более сложному, но востребованному у работодателя пути, когда первая программа разрабатывается именно по заказу индустриального партнера», отметила Юлия Рахманова. Университет уже набирает студентов на ряд таких программ. На направление «Системы автоматического управления в энергетике» обучаются свыше 30 человек. Программа «Цифровая химия» в прошлом году заинтересовала 14 студентов, а в этом году уже 20. Этим летом впервые приняли 38 человек на программу «Интегрированные маркетинговые коммуникации». В вузе отмечают, что ключевая задача дать студентам максимально широкий набор профессиональных компетенций ещё в период обучения. Присвоение выпускнику сразу двух квалификаций рассматривается как один из эффективных механизмов взаимодействия вуза с реальным сектором и ответ на запрос работодателей на междисциплинарных специалистов. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",Студенты Уфимского вуза могут получить в диплом сразу в две квалификации,0,analytics,Йәмғиәт,2299,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-01-12/studenty-ufimskogo-vuza-mogut-poluchit-v-diplom-srazu-v-dve-kvalifikatsii-4533574,2026-01-12T09:32:00+00:00
"Мәчеттә низаг вакытыТатар авылларыннан иң зур дип саналган һәм ун меңнән артык халык яшәгән Урта Әләзәннең 44 нче мәхәлләсе мәчете тирәсеннән инде ике атна ОМОН, Юл иминлеге хезмәткәрләре китми. Бу хакта Азатлыкка чыгышы белән әлеге авылдан булган, Пензада яшәүче 61 яшьлек Зөфәр Якуповәйтте. Аның сүзләренчә, моңа 9 майда мәчеттә туган гауга сәбәп булган. ""9 май көнне мәчетебезне канунсыз тартып алган Пенза өлкәсе мөселманнары үзәкләштерелгән диния идарәсе рәисе Асиат Уразаевүз кешеләре белән килеп, безне мәчеттән куып чыгара башлады. Бабайларны, инвалидларны кыйнадылар"", диде ул. Зөфәр әфәндеәйтүенчә, мәчет тирәсендәге гауга инде 2012 елдан ук дәвам итә. Шул елны мәчет мөселманнары имам итеп Али Якуповнысайлады. Әмма 2013 елда нахак әләк белән Али Якуповмәхкәмәгә тартылгач, мөселманнар имам итеп Әбүбәкер Бикмаевнысайлап куя. ""Әмма ул имам гына түгел, ә мәхәллә рәисе һәм казна башлыгы да булуга дәгъвалый башлады. Уставта бит имам рухи эшчәнлек белән шөгыльләнергә генә тиеш диелгән. Шуңа без моңа каршы булдык. Ул мәхәллә рәисе белән уртак тел таба алмады. Шулай да аның мөддәте чыкканчы, ягъни 2016 елга кадәр түздек. Әмма ул вакытка кадәр инде ул үз тарафдарларын туплап өлгергән иде. Шулай итеп мәчеттә ике төркем барлыкка килде. Ул инде имам итеп сайланмаса да, аның тарафдарлары Бикмаев артына басып укыса, без канунсыз имамга оемадык, ә рәсми рәвештә сайлап куйган үз имамыбыз – 37 ел мәчеттә эшләгән Кәзыйм Исяняевартына басып намаз укыдык. Шулай итеп бер мәчеттә ике имам артыннан ике төркем булып намаз укылып килде. Без 2013 елда үзебезнең мәхәллә рәисе итеп Кязыйм Якуповнысайлаган идек һәм 2016 елда аның мөддәтен тагын озайттык. Имамны да, мәхәллә рәисен дә Тәлгать Таетдин раслады. Безнең мәчет инде 100 ел Таетдин итәкләгән Русия мөселманнары Үзәк диния нәзарәтенә карый. Әмма 9 февраль көнне бер төркем мөселманнар авылның бер кафесында яшерен рәвештә ыелып яңа рәис итеп Ядкәр Богдаловһәм имам итеп Әюб Бикмаев(Әбүбәкер Бикмаевның улы – ред. ) сайлыйлар. Шуннан соң Русия Юстиция министрлыгының Пенза өлкәсендәге идарәсендә теркәләләр. Ягъни Таетдин идарәсеннән чыгалар һәм Асиат Уразаевка карый башлыйлар. Бу канунсыз, чөнки аларның ыелышта тиешле кворум ыелмый. Күрәсең, Юстиция министрлыгында мондый очракта ничек хәлдән чыгарга икәнне аңлаталардыр, чөнки алар хакимиятләр белән тыгыз эшли"", ди Якупов. Аның сүзләренчә, рәсми рәвештә мәчет Уразаевка карый һәм аның имамына буйсынмаган мөселманнарны куып чыгарганнар. Урта Әләзәндә 44 нче мәхәллә мәчете""9 май көнне мәчеткә халык күп ыелды. Без Уразаев имамын михрабка ибәрмәдек. Китте тавыш. Бабайларны кыйный башладылар. Шуннан ОМОН чакырып безне куып чыгардылар. Нәтиәдә Асият Уразаев намазны үзе укытты. Аннары без аерым укыдык та мәчеттән киттек.11 май көнне омга намазына килдек. Уразаев инде Пензадан, Кузнецкидан үз кешеләрен күпләп китерде. Шуннан намазны кем укытырга тиеш дигән бәхәс туды. Уразаев мин монда рәсми мөфти дип үз имамына укытырга кушты. Монда Пенза өлкә хакимиятеннән дин эшләре вәкиле дә килгән иде. Ул да Уразаевны яклады"", ди Якупов. Әлеге мөселманнарның тарткалашу, хәтта сугышу видеосы интернетта да таралды. Бер кешегә, мәхәлләнең элекке рәисе Кәзыйм Якуповка хәтта ашыгыч ярдәм дә күрсәтергә туры килде. БУ ТЕМАГА: Урта Әләзән – дөньяда иң зур татар авылы Мөселманнар арасында туган мондый каршылыктан соң булса кирәк, Равил Гайнетдин Уразаевны Русия мөселманнары Үзәк диния нәзарәтеннән чыгарды. Нәзарәт тараткан хәбәрдә Уразаевның чыгарылуы ышанычны акламау белән аңлатыла. Зөфәр Якупов әйтүенчә, алар инде кемгә мөрәәгать итәргә, кемнән ярдәм сорарга да белми. ""Без инде хәзер ул мәчеткә йөрмибез. Башка мәчетләргә барабыз. Элек башка мәчетләрдән килеп омга намазын укыткан имамнарга да кисәтү ясаганнар. инаять эше ачабыз дип куркытканнар. Тәлгать Таетдин да бернинди ярдәм күрсәтмәде, гәрчә без моңа бик өметләнгән идек. Шулай итеп бездән мәчетне тартып алдылар. Хәзер Асиат Уразаев бердәнбер хуа булып калды. Ул хәтта мәчетне сатып та ибәрә ала"", диде ул. Азатлык аңлатма алырга теләп Асият Уразаевка да шалтыратып караган иде, әмма ул телефонын алмады. Белешмә: Урта Әләзәндә 10 меңнән артык кеше яши. Анда ун мәчет һәм мәдрәсәбар. Шулай ук шәхси кибетләр, икмәк пешерү заводы, казылык эшләү цехлары бар. Кибетләрдә исерткеч эчемлекләр сатылмый, мәчетләргә һәр көнне бик күп кеше йөри. Совет хакимияте мәчетләрне имергәндә дә, бу авыл халкы мәчетләрен тар-мар итәргә рөхсәт бирмәгән, ислам гадәтләрен саклап килгән.",Урта Әләзән мәчетендә низаг чыкты,0,analytics,Дин,4436,https://www.azatliq.org/a/29242925.html,2018-05-22T12:01:00+00:00
"Мәләүез ҡалаһында химия заводында эшләй Зөлфиә апай. Ауыр замандарҙа аҡсаһыҙ илап ултырмай ул, ҡыш сыҡҡансы 20–25 шәл бәйләй – шулай өс баланы аяҡҡа баҫтыра. Сәйләндән иҫ киткес матур гөлләмәләр, лампа-яҡтыртҡыстар яһай. Тыуған ауылына ҡайтҡас, балаҫ һуғыу теләге уяна. Зәкирә апаһына барып, үлсәмдәрен ала ла, үҙе станок ҡороп ҡуя. «Уның бер нимәһе лә юҡ – таҡта алып ҡайттым да быстым, ҡаҙаҡлап эшләнем дә ҡуйҙым», – ти, иҫе лә китмәй. «Төҫтәрҙе күп ҡулланыу – эш мәлендә күңелле, ә мин үҙем ике төҫлө балаҫтарҙы хуп күрәм. Апайым менән бергә һуғып, туғандарыбыҙға ла бүләк итәбеҙ», – тип бүлешә ул. Йәйге каникулға килгәндәрендә ейәндәрен дә ошо боронғо шөғөлгә өйрәтә – үҙҙәре һуҡҡан ултырғыс ябыуҙарын ғорурлыҡ менән өйҙәренә алып ҡайтып, йәйеп ҡуйған улар. Өләсәләре белә: ижади хыялдан башҡа түҙемлек тә, көс тә кәрәк. Кешелә зауыҡ, егәрлелек тәрбиәләй был матур шөғөл.",Зауыҡ һәм егәрлелек тәрбиәләй,0,analytics,Беҙҙең бәйгеләр,876,https://bashkizi.ru/articles/be-e-b-ygel-r/2024-12-29/zauy-m-eg-rlelek-t-rbi-l-y-4071668,2024-12-29T13:35:00+00:00
Өфө ҡалаһынан Розалиә Иксанова махсус хәрби операция биләмәһендә шәфҡәт туташы булып хеҙмәт итә. Күптән түгел Иксановтарҙың   балаларына – 320-се балалар баҡсаһында йөрөүсе Радимға һәм 56-се мәктәптә уҡыусы Ринатҡа «Минең әсәйем – Герой» тигән значоктар тапшырылды.,"Әсәйҙәре – МХО-ла, ә атайҙары балаларҙы тәрбиәләй",1,news,Яңылыҡтар,265,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-19/s-y-re-mho-la-atay-ary-balalar-y-t-rbi-l-y-4513845,2025-12-19T10:18:24+00:00
"Рөстәм МиңнехановКазан шәһәр думасы утырышында Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов, Казанда әмигъ мәчете төзелеше өчен кишәрлекне, Камал театрының яңа бинасы өчен уздырган кебек, халыкара бәйге белән сайлау тәкъдиме ясады. ""Мэр бездә нинди театр булырга тиешлеген сайлады, без хупладык. Ниятләребездә әмигъ мәчете бар, хәзер аның кайда булырга тиешлеге мәсьәләсе ентекләп өйрәнелә. Казандагы әмигъ мәчете дә, лаеклы булсын өчен, шулай ук бәйгегә чыгарга кирәк булачак"", диде Миңнеханов.18 февральдә Казанда Камал театрының яңа бинасы концепциясе бәйгесенә нокта куелган иде, анда япон концепциясесайланды. Казанда әмигъ мәчетенең төзелеше исә 2022 елда Идел буе Болгар дәүләтенең рәсми рәвештә ислам кабул итүенә 1100 ел тулуга арнала. Башта әмигъ мәчете Казансу буенда төзеләчәк дипхәбәр ителгән иде. Шуннан соң. сайтында Казандагы әмигъ мәчетен Казансу янында төзүләренә каршы петициячыкты. Соңрак -каналларда Миңнехановның ""Татинвестгражданпроект"" оешмасына мәчетне ""Кырлай"" паркы урынында торгызу мөмкинлекләрен ентекле өйрәнергә күрсәтмә бирүе турында мәгълүматтаралды. Республика хакимиятләре берничә мәртәбә төзелеш өчен урын әле билгеләнмәде дипбелдерде. Гыйбадәтханә үз эченә музей, китапханә, күргәзмә-лекция залларын алачак. Моннан тыш, Казанда ислам кулъязмалары чыганакларын саклау, өйрәнү, популярлаштыру һәм фәнни әйләнешкә кертү буенча фәнни үзәк эшләнәчәк. Мәчет 10 мең кеше сыйдыра алачак. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Миңнеханов әмигъ мәчетенә урынны сайлау өчен бәйге уздырырга тәкъдим итте,1,news,Яңылыҡтар,1512,https://www.azatliq.org/a/31714916.html,2022-02-21T19:08:18+00:00
"В своём вступительном слове руководитель региона подчеркнул важную роль отрасли в воспитании подрастающего поколения. Глава Башкортостана отметил хорошую динамику развития в регионе профильных производств. Наряду с выпуском игрушек речь также идёт об изготовлении широкого перечня детских товаров – одежды, мебели, развивающего оборудования. Такую продукцию в республике выпускают десятки предприятий. А суммарный объём изделий достигает нескольких миллионов в год. Для поддержки отрасли в Башкортостане действует ряд преференций. Так, предприятиям легпрома компенсируют часть затрат на закупку сырья и оборудования. Компании также могут получить льготные займы регионального Фонда развития промышленности, субсидии на участие в выставках, сертификацию и продвижение своей продукции. В завершение выступления руководитель региона поблагодарил участников фестиваля за активную позицию и вручил государственные награды республики за вклад в развитие производства детских товаров. На пленарной дискуссии выступила председатель Комитета Совета Федерации по науке, образованию и культуре Лилия Гумерова. Она, в частности, отметила, что средства, которые направляют на поддержку отрасли, нужно рассматривать как вложение в будущее страны. – Как педагог-психолог скажу, что игра – основное средство воспитания и развития ребенка. Вкладывая в игры, мы вкладываемся в будущее. Ведь не зря наши недоброжелатели финансируют создание фильмов и компьютерных игр, это идеологический вопрос, – сказала Лилия Гумерова. – «Айда играть», с одной стороны, стал праздником детства, но в то же время позволил взрослым задуматься, что нужно делать, чтобы у наших детей были лучшие игрушки, лучшие вещи. Задуматься о том, правильные ли мы выпускаем игрушки, из каких материалов они сделаны. Участники пленарной дискуссии обсудили широкий круг вопросов, связанный с развитием детских товаров. Речь идёт о расширении производства отечественной продукции, повышении качества и безопасности игрушек. Кроме того, необходимо грамотно подходить к разработке игрушек с точки зрения ментального влияния на детей, их воспитания в духе традиционных ценностей российского общества. Заместитель министра промышленности и торговли страны Екатерина Приезжева отметила, что Башкортостан по многим направлениям в этой части входит в число регионов-лидеров. – Международные санкции и уход зарубежных брендов становятся возможностью для наших производителей занять этот рынок, и её нельзя упускать. А работа по детализации классификаторов кодов позволит распространить налоговые льготы на большее число позиций товаров отечественной детской индустрии. Также мы усиливаем контроль за безопасностью и качеством игрушек, – подчеркнула Екатерина Приезжева. Ещё одно важное направление – закупка товаров для детских садов и школ. Об этом рассказал статс-секретарь – заместитель министра просвещения России Андрей Корнеев. Он сообщил, что в стране утвердили единый перечень игровых товаров для оснащения образовательных учреждений. – Это первый документ такого рода – пояснил Андрей Корнеев. – Конечно, отечественное производство игрушек является приоритетным, как и их незыблемое качество, соответствие традиционным ценностям. Он также выразил признательность руководству региона за организацию профильного фестиваля, в том числе как дискуссионной площадки для обмена опытом и принятия управленческих решений. Заместитель генерального директора Российского общества «Знание» Кирилл Хвиль акцентировал своё внимание на важной роли игрушек в патриотическом воспитании подрастающего поколения. Это позволит прививать детям любовь к родной истории и культуре. Он также рассказал о Всероссийском конкурсе «Родная игрушка», который даёт возможность производителям реализовать креативные отраслевые проекты. Так, в этом году из регионов поступило более 28 тысяч заявок для отбора лучших. В их числе – 153 проекта из Башкортостана. Президент Ассоциации предприятий индустрии детских товаров Антонина Цицулина в своём выступлении отметила, что на современном этапе развития Россия сталкивается с серьёзными внешними вызовами, в том числе влияющими на производство игр и игрушек. Оно приобретает вид социального предпринимательства, связанного с защитой детей от некачественных и вредных для воспитания товаров. Кроме того, важно увязывать выпуск детской продукции с отечественным искусством – литературой, кино и телевидением, продвигать образы героев, достойных подражания. Всё это должно переходить от идей к промышленному производству. В завершение пленарной дискуссии Глава Башкортостана поблагодарил участников за конструктивную беседу, а также предложил сосредоточить усилия управленческой команды на эффективном взаимодействии с разработчиками, производителями и продавцами игрушек. Конкретные направления работы будут определять в рамках тематических совещаний – «Промышленный час» и «Час креативных индустрий». Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.","Игрушки – это очень важный, стратегический продукт – Радий Хабиров",0,analytics,Аңлатма,4981,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-06-06/igrushki-eto-ochen-vazhnyy-strategicheskiy-produkt-radiy-habirov-4267394,2025-06-06T09:22:00+00:00
"Күк томандар артында үҙенә ымһындырып, ылыҡтырып торған ижад донъяһына, атап әйткәндә, актерлыҡ һөнәренә, урау-урау юлдар үтеп килдем. Мин мәктәпте тамамлаған ваҡытта йәштәрҙе ауылда, совхоз-колхоздарҙа ҡалдырыу эше киң йәйелдерелгәйне. Шуға күрә, ҡулға аттестат алғас, бөтә класс менән ауылда эшкә ҡалдыҡ. Мин бер йыл көтөүсе булып эшләгәндән һуң, армия сафына алындым. Оло тормош мәктәбе булған армияла тыуып-үҫкән ерҙең, туғандарҙың ҡәҙерен нығыраҡ аңлайһың, киләсәккә төрлө пландар ҡораһың. Мин дә тыуған ил алдындағы хәрби бурысымды үтәгәндән һуңғы тормошом хаҡында күп баш ваттым. Ауылда ҡалырға ярамағанын армияға тиклем үк аңлағайным инде. Ундағы аҡрын ҡына аҡҡан тормош, бер төрлөлөк, эштән һуң ҡайҙа барып төртөлөргә белмәй ҡаңғырып йөрөүҙәр түҙеп торғоһоҙ була торғайны. Шуға күрә, ауылда ҡалмаҫҡа, ә ҡалаға барып, белем алырға, тигән ниәт менән ҡайтып төштөм армиянан. Ә туғандар унда мине өйләндерергә әҙерләнеп ята. Муйынға ҡамыт кейергә иҫәбем юҡ, тинем дә, урамда ноябрь булыуына һәм уҡыуҙарҙың күптән башланыуына ҡарамай, Магнитогорск ҡалаһына юлландым. Һуңлап килһәм дә, армиянан яңы ҡайтыуымды иҫәпкә алып, Магнитогорск педагогия институтының әҙерлек курсына (рабфак) уҡырға алдылар. Элек әҙерлек бүлегенә уҡырға ингәндә мотлаҡ ике йыл хеҙмәт стажы һәм характеристика талап итәләр ине. Ректорат характеристика һорап, мин хеҙмәт иткән рота командирына хат ебәрҙе. Оҙаҡ ҡына ваҡыт үткәс, мине ике йыл дауамында һындырырға тырышып та, үҙ маҡсатына өлгәшә алмаған рота командирынан насар йөкмәткеле характеристика килеп төштө. Ошо ҡағыҙ киҫәге уҡытыусылыҡҡа юлымды япты ла инде. Һайлау мөмкинлегем юҡ ине, Стәрлетамаҡҡа юлландым һәм мәҙәни-ағартыу (культпросвет) техникумының оркестр бүлегенә уҡырға индем. Бер аҙҙан ошо уҡ техникумдың театр бүлегенә ситтән тороп уҡырға күстем дә, Салауат драма театрына сәхнә эшсеһе булып эшкә урынлаштым. Театр коллективы менән гастролдәрҙә йөрөгән саҡта Өфө дәүләт сәнғәт институтының актерҙар бүлегенә студенттар йыйыуҙарын ишетеп, баш ҡалаға юлландым. Һынауҙарҙы уңышлы үтеп, театр факультеты студенты булып киттем. Театрға юлым шулай урау-урау булды.","Хөрмәтулла ҮТӘШЕВ: ""Насар йөкмәткеле характеристика уҡытыусылыҡҡа юлымды япты""",0,analytics,Мәҙәниәт,2105,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2025-09-25/h-rm-tulla-t-shev-nasar-y-km-tkele-harakteristika-u-ytyusyly-a-yulymdy-yapty-4401832,2025-09-25T13:41:00+00:00
"В сентябре в Кушнаренковском районе Башкирии состоится Республиканский фестиваль любительских театров «Театральная рампа». Его организуют в рамках проведения регионального этапа окружного фестиваля «Театральное Приволжье», сообщает пресс-служба центра народного творчества. Проект проводится в два этапа: отборочный и финальный. Он направлен на повышение уровня профессионального мастерства руководителей и участников любительских театральных коллективов. К участию приглашаются любительские театральные коллективы, театры пантомимы, агитационно-художественные театры, театры-студии, литературно-поэтические театры независимо от ведомственной принадлежности. Возраст участников - от 18 лет.","""Волга буйы театрҙары"" фестиваленең төбәк этабы Башҡортостанда үтәсәк",0,analytics,Йәмғиәт,690,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-07-29/volga-buyy-teatr-ary-festivalene-t-b-k-etaby-bash-ortostanda-t-s-k-4330340,2025-07-29T09:43:00+00:00
"Беҙҙең төп маҡсатыбыҙ – Ҡолой ауылында урынлашҡан Кәтибә Кинйәбулатова исемендәге китапхананы күреү, китапханасылар менән осрашыу, яҙыусының музейын күреү ине. Китапханала башҡорт телендә китаптар ҙа, гәзит-журналдар ҙа  бар. Баш редакторыбыҙ, яҙыусы  Миләүшә Ҡаһарманова автографын яҙып, үҙенең китаптарын бүләк итте. Артабан беҙ Кәтибә Кинйәбулатованың музейына индек. Музей бай. Яҙыусыбыҙҙың шәхси кейемдәре, әйберҙәре, телефоны, мебеле, ҡулъязмалары, фотолары һәм башҡа бик күп материалдар бар. Яҙыусыбыҙ тураһында байтаҡ мәғлүмәт алып, уның рухын тойоп сыҡтыҡ.",Башҡортостан ҡыҙы – Ҡолой ауылында,0,analytics,Аңлатма,565,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-10-30/bash-ortostan-y-y-oloy-auylynda-4448098,2025-10-30T17:16:00+00:00
"Европа шурасыЕвропа шурасының баш итәкче органы саналган Министрлар комитеты 3 май көнне чыгарган бу карар Кырымда һәм Акъярдагы (Севастополь) вазгыятькә карата комплекслы рәвештә чыгарылган беренче карар дип бәяләнде. 11 маддәдән торган бу документның 5 нче маддәсе турыдан-туры кырымтатарларга карый. Карарда Русия мәхкәмәсенең кырымтатар халкы Мәлесен экстремистик оешма дип тануы, аның эшчәнлеген тыюы, Мәлес лидерларын Кырымга кертмәү карары кырымтатарларның хокукларын итди рәвештә боза. Бу карар юкка чыгарылырга тиеш, диелә. Европа шурасы Русияне Кырымда кеше хокукларын үтәргә, бу хокукларны бозуны туктатырга, шул исәптән сүз, ыелышлар, дини иреклекләрне кысуны, дискриминация чараларын, хаксыз тоткарлау, әзалауларны, шулай ук милли азчылыклар - кырымтатарлар һәм украиннарны - репрессияләүне туктатырга чакыра. Шулай ук бу документ ирле һәм халыкара матбугат чаралары, кеше хокукларын яклаучы, дәүләттән тыш оешмалар өчен Кырымда куркынычсыз эшләү шартларын тудырырга, Европа кеше хокуклары конвенциясе стандартлары, принциплары нигезендә сүз, фикер иреклеге тәэмин итәргә, дискриминацияне бетерергә чакыра. Георгий ЛогвинскийЕвропа шурасы парламент ассамблеясының вице-президенты Георгий Логвинский(Украина президентының кырымтатар мәсьәләләре буенча вәкаләтле вәкиле Мостафа әмилевнең ярдәмчесе булып эшләде), Русия Федерациясе бу карарны үтәүдән баш тартса, Көнбатыш өчен бу Русиягә карата санкцияләрне көчәйтү өчен өстемә бер аргумент була ала, диде. Хәзер Мәлес әгъзасы булганы өчен эзәрлекләнгән кеше Русия инаять кодексы нигезендә иректән мәхрүм ителә ала. Моның өчен гаепле булганнар, ягъни Министрлар комитеты кабул иткән документны үтәмәгәннәр, беренчедән, финанс әза көтә ала, икенчедән, хаксыз иректән мәхрүм иткәннәре өчен гаепле булганнар инаять аваплылыгына тартылачак. Бу карар Кырымда кырыс шартларда әсирлектә булган кырымтатарларны яклаучы бер сигнал, диде Логвинский. Дмитрий КулебаЕвропа шурасында Украинаның даими вәкиле Дмитрий Кулеба: Европа шурасы беренче тапкыр кырымтатарларга бәйле махсус карар алды, диде. Украинаның тышкы эшләр министры Павел Климкин Европа шурасының карарын ""Бу - Русиягә басым ясау өчен тагын бер чара"", дип бәяләде. Европейская правда газетасы Европа шурасының карарын ""Европа шурасы БМОның Һаагадагы мәхкәмәсе белән юридик яктан бәйле булмаса да, Страсбургта алынган бу карар Украинаның Русиягә каршы барган мәхкәмәсендә дә ярдәм итә ала, чөнки бу мәхкәмә башка халыкара оешмаларның алган карарларына да игътибар итә"", дип бәяләде. Абдурешит ДжеппаровКырым кеше хокуклары контакт төркеме координаторы Абдурешит Джеппаров Азатлыкка: ""Бәлки кемдер мондый документларны Русия үтәмәячәк дип уйлыйдыр, ләкин болай уйласак, бернәрсә дә ярдәм итмәячәк дип утырсак, хәлләр тагын авыр булчак. Мондый карарны халыкара оешмалар ала икән, аларның перспективада тәэсире көчәеп барачак. Һәрхәлдә без сак астында булган ике кешебезне - Мустафа Дегирменджи һәм Али Асановны өй сагы астына күчерә алдык. Халыкара оешмалар Кырымдагы хәлләргә карата алган карарлар мондый эшләргә күзгә күренмәгәнчә тәэсир итәлә"", диде. Ильми УмеровМәхкәмәдә эше каралган Мәлес рәисенең урынбасары Ильми Умеров Азатлыкка: ""Әгәр дә Русия кануннарны үтәгән ил булса иде - Европа шурасының карарларын үтәргә тиеш булыр иде, Мәлес белән бәйле инаять эшләрне ябар иде. Страсбургта алынган карарның Кырымдагы хәлләргә турыдан-туры тәэсире булмастыр, ләкин никадәр күп илләрнең юлбашчылары Кырымдагы хәлләргә мондый фикердә нык торсалар, бәлки Русия дә үзгәрергә мәбүр булыр иде"", диде.",Европа шурасы кырымтатарларны яклап чыкты,0,analytics,Ҡырым,3506,https://www.azatliq.org/a/28470199.html,2017-05-05T13:46:13+00:00
"М. Шайморатов исемендәге ирекмәндәр штабында өлкәндәрҙең маскировка селтәрҙәре үргәнен күреп, балаларҙа ла файҙалы эшкә  ҡушылыу теләге тыуа. Динислам менән Алтынай хәҙер эшкә йөрөгән кеүек көн дә штабҡа килә. Арыу-талыуһыҙ селтәр үрә улар. Балаларҙың ярҙамы менән 30-лап селтәр үрелгән. Был селтәрҙәр беҙҙең яугирҙәрҙең ғүмерҙәрен һаҡлар. Шулай итеп, Алтынай менән Динислам дөйөм эшкә көстәренән килгән өлөштө индерә. Афарин, балалар! Был турала М. Шайморатов исемендәге Ирекмәндәр штабының телеграм- каналы яҙа. Аманат Ирекмәнлек",Файҙалы эшкә ҡушылғандар,1,news,Яңылыҡтар,531,https://amanat.su/news/novosti/2025-07-24/fay-aly-eshk-ushyl-andar-4325254,2025-07-24T15:14:00+00:00
"Әсәй янына ауылға ҡайтҡанда оло юлдан ауылға табан боролғайным, юл ситенән бер ҡатындың атлап барғанын күреп ҡалдым. Әле ауылға тиклем арыу уҡ, йәйәү ҡайтырға булды микән, тип уйлап ҡуйҙым. Йә теләһә ниндәй машинаға ултырырға ҡурҡалыр, йә ҡул күтәреп баҫып торорға ҡыйынһыналар, тигән уй уҙҙы. Янына барып етәрәк машинамдың тиҙлеген кәметеп, тәҙрәмде астым. – Апай, әйҙәгеҙ, ултырығыҙ. Эҫе көндә йәйәү йөрөү рәхәт түгел бит. - И, рәхмәт, йәйәү генә атлайым әле тип таксиҙан төшөп ҡалғайным. Көндөң эҫелеген онотоп ебәргәнмен, бик кибектем. Ултырып ҡайтайым әле, рәхмәт яуғыры, – тип апай машинаға кереп ултырҙы. Кеше исемен хәтерләмәһәм дә, күргән бер йөҙҙө хәтеремдә ҡалдырам. Юлдашымды ла таныным, беҙ мәктәптә уҡығанда күрше ауылдарҙың береһендә кибеттә һатыусы булып эшләй ине ул. Йәп-йәш сибәр ҡатын ине. Ҡартайған! Ә ҡатын-ҡыҙ йәше барғанға ғына ҡартаймай ул, уны күберәк борсолоу ҡартайта. Тыныс тормошта йәшәгән ҡатын-ҡыҙҙар башҡа төрлөрәк ҡартая. Улар күҙҙәрендәге матурлыҡтарын, дәртен, рух күтәренкелеген юғалтмай. Ҡараштары башҡа төрлөрәк була. Башы аҫҡа эйелмәй ундайҙарҙың. Ә юлдашым башын аҫҡа эйеп бара ине. – Балаларығыҙ янына ҡалаға барҙығыҙмы, әллә дауаханағамы? Ауылда йәшәгән ҡатын-ҡыҙҙар йәй уртаһында ҡалаға сығып китмәй инде ул. Бының өсөн етди сәбәп булырға тейеш. Ә ул сәбәп: йә балалар, йә ауырыу. Район дауаханаһында эш сыҡмағанын белгәндәр ҡала табиптарына барып күренергә тырыша. – Ялға ауылға ҡайтам әле. Күрше-күләнде, таныш-белештәрҙе күрергә. – Бәй, ҡалаға күсендегеҙме ни? – Күсендем тип әйтеү дөрөҫ булмаҫ инде ул. Ҡалаға киттем. Дөрөҫөрәге, китергә мәбүр булдым. Юлдашым тәҙрәгә боролдо ла, иген ҡырҙарын ҡарап ҡайта башланы. Күҙ сите менән генә күрәм: бармаҡ остарын битенә тейҙереп-тейҙереп ала. Илай. Бер ни тиклем барғандан һуң, яйлап ҡына: «Һөйләһәгеҙ, еңелерәк булып китмәҫме? » – тип әйтеп ҡуйҙым. Зарыңды сит кешегә һөйләһәң, бушанаһың бит ул. – Һин күрше ауылдан түгелме һуң? Беҙҙең тарихты белмәй ҡалмағанһыңдыр. Бөтә ауыл шауланы бит инде. Әсәйең һөйләгәндер, – тине юлдашым һаман иген ҡырҙарынан күҙен алмайынса. – Әсәй менән күрше ауыл хәлдәрен һөйләшкән юҡ беҙҙең. – Тормош бер алдын, бер артын күрһәтә икән ул. Ғүмер йәшәгән ауылыма ҡунаҡҡа ғына ҡайтып йөрөрмөн, тип уйламаған да инем. Ана шулай юлдашымдың быуаһы йырылды. Ә мин, байтаҡ ҡатын-ҡыҙ тарихтарын уҡыған, ишеткән кеше, шаҡ ҡатып тыңлап барҙым. Фәриҙә апай (исеме, билгеле, үҙгәртелде) күрше ауыл һатыусыһы тип әйттем инде. Ире, ике балаһы бар ине. Ғүмер тиҙ үтә бит ул. Беҙ мәктәптә уҡығанда балалары әле бик кескенә ине, инде улар үҫеп, ҡалаға сығып киткәндәр. Береһе ғаиләле, икенсеһе институтта уҡый икән. Ана шул институтта уҡыған ҡыҙы менән ҡалала фатир арендалап йәшәйҙәр икән. Ауылдан сығып киткәненә бер йыл булған. Ҡалала һатыусы ла, иҙән йыуыусы ла булып эшләй. Бер эш хаҡына ғына йәшәп булмай икән ҡалала, тип һығымта сығарған. Ҡайтмайым, тип сығып китһә лә, торған ере һағындырған, ояла-ояла булһа ла ҡайтырға булған. Ул күрше ауыл ғүмер-ғүмергә йөрөмтәл халҡы менән тирә-яҡта дан тотто. Ҡатыны йә ире өҫтөнән йөрөү был ауыл өсөн ғәҙәти хәл кеүек ине, тиһәм дә яңлышмам. Ауыл кешеһе ғәҙәттә кеше һүҙенән ҡурҡыбыраҡ йәшәй, ә был ауылда бындай ҡурҡыу ҙа юҡ ине булһа кәрәк. Ире йәки ҡатыны йөрөгән кеше үҙ хәлен үҙе генә белгәндер. «Ир бирмәк – йән бирмәк» тип юҡҡа ғына әйтелмәгәндер. Фәриҙә апайҙың да ире йәш саҡта ужымға сығып кергеләштергән булған. Был хаҡта ишетмәй ҡалмаған, билдәле. Ауыл халҡы ситләтеп булһа ла ирештерә инде ул. Балалары өсөн түҙеп йәшәй Фәриҙә апай. Башҡа кешенең ирҙәре асыҡтан-асыҡ йөрөй әле, минеке ара-тирә генә, тип йыуата үҙен. Унан һуң, балалары өсөн үлеп тора. Уларҙы нисек аталарынан күрәләтә мәхрүм итәһең. Балалары буй еткергәс, иренең был ғәҙәте бөткән кеүек була. Тынысланды, тип уйлай Фәриҙә апай. Инде ҡартлыҡ көнөн тигеҙлектә үткәрергә яҙһын, тип теләй. Туйҙар уҙҙырып, ҡыҙҙарын кейәүгә бирә. Ейән һөйөр саҡтары етә. Тик сир китә, ғәҙәт китмәй, тиеүҙәре хаҡ була. Ире, ситтән ҡайтып, ата-әсәһенең ҡаралты-ҡураһын яңыртып йөрөгән күрше ауылдағы ҡатынға эйәләшә. Төндәрен генә барып йөрөһә бер хәл, унда көндөҙ ҙә барып эшләшеп йөрөй. Иренең «гонаһлы сәфәрен» бик тиҙ ишеттерәләр Фәриҙәгә. Иренең был ғәҙәте кире ҡайтыуын ауыр кисерә ул. Ҡартайғас башҡасараҡ ҡарайһың икән ул хыянатҡа. Күңелде бысаҡ менән телгеләй икән ул. Кешенән битәр, балалары алдында оят. Уларға ла ишеттерерҙәр, тип борсола. Ире менән һөйләшеп ҡарарға теләй. «Урам буйлап ғәйбәт йыйып йөрөмәһәң, эшең бөткәнме әллә! » – тип кенә екеренә ире. Ә көндәрҙән-бер көндө ҡайта ла һөйәркәһе менән никах уҡытыуҙары тураһында әйтә. Бына шулай яп-ябай итеп. Йәнәһе лә, ҡатын өҫтөнән никах уҡытыу ғәҙәти хәл. «Ике ҡатын менән йәшәйҙәр әле. Миңә ниңә йәшәмәҫкә? Егәрлегем бар. Һеҙ икегеҙ ике ауылда. Элек, ана, йәш ҡатындарҙы бер өйгә алып ҡайтып та йәшәгәндәр», – тип әйтә ире. Фәриҙә һүҙһеҙ ҡала. Күтәрелеп бер нәмә лә әйтә алмай. Атайҙарының никахы тураһында белгән ҡыҙҙары, әсәйҙәрен үҙҙәре менән ҡалаға китергә өндәй. Улар был хыянатты кисерә алмай. «Ауыл да, үҙе лә кәрәкмәй, китәйек», – ти улар. Бәлки, ҡыҙҙарын күндергән дә булыр ине, ауылдағы һүҙҙәргә түҙә алмай ул. Кем генә ҡаршы осраһа ла: «Һинеке кәнтәйе менән никах уҡытыуы ысынмы һуң ул, ғәйбәт кенәме? » – тип һораштырыуҙар йәнгә тейә. Араларында йәлләүселәрҙән бигерәк, аҫтан көлөүселәр, шатланыусылар барын да аңлай. Тәүәккәләп ауылдан сығып китә ул. Бер йыл ҡайтмай. Шулай ҙа иренең ике йортҡа йәшәүен, һөйәркәһе янына барып йөрөүен ишеттереп торалар. Һағыныуына түҙә алмайынса, ҡыҙҙарына өндәшмәйенсә генә ауылға ҡайтырға була. –Хәҙер ирегеҙ янына ҡайтып керәһегеҙме инде? – тип һорайым. – Юҡ, атайымдың энеһенә ҡайтам. Иремдең өйөн ул үлгәс тә атлап кермәйәсәкмен, – тине Фәриҙә инәй. Күңел яралары бик тәрән була шул ул. Ул яраны кеше һүҙҙәре ҡамсылап торһа, тоҙ һалған кеүек әрней. Ә һағыш. Һағыш күңелгә бойһонмай. Уны яра ла, оят та, күңелдең әрнеүе туҡтата ла алмай. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Оятын ҡайҙа ҡуяйым? (булған хәл),0,analytics,Аңлатма,5984,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-09-20/oyatyn-ay-a-uyayym-bul-an-h-l-4395898,2025-09-20T23:49:00+00:00
Өфө фән һәм технологиялар университетында башҡорт теленән һәм әҙәбиәтенән Федераль олимпиада еңеүселәрен ҡотлау сараһы уҙҙы.,Еңеүселәрҙе ҡотлайбыҙ!,0,analytics,Конкурстар,124,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-07-03/e-e-sel-r-e-otlayby-4299639,2025-07-03T01:10:00+00:00
"Радий Хабиров на заседании республиканского совета по СПО дал поручение проработать вопрос открытия в колледжах стоматологических кабинетов (сейчас есть только в 4). «В школах у нас действуют уже около 260 таких кабинетов, 110 из них мы создали в рамках модуля «Здоровая улыбка». Надо начинать внедрять эту практику и для студентов колледжей», - сказал руководитель региона.",В колледжах Башкортостана будут открывать стоматологические кабинеты,1,news,Яңылыҡтар,374,https://uchbash.com/news/novosti/2025-01-11/v-kolledzhah-bashkortostana-budut-otkryvat-stomatologicheskie-kabinety-4080338,2025-01-11T12:20:00+00:00
"По его словам, новая дисциплина может появиться в ЕГЭ уже через два года. Он добавил, что в ноябре в гимназии имени Е. М. Примакова в Подмосковье пройдет первый форум, посвященный вопросам преподавания арабского языка в современном мире. В нем собираются участвовать ученые и педагоги из более чем десятка стран. В конце сентября министерство науки и высшего образования России разработало новый перечень вступительных испытаний для поступления в вузы. Согласно проекту указа, русский язык останется обязательным предметом для абитуриентов. Они также обязательно будут сдавать один профильный предмет из списка рекомендованных для конкретной специальности. Вуз имеет право самостоятельно выбрать профильный предмет или дать право выбора абитуриенту.",ЕГЭ по арабскому языку планируют ввести в России,1,news,Яңылыҡтар,749,https://uchbash.com/news/novosti/2024-10-21/ege-po-arabskomu-yazyku-planiruyut-vvesti-v-rossii-3977761,2024-10-21T18:47:00+00:00
"""Тормошта төрлөһө була, күтәрелеүҙәр ҙә, түбән төшөүҙәр ҙә. Был барлыҡ өлкәләргә лә ҡағыла! 15 йыл бергә йәшәнек. Ошо йылдар эсендә барыһы ла булды! "" — тип яҙа йырсы.","""Ә бөгөн беҙҙең тарихҡа нөктә ҡуйылды"".",0,analytics,Мәҙәниәт,167,https://shonkar.com/articles/culture/2025-02-26/b-g-n-be-e-tarih-a-n-kt-uyyldy-4137867,2025-02-26T20:20:33+00:00
"Ул ваҡытта үтә йәш инем. Яратҡан ҡыҙым йөклө икәнлеге хаҡында белдергәс, хәлде оҙаҡҡа һуҙмаҫҡа, законлы никахҡа инергә булдыҡ. Бының өсөн туйҙы башҡаларҙан һис ҡалышмай, хатта уларҙан яҡшыраҡ үткәрергә ҡарар иттек. Тик быға матди йәһәттән көс етмәй. Йәшмен, аҡса йыйып бармайым, бер көн менән йәшәйем. Шуға ла, шәхси ойошмала уңышлы эшләп йөрөгәс, туйҙы матур, гөрләтеп үткәрер өсөн кредитҡа аҡса алырға булдым. Әлбиттә, сумма аҙ түгел ине. Туй гөрләп үтәсәк. Ҡартайғас та уның хаҡында бергәләп ултырып хәтергә аласаҡбыҙ, – тинем буласаҡ кәләшемә. Ул ризалашып йылмайҙы ғына. Бик шәп ресторан һайлап, ҡуртым аҡсаһын түләнем, сит илгә ялға барырға тип ике путевка һатып алдым, аҙыҡ-түлеккә лә рәхәтләнеп мул тотондом. Тик бына туй тәғәйенләнгән йомаға дүрт көн ҡалғас, яратҡан ҡыҙым мине ташлап, икенсе егеткә китте. Баҡтиһәң, буласаҡ баланың атаһы ул икән: атайлыҡ хистәре уянған. Ошо хәлдән һуң үҙемде шул тиклем насар тойҙом: был тиклем дә йүләр булырға ярамай ҙа инде! Хурлыҡлы алдандым. Етмәһә, ойошмала ҡыҫҡартыу тураһында һүҙ сыҡҡас, эштән китеүемде һоранылар. Шулай итеп, урамда ҙур кредит менән тороп ҡалдым. Яңы эш урыны тапҡанға тиклем өйҙә булған барлыҡ техниканы һатырға тура килде. Шуныһы йәнде өтә: әле һаман шул кредитты түләйем. Ярай әле, исмаһам, кеше балаһын тәрбиәләмәйем тип үҙемде йыуатам. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.","Ярай әле, кеше балаһын тәрбиәләмәйем.",0,analytics,Ғәләмәт бит,1983,https://henek.info/articles/++-++/2025-12-16/yaray-le-keshe-bala-yn-t-rbi-l-m-yem-4509690,2025-12-16T12:55:00+00:00
"Шулай йәшәп ятҡанда, юлымда ысынлап та минең өсөн өҙөлөп торған, мине илаһилаштырған кеше осраны. Ул төҫ-башы, холҡо менән элекке иремдең тап киреһе – һары сәсле, кәүҙәгә лә тәбәнәк кенә, күп һөйләмәй, гел йылмайып йөрөй. Ҡыҙым менән паркта йөрөгәндә, яныбыҙға килеп, беҙҙең менән танышып алды.","Рәхмәт, һиңә, һөйөклөм. (Ғибрәт)",0,analytics,Ғибрәт,294,https://shonkar.com/articles/ibr-t/2025-02-01/r-hm-t-i-y-kl-m-ibr-t-4104913,2025-02-01T16:37:12+00:00
"В целях повышения качества образования, уровня педагогического мастерства педагогов, работающих с использованием информационных технологий в образовательном процессе в Институте развития образования Республики Башкортостан  прошел республиканский конкурс «Лучший видеоурок по предмету Основы религиозных культур и светской этики».",Республиканский конкурс «Лучший видеоурок по предмету Основы религиозных культур и светской этики»,1,news,Яңылыҡтар,330,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-05/respublikanskiy-konkurs-luchshiy-videourok-po-predmetu-osnovy-religioznyh-kultur-i-svetskoy-etiki-3716695,2024-04-05T16:09:17+00:00
Татарстан диния нәзарәте бинасыРәфик МөхәммәтшинРәшит МинһаМансур хәзрәт әләлетдин,Татарстанда мөфти сайлау пычрак кампаниягә әйләнде,0,analytics,Дин,82,https://www.azatliq.org/a/24927868.html,2013-03-13T17:08:22+00:00
"Иллюстратив фотоРусия президенты Владимир Путин Украинага каршы сугыш чорында Русия краллы көчләрендә яки ""хәрби төркемнәрдә"" хәрби хезмәт үтү турында контракт төзегән чит ил кешеләренә Русия ватандашлыгы бирү турында фәрман имзалаган. Документ норматив-хокукый актлар сайтындабастырылган. Документка күрә, Русия ватандашлыгын аларның гаилә әгъзалары - ире йә хатыны, балалары һәм ата-аналары алырга мөмкин. Контракт кимендә бер елга төзелгән булырга тиеш. Фәрман басылып чыккан көненнән үз көченә керә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Путин Русия армиясе белән контракт төзегән чит ил кешеләренә Русия ватандашлыгы бирү турында фәрман имзалаган,1,news,Яңылыҡтар,601,https://www.azatliq.org/a/32759698.html,2024-01-04T10:50:32+00:00
"Салауат Юлаев исемендәге батальон яугирҙәре көсө менән Донецк Халыҡ Республикаһында часовня ҡалҡытылған. Уны изге Николай Чудотворец иҫтәлегенә асҡандар. Әйткәндәй, часовня асыу идеяһын Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров еткергән. ""Молодежная газета""һына Башҡортостан Башлығының Рәсәй Милли гвардия ғәскәрҙәре менән бәйләнеш тотоу буйынса кәңәшсеһе Артур Йомағужин һөйләүенсә, Радий Хәбиров сираттағы командировкаһында ошо урында часовня ҡуйырға тәҡдим индергән. Ә Башҡортостан күп милләтле республика, яугирҙәр араһында төрлө дин тотоусылар күп. Шул иғтибарға лайыҡ, быға хәтлем яугирҙәр тырышлығы менән мәсет төҙөлгәйне. Сығышы менән Баймаҡ районынан булған ""Моджахед"" позывнойлы һалдат билдәләүенсә, Башҡортостандан йыш гуманитар ылау килеп тора, шул иҫәптән, ағас материалдарын күп ебәрәләр. Артабан инде бынамын тигән мәсет өсөн бура бурағандар. Аллаһ йорто тап Ҡорбан байрамына әҙер булған. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Донбаста – часовня,0,analytics,Махсус хәрби операция,1005,https://bashgazet.ru/articles/care/2025-12-24/donbasta-chasovnya-4520545,2025-12-24T17:30:00+00:00
"– Нагаево – одна из самых быстрорастущих территорий в Уфе. Здесь живет много семей с детьми. И, конечно, развитие социальной инфраструктуры – одна из наших задач. В прошлом году мы открыли в Нагаево поликлинику. В планах – ФОК, продумываем и другие объекты, – отметил Глава региона Обращаясь к руководителю строительной организации, Радий Хабиров поручил завершить строительство объекта строго в срок. Он также выразил надежду, что все строительные работы будут выполнены качественно Комплексный национальный проект «Семья» сформирован с учетом поручений Президента России и его указа 309. Он пришел на смену нацпроектам «Демография», «Культура», части мероприятий нацпроекта «Здравоохранение» и ориентирован на достижение трех национальных целей развития: сохранение населения, укрепление здоровья и повышение благополучия людей, поддержка семьи реализация потенциала каждого человека, развитие его талантов, воспитание патриотичной и социально ответственной личности комфортная и безопасная среда для жизни Нацпроект состоит из пяти федеральных проектов: «Поддержка семьи», «Многодетная семья», «Старшее поколение», «Охрана материнства и детства», «Семейные ценности и инфраструктура культуры» Информация из открытых источников",В Уфе построят новый детский сад,0,analytics,Файҙалы эштәр,1229,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2025-06-03/v-ufe-postroyat-novyy-detskiy-sad-4262254,2025-06-03T10:26:00+00:00
"В рамках мероприятия сделан анализ текущей ситуации по ДТП с участием несовершеннолетних студентов колледжей, обсуждены меры профилактики ДДТТ в СПО и выработаны предложения и рекомендации по повышению эффективности межведомственной работы:3. Включение профессиональных образовательных организаций на территории Республики Башкортостан в реализацию акции «Безопасность детства» каждого 10 числа 2025 года ежемесячно.4. Проведение среди студентов профессиональных образовательных организаций Республики Башкортостан конкурса социальной рекламы«За ПДД! ». Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Профилактика детского дорожно-транспортного травматизма,1,news,Яңылыҡтар,676,https://uchbash.com/news/novosti/2025-01-30/profilaktika-detskogo-dorozhno-transportnogo-travmatizma-4102021,2025-01-30T10:28:00+00:00
"Пензадагы әмигъ мәчетеПензада 1874 елга кадәр мәчетнең кайда урнашкан булуы билгеле түгел. Заманында татар морзаларыннан кенәзлеккә күчкән Тенишевлар 1895 елда хәзерге мәчетне төзеп аны Пенза мөселманнары әмгыятенә тапшырган. Тенишевлар үз утарын крестьян Елизавета Павловадан 1887 елда сатып ала. Утар янында ике катлы флигельда Тенишевларның туганы театрал Якуб Коләхмәтов яшәгән. Хәзер анда Пенза өлкәсе мөселманнары Диния нәзарәте урнашкан һәм нәкъ шул бинаны хәзер ""әмигъ мәчете"" оешмасы итәкчесе әфәр Куряев сүтмәкче була. Ул моны мәчетне киңәйтү өчен урын кирәк дип аңлата, әмма кайбер мөселманнар бу бары күзгә төтен ибәрү генә, чынлыкта сүтелгән урынга берни төзеп булмаячак дип аңлата. Заманында Тенишевлар мөселманнарга бүләк итеп калдырган мәчет Пензада татар тарихын чагылдыручы бердәнбер һәйкәл. Шуның янында гына урнашкан, тарихи мәдәни мирас булган Тенишев утары инде юк. 2005 елда ул сүтелде. Дөресрәге башка урында төзергә вәгъдә итеп хакимият 2005 елңа аны сүттерде. Бүрәнәләре башта ""Пензгорстройзаказчик"" ширкәте биләмәсендә сакланса да, аннары череде. 2010 елда ул бөтенләй мәдәни мирас исемлегеннән алынды. Шулай итеп Пенза үзәгендәге татарлар милеге юк булды. Хәзер шундый ук язмыш әмигъ мәчетенә дә яный дип борчыла кайбер татарлар. Чөнки ""әмигъ мәчете"" оешмасы итәкчесе әфәр Куряев әлеге мәчет янындагы янкормаларны сүтеп, киләчәктә мәчетне төзекләндерү эшенә керешмәкче. Кайбер мөселманнар моңа каршы чыга. Чөнки 2010 елдан бирле Пензада яңа, зур әмигъ мәчете төзелеп ята һәм акча итмәү сәбәпле ул әле дә эшләнеп бетә алмый. Татарлар, яңа мәчеткә дә акча ыеп булмаганда, элекке мәчетне төзекләндерүгә акча кайдан килсен, ди. Азатлык бу мәсьәләдә төрле тарафлар белән сөйләште. Рәшит Куряев""Радуга"" хәйрия вакыфы итәкчесе Рәшит Куряевмәчетне төзекләндерергә әле вакыт итмәгән дип саный. – Мәчетнең татарлар, мөселманнар өчен тарихи кыйммәте зур. Тенишевлар аны безгә калдырды һәм без аны мирас итеп сакларга тиеш. Бу эшне ""әмигъ мәчете"" оешмасы рәисе алып бара. Аның кулында мөһер, ул барысы өчен дә аваплы. Кызганыч ки, ул имамнар, мөфтиләр белән дә киңәшләшми. Бар карарны да үзе, ничек дөрес саный, шулай кабул итә. Ул, без мәчетне төзекләндерү эшен башлыйбыз, дип белдерә. Аның өчен мәчеткә терәлеп торган биналарны, манараны сүтәбез һәм яңадан мәчетне киңәйтеп төзибез, ди. Әлеге сүзләрдән соң, бу мәсьәләне хакимияттән белешергә тотындык, ягъни имамнар Пенза шәһәр хакимияте каршындагы архитекторлар бүлегенә барды. Сөйләшкәннән соң шул аңлашылды: сүтүен сүтәргә мөмкин, ә төзелеш өчен рөхсәт алырга кирәк. Аннан ерак түгел генә тарихи архитектура мирасы бар һәм шул сәбәпле ул кызыл зонада урнашкан. Бүгенге көндә хөкүмәт төзергә рөхсәт бирми. Беренчедән, вакыф милке булганга, бу мәсьәләдә карарны динне белүчеләр кабул итәргә тиеш. Әмма бүгенге көндә аны төзекләндерүгә имамнар һәм мөфтиләрдән фәтва юк. Икенчедән, хөкүмәттән төзелешкә рөхсәт юк. Өченчедән, ул эшне эшләргә акча юк. Чөнки Пензада яңа әмигъ мәчете төзелә. Шуңа да акча итешми. 2010 елдан төзелеш барса да, акча юклыктан аның әле яртысы гына төзелгән. Гәрчә Татарстан президенты да 10 миллион сум бирде инде. Ул 150 миллион сумлык проект. Әлегә 80 миллион сум гына ыелган. Шуңа, ниндидер акча булган очракта, шул яңа мәчеткә кертү каралган. Ә бу ""әмигъ мәчете"" оешмасы итәкчесе деструктив эш алып бара. Аңа дини кануннарны истә тотып эшләргә кирәк диючеләр дә бар. Ул әйтә: ""Миңа хөкүмәт әйтте, миңа погонлылар шулай эшлә дип әйтте"", ди. Ягъни хөкүмәт һәм куәт оешмалары таләп иткәнгә, шулай эшлим ди. Тегеләре исә моны кире кага. – Ни өчен әфәр Куряев мәчеттә төзекләндерү эшләре башламакчы була? – Кешеләр сыймый, ди. Чыннан да, омга намазында кешеләр сыймый, киңәйтергә кирәк. Бу бәхәссез. Әмма аның өчен бүгенге көндә шартлар юк. Ул беренче чиратта, мәчеткә терәлеп торган өч бина һәм манараны сүтәргә тели. Ник шулай ашкынадыр, сәбәпләрен белмибез. Төзергә рөхсәт бирмәгәч, ул мәчеткә терәлеп торган биналарны яхшы итеп төзекләндерергә кирәк, чөнки анда уку бүлмәләре, офис бар, анда дәрес бирәләр, ягъни Коръән укыталар. Ул бинада имамнар бүлмәсе урнашкан, алар анда халыкны кабул итә, дәресләргә әзерләнә. әмигъ мәчетенең дүрт имамы шунда утыра. Ул аларның эш бүлмәләре. Күрәсең, кемгәдер Пенза үзәгендә мәчет булуы ошамыйдыр. Бу безнең фараз гына, әлбәттә. 2005 елда Тенишев утарын шулай сүттеләр. Имеш башка урынга куячаклар һәм саклаячаклар, диделәр. Бүрәнәләре череп бетте. Онытылды. Булмаган да кебек. Хәзер мәчетнең дә манарасын, янындагы биналарын сүтеп, аннары, инде яңа мәчет ачылгач, бусын имерек хәлдә дип әйтеп ябарга телиләрдер. әфәр КуряевАзатлык мәчет янындагы янкормаларны сүтеп, мәчетне төзекләндерү яклы булган ""әмигъ мәчете"" оешмасы итәкчесеәфәр Куряевбелән дә аралашты. – Мәчетне зурайтырга ниятлибез, чөнки ул шәһәр үзәгендә урнашкан. Тарихи урында тора. 600 сутый иребез бар. Базарлар, машина кую урыннарыбыз да бар. Ул иребез һәм мәчетебез безнең мәхәллә милке санала. Шул ук вакытта мәчет эшен туктатырга ярамый. Бары ул эшләп торганда гына төзекләндерү мөмкинлеген карыйбыз. Әмма аның өчен әле экспертизалар ясатасы бар. Экспертиза булмаса, канун бозган саналабыз. – Ни өчен мәчет янындагы биналарны сүттермәкче буласыз? – Ул мәчет янындагы күренешне бозып тора. Каралмаган. Инде ишелеп бара. Аннары ул бит безнең милек түгел. Чөнки алар Тенишев утарына карый иде. Тенишев утары хакимият карамагында булды. Ул сүтелгәч, шәһәр мэрыннан аны безгә калдыруны сорадык, ул калдырды. Хәзер инде шәһәр хакимияте ""итте кулланырга"" ди. –Анда имамнар бүлмәсе урнашкан, дәресләр бара икән? – Анда бернәрсә дә юк, хуалык әйберләрен саклыйбыз. Элек имамнар яши иде, хәзер аларга инде фатир бирделәр. Дәресләр мәчеттә бара. Аны сүтеп яңаны ясасак, дәрес бирергә әйбәтрәк булачак бит инде. –Ә төзергә рөхсәт бирмәсәләр? Тенишев утары да шулай юкка чыкты. – Шуңа, башта экспертизалар ясатырга кирәк. Тенишев утарын татарлар үзләре сүттерде. Губернатор аны үз акчагызга торгызыгыз дигән иде, берсе дә теләмәде. Ә без мәчеткә сорагач, аны бирмәделәр. Без аны торгызыр идек. Ул бина мәдәният министрлыгына карый иде. Мәчетне дә мәхкәмәләшеп кенә алдым. Озак вакыт үзебезгә рәсми терки алмадык. Тенишевлар мөселманнарга бүләк итсә дә, өлкә безне тыңламады һәм Пенза өлкә мәхкәмә карары безгә каршы карар чыгарды. Казан Арбитраж мәхкәмәсе аларның карарын гамәлдән чыгарды. Без Казанга, элекке мөфти Госман хәзрәт Исхакыйга рәхмәтлебез. –Яңа мәчетне кайчан ачарга ыенасыз? – Өч каты да төзелеп беткән, түбәсе япкан, ылы ибәргән. Мәчет тирәсен тәртипкә китерү бик чыгымлы. Мәчет иңү проспектында, ягъни Пенза үзәгендә урнашканга күрә, анда эшләнәсе эш миллионнар тора. Мәчетне төзеп бетереп, тирәсен матурламасак, аны тапшырып булмаячак. Шуңа мәчет кайчан ачылачагын белмибез. иһанша ТуктаровПенза шәһәр думасы депутаты, әмигъ мәчете төзелеше белән шөгыльләнүче, татар рухи мирасын саклаучы ""Сияние"" хәйрия фондының идарә рәисеиһанша Туктаров Азатлыкка әйтүенчә, беренче чиратта, акча булса, яңа мәчетне салып бетерү кирәк, ә элекке мәчетне төзекләндерүгә әле әллә ни ихтыя юк. ""Минем белүемчә, мәчет янында мәдәни мирас буларак сакланган бина бар. Безнең шәһәр думасы карарына күрә, аңа 200 метрдан якынрак төзү эшләре алып бару тыелган"", диде ул. Туктаров сүзләренчә, ""Пенза әмигъ мәчете"" оешмасы итәкчесе әфәр Куряев хәзер төзекләндерү эшләрен башкару мөмкинлегенең хокукый нигезләрен тикшерә. ""Ул миңа рәсемнәрен күрсәтте. Бер яктан матур, ә икенче яктан бит монда бу реконструкциягә каршы чыгучылар да бар. Кызганыч ки, мәдәни мирас булган Тенишев утарын без саклап кала алмадык, ул сүтелде. Минемчә, ул биналарны татарларга ничек бүләк иткәннәр, ул шул килеш сакланырга тиеш. Мәчеттә урын итмәүне аңлыйм, әмма без бит тагын бер әмигъ мәчете төзибез. Башта тегесен төзеп бетерербез дә, аннары инде ихтыя булса, элекке мәчетне эшләрбез. Мин әлегә ул мәчетне киңәйтүгә ихтыя күрмим. Нинди булган, шундый калырга тиеш дип уйлыйм"", диде Туктаров.",Пенза татарлары мирас итеп бирелгән милекне саклый алырмы?,0,analytics,Татарстан,7855,https://www.azatliq.org/a/28437244.html,2017-04-18T22:02:50+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБашкортстан мәдәният министрлыгына республикада киңкүләм мәдәни чаралар үткәрүнең бердәм тәртибен расларга кирәк, анда ырчыларның киеме турында да әйтелгән булырга тиеш дип саныйлар. ""Барыбыз өчен дә рухи-әхлакый кыйммәтләр һәм патриотик тәрбия беренче урында булырга тиеш"", ди депутатларның берсе. Узган ялларда, 1 июнь көнне, музыкаль фестивале кысаларында Башкортстан башкаласы Уфада урыс эстрадасы ырчысы Ольга Бузовачыгыш ясаган. Фестивальне ""ВКонтакте"" социаль челтәре вәкилләре оештырды. Элегрәк ул башка зур шәһәрләрдә дә үткән иде. Башкортстанның кайбер депутатлары ырчыны ""артык ачык киеме"" өчен тәнкыйть утына тота башлады. Әйтик, республика парламенты депутаты Рөстәм Әхмәдинуровкүпчелек тамашачысын балигъ булмаган балалар тәшкил иткән мондый фестивальдә болай киенү урынсыз, дип саный. ""Балаларны яклау көне. Анда бер көтү бала бар. Ул адекватмы? "", дип язды Әхмәдинуров үзенең -каналында. ""Курорт шәһәрендәге рестораннарда булса бер хәл, ә монда мөселман традицияләре булган шәһәрдә, яртысы балалар булган тамашачылар алдында. Һәм иң мөһиме - Балаларны яклау көнендә"", дип фикер уртаклашты ул. Әхмәдинуровның постында ""Бердәм Русия"" депутаты, Республиканың хәрби хәрәкәтләр инвалидлары итимагый оешмасы рәисе Әлфит Нигъмәтановта фикер калдырган. Ул да бу фикер белән килешүен әйтә. ""Бу хурлыкны тәнкыйтьлим. Бу хәлләр ""махсус хәрби операция"" (Украинага һөүмне Русия хакимиятләре шулай атый) вакытында, егетләр тынычлык өчен сәламәтлекләрен һәм гомерләрен биргәндә бара бит әле. Мөселман республикасында, балаларны яклау көнендә ярымшәрә килеш. Чараны оештыручылар аны мондый кыяфәттә күргәч тә оят ирләрен кичекмәстән каплап бетерергә тиеш иде"", дип ризасызлык белдерә депутат Нигъмәтанов. Ул Башкортстан мәдәният министрлыгына республикада киңкүләм мәдәни чаралар үткәрүнең бердәм тәртибен расларга кирәк, анда ырчыларның киеме турында да әйтелгән булырга тиеш дип саный. ""Безнең барыбыз өчен дә рухи-әхлакый кыйммәтләр һәм патриотик тәрбия беренче урында булырга тиеш"", ди депутат. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстан депутатлары Уфада чыгыш ясаган ырчы Ольга Бузованы сәхнә киеме өчен тәнкыйтьли,1,news,Яңылыҡтар,2157,https://www.azatliq.org/a/bashkortstan-deputatlari-ufada-chigish-yasagan-jirchi-olga-buzovani-sahna-kieme-ochen-tankiytli/32976715.html,2024-06-03T09:48:04+03:00
Ул Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының концерт залында ойошторолдо.,"""Шаян-лига-2025"" финалы үтте",1,news,Яңылыҡтар,103,https://yanshishma.com/articles/yanyliktar/2025-04-18/shayan-liga-2025-finaly-tte-4204846,2025-04-18T22:45:56+00:00
"Күргәҙмәгә фотоһүрәттәр, элекке радиоалғыстар һәм тауыш яҙҙырыу ҡоролмалары, шулай уҡ радиостанцияның тарихын сағылдырған материалдар ҡуйылған. Радионың төп тапшырыуҙары, ҙур проекттар һәм акциялар тураһында һөйләгән стендтар бар. Экспонаттар коллективтың һөнәри ҡаҙаныштары, милли мәҙәниәтте һаҡлауға һәм таратыуға индергән өлөшө  менән таныштырасаҡ. Айырым стендты ""Юлдаш"" радиоһының 25 йыллығына ҡарата үткәрелгән ""Көмөш йылдар. Алтын ҡулдар"" конкурсына ебәрелгән эштәр күргәҙмәһе биләй. Бәйгелә          Йылайыр, Илеш, Шишмә, Учалы, Мәсетле, Нуриман, Балтас һәм Бөрйән райондарынан, шулай уҡ Сибай, Мәләүез һәм Яңауыл ҡалаларынан оҫталар ҡатнашты. Күргәҙмәне асыу тантанаһында еңеүселәргә бүләктәр тапшырыласаҡ. Гран-при яулаусы шифахана путевка менән бүләкләнәсәк. Күргәҙмә 12 сентябрҙә 15:00 сәғәттә Милли музейҙа  асыла. 0",Күргәҙмә Юлдаш радиоһының тарихын һөйләй,1,news,Яңылыҡтар,829,https://amanat.su/news/novosti/2025-09-10/k-rg-m-yuldash-radio-yny-tarihyn-yl-y-6-4382475,2025-09-10T15:56:00+00:00
"Был мәсьәләлә иң мөһиме – ҡаты күңеллелек һәм миһырбанһыҙлыҡ күрһәтмәү. Беҙ бындай хәлдәргә юл ҡуймаясаҡбыҙ. Һәләк булған геройҙарҙың ғаиләләре тураһында хәстәрлек күрәсәкбеҙ, – тине БР Башлығы. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Һәләк булған яугирҙарҙың балалары – беҙҙең балалар,0,analytics,Махсус хәрби операция,372,https://ye102.ru/articles/care/2026-01-30/l-k-bul-an-yaugir-r-e-balalary-be-e-balalar-4557138,2026-01-30T11:15:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрАннексияләнгән Кырымдагы Русия хакимиятләре украин партизаннарын эзләү чараларын көчәйтә, дипхәбәр итә Украинаның милли каршылык үзәге. ""Аерым алганда, ярымутрауда ""лояль булмауда"" шикләнелгәннәрнең фатирларында тентүләр уздырганнар. Тентүләр, шул исәптән фатир хуалары өйдә булмаганда да узган"", диелә хәбәрдә. Үзәк мәгълүматынча аннексияләнгән ярымутрауда кешеләрне урамда тотып тикшерү очраклары да ешайган. Моңарчы Русия ватандашлары арасында Украина ватандашлыгы барлыгын яшерергә мөмкин булган кешеләрнекүзәтү турындапрезидент фәрманыөлгесенәзерләүләре хәбәр ителде. Документны Русия эчке эшләр министрлыгы әзерләгән. Беренче чиратта бу фәрман Украинаның аннексияләнгән төбәкләренә, аерым алганда Кырымга кагылачак, чөнки биредә яшәүчеләрнең бер өлеше Русия паспортлары ала һәм Украина ватандашлыгыннан чыгуын белдерә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русия куәт оешмалары аннексияләнгән Кырымда партизаннарны эзләп рейдлар уздыра,1,news,Яңылыҡтар,946,https://www.azatliq.org/a/32378229.html,2023-04-25T06:21:08+00:00
"Тормошома кемдәр килгән, Кемдәр инглизсә киткән, Бөтә булған хәл, үткәнгә, Иртәгәне көткәнгә. Ышанысҡа үҙ -үҙемә, Рәхмәт әйтәм барыһына; Томра йәйге көндәр өсөн, Саф ямғырҙың тамсыһына; Хыялдар тормошҡа һәр саҡ Торғаны өсөн ашып, Дәрт -дарманым һүнмәйенсә Торғаны өсөн ташып. Бөтә түккән хеҙмәтемдең Хөрмәтен күргән өсөн, Үткән йылым, миңә гел дә Яғымлы булған өсөн; Һинең арттан ишек ябып, Яңыһын ҡаршы алам, Бәхет, шатлыҡ килтерер тип Уға ышанып ҡалам. Сәләмәтлек, тоғро дуҫтар Һәм уңыш бар өлкәлә. Барыһы ла яҡшы булыр Өс йөҙҙән ашыу көндә лә. ! Нутфуллина Рәйлә","РӘХМӘТ ҺИҢӘ, ҮТКӘН ЙЫЛЫМ",1,news,Яңылыҡтар,565,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-07/r-hm-t-i-tk-n-yylym-4530561,2026-01-07T21:00:00+00:00
"Күмертауда Виталий Ведерников белән хушлашу, 3 октябрьфикерләрРусия Украинага каршы башлаган сугышта Татарстаннан һәм Башкортстаннан 14 меңнән артык кеше һәлак булган. Моны 22 октябрьгә без Татарстаннан кимендә 6456 кеше үлеме турында мәгълүмат таба алдык. Башкортстан исемлегендә кимендә 7612 үлгән хәрби исеме бар. Ике республикадан Украинадагы сугышта кимендә 14068 үлем очрагы турында хәбәр таба алдык. Ике республикадан 6 мең хәрби үлгәнен без 10 сентбярьдәхәбәр иткән идек. Соңгы 40 көндә меңнән артык исем өстәлде. Шул ук вакытта, бер ел элек (10 октябрь) безнең хисапта ике республикада без тапкан үлемнәр саны 6 меңнән арткан иде. Димәк, соңгы бер елда табылган үлемнәр саны яртысыннан күбрәк, 8 меңгә артты. Бу соңгы елда үлемнәр турында хәбәрләрнең никадәр ешаюын ачык күрсәтә. Сугышта һәлак булган хәрбиләр исемлеген Русия күләмендә үлгән хәрбиләр саны белән Башкортстан — беренче урында, Татарстан икенче урында бара. Бу Русия буйлап һәлак булган хәрбиләр исемлеген туплаучы ""Медиазона""проектысаннарыннан күренә. Мобилизациягә эләгүчеләр һәм ихтыярилар үлеме ягыннан — Башкортстан белән Татарстан беренче ике урында. ""Сугышта үлүчеләр"" хисабындагыхаритакүрсәткәнчә, иң күп үлүчеләр – Уфа шәһәреннән. Районнардан үлүчеләр саны зур тизлек белән арта бара. Күрше Татарстаннан аермалы буларак, районнардан үлүчеләр саны зуррак. Иң күп үлүчеләр түбәндәге шәһәр-районнардан: Бу районнар исемлеге күптәннән үзгәрми, әмма аерым районнарның ""урыны"" үзгәрә. Әйтик, узган хисаптан бирле, Учалы районы Стәрлетамакны узды. Мәләвез районыннан да үлемнәр саны күбрәк билгеле булды, ул Баймак һәм Туймазы районнарын узып китте. Үлемнәр турында хәбәрләр иң аз килүче районнар нинди? ""Яшел исемлек""тә – Межгорье (30), Чакмагыш (34), Агыйдел (34), Федоровка (40) районнары. Башкортстаннан сугышка китеп, анда һәлак булучыларның урта яше әкерен генә арта бара. Хәзер бу күрсәткеч —39,13. Узган ай ул 38,96 иде. Урта яшь бу мәгълүматны таба алган кешеләрдән саналды (7612 кешенең 6054 се). Башкортстаннан иң күп һәлак булучылар — 35-44 яшьлекләр: Иң күп үлүчеләр — 1980 нче елларда туганнар. Икенче һәм өченче урында 1990 нчы һәм 1970 нче елларда туучылар бара. Үлгән хәрбиләрнең некрологларын укыган вакытта, олырак яшьтәге кешеләр күләме артуы сизелә. Әмма 25 яшькә кадәр бик яшь егетләр дә кимеми, кайчак 18-19 яшьлек кешеләр дә күренә. Татарстаннан иң күп үлүчеләр, элеккечә – зур шәһәрләрдән һәм көньяк-көнчыгыш районнардан. Районлап статистика түбәндәгечә: Иң аз үлем хәбәрләре дә элеккечә – Әтнә, Теләче, Кама Тамагы районнарыннан. Бу районнарда халык саны аз, уртача 12-14 мең кеше. Сугышта үлүчеләрнең яшенә килгәндә, төп үлемнәр, нигездә, 35-44 яшь төркеменә туры килә: Татарстаннан үлүчеләрнең урта яше – 38,93 (6456 кешедән 6086 сының яшенә нигезләнеп). Сугышта күбесенчә урта яшьтәге, гаиләле кешеләрнең үлүләре күренә. Шулай итеп, ике республикада һәлак булучыларның урта яше –39,03 тәшкил итә (элек – 38,92 булган). Иң күп үлүчеләр — 1980 нче елларда туганнар. 1970 нче һәм 1990 нчы елларда туучылар арасында да үлүчеләр күп. "". Реалии"" басмасы Идел буенда урнашкан төбәкләрдә һәлак булучылар исемлеген аерым ыя. Бу көннәрдә исемлектә үлгән кешеләр саны 43 меңнәнартты. Исемлекне басма шулай ук ачык чыганакларда чыккан хәбәрләрдән барлый. Беренче ике урында (Русия күләмендә кебек үк) – Башкортстан белән Татарстан бара. Башка төбәкләрдә табылган һәм расланган үлемнәр саны түбәндәгечә: Үз чиратында ""Медиазона"" журналистлары, ның урыс хезмәте белән бергә, Украинадагы сугышта һәлак булган 136 286 русияле исемен ачыклаган (16 октябрь). Русиядә",Азатлык хисабы: Татарстан һәм Башкортстаннан 14 меңнән артык сугышчы үлгән,0,analytics,Сугыш,3552,https://www.azatliq.org/a/33565085.html,2025-10-21T20:13:31+00:00
"Күптән түгел, был йәйҙә бөткөһөҙ мәғлүмәт ағымы араһынан берәүһе иғтибарҙы йәлеп итте – Өфөлә бер ир иртәнсәк тәҙрә аша фатирҙы таларға инә. Таларға тип, алкоголдән аңы томаланған бурға ни бары мең һум кәрәк була. Был ваҡиға ғәҙәттәгесә тамамланыр ҙа ине, әлегә лә баяғы тормоштоң ҡыҙыҡ шаярыуы – фатир хужабикәһенең һөнәре психолог булып сыға. Енәйәтсе аңғармаҫтан хужабикәне уятҡас, уға төрлөсә янай башлай, әммә күңеле йомшара һәм ҡатын менән ултырып һөйләшергә ҡарар итә. Оҙаҡ йылдар психолог булып эшләгән ҡатын иргә психологик бушаныу сеансын үткәрә. Бур тормошо хаҡында һөйләй, хатта хужабикәнең бесәйенең һаулығы менән дә ҡыҙыҡһына. Әңгәмә нисек кенә йылы бармаһын, шулай ҙа ҡараҡ аҡсаны ала, әммә уны кире ҡайтарырға вәғәҙә итеп сығып китә. Ҡатын полиция хеҙмәткәрҙәренә мөрәжәғәт итә, хоҡуҡ һаҡлау хеҙмәткәрҙәре тарафынан уғры табыла. Һөҙөмтәлә уның бер нисә кешене талағаны асыҡлана. Айгөл ЙӘМИЛЕВА.","Фатир таларға инеп, психологик ярҙам ала",0,analytics,Йәмғиәт,910,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-10-11/fatir-talar-a-inep-psihologik-yar-am-ala-3964826,2024-10-11T16:58:00+00:00
"--Уяндыңмы, ҡыҙым? Әйҙә, тор. Сәй эсәбеҙ. Әйҙә, —тип мине күтәреп үк алды. Ситкөйҙә урындыҡта әле генә иртәнге сәйҙе эсеп, таралып бөткән ғаиләнән һуң йыйып алынмаған ашьяулыҡ һәм һыуынып барған самауыр ултыра. Атайым күлдәк-ыштанымды кейҙерҙе, еңелдәтә әсәйемдең һуғылған сәсәкле шәлен ябындырып арҡама ҡайырып бәйләне лә сығып килергә ҡушты. Тышта яҙ башы. Зәңгәр күктә ҡояш апай көлә. Урамдарҙа йырғанаҡтар йырлаһа, һарайҙарҙа тауыҡтар кемүҙарҙан ҡытҡылдай ғына. Тауҙар яңы ғына ҡарҙан әрселгән, әле үлән ҡалҡмаған мәл. Йомошомдо бөтөрөп кире өйгә инеп килгәндә, солан ишегенең уң яҡ мөйөшөндә Гөлбоҫтан ҡартөләсәйемдең урамға сыҡҡанда таянып йөрөй торған таяғын күреп ҡалдым. Тотона торған ере бөгөлөп кенә тора шул. Кисә беҙгә килгән ине, ҡайтырға булғас, атайым: --Өләсәй, әйҙә үҙем оҙатып ҡуям, ҡараңғы төштө бит, —тип оҙатып ҡуйғайны. Шуға ла таяғын бында онотоп ҡалдырған инде. Был беренсе тапҡыр түгел. Улар беҙгә ҡыя күрше торалар. Атайым, йә булмаһа әсәйем аҙаҡ беҙҙән илттереп ҡуя торғайны ул таяҡты. Таяҡты ҡулға алып ҡартөләсәйемде эләкләп солан буйлап бер ураным да ишекте шаҡыным. Әһә, өләсәйҙеке кеүек сәсәкле шәл бар, таяғым бар, үҙемсә атайымды ҡыҙыҡ итәйем әле, тип уйлап алдым. Атайым рөхсәт биреп ҡысҡырһа ла, ҡабаттан ныҡышыбыраҡ тағы берҙе шаҡыным. --Әйҙә-әйҙә, инегеҙ! ! Әллә аса алмай торағыҙмы? — тип, урындыҡтан төшкәнен һиҙеп, ишекте асып ебәрҙем дә, хәс Гөлбоҫтан өләсәй кеүек кәкерәйеп бер ҡул менән таяҡҡа таянып, икенсеһен билгә һалып туҡылдап килеп индем. Атайым мине күреп иҙән уртаһында туҡтап ҡалды. --Һаумы, Ҡәбдерәйес улым! ? Ни хәлдәрҙә йәшәп ятағыҙ? — тип, һалдырҙым тегенегә. Атайым да тиҙ генә ролгә инеп китте. Көлгөһө килһә лә, үҙен саҡ тыйып миңә яуап бирә: -Ооооой, инәй, һаубыҙ-һаубыҙ! ! Ни йомош менән йөрөйһөгөҙ? --Мына, һеҙҙең хәлегеҙҙе белергә килдем. — тим. --Уууй, инәй, арып киткәнһеңдер инде, ҡайһы яҡтан килдең? --Эйе, арыным шул. Икенсе ауылдан килдем, улым, —тим. Үҙем әсәйемдең әсәһе йәшәгән Шәрип ауылының исемен әйткем килә, үәт, иҫкә төшмәй ҙә ҡуя бит. Уның ҡарауы атайым һаман ныҡыша: --Ҡайһы ауылдан килдең, инәй? —ти. Нимә тип яуап бирергә белмәй торғанды күреп үҙе ярҙамға килде: --Ауылың ҡайһы яҡта? Ошо яҡтамы? — тип, һорап йылға ағымы ыңғайына, Һәйетҡол яғына күрһәтте. Мин: -Юҡ, - тим. -Әллә, был яҡтамы ауылың? — тип йылға ағымына ҡаршы Исхаҡ яғына күрһәтә. --Юҡ. Әмәлгә ярағандай тәҙрә аша ауыл ситендәге Бәләкәй тау күҙгә салынды. Исемен белмәгәнмендер инде, шуға күрә ҡулымды һоноп шул тауҙарға күрһәттем дә: --Анаааау, ятҡан һор тауҙарҙың артында минең ауылым, —тинем күҙҙәремде тупайтып. Атайым бик етди төҫ алып: --Шулаймы ни? Унда бер үҙең йәшәйһеңме, инәй? --ти бит. Мин дә һис бирешмәйем: - -Юҡ, бер үҙем түгел, апаң бар, — тип яуап бирәм. Атайым мин күрмәгән арала һығылып көлә торғас ҡып-ҡыҙыл булып китә. Мин уны күрмәмешкә һалышам. Үҙем шундай итеп ролгә инеп киткәнмендер инде, һис көлкө килмәй. Ихлас башҡарам. Атайым шәлемде һалырға тәҡдим итте. Мин һалманым. Шәлде сисһәм өләсәйгә оҡшамаҫмын төҫлө тойолдо. Шул килеш йыуынып алынды. Һәм шул килеш, һәр кемебеҙ үҙенең ролендә һөйләшә-һөйләшә самауыр артында ҡапма-ҡаршы ултырып иртәнге сәй эсәбеҙ. Үҙемдең көн дә ултырған урынға, төпкә ултырмайым, аяҡты һалбыратып өлкәндәрсә урындыҡтың ситенә ултырҙым. Һор тау артындағы ауылдан йәйәү килгәнемде, арығанымды, унда бәләкәй генә өйөм бар икәнен, бәләкәй генә һыйырым, бәләкәй генә сипаратым, бәләкәй генә мейесем, бәләкәй генә. Өй эсендә нимә күҙгә күренә, барыһының да алдына ""бәләкәй генә""не өҫтәйем дә теҙәм бит. Сөнки, күпме һораным атайымдан ҡапҡа эсенә үҙемә генә, бәләкәй генә итеп өй һалып бир тип, юҡ тыңламаны бит. Әйҙә, хәҙер белһен, минең бәләкәй генә өйөм бар икәнен йәнәһе. Сәй эсеп бөтөр саҡта атайым тағы бер һорауын бирҙе. --Балаларың бармы, инәй? - -Баааар! --Нисәү? --Икәү. --Ҡыҙҙармы? --Юуууҡ, малайҙар. Ике улым бар. -Бәләкәй генәләрме? Уйлап алырға тура килде. Мин атайыма инәй булғас, минең улдарым бәләкәй генә булмай бит инде. Атайым һымағыраҡ булһа, уларҙың да бәпәйҙәре булырға тейеш була. --Юҡ. Улар ҙур булып үҫеп бөттөләр. --Һеҙҙең менән йәшәйҙәрме? - -Юҡ. Кәләштәр алып икенсе ауылда йәшәйҙәр, —тинем. Атайым бик ҡәнәғәт йылмайып миңә оҙаҡ ҡарап ултырҙы. Ул арала әсәйем ҡайтып инде. Беҙ ролдәрҙән сыҡтыҡ. Артабан тормош үҙ йөҙөнә ҡайтты. Ҡайтһа ла, һор тау артындағы ауылдан килгән инәй булып ҡалдым мин өйҙәгеләр өсөн. Оҙаҡ ҡына онотмай көлөп йөрөнөләр. Шулай, атай, тип өндәшәһе килә атайымдың күҙҙәренә ҡарап бөгөн, - Бына, һор тау артындағы инәйеңдең ысынлап та әлеге көндә ике улы бар. Күрәҙәлек иткән кеүек хатта тура килде бит. Ике улының хәҙер үҙҙәренең бәпәйҙәре бар. - тип әйтке килә. Ғүмеремдең ете генә йылын һинең менән бергә йәшәргә яҙҙы. Шул әҙ генә ваҡыт эсендә лә миңә биреп өлгөргән наҙың, һөйөүең тормоштоң бихисап ауырлығын еңеп сығырлыҡ көс биргән. Барыһы ла иҫтә, кисәге кеүек кенә иҫтә. Һинең үлемең минең ғүмеремде икегә: атайлы һәм атайһыҙ саҡҡа бүлһә, доньямды ла икегә бүлде: атайлы һәм атайһыҙ. Тышҡы доньям атайһыҙ булһа, эске доньям һәр саҡ атайлы булды. Минең эске доньямда һин мәңге тере булып ҡалдың. апа һүҙе менән Әбйәлилдәр диалектында атайыңдан оло ир кешеләргә өндәшәләр. Рәшиҙә Рәис",Һор тау артындағы инәй (хәтирә),0,analytics,Махсус биттәр,5141,https://ye102.ru/articles/mahsus/2026-01-25/or-tau-artynda-y-in-y-h-tir-4543539,2026-01-25T22:00:00+00:00
"Өфө тамашасыларын яратмаймы әллә, йәнатарҙары менән фотоға төшөүҙән баш тартты, - тиелә бер видеояҙмала. Бынан бер нисә ай элек башҡорт телен һәм мәҙәниәтен донъяға танытҡан төркөмө тынғыһыҙ сәхнә тормошо менән йәшәүен дауам итә: улар Рәсәй буйлап ҡына түгел, Ҡаҙағстанда ла сығыштары менән ҡыуандырҙы, ә Мәскәүҙә билдәле йондоҙ Дима Биландың концертында меңләгән тамашасы алдында Һомай йырын уның менән бергә башҡарҙы. Бынан өс аҙна самаһы элек социаль селтәрҙәрҙең береһендә Артур исемле тамашасының ҡуйған видеоһы халыҡты ҡуҙғытып ебәрҙе. Төркөмдөң солисткаһы Өфө тамашасыһын яратмаймы әллә? Башҡа ерҙәрҙә йәнатарҙары менән ихлас фотоға төшә, был юлы              йөҙөн капюшон менән ҡаплап үтеп китте, һаҡсылары башҡаларҙы янынан этте, беҙ ауырлы ҡатыным менән фотоға төшә алмай тороп ҡалдыҡ, - ти ул. Яҙма ҡыҫҡа ваҡыт эсендә меңдән ашыу комментарийҙар йыйҙы, улар араһында төркөм солисы Ринат Рамаҙановтың да хәлде асыҡлап яҙған һүҙҙәре бар. Беҙ йоҡламайынса, йүнләп ашамайынса, сығыш яһай-яһай меңләгән саҡрым үттек, юлһыҙ ерҙәрҙә, катерҙа йөҙөп, тауҙарҙа, сүллектә клип төшөрҙөк, һәм быларҙың барыһы ла – Башҡортостаныбыҙҙың мәҙәниәтен, халҡын, йолаларын һаҡлау һәм үҫтереү хаҡына. Башҡортостан халҡы, тибеҙ икән, бында өфөләрҙе лә күҙ уңында тотабыҙ. Адель иһә, ҡайһы бер ир-егеттәр үтә алмаҫлыҡ һынауҙарҙы ла еңде, йөҙөнән йылмайыуы китмәне, сәхнәлә лә көр кәйеф һаҡлап ҡалды. Осоштар, оҙон юлдар, клиптарға, тапшырыуҙарға төшөүҙәрҙән тыш уның бит макияж, прическа, һәм башҡа сәғәттәргә һуҙылған мәшәҡәттәре бар. Уларҙың барыһы ла кадр артында ҡала, - ти ул. Солист белдереүенсә, һәр илдә лә уларҙы һаҡсылар оҙатып йөрөй, шулай ҙа концерт һуңынан ҡапыл ғына сығып китә алмаған осраҡтар ҙа бар, сөнки йәнатарҙары юлды ҡаплай. Самолетҡа һуңлай яҙып, инде осорға һанаулы минуттар ҡалғас инеп өлгөргән осраҡтары ла етерлек. Был һеҙҙең ролик – ул ҡара пиар, ҡыҫҡа ваҡыт эсендә билдәлелек яуларға ынтылыу. Һеҙ быны ижади мәғәнәнең тәрәнлегенә төшөнмәүҙән әйтәһегеҙ. Һеҙ Урал батыр эпосы мәғәнәһен дә, һәр йырыбыҙға һалынған изге уйҙарҙы ла аңламайһығыҙ. Аделде тәккәбер шәхес итеп күрһәтер алдынан Урал батыр эпосын уҡығыҙ, - тиелә Ринат Рамаҙановтың яуабында.","Йондоҙ ауырыуымы, әллә башҡа сәбәпме?",1,news,Яңылыҡтар,2163,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-07-10/yondo-auyryuymy-ll-bash-a-s-b-pme-4309831,2025-07-10T14:43:00+00:00
"Башҡортостанда дәүләт тел сәйәсәте концепцияһы әҙерләнә. Уны эшләү менән эшсе төркөм шөғөлләнә. Республика Башлығы Радий Хәбиров был турала бойороҡҡа ҡул ҡуйған да инде. Документ тексынан күренеүенсә, эшсе төркөмгә 2024 йылдың 15 декабренә тиклем Башҡортостанда дәүләт тел сәйәсәте концепцияһы проектын әҙерләргә ҡушыла. Был бойороҡтоң үтәлешен контролдә тотоу республика Башлығы хакимиәтенә йөкмәтелгән.",Тел сәйәсәте концепцияһын әҙерләнә,1,news,Яңылыҡтар,404,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-03/tel-s-y-s-te-kontseptsiya-yn-erl-n-4040304,2024-12-03T08:15:00+00:00
"Республикала инвесторҙар реставрацияға ташламалы кредит алыу мөмкинлегенә эйә 2024 йылдың февралендә Рәсәй Президенты 2030 йылға кәм тигәндә мең мәҙәни мираҫ объектын реставрациялау тураһында йөкләмә бирҙе. Был эш менән Хөкүмәт һәм төбәктәр менән бергә ДОМ. РФ шөғөлләнә. Төп маҡсат-тарихи биналарҙы һаҡлап ҡалыу ғына түгел, ә уларҙы заманса ҡулланыу өсөн яраҡлаштырыу, шулай итеп, улар төбәк иҡтисадының бер өлөшө булып китә. Бының өсөн Рәсәй Мәҙәниәт министрлығы һәм ДОМ. РФ инвесторҙарға дәүләт ярҙамы сараларын әҙерләне. Программа бюджеттан тыш аҡса иҫәбенә һәйкәлдәрҙе тергеҙеү мөмкинлеген бирә. Махсус платформала инвесторҙарға: Объекттар каталогы: Рәсәйҙең 81 төбәгенән 1600-ҙән ашыу һәйкәл тураһында мәғлүмәт. Программа шарттары: тергеҙеү проекттарына льготалы кредит биреү тураһындан ентекле мәғлүмәт. Подрядсылар базаһы: мәҙәни мираҫ объекттары менән эшләү өсөн лицензияһы булған 730 компанияға инеү. Реставрация өсөн объектты сайтта табырға мөмкин: Башҡортостан Республикаһындағы объекттар: Сығанаҡ: Башҡортостан Республикаһының Мәҙәни мираҫ объекттарын дәүләт һаҡлауы буйынса идаралығы. Рәмилә Мусина",Тарихи биналарҙы һаҡларға кәрәк,0,analytics,Иҡтисад,1112,https://shonkar.com/news/i-tisad/2025-12-20/tarihi-binalar-y-a-lar-a-k-r-k-4516380,2025-12-20T21:05:00+00:00
"Два в одном – -экспертность и свобода общения Основа успеха – плодотворное сотрудничество кафедр УГНТУ «Вычислительная техника и инженерная кибернетика» (ВТИК) и «Иностранные языки». Суть программы – глубокое погружение в языковую среду параллельно с изучением ключевых технических и специальных дисциплин. Значительная часть предметов преподается на английском языке. В чём уникальность? 1. Реальный профессиональный английский. Студенты не просто учат язык, а активно используют его для изучения своей специальности. Это означает постоянное расширение словарного запаса за счет профильной терминологии и развитие навыка спонтанной, грамотной речи на технические темы – от алгоритмов до обсуждения проектов. 2. Преодоление барьеров. Освоение международного языка профессии во всем богатстве его терминологии. 3. Доступ к миру знаний. Прямой доступ к самым актуальным международным исследованиям, публикациям и образовательным ресурсам без потери смысла в переводе. Успех, подтвержденный защитой: выпускники группы «И» История программы (известной ранее как группа «И» – по наименованию направления – инженерное, а с 2023 года – БПО09 и) началась еще в 2016 году. Выпуск 2025 года блестяще защитил дипломные работы. Проекты были не учебными, а реальными – для кафедр УГНТУ, подразделений городской мэрии, лечебных учреждений. Сложность и ответственность – высокие. Итог защиты впечатляют: - 8 из 10 студентов получили оценку «отлично». - 2 – «хорошо». - 4 человека получили дипломы с отличием. Все работы защищались на английском языке, включая доклады и ответы на вопросы экспертов. Что говорят выпускники? Олег Щербаков: «Английский стал для меня понятным и свободным языком общения. Обучение помогло быстро воспринимать информацию, которой нет на русском, свободно читать книги по специальности. Навыки пригодятся не только в, но и в жизни». Андрей Денисов (ныне технический секретарь кафедры ВТИК): «Я рекомендую всем рассмотреть эту программу. Это шанс углубить знания в программировании и ИИ, развить навыки, которые помогут уверенно чувствовать себя в международной среде, открывая новые карьерные возможности». Иван Сафиуллин: «Учиться было непросто: нужно понимать и предмет, и английские термины. Но английский никогда не был непреодолимым барьером. Преподаватели идут навстречу. Обсуждения на технические темы в формате диалога делали обучение живым и дружелюбным». Валерия Потапова: «Преодоление языкового барьера открыло глобальные перспективы. Это освоение международного языка профессии, прямой доступ к мировым знаниям, развитие критически важных навыков презентации и коммуникации. Работодатели, особенно в международных компаниях, высоко ценят такую подготовку. Трудности окупаются уверенностью и широтой возможностей». Тамара Безсольцева: «Самое интересное – необходимость мыслить одновременно в двух направлениях: проф ессиональном и речевом. Учеба здесь – это вызов, но какой интересный вызов! Обучение в группе «И» помогло мне успешно пройти курс в Иннополисе на английском и получить дополнительную квалификацию». Новое преимущество – выписка международного образца В 2025 году выпускники программы впервые получили не только стандартный российский диплом, но и выписку международного образца. В ней указаны дисциплины, изученные на английском, и факт защиты выпускной квалификационной работы на английском языке. Этот документ подтверждает уровень языковой и профессиональной компетенции выпускника. – В выписке международного образца отражён весь «славный путь» выпускников: дисциплины, изученные на английском и, конечно, сами ВКР, о защите которых на английском языке имеется соответствующее упоминание. Этот документ позволит потенциальным международным работодателям и бизнес-партнёрам мгновенно оценить уровень языковой и профессиональной компетенции наших выпускников и откроет им широкие возможности для профессиональной самореализации и сотрудничества», – говорит доцент кафедры иностранных языков УГНТУ Юлия Андрианова. Как подчеркнули в нефтяном вузе, эта программа - инвестиция в будущее, где технологическое лидерство неразрывно связано со свободой международной коммуникации. «Мир понемногу учится говорить по-русски, но это долгий процесс. Выпускники УГНТУ представят Россию на языке, понятном в большинстве стран мира», отметили в университете. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. 1 из них уже полностью построен в Москве на базе МГТУ им. Н. Э. Баумана. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. Сегодня здесь действуют 18 научных лабораторий и центров, а также расположен Всероссийский центр киберфизических инноваций национальной платформы «Берлога». В апреле 2025 года в рамках второй очереди проекта был запущен Геномный центр, где разместился Центр интеллектуальной геномики Уфимского федерального исследовательского центра Российской Академии наук. На базе Геномного центра открылась «Школа 21» – совместный проект Башкортостана и «Сбера». Весь проект уфимского Межвузовского кампуса – это студенческое пространство с жилыми помещениями на 4,3 тысячи человек, учебно-научным комплексом, лабораториями, деловыми зонами, магазинами, уютными скверами и другими объектами комфортной городской среды, которые также будут доступны для всех жителей и гостей Уфы. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",В вузе Межвузовского кампуса нашли формулу успеха современного ИТ-специалиста,0,analytics,Йәмғиәт,5856,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-07-23/v-vuze-mezhvuzovskogo-kampusa-nashli-formulu-uspeha-sovremennogo-it-spetsialista-4324469,2025-07-23T16:30:00+00:00
"Республикала 2025 йылда кешенең ҡотороу ауырыуынан үлем осрағы теркәлгән. Был хаҡта төбәк Һаулыҡ һаҡлау министрлығынан хәбәр иттеләр. Үлеүсе өлкән кешеме йәки баламы икәне тураһында мәғлүмәт аныҡланмай. Шул уҡ ваҡытта ағымдағы йылда республикала өс кешенең, шул иҫәптән ике баланың ҡотороу ауырыуы менән сирләүе билдәле. Сағыштырыу өсөн: 2024 йылда төбәк халҡы араһында был сирҙе йоҡтороу осраҡтары теркәлмәгән.","Йә, Хоҙай! Ҡотороу сиренән үлгән!",1,news,Яңылыҡтар,411,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-18/y-ho-ay-otorou-siren-n-lg-n-4583808,2026-02-18T17:15:00+00:00
"Мәрхүмдең ғаиләһенең, яҡындарының ауыр ҡайғыһын уртаҡлашабыҙ.",Ҡайғылы хәбәр еткерәбеҙ: яҙыусы Иршат Теләүембәтов вафат булған,1,news,Яңылыҡтар,61,https://shonkar.com/news/novosti/2025-03-15/ay-yly-h-b-r-etker-be-ya-yusy-irshat-tel-emb-tov-vafat-bul-an-4158423,2025-03-15T20:06:12+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРеспублика рәсмиләре сугыш темасын мәдәниятнең төрле тармакларына әелдерә башлады. Татарстан премьер-министры урынбасары Ләйлә Фазлыева Русиянең Украинага каршы сугышы турында әсәрләр язарга, пьесалар сәхнәләштерергә чакырды. Бу хакта ул бүген ""Татар-информ"" дәүләт мәгълүмат агентлыгында узган матбугат очрашуында белдерде. Аныңча, сугышта катнашучы Татарстан егетләренең ""батырлыгын күрсәтергә ихтыя бар"". Ул мондый фикерне сугышта үлгән хәрбиләрнең якыннары да иткерде диде. — Мәңгеләштерү бары тик һәйкәл яки истәлек билгеләре белән генә түгел, ә әдәби әсәрләр — шигъри яки прозаик әсәрләр аша да булырга тиеш. Махсус хәрби операция темасына багышланган спектакльләр кую кирәклеге турында фикер алышынды. Фронттагы көндәлек һәм тормышчан вакыйгаларны чагылдыру мөһим, — диде ул. Ләйлә Фазлыева сүзләренчә, бүген Русия файдасына мәгълүмати көрәш алып барырга кирәк. ""Әдәбият — һәрвакыт корал булган"", диде ул. Вице-премьер Татарстанда сугышка багышланган әдәби бәйгедә күпләп катнашырга чакырды. Быел октябрьдә Татмедиа оешмасы Украина сугышы турында әдәби бәйгеигълан итте. Күптән түгел Габдулла Кариев исемендәге яшь тамашачылар театры Русиянең Украинага каршы сугышы турында спектакль куярга ыенуынбелдерде. Театрның баш режиссеры Ренат Әюпов ""бездән ""СВО"" бәйле спектакль сорыйлар"" дигән иде. Урыс телле тамашалар күрсәтүче Казан дәүләт яшь тамашачы театры да киләсе ел башында сугыш турындаспектакль күрсәтәчәк. Русиянең Украинага каршы сугыш башлавыннан соң сәнгать һәм мәдәният өлкәсенә дә басым көчәйде. Аеруча, бу Мәскәү белән Петербурда күзәтелде. Моңа кадәр татар сәнгате өлкәсендә тынычлык хөкем сөрде. Экспертлар моны татарларның эчке эмиграциягә китүе, яшерен протест дипаңлатты. Цензура көчәйсә, татар сәнгате югалтулар кичерәчәк, диде алар. Шулай да төрле чикләүләр милли театрларга йогынты ясый башлады. Сугыш башлану белән татар язучылары нигездә сәяси темалардан читләште. Алар Моңа кадәр профессиональ татар театрлары Украина сугышы турында спектакль күрсәтмәде. Шулай да 2023 елда Галиәсгар Камал исемендәге татар дәүләт академия театры язучы Гүзәл Яхинаның ""Дети мои"" романына нигезләнгән спектакльне куймаячагынәйтте. Театрның баш режиссеры Фәрит Бикчәнтәев моны төрле сәбәпләр белән аңлатты, ләкин мәсьәләнең сәяси ягын атамады. Гүзәл Яхина Русиянең Украинага һөүмен хөкем итте. 2022 елда Мәит Гафури исемендәге Башкорт дәүләт академия театры Гүзәл Яхина әсәре нигезендә куелган ""Зөләйха күзләрен ача"" спектаклен репертуарданалды. Ел башында КФУның ""Мизгел"" театры Украинадагы сугыш турындаспектакль куйды. ""әлилгә хат"" дип аталган спектакльнең режиссеры — Тинчурин театры артисты Илфак Хафизов, сценарий авторы — Резидә Зәйниева-Гобәева. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстан вице-премьеры әдәбиятны корал итеп кулланырга һәм Украина сугышы турында урысча-татарча әдәби әсәрләр язарга чакырды,1,news,Яңылыҡтар,2734,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-vitse-premeri-adabiyatni-koral-itep-kullanirga-ham-ukraina-sugishi-turinda-urischa-tatarcha-adabi-asarlar-yazarga-chakirdi/33220413.html,2024-11-29T14:07:23+03:00
Ундай сорттарҙы март аҙағында ултыртығыҙ. Һәр ҡайһыһының өлгөрөү ваҡыты төрлөсә.,Иртә помидор ашағығыҙ килһә.,0,analytics,Төрлө,80,https://henek.info/articles/+++-/2025-02-18/irt-pomidor-asha-y-y-kil-4126462,2025-02-18T18:00:00+00:00
"Чаллы шәһәрефикерләрТатарстан тарихчылары Чаллыга 400 ел элек нигез салынган салынган дигән фикер белән килешми. Бу хакта 20 февральдә ""Татар-информ"" мәгълүмат агентлыгында узган Ш. Мәрани исемендәге Тарих институтының яңа китапларын тәкъдим итүгә багышланган матбугат очрашуында белдерделәр. Тарих фәннәре докторы Радик Исхаковмоны бәхәсле дата дип атады. ""Бүгенге рәсми дата архив материалларына нигезләнә. Х гасырда Алабугадан кешеләр күчеп, Чаллы ирлегенә оештырган. Бу мәсьәлә методикага бәйле. Монда тарихчы Владимир Ермаковтәкъдим иткән архивка нигезләнгәннәр. Бүгенге Чаллы биләмәләрендә татар шәһәрчеге бар. Ул Казан ханлыгы чорында ук булган. Монда туктаусыз үсеш булганмы дигән мәсьәлә бар. Эш шунда, Куйбышев сусаклагычында күп кенә урыннар су астында калган. Шулай да безнең археологлар өйрәнгән хәзерге Чаллы шәһәрендәге татар шәһәрчеге үзе бер факт булып тора. Бу мәсьәлә фән ягыннан әһәмиятле. Аны өйрәнергә кирәк. Фәнни конференцияләрдә галимнәр фикер алышырга тиеш"", диде ул. Тарих институты мөдире урынбасары Марат Гыйбатдиновисә, ""бу сорау археологларга һәм ирле хакимияткәдер"", диде. Тарихчы Ленар Мифтаховфикеренчә, Чаллының 400 еллыгын хакимият уйлап чыгарган. ""Мин тарих институты хезмәткәре түгел, шуңа турыдан-туры әйтә алам. Эш шунда, Чаллы шәһәренә нигез салынган дата буенча бернинди фәнни конференция үткәрелмәде. 1626 елда шәһәргә нигез салынган дип фәнни даирә игълан итмәде. Дөресрәге, бу шәһәр итәкчелегенең, аның башлыгының тәкъдиме. 1626 ел — ул Чаллыга нигез салынган ел түгел. Бу Чаллының Алабуга сарай волостенә кушылуы. Әлеге чорны романтикалаштырырга омтылалар: крестьяннар үзлегеннән күчеп утырганнар, янәсе. Бу чып-чын ялган. Сарай крестьяннары ирекле булмаган. Аларга дәүләт сәясәте нигезендә ир бүленгән һәм алар күчеп утырган. Ермаков белән мин шәхсән таныш идем. Әлбәттә, ул хөрмәткә лаек галим. Шулай да аның аерым идеологиягә йөз тотуы бар иде, күп нәрсәгә күз йомды. Ул хезмәтендә нигезләнгән чыганакларда бернинди сылтама да калдырмады. Хәтта тикшереп тә булмый. Анда бик күп сорау бар. Әгәр дә шәһәр хакимияте итди караган булса, һичьюгы бер конференция үткәрерләр һәм төрле фикерле кешеләрне чакырырлар иде. Бүгенгә фән бу сорауга авап бирмәде. Әлегә бары Ермаков фикерен генә алалар"", диде ул.2026 елда Чаллының 400 елыгын билгеләп үтәргә ыеналар. Узган елның октябрендә шәһәр мэры Наил Мәһдиевбу датаны Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановхуплады дипбелдерде. Алдагы өч елда шәһәрнең 400 еллыгын билгеләп үтәр өчен төрле чаралар узачак. Чаллының рәсми сайтында шәһәргә 1626 елда нигез салынгандиелә. Ачык чыганаклардаәйтелгәнчә, нәкъ шул елда Алабуга авылы крестьяны Федор Попов итәкчелегендә яңа крестьян әмгыяте төзелә. Воевода Семен Волинский фәрманы белән аларга Чулманның сул ярындагы (Уфа өязе), Чална һәм Мәләкәс елгалары янына ялан кырга күчеп урнашырга рөхсәт бирелә. Алабуга крестьяннары нигез салган авыл Чалнинский Починок дигән исем йөртә һәм якын-тирәдә нигез салынган башка авылларга баш булып тора. Соңрак аны Бережные Челны, Береговые Челны, Набережные Челны дип атыйлар. ирлек шәһәр статусын 1930 елда ала. 1982 елның ноябреннән 1988 ел башына кадәр шәһәрне Брежнев дип үзгәртәләр, соңрак исеме кире кайтарыла. Шулай да шәһәргә 1626 елда нигез салынуы археологлар, төбәк тарихын өйрәнүчеләр һәм язучылар арасында тәнкыйтьләр дә тудыра. Шәһәр белән Илдар Халиковитәкчелек иткәндә моның турындагы бәхәсләр шуңа китерде - мэр Чаллыга керә торган урындагы ""Яр Чаллы. Шәһәргә 1626 елда нигез салынган"" дигән язулы стеланы алыпкуйдырды. Чаллы шәһәрендә археологик казыну эшләре алып барган тарихчы Альберт Нигамаев Азатлык белән сөйләшкәндә ""ниндидер урыс кешеләре тора башлагач кына торулыкка нигез салынган дигән сүз түгел"", дигән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татар тарихчылары түрәләрнең Чаллыга 400 ел элек нигез салынган дигән фикере белән килешми,1,news,Яңылыҡтар,3804,https://www.azatliq.org/a/32827539.html,2024-02-20T12:25:19+00:00
"Хәҙерге заман егетенең таш быуатҡа барып эләгеп, төрлө мажаралы ваҡиғаларға тарыуы хаҡындағы әҫәрҙе балалар ғына түгел, өлкәндәр ҙә бирелеп уҡый. Фентезиҙы ""Аманат"" журналы сайтынан инеп уҡырға була.","Миләүшә Ҡаһарманованың ""Шүлгән"" әҫәре - ""Аманат"" журналында",0,analytics,Аңлатма,199,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-10-15/mil-sh-a-armanovany-sh-lg-n-re-amanat-zhurnalynda-4428347,2025-10-15T15:44:00+00:00
"Архив фотосыТатарстанның Лаеш районы Столбище авылы мәктәбендә иденче сыйныфта укучы бер кызның әти-әнисе Татарстан прокуратурасына мөрәәгать иткән. Алар балаларының белем алуга һәм шәхси тормыш кагылгысызлыгына хокуклары бозылуын белдерә. Прокурор исеменә шикаятьтә укучы кызның әти-әнисе мәктәп мөдире Ирина Романованың балага яулыгын салуны таләп итеп басым ясаганын әйтә. Шикаятьтә (Азатлыкта күчермәсе бар) Романованың сүзләре китерелә: ул үзе итәкләгән мәктәпкә яулыктан йөрү ярамаганын, ә моңарчы дәресләргә яулык киеп йөргән кызлар мөдир таләбе белән башка мәктәпләргә күчүен белдергән. Моннан тыш 11 ноябрьдә сыйныф итәкчесе һәм татар теле укытучысы кызны дәресләрдән соң алып калып, аның белән аңлату эше уздырган, бу мәктәптә яулыктан йөрергә ярамый дип аңлатканнар һәм балага психологик басым ясаганнар диелә. Әтисе сүзләренә караганда, мәктәп мөдире сыйныф итәкчесенә урыс мәктәбендә яулыктан йөрү ярамавын балага аңлатырга кушкан. Кыз яулыгын салмаса, аңа мөселман мәктәбенә күчәргә туры киләчәк дип белдергән. Кызның әтисе әлеге таләпләр дини хокукларны кысу дип саный, шулай ук ул баланың Русия конституциясе гарантияли торган белем алу хокукы һәм шәхси тормыш кагылгысызлыгы хокукы да бозыла дип белдерә. Укучы кызның ата-аналары мәнфәгатьләрен яклауга адвокат Руслан Нәгыевалынган. Руслан НәгыевМиңа Столбище мәктәбендә укучы кызларның берсенең әтисе мөрәәгать итте. Мәктәп мөдире кызыма дәресләргә яулык белән йөрүне тыя диде. Ул ханым укытучыларга күрсәтмә биргән, укытучылар баланың яулык салуын таләп итә. Моннан тыш, мөдир мәктәптә мөселманнар күп иде, мин аларның бөтенесен дә мәктәптән китәргә мәбүр иттем, дигән, дип сөйләде Азатлыкка адвокат Руслан Нәгыев. Адвокат сүзләренчә, алар шикаятьләрен республика прокуратурасына гына түгел, Лаеш районы мәгариф идарәсенә дә ибәргән. Мин, адвокат буларак, бу Конституциядәге дин иреген һәм шәхси тормыш хокукын бозу дип саныйм. Русия Конституциясе шулай ук дәүләтнең балаларны тәрбияләүгә катышмавын да гарантияли, әгәр бу әйләнә-тирәдәгеләргә зыян китерми икән, ә кыз баланың башындагы яулыгы тирә-яктагы кешеләргә берничек тә зыян салмый. Аның ата-аналары башкаларны яулык бәйләргә мәбүр итми. Дин тотучылар дин тотмаучыларга үз тәртипләрен һәм киенү рәвешен көчләп такмый, һәм дингә ышанмаучылар да дини кешеләргә үз атеистик тәртипләрен көчләп тагарга тиеш түгел дип сөйләде Нәгыев. Нәгыев сөйләгәнчә, берничә ай элек Казан мәктәпләренең берсендә укучы кызның әти-әниләре дә аңа мөрәәгать иткән булган. Ул вакытта безнең зарларыбызны ишеттеләр, Казан шәһәре башкарма комитетында безнең шикаятьләргә адекват авап бирделәр, һәм башка мәктәпләрнең мөдирләре белән аңлату эше уздырдылар. Ләкин бу Казанда булды, ә Столбище мәктәбе Лаеш районына карый. Күрәсең, бу күрсәтмәләр районнарга барып итмәгән ди адвокат. Нәгыев сүзләренчә, мөдирнең күп мөселманнарны мәктәптән китәргә мәбүр иттем, ә китәргә теләмәгәннәр яулыкларын салды, диюе аеруча борчу тудыра. Мин мондый хәлгә юл куярга ярамый дип саныйм. Бу белем алуга Конституция биргән хокукның бозылуы. Татар гаиләләрендәге балалар – башкалар кебек үк, Русия ватандашлары һәм белем алуга хокуклары бер. Һәм аларны беркем дә мәктәптән китәргә яки үз гореф-гадәтләреннән баш тартырга мәбүр итә алмый. Яулык бит ул татарларның традицион киеменең бер өлеше диде адвокат. Элегрәк Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллин Русиядә хиапны тыюларга ризасызлык белдергән иде. Россия Конституциясенә үзгәрешләр кертелде, ләкин мәгариф оешмалары итәкчеләре алар белән танышып өлгермәгән, ахры. Белгәнебезчә, илебезнең төп канунында Аллаһ искә алына. Ягъни аның текстында күпмилләтле Россия әмгыятенең иманлы булуы чагыла дипяздымөфти.",Столбище мәктәбе мөдире укучы кызларга яулыктан йөрүне тыя,1,news,Яңылыҡтар,3636,https://www.azatliq.org/a/30943038.html,2020-11-11T18:08:27+00:00
"40 лет   в одной школе, от преподавателя до завуча, затем директора, но это – должности. Главное, чем известен и даже прославлен Геннадий Павлович Жилко – уже  почти 30 лет, с 1996, он руководит ансамблем «Лель», вместе с которым они проделали большой  путь  из  стен школы искусств 2  имени Фарита Камаева до международных гастролей в Швеции, Норвегии, Финляндии, Эстонии, Турции, Египта, Чехии, Словакии, Германии, Австрии, Венгрии в сотрудничестве с ансамблем «Русская песня» Надежды Бабкиной. Родился в поселке Иглино, потом родители переехали на окраину Уфы, в Калининский район. Здесь в детской музыкальной школе 5 у педагога Николая Вениаминовича Пономарева овладевал любимым инструментом – самым русским, самым популярным в народе. Играл в детском инструментальном ансамбле. После школы поступил в Уфимское училище искусств  на отделение народных инструментов. А там в это время преподавал сам Виктор Васильевич Фильчёв, завоевавший  место на  Чемпионате мира среди аккордеонистов   (Кубок мира), проходившем в 1976 году в Вашингтоне. Какое было ликование в Уфе и Башкортостане, какая гордость за нашего музыканта! Он, в свою очередь, был учеником знаменитого Вячеслава Филипповича Белякова, основателя кафедры народных инструментов в Уфимском институте искусств,  профессора, проректора УГИИ. Проучиться в училище Г. П. Жилко пришлось всего два года. Потом – армия. Тоже два года. Служил в элитных войсках, куда не каждого берут: в международном аэропорту Шереметьево-2 пограничником. Это – паспортный контроль, охрана самолетов и проверки на ввоз нелегальной литературы (перед тем были полгода учебы в Клайпеде – «Курс молодого бойца»). В армии руководил внештатным армейским ансамблем. «Пели всё, репертуар был обширнейший, – вспоминает Геннадий Павлович, – выступали в Москве на предприятиях, ездили с шефскими концертами в Зеленогорскую школу-интернат.  Бывало в праздники по три концерта в день! »  После службы продолжил учебу в классе Юрия Николаевича Пахомова. По окончании пошел работать в родную ДМШ 5, куда молодого специалиста пригласил его педагог, знавший его как талантливого и старательного студента. В связи с переездом из Черниковки стал педагогом по баяну и аккордеону в ДМШ 16,  с 1998 года переименованную в  Школу искусств имени Фарита Камаева.  Первые композиторские опыты Г. П. Жилко связаны именно с педагогикой. Педагогу хотелось на интересных композициях учить детей определенным приемам. «Пьесы для баяна» оценил и написал хорошее предисловие к сборнику доцент кафедры народных инструментов УГИИ В. Г. Морозов, он отметил доступность тематического материала, ясность гармонического языка, разнообразие пьес по характеру и жанрам, рекомендуя их в качестве учебного пособия для учеников и просто любителей-баянистов. Там были и этюды, и экспромты, «Колыбельная», «Школьный вальс», «Озорные нотки», «Марш веселых человечков», а также обработки русских и башкирских народных песен. Потом писались пьесы и для фортепиано, и аккордеона. И для скрипки, ведь жена у музыканта скрипачка, сын – саксофонист. Вот такая музыкальная семья. Стихи для уникального сборника «Лесной концерт» писала Светлана Николаевна Жилко, каждой пьесе соответствовал маленький лесной житель – кузнечик, майский жук, божья коровка – и  стихотворение. Представляете, какая веселая захватывающая атмосфера бывает на таких уроках!  А далее Геннадий Павлович самостоятельно освоил гитару, синтезатор, создал свою музыкальную студию и начался новый этап: песни. Сначала это были обработки русских народных песен. Откуда все пришло? Еще в 90- е годы Г. П. Жилко ездил в фольклорные экспедиции в ближние – Уфимский, Иглинский и дальние районы – Гафурийский, записывал (нотировал)  русские народные песни, не общеизвестные, а подчас совершенно уникальные, затем аранжировал их для исполнения на баяне, гитаре, фортепиано. Своих воспитанниц – а именно из них вырос ансамбль, теперь знаменитый – руководитель с самого начала учил любить русскую музыку, русскую песню. Не зря! Народная артистка России Надежда Бабкина, проводившая в Уфе в Институте искусств мастер-класс, высоко оценила ансамбль педагога и была удивлена, что они не студенты-консерваторцы, а ученики. Еще бы!  поют интонационно безупречное  четырехголосие. Одну из песен композитора Геннадия Жилко  «Ой  да на том бережку» Надежда Бабкина взяла в свой репертуар, а их пригласила выступить в городе Салавате, где проходили ее дальнейшие гастроли на своем концерте. «Беру к себе в ансамбль по вокальным данным, – говорит о своем опыте Г. П. Жилко, – но главное, чтобы это были единомышленники». Никто ни разу не пропустил занятие, не опоздал. Такова и дисциплина, и желание петь. Теперь уже на вполне профессиональной основе: вокал ведет выпускница УГИИ им. З. Исмагилова Эльвира Николаевна Петрова. Песни создавались на стихи знаменитых поэтов: Андрея Дементьева, Ларисы Рубальской, Леонида Филатова, а потом Г. П. Жилко захватил своим энтузиазмом и педагогов, и они тоже стали писать тексты для песен!  Теперь их больше ста, разных жанров, от детских: «Колыбельная куклы», «Веснушки – от солнца хлопушки», шуточных: «По дорожке», «Шоколадная корова»  до лирических: «Родные края», «Земляниченька»  и патриотических «Бессмертный полк» на слова полковника Бориса Мунирова. Педагог-музыкант Г. П. Жилко открыл им мир: побывали на конкурсах в Скандинавии и Прибалтике, в Восточной  и Центральной Европе, в Египте  и  Турции, откуда  всегда привозили призы и часто занимали первые места. Теперь   бывшая   ученица педагога Алена Завьялова – заслуженная артистка РБ, Елена Гусарова – бэк-вокалистка в ансамбле Л. В. Лещенко, Екатерина Бодрова –  актриса московского театра кукол.  И это еще не всё! Много ли вы знаете школ, где создан ансамбль педагогов, выступающий с концертами, в частности, в нашем знаменитом Джаз-клубе? А Геннадий Жилко создал такой коллектив – нонет «Шестое чувство», где вместе с ним играют джазовые композиции  и обработки его песен  супруга, скрипачка Светлана Николаевна, и сын Павел Жилко, саксофонист и музыканты Эльвира Петрова, Александра Дормидонтова, Лейла Садыкова, Полина Павлова, Светлана Зарифуллина, Алексей Мельников. Педагог-музыкант Г. П. Жилко стал инициатором Республиканского конкурса исполнителей народной песни «Веснушки». Учащиеся исполняют народные песни в современной  эстрадной обработке, это песни народов, населяющих нашу страну –  башкирские, татарские, мордовские, чувашские, украинские, белорусские (сам Г. Жилко – белорус по национальности), цыганские, армянские. Школа ежегодно проводит фортепианный конкурс «От истоков  к мастерству», который сначала был городским, и теперь вышел на просторы  республики. Заявок на участие поступает до двух сотен, приезжают из районных детских музыкальных школ, из  музыкальных училищ. Председателем жюри неизменно – Рустем Раджапович Шайхутдинов, наш знаменитый пианист, теперь доцент Московского музыкального  института имени А. Шнитке. В прошлом, 2023 году, поставили целый музыкальный спектакль «Сказочный лес», музыку к которому написал Геннадий Жилко. Создан он был так, чтобы в нем могли принять участие все учащиеся, начиная с начальных классов, чтоб всем было весело и никому не обидно. Одинаково радовались  и маленькие артисты, и зрители.",Он учил любить песню,1,news,Яңылыҡтар,7198,https://uchbash.com/news/novosti/2024-11-27/on-uchil-lyubit-pesnyu-4026790,2024-11-27T16:31:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Ул үз акчаларына безгә монда кирәкле әйберләр сатып алды. Безгә рухи һәм мадди ярдәм күрсәтте. Раил Илдар улы - без таяна алырдай кеше"", дип сөйли хәрбиләр. Алар Миңнехановның Садриевка ачылган инаять эшенә тыкшынуын сорый. Украинадагы сугышта катнашучы Татарстан хәрбиләре республика президенты Рөстәм Миңнехановкамөрәәгать яздырган. Алар президенттан Буа театры сәнгать итәкчесе һәм мөдире Раил Садриевка ачылган инаять эшенә тыкшынуын сорый, дип иткерә""Бизнес "". Аларның исемнәре әйтелми, йөзләрен битлек каплаган, әмма Садриевны алар якташ дип атый. ""Без Раил Илдар улына даими күрсәткән ярдәме өчен чиксез рәхмәтле, ул үз акчаларына безгә монда кирәкле әйберләр сатып алды. Безгә рухи һәм мадди ярдәм күрсәтте. Раил Илдар улы - без таяна алырдай кеше"", дип сөйли хәрбиләр. Кичә, 28 майда Татарстан язучылар берлеге идарәсе 450 мең сум үзләштерүдә шикләнелүче Садриевны яклапачык хат белән чыкты. Русия тикшерү комитетының Татарстандагы идарәсе башлыгы Валерий Липскийга язылганачык хатны Язучылар берелеге исеменнән оешманың рәисе Ркаил Зәйдуллаимзалаган. Мөрәәгатьтә ул аны театрга йөрүдән читләштермәүне сорый. ""Раил Илдар улы бар көч-егәрен куеп итиһат иткән, гомерен багышлаган театр эшчәнлегеннән читләштерелде. Бу – республикабызның театры, әдәбияты һәм сәнгате өчен дә авыр сынау булып тора. Без әлеге эшнең гадел рәвештә каралуына ышанабыз, һәм Сездән, хөрмәтле Валерий Андреевич, Раил Садриевка һөнәри эшчәнлеген дәвам иттерүдә булышлык күрсәтүегезне үтенәбез. Ул безнең республикабызның да, илебезнең дә лаеклы мәдәният эшлеклесе булып тора"", диелә ачык хатта.24 майда Татарстан театр әһелләре дә Раил Садриевны яклап Тикшерү комитетынаачык хат белән чыкты. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Украинадагы сугышта катнашучы Татарстан хәрбиләре Раил Садриевны яклап мөрәәгать яздырган,1,news,Яңылыҡтар,1832,https://www.azatliq.org/a/ukrainadagi-sugishta-katnashuchi-tatarstan-harbilare-rail-sadrievni-yaklap-mingnehanovka-morajagat-yazdirgan-/32970385.html,2024-05-29T12:43:25+03:00
"Байрамға Өфөнән, Өфө, Архангел, Ауырғазы, Благовар, Бөрө, Стәрлетамаҡ райондарынан 300-гә яҡын бала саҡырылған. Улар араһында һаулыҡ үҙенсәлектәре сикләнгән балалар һәм махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың балалары ла бар. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, сара «Бәхет территорияһы» хәйриә фондының попечителлек советы рәйесе Каринэ Хәбирова патронажы аҫтында уҙғарыла. Тәүге тапҡыр «Аксаков шыршыһы» 2019 йылда хәйриәселәр аҡсаһына уҙғарылды, унан һуң республика Башлығы төбәктең барлыҡ ҡала һәм райондарында ошондай уҡ байрамдар үткәрергә ҡушты.  Быйыл ойоштороусылар йола буйынса төрлө программа әҙерләгән. Байрам кәйефен ҡунаҡтарҙы ҡаршы алған көләс йөҙлө ҡурсаҡтар тыуҙырҙы. Аниматорҙар һәм ирекмәндәр ҡунаҡтарға «тылсымлы таяҡтар» һәм мандариндар таратты. Икенсе ҡатта балалар өсөн яңы йыл шыршыһы янында Ҡыш бабай һәм Ҡарһылыу менән хорвод ойошторолдо, Яңы йыл тамашаһы күрһәтелде, фотоға төшөү урындары эшләне, күңел асыу саралары ойоштородо. Театр артистары үҙ сиратында балалар өсөн бүләк әҙерләгән. Ул да булһа иң билдәле яңы йыл  тамашаһы — «Щелкунчик» балеты! Спектакль башланыр алдынан балаларҙы Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров сәләмләне. - Мин бөгөн һеҙҙе ысын күңелдән Яңы йыл менән ҡотлайым. Ул һеҙгә шатлыҡ һәм бәхет кенә алып килһен, бар эштәрегеҙ ҙә уң булһын. Бөгөн шулай уҡ һеҙҙе оҙатып килгән әсәйҙәрегеҙгә айырым хөрмәт һүҙҙәремде еткерәм. Уларҙың ни тиклем хәстәрлекле икәнен, балаларҙы аяҡҡа баҫтырыу өсөн көстәрен йәлләмәүҙәрен, бар күңелдән тырышыуҙарын күрәм. Шулай уҡ бөгөн һеҙҙең арала атайҙары Махсус хәрби операцияла булғандар бар. Улар беҙҙең тыныслыҡ һағында тора, шуға ла мин уларға үҙемдең сикһеҙ хөрмәтемде һәм рәхмәтемде белдерәм. Ҡәҙерле бәләкәй дуҫтарыбыҙ! 2025 йыл һеҙҙең өсөн былтырғыға ҡарағанда бәхетлерәк булһын, тип теләйем. Яңы йыл менән! Бәхетле булығыҙ!  - тине Республика етәксеһе Радий Хәбиров. «Бәхет биләмәһе» Хәйриә фондының попечителдәр советы рәйесе Каринэ Хәбирова ла «Аксаков шыршыһы» ҡунаҡтарын ихлас сәләмләне: – Бөгөн бар театр һөйөүгә сорналған. Кемгә генә, ҡайҙа ғына ҡарама – һеҙҙән мөхәббәт урғыла. Әсәйҙәр, һөйөүегеҙҙе балаларығыҙға һәм яҡындарығыҙға бүләк итеүегеҙ өсөн ҙур рәхмәт. Балалар, бөгөн күңел түрендәге иң изге теләктәрегеҙҙе әйтеүегеҙҙе, хыялдарығыҙҙы еткереүегеҙҙе теләйем. Йыһан хыяллана белгәндәрҙе һәр саҡ ишетә. Быйылғы йыл һеҙҙең өсөн иң бәхетлеһе булһын, бар теләктәрегеҙ тормошҡа ашһын, – тине Каринэ Хәбирова. – Бөгөн, Ҡыш бабай ебәргән ел-дауылға ҡарамай, бында килгәнегеҙ өсөн рәхмәт. Йыл һайын һеҙҙең өсөн ошо байрамды ойоштороусыларға рәхмәт. Тыуған илебеҙҙе һаҡлаусы һәм әсәйҙәрегеҙ эргәһендә бәхетле бала сағығыҙҙы яҡлаусы атайҙарға рәхмәт. Яңы йыл бәхетле килһен! - тине ул.","Бөгөн Өфөлә ""Аксаков шыршыһы"" уҙҙы",1,news,Яңылыҡтар,2665,https://uchbash.com/news/novosti/2025-01-11/b-g-n-f-l-aksakov-shyrshy-y-u-y-4080225,2025-01-11T01:11:00+00:00
"Яңа министрны тәкъдим итү. Сулдан уңга: Энгел Фәттахов, Илдар Халиков, Юрий Камалтынов, Альберт Гыйлметдинов. Казан, 1 октябрь 2012Альберт ГыйлметдиновЭнгел Фәттахов","Мәгариф: Кемнәр килеп, кемнәр китмәгән",0,analytics,Комментарийҙар,165,https://www.azatliq.org/a/24728141.html,2012-10-03T15:58:12+00:00
"у-160 очкычыфикерләрКазанда яшәүче Роксана Галиәкбәрованың һәм Ләйсән Нуретдинованың өенә полиция хезмәткәрләре килгән һәм бүлмәләрен карап чыккан. Моңа кызларның иһаз кибетендә Украина кораллы көчләре турында сөйләшүе сәбәпче булган, дипхәбәр итә""ОВД-Инфо"". Полиция хезмәткәрләре әйтүенчә, Нуретдинова өстеннән гаризаны ""Мир стульев"" иһаз кибете сатучысы язган. Ул Украина кораллы көчләре Казан авиация заводына һөүм итәргә мөмкин, дигән булган. Кыз үзе мондый хәл булырга мөмкин дип, сагаеп кына әйткән идем, дип белдерә. Куәт оешмалары вәкилләре Галиәкбәрованың компьютерын, Нуретдинованың телефонын тикшергән. Шул ук вакытта алар мондый тикшерүне рөхсәт итәрдәй бернинди документ та күрсәтмәгән диелә. Шуннан соң кызларны полиция бүлекчәсенә алып киткәннәр, булган хәлләр турында аңлатма алганнар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Казанда Украина кораллы көчләре авиация заводына һөүм итәргә мөмкин дигән сүзләре өчен ике кызда тентү узган,1,news,Яңылыҡтар,899,https://www.azatliq.org/a/32427092.html,2023-05-25T08:06:30+00:00
"Башкортстан башлыгы Радий ХәбировфикерләрБүген, 25 майда Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров Украина саклану министры Алексей Резниковның ""Башкортлар нәрсә өчен сугыша? "" дигән мөрәәгатенә авап бирде. Бу мөрәәгатьнең башкортчасы юк, улурысһәмукраинтелендә язылган. Хәбировның мөрәәгатендә Резников телгә алган мәсьәләләргә ачыклама бирелмәгән диярлек. Мәсәлән, Резников Русиядәге башкортларның һәм башка халыкларның тел ягыннан кысылуынискәртте. Ул сугышта үлгән башкортлар башкорт субъектлыгын һәм башкорт теле мәсьәләсен хәл итүгә ничек булыша дигән сорау бирде. Башкортстан башлыгы моны авапламаган. Аның каравы Украинага каршы һөүмне Икенче дөнья сугышы белән чагыштырып, ""илемә һәм халкыма кабат фашизм белән көрәшергә туры килә"", дип белдергән. Украина итәкчелеген нацизмда гаепләгән. Хәбиров башкортларны сугышка ибәрүне үзенең бурычы дип атый. Хәзерге вакытта Башкортстаннан Украинага ибәрелгән ""ихтыяри"" батальоннар – соңгысы түгел, алар тулыланып торачак, дип тә әйткән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Хәбиров Украина саклану министрының башкортларга мөрәәгатенә авап бирде,1,news,Яңылыҡтар,1076,https://www.azatliq.org/a/32427010.html,2023-05-25T06:48:32+00:00
"АҠШ президенты Дональд Трамп Владимир Путин менән Украина тирәләй хәл хаҡында был аҙнала уҡ һөйләшергә теләүе хаҡында әйтте. Рәсәй Президентының утты туҡтатыуға ризалығы ике ил араһындағы низағты тамамлауға «юлдың 75 процентын» билдәләйәсәк, тип иҫәпләй Трамп.",Трамп Путинға был аҙнала шылтыратырға ниәтләй,1,news,Яңылыҡтар,260,https://henek.info/news/novosti/2025-03-12/tramp-putin-a-byl-a-nala-shyltyratyr-a-ni-tl-y-4154002,2025-03-12T10:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТөзелеш конструкцияләренең техник торышы авария хәлендә дип табылган. Казан Кирмәненең Спас һәм Көньяк-Көнбатыш манаралары арасындагы дивар өлешен төзекләндерергә ыеналар. Ул хәзер авария хәлендә диелә. Бу хакта Татарстан мәдәни мирас объектларын саклау комитеты сайтында расланган экспертиза бәяләмәсендәәйтелә. Экспертиза актындагы бәяләмәгә күрә, төзелеш конструкцияләренең техник торышы авария хәле дип табылган. Шулай ук диварның цоколь өлешендә дә проблемнар бар. Тикшерү нәтиәсе күрсәткәнчә, бут ташлары төшүе, ярыклар барлыкка килүе, тышкы катламның кубарылуы ачыкланган. Реставрация өлгесен ""Татинвестгражданпроект"" оешмасы эшләгән. Анда 9 казематны торгызу һәм саклау эшләре планлаштырылган. Бу эшләр кысаларында амбразуралар сүтеләчәк, кирпеч эшләнмәләре чистартылачак, итмәгән өлеше кирпечләр белән тулыландырылачак. Казематларда ""чыршы"" бизәкле кирпеч идән әеләчәк. Моннан тыш, казематларны сувенир сату өчен айлаштыру өчен капкалар урнаштыру, аның юлын да реконструкцияләү каралган. Шулай ук заманча куллану өчен электр яктырту, ылылык, вентиляция һәм кондиционерлау системнары урнаштырылачак. Төзекләндерү эшләре өчен күпме финанс бүленәчәге әйтелми. Документта әйтелгәнчә, Казан Кирмәненең бу дивары елларда төзелгән.2022 елда Казан Кирмәнендәге Сөембикә манарасының дивары ярыла һәм кирпечләрекубып төшә башлады. Былтыр Казан Кирмәне объектларын, шул исәптән Сөембикә манарасын төзекләндерү өчен 316,6 млн сум бүленде. Киләчәктә Сөембикә манарасына туристларны кертә башларга ыенулары турындахәбәр ителде.2000 елда Казан Кирмәне ЮНЕСКО исемлегенә кертелде. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казан Кирмәне диварының бер өлеше төзекләндереләчәк — ул авария хәлендә,1,news,Яңылыҡтар,1642,https://www.azatliq.org/a/kazan-kirmane-divarining-ber-oleshe-tozeklanderelachak-ul-avariya-halenda/33271407.html,2025-01-10T18:39:18+03:00
Кисәге башватҡыстың яуабы: 13. Ә бөгөн ошондай математик ғәмәл тәҡдим итәбеҙ.,Башығыҙҙы эшләтеп алығыҙ,1,news,Яңылыҡтар,77,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-24/bashy-y-y-eshl-tep-aly-y-4519852,2025-12-24T20:00:00+00:00
"Они стали победителями во Всероссийском конкурсе «Лучший учитель родного языка и родной литературы – 2024» среди воспитателей, которые работают с детьми на родном языке. Радий Хабиров поздравил учителей с победой. Он написал в соцсетях: – Поздравляю педагогов с этим успехом!",Радий Хабиров поздравил учителей башкирского языка с победой на всероссийском конкурсе,1,news,Яңылыҡтар,275,https://uchbash.com/news/novosti/2024-09-22/radiy-habirov-pozdravil-uchiteley-bashkirskogo-yazyka-s-pobedoy-na-vserossiyskom-konkurse-3940330,2024-09-22T11:05:00+00:00
"Мәсеткә йөрөгән апайҙар менән МХО башланыу менән ойоштоҡ. Иң беренсе селтәр үреүҙән башланыҡ, башта үҙебеҙҙең өйҙән килтергән материалдар менән эшләнек, һуңынан вайлдберриздан яҙҙырып алып эшләй башланыҡ. Һалдаттарыбыҙ менән һәр ваҡыт элемтәлә торабыҙ. Улар нимә һорай – барыһын да эшләп ебәрәбеҙ. Шәмдәр эшләйбеҙ: парафиндарҙы, консерва банкаларын өйҙән алып килә инек, һуңынан яҙҙырып алдыҡ. Браслеттар үрә башланыҡ. Түбәтәйҙәр, ойоҡбаштар, бәйләбеҙ, билбауҙар, урын кәрәк-яраҡтарын күпләп тегеп ебәрҙек. Сохари киптереп, туҡмас киҫеп оҙаттыҡ. Урындағы фермерҙарҙан йылҡы итен һатып алып, тушенкалар эшләнек. Госпиталдә ятҡан яугирҙәребеҙ өсөн тиҙ кейелеп-сиселә торған эске кейемдәр тектек. Ҡулдан килгәнсә ярҙам итергә тырышабыҙ, - тип һөйләне төркөмдөң активисы Рәзимә Иванова. - Беҙ ғаиләлә ете ҡыҙ. Етебеҙ ҙә ирекмән. Шьем, вяжем тигән төркөм булдырып, яугирҙәребеҙгә бәйләнгән йылы әйберҙәр ебәрәбеҙ, - ти ул. Беҙҙең менән әңгәмәләшкән Мөршиҙә Йосопова менән Зоя Абдуллина ла әле Шайморатов ирекмәндәр төркөмөнә ҡушылыуҙары, музейҙа селтәр бәйләүҙәре хаҡында һөйләп ишеттерҙе. МХО башланғандан алып әүҙем ирекмәнлек эшмәкәрлеген алып барғандары өсөн Асҡын үҙәк мәсетенең Аҡ инәйҙәр ирекмәндәр төркөмөнә ингән ҡатын-ҡыҙҙар күп тапҡырҙар ""Рәхмәт хат""тары, ""Маҡтау ҡағыҙ""ҙары менән бүләкләнгән. Егәрле ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙ ""Башҡортостан ҡыҙы"" журналына ла ихлас күңелдән яҙылды. Ғөмүмән, Асҡын ҡатын-ҡыҙҙары бөтә ил менән бергә күтәрелеп, МХО-лағы яугирҙәребеҙгә төрлө яҡлап ҙур ярҙам күрһәтә. Бындай оло терәкле яугирҙәребеҙҙең рухы күтәреләлер, иңдәрендә ҡанаттар үҫеп сығалыр тигән өмөттә ҡалабыҙ. Роза Хөснуллина Автор фотоһы",Асҡын үҙәк мәсетенең Аҡ инәйҙәр ирекмәндәр төркөмө эшмәкәрлеге,0,analytics,Аңлатма,1630,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-02-06/as-yn-k-m-setene-a-in-y-r-irekm-nd-r-t-rk-m-eshm-k-rlege-4567576,2026-02-06T13:46:00+00:00
"Атап әйткәндә, 2025 йылда 272 йорттоң ҡыйығы һәм 71 бинаның фасады ремонтланған. Бынан тыш, 623 лифт алмаштырылған, 107 йортта – һыу менән тәьмин итеү һәм һыу ағыҙыу системалары, 38 йортта – электр менән тәьмин итеү, 26 йортта – йылылыҡ менән тәьмин итеү, 15 бинала газ менән тәьмин итеү системалары ремонтланған. Һөҙөмтәлә 130,9 мең кешенең йәшәү шарттарын яҡшыртыу мөмкин булған. . Фондтың генераль директоры билдәләүенсә, Башҡортостан – 25 йыллыҡ норматив файҙаланыу ваҡыты тамамланған лифттарҙы тулыһынса алмаштырған тәүге төбәктәр иҫәбендә. йылдарҙа 1 354 йортта 1 428 эш төрө башҡарыу, шул иҫәптән 856 бинаның ҡыйығын ремонтлау һәм 461 лифтты яңыртыу планлаштырыла. – Фонд халыҡ менән тығыҙ бәйләнештә эшләй. Капиталь ремонт эштәрен башлар алдынан техник күҙәтеү, подряд ойошмалары белгестәре ҡатнашлығында халыҡ менән осрашыуҙар үткәрәбеҙ, – тине Павел Сафонов. – Эштәрҙең сифатын контролдә тотоу уҙған йылда халыҡтан мөрәжәғәттәр һанын 2023 йыл менән сағыштырғанда ике тапҡырға кәметеү мөмкинлеген бирҙе. Башҡортостан Башлығы күп фатирлы йорттарҙа хәүефһеҙ йәшәүҙе тәьмин итеүгә ҙур өлөш индергән эштәрҙе, шул иҫәптән лифттарҙы алмаштырыу буйынса һөҙөмтәләрҙе юғары баһаланы. – Был бик мөһим йүнәлеш. Халыҡҡа капиталь ремонттың нисек башҡарылыуы хаҡында мотлаҡ һөйләргә кәрәк, сөнки улар был эшкә үҙ аҡсаларын күсерә, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Радий Хәбиров.",Файҙаланыу ваҡыты тамамланған лифттарҙың барыһы ла алмаштырылған,1,news,Яңылыҡтар,1364,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-14/fay-alanyu-va-yty-tamamlan-an-lifttar-y-bary-y-la-almashtyryl-an-4546096,2026-01-14T12:00:00+00:00
"Яңа чыккан татар теле дәреслеге, Мидзуки Сакурама-Накамура фотосыфикерләрСоңгы елларда Япониядә татар теле белән кызыксыну шаукымы күзәтелә, Азатлык моның төрле мисалларын даими язып тора. Дистәләгән япон яшьләре татар телен өйрәнә, сугышка кадәр алар Казан оештырган олимпиадаларга да килеп йөрде. Бу яшьләр япон университетларында татар халкы, Татарстан турында чаралар уздыра, Токиода хәтта татар теле курслары да оештырылыпкилде. Японнар арасында татар телен популярлаштыру эше башында ике яшь кеше –Юто Хишиямабелән Мидзуки Сакурама-Накамуратора. Берничә көн элек алар безнең белән тагын бер күркәм эше белән уртаклаштылар: бу яшь галимнәр Япониядә беренче татар дәреслеген чыгарган. Япониядә татар телен өйрәнү әсбабын кемнәр кулланачак һәм аны кем чыгарган? Русиянең изоляциядәге хәзерге халәте япон-татар аралашуына зыян сала аламы? Шул һәм башка сорауларны Юто белән Мидзукиның үзләренә бирдек. Юто Хишияма: Бу – япон телендә язылган беренче татар теле дәреслеге, ул үзөйрәткеч. Ул""Хакусуйся""дип аталган популяр нәшриятның "" "" дигән серия кысаларында чыккан, бу сериядә төрле телләр дәреслекләре басыла (хәзергә якынча 60 дөнья теле бар). Мидзуки Сакурама-Накамура: Дәреслек 20 дәрестән тора, аларның барысы да диалог, лексика бүлеге һәм ентекле грамматик аңлатма белән бергә бара. Диалог геройлары – Казанда укучы япон егете Юки һәм аның Казан дусты Лилия. Диалогларда Казандагы тормыш өчен, аеруча студент тормышы өчен кирәк булган лексика ыелган. Гомумән алганда, дәреслек татар телендә якынча 1200 төп сүз өйрәнергә тәкъдим итә, — ди Мидзуки Сакурама-Накамура. Дәреслекнең беренче дәресе, авторлар һәм нәшрият рөхсәте белән урнаштырылганМидзуки Сакурама-Накамура яңа чыккан китап беләнМидзуки: Бүгенге көнгә кадәр Япониядә япон телендә язылган татар теле дәреслеге булмады. Моңарчы японнар татар телен өйрәнү өчен башта урыс яки төрек телләрен өйрәнергә мәбүр иде. Минемчә, кайда гына булсаң да, татар телен өйрәнү өчен материалларның булуы мөһим. Беренче чиратта, бу – дәреслекләр, сүзлекләр һәм ачык курслар. Япониядә хобби буларак та телләрне өйрәнүчеләр бик күп. Үзең өйрәнү дәреслекләре булу бик мөһим, аның ярдәмендә кешеләр кайда булуларына карамастан, телне үз тизлеге белән өйрәнә алалар. Аудитория дип без аеруча Казанда укыган һәм татар теле белән кызыксынган студентларны, татарлар белән кызыксынган тарих тикшерүчеләрен, һәм кайбер төрки телләрне өйрәнүчеләрне күз алдына тотабыз. Дәреслекне без барысы өчен дә аңлаешлы итеп яздык, аны барлык теләгән кеше өйрәнә ала. Беләсезме, Япониядәге китапны зур китап кибетләренең киштәләренә кую гына итә, базар зур һәм потенциаль дәреслек сатып алучылар да аз түгел дип саныйбыз. Китапны чыгарган нәшрият – Япониядә телләр өйрәнү юнәлешендә иң танылганы. Менә хәзер алар чыгарган китаплар рәтенә татар теле дә өстәлде. Юто: Дәреслекне без Япониядә япон телендә татар телен өйрәнү һәм өйрәтү мөмкинлеген булдыру өчен чыгардык. Безнең илдә гомумән чит телләр белән кызыксынучылар күп. Татар теле белән кызыксынучылар саны да аз түгел. Университетта мин алып бара торган татар теле курсларында моңа кадәр 100 гә якын кеше татар телен өйрәнгән. Ләкин сыйфатлы дәресләр алып бару өчен дәреслек кирәк. Дәреслек күренешеКитапны нәшрият коммерция нигезендә чыгара. Ул якынча 4000 йенага (якынча 2 мең сум) сатылачак. Үзебез акча түләмәдек, иганәче дә булмады. Юто: Китап язу эшендә, төрле кешеләр ярдәм итте. Без язган диалогларны КФУ доценты Рамил Йөзмөхәммәтовтикшерде, хаталарны төзәтеп бирде. Диалогларны аудиога яздыру эшендә Токиода яшәүче ике татар дустыбыз: Эльвирабелән Рәйханкатнашты. Дәреслекне мин үзем укыткан татар теле курсында сынаттым, укучыларымның сораулары бик файдалы булды. Диалогларны сынау мөмкинлеге дә булды. Китап өчен рәсемнәрне минем сеңлем Юйко ясап бирде. Мидзуки: Әгәр дә татар теле киләчәктә алдынгы тел булып сакланып калырга тели икән, аңа тормышчанлыгын арттырырга кирәк. Моның өчен без читтән татар дөньясына стимуллаштыру да мөһим дип саныйбыз. Кеше кебек, мәдәниятләр һәм телләр төрле әйберләргә карата үсә. Япониядә татар телен өйрәнү татар дөньясы өчен зур стимул. Инде әйтеп үтелгәнчә, Япониядә телләрне өйрәнергә теләгән һәм чит телләрне хобби буларак өйрәнүчеләр бик күп. Япон телендә татар телен өйрәнү озак вакыт мөмкин булмаган, шуңа күрә ул бик күп Япония халкы кызыксынуын әлеп итәчәк. Бу юнәлештә мин киләчәктә японча-татарча һәм татарча-японча сүзлек бастырырга телим. Бәхеткә, японча сөйләшүчеләр арасында татар теленнән олимпиада иңүчеләре бар, һәм без өчебез бергә эшләсәк, бу хыял һичшиксез тормышка ашачак. Моның өчен финанс кына түгел, туган тел буларак татарча сөйләшүчеләр ярдәме дә кирәк булыр, мөгаен. Юто ХишиямаЮто: Минем курсларда инде 100 гә якын кеше татар телен өйрәнгән. Бу семестрда 30 гә якын кеше татар телен өйрәнә. Кызыксынучылар бар. Димәк, дәреслекнең кирәге дә чыга. Алга таба кызыксынучылар артамы, юкмы – бу үзебездән тора. Дәреслекнең чыгуы – һичшиксез аларның артуына китерер дип ышанабыз. Япониядә татар теле һәм мәдәниятен популярлаштыру өчен татар мәдәнияте үзәген ачу теләгебез бар иде. Үткән елның декабрь азагында, мин Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов белән онлайн аралашып, Япониядә татар мәдәнияте үзәген ачу теләгебез булуын әйттем һәм ул безгә ярдәм итәргә ризалашты. Ләкин, сугыш башлану аркасында, бу эшне башкару кыенлашты. Хәзер ни эшли алабыз, шуны эшләргә уйлыйбыз. Юто: Минем курска йөрүчеләр арасында студентлар һәм тикшеренүчеләр генә түгел, мәктәп укучылары, хуабикәләр, табиблар да бар. Аларның күбесе – гомумән телләр белән кызыксынучылар. Төрле телләрне өйрәнергә яраталар. Кайберләре татар теленә ""чумалар"" да, шуннан соң аны тирәнтән өйрәнәләр. Японча татар теле дәреслегеМидзуки: Үзем татар телен укытмаганга, төгәл кешеләрне әйтә алмыйм. Ләкин татар теле белән кызыксынган яшь япон студентлары белән социаль челтәр сайтларында таныштым. Күрәсең, кайберләре төрек һәм үзбәк кебек төрки телләрне өйрәнгән, кемнеңдер татар ире яки хатыны бар, һәм кайберләре татар тарихы белән кызыксына. Мидзуки: Киләчәктә нәрсә булачагын беркем белми, хәзер белгәннәребез – нинди вакыйга гына булмасын, ул һәрвакыт бетәчәк. Күпме вакыт кирәклеген белмибез, ләкин кешеләр Япония белән Русия арасында иркен сәяхәт итәчәк көн киләчәк, моңа иманым камил. Бу вакытка кадәр без телне, мәдәниятне өйрәнүне дәвам итәргә тиеш. Татарлар, татар теле белән кызыксынган япон студентларының хәзерге вакытта Казанда укый алмаулары – зур югалту. КФУ белән академик килешүләре булган Япония университетлары хәзер халыкара студентларны кабул итүдән һәм ибәрүдән туктады. Урыс телен укучы студентлар да хәзер Казакъстанга һәм Кыргызстанга укырга бара. Аларның кайберләре анда казакъ һәм кыргыз телләрен дә өйрәнәләр. Бу студентлар өчен татар телен өйрәнү дә кызыклы булыр дип уйлыйм. Юто: Гомумән, берәр телне өйрәнгәч, кешенең шул тел кулланыла торган ирлеккә барасы килә. Кызганычка каршы, Русиягә, безнең очракта Татарстанга, Казанга бару кыенлашты. Бу да татар телен өйрәнүчеләрнең мотивациясенә зыян саладыр дип уйлыйм. Сугыш тизрәк бетсен иде. Аның бернинди файдасы юк. 5Япониядә беренче татар теле дәреслеге дөнья күрдеТатар телен өйрәнгән кайбер башка япон яшьләре белән әңгәмәләрне дә укырга тәкъдим итәбез: Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Япон телендә беренче татар теле дәреслеге дөнья күрде,0,analytics,Татарстан,7250,https://www.azatliq.org/a/32173325.html,2022-12-14T22:19:14+00:00
"Бөтә Рәсәй ғилми-ғәмәли конференцияһы туғыҙынсы тапҡыр костюм дизайны, туҡыу технологиялары, ритейл, маркетинг һәм башҡа яҡын өлкәләр кеүек темаларға арналған мода индустрияһын үҫтереү мәсьәләләрен күтәрҙе һәм әүҙем тикшерҙе.",Өфөнөң вуз-ара кампусында мода индустрияһы белгестәре өсөн конференция үтте,0,analytics,Мәғариф,225,https://bashgazet.ru/news/belem-m-t-rbi/2025-11-28/f-n-vuz-ara-kampusynda-moda-industriya-y-belgest-re-s-n-konferentsiya-tte-4486007,2025-11-28T16:50:00+00:00
"Аббас ГалләмовфикерләрМәскәүнең Басман районы мәхкәмәсе елларда Башкортстан президенты идарәсе итәкчесе урынбасары булып эшләгән, сәясәт белгече Аббас Галләмовны читтән торып кулга алган. Бу хакта ""Новости"" агентлыгыиткерә. Галләмовны гаскәр турында ""ялган мәгълүмат"" таратуда гаеплиләр, аны 10 елдан 15 елга кадәр иректән мәхрүм итүләре бар, дип искәртелә.2023 елның мартында Русия эчке эшләр министрлыгы сәясәт белгечен ""фейклар"" маддәсе нигезендә федераль эзләүгә биргән иде. Аңарчы алданрак юстиция министрлыгы аны ""ят агентлар"" исемлегенә кертте. Оешма фикеренчә, Аббасов ""ят агентлар"" әзерләгән материалларны тараткан, Украинадагы сугышка каршы фикер белдергән, Русиядән читтә яшәгән килеш чит оешмалар бирә торган мәгълүмати мәйданчыкларда белгеч буларак катнашкан. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Мәскәүдәге мәхкәмә сәясәт белгече Аббас Галләмовны читтән торып кулга алу карары чыгарган,1,news,Яңылыҡтар,870,https://www.azatliq.org/a/32847033.html,2024-03-04T10:26:30+00:00
"Мостафа әмилев Вашингтонда Украина илчелегендәУкраинаның бәйсезлек көне уңаеннан ""Украина Вашингтонда - 2016"" дип аталган чараларда катнашу өчен кырымтатар милли хәрәкәте ветераны Мостафа әмилев 12 сентябрьдә Вашингтонга килде. Ул 13 сентябрьдә Украина илчелегендә илнең бәйсезлегенең 25 еллыгы уңаеннан уздырылган чарада катнашты һәм биредә күп кенә илчеләр, дипломатлар белән күреште. әмилев шул ук көнне Кушма Штатларның Тынычлык институтында Русиянең Кырымны аннексияләве һәм Кырымны кире кайтарыр өчен чикләүләрне дәвам итәргә кирәклеге турында чыгыш ясады. Кушма штатларның тынычлык институтындаәмилев шулай ук Вашингтондагы Америка Конгрессы бинасында Украинага - 25. Азатлык өчен көрәштә иңеп чарасы кысаларында узган 21 гасыр харитасын яңадан сызу: Кырым эше дигән ыелышта катнашты. Америка дипломатлары һәм Конгрессның кайбер әгъзалары белән очрашуда Русиянең агрессив сәясәте, Кырымны басып алуы һәм анда яшәгән кешеләрнең хокуклары бозылу турында фикерләрен иткерде. әмилев Капитолийда чыгыш ясыйәмилев шулай ук Вашингтонда 15 сентябрьдә Путинга каршы торуда Украина халкына ярдәм һәм яңа киләчәкне төзү исемле форумда катнашты. Русиягә каршы чикләүләр арттырылырга тиеш. Һәм моны агрессор илнең Украинага үз суверен ирлеген кайтарганчы эшләргә кирәк, диде ул биредә. әмилев бары тик Көнбатышның көчле чикләүләре генә Путинны Кырым турында сөйләшүләр алып барырга мәбүр итә алачак ди. Шулай ук әмилев Кырымны азат итү мәсьәләсе турында фикерләшү өчен халыкара платформа булдыру кирәк дип саный. Чөнки Мински килешүләре кысаларындагы сөйләшүләр генә Украинаның суверенитетын һәм бербөтенлеген торгызу проблемын хәл итә алмый, дип ассызыклый ул.",Мостафа әмилев Вашингтонда Кырым мәсьәләсен күтәрде,0,analytics,Ҡырым,1655,https://www.azatliq.org/a/27993270.html,2016-09-16T14:00:54+00:00
"Борон-борон заманда йәшәгән, ти, ике айыу балаһы. Өлкәне ҡыйыу йөрәкле, батыр, әммә буйға бәләкәй булған. Ә кесеһе – тап уның киреһе: кәүҙәгә ҙур булһа ла, ҡуян йөрәкле ҡурҡаҡ икән. Шуға бер ҡасан да ағаһынан айырылып йөрөмәгән. Бер көндө, ата-әсәһенән ҡалған йорттары серегәс, яңыһын төҙөргә булғандар. Ағаһы ҡустыһына: – Ҡустым, мин өй һалған арала бар, күлгә барып, балыҡ тотоп кил, сәй янына аҙыҡ та булыр, – тигән. – Ағай, унда ҡурҡыныс түгелме ул? – Ҡустым, һин ҙур бит, нимәнән ҡурҡаһың? – тигәс, айыу балаһы ҡыйыуланып балыҡҡа киткән, ти. Күл буйына барып, ултырып алған. Ҡараһа, яҡында ғына арыҫлан да балыҡ тотоп ултыра. Айыу балаһын күреп ҡалған да, ҡулын күтәреп, сәләмләгән. Балыҡты ҡурҡытмайым тиеп, арыҫлан бышылдап ҡына өндәшкән: – Һай, батыр ҙа айыу, ҡарпып ҡына тора балығың! Айыу балаһына был: «Һай, батырам, айыу! Ҡасып ҡына ҡотола алмаҫһың! » – тип ишетелә. Меҫкендең ҡото оса, ул бар урманды яңғыратып, шарылдап илап, йүгереп ҡайтып китә. Ағаһы ҡустыһын ҡурҡытҡан арыҫлан янына киткән, ти. – Һай, арыҫлан, нишләп ҡурҡыттың минең туғанымды? Баҫтырырмын, ялтырар аяҡтарың! – тиеп үкереп ебәргән. Айыу үҙе кәүҙәгә бәләкәй булғас, тауышы ла көсһөҙ генә булып, дошманына ошолай ишетелгән: «Һай, арыҫлан, нишләп ҡурҡытаһың минең тубығымды? Баҫа алмайым, ҡалтырай аяҡтарым». Арыҫлан, ергә ятып, эсен тырнап көлөргә тотонған. Ағаһы артынан йүгереп килгән ҙур кәүҙәле кесе айыу балаһы, был арыҫлан ер тырнап, ағайымды туҡмарға әҙерләнә тип уйлап, ағаһына ҡысҡырған: – Ағай, туҡта, алға барма! Алыҫҡараҡ ҡасайыҡ! Кесе айыуҙың тауышы арыҫланға асыулы булып: «Ағай, туҡмарға барам, арыҫланды ҡасырайыҡ! » – тип ишетелгән. Бәләкәс кәүҙәлеһенә бирешмәһәм дә, ҙурынан ҡотолоп булмаҫ, тип ҡото осҡан арыҫлан был урмандан бөтөнләй ҡасҡан. Ошонан алып был яҡтың урманында айыуҙар ғына хужа икән. «Ҡарама беләккә, ҡара йөрәккә» тигән әйтем ошо ағай-ҡустынан килеп сыҡҡан, ти. Бәхтейәр РӘХМӘТУЛЛИН, Өфө ҡалаһының Фатима Мостафина исемендәге Башҡорт гимназияһы уҡыусыһы.",Айыу нисек урманға хужа булған?,0,analytics,Ижад,1971,https://amanat.su/articles/izhad-omary/2025-08-14/ayyu-nisek-urman-a-huzha-bul-an-4412866,2025-08-14T10:25:00+00:00
"Али ХәмзинБулачак ыен хакында Азатлык Кырымтатар мәлесенең Тышкы элемтәләр идарәсе башлыгы, Бөтендөнья кырымтатар конгрессының координация комитеты әгъзасы Али Хәмзин белән сөйләште. Хәмзин беренче чиратта кырымтатар халкы язмышын халыкара дәрәәдә тикшерергә һәм халыкара нормаларга, кануннарга яраклы рәвештә хәл итергә кирәк дип саный. Хәмзин фикеренчә, Әнкарада үтәчәк Бөтендөнья конгрессы бу мәсьәләне куярга һәм Төркиядәге күпсанлы кырымтатарларны активлаштыру башлангычы булырга мөмкин. Билгеле булганча, Әнкарада кырымтатарлар төрле дәрәәдәге хакимият оешмаларына кергән. – Али әфәнде, шундый авыр вазгыятьтә конгрессны үткәрүнең максаты нинди? – Кырым һәм Русиядәге кайбер тарафларның кырымтатарларны ярымутрауда кинәттән килеп чыккан халык дип атавы Кырымдагы халыкның язмышы белән борчылучыларны кузгатты дип әйтергә була. Бу вакыйганың әһәмияте шунда ки, Төркиядәге миллионнарча кырымтатар үзләрен Кырымда яшәүче халыкның бер өлеше буларак торган саен күбрәк хис итә башлады. – Кырымда яшәүче татарларга бу нәрсә бирә? – Бу безгә теләктәшлек хисен бирә. Русия хакимиятләренең вәгъдәләре үтәлмәде, Кырым республикасы Югары радасы 2014 елның 11 мартында чыгарган ""Кырымтатар халкы хокукларын торгызу гарантияләре һәм аның Кырым әмгыятенә интеграциясе турында"" дигән карары белән безгә вәгъдә ителгән өстенлекләр сүздә генә калды. Соңыннан Милли мәлесне деструктив хәрәкәт дип гаепләп, аларны үтәүдән бөтенләй баш тарттылар, хакимиятләргә безнең ышанычыбыз бетте. – Конгресстан тагын нәрсәләр өмет итәсез? – Аның бик тиз арада нәтиә бирүен көтү урынсыз булыр иде. Безгә Кырымдагы вазгыятькә тәэсир итә торган тарафларга, шул исәптән Русиягә дә, хәзерге вакытта Кырым халкына карата барган гамәлләр канунсыз дигән фикерне иткерергә тиешбез. Без бар якларның аңлавын телибез, шул исәптән Украинаның да. конгресс ул – киләчәк юнәлешне, кырымтатар халкының потенциалын билгеләүче бер билге булачак. Конгресста хата ясаудан гына тыелып калырга кирәк. – Нинди хата? – Беренче конгресста рәис урынына намзәтләр бары тик Төркиядәге диаспорадан гына каралды. Ул вакытта мин билгеле әмәгать эшлеклесе Намык Кемал Баярны тәкъдим иткән идем, әмма бу карарны хупламадылар. Ул вакытта Кырым вәкиле булсын дип әйттеләр. Мин шәхсән ул вакытта Рефат Чубаровны тәкъдим иттем. Әмма ул бер үк вакытта Милли мәлес рәисе дә булганга күрә, көтелгәнчә, вазифаларын башкарып чыга алмады. Белүемчә, кырымтатарлар бу урынга яңадан Чубаровны тәкъдим итмәкче, әмма, минемчә, бу хата булачак. Ул Милли мәлес рәисе генә түгел, шул ук вакыта Украина президенты каршындагы Кырымтатарлар шурасы рәисе, Украина Югары радасы депутаты, Украина хакимиятләрендә башка вазифаларны да башкара. Конгресс рәисе булып системалы эшләргә ул каян вакыт табачак дигән сорау туа. Кырым татар конгрессы итәкчесе итеп Төркиядәге диаспорадан вәкил сайланырга тиеш. Бу авыр вазгыятьтә безгә яңа әйдәп баручы шәхесләр үстерергә кирәк. Кырымнан читтә кырымтатар сәясәтчеләре катламы үсеп чыгарга тиеш. Без үзебез итәкчеләр белән генә чикләнеп калырга тиеш түгел. – Кырымннан бу конгресска кемнәр бара һәм алар зыян күрмәсләрме? – Вәкилләр итимагый оешмалардан сайланырга тиеш.","""Конгресс читтәге кырымтатарларның потенциалын күрсәтергә тиеш""",0,analytics,Ҡырым,3129,https://www.azatliq.org/a/27112708.html,2015-07-06T21:22:16+00:00
"Хөрмәтле дуҫтар! Һеҙҙең барығыҙҙы ла ихлас  күңелдән 11 июнь 10.00 сәғәттә башланасаҡ ""Матбуғатҡа яҙылыусы көнө"" байрамында көтөп ҡалабыҙ!",Матбуғат байрамында көтөп ҡалабыҙ!,1,news,Яңылыҡтар,138,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-10/matbu-at-bayramynda-k-t-p-alaby-3804659,2024-06-10T09:43:16+00:00
"Башҡортостан поликлиникаларында табиптарҙың ярҙамын 2 ғинуарҙан алырғамөмкин. Был хаҡта Хөкүмәттең аҙналыҡ оператив кәңәшмәһендә һаулыҡ һаҡлау министры Айрат Рәхмәтуллин хәбәр итте. Ашығыс мөрәжәғәттәр, профилактик ҡарауҙар һәм дарыуҙар  яҙыу өсөн табиптар 31 декабрҙә эшләйәсәк, шулай уҡ 2026 йылдың 2,3,5,6,8,9,10 ғинуарында 8.00 сәғәттән 17.00 сәғәткә тиклем. Өйгә саҡырыуҙар 16.00 сәғәткә тиклем ҡабул ителәсәк. Белгестәргә йәки диспансеризацияға яҙылырға, шулай уҡ табипты өйгә контакт-үҙәктең берҙәм номеры – 122 аша саҡырырға мөмкин. Яңыйылдың тәүгекөндәрендә,2,3,5,8,9,10 ғинуарҙаоператорҙаршылтыратыуҙарҙы иртәнге сәғәт 8-ҙән киске 4-кә тиклем, ә 6 ғинуарҙа иртәнге сәғәт 8-ҙән 3-кә тиклем ҡабул итә. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Байрамдарҙа поликлиникалар ҡасандан эшләй башлар?,0,analytics,Сәләмәтлек,818,https://bashgazet.ru/articles/s-l-m-t-bulayy/2025-12-29/bayramdar-a-poliklinikalar-asandan-eshl-y-bashlar-4524596,2025-12-29T18:15:00+00:00
Мәрхүмдең туғандарының һәм яҡындарының ауыр ҡайғыһын уртаҡлашабыҙ!,Үле килеш тапҡандар.,0,analytics,Хәүефһеҙлек,66,https://shonkar.com/articles/kh-ef-e-lek/2025-04-07/le-kilesh-tap-andar-4187656,2025-04-07T14:31:30+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрШикәр чире һәм йөрәк-кан тамыры авырулары – хәрби хезмәткә яраксыз дип табарга мөмкинлек бирүче авырулар исемлегенә кертелмәячәк. Русия саклану министрлыгы вәкиленең бу белдерүен ""Интерфакс""иткерә. Министрлыкның хәрби-медицина баш идарәсе итәкчесе урынбасары Александр Серговенцеваңлатуынча, әгәр шикәр чирен бу исемлеккә кертсәләр, һипертония авыруын да, ишемияне дә кертәсе булачак. ""Аннан соң бер хәрбиебез дә калмаячак: бөтен кешенең дә хроник авырулары бар"", дигән Серговенцев. Аның искәртүенчә, хәрби хезмәткә өч категориягә караганнар гына алынмый: хөкем ителгәннәр, 65 яшьтән өлкәнрәкләр һәм хәрби хезмәткә яраксызлар (""Д"" категориясенә керүчеләр). Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русиядә шикәр һәм йөрәк-кан тамыры авырулы ирләрне мобилизациядән азат итмәячәкләр,1,news,Яңылыҡтар,782,https://www.azatliq.org/a/32429086.html,2023-05-26T10:04:09+00:00
"""Татыу ғаилә -ил күрке ""- тип Хаҡ әйткәндәр ололар, Иҫән булһын атай - әсәй, Һау булһындар балалар.","""Татыу ғаилә -ил күрке """,1,news,Яңылыҡтар,99,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-16/tatyu-ail-il-k-rke-4510192,2025-12-16T21:00:00+00:00
Радиожурналист Фәнүзә Баһауетдинованы матур юбилейы менән ихлас ҡотлайбыҙ!,«Яҙмышыма рәхмәтлемен»,0,analytics,Юбилей,74,https://yanshishma.com/articles/yubiley-ar/2025-05-22/ya-myshyma-r-hm-tlemen-4246973,2025-05-22T22:23:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырХәзергә 300 мең сум тупланган. Татарстан музыкантлары Австралиядә яшәүче татар ырчысы, Татарстанның атказанган артисты Зөлфия Камаловага ярдәм ыя башлаган. Кичә, 8 августта, ырчының яман шешкә каршы көрәшүебилгеле булды. лейблы вәкилләреәйтүенчә, хәзерге вакытта хисапка 300 мең сум акча ыелган. ""Зөлфия Камалова күпләрне заманча татар музыкасын тыңларга гына түгел, аның хакында язарга да илһамландырды"", диелә хәбәрдә. Алар ырчының апасы Әлфиябелән элемтәгә чыгып, Русиядән ярдәм итә алу өчен хисап ачарга тәкъдим иткән. Кичә, үзенең туган көнендә Зөлфия Камалова социаль челтәрендә үзенең тамашачысы белән яман шештән дәвалануы турындауртаклашты. ""Алты ай элек ашыгыч операция ясатырга туры килде, хәзер метастазлар белән көрәшәм. Гафу итегез, хәбәрләр начар, бик өметләндерерлек түгел"", дип белдерде. Татарстан мәдәният министры Ирада Әюпова""Бизнес "" басмасына Камалова Татарстаннан ярдәм алырга мөмкин, дип белдерде. ""Аңа ярдәмне ничек оештырырга икәнен уйлаячакбы, чөнки чит илдәге хисапларны түләү белән бәйле аерым бер чикләүләр бар. Зөлфия Камалова республикабыздан мең чакрымнар еракта яшәсә дә, татар музыкасы һәм ыр мәдәнияте үсеше өчен бик күпне эшләде"", диде министр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагызуртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татар музыкантлары яман шешкә каршы көрәшүче Зөлфия Камаловага акча ыю өчен хисап ачкан,1,news,Яңылыҡтар,1338,https://www.azatliq.org/a/tatar-muzikantlari-yaman-shesh-belan-korashuche-zolfiya-kamalovaga-akcha-jiyu-ochen-hisap-achkan/33072387.html,2024-08-09T13:55:42+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКырымның Бакчасарай районыннан Александр Сизиков—Русиянең куәт оешмалары тарафыннан авыр инаять маддәләре нигезендә эзәрлекләнүче йөзләгән активистларының берсе. Кайчандыр юл казасында сукырайган Сизиковны 2023 елның маенда Дондагы Ростовның Көньяк хәрби мәхкәмәсе—""террорчы оешма эшчәнлеген оештыру""да һәм ""көч куллану юлы белән хакимиятне кулга төшерүгә әзерләнү""дә гаепле дип табып—17 елга ирегеннән мәхрүм итә. Өч елны ул өй сагында уздыра, ә 2024 елның сентябрендә аны Бакчасарайдагы тикшерү изоляторына ибәрәләр. Александр Сизиков—тома сукыр, һәм иректән мәхрүм итү карары аның үлеменә китерергә мөмкин. ""Мемориал"" Русия хокук яклау үзәге Сизиковны сәяси тоткын дип таныды, дипяза""Крым. Реалии"". Александр Сизиков 1984 елда Акмәчеттә туа. Аның гаиләсе Русиянең Краснодар төбәгеннән Кырым ярымутравына 1970 нче елларда күченә. Александр Бакчасарай районының Тургеневка авылы мәктәбендә укыган, аннары Акъяр иһазлар төзү институтын тәмамлаган. Спорт белән шөгыльләнә, шахмат уйный, компьютер уеннары белән мавыга. Моңа кадәр дини булмаган Сизиков 2000 нче еллар башында ислам динен кабул итә. Әти-әнисе аны православ чиркәвендә чукындырган булган, ләкин ул бу диннән өметен өзгән. Коръән белән кызыксына башлаган, диндар мөселманнар белән аралашкан һәм нәтиәдә ислам динен кабул иткән. Шуннан бирле ул намаз укый, дога кыла. Ягъни ислам традицияләрен сакларга тырыша. Моннан берничә ел элек — сукыр килеш — Мәккәгә ха кыла. Александр Сизиков 2009 елда юл-транспорт һәлакәте вакытында алган зыян нәтиәсендә күрү сәләтен югалта. Велосипед белән эшкә барганда, аның каршысына машина чыгып, бәреп китә. Александрның дуслары сөйләвенчә, мәхкәмә процессыннан соң машина йөртүче шартлы рәвештә ике елга ирегеннән мәхрүм ителгән. ""Саша тулысынча сукырайды. Көне дә, төне дә юк аның, тормышы караңгылык белән тулы, чөнки күрү сеңере тулысынча өзелгән. Аның шулай ук баш сөяге, ми әрәхәте бар иде, башында металл пластина тора, борыны, теш казнасы һәм балтырлары сынган. Ул хастаханәдә өч ай ятты, могиза белән генә исән калды"", — дип сөйләгән Сизиковның дуслары. Сукырайган Александрга яңадан яшәргә өйрәнергә туры килә. Ул Киевта тернәкләнү уза, сукырларның махсус таягын кулланырга өйрәнә. Гаиләсе аны дәваланырга Мәскәүгә алып бара, ләкин анда аның хәле өметсез, диләр. Александр Брайль шрифтын өйрәнә, аның ярдәмендә укый. Сукырлар өчен махсус такта кулланып, шахмат уйнавын дәвам итә. Таяк белән тирәлекне танырга өйрәнә. Өйдә әйберләрне капшанып таба. Ул актив яшәү рәвешен дәвам итә — әнисе белән тауларга йөри, Фиолент, Голицынская сукмагына һәм Ай-Петрига күтәрелә.2014 елда Русия Кырымны басып алганнан соң, Александр Сизиков актив гражданлык позициясен күрсәтә — тентүләр вакытында кырымнарның өйләренә килә, сәяси тоткыннарның мәхкәмәләренә йөри. Үзенең элеккеге опекунын, ""Топчикой"" дини әмгыяте башлыгы, ""Хизб ут-Тәхрир эше""нең икенче Бакчасарай төркеме фигурантын, 2016 елда кулга алынган һәм 13 елга хөкем ителгән сәяси тоткын Эдем Смаиловка теләктәшлек белдереп, ике тапкыр ялгыз пикетка чыга. Берзаман Русия куәт оешмалары тентү белән Сизиков өенә дә килә.2020 елның 7 июлендә аны террорчылыкта гаепләүләребилгеле була. Ул көнне Русия куәт оешмалары хезмәткәрләре аны дүрт адрес буйлап эзләгән. Александр теркәлгән Тургеневкадагы йортны ул вакытта 2014 елгы Русия аннексиясеннән соң Кырымга күченгән русияле гаилә яллаган була. Шуңа күрә куәт хезмәткәрләре Александрны анда очратмыйлар. Ул Октябрьскида хатынында яшәгән, ләкин аны анда да таба алмыйлар, чөнки гаилә кичтән кунакка киткән була. Оперативниклар хәтта Александрның Сакидагы әбисе янына да килә. Нәтиәдә аны дусларыннан эзләп табалар һәм көч белән сорау алуга алып китәләр, чөнки ул үз теләге белән барудан баш тарта. Александр кулга алынгач, әмәгатьчелек тавыш куптара, шуннан соң гына аны теркәлгән яшәү урынына, ягъни Тургеневкага өй сагына утырталар. Александр Сизиков көнкүреш эшләрендә ярдәм итүче әнисе белән гомер итә. Гаилә дуслары сүзләренчә, тентүләрдән соң хатыны Александрны ташлап киткән. Куәт хезмәткәрләре Сизиковның паспортын тартып алган, аның банк карталарын һәм интернетын япкан. ""Асылда Сашаны әмгыятьтән аердылар. Аны барлык хокукларын да чикләделәр. Бик астында сынсын өчен барысын да эшләделәр. Гәрчә аңа авариядән соң ел саен шифаханәдә дәвалану тиеш булса да, — дип сөйли туганнары. — Ләкин Саша оптимист булырга тырыша. Почмакта елап утырмаячакмын, ди. Александр Сизиков Русия инаять кодексының ике маддәсе нигезендә хөкем ителде: 205.5 нче маддәсе (террорчылык оешмасын оештыру эшчәнлеге яки шундый оешмада катнашу) һәм 278 нче маддәсе (хакимиятне көч белән кулга төшерү омтылышы). Александр Сизиков турындагы мәгълүматны Русия куәт оешмалары хезмәткәрләре берничә ел ыйган. Бу процесска аларга кунакка килә торган таныш гаиләләрне дә әлеп итәргә тырышканнар. Тентү вакытында табылды диелгән ""тыелган дини әдәбият"", шаһитлар сүзләренчә, яссы язулы басма китапта булган — ә сукыр кеше андый китаптан файдалана алмый. ""Кырымда актив кешеләрне күзәтәләр һәм эзәрлеклиләр. Тыныч торучыларга тимиләр. Саша — актив, белемле һәм акыллы егет. Үз хокукларын яхшы белә, шуңа күрә теләсә кемнең авызын каплый ала. Мондый кешеләр хакимияткә комачаулый. Шуңа күрә куәт органнары хезмәткәрләренең ачуы кабара. Сашаның эше бәйсез кешене ""сындырыр"" өчен әвәләнгән. Чөнки тыныч халык, инвалидлар һәм пенсионерлар белән сугыша беләләр"", ди гаиләсе. Александр Сизиков үзе гаебен танымый. Аны яклаучы як хөкем карарын ""гаделсез, оятсыз һәм мәсхәрәле"" дип атады һәм аны шикаять итәргә тырышты.2024 елның 13 сентябрендә Мәскәү өлкәсендәге Власиха хәрби мәхкәмәсе апелляция шикаятен карады. Сизиковка чыгарылган мәхкәмә карарын үз көчендә калдырдылар. Аңа элеккечә 17 ел яный. Мәхкәмә утырышыннан соң Александрның өй сагында йөрткән электрон беләзеген салдырдылар. Ә икенче көнне Русия полициясе вәкилләре аны өеннән алып китте. Берникадәр вакыт аның турындаберни билгеле булмады. 17 сентябрьдә хокук яклаучылар аны Бакчасарай тикшерү изоляторыннан табып ала. Сәяси тоткын камерада тома ялгыз утыра. Аның адвокаты сукыр Сизиков капшап хәрәкәт итә һәм ул ике көннән соң гына унитаз һәм юынгычның кайда икәнлеген чамалый алган, дип аңлата. Хәзер Александр Сизиковны төрмәгә әза алу өчен күчерү мәсьәләсе тора. Инвалидлыгына карамастан, аңа кырыс шартлы колония яный. Украина хокук яклаучылары халыкара әмәгатьчелекне Александр Сизиков һәм Украинаның башка каты хасталы ватандашларын азат итүдә ярдәм итәргә чакыра. Моннан берничә ел элек Русиядә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасында катнашуда гаепләнеп, 19 елга ирегеннән мәхрүм ителгән Татарстаннан Илнар Зиннәтовның хатыны иренең колониядә сукыраю дәрәәсенә итүе турында борчылыпсөйләгәниде. ""Берсе азмы-күпме күрә әле. Анысы да начарлана башлады, гыйнвар аенда укымастай булды. Укый алмый, яза алмый, телевизор карый алмый. Күзләре бик каты авырта. Документ кирәк булса, күзен көчләп, укып-язып ала инде — гариза-мазар кирәк булса. Ә болай берни укымый, язмый"", дигән иде ул чакта Зиннәтовның хатыны. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","""Мондый кешеләр хакимияткә комачаулый"": 17 елга хөкем ителгән тома сукыр мөселман Александр Сизиков тарихы",0,analytics,Кеше хоҡуҡтары,7770,https://www.azatliq.org/a/mondiy-keshelar-hakimiyatka-komachauliy-17-elga-hokem-itelgan-toma-sukir-moselman-aleksandr-sizikov-tarihi/33150361.html,2024-10-17T08:11:05+03:00
"Телгә һөйөү ғаиләнән башлана тигән бик матур әйтем бар. Уның менән тулыһынса килешәм. Сөнки беҙ ғаиләлә үҙ туған телебеҙҙә аралашабыҙ, өйҙә ата-әсәйем менән башҡортса һөйләшәбеҙ. Дәрестә башҡорт теленең серҙәрен өйрәнеүҙе дауам итәбеҙ. Һәр дәрес башында таҙаәйткестәр, тиҙәйткестәр өйрәнеү, ҡабатлау асыҡ итеп башҡорт теленә генә хас өндәрҙе дөрөҫ итеп әйтергә ярҙам итә. Миңә дәрестә шиғыр ижад итеү оҡшай. Уҡытыусыбыҙ Розалиә Әхмәт ҡыҙы рифма һүҙҙәр уйыны уҙғарғанда бер-беребеҙ менән кемуҙарҙан уйлап табабыҙ. Ҡыҙыҡлы рифма килеп сыҡһа, көлөшөп тә алабыҙ. Синыфтан күбебеҙ республикала сыҡҡан гәзит-журналдарҙы алдыра. Һәр аҙна яратҡан Йәншишмә гәзитен ҡулға алып уҡыйбыҙ. Гәзит биттәрендә үҙебеҙҙең  ижад эштәребеҙ баҫылып сыҡһа, икеләтә ҡыуанабыҙ, тағы ла дәртләнеп китәбеҙ. Телебеҙҙе яратайыҡ! Һаҡлайыҡ! Нәргизә ВӘЛИТОВА,  синыф уҡыусыһы. Ауырғазы районы, Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһы.",Телебеҙҙе яратайыҡ!,0,analytics,Әсәм теле - сәсән теле,914,https://yanshishma.com/articles/s-m-tele-s-s-n-tele-/2026-02-19/telebe-e-yaratayy-4580817,2026-02-19T09:05:00+00:00
"Телем минең берәү! – Әсә теле – ул берәү! Онотма һөйләшергә, Ҡайһы ғына ваҡытта ла Башҡортса өндәшергә! Рус, инглиз телдәрен дә Тырышып өйрәнермен. Тик үҙ телемдә мин һәр саҡ Ихласлап һөйләшермен! Йәшә, минең көслө телем, Һин бит беҙҙе йәшәтәһең. Илемде яратырға Күңелдә нур уйнатаһың! Ислам ШӘРИПОВ, Бөрйән районының Яуымбай  мәктәбе уҡыусыһы. Тыуған ауылым Тауҙар уратып алған Минең тыуған ауылымды. Төҙөк, яңы йорттары – Яратам Килдеғолдо. Килдеғол тигән бабай Ауылға нигеҙ һалған. Тәбиғәте матур, йәмле Һине күреп кем туйған? Гел генә һағынып ҡайтам Ожмах иле – ауылымды. Мәңге йәшә һин шулай, Бирешмә ел-дауылға! Гөлиә Билалова, Бөрйән районының Килдеғол мәктәбе уҡыусыһы. ""Аманат""ым — дуҫым Дуҫлаштым һинең менән Кескәй генә сағымдан. Уҡырға ла, яҙырға ла Белмәй инем ул саҡта. Эштән ҡайтҡан әсәйемдең Уҡығанын көтә инем. Яратҡан журналым «Аманат» — Минең өсөн һин ҡанат! Тоғро дуҫым, юлдашым, Ышаныслы серҙәшем. Илемә һәм телемә Һүнмәҫ һөйөү уяттың. Маҡсатлы йәшәргә, Бейектәргә үрләргә, Яҡшы кеше булырға Өйрәттең һин, «Аманат»! Киләсәге яҡты булһын Яратҡан журналымдың! Түҙемһеҙләнеп көтөп, Дуҫтарың уҡып торһон! Урал Хәлитов, Өфө районының Миловка мәктәбе уҡыусыһы. Ҡурай Эй, серле ҡурай, Һин хисле ҡурай. Һинән сыҡҡан моң Донъяны урай. Башҡортҡа һәр саҡ Юлдаш булғанһың. Яу яланында Көс, дәрт биргәнһең. Илаһи моңдарың Гел алға әйҙәй. Ауыр саҡтарҙа Күңелде арбай. Ғәлинур Науразбаев, Бөрйән районының Байназар мәктәбе уҡыусыһы. Өләсәйем Өләсәйем йырҙар тыңлай, Башҡорт халыҡ йырҙарын. Һин дә ишет, тыңла, бел, ти, Тыуған телдең көйҙәрен. Оҫта итеп бәйләм бәйләй, Бармаҡтары һис талмай. Беҙҙең ҡул-аяҡтарҙы, Ул һыуыҡтарҙан һаҡлай. Лилиә ФАХРАЗОВА, Туймазы районының Серафимовка мәктәбе уҡыусыһы. ""Минең уҡытыусым"", Рәмис Әлимбәков һүрәте. Ауырғазы районының Талбазы ауылы.",Сентябрь һанының шиғриәт бәйгеһе,0,analytics,Ижад,1782,https://amanat.su/articles/izhad-omary/2025-09-18/sentyabr-anyny-shi-ri-t-b-yge-e-4413083,2025-09-18T09:25:00+00:00
"Фаил АлсыновфикерләрБашкортстанның Баймак районы мәхкәмәсе ""Башкорт"" оешмасының элекке итәкчесе, Куштауны яклаган активист Фаил Алсыновның адвокаты Илнур Сөендеков"". Реалии""га активист хәзерге вакытта Чиләбе өлкәсенең Магнитогорски шәһәрендәге 2 нче тикшерү изоляторында тотыла, дипиткергән. Аны анда Башкортстанның Баймак районы мәхкәмәсе 17 гыйнвар көннехөкем карарын игълан иткәннән соңилткәннәр. Кичә кич адвокат Илнур Сөендеков үзенең -каналында активистның халыкка әйтер сүзләрениткерде. ""Фаил Магнитогорскида тикшерү изоляторында, барыгызга да күп сәлам, аны яклап чыкканнарга зур рәхмәтен белдерде. Халыкны тынычланырга, канун бозмаска чакырды. Әйдәгез аек акыл һәм дөрес караш белән эш итик"", дип язды адвокат. Шул ук вакытта бүген, 19 гыйнварда, Башкортстанда Алсыновны яклап бер атна эчендә инде өченче каршылык чарасы уза. Беренче икесе 15 һәм 17 гыйнварда Баймакта үткән булса, бүген кешеләр Уфада Салават Юлаев һәйкәле янына ыела. Беренче тоткарлаулар турындахәбәр ителде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Фаил Алсыновның адвокаты активистны Чиләбе өлкәсенең Магнитогорски шәһәрендәге 2 нче тикшерү изоляторына ябуларын иткерде,1,news,Яңылыҡтар,1084,https://www.azatliq.org/a/32783012.html,2024-01-19T06:36:03+00:00
"Тамила ТашеваБеренче чиратта без Кырым ягыннан килүчеләр өчен борчылабыз, диде Тамила Ташева. Русиядә тыелган Кырымтатар мәлесе игълан иткән бу йөрешне әзерләүдә дәүләт оешмалары катнашмый, йөрешкә дипломатларны әлеп итәргә кирәк, дип исәпли Ташева. Корылтайның үзәк сайлау комиссиясе рәисе Заир Смедляевбу йөреш хакында үз фикерләрен Азатлыкка белдереп, Русия ягыннан бу чарага киртәләр куюны көтәргә кирәктер диде. Заир Смедляев""Хәзер мин Кырым ягыннан йөрештә катнашачакларны күрмим. Андый теләкләре булган кешеләргә дә мондый мөмкинлек бирелмәс. 3 май Кырым хакимиятләре чиккә алып барган барлык юлларны ябарлар дип, уйлыйм. Украина ягыннан килгән колоннаны Кырымга кертерләрме, юкмы — әйтеп булмыйм, ләкин кемнедер кертеп, кемнедер кертмичә Русия хезмәтләре уен уйный алалар. Мәсьәлән, Мостафа әмилевне, кертмичә башка бер ике кешене кертеп Мостафа үзе керергә курыкты дигән ялганны да тарата алалар. Бу йөреш безнең мәсьәләләргә Украина хакимиятләренең мөнәсәбәтенең бер күрсәткече булачактыр. Ничек тә булса, йөреш хакында сүз инде китте, аны туктатып булмый. Информацион яктан кырымтатарлар мондый чара үткәрергә тотыналар дигән сүз Кырым, кырымтатар мәсьәләсен матбугатта көн тәртибенә инде кайтарды. 3 май узачак дип көтелгән йөреш исә моның иң югары ноктасы булачактыр"", диде Смедляев. Кырымтатар мәлесе рәисе Рефат Чубаров Кырымга йөреш 3 май үтәчәген, аны үткәрү эше башланганынигълан иткәниде. Мәлес Украинадагы илчелекләр, халыкара оешмалар вәкилләре, Украина Югары радасы депутатларын йөрештә катнашырга чакыра. Чараның максатлары — Кырым чиген узып, халыкара оешмаларның Кырымга карата караларының Русия тарафыннан үтәлү-үтәлмәвен күрсәтү, Кырымны аннексиядән азат итү.",Украина рәсмие кырымтатарларның Кырымга йөрешендә катнашучыларга Русия ягыннан куркыныч янавын белдерде,1,news,Яңылыҡтар,1686,https://www.azatliq.org/a/30445645.html,2020-02-20T15:22:49+00:00
"Нәгыйм МиңтаһировфикерләрБу әйдә Пермьдә ""Татарстан супер гуд"" ыены узды. Анда катнашучылар башлыча – яшьләр. Әмма бу очрашуның төп йолдызы төне буе гармунда татар көйләрен уйнаган баянчы Нәгыйм абый булып чыккан. Татар яшьләре аның турында сокланып искә ала һәм Азатлыкка аның турында алар иткерде дә. ""Пермьдә шәп виртуоз баянчы бар! Нәгыйм абый, шул кеше белән сөйләшегез әле, аның белән таныштырырга кирәк"", диделәр. Бүген Азатлык укучыларын Пермьдә яшәп ятучы татар баянчысы белән якынрак таныштырырга булды.70 яшьлек музыкант беренче тапкыр ничә яшьтә кулына гармун алганын, круизда ял итүчеләрнең татарча ырлар соравы турында сөйләде, үзен укыткан татар теле укытучыларын искә алды. — Нәгыйм әфәнде, Сезне мактап телгә алдылар, үзегез турында гына сөйли алмадылар. Үзегез белән таныштырасызмы? Нәгыйм Миңтаһиров— Шәһәр ирендә тусам да, өч яшьтән авылда үстем. Әти-әниләр – гади колхозчылар. Авылда беренче тапкыр дүрт яшьтә гармунны кулыма алдым, анысы да очраклы рәвештә килеп чыкты. Миңа түгел, күрше малайга алганнар иде. Мин уенчык машинага алыштырдым – машинаны бауга тагып сөйрәп йөрим, ул шул ук чирәм буйлап балалар гармунын сөйрәп йөртә, мин аңа ""Әйдә, күрше, алыштырабыз"", дидем. Утырам әйге эсседә, ачык тәрәзә төбендәге эскәмиядә гармун төймәләренә баскалап. Әни ишетеп алган да, тәрәзәдән башын тыгып караса, малае гармунда уйнап утыра. Шуннан китте – кич миңа ике рәтле гармун алып килделәр, икенче сыйныфта укыганда баян алып бирделәр. Унбиш яшьтә Пермьгә килеп сәнгать училищесына укырга кердем. Аннан – армия. Анда ике ел тынлы оркестрда торбада уйнадым. Пермь сәнгать институтында укыдым. Анда да, сәнгать көллиятендә дә студентларга укыттым. — Нинди уен коралларында уйныйсыз? — Төп уен коралым – баян. Балалайка, гитарада да уйныймын. Торбаны ташладым инде. Пианинода уйныйм. Курайны да үз итәм. Татарча ырларны яхшы беләм, урысча да ырлыйм. — Сез круиз көймәләрдә уйныйсыз, кешеләрнең күңелен күрәсез. Татарча ырлыйсызмы? Урыслар ничек кабул итә? — Тамашачылар күбесенчә – урыслар. Алар белән эшләгәндә репертуардагы көйләр, ырлар күбрәк урысныкы. Миңа кайсы телдә булса да барыбер – отып алып уйныймын. Татарча уйнавымны яраталар. әйләрен круиз көймәләрдә эшлимен, буш көннәрдә урам музыканты кебек кафе-рестораннарда уйныйм. Урыслар татарча ырларны да яратып кабул итә, кайвакытта үзләре дә килеп сорый. Әгәр залда татар компаниясен күрсәм, мотлак татарча уйныймын-ырлыймын. — Пермьдә көймәләрдә ял итү бик популяр санала. Сез кайчаннан бирле көймәләрдә уйнап эшлисез? — Барысын да санасаң, быел бу – минем егерменче навигация. Мин Пермьдәге көймәләрдә эшли башлаган идем, хәзер алты ел инде Мәскәү көймәләрендә. Русиядә көймә круизлары оештыручы иң зур ширкәт ""Водоход"" дип атала, шуларның круизларында катнашып акча эшлим. Мәскәү көймәләре башлыча Иделне гизә, Чулманда да йөзәләр, Донга да керәбез. Идел буйлап Әстерханга кадәр төшәбез, югарыга менгәндә Мәскәү, Петербурга керәбез. Хәтта төньякка маршрутлары бар, Соловецки утрауларына рейслар бар. Круиз көймәләре Казанда туктап, ял итүчеләр күп утырса, миңа, артист буларак, шул кичтә яки иртәгәсен татар програмы язып бирәләр. — Ә суда йөзүләр туктагач, ни белән шөгыльләнәсез? — Соңгы дүрт елда Пермь янындагы зур ""Усть Качка"" курортында ял итүчеләрнең күңелен ачам, шуларны ырлатам-биетәм. Аңа кадәр сәнгать академиясендә укыттым. Академиягә кадәр мәдәният көллиятендә белем бирдем. —Казан-Чаллы яшьләренең Пермьдә уздырган ыенына ничек килеп эләктегез? — Алар Пермьгә килгәч, көчле музыкант табып бирүне сораганнар, татар милли-мәдәни мохтарияте белән сөйләшкәннәр. Пермьдә ""Чәкчәк"" яшьләр оешмасы бар, яшьләр ""Безнең Нәгыйм абый бар! Баянда шәп уйный"" дигәннәр. Чакырдылар, килеп уйнадым. Минем уйнавым аларга килеште шикелле. Шулай танышып калдык. —Татар чаралары еш узамы Пермь шәһәрендә? Катнашасызмы? — Казан артистлары атна саен диярлек килеп тора, мәсәлән, Салават, Гүзәл Уразова. Уфадан да киләләр, бездә Айдар Галимов еш була. Шундый кызык вакыйга булган иде: мине үзәк ресторанга бер татарча юбилейга чакырдылар, килешенгән вакытка килдем, сәхнәгә мендем дә уйнап-ырлап ибәрдем. Залда халык бии-ырлый. Карыйм, халык арасында Айдар Галимов та биеп йөри. Миңа кадәр ырлаган, халыкны биеткән булган. — Нәгыйм абый, Пермь шәһәрендәге татарлар урыслашкан дип әйтеп буламы? — Минем яшьтәгеләр татарча белә, сөйләшә, аралаша, укый, татарча ырларны белә. Ә менә безнең балалар инде сөйләшүнең якынча утыз процентын аңлыйбыз, диләр. Мин үземнекеләрдән чыгып та әйтәм – ырларны беләләр, әмма сөйләшмиләр. — Балаларыгыз сәнгать юлыннан киттеме? — Балаларның – өч малай, бер кыз – инде үзләренең гаиләләре бар. Музыка мәктәбендә укыдылар, тик эшләре музыка белән бәйле түгел. Мин 7 тапкыр картәти, 6 тапкыр карт картәти. —Үзегез татарча каян өйрәндегез? — Әти-әнием авылдан. Шәһәрдә тусам да, авылда үстем. Чәйкә исемле авыл ул. Безнең ун еллык татар мәктәбе бар иде. Туган телне безгә көчле укытучылар укытты. Әйе, хәзер дә истә – Нургали абый, Рәсимә апа безне ел да Казанга алып бардылар. Дөрес сөйләшергә өйрәтәләр иде. Чәйкә авылы Казаннан, Татарстаннан ерак булса да, безнең авылда үскән яшьтәшләр саф татарча сөйләшә. Әдәби тел. Рәсимә апа белән Нургали абыйга рәхмәт. Ә менә күрше авылларда алай түгел, аларның сөйләмендә диалектлар күп. —Күптән түгел Пермь шәһәрендә татар исемнәрен урыслаштырып әйтү традициясе турында күргәзмә узды. Сезнең бөтен реклам визиткаларыгызда исем-фамилиягез татарча язылган. Урыс телле мохиттә сезнең исемне үзгәртеп әйтергә тырышучылар булдымы? — Булды. Урыслар ыелган компаниядә беренче тапкыр үзеңне Нәгыйм дип таныштырсаң, ""Ә! Николай. "" диләр. Һәрвакыт төзәтәм, ""Юк, Николай түгел, Нәгыйм"" дип урынына бастыра идем. Авыр түгел бит аларга да. Әле Нәгыйман дип әйтсәм, бер хәл! Минем исемнең әле андый варианты да бар, менә аларга анысын әйтү инде авыррак. Укыткан вакытта тулысынча әйтә алмыйлар иде – студентлар ""Нагимзян Газимзянович"" дип әйтә алмагач, әти белән сөйләштем дә, Пермьдә студентлар мине ""Нагим Григорьевич"" дип әйттеләр. Минем белән озаграк аралашканнары тулы исем белән әйтә башлый. Күңел ачу програмымда бу исемнәр мәсьәләсенә багышланган урысча шаян ырым да бар. — Музыкант буларак акча эшләп буламы? Сез моңа кадәр укыткансыз, пенсиягез никадәр? Йөреп күпме акча эшләп була? — Әлбәттә, пенсия аз: уртача унөч мең сум. Эшләргә туры килә. Мине шул коткара – минем Пермьдә популярлыгым зур, минем музыкага ихтыя бар. Бәлки, минем репертуар татарча-русча-көнбатыш популяр музыка булганга, моның өстенә уйныймын да, жырлыймын да. Пермь каласы – зур кала. Мәдәнияттә күп урында минем кичәге студентларым эшли. Шулар аркылы эш – музыкантлар телендә ""халтура"" – табылып тора. Мәдәният йортларына, кафе-рестораннарга, курортларга, юбилей-туйларда, корпоративларга мине һәрдаим чакырып торалар. Үземнң диджей-аппаратурам бар. ылы көннәрдә урам музыканты булып та эшләүдән дә тартынып тормыйм. Бер айга уртача 30-60 мең сум эшләп алам. Миңа яшәргә итә. — Мәдәнияткә хакимият карашын ничек бәяләр идегез? Ә әмгыятьнекен? Туйларда йөрисез, күрәсез – сәнгать әһелләренә кешеләр ""әйдә, безнең күңелне ач"" дигән карашта яшиме? — әмгыятьтә мәдәнияткә караш яхшы. Хакимият карашы конкрет кешедән тора. Миңа карата ""әйдә, күңелне күтәр"" дигән караш юк. — Гармуннар кыйбатмы? Кайда ремонтлыйсыз, хәзер андый осталар да юк бит. — Мин үзем ремонтлыйм. Башкаларга да ремонтлап бирәм. Менә минем тагын бер керем чыганагы. — Татар ырларының сүзләре интернетта бик күп, ә татар көйләрен өйрәнү мөмкинме? Ноталар табу авырмы? — Интернеттан татар көйләрен өйрәнеп була. Тик миңа нота кирәкми, мин ишетеп отып алам һәм нотадан уйнауга караганда яхшырак уйныймын. — Татар музыкантларыннан кемнәрне даһи дип саныйсыз? Эстрададан кемне яратып тыңлыйсыз? — Татар баянчыларыннан – Марс Макаров, Бахти Гайсин, Рөстәм Вәлиев, Салаватта уйнаган баянчыларны. ырчылардан Ренат Ибраһимов, Альберт Әсәдуллин, Салават, Хәния Фәрхи, Динә Гарипова, Алсуны тыңлыйм. — Әгәр Букингем сараенда яки Мәскәү Кремлендә чыгыш ясасагыз, кайсы көйне уйнар идегез? Татарлыкны күрсәтә торган кайсы көйне атар идегез? — ""Ай былбылым"", ""Идел бит ул, киң бит ул"" көйләрен… Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Мәскәү көймәләрендә татар көйләре. 70 яшьлек музыкант Нәгыйм Миңтаһиров круизларда уйнап акча эшли,0,analytics,Әңгәмә,8160,https://www.azatliq.org/a/32578925.html,2023-09-15T21:00:21+00:00
"Уны асыу тантанаһында ауыл биләмәһе депутаттары Венер Ҡунафин менән Лилиә Ғәзизова, геройҙың туғандары, дуҫтары, ауылдаштары, мәктәп уҡытыусылары һәм уҡыусылар ҡатнашты.   Улар Филүс Лоҡмановтың тормошо һәм батырлығы тураһында иҫтәлектәре менән бүлеште, уҡыусылар башҡарыуында уның хөрмәтенә шиғырҙар һәм йырҙар яңғыраны. Геройҙы бер минутлыҡ тынлыҡ менән иҫкә алдылар. Сығыш яһаусылар Герой партаһының мәктәп интерьерының бер элементы ғына түгел, ә ҡаһарманлыҡ, намыҫ һәм тыуған илгә тоғролоҡ билдәһе булыуын билдәләне.","Тағы бер ""Герой партаһы"" барлыҡҡа килде",1,news,Яңылыҡтар,520,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-29/ta-y-ber-geroy-parta-y-barly-a-kilde-4554630,2026-01-29T10:00:00+00:00
"Фәйзулла Абдрафиҡов Рәсәй Федерацияһының физик культура һәм спорт буйынса федераль агентлығының «Рәсәй чемпионын әҙерләгәне өсөн»(2002) Почет грамотаһы, «Инвалидтар спортын үҫтереүгә ҙур өлөш индергәне өсөн» Бөтә Рәсәй инвалидтар йәмғиәтенең Почет грамотаһы (2008), Башҡортостан Республикаһының йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм Министрлығының «Башҡортостан Республикаһының иң яҡшы физик культура һәм спорт хеҙмәткәре»(2009) почет билдәһе менән бүләкләнгән, Рәсәй Федерацияһы Спорт министрлығының «Физик культура һәм Спорт отличнигы» билдәһе (2014), Салауат Юлаев ордены (2019), «Атайсал – бәләкәй Тыуған ил» проектын тормошҡа ашырыуға индергән шәхси өлөшө өсөн (2022) Башҡортостан Республикаһы башлығының Рәхмәт Хаты менән наградлагған. Ул бик актив шәхес. Әле лә изге йомош менән йөрөй. Балаҡатай районы Яңыбай ауылында Ватанды һаҡлаусылар йылына, Махсус хәрби операцияла ҡатнашыусылар һәм уларҙың ғаилә ағзаларына ярҙам итеү йылына, Башҡортостандың дәүләт гербы авторы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Ислахов Фазлетдин Фәррәх улы иҫтәлегенә арналған уҡтан атыу буйынса асыҡ турнир ойошторалар икән. Турнир 9 авгусҡа тәғәйенләнгән. Беҙ был ярыштың мәғлүмәти спонсоры булып сығыш яһаясаҡбыҙ. Турнирҙа еңгән ҡатын-ҡыҙҙарҙың береһе хаҡында Башҡортостан ҡыҙы ҡатын-ҡыҙҙар һәм ғаилә өсөн ижтимағи-сәйәси, әҙәби-нәфис журналында мәҡәлә донъя күрәсәк.",Уҡсылар ярышасаҡ.,0,analytics,Аңлатма,1375,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-07-17/u-sylar-yaryshasa-4317219,2025-07-17T16:37:00+00:00
"фикерләрАзәрбайан президенты Илһам Алиев ""Әл-Арабия"" телевизион каналына биргән әңәмәсендә, 1920 елда Русия гаскәрләренең Азәрбайанга ""басып керүен һәм оккупацияләвен"" белдерде. ""1917 елгы инкыйлаб ясаган большевиклар халыкны алдады. Аларның шигарьләре ""фабрикалар - эшчеләргә, ир - крестьяннарга, азатлык - халыкка"" дип яңгырады. Без үзебезнең дәүләтне булдырдык, әмма большевиклар аны тартып алды"", диде Алиев. Ул Русия империясе таркалуыннан соң, Азәрбайан демократик республикасы төзелүен, ләкин аның гомере кыска булуын әйтте. Алиев тарихныискә алды. ""1920 елның апрелендә Русия армиясе Азәрбайанга басып керде һәм аны оккупацияләде. Шул ук елның ноябрендә, берничә айдан соң, советлар хөкүмәте Зәнгәзур төбәген (без аны Көнбатын Зәнгәзур дип атыйбыз) Азәрбайаннан тартып алып Әрмәнстанга бирү турында карар кабул итте. Нәтиәдә Азәрбайан ике өлешкә бүленде: төп ирлек һәм Нахчыван, алар арасында Көнбатыш Зәнгәзур урнашты"", дип аңлатты ул. Әңгәмәнең зур өлеше Әрмәнстан белән булган низагкка багышланган иде. Алиев АКШ арадашлыгында имзаланган декларацияне искә алды. Аның нигезендә Баку һәм Ереван сугыштан баш тарту турында вәгъдә биргән. Документта шулай ук 99 елга Зәнгәзур коридоры контроле Вашингтонга тапшырылуы әйтелгән. Алиев шулай ук Русия белән мөнәсәбәтләрнең начараюына тукталды. ""Начараюга без аваплы түгел. Без конструктив һәм кануни авап кайтарабыз, ләкин үзебезгә карата бернинди агрессияне яисә хөрмәтсезлекне түзеп тормаячакбыз"", ди президент. Мөнәсәбәтләрнең суыну сәбәпләреннән берсе итеп Алиев 2000 елларда кылынган инаятьләрдә шикләнелеп Екатеринбурда тоткарланган Азәрбайан ватандашлары булган бертуган Сәфәровларныңүлемен атады. Бу хәлне ул азәрбайалыларга каршы ""күрелмәгән акт"" дип бәяләде. Русиядә","Алиев: ""Русия армиясе 1920 елны Азәрбайанны оккупацияләде""",1,news,Яңылыҡтар,1730,https://www.azatliq.org/a/33514715.html,2025-08-27T16:00:00+00:00
"Рәмил ҡояш нурҙарынан сағылып, уның иркәләүенән уянып китте. Ял көнө булғанлыҡтан, иркенләп, бер аҙ кирелеп-һуҙылып ятырға булды. Кинәт ул 8 март, байрам көнө икәнлеген иҫкә төшөргәс, тиҙ арала кемдәрҙе бүләкләргә кәрәклеген барлай башланы. Тышта көн шундай салт аяҙ ине, яҙ етеүенә һоҡланғандай өй түбәләренән тамсылар тама, ауыл турғайҙары кем уҙарҙан сырҡылдаша. Шул саҡ өй алдына еңел машина килеп туҡтағаны ишетелеп ҡалды. Бер аҙҙан өйгә шат йылмайып ҡустыһы, килене, Өфөнән байрамға ҡайтып төшкән бер туған һеңлеһенең ҡыҙы менән кейәүе килеп керҙеләр. Сәләмләшеп, күрешеп, шаярышып-көлөшөп, байрам кәйефтәрен күтәреп алғас, килеүҙең дә сәбәбе асыҡланды. Баҡ-тиһәң, ауылдан 12 километр аралыҡта урман ҡырҡыусылар тарафынан айыу өңө табылған икән, шунда бармаҡсылар. Рәмилдең фото төшөрөргә яратҡанын беләләр шул. Ул шулай тыуған яғы тәбиғәтенә мөкиббән ғашиҡ, форсат төшкән һайын тәбиғәт ҡосағына ашыға. Әлбиттә, бындай мөмкинлекте ҡулдан ысҡындырырға теләмәне Рәмил, туғандары менән тәбиғәт ҡосағына сәйәхәт ҡылырға шатланып риза булды. Еңел машина таҡыр юл буйлап елдерҙе генә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, был хәл, әлбиттә, оҙаҡҡа барманы, ҡуйы урман араһына кергәс, тау итәгендә юлдың насар хәлдә булыуы асыҡланды. Айыу өңөнә ҡарай әллә ни алыҫ та ҡалмағайны. Туғандары машинаға тейешле урын эҙләп ҡаңғырғансы, Рәмил яңғыҙы ғына айыу өңө булған ергә ашыҡты. Кейәүенең һөйләүе буйынса, уның яҡынса ҡайҙа булыуын бик яҡшы аңлағайны. Яҙғы урман юлы үтә лә тайғалаҡ булып сыҡты. Йәнә, урман ҡырҡыусыларҙың трактор менән ағас һөйрәтеп ташыуы ла юлды көҙгө кеүек ялтыратҡан ине. Гәлсәр төҫлө ялтырауыҡ юлдан, кем уҙарҙан йүгерешкән тәүге гөрләүектәрҙе күҙәтеп, һоҡланыуын йәшерә алманы Рәмил. Ҡапыл тайып ҡолап та алды. Ҡабаланып, өйҙән сыҡҡан саҡта тайғалаҡ итеген кейеп алғанына эй көйәләнде. Кинәт бер боролошта асыҡ ҡына битләү күренде. Тирә-йүнде байҡап: – Килеп еттем, ахыры, – тип ҡыуанды. Тау битләүен ваҡ ҡына уҫаҡлыҡ баҫып алғайны. Мыҡты кәүҙәле төҙ ҡарағайҙарҙы, күрәһең, урмансылар ҡырҡып бөткәндәрҙер инде, – тип эй көйәләнде ул. Рәмил, тайғаҡ юлдан сығып, яйлап, бата-сума өң булырға тейеш булған тау битләүе яғына юлланды. 200 метрҙай ҡалғас, һөҙәк битләүҙә, гүйә, төпһөҙ, өңрәйеп торған өң күҙгә салынды, Рәмил шып итеп туҡтап һалды. Туҡта, туғандарым килгәнсе, алыҫтан булһа ла бер нисә кадр төшөрөп алайым әле, – тине лә, алыҫтан ҡарайып күренгән шомло өңдө яҡынайтып объективка алды, шып иттереп фотоға төшөрә һалды. Эстән генә: Ҡалай шәп кадр килеп сыҡты, – тип балаларса ҡыуанып та алды. Рәмил: Тә-ә-к, өңдө тағы ниндәй ракурс менән төшөрөргә икән? – тип уйланған арала, ҡапыл өң эсенән уҡ шикелле айыу атылып килеп сыҡмаһынмы! Еңел генә һикереп, бер-ике ырғыуҙа айыу Рәмил янында ине. Егет бындай ҡот осҡос хәлгә тарығанына ышанғыһы ла килмәне. Йәшен тиҙлегендә башына төрлө уйҙар килде, өмөтлө күҙҙәре менән тирә-йүнгә ҡаранды: Их-х, эргәлә, исмаһам, йыуан ағастар булһасы. Рәмил бата-сума, ваҡ сауҡалыҡтарҙы йыра-йыра, бар хәленсә юлға ҡарай ынтылды. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, юлға етер саҡта, тайғаҡ боҙға баҫып, ҡолап киткәнен һиҙмәй ҙә ҡалды. Шул ыңғайы айыу, Рәмилдең өҫтөнә килеп менде лә, лып итеп өҫтөнә ятты. Әйтерһең дә, йомшаҡ плед аҫтында ятҡан кеүек ине был хәл. Айыу оҙайлы ҡыштан һуң бик йонсоу, хәлһеҙ генә булып күренде. Ул Рәмилгә моңһоу, эренләп бөткән күҙҙәрен төбәп: Рәмил, һин бында нимә беҙҙе бимазалап йөрөйһөң ул? – тиеп өндәшә кеүек тойолдо. Айыу кинәт һаҫыҡ еҫ аңҡып торған ауыҙын ҙур итеп асып, Рәмилдең башын эләктерә һалды. Рәмил шул арала айыуҙың һарғайып бөткән 6 см оҙонлоғондағы ҡаҙыҡ тештәрен абайлап ҡалды. Был ҡаҙыҡ тештәре менән баш һөйәгемде онтаһа, нимә булыр икән, мейеләрем ағып төшөрмө? Ошолай аяныс булыр микән минең үлемем, Хоҙай мине аралаһасы, ниңә һаман туғандарым күренмәй икән, бар хәленсә ҡурсалап ҡалырҙар ине. Рәмилдең башынан әллә ниндәй уйҙар йүгереп үтте. .Айыу Рәмилдең башын, бесәй сысҡан менән уйнаған шикелле, ҡәнәғәт рәүештә, алға-артҡа һелккеләй башланы. Ҡапыл айыу ауыҙынан Рәмилдең башындағы күн бүреге шыуып төштө. Шул сәбәпле, ул тиҙ генә башын айыу тоҙағынан ҡотолдора һалды. Тағы ажғырып туҙынған айыу ауыҙына тиҙ арала беләген ҡуя һалып өлгөрҙө. Рәмил бар хәленсә тыныс булырға тырышты, аңланы, сөнки был ваҡыт эсендә көслө айыу булһа, күптән уны ботарлап ташлар ине. Йәғни был йонсоу ҡарт айыуҙыр. Шул саҡ бергә килгән туғандарының һөрәнләшеп алыш урынына ашығыуы, тау аҫтынан тырылдап трактор менеп килгәне ҡолаҡҡа салынып ҡалды. Рәмил был мөмкинлектән файҙаланып, айыу күҙҙәренә төбәлеп, уға ҡурҡыныс рәүештә екереп ебәрҙе. Айыу ҡапыл албырғап, бер яҡ ситкә тайшанды. Әлбиттә, Рәмил тиҙерәк ҡасыу яғын ҡараны. Аҡ ҡарҙа, баштан, беләк буйҙарынан сәсрәгән ҡан арҡаһында, ҡанлы эҙҙәр сыбарлана ғына барҙы. Етеп килгән ярҙам көсөн шәйләп, айыу урман төпкөлөнә кереп ғәйеп булды. Ә Рәмилде тиҙ арала дауаханаға алып барыуҙы хәстәрләнеләр. Табиптар егеттең башындағы айыу һалған яраларҙа текте. Әлбиттә, был хәл-ваҡиғала Рәмил үҙен ғәйепле тойҙо, сөнки айыу үҙ биләмәһен сит-яттарҙан һәр саҡ һаҡларға бурыслы шул. Рәмил дауаханала тейешле ярҙам алып, башын, ҡулын тектереп һауыҡҡас, айыуҙың үтә лә асыулы ҡыланыуына кешеләрҙең сәбәбсе булыуын ишетте. Ысынында иһә, айыу өңө табылғас та, күптәр техникалары менән барып, бер ниндәй ғәйепһеҙ тайыш табанды бимазалап, борсоп йөрөгәндәр икән. Шуның өсөн дә айыу, мине әллә ҡайҙан шәйләп, әҙерләнеп ятҡан инде"" тигән һығымтаға килде Рәмил. Фәнил МӘЖИТОВ. Бөрйән районы.",Айыу менән алыш (Булған хәл),0,analytics,Йәмғиәт,5386,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-05-11/ayyu-men-n-alysh-bul-an-h-l-4230026,2025-05-11T16:02:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрВладимир өлкәсендә мәктәптә мөселман дини киеменнән йөрү тыелган. Бу хакта өлкәнең Мәгариф һәм яшьләр министрлыгының фәрманындаәйтелә. Карар 22 октябрьдә үз көченә кергән. Фәрманга ярашлы, мәктәпләрдә укучыларның динилеген күрсәтеп торучы киемнән, шул исәптән хиап һәм никабтан йөрү рөхсәт ителми. Владимир өлкәсендә белем бирү оешмаларында укучыларның тышкы кыяфәт кагыйдәләре әле 2017 елда ук кабул ителгән. Ул вакытта укучыларның киеме ""дөньяви характерда"" булырга тиешлеге әйтелгән булган. Соңрак Владимир өлкәсенең Мәгариф һәм яшьләр министрлыгы социаль челтәрдә бу фәрманга аңлатмабирде. Анда Русиянең дөньяви дәүләт булуы һәм диннең дәүләттән аерылуы әйтелә. ""Укучыларның мәктәп киеменә карата куелган таләпләр, аларның диненә карамастан, белем бирү оешмаларының дөньяви характерын һәм аларда дини нейтралитетны тәэмин итә"", диелә. Быел әен Русия Думасында әмәгать урыннарында һәм белем йортларында дини кием киюгә чикләүләр кертү турындагы федераль канун өлгесе әзерләнде. Бу мөселман әмәгатьчелегендә каршылыклы фикерләр уятты. Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллинканун өлгесенә каршычыкты. Башкортстан мөфтие Айнур Биргалинда бу канунны яңадан караргачакырды. Шул ук вакытта Русиядә никаб киюне тыю турында бәхәсләрбара. Май аенда Русия президенты каршындагы Кеше хокуклары шурасы башлыгы Валерий Фадеевшундый тәкъдим беләнчыкты. Битне тулысынча ябып тора торган никаблар кию илдә экстремизм куркынычын арттыра, диде. Түрәләрнең һәркайсы никабны тыю кирәклеген иминлек белән бәйләп аңлата. Никабтан йөрүне күпчелек мөфтиләр хуплады, Татарстан белән Равил Гайнетдинитәкчелегендәге Диния нәзарәте каршычыкты. Русиядә",Владимир өлкәсендә мәктәптә хиаптан йөрү тыелды,1,news,Яңылыҡтар,1645,https://www.azatliq.org/a/33175151.html,2024-10-27T11:40:43+00:00
"Хәзер андый хезмәтләрне куллану өчен телефон номерын раслау кирәк булачак. Моның өчен мессенджер телефон операторына абонентның теркәлгән булуын раслау турында сорау ибәрәчәк. Оператор 20 минут эчендә авап бирергә тиеш булачак. Идентификация уңышлы узган очракта, телефон операторындагы исемлеккә мөштэринең кайсы мессенджер аша аралашуы турында мәгълүмат теркәләчәк. Мессенджер кулланучының кодын да теркәп куячак. Күрсәтелгән телефон номеры телефон операторы исемлегендә булмаса, мессенджер кулланучыга хәбәрләр ибәрү мөмкинлеге бирмәстә тиеш булачак. Русиядә иң эреләрдән булган МТС, ""Билайн"", ""Мегафон"", 2 операторлары бу кагыйдәләрне үтәячәкләрен белдерде. ,, һәм әлегә бу хәлгә аңлатма бирмәде. Кулланучыларны теркәү кагыйдәләрен узган ел ахырында Русия премьер-министры Дмитрий Медведевгамәлгә кертте. Былтыр Русия хакимиятләре, мессенджерларны террорчылар да куллана дип, хезмәтен томаларгы тырышып карады.",Русиядә мессенджерлар аша аноним аралашу тыелды,1,news,Яңылыҡтар,914,https://www.azatliq.org/a/29922121.html,2019-05-05T13:47:29+00:00
"Таетдин Ялчыгол кабере янында дога кылуКүренекле дин эшлеклесе, табиб, язучы һәм мәгърифәтче Таетдин Ялчыголиатына багышланган республикакүләм чарада Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллин, Татарстанның баш казыеәлил Фазлыев, профессорлар Хатыйп Миңнегуловһәм Фоат Галимуллин, имамнар, тел һәм әдәбият белгечләре, татар зыялылары катнашты. Чара Имәнлебаш авылы зиратында татар мәгърифәтчесенең каберен зиярәт кылудан башланды, бирегә ыелучылар галим рухына дога укыды, дип хәбәр итә Татарстан мөселманнары диния нәзарәте сәхифәсе. Конференция Имәнлебаш авылы мәдәният йортында узды. Укуларга быел республикадан 200 гә якын кеше ыелды. Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллин үз чыгышында дин галимнәренең шәәрәләре турында куертылучы бәхәсләргә карата үз фикерен белдерде. ""Фәнни даирәдә һәм интернет челтәрендә соңгы елларда Таетдин Ялчыголның шәәрәсе турында сүз куерталар. Башкортлар аны үзенеке дип саный, без, табигый ки, татар галиме дип исәплибез. Әлбәттә, һәркем үзенең генеологик чылбырында күренекле кешеләрнең булуын тели. Әмма без бүген Таетдин Ялчыгол кебек олпат галимнәрнең оныклары булырга лаек буын микән соң, дип уйлаучы юк, кызганычка каршы. Без Шиһабетдин Мәрани, Галиман Баруди һәм башка татар галимнәренең рухи мирасына туры киләбезме, аларның китапларын укыйбызмы, аларның васыятьләренә һәм нәсыйхәтләренә колак салабызмы? Әгәр шулай икән, без барыбыздан да аларның буынын дәвам итүчеләр, чөнки ислам дине безнең калебләребезне һәм аннарыбызны бәйләде. Әгәр юк икән, кан ягыннан якын булу бернигә дә тормый"", диде Татарстан мөфтие. Конференция кысаларында шулай укәлил Фазлыев, профессорлар Хатыйп Миңнегуловһәм Фоат Галимуллин, тарихчы Рәисә Муллахмәтова, язучы Рөстәм Галиуллин, Зәй мөхтәсибәтенең аксакаллар шурасы рәисе, Ялчыгол укуларын башлап ибәрүче Сәгыйть Камалов, татар мәгърифәтчесенең нәселе вәкиле Гамир Таетдиновһәм башкалар чыгыш ясадылар. Алар Ялчыгол иатының төп тенденцияләрен, тормышының билгеле булмаган якларын, калдырган фәнни, дини, әдәби мирасының әһәмиятен ачтылар. Ялчыгол укулары Имәнлебаш авылы мәчетендә әмәгать белән өйлә намазын уку белән тәмамланды. Таетдин Ялчыгол– гарәп, фасы һәм төрки телләрен, Шәрык гыйлемнәрен һәм мәдәниятен яхшы белгән, дөнья гизгән, төрле тармакларда эшләгән энциклопедик белемле галим. Ул халыкны белемле, тәрбияле, динле итүгә үзеннән зур өлеш кертә. Аның китаплар күчерү, шәрехләү белән шөгыльләнүе дә мәгълүм. Таетдин Ялчыгол тарих, әдәбият, фәлсәфә, тыйб, фикъһе, илаһият һәм кайбер башка тармаклар буенча дистәдән артык китап язган: Хәдиселбаб"", ""Кафия. "", ""Тәнбиһел – гафилин"" (. ""Ваемсызларны искәртү""), Тыйльми табиб"" һәм башка хезмәтләре билгеле. Иң билгеле әсәрләре ""Тәварихы Болгария"" (1805) һәм ""Рисаләи Газизә"" ядкярләре.",Зәйдә Таетдин Ялчыгол укулары узды,1,news,Яңылыҡтар,2705,https://www.azatliq.org/a/29420257.html,2018-08-08T14:45:21+00:00
ПАМЯТКАПамятка по применению гражданамибытовых пиротехнических изделийо мерах пожарной безопасности при устройстве и проведении новогодней елки,Правила пожарной безопасности в период проведения новогодних праздников,0,analytics,Хәүефһеҙлек,143,https://tanburz.ru/news/h-uefhez-lek/2025-01-04/pravila-pozharnoy-bezopasnosti-v-period-provedeniya-novogodnih-prazdnikov-4075074,2025-01-04T21:06:48+00:00
"фикерләрТатарстан Дәүләт шурасының ЛДПРдан депутаты Эдуард Шәрәфиевреспублика парламентына мобилизацияләнгәннәрнең хезмәт итү вакыты турында федераль канун өлгесен карауга керткән. Бу хакта ул үзенең -каналында язды. Шәрәфиев Русиядә мобилизацион әзерлек һәм мобилизация турындагы федераль канунга төзәтмәләр кертергә тәкъдим итә. Аның искәртүенчә, Путинның былтыр көз Русиядә өлешчә мобилизация игълан итү фәрманында мобилизацияләнгәннәрнең ни кадәр хезмәт итәчәге турында да, нинди сәбәпләр белән хезмәттән китә алулары турында да мәгълүмат юк. Мобилизацияләнгәннәрнең хезмәт итү вакытлары турында Русиядә мобилизацион әзерлек һәм мобилизация федераль канунында да берни әйтелми, канунда бу вакытны билгеләү дә каралмаган. Шул ук вакытта өлешчә мобилизациягә эләгүчеләрне һәм аларның тугыннарын борчыган иң төп сорау – мобилизацияләнгәннәрнең алышынуы кайчан булачак һәм бу канунда каралганмы, дип яза депутат. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Эдуард Шәрәфиев Татарстан Дәүләт шурасына мобилизацияләнгәннәрнең хезмәт итү вакыты турында федераль канун өлгесе керткән,1,news,Яңылыҡтар,1010,https://www.azatliq.org/a/32529543.html,2023-08-01T14:07:13+00:00
"Алина Шәрәфетдиноваға 7 йәш икән. Мостай Кәрим исемендәге 158-се башҡорт гимназияһында беренселә уҡый. ""Әҙәби телдә һөйләшә белмәһә лә, шул тиклем тырыша. Ата-әсәһе башҡорт теленә, мәҙәниәтенә, тарихына ихтирам, хөрмәт менән ҡарайҙар"", - тип яҙған уҡытыусыһы. Рәхмәт!",Алана телебеҙҙе яратып өйрәнә,0,analytics,Конкурстар,267,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-10-23/alana-telebe-e-yaratyp-yr-n-4437786,2025-10-23T10:08:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТугыз ел элек Чаллы табибы түбәтәен салуны таләп иткәч, аңа үзе ясаган коралдан аткан татар карты Мисбах Сәхабетдинов вафат булган. Бу хакта соцчелтәрләрендә язучы, әмәгать эшлеклесе Фәүзия Бәйрәмова хәбәр итте. ""Чаллыдан кайгылы хәбәр килде - Мисбах бабай вафат булган. Аңа 94 яшь һәм ул Чаллы тирәсендәге бер татар авылында яши иде. Мисбах бабай - инвалид таягыннан корал ясап, түбәтәй өчен урыс кешесен атып үтергән татар карты. Моның өчен ул 90 яшенә кадәр төрмәдә утырды. Аннан кайткач та түбәтәен салмады, намазын калдырмады, милләт тормышыннан читләшмәде. Ул элек тә милли хәрәкәттә актив катнашты, Татарстанны, татар халкын яклап, митинг-пикетларга йөрде, газеталарга язды. Һәм менә шул Мисбах бабаебыз, барысын да калдырып, зөлхиә аенда бакыйлыкка күчкән. Яткан ире нурлы булсын, анын рәхмәт фәрештәләре каршы алсын иде"", дип язды ул соцчелтәрләрдә. Сәхабетдинов Тукай районы Яңа Мусабай авылында вафат булган.2016 елның апрелендә Чаллы шәһәр мәхкәмәсе Мисбах Сәхабетдиновны кеше үтерүдә гаепләп 6 ел да 3 айга кырыс шартлы төрмәгәхөкем иткән иде. ""Сугышларда катнашкан әтием 96 яшенә кадәр яшәде. Мин аның кадәр яши алмаячакмын, чөнки империя төрмәсенә хөкем ителдем"", диде Сәхабетдинов үз чыгышында. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Мисбах Сәхабетдинов вафат булган,1,news,Яңылыҡтар,1373,https://www.azatliq.org/a/tubatay-ochen-tormaga-kitkan-misbah-sahabetdinov-vafat-bulgan/32986158.html,2024-06-10T10:37:48+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр2025 елның гыйнвары башында Татарстан белән Башкортстаннан кимендә өч хәрбине Украинада әсирлеккә алганнар. "". Реалии"" социаль челтәрләрдә аларның туганнарын тапкан һәм кимендә берсе 2022 елның сентябрендә Чаллыдан мобилизацияләнгән булуын ачыклаган.2025 елның 17 гыйнварында украин басмасының -каналында Украина кораллы көчләренең 79 нчы аерым десант-штурм Таврия бригадасы төшергән видео чыкты. Анда украин солдатларының Курахово юнәлешендә Русия хәрбиләре урнашкан урынны штурм белән алуы һәм иде русияле солдатны әсир төшерүе әйтелә. Русияләрне чолгап алгач Украина хәрбиләре сайлау мөмкинлеге биргән: үләсезме яки биреләсезме дип тәкъдим иткән. Русия хәрбиләре икенчесен сайлаган. Аларны тылга алып чыгып, медицина ярдәме күрсәтелде, дип белдерделәр 79 нчы бригадада. Видеода әсир төшкән Русия хәрбиләре белән кыска гына әңгәмәләр бар. Женева конвенциясен бозганга күрә, ДИСКЛЕЙМЕРӨченче һәм дүртенче Женева конвенцияләрендә ""халык төркеме кызыксынуыннан яклау"" дигән төшенчә бар. Моңа кораллы низаглардагы һәм баскынлыктагы ирләрдәге әсирләр, авырулар, яралылар, сивилләр турындагы мәгълүматлар, шул исәптән кораллы низагта сугышучы ил тоткарлаган чит ил ватандашлары турындагы мәгълүматлар, шулай ук үлгән һәм үтерелгәннәрнең әсәдләре турындагы мәгълүмат керә. Кешеләрне кимсетелгән хәлдә яки алар өчен кыен булган хәлләрдә күрсәтеп, аларның абруен һәм дәрәәсен кимсетү тыелган. Женева конвенцияләре халыкара кораллы низагларга кагыла, мондый очракларда халык төркеменең кызыксынуыннан яклау тулы дәрәәдә кулланыла. "". Реалии"" ул көнне әсир төшкән солдатларның кайбер туганнары беләнэлемтәгә чыккан. Беренче әсир — Татарстаннан, Чаллы шәһәреннән Денис(аның фамилиясе редакциягә билгеле). Сугышта аны ""Зёма"" дип йөрткәннәр. Социаль челтәрләрдә ""Тормышымнан канәгатьмен"" дип язып куйган. Соңгы постларын 2018 елда керткән. Анда фотолар тупланган берничә альбом бар: ""Ижау 2012"", ""Мисыр 2009"", ""Мисыр 2012"" һәм ""Балакайлар"". Фотолардан күренгәнчә, ирнең ике кызы бар. Денисның якынннары һәм туганнары "". Реалии""га видеода чынлап та ул булуын раслаган. Алар Денисны сугышка мобилизацияләп, 2022 елның сентябрендә ибәрүләрен әйткән. — 2022 елның 21 сентябрендә чакыртып алдылар, 2022 елның 26 октябрендә китте. Ике ел эчендә ялга ике тапкыр кайтты, — дип сөйләгән бер туганы. — Чакырткач, барды инде, үз теләге белән китмәде. Ярты ел хезмәт итәрсең дә, аннары кайтарып ибәрерләр дип вәгъдә иткәннәр иде дә, сугыш бетмичә ибәрмиләр икән шул. Ни өчен Денис повестка килгәч бармый калырга тырышмады, дигән сорауга туганы ""ул — гади сугышчы"", дип авап биргән. — Шуңа баш тартмады, артка чигенмәде. Ничек кенә куркыныч булмасын, китте. Моңа кадәр ике ел гаскәрдә хезмәт иткән иде. Анннары Көньяк Осетиядә сугыш булды, ул анда да булган иде. (Грузия үз-үзен мөстәкыйль дип игълан иткән Абхазияне һәм Көньяк Осетияне Русия басып алган ирләр дип саный һәм Русияне илнең бөтенлеген бозуда гаепли — ред. ). Мобилизациягә кадәр Денис Чаллыда эретеп ябыштыручы булып эшләгән. Туганы аны ничәсе көнне әсирлеккә алуларын белми. Әсир төшүе турындагы мәгълүматны аның гаиләсе "". Реалии"" журналистыннан гына белгән. — Соңгы тапкыр элемтәгә быел 3 гыйнварда чыккан иде. Күңеле төшенке иде, хәрби бирем үтәргә ибәрәләр диде. 9 гыйнварда тиз генә интернетка кереп алды, тик без язышмадык. Шул көннән бирле элемтәгә чыкканы юк, — дип искә алган туганы. "". Реалии"" белән сөйләшкән чакта Денисның танышы әле дә хәрби комиссариаттан аның әсир төшүен хәбәр итмәүләренә гаәпләнгән. Видеодагы тагын бер әсир — Башкортстан хәрбие, сержант Рәдиф(кушаматы ""Ворон""). Егеткә 22 яшь. Социаль челтәрләрдәге сәхифәсеннән күренгәнчә, мотоцикллар һәм машиналар белән мавыга. ""ВКонтакте""да транспорт чаралары һәм аларны яхшырту белән бәйле күп кенә төркемнәргә язылган. Шулай ук ыр төркемнәрен карап барган, нигездә рэп төркемнәренә язылган. Сәхифәсеннән аңлашылганча, егетнең туганнары Башкортстанның Салават районында яши. "". Реалии"" Рәдифнең туганнары белән элемтәгә кергән. Алар видеода чынлап та Рәдиф булуын раслаган. Әсир төшүе турында якыннары 19 гыйнварда белгән. Икенче көнне, 20 гыйварда алар Уфага барган. Әмма хәрби турында мәгълүмат бирүдән баш тартканнар.2022 елның июнендә әнисе социаль челтәрдә үзенең сәхифәсендә Рәдифнең хәрби кием киеп төшкән фотосын чыгарган. Улының кайда хезмәт итүен сораганнар. Читада, дип авап биргән. Егеткә ""кайтып, имин урында хезмәт итүен"" теләгәннәр. Әнисе чыгарган фото ""срочник""лар ант китергән вакытта төшерелә торган фотога охшаган. Әмма "". Реалии"" белән сөйләшкәндә туганнары аның контракт имзалаганчы мәбүри хәрби хезмәттә булуын кире каккан. Башка берни дә әйтмәгәннәр.2022 елның октябрендә әнисе Рәдифнең хәрби киемнән тагын бер фотосын чыгарган. Бу юлы аның кулбашында ак бәйләвеч бар, Русия хәрбиләре аны Украинадагы сугышта үзенекеләрен тану өчен куллана. — Улың ир булып итешкән синең, — дип язган әнисенә бер язылучысы. — Исән-сау кайтсын, Алла боерса, — дип язган тагын берсе. —Рәхмәт, амин, шулай булсын, дип авап биргән әнисе. Видеодагы тагын бер әсир — Башкортстанның Салават шәһәреннән 41 яшьлек Евгений(аны сугышта ""Дикий"" дип йөрткәннәр). Быел 4 гыйнвар көнне ир социаль челтәрләрдәге сәхифәсендә Русиянең Украинага бәреп керүе белән бәйле пост чыгарган. Бу — ""Махсус хәрби операция каһарманнары. Ватанны саклау дигән һөнәр бар"" дигән мәгълүмат тактасының фотосы. Хәрбиләр арасында аның үзенең дә хәрби кием, бронежилет һәм шлем киеп төшкән фотосы бар. Шулай ук күкрәгендә Батырлык ордены күренә. Аңа чаклы, 2024 елның августында ир хәрби киемнән гаиләсе белән бергә төшкән фотосын чыгарган булган. "". Реалии"" ирнең туганнары белән элемтәгә чыга алмаган. Бу хәрбиләрнең бөтенесе дә 36 нчы гвардия мотоукчы бригадасыннан. 36 нчы мотоукчы бригадасы Көнчыгыш хәрби бүлгенең 29 нчы гомуми гаскәрләр армиясе белән бергә Русиянең Коры ир гаскәрләренә керүче тактик берләшмә. Бригада Украинага һөүмдә катнаша, аерым алганда Угледар өчен сугышларда кулланылды.2024 елның 20 февралендә Украина кораллы көчләре бу бригаданың хәрбиләре тезелеп басып торган вакытта, дәррәү һөүм реактив системының ике ракеты белән Донецки өлкәсенең Волновах районының Трудовское авылы янындагы полигонгаһөүм иткән иде. Ракет һөүме вакытында әлеге бригаданың 4 нче, 5 нче һәм 6 нчы роталары хәрбиләре тезелеп торган. Алар Көнчыгыш хәрби бүлгенең 29 нчы гаскәре итәкчесе генерал-майор Олег Моисеевның килүен көтеп торган. Ул көнне 68 кеше, шул исәптән бригаданың итәкчесе, полковник Г. Мусаев һәлак булды. ""Хәрби итәкчеләр безне ялангач кырга тезеп бастырды"", дип сөйләгән иде исән калган хәрбиләрнең берсе үзе яздырган видеода. Бу видео ВВС-да бар. Шул ук көнне Русия саклану министрлыгының ул чактагы башлыгы Сергей Шойгу Владимир Путинга Русия гаскәрләренең ""иң әз югалтулар белән"" Авдеевканы алуын иткерде. Шәһәрне алу операциясе ""хәрби эш дәреслекләренә керәчәк"", диде. Русия белән Украина арасында хәрби низаг барган чакта башка русияләр кебек үк Татарстан белән Башкортстан хәрбиләре дә әсирлеккә эләгә. Башкортстанның кеше хокуклары вәкиле Михаил Закомалдинәйтүенчә, 2024 елның февраленә республиканың ике хәрбие Украина кораллы көчләрендә әсирлектә булган. 2022 елда әсирлектән биш сугышчыны кайтарганнар, 2023 елда - өч. Былтыр гыйнварда исә әсирлектән тагын өч Башкортстан сугышчысы кайткан. Татарстанның Кеше хокуклары вәкаләтле вәкиле Сәрия Сабурскаяисә 2023 елда Украина әсирлегеннән республиканың сигез хәрбиен кайтара алуларынәйткән иде. Былтыр гыйнварда ике тапкыр әсирләр белән алмашу вакытында тагын биш татарстанлы өенә кайткан. Бер атналап элек Русия белән Украина 2025 елда беренче тапкыр 25 әр әсирен алмашты. Русия саклану министрлыгы әсирлектән азат ителгән русияләрнең Беларуста булуынхәбәр итте. Аларны алга таба тернәкләндерү һәм дәвалау өчен Русиягә кайтарачаклар. Русия һәм Украина әсирләре белән даими алмашып тора. Сугыш башыннан бирле шундый 59 алмаш булды. 2024 елның 27 ноябрендә Русия тышкы эшләр министрлыгы сугыш башыннан бирле иң зур алмаш: ""630 гә 630"" әсирне алмашырга әзер булуы турындабелдерде. Әлегә моңа Украина ягы фикер белдермәдеУзган елның августында Украина кораллы көчләре Курски өлкәсенәүтеп керде. Ул чакта Русиянең йөзләгән солдаты, нигездә ""срочник""лар Украина хәрбиләренәәсир төште. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Украинага әсирлеккә эләккән Татарстан һәм Башкортстан хәрбиләренең туганнары ниләр сөйли,0,analytics,Сугыш,8298,https://www.azatliq.org/a/ul-sugishchi-tatarstan-ham-bashkortstan-harbilare-ukrainaga-asilekka-elakkan/33283869.html,2025-01-25T10:15:56+03:00
"-Беҙ урман зонаһында йәшәйбеҙ һәм районда тәбиғәт янғындары менән хәл ҡатмарлы. Белеүебеҙсә, әлеге ваҡытта янғындарҙы асыҡлау өсөн видеокүҙәтеү камералары ҡуйыла башланы. Уны беҙҙең районда ла урынлаштыу мөмкин буласаҡмы? - тип ҡыҙыҡһынды. Әле Бөрйән районының Байназар, Иҫке Собханғол ауылдарындағы һәм Ырғыҙлы ауылындағы Башҡортостан Милли паркы вышкаһында 3 урман янғындарын күҙәтеү системаһы - видеокамералар ҡуйылған. -Урман фонды участкаларына йүнәлтелгән видеокүҙәтеү камералары төтөнгә оҡшаш һүрәттәрҙе теркәй. Камераларҙың булыуы, әлбиттә, уңайлы. Бигерәк тә янғын хәүефе артҡан миҙгелдәрҙә камералар ҙур ярҙамсы. Уларҙан тыш сүп-сар урындарында фотоҡапҡандар ҡуйылған, сөнки, тап шул ерҙәрҙә янғындар йыш сыға. Урман янғындарын асыҡлау буйынса мониторинг райондағы Берҙәм дежур-диспетчер хеҙмәте диспетчерҙары һәм урман хужалығы хеҙмәткәрҙәре тарафынан тәүлек әйләнәһенә алып барыла, - ти Урмансылыҡтар идаралығы дәүләт ҡаҙна учреждениеһының Бөрйән урмансылығы бүлеге начальнигы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Эльмир Мәзитов. Ағымдағы йылда Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров менән Тура бәйләнеш 11 ноябрҙә киске сәғәт 7-лә республиканың төп киң мәғлүмәт сараларында һәм социаль селтәрҙәрҙә тура эфирҙа үтәсәк. Республика етәксеһенә бер нисә ысул менән яҙма йә видеоһорау бирергә мөмкин: -Башҡортостан Башлығының рәсми сайтындағы махсус бүлектә: .. - милли мессенджерында чат-бот аша: .. - «Телеграм»да чат-бот аша: .. - «Бәйләнештә» чат-бот аша: .. - «Одноклассники» селтәрендә чат-бот аша: .7000. - «Дәүләт хеҙмәттәре. Бергә хәл итәбеҙ» сервисында: .. .Әгәр ҙә һеҙ видеоһорау яҙырға уйлаһағыҙ, тәҡдимдәрҙе иғтибар менән өйрәнегеҙ: - Видеояҙма башында исем-фамилияғыҙҙы, атайығыҙҙың исемен, ауыл йә ҡалағыҙҙы, районығыҙҙы әйтегеҙ, шунан ғына һорауығыҙҙы бирегеҙ. - Мобиль ҡушымта аша һалғанда видеоның оҙонлоғо бер минуттан да артмаһын. Компьютерҙа 10 мегабайттан ашыу булырға тейеш түгел. - Видеояҙманы яҡтыла төшөрөгөҙ. Һорау биреүсе кешенең йөҙө асыҡ күренһен, күләгә төшмәһен. - Һорау биреүсенең артында тәҙрә, лампа йәки башҡа яҡтылыҡ сығанағы булмаһын. - Видеоны яҙҙырғанда камераны горизонталь тотоғоҙ, шылдырмағыҙ. Камера ныҡ беркетелгән булһын. - Видеоны телефондың фронталь камераһына селфи рәүешендә төшөрһәгеҙ ҙә горизонталь тотоғоҙ. - Видеоһорау урамда яҙылһа, һеҙҙең тауыш яҡшы ишетелергә тейеш. - Һорауҙы бер төркөм кеше бирһә, һәр береһенең йөҙө асыҡ күренһен, тауышы яҡшы ишетелһен. Мөмкинлек булғанда микрофон ҡулланығыҙ. - Бер планда төшөрөгөҙ һәм ебәрерҙән алда видеояҙманы монтажламағыҙ. - Яҙмаға музыка һалмағыҙ. Сит тауыштар булмаһын. - Видеоның аҙағында һорауҙың Радий Хәбиров менән Тура бәйләнешкә булыуын әйтегеҙ. Радий Хәбиров менән Тура бәйләнешкә видеоһорауҙар 10 ноябрь киске сәғәт 7-гә тиклем ҡабул ителә. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Башҡортостан Башлығына мөрәжәғәттән һуң видеокамералар ҡуйылды,0,analytics,Йәмғиәт,2925,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-05/bash-ortostan-bashly-yna-m-r-zh-tt-n-u-videokameralar-uyyldy-4453890,2025-11-05T16:09:00+00:00
"Согласно Указу Главы Республики Башкортостан Р. Ф. Хабирова, в ноябре текущего года запланировано проведение съезда МСОО «Всемирный курултай (конгресс) башкир». В рамках подготовки к этому событию, 6 марта Всемирный курултай башкир организовал стратегическую сессию на тему «Развитие башкирского народа: вызовы времени и перспективы» с участием членов Президиума и Исполкома МСОО ВКБ, депутатов Государственного Собрания – Курултая РБ, представителей башкирских общественных организаций, главных редакторов и руководителей республиканских СМИ. С приветственными словами выступили первый заместитель руководителя Администрации Главы Республики Башкортостан по внутренней политике Урал Кильсенбаев и председатель Президиума МСОО Всемирный курултай (конгресс) башкир», депутат Государственной Думы Российской Федерации Эльвира Аиткулова. Участники разделились на семь команд и работали по разным направлениям, определили наиболее актуальные проблемы, поделились практикой их решения, отметили ресурсы для осуществления этих целей, выделили конкретные действия и выступили с презентацией перед экспертами. По итогам стратегической сессии будут сформированы конкретные проекты для дальнейшей реализации и консолидации башкирского народа. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",«Башҡорт халҡының үҫеше: заман саҡырыуҙары һәм перспективалар» стратегик сессияһы,1,news,Яңылыҡтар,1392,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-03-07/bash-ort-hal-yny-eshe-zaman-sa-yryu-ary-m-perspektivalar-strategik-sessiya-y-3673482,2024-03-07T15:58:00+00:00
"Марсель Әхмәтанов фикерләр18 апрельдә, Казанда татар әдәбияты галиме, археограф, текстолог, филология фәннәре докторы Марсель Әхмәтановвафат булган. Аңа 86 яшь иде. Галим белән хушлашу 18 апрельдә Казанның ""Котдыс"" мәчетендә узды. Аны Арча районына алып кайтып ирлиләр. Марсель Әхмәтанов 1939 елның 26 мартында Шөгер эшчеләр поселыгында хезмәткәр гаиләсендә туган. 1943 елда аның гаиләсе Арчаның Яңа Кенәр авылына күчкән.1963–1968 елларда КДУның тарих белгечлеге буенча кичке бүлегендә укый. 1972–1975 елларда татар теле тарихы белгечлеге буенча аспирантураның көндезге бүлегендә белем ала.1986 елдан Марсель Әхмәтанов Тел, әдәбият һәм сәнгать институтында кулъязмалар бүлеген итәкләде. Бу бүлек татар үзәге кебек эшләде. Галим борынгы ташлардагы язуларны укый белүче төп белгеч булды. Шәәрәләрне өйрәнде. Уфа татарларының тарихын ентекле өйрәнгән, саллы фәнни хезмәтләр язып калдырган кеше. Аның һәрвакыт үз фикере булды. Татарның талантлы, эшчән галимнәрне үрнәге иде ул.80 яшен тулганда, 2019 елда ""Татарстанда фәнгә караш битарафлык дәрәәсендә. Татарстанның чын тарихы, мирасы турында бик йомшак әйтелә. Өйрәнелми диярлек. Алтын Урда дәверендәге күп әйберләр әле әйләнешкә кермәгән"", диде ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татар галиме Марсель Әхмәтанов вафат,1,news,Яңылыҡтар,1294,https://www.azatliq.org/a/33389255.html,2025-04-18T10:13:46+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрРусиядә уртача айлык хезмәт хаына иң күп бензинны Мәскәүдә, Ямал-ненец автоном бүлгесендә һәм Чукотка автоном бүлгесендә алып була. Ә иң аз күләмдә – Төньяк Кавказ республикаларында. Әлеге рейтингта Татарстан – 28 нче, Башкортстан исә 38 нче урында. Тикшеренүне""Новости""агентлыгы үткәргән. Шул рәвешле, беренче урында торучы төбәкләрдә бер айлык уртача хезмәт хакына 2024 елның гыйнварында ике мең литр бензин сатып алып булган. Ә иң ахыргы урыннардагы төбәкләрдә - 700 литрдан да күп түгел. Татарстанда яшәүчеләр гыйнварда бер айлык уртача хезмәт хакына 1072 литр ягулык ала алган, Башкортстанда исә 929 литр. Статистикадан күренгәнчә, быел гыйнварда ил буйлап бензинга бәяләр дә төрлечә булган. Әйтик АИ-92 ягулыгы Комида 47,1 сумга, ә Магадан өлкәсендә 66,2 сумга сатылган. Татарстанда ул бер литры өчен 49,28 сум булган, узган елның гыйнварына караганда 7,2 процентка кыйбатланган. Башкортстанда исә гыйнварда АИ-92 бензины 49 сум 63 тиен торган, бер елда 6,9 процентка кыйммәтләнгән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Русия төбәкләре арасында бензин арзанлыгы ягыннан Татарстан – 28, Башкортстан – 38 нче урында",1,news,Яңылыҡтар,1110,https://www.azatliq.org/a/32835259.html,2024-02-26T07:01:12+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБылтыр чит төбәкләрдә яшәүчеләрдән Татарстан Росреестрына торак сатып алу турында 4,6 меңләп гариза кергән. Шуның 625 е — Башкортстаннан. Чит төбәкләрдә яшәүчеләр иң күбе Казаннан фатир сатып алганнар — шундый 1539 гариза кергән. Чаллы (350 гариза) белән Яшел Үзән районы да (342) кызыксындырган.2024 елда Башкортстанда яшәүчеләрдән Татарстанда торак сатып алу турында 625 мөрәәгать килгән. Башкортстан бу яктан беренче урынга чыккан. Икенче урында — Мәскәү, Русия башкаласында яшәүчеләрдән Татарстанда торак алу белән бәйле 529 гариза кергән. Бу хакта Русия дәүләт теркәве, кадастр һәм картография федераль хезмәтенең (Росреестр) Татарстандагы идарәсехәбәр итә. Өченче урында Мәскәү өлкәсе (485 гариза), дүртенчедә — Удмуртия (308), бишенчедә — Ульян өлкәсе (285). Кешеләре Татарстаннан торакны еш сатып алучы төбәкләрнең беренче унлыгына Самар өлкәсе, Мари Иле республикасы, Чуашстан республикасы һәм Ленинград өлкәсе дә кергән. Иң күбе Казаннан фатир сатып алганнар, чит төбәкләрдә яшәүчеләрдән Росреестрга шундый 1539 гариза кергән. Чаллы (350 гариза) белән Яшел Үзән районы да (342) кызыксындырган. Узган елның 12 аенда Татарстан Росреестрына чит төбәкләрдә яшәүчеләрдән барлыгы 4,6 меңнән артык мөрәәгать килүе дә әйтелә.2024 елда Казанда 480 мең дүрткел метр күпфатирлы торак төзелгән, дип язган идебелгечләр белешмәләренә таянып ""Бизнес "". Бу 2023 елгыдан иде процентка күбрәк, ул чакта 440 мең дүрткел метр кулланышка тапшырылган булган. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Узган ел Татарстандагы торакны чит төбәкләр арасында иң күбе Башкортстанда яшәүчеләр сатып алган,1,news,Яңылыҡтар,1515,https://www.azatliq.org/a/uzgan-el-tatarstandagi-toraklarni-chit-tobaklar-arasinda-ing-kube-bashkortstanda-yashauchelar-satip-algan/33273658.html,2025-01-13T10:42:09+03:00
"Һөт (ҡуйы) — 200 мл Шәкәр ҡомо — 150–200 г Бал — 2 аш. ҡ. .Аҡ май — 30 г Ванилин — 1 пачка Әҙерләүе анһат ҡына. Бөтәһен бергә ҡушып, талғын утта 30 минут ҡайнатабыҙ һәм формаларға һалып һыуытабыҙ. Сәйегеҙ тәмле булһын! Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы","Ҡуйы һөттән ""Кис-Кис"" - иристар.",0,analytics,Аш-һыу,441,https://akbuzat-rb.ru/articles/t-mlek-s/2021-09-14/uyy-tt-n-kis-kis-iristar-2503946,2021-07-12T17:15:00+05:00
"""Биҙәктәр"" - ысынлап ла әҙәбиәтебеҙҙең сағыу биҙәге булған тупланма ул. Нимәһе ҡыуаныслы - ундағы авторҙарҙың барыһы ла ""Йәшлек"" гәзитенең тоғро дуҫы. Хикәйәләре беҙҙә даими баҫылып тора. Сәлиә Ғатауллина (""Балан балланды, балам""), Миләүшә Ғәйфуллина (""Көҙҙәрҙең дә була үҙ наҙы""), Хәлисә Мөҙәрисова (""Яр""), Миңзәлә Хәлилова (""Һуңлап килгән бәхет""), Хәлиҙә Чемборисова (""Төштәреңдә генә килермен""), Харис Шәрипов (""Иртәнге автобус"") һәм Римма Әхмәтйәнова (""Әсәйем, әсәкәйем"") - уларҙың повесть-хикәйәләре һәр кемдең күңеленә хуш киләсәк. Йыйынтыҡты ""Китап"" нәшриәте магазинынан алырға була.","Таланттарҙы тупланы ""Биҙәктәр""",1,news,Яңылыҡтар,590,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-05/talanttar-y-tuplany-bi-kt-r-4528918,2026-01-05T10:00:00+00:00
"Нью Йоркта ачылган ""75 елдан соң кырымтатар сөргене йөзләре"" күргәзмәсенең афишасы, Украин музее моңа кадәр дә кырымтатарларга багышлаган күргәзмә өештырган булган, әмма бусы депортациянең 75 еллыгына багышлана. Украин музеенда кырымтатарлар сөргенен искә алу башлангычы белән Һарвард университетында Украина эзләнүләре үзәге галиме Любомир Хайда чыкты ди музей вәкиле Анна Крилл. Аның әйтүенчә, галим кырымтатарлар, украин вәкилләре белән берләшеп, шундый чара оештырырга тәкъдим ясаган. Нәтиәдә Кырымда яшәүче танылган фоторәсем остасы Зарема Ялыбойлуэшләреннән шундый проекты туган. 5""Кырымтатар күргәзмәсе американнарның күзен ача""Фоторәсемнәрдә сөргенне кичергән берничә кешенең йөзләрен күреп була. Аларның күз карашларыннан ук ни кадәр авырлыклар кичергәнен чамалап була. Аларда сагыш та, горурлык та, чыдамлык та, басымга каршы тора белү дә бар. Бу кешеләр бала чакта Кырымннан сөрелгән булган, яңа ирдә тормыш корган һәм 90 нчы елларда туган якларына кире кайта алган меңнәрчә кешенең берничәсе генә. Советлар кылган золым аларның күз алдында үткән, дип әйтелә күргәзмә геройлары турында Украин музее стендларында. ""Беләсезме, күргәзмәгә килүчеләр, украиннар гына түгел, башка милләт кешеләре дә, гаәпләнеп китә. Беренчедән, алар Кырымның Украинаның бер өлеше булганын, анда төрле милләтләр яшәвен һәм кырымтатарларның депортациясе турында белми. Русия оккупациясе шартларында моңа игътибарны юнәлтү бик мөһим"" диде Азатлыкка күргәзмәне оештыручыларның берсе Анна Крилл. Күргәзмәдән күренешФоторәсемнәр көнкүреш, бизәнү әйберләре белән дә баетылган. Аларны Кырымтатар мәлесенең Америкадагы вәкиле, Берләшкән милләтләр оешмасында Украина миссияссе киңәшчесе Айла Баккаллибиргән. Ул үзенең гаиләсендә сакланган баш киеме, шәл, күлмәкләр, бизәлеш әйберләре алып килгән. Бу әйберләр күргәзмәне баетты һәм американ тамашачыларына кырымтатарларның кем булганын тулырак күз алдына китерергә мөмкинлек бирде, диде музей вәкиле Анна Крилл. Моңа кадәр Украин музеенда крымтатарларга багышланган күргәзмә 2010 елда булган. Ул чарада ул вакытта Америкада сәфәрдә булган Кырымтатар мәлесе рәисе Мостафа әмилевтә катнашкан.","""Кырымтатар күргәзмәсе Америка тамашачысының күзләрен ача""",0,analytics,Татарстан,2118,https://www.azatliq.org/a/30025068.html,2019-07-04T11:37:53+00:00
"""Ядәч! Истә! "" фильмы трейлерыннан күренешфикерләр""Татаркино"" гарәп дөньясы илләрендә күрсәтелергә мөмкин фильмнар каталогын әзерли. Бу хакта журналистларга ""Татаркино"" мөдире Миләүшә Айтугановасөйләде. — Бездән фильмнар ыелмасын әзерләргә сорадылар. Гарәп илләрендә Татарстан фильмнарына кызыксыну бар, чөнки безнең менталитет уртак. Ислам ярдәмендә безнең әхлакый кыйммәтләр дә охшаш. Бу – бик зур базар, – диде ул. ""Татаркино"" итәкчесе сүзләренчә, Татарстан әлеге базарга чыга башлый. Мисал өчен, Татарстан-Казакъстан бергә төшергән ""Тарлан"" драмасын Төркия сатып алган. 2024 елда Гыйракта узган Татарстан киносы фестивалендә ""Ибн Фадлан"", ""Хәлимә"", ""Гашыйклар тавы"" һәм башка фильмнар күрсәтелгән. Ул Русия ширкәтләренең республика фильмнарын ил буйлап күрсәтергә теләмәүләренә дә зарланды. — Моңа кадәр без ""консерв банкасы"" эчендә кебек идек: Татарстанда төшерелгән фильмнарны урыс теленә тәремә итеп, республикада гына күрсәтәләр иде. Русиянең дистрибьютор һәм продюсер ширкәтләре милли юнәлештәге фильмнарны алырга теләми, чөнки аларга Русия Кино фонды финансланган, зур әйләнеше булган фильмнар белән эшләү отышлырак. Алар фильм бәясенә карый: әгәр ул арзанрак, 20–30 миллион сум чамасы булса, компанияләр аны алмый, чөнки рекламга зур акча салу кирәк була. Ә менә гарәп һәм төрки дөнья илләре безнең фильмнарны бик теләп ала, – дип аңлатты Айтуганова. Шул ук вакытта, аның сүзләренчә, кайбер Татарстан фильмнарын Русия онлайн-кинотеатрларында да табып була. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстан гарәп илләренә сатылачак фильмнар ыелмасын әзерли,1,news,Яңылыҡтар,1565,https://www.azatliq.org/a/33549482.html,2025-10-04T09:25:31+00:00
В Москве издан каталог «Художники кино России» Союза кинематографистов России и Гильдии художников кино и телевидения России. В него включены два члена Союза кинематографистов Башкортостана — Айгуль и Алия Байрамгуловы.,Айгуль и Алия Байрамгуловы из г. Уфы включены в каталог «Художники кино России»,1,news,Яңылыҡтар,219,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-24/aygul-i-aliya-bayramgulovy-iz-g-ufy-vklyucheny-v-katalog-hudozhniki-kino-rossii-3740821,2024-04-24T13:14:10+00:00
"Фиона ФрейзерБу хакта күзәтү миссиясе рәисе Фиона Фрейзер ""БМОның Украинада кеше хокукларына бәйле вазгыять турындагы 21 нче хисабын тәкъдим итү"" дип аталган матбугат очрашуында белдерде. БМО вәкиле сүзләренчә, Русия аннексияләнгән Кырымда сәяси тоткыннарны иреккә чыгарырга, кырымнарның тыныч ыеннар, шул исәптән ялгыз пикетлар оештыру иреген тормышка ашырыр өчен шартлар тудырырга тиеш. БМОда шулай ук Русия гаскәрләрендә хезмәт итүдән баш тартучы кырымнарны инаять эзәрлекләвне туктатырга һәм Кырымда украин телендә белем алу мөмкинлеген булдырырга чакырды. Моннан тыш, Кырымга халыкара күзәтүчеләр килүен чикләмәү таләп ителде. Русия аннексиясеннән соң Кырымда бәйсез журналистларда, кырымтатар хәрәкәте активистларында, Русиядә тыелган Мәлес әгъзаларында, Хизб ут-Тәхрир оешмасы белән элемтәләрдә шикләнелүче мөселманнарда тентүләр, тоткарлаулар узды. Халыкара оешмалар Кырымның оккупациясен һәм аннексиясен канунсыз дип таныды һәм Русия гамәлләрен тәнкыйтьләп чыкты. Көнбатыш илләре чикләүләр кертте. Мәскәү ярымутрауны Русиягә кушып куюны ""тарихи гаделлек тергезелү"" дип атый һәм Украина көнчыгышындагы сугышта катнашуын инкарь итә.",БМО кырымнарны гаскәргә алмауны һәм Кырымда сүз иреге булдыруны таләп итте,1,news,Яңылыҡтар,1139,https://www.azatliq.org/a/29109495.html,2018-03-19T15:03:17+00:00
"Өфө пенсионерҙары ГТО нормативтарын тапшырыуҙа әүҙем ҡатнаша, тип хәбәр итте Өфө мэрияһының Опека һәм попечителлек идаралығы начальнигы Илнара Сатаева. - ГТО нормаларын (алтын, көмөш һәм бронза билдәләре) тапшырған өсөн 60 йәштән өлкән граждандарға физкультура-һауыҡтырыу эшмәкәрлеге өсөн 10 мең һумлыҡ сертификат бирелә. 2023 йылда - 33, 2024 йылда - 54, 2024 йылда 74 сертификат бирелгән, - ти идара начальнигы. 2025 йылда 125 606 Өфө пенсионеры физкультура-һауыҡтырыу эшмәкәрлеге, ижад һәм ҡул эштәре, туризм, ирекмәнлек менән шөғөлләнгән. 2024 йыл менән сағыштырғанда, был 55 процентҡа күберәк.",ГТО нормаһын тапшырыусыларға - 10 мең һум!,1,news,Яңылыҡтар,598,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-08/gto-norma-yn-tapshyryusylar-a-10-me-um-4569354,2026-02-08T14:20:00+00:00
"Это не просто косметические изменения, а инвестиции в будущее, призванные создать максимально благоприятные условия для обучения и всестороннего развития подрастающего поколения. Обновленная школа 18 теперь является ярким примером того, как государственная поддержка может трансформировать образовательную среду, делая ее более современной, функциональной и вдохновляющей.",Символ обновления и новых возможностей,0,analytics,Мәғариф,372,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2025-09-01/simvol-obnovleniya-i-novyh-vozmozhnostey-4369085,2025-09-01T15:53:00+00:00
"Сентябрь айының һуңғы көнөндә Акъяр ауылы Балалар ижады йорто шат тауыштарға күмелде. Дәртле балалар атай-әсәйҙәре менән бергәләп Асыҡ ишектәр көнөнә килде. Күңелле музыка, түңәрәктәр эшен сағылдырған күргәҙмә, йылмайып ҡаршы алып торған педагогтар – барыһы ла яҡшы кәйеф, уңайлы, дуҫтарса атмосфера булдырҙы. Шат тауыштарҙы, күңелле көйҙәрҙе ишетеп, Белмәҫйән дә килгән ине байрамға. Килгән ҡунаҡтар, Аҡъяр ауылының мәктәптәренән килгән төрлө йәштәге балалар алдында һәр педагог үҙенең түңәрәк эше буйынса бик мауыҡтырғыс итеп сығыш яһаны. Сараның икенсе өлөшөндә «Еҙ үксә», «Барабансылар», «Йәш туристар» «Акъяр-дэнс», «Робототехника», «Медиаүҙәк», Модалы дизайн, Оҫтабикә түңәрәктәре етәкселәре оҫталыҡ дәрестәре үткәрҙе. Ю. Х. Мортазин - бейеү серҙәренә, Г. Н. Ҡоҙабаева һәм Р. Х. Ишкилдина- ҡул эше нескәлектәренә, ә Р. Р. Таулыҡаев балаларға туризм төрҙәре тураһында һөйлән. Белмәҫйән балалар менән бер рәттән Ф. Ф. Үзбәкова етәкселегендә барабансыларға ҡушылып барабан һуғып, Л. Б. Рыҫҡолова күрһәтмәләрен тыңлап роботтар төҙөп, уларҙы хәрәкәтләндереп ҡыуанды. Сара аҙағында балалар түңәрәктәргә яҙылды. Ә ата-әсәләргә консультация үткәрелде. Әлиә СӘЛИМОВА.",Асыҡ ишектәр көнө,0,analytics,Хаттар,1164,https://yanshishma.com/articles/be-g-kilg-n-khattar-an-/2025-10-06/asy-ishekt-r-k-n-4416362,2025-10-06T14:52:00+00:00
"Ниһәйәт минең был хәлемде физика уҡытыусыһы ла абайланы: Нимә булды Зилдә? Һин дәресте бөтөнләй тыңламайһың түгелме? Быйыл физиканан имтихан бирергә икәнен онотмағанһыңдыр ул? Әгәрҙә хафаланырлыҡ етди сәбәп булмаһа, тынысланып, дәрескә иғтибарыңды күсер. Тәҙрәләрҙә нимә таптың? - тип һуҡранды ул миңә. Эх аңлата алмайым шул уға мине нимә борсоғанын! Нимә булһала һөйләргә уҡытыусымдан да, синыфташтарымдан да тартынам. Һәм һаман шул хәлемдә ҡала бирәм. Инде өсөнсө көн атлығып ауылыбыҙға килергә тейеш икмәк машинаһын көтәм. Ул машинаның миңә бөтөнләй хәжәте юҡ, ә көтәм мин шул машина алып килергә тейеш икмәкте. Икмәк! .. Хуш еҫле, йомшаҡ ҡына, яңы бешкән икмәк! Их тәмлекәй генә бит ул икмәк! Ә еҫтәре! .. Һәр кемдең һушы китерлек, донъялағы иң татлы еҫ! Ҡасан, ҡасан ғына килә инде ул икмәк машинаһы? Ҡулымдан килһә тыным менән тартып алыр инем мин ул машинаны. Тик әмәлһеҙҙән көтәм инде, сабыр итергә тырышам. Әммә был миңә бик ауырлыҡ менән бирелә. Тәҡәтһеҙ йәнем өлпөлдәп кенә торған һымаҡ үҙемә. Өйөбөҙҙә он бөтөп, магазинда ла юҡлығы, атайымдың оҙайлы рейста булып, тирмәнгә он тартырға бара алмауы, магазиндәргә ни сәбәптәндер икмәк алып килеү туҡталыуы, ошо хәлгә төшөрҙө мине. Әсәйем беҙҙең, балаларының, икмәк юҡлыҡтан йонсомаһын өсөн, төрләндереп, көнөнә әллә нисә тапҡыр тәмле ризыҡтар бешерә. Былайҙа бик оҫта аш – һыу бешереүсе әсәйебеҙ, был көндәрҙә айырыуса тәтлы ризыҡтар әҙерләне. Манный, тары, дөгө ярмаларынан ҡоймаҡтар ҡойҙо, йыш ҡына былау, ҡара бойҙай бутҡаһы, макарон, вермишель ҡурҙы, картуфтан, иттән өҙмәне. Әммә күңелгә барыбер бер нимә етмәй кеүек, өйкәп тик торҙо бына. Был бар булмышыңды айҡап, хатта күңелдә ниндәйҙер елкенеү, сараһыҙланыу тойғоһо тыуҙырған икмәк ашау теләге ине. Был донъялағы иң тәмле тәғәм – икмәк ашау теләге. Билмәнде лә икмәк менән ашаған миңә, был икмәкһеҙ көндәр бик ауыр бирелде. Мәктәпкә барғанда ла, ҡайтҡанда ла магазинға йүгереп кенә инеп, икмәк килмәнеме икәнен тикшереп йөрөүгә әйләнеп киттем. Бөгөн иртәнсәк, ниһәйәт ауылыбыҙға икмәк машинаһы килерен ишетеп, ҡанатланып килдем мәктәпкә. Ләкин шунда уҡ хафаға ҡалдым: Әгәрҙә икмәк машинаһын әсәйем күрмәй ҡалһа? Ҡырамаһа – ҡырҡ эш менән мәш килеп йөрөп онотоп китһә? Тауыҡ сүпләһә лә бөтөрлөк түгел бит инде әсәйемдең өйҙәге мәшәҡәттәре! Ауылға әллә нисә көн икмәк килгәне юҡ бит, кешеләр алып бөтһә? Мин нишләрмен шунан? Юҡ инде! Ул машинаны мин үҙем ҡарауыллайым! Үткәреп ебәрәһем юҡ! .. Ошо уйҙарға сумып, тәҙрәгә текләп ултырған сағымда, ҡапыл ғына алдымда икмәк машинаһы пәйҙә булды. Ах икмәк! .. – тип ҡысҡырып, мин урынымдан һикереп торғанымды һиҙмәйҙә ҡалдым, артымса ултырғысым гөрһөлдәп иҙәнгә ауҙы. Әллә итәгемә эләкте, әллә үҙем этеп ебәрҙемме инде, белмәҫһең. Көтөлмәгән гөрһөлдәүгә барыһыла тертләп китте, айырыуса уҡытыусы ҡурҡып, ҡысҡырып ҡуйҙы. Был ваҡытта мин атлығып сығып китеп бара инем инде. Ҡайҙа киттең Зилдә? Был ни ҡылығың? Хәҙер үк туҡта! Борол! - тигән бойороҡло тауышына әйләнеп тә ҡараманым, туҡтарға ла уйламаным. Хәҙер инде мин кемдеңдер бойороғона бойһоноу түгел, үҙемә үҙем хужа була алмай инем. Зинһар ғәфү итегеҙ Зинаида Тихоновна! Икмәк! Аһаһай! Икмәк! - тип ҡысҡырып сығып киттем. Шул көндө һатып алған икмәктән дә тәмлерәк ризыҡ юҡ ине минең өсөн! Уның тәме мәңгегә хәтеремә уйылып ҡалған. Ғүмерем буйы икмәкте ҙурлау, ҡәҙерләү, валсығын да исраф итмәү ана шунан киләлер тип уйлайым. Икмәкте ҡәҙерләүҙе, һәр баламдың да аңына һеңдерергә тырыштым һәм быға өлгәштем. Икмәк бит ул! .. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Зилдә ХӘМИҘУЛЛИНА ИКМӘК ТӘМЕ,0,analytics,Хикәйә,4111,https://henek.info/articles/s-sm-r-r/2025-08-20/zild-h-mi-ullina-ikm-k-t-me-4355097,2025-08-20T10:40:00+00:00
"""Тылмач"" лингвистик ярдәм күрсәтү хезмәте итәкчесе Ренат Латыйпов нче елларга тәгаенләнгән Татарстан дәүләт телләрен үстерү програмы сметасына караганда, бу проектка 2014 елда 1 млн. сум акча бүленгән, 2015 елга 500 мең сум каралган. Сайт узган елның декабрендә эшли башланган. Әлегә күп вакыт узуга карамастан проект итәкчесе, галим Ренат Латыйпов әйтүенчә, инде алар 605 гариза кабул иткән, эшкәрткән. – Ренат әфәнде, бу проект кем тарафыннан башкарылды? – Бу эшне КФУның филология институты башкарды. Лингвистик ярдәм күрсәтү эше кирәклеге күптән билгеле иде, шуңа бу проект дәүләт програмына керде дә. Халык белән аралашабыз бит, түләүсез татар теле курсларын да оештырганда ашыгыч ярдәм рәвешендә тәремә итү яки текстларны тикшерү хезмәте булса иде дигән фикерләрне еш ишеттек. Ата-аналар балалары белән өйгә эш әзерләгәндә дә авыр дип зарлана, ярдәм итегез дип безгә киләләр иде, кайчак бик авыр текстларны тәремә итәргә сорыйлар иде. Текстны аңлар өчен берәр консультант булса иде дип әйтәләр иде. Менә барлык теләкләрне исәпкә алып, ресурсы эшли башлады. Сайт моңа кадәр дә эшләнә башлаган иде, аны бүгенге хәлгә китерү КФУ програмчылары тарафыннан башкарылды. Бездә иде кеше эшли, тәүлек дәвамында онлайн-киңәшче бар. Исемен уйлаганда аның яңгырашлы булуын теләдек, Татарстанны, татарны күрсәтеп торсын дидек. ""Тылмач"" сүзен барысы да белә, ул урысларга да таныш. Яңа велосипед уйлап тапмадык. Билгеле, безгә кадәр дә мондый ярдәмче хезмәтләр эшләп килә. Булган ресурсларны өйрәндек, отышлы якларын үзебезгә алдык та сайт эшләнде. Интернет сәхифә әле камил түгел, сайтны үзгәртү, матурлау эше тәмамланмады. Яндекс, эзләү системаларында безнең сайт беренче унлыкка керсен өчен эш алып барабыз. – Ярдәм сорап мөрәәгать итүчеләр күпме? Алар белән эш итү ничек куелган? – Без рәсми рәвештә декабрьдә эшли башладык. Аны әле кешеләр белми дә, әмма шулай да 605 гариза килде, барысы да эшкәртелде. Кемнәр мөрәәгать итә дигәннән, төрлесе бар: кемдер текстларны дөресләвен, хаталарны тикшерүен сорый, кемгәдер шигырьне тәремә итү кирәк. Мәскәүдән лингвистик анализ ясауны сорадылар, тауар тамгасындагы сүзгә анализ ясарлык Мәскәүдә белгечне табалмадык дип аңлатканнар иде. Студентлар сорауларын күп яудыра. Алар мондый ресурс барлыгын белеп куллана. Безгә сайтка да язалар, телефон аша да сораулар бирәләр, электрон почтаны да кулланалар, текстны төрле форматта юллап була. Онлайн-киңәшче тәүлек дәвамында кизүдә торгач, эш бик тиз бара. Тәремә итү, редакторлау эшнең иң соңгы срогы – 48 сәгать. Әмма бу кадәр тоткарланган булмады, бер тәүлектән артканы юк. Саны 1 мең тамгадан артмаган текстларны түләүсез иттек, аннары инде түләү прайс буенча бара. Шунда ук бәяне санап чыгарыр өчен калькулятор бар. Бик уңайлы. Дөрес, башка тәремә ширкәтләрендә дә мондый хезмәт бар, әмма базардагы бәяләрне карасагыз, бездә күпкә арзанрак чыга. – Үзәккә үткән күренеш – ул Татарстан шәһәрләрендә, аеруча Казанда хаталы элмә такталары, урам күрсәткечләре, реклам такталары. Сез үзегез дә моңа игътибар итәсездер. Кем ничек булдыра, кем кемне таба дигәндәй, шулай тәремә итә. Бу теманы өйрәнгән вакытта аерым бер оешма булса, шунда мөрәәгать итәр идек дигән моң-зарны ишеткән бар. Сезнең хезмәт аларга да ярдәм итүгә юнәлдерелгәнме? – Әлегә оешмалардан мөрәәгать булмады, кешеләр, ширкәтләр мондый ресурс барлыгын белми. Татарстандагы дәүләт, федераль учрежденияләргә дә мәгълүмат барып итмәде. Мәсәлән, Казан шәһәренең реклама, элмә такталар бүлеге бар. Бу башка шәһәр, район админстрацияләрендә дә бар, алар белән эшләргә кирәклеген аңлыйбыз. Алар тәремә эшендә безгә мөрәәгать итсә, без бу эшне куанып башкарабыз, әлбәттә. Бу эш системага салынса, шул ук мэриядәге структуралар тарафыннан сертификация аша узганда Тылмач аша текстларны язу яки тикшерү таләбе куелса, аларга да уңайлы, шәһәребез дә хаталардан арыныр иде. Әлеге вакытта төрле тәремә оешмалары да моның белән шөгыльләнә, тик аларның компетентлыгы никадәр икәнен әйтеп булмый. Хаталар китә икән, димәк, аларга ышанып булмый. Ә бездә тел галимнәре эшли, камил тәремә итү эшендә кыенлык тумый. Әлбәттә, без үзәк буларак, хаталар белән булган глобаль проблеманы хәл итә алмыйбыз, әмма бу итешсезлекне бетерүдә безнең өлешебез булачак, без аның шулай булуын телибез дә. Потенциал да, теләк тә бар. Һәрхәлдә татарча да, урысча да язу килешенеп эшләргә тиеш. Барлык текстлар лингвистлар аша узарга узуы кирәк. Белгечләр тамгасы, мөһере бар икән, элмә такта эленергә яраклы дигән принциптан чыгып эш ителүен телибез. – Тылмачта урысчадан татарчага, татарчадан урысчага тәремә итү тәкъдим ителә. Татарстанда өч теллелеккә басым ясала, дәүләт телләре белән беррәттән Казанда инглиз тлендә дә кулланыла. Сезнең планда чит телләр белән эш итү караламы? – Чит телләрне дә өстәячәкбез, бу алга таба булачак, хезмәткәрләребез берничә тел белә. Дөрес әйтәсез, урыс, татар телләре эшләү даирәсе өчен таррак. Бүген кешеләр төрлесе белән кызыксына, эшендә берничә тел куллана, глобальләшү, поликультур вакытта яшибез икән – без дөнья телләре белән эш итәргә тиеш. Үзәктә әле иде кеше эшли. Башлангыч чорда бу итә, әмма чит телләр дә өстәлгәч, без артачакбыз.","""Тылмач"" хатасыз язарга ярдәм итәчәк""",0,analytics,Әңгәмә,5091,https://www.azatliq.org/a/26820073.html,2015-01-30T15:02:13+00:00
"5Украинадагы сугышта Башкортстанның ""Сибай"" ансамбленнән 23 яшьлек Илнар Хатмуллин һәлак булган. Кичә аны Сибайда күмделәр. Ул сугышка узган елның көзендә ибәрелгән иде. Февральдә аның улы туган. Башкортстан Путин режимы башлаган шушы сугышта һәлак булган ирләр саны белән Русия төбәкләре арасында иң алдынгы урыннарда тора.",Сибайда Илнар Хатмуллинны күмделәр,0,analytics,Видео,324,https://www.azatliq.org/a/32499028.html,2023-07-11T15:58:10+00:00
16 декабрҙә Өфөләге Атайсал мәҙәни үҙәгендә спектакль премьераһы була.,"""Мин ҡайтырмын""",0,analytics,Әҙәбиәт,70,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2025-12-08/min-aytyrmyn-4498556,2025-12-08T19:30:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанда тәүлек эчендә 125 һектарга якын мәйданда тугыз урында урман янгыннары теркәлгән. Бу хакта республика Гадәттән тыш хәлләр министрлыгыхәбәр итә.111 һектар мәйданда 7 табигать янгыны дәвам итә, иң катлаулысы – Чиләбе өлкәсе белән чиктәш Белорет районында. Анда янгынны өченче тәүлек сүндерә алмыйлар. ""Республикадагы урнашкан эссе һава торышы аркасында 111,3 һектарда 7 урында урман яна. 61 һектар мәйдандагы дүрт урман янгыны Белорет районында"", дипхәбәр итте Башкортстанның гадәттән тыш хәлләр дәүләт комитеты рәисе Фәрит Гомәровүзенең -каналында. Башкортстан дәүләт табигый тыюлыгының 10 һектар мәйдандагы янгыны сүндерелгән. Янгын сүндерүдә боралаклар катнашкан, ирле халык һәм волонтерлар да ярдәм күрсәтә. Урында оператив штаб оештырылган, авылларга куркыныч янамый дип ышандыралар.2021 елда да кызу һава торышы аркасында Башкортстанда көчле янгыннар булган иде. Аерым алганда Ирәндек таулары, Йөрәктау шиханы, урманнарянды. Янгыннар аркасында Башкортстанның урман фондына 2021 елда килгән зыян күләме 21 миллион сумга якын, дип белдердереспубликаның урман хуалыгы министры Марат Шәрәфетдинов. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда 125  һектар  урман яна,1,news,Яңылыҡтар,1232,https://www.azatliq.org/a/32496578.html,2023-07-10T08:45:17+00:00
"Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Александра Авдееваны республиканың Торлаҡ һәм төҙөлөш күҙәтеүе буйынса дәүләт комитеты рәйесе вазифаһын башҡарыусы итеп тәғәйенләү тураһында указға ҡул ҡуйҙы. Быға тиклем ул ведомство етәксеһе урынбаҫары вазифаһын биләне. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, республика Торлаҡ һәм төҙөлөш күҙәтеүе буйынса дәүләт комитетының элекке рәйесе Артур Дәүләтшин 2 айға ҡулға алынды. Ул Благовещенда коммерция ойошмаһының күмәртә-бүлеү үҙәген төҙөгән компания вәкиленән 2,5 миллион һум аҡса алыуҙа ғәйепләнә. Сығанаҡ: ""Башинформ"".",Тағы бер ҡатын-ҡыҙ — етәксе,1,news,Яңылыҡтар,543,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-26/ta-y-ber-atyn-y-et-kse-4068383,2024-12-26T17:29:00+00:00
"Себер татар авылына тауарны ""олы ирдән"" көймә белән китерәләрБашкортстанда башкортлаштыру сәясәтен алга сөрүче, башкорт ыруларын өйрәнү өчен саллы грантлар алучы публицист Салават Хәмидуллинсебер татарлары тамырларын өйрәнеп, үзенчәлекле нәтиәләр ясаган иде. Аерым алганда, ул себер татарлары – Казан татарлары белән бәйләнеше булмаган аерым бер халык дип белдерде. Бу турыда БСТ телеканалы Хәмидуллин итәкчелегендә фильм төшереп, мартта аны эфирга да чыгарды. ""Себер татарлары: үткәне һәм бүгенгесе"" дип аталган фильмда автор себер татарлары – аерым халык, аның этногенезында угырлар, уси улысы, башкортлар, нугайлар, борынгы төркиләр, Үзәк Азиядән чыгучылар катнашкан дигән фикер уздыра. Фильм себер татарларында каршылыклы фикерләр уятты. Төмән шәһәр шурасы депутаты, Төмән шәһәре татар милли-мәдәни мохтарияте рәисе Динар Абукинфильмда китерелгән фикерләр белән килешмәвен, шундый фильм төшерелүенә ризасызлыгын белдереп, Башкортстан итәкчесе Радий Хәбировкаһәм ""Башкортстан"" телерадиоширкәте итәкчелегенәхат та ибәрде. Абукин БСТ каналы һәм Салават Хәмидуллин төшергән фильмда башкортлаштыру чалымнары бар диде. ""Башкорт идеясе фильмда бөтен нәрсәдә күренә: дала буйлап чабып баручы атлар (себер татарлары 1500 елдан артык сазлык, елга һәм күлләр буйларында яши, генетик яктан да, традицион да, көймәләргә бәйле), биек башкорт башлыклары. Себертатар халкында башкорт нигезе булуга басым ясау да гаәпләндерә, чөнки башкортлар үзләре дә килеп чыгышлары турында анык кына белми, шуңа күрә фәнни яктан үз килеп чыгышларына бәйле берничә теорияне карый"", дип язды депутат. Шул ук вакытта ул да себер татарларын угырлар, һуннар, татар-монголлар, бохарлар, урыслар, Идел буе татарлары тарафыннан актив ассимиляция нәтиәсендә барлыкка килгән аерым халык дип атый, әмма монда башкортларның дулкыны булмаган дип белдерә. Динар Абукин әлеге фильмны ""үгетләү операциясе һәм миссионерлык провокациясе"" дип атый. Депутат Башкортстан итәкчесеннән һәм телевидение вәкилләреннән әлеге фильмны тагын бер карап чыгуны һәм аны төшерүнең максатларын аңлатуны сораган иде. Фильм чыгып озак та үтмәде, Төмәндә Башкорт милли-мәдәни автономиясе оешты. Аны Төмәндә башкортча ырлар язып, аларны башкарып танылган ырчы Мәүлидә Хәйруллина-Халиковаитәкли. Автономиянең беренче ыены Төмән өлкәсе милләтләр эше комитеты һәм, иң гаәбе, Себер татарлары һәм Төмән өлкәсе татарлары милли-мәдәни мохтарияте ярдәмендә узды. Татар әмәгатьчелеге бу фильмның да, башкорт автономиясенең дә нәкъ менә 2021 елда көтелгән анисәп алдыннан барлыкка килүен очраклы гына түгел дип саный. Бу башкортлаштыру сәясәтенең бер өлеше дип уйларга нигез бар ди алар. Чөнки бер үк вакытта Татарстанның көнчыгыш районнарында, Пермь өлкәсендә дә башкорт тарихчыларының ирле татарлар чынлыкта башкортлар дигән белдерүләре ешаеп китте. Шулай ук себер татарлары вәкилләре Башкортстанда Русиянең төрки телле мәдәни парадигмасында башкорт бердәмлеге"" исемле зур конференциядә катнашып, ""Юлдаш"" радиосы тапшыруында себер татарларының Казан татарларыннан аерым халык булуынбелдерде. Бу хакта Төмәннән чарада катнашкан фән эшлеклесе Гөлсифа Бакиеваүз битендә язды. Мәүлидә Хәйруллина үзе Азатлыкка себер татарлары арасында пропаганда алып бару максаты куймыйбыз дип сөйләде. Ләкин ул да Себердә озак еллар дәвамында ассимиляцияләшкән һәм хәзер үзләрен себер татарлары дип атаучы башкорт авыллары бар дип белдерә. ""Миңа Башкорт милли автономиясен төзергә дигән тәкъдим белән Себер татарлары һәм Төмән өлкәсе татарлары милли-мәдәни мохтарияте рәисе Ләйсән Хөрмәтуллина чыкты. Безнең әле бинабыз да юк, беренче ыелышыбыз минем бакчамда узган иде"", дип сөйләде автономия рәисе. Аның сүзләренчә, башкорт мохтарияте Башкортстаннан чыгып, Төмәндә төпләнеп калган башкортларны берләштерә. Мәүлидә ханым үзе дә шундыйлардан. ""Мин үзем тумышым белән Башкортстанның Гафури районыннан. 1975 елда Төмәнгә комсомол юлламасы белән килдем. Шунда яшәп калдым. Мин монда килгәндә, Төмән бер авыл кебек кенә иде, ә хәзер нык үсте"", дип сөйләде Мәүлидә Хәйруллина. Ул мондагы башкортларның күпчелеге – Башкортстаннан килгән башкортлар ди. Алар аз түгел, әмма элек Төмәндә башкорт милли-мәдәни мохтарияте булмаган. Башта активистлар Төмәнгә Башкортстаннан килгән татар белән башкортны тупламакчы булган, әмма ахыр чиктә башкортларны гына ыйганнар. Мәүлидә Хәйруллина""Утызлап кеше ыелды, әмма иң беренче ыелышта 15 кенә кеше бар иде. Алар бөтенесе Башкортстанда туып-үсеп, Төмәнгә килгән кешеләр. Безнең беренче ыелыш сентябрь азагында булды. Соңыннан Башкортстан республикасы көнендә (11 октябрь – ред. ) мин Татар мәдәни үзәгендә бүлмә алып, кайбер чыгышларның видеосын күрсәттем. Әлегә интернет аша гына аралашабыз, онлайн концерт оештырдык"", ди Мәүлидә ханым. Азатлык аннан башкорт мохтариятенең нәкъ менә анисәп алдыннан оешуы, Салават Хәмидуллин кебек тарихчыларның себер татарларын үзләрен башкорт дип атасын өчен тырышуы турында да сораулар бирде. Себер татарларын башкортлаштыру пропагандасы алып барырга ыенмыйсызмы, дигән сорауга, Мәүлидә ханым ""ишеткәнем бар, әмма юк, без үзебезнең туган ирдән ерак яшәгәч, үзебезнең телне онытмас өчен оештык"", дип авап бирде. ""Безнең башкорт теле себер татарларының телләренә охшашрак бит. Мин үзем өч ел рәттән Төмәннән Вагай районына концерт белән барган идем, анда Уфа дигән авыл бар. Репрессияләр вакытында Себергә сөрелеп, шунда торып калган башкортлар авылы ул. Хәзер алар башкортлар түгел инде, себертатарча сөйләшәләр. Мин үзем дә аптырап калган идем – электән сөргенлек вакытында килеп урнашкан башкорт авылы икән ул"", дип өстәде башкорт автономияе рәисе. Дөньядан аерылган себер татарлары тормышыМәүлидә Хәйруллина сүзләренә караганда, башкорт милли-мәдәни мохтариятенең максаты – ата-бабалардан калган гореф-гадәтләрне онытмау, балаларга башкорт телен өйрәтү. ""Ансамбль төзеп, үзебезнең гореф-гадәтләребезне сәхнәләштереп, кешеләргә күрсәтергә ниятлибез. Мин үзем Татар үзәгенең ансамблендә катнашам, алар миңа аерым бүлмә вәгъдә иттеләр. Безнең монда сәләтле егетләребез бар, курайда да уйныйлар"" дип сөйләде активист. ""Монда казакълар автономиясе бар, без дә ким түгел дип уйлыйм, шуңа үз автономиябезне төзергә булдык"", дип тә өстәде Мәүлидә Хәйруллина.",Төмәндә Башкорт милли-мәдәни мохтарияте оешу анисәпкә бәйлеме?,0,analytics,җанисәп 2021,6129,https://www.azatliq.org/a/30925700.html,2020-11-05T11:00:25+00:00
"– Ҡустым, миңә ҡалһа, һин Галинаға ҡарағанда Наиләне нығыраҡ яратаһың, шикелле?",Йәшлектәге хата Хикәйә Рәмил ҒИМРАНИ,0,analytics,Йәмғиәт,79,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-03-25/y-shlekt-ge-hata-hik-y-r-mil-imrani-4229634,2025-03-25T18:25:00+00:00
"5Чаллыда ислам диненең әһәмияте хакында сөйләштеләрЧараның пленар утырыш өлешендә Татарстан диния нәзарәтенең Кама төбәге казые, Чаллыдагы Ак мәчет имам-хатыйбы һәм мәдрәсәсе мөдире Рөстәм Шәйхелвәлиев барча кунакларны сәламләде һәм чыгыш ясады. Ислам дине үзенең камиллеге белән дөньяны гаәпләндерә, исламда кешелек үз үсешендә яңа этапка күчә һәм әйтелгәнчә, бу этап кыямәт көненә кадәр барырга тиеш. Кыямәт көненә кадәр барырга тиеш динне дөньяви фәннәрсез күз алдына китерүе кыен, дигән фикерләрне дә әйтте Рөстәм хәзрәт. Хакимиятләр тарафыннан да котлау сүзе әйтелде. Анысын Чаллы башкарма комитетының әмәгатьчелек белән элемтә хезмәте бүлеге итәкчесе Рөстәм Галиуллин башкарды. Татарстан диния нәзарәте рәисенең беренче урынбасары Рөстәм Батров әмгыятьтәге диннәр төрлелеге шартларында дәүләтнең дөньявилыгы хакында сөйләде. Рәфыйк МөхәммәтшинРИУ ректоры Рәфыйк Мөхәммәтшин Мөселман мәгариф системасында белем бирү стандартлары: төзү һәм тормышка ашыру темасын күтәрде. Ул шулай ук ""мөселман кызларына яулык бәйләүне тыю әмгыятьтә тискәре караш тудыра, аны радикальләштерә, үзләренә дә проблемнар тудыра"", дип белдерде. Рәфыйк әфәнде имамнарны ничек әзерләү зарурлыгына да тукталды. Мирфатыйх ЗәкиевПрофессор Мирфатыйх Зәкиев үз чыгышын исламның татар халкын формалаштырудагы роленә багышлады. Баштагы чыгышлар татарча һәм урыс телләрендә барса, Төркиянең Адыяман шәһәре университеты галиме Мурат Айан фикерләрен инглиз телендә иткерде. Тәремәче аларны катнашучыларга урысча бәян итте. Эмиль ХәмидуллинАдыяман университетыннан тагын дүрт галим секцияләрдә чыгыш ясадылар. Словакиянең Рожняво каласыннан килгән Эмиль Хәмидуллин Ислам һәм хәзерге чорның актуаль проблемнары хакында бәян итте. Ул чыгышында Европа исламны көнчыгыш базары буларак кына күзаллый. Ә бит ислам – рухи тормыш ул, диде Эмиль әфәнде. Әлеге халыкара конференциядә Башкортстанның кайбер район авыллары имам-хатыйблары да катнашты. Конференциядә катнашучылар",Чаллыда ислам диненең әһәмияте хакында сөйләштеләр,0,analytics,Дин,1934,https://www.azatliq.org/a/26910029.html,2015-03-20T07:40:15+00:00
"По словам министра образования и науки Республики Башкортостан Ильдара Мавлетбердина, в этом году День знаний для учащихся региона будет перенесен с 1 сентября на 2 сентября в связи с тем, что 1 число приходится на воскресенье.",Школьники Башкортостана в новом учебном году приступят к занятиям 2 сентября,1,news,Яңылыҡтар,227,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-05/shkolniki-bashkortostana-v-novom-uchebnom-godu-pristupyat-k-zanyatiyam-2-sentyabrya-3873232,2024-08-05T12:25:00+00:00
"Башҡортостан ҡыҙы журналының баш мөхәррире, республиканың атҡаҙанған матубғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре Миләүшә Ҡаһарманованың тексын Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы Лилиә Бикбаева әйтеп яҙҙырҙы. Лилиә Ғилметдин ҡыҙы ошо мәктәптә 25 йыл башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы булып эшләй. Диктантты яҙыусыларҙың күпселеге лә ошо гимназияла уҡыған балаларҙың ата-әсәһе булды. Диктантты яҙып бөткәс, ҡатнашыусылар күмәкләшеп фотоға төштө. башҡорттелендәдиктант башдиктант башдиктант 2025 диктантпобашкирскомуязыку башҡортсадиктантяҙам",Диктантты гимназияла яҙҙыҡ,1,news,Яңылыҡтар,538,https://amanat.su/news/novosti/2025-04-26/diktantty-gimnaziyala-ya-y-4214635,2025-04-26T17:10:00+00:00
"Бала саҡ. уны һөйләһәң, һөйләп бөтөп булмаҫ. Мин ауылдан ун һигеҙ саҡрымда ятҡан Сауҡайорт тигән йәйләүҙә донъяға килгәнмен. Урман эсендә тыуғанмын һәм шуға ла ғүмер буйы урманды яҙғанмындыр. Өс ҡыҙҙан һуң тыуған малайына атайым атҡа менгәндәй булып ҡыуанған. Әсәйем уның шул нишләргә белмәй ыуаланып йөрөгәндәрен ғүмере буйына матур хәтирә итеп һөйләне. Унан икенсе йылына тағын шул йәйләүгә сыҡҡандар һәм әсәйемдең: Былтыр ошонда улыбыҙ тыуҙы бит тигәненән ҡылт итеп, мине бер ерҙә лә һан итеп теркәтмәгәндәре иҫтәренә төшкән. Атайым һыбай ауылға киткән. Барһа, унда Инде бер йыл үткән, быйылғы йыл менән яҙҙырабыҙ тип, 31-се йылғы итеп теркәгәндәр. Шулайтып мин бер йәшкә кесерәйеп ҡалғанмын. Ике йәштә атайымды юғалттыҡ. Урманда имән бағаналар ҡырҡып-тейәп ҡайтҡандан йығылған да шул ҡазаланыуынан китеп тә барған. Уның атаһы – олатайым: Үҙәге генә өҙөлөп әрәм булды улым, – тип иланы. Сәләмәт кеше булған ул, көрәшсе булған. Утыҙ бер йәшендә генә гүр эйәһе булып, әсәйем ғүмере буйы уның рухына тоғролоҡ һаҡлап, миңә бауырын баҫты. Көслө рухлы, Ҡөръәнде яттан белгән уҡымышлы, йүнсел ҡатын ине һөйөклө әсәйем мәрхүмә. Апайҙарым тәрбиәһендә үҫеп, улар уҡығанды тыңлап, улар ҡулынан алып ҡарап, алты йәштә шатырлатып китап уҡып ултыра инем. Ә былай бәләкәйҙән ниндәйҙер илһам килде, һәләтем беленде тип әйтә алмайым. Ғәҙәти ауыл балаһы булдым. Беҙҙә һуғыштан алда ғына ете класлы мәктәп асылды. Йәштәр шуны тамамлай ҙа артабан бер ҡайҙа ла бармай ҡала ине. 1945 йыл мин етенсе класты ослағайным. Артабан уҡығы килә хәҙер. Әсәйемә ипләп кенә өндәшәм. Ул уйланып ултырҙы ла, атайың үлем түшәгендә ятҡанда Улымды уҡыт, Вәсилә тип әйткәйне, ти. Миңә тиклем утыҙ саҡрым ятҡан Маҡарға барып уҡыған кеше лә булманы. Хатта атайлылар ҙа улай ҡыйыулыҡ итмәне. Беренсе булып бындайға мин йөрьәт иттем. Иң ауыр ваҡытта, аслыҡ өҫтөндә, әсәйем, билен һығыбыраҡ быуып,  берҙән бер улын белемле итергә булды. Өҫ-башта юҡ, булғанын ямап-тегеп, төндә йыуып-киптереп, булған ғына ризығын төрөп һалып сығарып ебәрә. Һәәй. шулай булды инде. Унынсыны тамамлағас ауыл мәктәбенә уҡытыусы итеп алдылар. Улай-былай ғына ла түгел, физика-математиканы уҡытам. Сентябрь айында уҡ директор саҡырып алды ла: Ҡоҙаш ауылындағы уҡытыусы Фәғилә сирләган, атаһы уны арбаға тейәп Маҡар бальнисына алып киткән, һин шунда барып эшләп тор, – тине. Барҙым. Барһам, унда өс класс, өс класта ете бала. Уйлап ҡара, ете-һигеҙ генә өйлөк ауылда ла мәктәп бар! Ниндәй ауыр йылдарҙа ла шул белем усағын яптырманылар. Барып инһәм, мәктәптең класс таҡтаһы ла юҡ, журнал да юҡ, ә иң ҡыйыны – сәғәт юҡ. Беренсе кластың китаптары юҡ. Үҙемдең тәжрибә юҡ. Ауылымдағы уҡытыусым Әминә апайҙан китаптар алып, дәрес пландарын күсереп, уҡыта башланым. Мәктәп тигәнем, ҙур булмаған өйҙөң бер яғы таҡта менән бүленгән бүлмә. Мин был яҡта уҡытам, теге яҡта Нәфисә тигән апай йәшәй, самауырын ҡуйып ебәрә, ҡыҙы Рәшиҙә минең яҡтағы тимер мейес плитәһендә картуф өтә.  Беҙҙең сәғәт булмағас, балалар ялҡып китә лә: Ағай, беҙ уйнап киләйек әле йәки асыҡһалар: Әйҙә ҡайтайыҡ – ашағы килә, – тиҙәр. Шулай сама менән йөрөп уҡыу йылының апрель айына сығып, мин кире ауылыма ҡайттым. Бәләкәс мәктәптең хужаһы ла, уҡытыусыһы ла булғанмын икән һәм миңә, оло ҡыуанысыма, мул итеп эш хаҡы сыҡты. Өҫ-башты бөтәйтеп алдым. Унан бесән тамамланғас, әсәйемә артабан уҡырға теләүемде әйттем. Нимәгә тағы, былай ҙа уҡытаһың бит, – ти әсәйем. Юҡ, – мин әйтәм, – хәҙер фронтовик уҡытыусылар ҡайтты, белемһеҙ көйө йөрөү оят. Әлбиттә, Өфөгә уҡырға барғы килгәйне. Авиация техникумы тигәнде эстән генә уйлайым да ул, тел менән әйтергә батырсылыҡ етмәй. Әсәйем: Ул Өфөгә китһәң, ҡайталмайһың бит, мин ҡалайтып унда һине ебәрәйем, дүрт йыл буйына нисек итеп көтөп ултырам, – тип илауланы. Был ваҡытта апайҙар кейәүгә китеп бөтөп, әсәй менән икәү генә ҡалған инек. Шулайтып, Өфө хаҡындағы хыялдарҙы тыйып тороп, Стәрлеләге ике йыллыҡ уҡыуға индем. Стәрлелә уҡығанда Баязитов Абдулла Нәбиуллович тигән бик шәп башҡорт теле уҡытыусы булды. Уның менән осрашҡанға һәм һабаҡтарын алғанға тиклем мин тел тураһында бөтөнләй уйланмағанмын да икән. Шул йылдарҙа туған телемә ҡарата бөтөнләй икенсе төрлө ҡараш барлыҡҡа килде. Ауылда бит башҡортса һөйләшеп йөрөйһөң-йөрөйһөң, уның ҡәҙере булырға тейеш икән тип башыңа ла килтермәйһең. Ә ул телдең нескәлектәрен, байлығын, тарихын өйрәнеү ҙә кәрәк һәм мөһим икән, баҡтиһәң. Унан әҙәбиәт уҡытыусыбыҙ Хәким Ғиләжев ине. Егерме алты ғына йәштә, пединститутты тамамлап ҡына килгән. Фронтовик! Сатан аяғында аҡһаҡлай биреп таяҡ менән йөрөй. Һәр дәресе бер тамаша инде. Шиғырҙары гәзиттәрҙә баҫылған билдәле шағир уҡыта тип, ауыҙҙы ла ябырға онотоп тыңлайбыҙ. Бына шул шәхес килеп институтта бығаса булмаған эштәрҙе башлап ебәрҙе: әҙәбиәт түңәрәге ойошторҙо, әҙәби гәзит сығарҙы, ижадҡа ылыҡтырҙы. Үҙе рәссам ине, гәзиттәргә һүрәттәрҙе ҡойоп ҡуя. Тәүге шиғырымды ла ул яҙҙырҙы. Ә уға тиклем мин шиғыр яҙып ҡарау тураһында уйламай ҙа инем. Гәзиткә кәрәк, барығыҙ ҙа яҙаһығыҙ, тип ҡушты ла арабыҙҙан ҡайһыларыбыҙҙыҡын һайлап алды. Шулар араһына мин дә эләктем. Артабан ҡырҡынсы йылда бер шиғырымды Башҡортостан гәзитендә баҫтырып, түбәмде күккә тейҙерҙе. Ошоларҙан сығып, мин шағир булырға ла, яҙыусы булырға ла хыял да итмәй инем, тип әйтмәксемен. Әлеге остаздарым ҡулында, оҫта ҡулындағы балсыҡ кеүек әүәләнеп, формаға ултырҙым, төҫ-биҙәктәр алдым. Тимәк, һиңә ышаныусы, илһамландырыусы ла кәрәк ижадсыға. ""Тамаша"" журналы сайтынан.",Ноғман Мусиндың бала сағы,0,analytics,Аңлатма,5377,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-07-16/no-man-musindy-bala-sa-y-4315275,2025-07-16T12:05:00+00:00
"Форумға 300-ләп студент йыйылған.  Волга буйы федераль округы һәм Ҡытайҙың Янцзы йылғаһы буйындағы төбәктәр йәштәре бик ҡыҙыҡлы темаларға аралашҡан, бәхәсләшкән, фекер алышҡан, спорт, ғилми сараларҙа ҡатнашҡан, һөнәрҙәрен күрһәткән, Һарытау өлкәһе  буйлап сәйәхәт иткән.",Һарытауҙағы форумдан ҡайттылар,1,news,Яңылыҡтар,270,https://amanat.su/news/novosti/2024-08-30/arytau-a-y-forumdan-ayttylar-3905171,2024-08-30T13:30:00+00:00
"Ҡытай ғалимдары, 2050 йылға беҙ 20 миллиард буласаҡбыҙ, ти. Минеңсә, был ниндәйҙер бер туҙға яҙмаған хәбәр. Ниңә беҙгә ул тиклем Ҡытай ғалимы кәрәк? Аҡыллы ир үҙенең «ҡара көн»гә тип йыйған аҡсаһының ҡайҙа ятҡанын мотлаҡ ҡатынына әйтә. Был бер-береңә ышаныты арттыра, ҡатындың үҙ-үҙен баһалай белеүен иҫбатлай, һәм ғаиләнең иң мөһим килеменә хәүеф янамай. – Кисә, – ти бер ир танышына, – урманда ҡәйнәм өсөн өс кәрзин бәшмәк йыйҙым. – Ә улар ағыулы була ҡалһа? – Нисек инде – була ҡалһа? !. Буй еткергән өс ҡыҙ йәшәгән фатирҙа телефон шылтырай. Трубканы ҡыҙҙарҙың атаһы ала. – Сәләм! Минең балыҡҡайым, был һинме? – тигән тауыш ишетелә. – Юҡ, – ти атай кеше, – был аквариум хужаһы. Ҡыҙҙар ҡолаҡ менән ярата. Шуның арҡаһында илдә тыуым кәмей. Кәнфитте ниңә шул тиклем ҡыштырлай торған ҡағыҙға төрәләр икән? Минең нисек ябығыуым бөтә фатирға ишетелеп тора. Әгәр ҙә һеҙ күршегеҙ менән бер тапҡыр ҙа асыуланышмағанһығыҙ икән, тимәк, уның перфораторы ла, музыкаль үҙәге лә, ихатала машинаһы ла юҡ… Иван Сусанин Моисей 40 йыл буйына эшләй алмағанды бер көндә эшләгән. – Һин бик ныҡ ҡатыһың, ул тиклем үк булырға ярамай. – Әгәр ҙә мин йомшаҡ булырға теләһәм, диван булып тыуыр инем. Иң кәйефһеҙ клоундар – Украинала, сөнки сәйәсмәндәр уларҙың бөтә икмәген тартып алды. – Табип әфәнде, – ти ауырыу, – мин һеҙ әйткәнсә көнөнә уныштар тәмәке тарттым. Ләкин, дөрөҫөн әйткәндә, тәүге көндәрҙә бик ауыр булды. – Быға тиклем нисәне тарта инегеҙ һуң? – ти табип. – Ғүмеремдә лә тартҡаным булманы.",Йылмайып-көлөп кенә,0,analytics,Юмор,1480,https://henek.info/articles/k-l-m-st-r/2025-10-22/yylmayyp-k-l-p-ken-4437439,2025-10-22T21:50:00+00:00
"Баҡһаң, йыл һайын мөгөҙ һала торған был хайуандарға яңы мөгөҙ үҫтереү, һөйәктәрен дә нығытыу өсөн минераль тоҙҙар кәрәк, ә инәләренә йөклө булғанда һәм быҙауҙарын имеҙгәндә тоҙҙар талап ителә икән. Был хайуандар ашаған үләндәрҙә калий тоҙҙары күп, ә натрий бик әҙ.  Тәбиғәт паркы хеҙмәткәрҙәре хәстәрләп һалып ҡалдырған  таш тоҙ мышыларҙы натрийға туйҙыра. Был хаҡта Башҡортостан Экология министрлығы һөйләй һәм күрһәтә. Сығанаҡ: Башинформ.",Мышылар ҙа тоҙ ярата,1,news,Яңылыҡтар,440,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-29/myshylar-a-to-yarata-4029951,2024-11-29T12:08:00+00:00
"Ике дәүләт тә Иран тирәһендәге һәм тотош төбәктәге көсөргәнешлектең тиҙ арала кәмеүе яҡлы, килеп тыуған проблемаларҙы сәйәси-дипломатик саралар менән генә хәл итеү яҡлы. Һөйләшеүҙә Рәсәй-Иран стратегик партнерлығын артабан нығытыуға һәм төрлө өлкәләрҙә берлектәге иҡтисади проекттарҙы ғәмәлгә ашырыуға ике яҡлы ҡараш раҫланды.",Путин Мәсғүд Пезешкиан менән телефондан һөйләште,1,news,Яңылыҡтар,326,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-18/putin-m-s-d-pezeshkian-men-n-telefondan-yl-shte-4541421,2026-01-18T09:25:00+00:00
"Мәит Гафури исемендәге Уфа Башкорт академия драма театры, архив фотосыфикерләрУфада 2025–2030 елларда мәдәният һәм сәнгать үсешенә 10,3 млрд сум тотылачак. Шәһәр идарәсе башлыгы Ратмир Мәүлиев бу хакта муниципаль програмны раслаган. Акчаның зур өлеше – 8,4 млрд сум – муниципаль бюджеттан бүленә. Башкортстан бюджетыннан тагын 1,2 млрд әлеп итү планлаштырылса, шәһәр хакимияте тагын 29,8 млн сумны бюджеттан тыш чыганаклардан табарга тели. Програм ике өлешкә бүленә: беренчесе мәдәни-мәгърифәт эшчәнлек үсешенә юнәлгән, икенчесе мәдәният һәм сәнгать өлкәсендә өстәмә белем бирү оештыруны күз алдында тота. Беренче юнәлешкә 5,3 млрд сум аерыла. Ул спектакльләр күрсәтү, китапханәләр һәм музейлар эшен үзе эченә кертә. Башкарылган эш күрсәткечләре булып театраль чаралар, аларга килгән кеше саны, залларның тулылыгы, музей күргәзмәләре саны һәм китапханәләрдә халык кулланган китап саны тора. Шәһәр хакимияте театр, музей һәм китапханәләрдә ел саен 14,6 мең мәдәни-мәгърифәти чара үткәрергә ыена. Аларда барлыгы кимендә 8 миллион кеше катнашырга тиеш. Програмның икенче өлешен финанслауга 4,6 млрд сум бүленә. Монда эш нәтиәсе күрсәткечләре булып өстәмә белем бирү оешмаларында белем алган балалар саны, шул оешмаларда эшләүче мөгаллимнәрнең хезмәт хакы артуы күрсәтелгән. Мондый төр оешмаларга ел саен кимендә 9,6 мең бала йөрергә тиеш диелә. Мөгаллимнәр хезмәт хаклары исә 47,5 меңнән 51 мең сумга кадәр артырга тиеш, диелә програмда. Аерым алганда, муниципаль програм кысаларында ""Победа"" кинотеатры бинасы ремонтын тәмамлау планлаштырыла. Моның өчен бюджеттан 142 млн сум бүленгән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Уфада алдагы 6 елда мәдәният үсешенә 10 млрд сум тотарга ыеналар,1,news,Яңылыҡтар,1681,https://www.azatliq.org/a/33144935.html,2024-10-03T12:58:12+00:00
"Занятие нацелено на формирование у детей представлений о значимой роли учителя в становлении личности каждого, осознание ребятами тех качеств, которые необходимы в профессии педагога, наставника, а также на воспитание уважительного отношения к людям, которые посвятили свой труд воспитанию и обучению подрастающего поколения. С помощью анализа иллюстративного материала, выполнения интерактивного задания, просмотра видео, ситуации и вопросов познавательного характера, раскрывающих значимость профессии учителя, ученики младшей школы узнают, что учитель – одна из важнейших в обществе профессий. В разные исторические времена труд учителя был и остается уважаемым, социально значимым, оказывает влияние на развитие образования членов общества. Назначение учителя – образование и воспитание подрастающего поколения, социальное служение. Учитель – советчик, помощник, организатор познавательной деятельности младших школьников. Учащихся средних и старших классов ждут размышления о том, сможет ли искусственный интеллект заменить живого учителя, а также о суперспособностях учителя будущего. Ученикам предстоит оценить предложенные нейросетью варианты таких способностей. Так, по версии нейросети, учитель будет обладать телепатическими способностями, чтобы передавать знания ученикам силой мысли без использования слов. А способность перевоплощаться в разных людей позволит на уроках истории создавать атмосферу изучаемой эпохи, общаясь с учениками от лица ее ярких представителей. Ребятам также предстоит прийти к выводу что ИИ не научит любить, дружить, сопереживать, заботиться, трудиться, уметь проигрывать и побеждать, признавать свои ошибки, находить решения в сложных ситуациях. Этому может обучить лишь человек. Кроме того, педагог ознакомит ребят с притчей об учителе, обсудит главные качества представителей этой профессии. В заключении занятия школьники узнают, что учителю необходимо постоянно учиться самому, чтобы идти в ногу со временем, ведь эта профессия не начинается со школьным звонком на урок и не заканчивается со звонком с урока, учитель – это работа в режиме 247. Со всеми материалами к занятию для школьников разного возраста можно ознакомиться на сайте проекта. Источник: «Учительская газета» Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Дню учителя посвятят «Разговоры о важном» 30 сентября,1,news,Яңылыҡтар,2341,https://uchbash.com/news/novosti/2024-09-27/dnyu-uchitelya-posvyatyat-razgovory-o-vazhnom-30-sentyabrya-3948418,2024-09-27T22:51:00+00:00
"Мобиль элемтә үткәрелеү халыҡтың тауыш биреү һөҙөмтәләре буйынса хәл ителә. Һәр кем үҙ ауылы өсөн тауышты Дәүләт хеҙмәттәре порталында бирә ала Беҙҙең райондан быйыл тауыш йыйыуҙа 4 ауыл ҡатнаша – Мәһәҙей, Мәндәғол, Ғәлиәкбәр һәм Ҡолғана. Тауыш биреү 9 ноябргә тиклем бара. ""Һанлы тигеҙһеҙлекте бөтөрөү  2.0"" программаһы ярҙамында һуңғы 4 йылда мобиль интернетҡа 100-500 кеше йәшәгән 5 меңгә яҡын ауыл тоташтырылған. Шуларҙың 4 меңгә яҡыны тауыш биреү ярҙамында интернетлы булған. Хөрмәтле дуҫтар, ауылдар өсөн тауыш биреүҙә әүҙем ҡатнашайыҡ!",Бәләкәй ауылдарға – мобиль интернет,0,analytics,Йәмғиәт,542,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-10-09/b-l-k-y-auyldar-a-mobil-internet-4420472,2025-10-09T10:00:00+00:00
"Павел Шмаков17 декабрь Азатлык 2019 елга йомгак ясау максатыннанел шәхесен сайлауныбашлап ибәргән иде. Тавыш бирү Азатлык сайтында һәм Вконтакте белән төркемнәрендә барды. Тавыш бирү 29 декабрь тәмамланды. Әлеге сораштырулар фәнни тикшеренү түгел, алар бары тик Азатлык сайты һәм Вконтакте белән төркеме укучылары фикерләрен чагылдыра. Ел шәхесе сораштыруы гадәтә күп игътибар әлеп итә, әлеге язма да декабрь аеның иң күп укылганнары арасында да булды, укучыларыбыз күпсанлы фикерләрен дә калдырды. Барлык платформаларны да санаганда барлыгы 1 253 укучытавыш бирде. Гомум нәтиә чыгарганда, без өч платформа тавышларын бергә кушып, гомум процентларны санап чыктык. ""Вконтакте"" сораштыруы нәтиәләреАзатлык укучылары иң күп тавышны ""СОл НЦе"" мәктәбе мөдире Павел Шмаковка биргән булып чыкты. Ул инде берничә ел мәктәптә татар телен урыс теле белән тигез дәрәәдә укыту хокукы өчен көрәшә. Павел әфәндегә 294 кеше тавыш биргән, бу 23,46тәшкил итә. Шунысы кызык, социаль челтәрләрдә Павел әфәндегә тавыш бирүчеләр күпкә күбрәк булды (аеруча Вконтакте социаль челтәрендә). Тавышлар саны белән бераз гына калышып, икенче урынны аспирант Азат Мифтаховалды. Аңа барлыгы 285 кеше тавыш биргән (22,74). Сайтта һәм -да тавыш бирүдә исә Азат иңү яулады. Бу сак астында утырган татар егетенә теләктәшлекне күрсәтә. Өченче урында — удмурт галиме, үз-үзенә ут төртепшәһитбулган Альберт Разин. Аның өчен 179 кеше тавыш биргән, бу 14,28тәшкил итә. Башка шәхесләргә бирелгән тавышлар саны түбәндәгечә: Моннан тыш Азатлык укучылары үз комментарларында 2019 ел шәхесе буларак түбәндәге шәхесләрне дә атады: Фәүзия Бәйрәмова, Айдар Хәлим, Руслан Габбасов, Илнар Гарифуллин, Марсель Әхмәтанов, Рамил Шәмсетдинов, Дамир Исхаков, Руслан Айсин, Наил Нәбиуллинһәм башкалар. Тавыш бирүнең тулы нәтиәләре белән Азатлык сайтында, безнең Вконтакте төркемендәһәм каналындатанышып була. Икенче урынны Мәскәүдә ""Умарта"" татар телен өйрәнү курсларын оештырган Лилиана Сафина, өченче урынны язучы, милли хәрәкәт активисты Фәүзия Бәйрәмоваалды. Икенче урында МДУ аспиранты Азат Мифтахов, өченче урында удмурт галиме, үз-үзенә ут төртеп шәһит булган Альберт Разин. Икенче урында – ырчы Элвин Грей, өченче урында фигуралы шуучы Алинә Заһитова. Икенче урында – Сол НЦе мәктәбе мөдире Павел Шмаков, өченче урында ""Башкорт"" оешмасы итәкчеләре Фаил Алчыновһәм Руслан Габбасов.",Павел Шмаков — Азатлык укучылары сайлаган 2019 ел шәхесе,0,analytics,Йыл йомғаҡтары,2332,https://www.azatliq.org/a/30350407.html,2019-12-29T21:00:51+00:00
"Кырымдагы Русия археология институты хезмәткәре Эмиль Сейдалиев ""РИА Крым"" басмасынабелдергәнчә, сарай Кырым ханының ""урынбасарсы"" Калга солтанныкы. Кырым ханы тәхеттән төшерелгән яки үлгән очракта Калга солтан хан булып калу мөмкинлегенә ия булган. ""Калга солтан - Кырым ханылыгында икенче кеше. Өстәвенә ул гаскәрләр башлыгы булган һәм Бакчасарай капкасын саклаган"", ди фәнни хезмәткәр. Калга солтанның исеме билгеле түгел. Сейдалиев сүзләренчә, Гәрәйләр нәселенең 79 вәкиле Калга солтаннар булган. Алар арасында Бакчарасайга нигез салучы Сәхибгәрәй дә бар. Ул елларда Казан ханлыгын идарә иткән. Археологлар мәгълүматына караганда, сарай 1800 корылмадан торган. Русия Думасында аннексияләнгән Кырымнан депутат Руслан Бальбек әлеге табылдык мәдәни мирас һәйкәлләре реестрына кертеләчәк, дип белдерә. Әлеге урынны әмигъ мәчете төзелешенә бирергә ыенган булганнар. Кырым археологлары 7 ноябрьдә Бакчасарй районындагы Бүрлүк (Вилино) авылында скифлар ныгытмасына кертүче борынгы капка да тапкан иде. Украин мәдәният министрлыгы бу уңайдан халыкара оешмаларга мөрәәть итеп, Русия археологларының Кырымда канунсыз казынуларына реакция белдерүләрен сорарга ыена. Безнеңканалына язылыгыз! Иң кызыклы хәбәрләрне беренче булып укыгыз.",Медиа: Акмәчеттә Калга солтан сараеның калдыклары табылган,1,news,Яңылыҡтар,1227,https://www.azatliq.org/a/28851405.html,2017-11-13T12:54:56+00:00
"Ул утрауҙа яңғыҙ ҡарсыҡ Сикһеҙ диңгеҙгә ҡарап, Робинзондай күҙәтәлер, Күренмәҫме, тип, карап. Һәм ҡайтып үҙ ҡыуышына Ҡабыҙалыр усағын. Иртән тороп тағы килер Ҡарарға диңгеҙ яғын. Сайҡала диңгеҙ, сайҡала. Ләкин ул бишек түгел. Иркәләр наҙлы ҡулдар юҡ, – Күшектем, өшөп күңел. Һағыш диңгеҙенә батам, – Ауылым һағындыра! Диңгеҙ теле менән әйтһәк, Йөрәктә – ""Полундра! "" Фокус И бер ҡатлы бала саҡтар — Ышандыҡ фокуссыға: Күҙ алдында ҡулындағы Тинлектәр юҡҡа сыға. Хәҙер донъя — үҙе цирк, Илебеҙ — бер арена. Гүйә, фокус ҡарар өсөн Килгәнбеҙ Ер шарына. Ҡулдарына күҙ эйәрмәй, ""Һә "" тигәнсә оталар. Улар өсөн күкәй нимә — Миллиондарҙы йоталар. Ана, берәү завод йотто — Торғаны менән — гурман! Ауыҙына инеп китте Тотош күл, тотош урман. Берәү йотто газ торбаһын, Берәү нефть вышкаһын. ( Ер шарын да йотор улар, Тәүбә! .. Хоҙай ҡушмаһын! ) Бер әйтерҙәр: "" Фокус тамам! "" Бөтөргәс илде йотоп. Ауыҙ асып ҡалыр халыҡ, Теге нәмәһен тотоп. Ҡоллоҡ (Уйынлы-ысынлы) Ҡол биләүселек дәүере Тарихта ҡалған, тиҙәр. Имеш, кешеләр тормошта Азатлыҡ алған, тиҙәр. Ялған һөйләйҙәр. Ҡараһаң, Ҡолдар ни донъя тулы: Кемдер – вазифалар ҡоло, Кемдәрҙер – аҡса ҡоло. Кемдер ғүмер буйы эш тип, Бығау һалған ҡулына. Кемдер йөрөй әүерелеп Ялҡаулыҡтың ҡолона. Шешә ҡоло. Бисә ҡоло. Йыһаз ҡоло. Аш ҡоло. Ҡотолоу юҡ был ҡоллоҡтан, – Хет ерҙе тырнап оло. Ҡол биләүселек дәүере – Беҙ һайлаған юл бит ул. Ерҙә бер кем азат түгел, Һин дә, мин дә ҡол бит ул! Салауат ӘБҮЗӘР.",Әбүзәрҙән шиғри күстәнәс,0,analytics,Шиғриәт,1433,https://henek.info/articles/shi-yr-ar/2025-06-19/b-z-r-n-shi-ri-k-st-n-s-4281733,2025-06-19T11:10:00+00:00
"(6) С 25 сентября по г. в рамках межведомственного культурно-образовательного проекта «Культура для школьников» пройдет Всероссийская акция «Во славу русского гения», посвященная 225-летию со Дня рождения А. С. Пушкина Александр Сергеевич Пушкин — величайший русский поэт и основоположник современного русского литературного языка. Он навсегда останется одной из самых знаковых фигур русской культуры. Все мы знакомимся с творчеством этого всемирно известного поэта начиная с самого детства — со «Сказки о рыбаке и рыбке», а затем в рамках школьной программы учим наизусть стихи, читаем его пьесы и прозу. В этому году исполнилось 225 лет со Дня рождения А. С. Пушкина, и это знаменательное событие предоставляет нам еще одну возможность обратиться к великому наследию русского гения. Школьники со всей России могут принять участие в творческом соревновании и проявить свои литературные, артистические и художественные способности в следующих номинациях: «Пушкин и театр» (театральные постановки, отрывки из спектаклей по произведениям поэта). Как подготовить и отправить работу: видеоролик в форматах, 4, 3, , продолжительностью до 20 минут, необходимо загрузить на платформу «Яндекс диск», скопировать ссылку и вставить в форму заявки. «Пушкинские чтения» (прочтение произведений А. С. Пушкина). Как подготовить и отправить работу: видеоролик в форматах, 4, 3, , продолжительностью до 5 минут, необходимо загрузить на платформу «Яндекс диск», скопировать ссылку и вставить в форму заявки. «И в новом веке Пушкин с нами» (собственное произведение, посвященное поэту и его творческому наследию). Как подготовить и отправить работу: документ в формате до 3 страниц можно прикрепить внутри формы заявки. «Пушкин в живописи» (портрет А. С. Пушкина или иллюстрация к одному из его произведений). Как подготовить и отправить работу: одно изображение в формате можно прикрепить внутри формы заявки. ! Внимание! Чтобы направить более одной работы — необходимо создать новую заявку! Подготовить работу можно в одной или нескольких из предложенных номинаций (3 работы — максимальное количество для одного школьника) и оставить свою заявку на участие с 25 сентября по 15 октября в личном кабинете на портале «Культурадляшкольников. РФ». По итогам акции экспертная комиссия, состоящая из известных деятелей в области театра и литературы, выберет 50 наиболее интересных работ-победителей, которые будут опубликованы на портале «Культурадляшкольников. РФ». Проект «Культура для школьников» реализуется Минкультуры России и Минпросвещения России совместно с Центром культурных стратегий и проектного управления (РОСКУЛЬТПРОЕКТ) и Российским фондом культуры. Очень важно, что все творческие акции проекта направлены на то, чтобы помочь детям найти свое призвание, научить их гордиться неповторимой культурой нашей великой страны.",Всероссийская акция «Во славу русского гения»,1,news,Яңылыҡтар,2814,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-17/vserossiyskaya-aktsiya-vo-slavu-russkogo-geniya-3933231,2024-09-17T17:05:00+00:00
"Рәсәй Геройы Максим Серафимов исемендәге ""Патриот"" паркында Волга буйы федераль округынының ""Зарница"" хәрби-патриотик уйыны башланды.","Башҡортостанда ""Зарница 2.0"" бара",0,analytics,"Көслөләр, ҡыйыуҙар, етеҙҙәр",133,https://yanshishma.com/articles/k-sl-l-r-yyyu-ar-ete-r/2025-07-17/bash-ortostanda-zarnitsa-2-0-bara-4316638,2025-07-17T10:46:00+00:00
"– Статистика буйынса һуңғы 20-30 йыл эсендә иң йыш осрағаны – тын юлдары ауырыуҙары. Унда киҫкен респиратор вирус инфекциялары, пневмониялар, аллергиялар ҙа инә. Икенсе урында гастрит, ашҡаҙан-эсәк сирҙәре тора. Артабан тән йәрәхәттәре һәм паразитар инвазиялар килә. Экологик хәлдәр ҙә, йәшәү рәүешенең үҙгәреүе лә, ризыҡ сифаты түбәнәйеүе лә ауырыуҙарҙың күбәйеүенә сәбәпсе. Шул уҡ ваҡытта технологияларҙың үҫеше һөҙөмтәһендә сирҙәрҙе аныҡлау, ваҡытында күреп ҡалыу мөмкинлеге арта. Имсәк балалар араһында ла тын юлдары сырхауҙары йыш осрай. Артабан атопик дерматит кеүек тире ауырыуҙары һәм ашҡаҙан-эсәк юлдары сирҙәре килә. Баҡсаға барғас, аралашыу даирәһе киңәйә, бәләкәстәр сәсәк, һыу сәсәге кеүек балалар инфекциялары эләктереүсән. Шулай уҡ һыуыҡ тейә. Балалар учреждениеларында төркөмдәрҙе инсоляциялау яҡшы һөҙөмтә бирә. Календарға ярашлы профилактик прививкаларҙы ваҡытында башҡарып барыу зарур. Мәктәп йәшендә терәк-хәрәкәт аппараты ауырыуҙары йыш осрай, сколиоз, күрәшлек, нервы-психик тайпылыуҙар өҫтәлә. Был ауырыуҙарҙы нисек иҫкәртеп була һуң? Дөрөҫ мебель, яҡты лампа һайлау, дәрес әҙерләү өсөн уңайлы, тыныс урын булдырыу мөһим. Быларға сыныҡтырыуҙы, уҡыу әсбаптарын дөрөҫ һайлауҙы ла өҫтәйек. – Мәктәп уҡыусылары йыш ҡына башы ауыртыуға, хәле юҡлыҡҡа зарлана. – Балаға уҡыуҙан тыш та байтаҡ эмоциональ, интеллектуаль йөкләмә ята. Контроль, өйгә эштәр, тиҫтерҙәре менән аралашыу, түңәрәктәргә йөрөү – былар барыһы ла тығыҙ графикка теҙелә. Бәләкәстәр дөрөҫ кенә итеп көнөн ойоштора белмәй әле. Шуның өсөн дә был тәңгәлдә атай-әсәйҙән ярҙам кәрәк. Шуны ла иҫәптә тотоғоҙ: ял өсөн дә мотлаҡ ваҡыт ҡалырға тейеш. Баланың башы һирәкләп ауырта икән, уны иҫкәртеп була. Арыу, йоҡо туймау, стресс кисереү, уҡыу процесын дөрөҫ ойоштормау сәбәпсе булырға мөмкин. Әгәр был хәл даими ҡабатланһа, етди сәбәп булыуы ла бар. Асыҡлау өсөн көндәлек алып барырға кәңәш итәм – хәлдең ниндәй ваҡиғаларға бәйле икәне шунда уҡ күренер. Баланың йоҡоһо туйһын, дөрөҫ туҡланһын, бигерәк тә иртәнге ашты ҡалдырмаһын, физик әүҙемлек тураһында ла онотмаҫҡа кәрәк. Парта, өҫтәл артында дөрөҫ ултырыу мускулдарҙы көсөргәнештән һаҡлай. Етерлек һыу эсеү, гаджеттар менән оҙаҡ ултырмау. – былар береһе лә яңылыҡ түгел, әммә мотлаҡ ҡағиҙәләр. Гөлшат Ҡунафина әңгәмәләште",Балалар һаулығы һағында,0,analytics,Аңлатма,2253,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-04/balalar-auly-y-a-ynda-4493791,2025-12-04T16:47:00+00:00
"Зарығып көткән яҙ килеп етте. Юҡ, яҙҙың матурлығын көтмәнек беҙ. Беҙгә беренсе үләндәрҙең шытып сығыуы кәрәк ине. Улар булһа астан үлмәйбеҙ тигән һүҙ. Әсәй мине кесерткән йыйырға сығарып ебәрҙе. Хәҙер унда-бында үҫеп ултырған кесерткәнде күрһәм, ,, Ул ваҡытта, беҙ эҙләп йөрөгәндә ҡайҙа инегеҙ, кесерткән бәғеркәйҙәр? -тип һорағы килә. Йөрөмәгән ер ҡалманы-юҡ кесерткән. Төртөп сыҡҡан берен, күрәһең, йыйып ашай барғандар. Өйгә буш ҡайтһам, әсәй әрләүҙән ҡурҡам. Ул бит асыуҙы килтерә торған һүҙ ҡушып әрләй. Шул булдыҡһыҙға эш ҡушҡан мин иҫәр, тей. Булдыҡһыҙ һүҙен ишетеүҙән дә ауырыраҡ һүҙ юҡ минең өсөн. Инде ҡайҙа барырға тип торғанда, бәхет асылды. Мәрфүға апайҙарҙың баҡсаһы ситендә, ситән артында бер ҡосаҡ кесерткән. Ҡарағусҡыл йәшел булып ултыралар, йән киҫәктәрем. Ситән аша төшөп йыйырға ҡурҡтым. Улай кереүҙең ҡараҡлыҡ икәнен, ярамағанлығын белә инем. Шуға күрә, ситән ярығынан ҡулды тығып ҡына кесерткәндәргә үрелдем. Ҡулды сағыуҙарына ҡарағанда, умырып-умырып ҡына алам үҙҙәрен. Шул ваҡыт, ,Ни эшләйһең, сусҡа? ""-тигәнгә күтәрелеп ҡараһам, янымда Мәрфүға апай тора. Ҡасып ҡотолорлоҡ та түгел. ,, Һис ҡотолоп булмай шул Мәҙинә сусҡаларынан"", -тип мине нисегерәк язаларға уйлап торғандар инде. Туҡмаһа, ҡыҙғаныс, туҡмамаһа, ,, сусҡаның""аҙыуы бар. ,, Харап иткән кесерткәнемде, тамыры менән йолҡҡан, тамыры менән "", -тип өҙгәләнә Мәрфүға апай. Ҡасырға самалаған инем, ҡолаҡтың тырпайып тороуы ҡамасауланы. Ҡолаҡтан эләктереп алды Мәрфүға апай. Әсе итеп ҡысҡырғанмындыр, ахрыһы ишек алдына әсәй килеп сыҡты. Улар ҡысҡырышҡан арала мин тайып өлгөрҙөм. Ниҙәр әйтешкәндәрҙер ике күрше, ике бәхетһеҙ ҡатын-белмәйем. Һәр хәлдә, матур һүҙҙәр әйтелмәгәндер. Юғиһә, ҡышҡы оҙон төндәрҙә бер-беребеҙгә йөрөйбөҙ, кәрәсин йәлләйбеҙ. Бергә эшкә йөрөйҙәр. Бында бер услам кесерткән өсөн. Хәҙер шуларҙың барыһы өсөн дә күршебеҙ Мәрфүға апайҙан ғәфү үтенер инем дә юҡ инде ул, һуғыш бөткән йылы мәрхүмә булды. Хатта мин, ,Мәҙинә сусҡалары""өсөн дә үпкәләмәйем хәҙер.",Мәҙинә сусҡалары. Фәриҙә Мәхмүтова,0,analytics,Хикәйә,1959,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-06-30/m-in-sus-alary-f-ri-m-hm-tova-3323367,2023-06-30T16:06:00+00:00
"Туймазы районы, Серафимовка мәктәбе. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Көтөп алған Еңеү яҙы,0,analytics,Ilham hyrattar,463,https://yanshishma.com/articles/ilham-hyrattar/2025-04-15/k-t-p-al-an-e-e-ya-y-4197157,2025-04-15T15:12:00+05:00
"– Иҙел, тулы залдар йыйыусы бик-бик һирәк башҡорт йырсыларының береһе тиҙәр һине. Аңлашылып тора, был өҙлөкһөҙ хеҙмәт, тырышлыҡ емеше. Шулай ҙа үҙендең бына ошондай матур уңыштарға өлгәшеүендең сере ниҙә тип уйлайһың? Һәм ни өсөн бөгөн күптәр тамашасы йыя алмай? Башҡорт эстрадаһына үҫеш өсөн нимә ҡамасаулай? – Бының әллә ни сере бар тип әйтмәҫ инем! Үҙегеҙ телгә алғанса, бары тик хеҙмәт һәм тырышлыҡ талап иткән критерий ғына. Ойоштороу сифаты, етеҙлек, бар яҡлап мәғлүмәтле була белеү ҙә мөһим! Шулай ҙа сикһеҙ күп көс һәм хеҙмәт түккән артистарҙың һәммәһе лә шәп йырсы тигән һүҙ түгел инде ул. Бары тик ауырлыҡтарға бирешмәй, уңышһыҙлыҡҡа баш эймәй, сит-яттар тәнҡитенә иғтибар итмәй, маҡсатҡа ынтылыу булғанда һәм ҡул һелтәп ҡуймай дауам итә белгәндә генә емеш бирә былар. Әммә башҡорт эстрадаһы хаҡында фекерем үтә хөрт минең. Эстрадабыҙ бөгөн үҫеш юлында тип әйтергә булалыр тим. Шулай ҙа үтә яй темп менән, әлбиттә. Яҡшы ойоштороусылар, шәп продюсерҙар юҡлығының касафатылыр инде был. Һәр артист үҙе нисек булдыра ала, шулай эш итергә мәжбүр бөгөн. Шул уҡ ваҡытта, йыр һәм клиптарҙың, сифат йәһәтенән, кимәле лә яҡшыраҡ булыуы мөһим. – Үҙеңден остаздарың тип кемдәрҙе әйтә алаһың? Вокал йәһәтенән. Концерт эшмәкәрлеге йәһәтенән. – Остаздарға килгәндә. Мин профессиональ йырсы-вокалист түгел. Ул яҡтан мин остаздарҙан мәхрүм кеше. Баянсы һөнәрен үҙләштерҙем. Һәм шуның менән бәхетлемен дә. Музыкаль грамотаны белеүем йыр ижад иткәндә бик кәрәк. Концерт ойошторорға ла төртөп күрһәтеп өйрәткән кеше булманы. Эләгә-йығыла, абына-һөрлөгә үҙемә-үҙем юл һалдым инде. – Тамашасы концертҡа йөрөмәй тип ғәйеп ташлау дөрөҫмө ул? – Хәҙерге заманда бер кем бер кемгә бер нимә лә тейеш түгел. Концертҡа халыҡ килмәй икән, бында халыҡ түгел, ә артист үҙе ғәйепле. – Ҡайһы бер башҡорт йырсыларыны ң татар телендә йырлауына нисек ҡарайһың? – Һине ң сә, ни өсөн беҙҙе ң халыҡ татар йырсылары концертына өҫтөнлөк бирә? Иҙел Нурғәлин менән ҡыҙыҡлы әңгәмәне тулы килеш ""Тамаша"" журналының яңы апрель һанында уҡырһығыҙ.","«Эләгә-йығыла, абына-һөрлөгә үҙемә-үҙем юл һалдым инде. »",0,analytics,Мәҙәниәт,2007,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2024-03-29/el-g-yy-yla-abyna-rl-g-em-em-yul-aldym-inde-3706534,2024-03-29T11:39:00+00:00
"Ҡояшта ялтырап ятҡан алтын тештәрҙе һауала осоп барған бер ҡарға күреп ҡалып, уғры нәмәкәй, эләктереп тә алған. Бына шулай, ҡартыбыҙ тешһеҙ, ә ҡарға тешле булды. Һеҙҙең яҡта алтын тешле ҡарға күренмәйме шунда? » «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Алтын тешле ҡарға,0,analytics,Юмор,884,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-12-09/altyn-teshle-ar-a-4499418,2025-12-09T12:25:00+00:00
"Фәүзия Бәйрәмова15 сентябрь көнне Чаллы шәһәр мәхкәмәсендә Рәфис Кашаповка хөкем карары укылгандамин дә анда идем һәм тетрәнеп утырдым – соң, бу Рәфискә түгел, Русиянең үзенә хөкем карары бит! Еллар үткәч, ул нәкъ шулай бәяләнәчәк тә, Рәфис Кашапов өстенә өелгән гаепләр Русиянең үзенә каршы шәһадәтлек бирәчәк, шушылар өчен халыкара мәхкәмәләрдә бу илнең үзен хөкем итәчәкләр. Ә бүген исә Рәфис Кашаповны ни өчен гаеплиләр соң, нигә аны, куркыныч инаятьче кебек, кулларын богаулап, айлар буе зинданда тоттылар, матбугат чараларында исемен пычраттылар һәм өч елга ирегеннән мәхрүм иттеләр? Русиянең Украинада алып барган басып алу сәясәтенә каршы интернетта берничә язманы күчереп бастырганы өчен хөкем иттеләр Рәфис Кашаповны. Кырым – Русия түгел, ул аның тарафыннан басып алынды, кырымтатарлар шуннан бирле күп газаплар күрәләр, Донбасста Украинага каршы Русия гаскәриләре сугыша, Путин шушы золымның төп сәбәпчесе, Украинаны һәм төрки халыкларны яклыйк! , дип әйткәне өчен хөкем иттеләр Рәфисне. Нигә, бу шулай түгелмени? Татар милләтчеләренең дә күпчелеге шулай уйлый, бу хакта милли хәрәкәтнең күп төрле белдерүләре булды. Дөнья әмәгатьчелегенең дә күпчелеге шулай уйлый, дөньяның тынычлыгын бозуда, Украинада барган сугышларда Русияне гаеплиләр. Алга таба бу гаепләүләр хокукый рәвеш алып, халыкара мәхкәмәләрдә каралачак әле, шунда Рәфис Кашаповка карата чыгарылган хөкем карары Русиянең үзенә каршы эшләячәк! Әйе, шушы ачы хакыйкатьне әйткән өчен, фронт сызыгы бүген татар ир-егете Рәфис Кашапов аша үтә, ут өермәсе аның язмышына бәреп керде. Әйе, тарих бүген, хакыйкать байрагын күтәртеп, тагы татар кешесен алга чыгарды, дөреслек өчен дә, кырымтатарлар өчен дә, Украинада барган хәлләр өчен дә бүген милләттәшебез Рәфис Кашапов авап тота. Әйе, язмыш аны сайлап алды, милләтнең биш гасырлык коллыгына каршы империяне гаепләп ул аваз салды, ул хөкем ителде. Бу хөкем карары бүген Рәфиснең иреген чикләсә дә, киләчәктә милләтнең йөз аклыгы булып торачак, азатлык каһарманнарына дан булып, мәктәп дәреслекләрендә өйрәнеләчәк әле. Инде бүген үк бөтен интернет Рәфис Кашаповка булган мәхкәмә һәм хөкем карары турында язмалар белән тулган, аларда хакыйкать өчен көрәшкән татарларга зур хөрмәт һәм явызлык империясенә карата нәфрәт ярылып ята. Татарстанда беренче тапкыр, татар милләтчесен Русиянең бөтенлеген имерергә тели, дигән махсус статья – 280 нче маддә буенча да хөкем иттеләр. Ни фаига – хөкемдары да, дәүләт гаепләүчеләре-прокурорлары да, Рәфис Кашаповны гаепләп экспертиза ясаучылар да – үзебезнең татар кешеләре иде, бу – гасырларга сузылган коллыкның хурлыклы нәтиәсе инде. Кырым – Русия тарафыннан басып алынган дигән хак сүзләр өчен бүген төрмәгә утырталар, димәк, Казан ханлыгы Мәскәү тарафыннан басып алынган дип әйткән өчен дә шундый ук әза бирелергә мөмкин? Бу – башка татар милләтчеләренә, милли зыялыларга да хәбәр-кисәтү булып тора, шуңа күрә Рәфискә каты әза бирделәр. Русия бүген Украинаның, Грузиянең, Молдованың ирләрен умырып алып, аларның дәүләт бөтенлеген танклар белән имерерә, ә шулар турында әйткән кешеләрне төрмәләргә утырта, хөкем итә, моннан да оятсыз, икейөзле сәясәтнең булуы мөмкинме? Әлбәттә, бу хөкем карары болай гына калмаячак, ул халыкара мәхкәмәләрдә каралачак һәм дөреслек иңеп чыгачак. Европа мәхкәмәләре Рәфис Кашаповны яклаячак, чөнки ул Русия агрессиясенә карата сәяси карашы, туры сүзе, үз фикере өчен хөкем ителде. Шунысын да онытмыйк, Рәфис Кашапов Мемориал тарафыннан төзелгән Русия золым корбаннары исемлегенә кертелгән, ә андый сәяси тоткыннарны бөтен дөнья яклый. Инде бүген үк Европа илләрендә, Польшада, Украинада, Төркиядә явызлык империясенә каршы чыккан татар милләтчесе Рәфис Кашаповны Нобель премиясенең Тынычлык өчен көрәш номинациясенә тәкъдим итү турында сүзләр бара. Кызганыч, Мәскәүнең майлы калаларына һәм кәнәфиләренә алданган, каннарына коллык һәм курку сеңгән татар түрәләре шушы сәяси вазгыятькә дөрес бәя бирә белмәделәр, Мәскәү кушуы буенча татар милләтчеләрен һәм мөселманнарны хөкем итеп, гомерлек кара тап алдылар. Бу хөкем карары хәзер Рәфис Кашапов алдында демократик фикерле бөтендөнья хокук яклау оешмалары һәм мәхкәмәләре ишекләрен ачачак. Рәфис Кашаповка чыгарылган хөкем карары аша дөнья татар милләтенең дә бүгенге коллыктагы хәлен беләчәк, биш гасыр буе үзенең азатлыгы өчен явызлык империясенә каршы көрәшкән халыкның бәйсезлеккә хаклы булуын аңлаячак.2015 елның 15 сентябрендә Чаллы шәһәрендә татар милләтчесе Рәфис Кашапов Русия һәм Путинны агрессиядә һәм басып алуда гаепләгән өчен өч ел төрмә срогы алды.2015 елның 15 сентябрендә Казан шәһәрендә Татарстан итәкчесе Рөстәм Миңнеханов Русия һәм Путинны яклаганы һәм мактаганы өчен, президент таныклыгы алды. Югыйсә, Татарстанның дәүләт бәйсезлеге өчен дә, президент атамасы өчен дә, татар теле, милләт хокуклары өчен дә шушы ук татар милләтчеләре, Рәфис Кашаповлар көрәшкән иде бит! Фәүзия Бәйрәмова Язучы, әмәгать эшлеклесе""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра","""Рәфискә түгел, Русиягә хөкем карары бу""",0,analytics,Комментарийҙар,4937,https://www.azatliq.org/a/27251891.html,2015-09-16T14:25:58+00:00
"Шулай ҙа, күп кенә шоферҙар, яуаплылыҡҡа тартылыуҙан ҡурыҡмайса, транспорт менән идара иткән ваҡытта телефондан һөйләшеүҙе һәм төрлө мессенджерҙар ҡулланыуҙы дауам итә. Шул арҡала машина йөрөтөүсенең иғтибары кәмей һәм юлдарҙа авария тыуҙырыусы хәлдәрҙең килеп сығыуына сәбәп була. Хәҙер иһә бер өфөлөнөң руль артында килеш ҡулына телефон алған өсөн (ҡолағына ҡуйып һөйләшмәгән) штраф килгән. Ул ""Аркада"" сауҙа үҙәге янындағы камераға ""эләккән"". Әлегә тиклем ҡулдағы телефон өсөн ундай  ""матур"" хаттар килмәй ине, шуға күрә, хөрмәтле водителдәр, юлдарҙа иғтибарлы булығыҙ. Телефон тотып руль артында йөрөү үҙегеҙ һәм башҡалар өсөн дә хәүефле булыуын онотмағыҙ! Сығанаҡ:",Өфөлә руль артына телефон тотып барыусыларға килә штраф башлаған,1,news,Яңылыҡтар,669,https://henek.info/news/novosti/2025-05-30/f-l-rul-artyna-telefon-totyp-baryusylar-a-kil-shtraf-bashla-an-4257286,2025-05-30T16:00:00+00:00
"Бөгөн, 13 ғинуарҙа, Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры бинаһында үҙенсәлекле балалар Аксаков шыршыһы байрамына йыйылды. Байрам беҙҙә йолаға әйләнгән: быйыл ул етенсе мәртәбә уҙғарылды. Шыршы байрамына Өфө, Стәрлетамаҡ, Салауат ҡалаларынан, Тәтешле, Илеш, Дүртөйлө, Бөрө, Бүздәк, Шишмә, Өфө райондарынан 253 үҙенсәлекле бала, шулай уҡ махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың балалары (79 бала) килде. Сара ""Бәхет биләмәһе"" хәйриәлек фондының бағыусылар советы рәйесе Каринэ Хәбирова патронажы аҫтында үтә. Ҡунаҡтарҙы күңелле бейек ҡурсаҡтар ҡаршы алып торҙо. Балалар Ҡыш бабай һәм Ҡарһылыу менән шыршы тирәләй әйлән-бәйлән  цйнаны. Шунан театр әҙерләгән матур концертты ҡаранылар. Спектакль  алдынан Башҡортостан Башлығы радий Хәбиров сығыш яһаны: «Бөгөн Иҫке Яңы йыл, бөтә илебеҙ уны байрам итә, беҙ ҙә һеҙҙе ошо иҫ киткес байрам менән ҡотларға килдек. Иң тәүҙә беҙҙең балаларға мөрәжәғәт итәм. Мин шуны әйтергә теләйем: һеҙ ысынлап та иң яҡшылары, матурҙары, иң аҡыллылары һәм иң көслөләре. Һеҙгә ныҡлы һаулыҡ теләйем, һеҙҙә булған бөтә ауырыуҙар ҙа юҡҡа сыҡһын, һеҙҙе борсомаһын. Яҡшы уҡығыҙ, атай-әсәйҙәрегеҙҙе тыңлағыҙ, тормошоғоҙҙа барыһы ла үҙегеҙ хыялланғанса булһын. Атай-әсәйҙәрегеҙгә оло рәхмәт һәм ихтирам һүҙҙәрен еткерәм. Уларға афарин, улар һеҙҙең менән йәшәй, һәр нәмәлә ярҙам итергә тырыша, уларҙы бик һаҡларға кәрәк. Ҡайһы берҙә килеп, әсәкәйҙе ҡосаҡлап, былай тип әйтке килә: беҙҙә барыһы ла яҡшы буласаҡ. Шулай килеп сыҡҡан: ғаилә башлыҡтары, күптәрҙең аталары алғы һыҙыҡта, махсус хәрби операцияла йөрөй. Бөгөн был ғаиләләргә ҙур ихтирам һәм булышлыҡ итеү тураһында һүҙ алып барғым килде. Беҙ барыбыҙ ҙа уларҙың өйҙәренә иҫән-һау ҡайтыуына, ҡуйылған бурыстарҙы үтәүенә ышанабыҙ. Барса ваҡыт беҙ уларҙы көтәсәкбеҙ. Уларға мотлаҡ ярҙам итәсәкбеҙ. Шуға күрә, зинһар, ҡәҙерле балалар, махсус хәрби операцияла ҡатнашҡан атайҙарығыҙға Ҡыш бабайҙан, шәхсән минән һәм ҡатынымдан ҙур ихтирам һүҙҙәрен еткерегеҙ. Барығыҙҙы ла Яңы йыл менән ҡотлайым». Башҡортостан Башлығының ҡатыны Каринэ Хәбирова ла балаларға һәм уларҙың ата-әсәләренә иң йылы теләктәрен еткерҙе, мөғжизәләргә ышаныуҙарын теләне. Концерттан һуң Радий һәм Каринэ Хәбировтар балаларға бүләктәр өләште. Аксаков шыршыһының бағыусылары: «Транснефть-Урал», «ТАВРОС» компаниялар төркөмө, «КМ-Инвест», «Өсөнсө трест» компаниялар төркөмө, «ЛУКОЙЛ-Уралнефтепродукт», «Өфө» халыҡ-ара аэропорты, «Брауни» кондитерханаһы,  Эш кейеме комбинаты, «Арника» оптика селтәре, Алия Ҡадиҡованың «КОСМЕТ — А» табип  косметологияһы клиникаһы, «Ратиро» уҡыу үҙәге,  «ҠЫҘЫРБАҠ-АКВА» СЙ» ЯСЙ-һы, «ӨФӨ СТАНДАРТ» ЯСЙ-һы. Сығанаҡ: Башинформ.",Өфөлә Аксаков шыршыһы үтте,1,news,Яңылыҡтар,2593,https://amanat.su/news/novosti/2026-01-13/f-l-aksakov-shyrshy-y-tte-4535909,2026-01-13T16:29:00+00:00
"56 октябрь Киевта журналистлар белән очрашуда Кырымтатар милли хәрәкәте ветераны Мостафа әмилев Кырым статусын билгеләү кирәклеген аңлатты. ""Кырым автоном республикасы (Кырым Совет Социалистик республикасы) 1921 елда анда кырымтатарлар төп халык булганы өчен төзелде. Татарлар сөргенгә куылгач республиканың кирәклеге калмады, аны гамәлдән чыгардылар. Автономияне анда яшәгән төп халык исеме белән атау ул милләтнең хокукы башкалардан өстен була дигән сүз түгел. Автономия төп халыкның хокукларын яклау механизмын бирәчәк. Ул халыкның телен үстерүгә, хакимиятнең барлык тармакларында шул халыкның вәкилләрен булдыруга юл ачачак. Болар бу халыкка башкаларны ничек яшәргә өйрәтү өчен түгел, ә үз мәнфәгатьләрен яклау өчен кирәк. Кырымтатарлар хакимиятне үз кулларына алырга тели дигән фаразлар дөрес түгел, халыкка мәгълүмат итеп бетми. Русиядә милли республикалар бар. Татарстан конституциясендә татар халкының үзбилгеләнү хокукына ия булу турында язылган. Русиядә төп халык азчылыкта булган милли республикалар бар – Башкортстан, Карелия. Әмма ул республикалар бар, чөнки анда ул халыклар яши"", диде Мостафа әмилев. Русия президенты Владимир Путин Кырымда милли итимагый оешмалар вәкилләре белән очрашуда ""ватандашларга милләткә карап аерым өстәмә хокуклар турындагы сүзләрне куркыныч дип саныйм"", дигән иде. Бүген Киевта узган матбугат очрашуында шулай ук Кырым мөфтие Әмирали Аблаевның Мәлестән чыгарылачагы турында да әйтелде. Бу карар мөфтинең Кырымныңяңа ""хакимияте"" белән эш итүесәбәпле кабул ителгән.","әмилев: ""Кырым Татарстан кебек милли территориаль автономиягә ия булырга тиеш""",0,analytics,Ҡырым,1507,https://www.azatliq.org/a/27291389.html,2015-10-06T15:28:55+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТукай районы башлыгы Фаил Камаевны ришвәт алуда шикләнеп апрельдә тоткарлаганнар иде. Чаллы мәхкәмәсе аны ике айга сак астына ибәрде, түрә хәзер Чистай районындагы 5 нче тикшерү изоляторында утыра. Бүген, 2 майда, Татарстан Югары мәхкәмәсе Тукай районы башлыгы Фаил Камаевның адвокатлары үтенечен канәгатьләндермәде - аны йорт сагына чыгаруны сораган булганнар. Бу хакта ""Бизнес ""иткерә. Беренче мәхкәмә Камаевка иң кырыс чикләү чарасын сайлаган чакта формаль сәбәпләрне генә исәпкә алган иде дип белдергән адвокатлар. Алар түрәнең чит ил паспортын тикшерүгә тапшырдык дигән. Яклау ягы әйтүенчә, Камаевка каршы күрсәтмәләрне биргән ирле эшкуар Рамил Тукмаков бу вакытта үзе башка инаять эше нигезендә тоткарланган булган. Камаев үзе исә: ""Бу мине вазифамнан ибәрттерү өчен эшләнгән яла ягу дип саныйм"", дигә һәм беркайчан да канун бозмадым дип искәрткән. Шулай да мәхкәмә Камаевны тикшерү изоляторында калдырган. Чаллы мәхкәмәсе аны ике айга сак астына ибәргән иде, түрә хәзер Чистай районындагы 5 нче тикшерү изоляторында утыра. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстан Югары мәхкәмәсе Тукай районы башлыгын сак астында калдырды,1,news,Яңылыҡтар,1188,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-yugari-mahkamase-tukay-rayoni-bashligin-sak-astinda-kaldirdi/32930192.html,2024-05-02T10:47:01+03:00
"18 августа Туймазы районы Төмәнәк ауылы мәҙәниәт йортонда шәжәрә төҙөү буйынса оҫталыҡ дәресе үтте. Сарала ҡатнашыусыларҙы шәжәрә төҙөү методикаһы менән Туймазы районының тарихи-мәҙәни үҙәге баш белгесе Альберт Исмәғил таныштырҙы. Сара барышында ул шулай уҡ традицион башҡорт уғынан атырға өйрәтте, уҡтың төрҙәре, тарихы, атыу техникаһы менән таныштырҙы. Балалар ҙа, өлкәндәр ҙә үҙҙәренең көсөн һынап ҡараны. Һуңғы йылдарҙа мәғлүмәти киңлектә Альберт Исмәғил исеме йыш яңғырай. Башҡортостанда тыуып үҫкән, бығаса күрше Татарстанда йәшәгән, татар милли хәрәкәтенең әүҙем ағзаһы булған музыкант үҙен башҡорт тип иғлан иткәс, уны милләтен алмаштырыуҙа ла, сәйәси уйындар уйнауҙа ла ғәйепләнеләр. Әммә Альберт Әҙип улы был хәлдә аптырарлыҡ бер ғәмәл дә күрмәй һәм бер ниндәй ҙә милләт алмаштырыу юҡ, тип билдәләй. Альберт Исмәғил Ҡазанға 1995 йылда килгән, бер йылдан Татар дәүләт гуманитар институтына уҡырға ингән, студент йылдарынан уҡ үҙен әүҙем йәмәғәт эшмәкәре итеп күрһәткән, татар милли хәрәкәттәре уртаһында ҡайнаған. Һөнәре буйынса инглиз, татар, ғәрәп телдәре уҡытыусыһы. Музыкант булараҡ та үҫешкән, төрлө ижади ансамблдәрҙә ҡатнашҡан, үҙ йүнәлеше һәм стиле буған ижади шәхес булараҡ танылыу яулаған. Альберт Исмәғил һәр саҡ тарих һәм мәҙәниәт менән дә ныҡлап ҡыҙыҡһынғанын, күп сығанаҡтарҙы өйрәнеүен билдәләй. Тап ошо шөғөлө арҡаһында ул шәжәрә төҙөү мәсьәләһенә килеп еткән һәм үҙенең тамырҙарын асыҡлай башлағас, атаһы һәм әсәһе яғынан ата-бабаларының аҫаба башҡорттар булыуын асыҡлаған. Белдереүенсә, атаһы яҡынан туғандары тамьян ырыуы вәкилдәре булһа, әсәһе яғынан – ҡырғыҙҙар. Шуға ла ул «милләтемде алмаштырманым, ә тарихи ысынбарлыҡты асыҡланым», – тип белдерә. Әлеге көндә Альберт Исмәғил – «Без башкортлар» хәрәкәтенең әүҙем ағзаһы, Туймазы башҡорт тарихи-мәҙәни үҙәгенең баш белгесе. Төньяҡ-көнбайышта йәшәгән милләтәштәребеҙҙе берләштереп торған рухлы шәхес итеп беләбеҙ уны. – Шаран районының Яңы Тамьян ауылында телдән телгә күсә килгән шәжәрә бар ине. Әммә унда ҡайһы бер исемдәр буталған – был ғәҙәти хәл. Унан мин архивтарға мөрәжәғәт иттем. Һөҙөмтәлә, ҡулымдағы шәжәрәләге мәғлүмәттәрҙең яртыһы документтар менән раҫланды, ҡайһы бер мәғлүмәттәрҙе тағы ла тәрәнерәк өйрәнеү кәрәклеге аңлашылды. Нәҫелебеҙҙә бейҙәр, тархандар булғанлығын асыҡланыҡ. Әсәйем – ҡырғыҙ ырыуы вәкиле, Шаран районының Күгәрсен-Бүләк ауылынан. Уның яғынан Аҡай тигән ата-бабабыҙ тап ошо ауылға нигеҙ һалыусы икәнлеген белдек. Атайым яғынан нәҫелебеҙ ҡасандыр Татарстандың Мөслим районы яғынан, Тамьян башҡорттары йәшәгән яҡтан күсеп килгән тигән фараз бар. Һүҙ Башҡортостан менән сиктәш төбәк хаҡында бара, унда Аҡай күле лә бар. Уның, һис шикһеҙ, данлыҡлы шәхес, башҡорт ихтилалдары етәкселәренең береһе Аҡай Күсемовҡа ҡағылышы бар, сөнки, Нуғай даруғаһы Тамъян улусы башҡорттарынан булған Күсем Түләкәевтең улы тап Ҡазан даруғаһының Тамъян, Йәнәй улустарында килешеү нигеҙендә йәшәгән. Ихтилаладарҙан һуң был ерҙәрҙә төпләнгән башҡорттар аҫабалыҡ хоҡуғынан мәхрүм ҡалған һәм күсеп киткән, тигән фараз бар. Ғөмүмән, үҙ тарихыңды, тамырҙарыңды белеү, үҙ ереңдә йәшәү һәм туған телеңдә һөйләшеү – иң ҙур бәхет. Ярһыу башҡорт рухы миндә бығаса ла йәшәгән бит ул, мин генә аңламағанмын. Йәл, атайым вафат, унан бик күп ғәмәлдәрҙе асыҡларға булыр ине. Өлгөрмәйерәк ҡалдым. Һигеҙ быуыныбыҙҙы яҡтыртҡан шәжәрәбеҙҙе күрһә, ул бик һөйөнөр ине, сөнки ата-бабаларыбыҙ тураһында гел ғорурланып һөйләр булды, – ти Альберт Исмәғил. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы","""Бала саҡтың йолаларын онотмайыҡ"", – ти Альберт Исмәғил",1,news,Яңылыҡтар,3643,https://akbuzat-rb.ru/news/novosti/2021-08-19/bala-sa-ty-yolalaryn-onotmayy-ti-albert-ism-il-2470744,2021-07-12T17:15:00+05:00
"Ап-аҡ ҡарҙарҙы осортоп, Сабый кеүек уйнаны, Тып-тын торған ағастарҙы Бейетергә уйланы. Тирә-яҡҡа яңғыратып, Төрлө йырҙар йырланы. Бөтә Ғаләм хайран ҡалып Уны ғына тыңланы. ( М. Бик. )",БУРАН,1,news,Яңылыҡтар,183,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-13/buran-4535107,2026-01-13T21:00:00+00:00
"Казанның Бауман урамы, иллюстратив фотофикерләр2024 елда Татарстанда ЗАГС бүлекчәләре 23,6 меңнән артык никах теркәгән. Шул ук вакытта республикада 13,5 мең гаилә таркалган – бу теркәлгән никахларның яртысыннан күбрәгенә туры килә. Бу хакта 2024 елда Татарстанда яшьләрнең хәле һәм яшьләр сәясәтен гамәлгә ашыру турындахисаптаәйтелә. Хисапка күрә, елларда никахлар саны арта барган. 2022 елда күрсәткеч иң югары ноктага иткән – 27,4 мең никах.2024 елда Татарстанда аерылышулар саны 5,3ка кимегән. Узган ел республикада 13 507 пар аерылышса, 2023 елда бу сан 14 266 булган. Аерылышучыларның яше, нигездә – 31–35 яшь аралыгында. Шул ук вакытта, хисапка күрә, Татарстанда 31 дән 35 яшькә кадәрге яшьләр саны 12 ел эчендә 270 меңнән артык кешегә, ягъни якынча 29ка кимегән.14 тән 30 яшькә кадәрге яшьләр саны да кими бара, бары тик 2022 елда кыска вакытлы үсеш булган. 2022 елда бу категориядә 367,4 мең яшь кеше булса, 2024 бу сан 324,6 меңне тәшкил иткән. Шулай итеп, 2022 елдагы иң югары күрсәткеч белән чагыштырганда, 14–30 яшьлек яшьләр саны ике елда 42 846 кешегә, ягъни 12ка кимегән. Аеруча 25 тән 30 яшькә кадәрге яшьләр арасында кимү зур — 2019 елда 364 771 кеше булса, 2024 елда — 256 311. Ягъни 30 тирәсе кими төшкән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Татарстанда 2024 елда 13,5 мең пар аерылышкан",1,news,Яңылыҡтар,1322,https://www.azatliq.org/a/33437708.html,2025-06-09T06:26:14+00:00
"Э. С. АВЗАЛОВА, Бәләбәй ҡалаһының 8-се урта мәктәбе уҡытыусыһы",Уҡытыусылар династияһынан булыуым менән ғорурланам,1,news,Яңылыҡтар,62,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-02/u-ytyusylar-dinastiya-ynan-bulyuym-men-n-orurlanam-3709356,2024-04-02T16:00:00+00:00
"Бинаның алгы ягы фәрештәләр сыннары һәм шәрыкча нәкышләнгән керәч савытлар кыйпылчыклары белән бизәлгән булганОренбурда Горький урамында танылган татар дипломаты Кәрим Хәкимов яшәгән тарихи йорт сүтелгән. Әлеге бина шәһәрдә иң матур йортлардан саналган, аны ""Биш фәрештә йорты"" дип атап йөрткәннәр. Бу бина гасырда салынган булган. Кәрим Хәкимов анда ике ел - елларда яшәп алган. Ул вакытта Хәкимов Оренбург губерниясе халык мәгарифе комиссары вазифасын башкарган. Моннан кала, Кәрим Хәкимовны Оренбур белән аны атаклы Каргалы мәдрәсәсендә укуы да бәйләп тора. Әлеге йорт тарихи яктан гына түгел, архитектура үрнәге буларак та кыйммәткә ия булган. Бинаның алгы ягы фәрештәләр сыннары һәм шәрыкча нәкышләнгән керәч савытлар кыйпылчыклары белән бизәлгән булган. Архив мәгълүматына карый, Кәрим Хәкимовка кадәр бу йортта Коканд ханлыгы әмире нәселе вәкилләре яшәгән булган. Башкортстанның Кеше хокуклары шурасы әгъзасы, Русия тарих һәм мәдәният һәйкәлләрен саклау әмгыятенең (ВООВПи К) Башкортстан бүлеге итәкчесе Эльза Мәүлимшина Азатлыкка сөйләгәнчә, Оренбурдагы итимагый активистлар һәм ирле ВООПи К вәкилләре бу тарихи бинаны мәдәни мирас объектлары исемлегенә кертүне сорап күп тапкырлар мөрәәгать иткән. Берничә ел элек бу йортта Кәрим Хәкимов музее оештыру тәкъдиме белән дә чыккан булганнар. Ләкин 2020 елда шәһәр хакимияте бинаны хосусый кулларга сатып ибәргән. Кәрим Хәкимов яшәгән йортРусия думасы депутаты Александр Һинштейн йортны сүтүдә гаеплеләрне авапка тарту өчен Баш прокуратурага һәм Русия мәдәният министрлыгына мөрәәгать итәчәген әйткән. Кәрим Хәкимовның Оренбурда яшәгән вакытларын мәңгеләштерү максатыннан, 2018 елда шәһәрдә ул эшләгән бинада истәлек тактасы ачылган. Хәзер ул бинада Крупская исемендәге китапханә урнашкан Оренбурда шулай ук Кәрим Хәкимов исемендәге урам да бар. Белешмә: Кәрим Хәкимов Башкортстанның Бишбүләк районы Дүсән авылында туган. Советлар иленең гарәп илләрендәге беренче вәкаләтле вәкиле була. Гарәп-фарсы дөньясында мөнәсәбәтләр урнаштыруга зур өлеш кертә. СССРның Тышкы эшләр министрлыгында Хәкимов гарәп илләре буенча иң яхшы белгечләрнең берсе булып таныла. 1926 елда Кәрим Хәкимов тырышлыгы белән Дөнья мөселманнары конгрессында совет делегациясе дә катнаша. елларда Согуд Гарәбстанына тулы хокуклы вәкил була.1937 елның 6 сентябрендә СССРның Тышкы эшләр буенча халык комиссариаты Кәрим Хәкимовка тиз арада Мәскәүгә кайтырга чакыру ибәрә. Патша Габдел Газиз ибн Сәгуд Хәкимовка калырга куша һәм сәяси яшеренер урын тәкъдим итә. Әмма илче туган иленә кайтырга карар итә. 1937 елның 27 октябрендә кулга алына. 1938 елның 10 гыйнварында шпионажда һәм контрреволюцион оешмада катнашуда гаепләнә һәм атып үтерелә. Дипломатны чакыртып алу һәм аның әзасы СССР белән Согуд Гарәбстаны арасындагы мөнәсәбәтләр өзелүгә китерә, мөнәсәбәтләр 90 елларда гына айга салына.1956 елда аклана. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Оренбурда дипломат Кәрим Хәкимов яшәгән тарихи йорт сүтелгән,1,news,Яңылыҡтар,2924,https://www.azatliq.org/a/31871890.html,2022-05-27T15:54:18+00:00
"Презентация состоялась в рамках Форума творческой и научной интеллигенции СНГ В столице Таджикистана прошел Форум творческой и научной интеллигенции СНГ. Среди ключевых событий — презентация Международного конкурса исполнительских искусств «Душа Евразии», инициированного организаторами из Республики Башкортостан.  Конкурс, проводимый на базе Евразийского центра культуры и искусства, ставит целью поддержку и развитие исполнителей разных жанров и стилей, организацию образовательных программ для талантов, популяризацию традиционного и современного искусства, а также укрепление культурных связей в СНГ. Проект представили директор Евразийского центра культуры и искусства Никита Калмыков и руководитель «Дирекции культурных программ Республики Башкортостан» Гульнара Юрина. «Душа Евразии» — это не просто конкурс, а живой диалог культур. Мы создаем пространство, где традиции переосмысливаются через современное искусство, а таланты из разных стран находят общий язык», – подчеркнул Калмыков. Выступление на дискуссионной площадке «Традиции и инновации в культуре стран Содружества» в рамках Форума вызвало резонанс среди участников. Они поддержали идею, отметив, что проект станет мощным инструментом сохранения идентичности и продвижения молодежных инициатив. Заир Заиров, директор Республиканской специализированной музыкальной школы имени В. Успенского (Узбекистан), заявил: — Проект впечатляет масштабом и глубиной. Для наших стран, где музыка и танцы — часть национальной идентичности, такой конкурс станет мостом между поколениями и культурами. Коллегу поддержал Алишер Джамалдинов, директор Центра культуры образования (Узбекистан). «Мы заинтересованы в участии молодежи СНГ в подобных инициативах. Это шанс показать миру богатство евразийского наследия через современные форматы», - отметил он. Башкортостан, как один из культурных центров России, подтверждает свою роль в создании единого евразийского творческого пространства. По итогам дискуссии участники единогласно одобрили проведение конкурса «Душа Евразии» и рекомендовали привлечь к проекту Молодежный симфонический оркестр СНГ в качестве резидентов Евразийского центра культуры и искусства. Также, по установленной на Форуме договоренности, руководители и педагоги победителей «Души Евразии» смогут дать мастер-классы в рамках следующего Форума творческой и научной интеллигенции государств-участников СНГ в стране проведения мероприятия. В настоящее время идет прием заявок на сезон «Весна» международного конкурса исполнительских искусств «Душа Евразии». Творческое соревнование пройдет по 9 номинациям, охватывающим широкий спектр направлений. На протяжении всех сезонов конкурса формируется рейтинг «ТОП-100» лучших участников. По результатам накопленных за год баллов, участник, набравший наибольшее их количество, получает приз и почетное звание «Душа Евразии». Заявки принимаются по 30 мая 2025 года. Подробнее об условиях участия в конкурсе – на официальном сайте.",«Душа Евразии»,0,analytics,Мәҙәниәт,2944,https://tamasha-rb.ru/news/detalno/2025-05-23/dusha-evrazii-4248494,2025-05-23T16:34:00+00:00
"Сибай ҡалаһындағы 13-сө мәктәптең   ""Б"" синыфын  ""бишле"" билдәләренә генә тамамлаған Ғайсар Мөхәмәтйәнов редакцияға килеп инде. Ул  яратҡан гәзитенә яҙылды. Һай, афарин!","Ғайсар редакцияла ""Йәншишмә"" гәзитенә яҙылды",0,analytics,Гәзит,169,https://yanshishma.com/articles/g-zitebe-du-yby-/2025-06-18/aysar-redaktsiyala-y-nshishm-g-ziten-ya-yldy-4280773,2025-06-18T16:10:00+00:00
"10 апрелдә Арғаяштың 2-се һанлы мәктәбендә Салауат батырҙың тыуыуына 270 йыл тулыуына арналған ""Әкиәт илендә"" исемле традицион ижад байрамына йомғаҡ яһалды.",Әкиәт илендә,0,analytics,Мәғариф,156,https://uchbash.com/news/bash-ort-tele-m-bi-te/2024-04-11/ki-t-ilend-3722839,2024-04-11T09:09:31+00:00
"Башҡортостан синоптиктары алдағы өс көнгә һауа торошон хәбәр итте. Башгидромет мәғлүмәттәре буйынса, бөгөн республикала урыны менән бер аҙ епшек ҡар яуыуы, боҙлауыҡ көтөлә. Ел көньяҡ-көнбайыштан талғын, һауа температураһы көндөҙ 1, -4 градус. Кесаҙна, 5 декабрҙә, бер аҙ ҡар яуа, айырым райондарҙа боҙлауыҡ. Ел көнбайыштан, йүнәлешен төньяҡҡа үҙгәртеп талғын, урыны менән көсәйеүсән. Һауа температураһы төндә -2, -7, аяҙытҡанда -12 градус. Көндөҙ 0, -5 градус. Йома, 6 декабрҙә, урыны менән бер аҙ ҡар яуыуы фаразлана. Ел төньяҡтан талғын. Һауа температураһы төндә -7, -12, аяҙытҡанда -17 градусҡа тиклем. Көндөҙ -5, -10. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.","Ниһайәт, 17 градусҡаса һыуыта",1,news,Яңылыҡтар,739,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-04/ni-ay-t-17-gradus-asa-yuyta-4037308,2024-12-04T10:58:00+00:00
"- Беҙ ул саҡта улыбыҙ һәм ҡыҙыбыҙ менән ваҡытлыса кешеләрҙең фатирында йәшәй инек. Йортто һалып бөтөр өсөн шулай уңайлыраҡ булыр тип уйланыҡ. Ике йәшлек ҡыҙымды имеҙеүҙе ташлата алмай йонсойом. Көндөҙ атаһы менән уйнаһа ла, кис булһа, миңә йәбешеп ала ла ебәрмәй. Ул йоҡлап киткәс кенә душ инеп, сәй эсеп, әҙерәк ял итеп ала инем. Бер төн ҡыҙымдың ярһып илауынан уяны киттем. Йүгереп барып алайым тиһәм, мине яҡын килтермәй. Атаһы янына килгәйне, уға сат йәбеште. Мин ҡулыма алып, имеҙеп тынысландырайым тиһәм, тағы нығыраҡ илай. Яңы теле асылған бала: Кит бынан һин-бабай, һин-яман бүре, ҡайҙа минең әсәйем? !-тип ярһый. Ҡыҙым атаһын ҡосаҡлап йоҡлап китте. Яндарына барып ятып ҡарағайным, уянып, мине ситкә этә, илай. Иртәнсәк ҡыҙым бер ни булмағандай уйнай, көлә башланы. Иптәшем менән бала яман төш күргәндер тип уйланыҡ. Икенсе төн ошо уҡ хәл тағы ҡабатланды. Был юлы ҡыҙым тағы ла нығыраҡ ярһып илай башланы, мине яҡын килтермәй. Атаһына сат йәбешеп йоҡлап китте. Иртәнсәк, төшкөһөн, кискеһен ҡыҙым тағы ла миңә һыйынып, көлөп кенә йөрөнө. Өсөнсө төн атаһы ҡыҙын янына алып ятты. Мин ипләп кенә яндарына барып яттым. Тағы ла төнгө ун ике тулыу менән ҡыҙыбыҙ: Минең әсәйем ҡайҙа? тип ярһып илай башланы. Хәҙер инде алты йәшлек ағаһы ла уянып уны тынысландыра башланы. Ҡыҙым ағаһына ла сат йәбешеп уны минең яныма ебәрмәҫкә тырыша, ул әсәй түгел! -тип тылҡый. Иптәшем менән хәлһеҙ булып кухняға сыҡтыҡ. Шул саҡ ирем: Һин нимә кейеп алғанһың ул? тип һораны. Күрҙе, ниһайәт! Мин өс көн элек ялтырауыҡ, иҫ киткес матур эскүлдәкте кейә башланым. Уны кемдер беҙҙең туйыбыҙға ете йыл элек үк бүләк иткәйне. Ябыҡҡас, иремә матур булып күренәйем тип кейеп алғайным. Аптыранған, йоҡоһоҙлоҡтан йонсоған иптәшем: Бәлки, ҡыҙыбыҙ һине яңы эскүлдәктә танымайҙыр? -тигән булды. Мин уны шунда уҡ сисеп быраҡтырҙым да, икенсе эскүлдәкте кейеп ҡыҙым янына барып яттым. Ул уянманы ла. Өлкән ҡәйнәмә был хаҡта һөйләгәс, ул балаларҙы өшкөртөргә алып китте. Эс күлдәкте лә һалып алды. Өшкөргән әбей эскүлдәкте юҡ итергә кәрәк тип алып ҡалған. Шунан һуң ҡыҙыбыҙ тынысланып ҡалды. Был нимә булды? Эскүлдәкте туған-дуҫтырыбыҙҙың кемеһе бүләк итте һәм ниндәй маҡсат менән? Барыһы ла сер булып ҡалды. Гүзәл Иҫәнгилдина яҙып алды.",Барыһы ла сер булып ҡалды,0,analytics,Йәмғиәт,2205,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-05-03/bary-y-la-ser-bulyp-aldy-3753137,2024-05-03T19:01:00+00:00
Кисәге башватҡыстың яуабы: 74. Ә бөгөн ошондай математик ғәмәл тәҡдим итәбеҙ.,Уйлап алайыҡ әле,1,news,Яңылыҡтар,77,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-05/uylap-alayy-le-4494920,2025-12-05T20:00:00+00:00
Бөгөнгө Оло байрам - Бөйөк Октябрь социалистик революцияһы көнө! Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы,Бөгөн Октябрь байрамы!,0,analytics,Беҙҙең архив,287,https://akbuzat-rb.ru/articles/archive/2021-11-07/b-g-n-oktyabr-bayramy-2573218,2021-11-07T09:51:06+05:00
"Галиман Ибраһимов сынын ачу тантанасы29 май Башкортстанның Стәрлетамак шәһәрендә ""Галимнәр һәм язучылар аллеясе"" ачылды. Ул Башкорт дәүләт университетының Стәрлетамак бүлеге бинасы каршында урнашкан. Аллеядә урыс, татар, башкорт һәм чуаш халыкларының – барлыгы дүрт галим һәм язучысының сыннары куелган. Әлеге аллеяне ачу башлангычы Стәрлетамак чуашлары милли-мәдни мохтәрияте ""Стәрлетамак – уртак йортыбыз"" дип аталган грант откач туган. Грант – 1 миллион сум, ә бер бюстны кую 850 мең сумга төшкән. Иганәчеләр тапканнан соң дүрт күренекле кешенең сынын урнаштырырга булганнар. Аллеядә урыс язучысы, әмәгать эшлеклесе Сергей Аксаков, башкорт шагыйре һәм филологы Мөхәммәтсалим Өметбаев, татар әдәбияты классигы, язучы һәм тел белгече Галиман Ибраһимов, чуаш халык шагыйре Константин Ивановсыннары ачылды. Галиман Ибраһимов сынының япмасын Мифтахетдин Акмулла исемендәге Башкорт педагогия университетының татар теле һәм әдәбияты кафедрасы мөдире Илшат Насиповачты. Башкортстан татарлары милли-мәдәни мохтәриятенең Стәрлетамак бүлеге итәкчеләре сүзләренә караганда, Галиман Ибраһимов Стәрлетамак белән туган төбәге һәм яшәгән урыны буларак бәйле. Ул Уфа губернасының Стәрлетамак өязендәге Солтанморат авылында туган. 1917 елда Галиман Ибраһимов Сәйфи Фәйзи белән Стәрлетамакта татар телендә ""Ирек"" газетын нәшер итә. Уфада Галиман Ибраһимов исемендәге урам бар. 1993 елда анда әдипкә тактаташ ачылган иде. Язучының туган ягында – Солтанморат авылындагы йорт-музей бинасы янында да Галиман Ибраһимов сыны тора. Татар милли хәрәкәте вәкилләре Уфада Галиман Ибраһимовка һәйкәл ачу кирәклеге турында да күптәннән сүз алып барса да, әлегә бу теләкләре тормышка ашмаган. Уфада 2019 елда ачылган Тукай һәйкәледә химаячы акчасына эшләнгән иде. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Стәрлетамакта Галиман Ибраһимов сыны ачылды,1,news,Яңылыҡтар,1979,https://www.azatliq.org/a/31280017.html,2021-05-29T12:48:15+00:00
"Бала саҡ хыялы тормошҡа ашты. Аҡһаҡал һәр саҡ ихлас һәм асыҡ йөҙлө әңгәмәсе булды, ниндәй генә һорауҙарға ла тура яуап бирҙе, ҡасманы, алдаманы. Ваҡсыллыҡ булманы ағайҙа, бейек тау булып, юғары һәм киң зиһен офоҡтары менән эш итте. Шуға уның янынан китке килмәй торғайны. Йылы һүҙҙәргә, ихлас хәтирәләргә бай мәҡәлә күптәрҙең күңеленә хуш килер, моғайын. Сәсмә әҫәрҙәрҙә яҙыусы Ғәлим Хисамовтың Француз яуы романының аҙағы, Тәнзилә Дәүләтбирҙинаның Анорексия, Ринат Шәйбәковтың Урланған йәшлек хикәйәләре тәҡдим ителә. Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәрим исемендәге премия конкурсына рубрикаһында Башҡортостандың халыҡ шағиры Ҡәҙим Аралбайҙың өр-яңы повесть-поэмаһы, шағирә Таңһылыу Ҡарамышеваның шиғырҙары менән танышырһығыҙ. Яҙыусы, йәмәғәт эшмәкәре Мәрйәм Бураҡаеваның Кеше булһын затығыҙ! тигән мәҡәләһе лә бик йөкмәткеле һәм үҙенсәлекле. Донъяның режиссеры булһам рубрикаһында Әхмәр Ғүмәр-Үтәбайҙың билдәле кинорежиссер, продюсер, сценарист, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр премияһы лауреаты Айнур Асҡаров менән әңгәмәһе урын ала. 2023 йылда Ағиҙел журналының беренсе һаны донъя күреүенә 100 йыл тула. Ошо уңайҙан был һанда ла ғалим Флүр Сибәғәтовтың матбуғат тарихына арналған мәҡәләһе дауам итә. Шулай уҡ Сәйфулла Әмировтың Карапты нисек атайһың – ул шулай йөҙәсәк хәтирәһе лә уҡымлы. Журнал уҡыусылар ижадында Салауат Йосоповтың шиғырҙарын уҡырһығыҙ. Сатира һәм юмор, Беҙҙең календарь рубрикаларында урын алған хикәйәләр, мәҙәктәр һәм материалдар ҙа ҡыҙыҡлы. Хөрмәтле уҡыусыларыбыҙ, ни сәбәптәндер Ағиҙелгә яҙылырға онотһағыҙ, подписканы һәр ваҡыт дауам итеү мөмкинлеге бар, ул саҡта инде журнал һеҙгә киләһе айҙан килә башлаясаҡ. Ә инде редакциябыҙҙан килеп алып йөрөү шарты менән айына ни бары 90 һумға ғына яҙылырға була. Берҙәм булайыҡ!",Ағиҙел журналының 11-сы һанына күҙәтеү,1,news,Яңылыҡтар,1813,https://agideljurn.ru/news/novosti/2022-11-14/a-i-el-zhurnalyny-11-sy-anyna-k-te-3029683,2022-11-14T22:42:00+00:00
"Интернет киңлегендә ниндәй генә мәғлүмәт юҡ, яҡшыһы ла, яманы ла, тигәндәй. Бәхеткә күрә, тормошто нурлаған, йәшәйеште йәмләгән күренештәр, ваҡиғалар, кешеләр тураһында ла яҙмалар осрап тора. Бына шундайҙарҙың береһен тап иттем дә тарихты һеҙгә лә һөйләргә булдым. Парагвайҙа йәшәгән 72 йәшлек Феликс Карденас тигән ир уҙаманы һәр кис һайын автобус туҡталышына сыға икән. Ул һуңлап ҡына эштән ҡайтҡан ҡыҙы Беленды ҡаршылай. Атай өсөн һөйөклө ҡыҙының хәүефһеҙлеге донъяла бар нәмәнән өҫтөн. Юғиһә бит, үҙе лә йәш түгел, ә ҡараңғыла ниндәй генә әҙәмдәр осрамаҫ. Дон Карденас инде күп йылдар, һауа торошоноң ниндәй булғанына ла ҡарамай, туҡталышта тора һәм автобустан таныш, ғәзиз һындың килеп сығырын көтә. Бер ваҡыт ҡыҙы тыныс ҡына үҙен көтөп торған атаһының фотоһүрәтен социаль селтәргә һала һәм: Атаҡайым, һәр саҡ янымда булыуыңды теләйем! Һине бик яратам! – тип яҙа. Ошо ябай ғына ғәмәле арҡылы ул ҡәҙерле кешеһенә булған оло рәхмәтен, һөйөүен еткерә. Тарих беҙҙең тарафтарҙағы социаль селтәрҙәргә лә килеп етә. Бихисап кешеләр ошондай ысын атайҙарға ҡарата тәрән ихтирамға сорналған йылы комментарийҙарын ҡалдыра, үҙҙәренең ғәзиз кешеләрен һағынып хәтергә ала. Уларҙы уҡып, донъяла изгелек, яратыу, кешеләрҙең бер-береһе өсөн өҙөлөп тороуы тигән мөҡәддәс тойғоларҙың барыбер ҙә күберәк булғанына инанаһың да, һалҡын ҡыш булыуға ҡарамаҫтан, тормош сағыу ҡояш нурҙарына тула! .. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Кис һайын ҡыҙын ҡаршылай,0,analytics,Хәүефһеҙлек,1488,https://bashgazet.ru/articles/kh-ef-e-lek/2026-01-16/kis-ayyn-y-yn-arshylay-4539643,2026-01-16T13:30:00+00:00
2011 йылда ойошторолған йәмғиәт төрлө тармаҡтарҙа һәм көнкүрештә ҡулланылған полимер торбалар етештереүсе юғары технологиялы предприятие булып тора.,Өфө торба заводы хеҙмәт етештереүсәнлеген арттырасаҡ,0,analytics,Милли проекттар,148,https://tanburz.ru/news/milli-proekttar/2025-04-24/f-torba-zavody-he-m-t-eteshtere-s-nlegen-arttyrasa-4211055,2025-04-24T10:40:00+00:00
"Энгел Фәттахов язган хатфикерләрЭнгел Фәттахов Миңтимер Шәймиевка якташы буларак мөрәәгать итә. Ул хатта Татарстанның кайбер түрәләрнең куркулары аркасында аңа каршы сөйләвен, аңа яла ягуын, ә яклап сүз әйтергә курыкканнарын яза, исемнәрен дә атый. Татарстанның элекке мәгариф министры Энгел Фәттаховның ачык хаты аның Телеграм каналы һәм Дзен платформасындачыккан. Хатның оригиналы татарча язылган һәм Энгел Фәттахов имзасы куелган. Вакыты һәм урыны ноябрь, Минзәлә төрмәсе дип күрсәтелгән. Хат 11 биттән тора. Фәттахов Шәймиевка мөрәәгать итеп, аның кулы астында уңышлы эшләвен, күп нәрсәгә өйрәнүен язып, аңа рәхмәт белдерә. Шәймиевне ул бөек, танылган шәхес дип атый һәм икенче әтием булдыгыз дип бәяли. Ул Актаныш районын итәкләгән чорда иң зур уңышлары итеп республикадагы дәүләт статусы булган бердәнбер сәләтле балалар өчен һуманитар гимназиянең ачылуын әйтә. Шулай ук авыл ирендә булган, ләкин дәүләт статусына ия бердәнбер ""Агыйдел"" дәүләт ыр һәм бию ансамбленең оештырылуын, моннан тыш районга инвесторларны керттермәве һәм райондагы барлык 87 авылның сакланып калуын санап китә. Ләкин ул елларда аңа карата ниндидер көчләр каршы эшли башлавын әйтә. Кем алар һәм ни өчен шулай эшли — аңлый алмыйм, дип яза Фәттахов. — Бу көчләр мине министр вазифасыннан азат итәсе килде. Алар моны яшермәде дә, ләкин сәбәбен генә аңлата алмадылар. Татар теле тирәсендәге бәхәсләр моңа бик уңай сәбәп булды, әлбәттә! - диелә хатта. - Бу вакыйгалардан соң туган районыма кайтып эшемне дәвам итәсем килде. Әмма миңа Казанда калырга, башка районга итәкче булып барырга эш тәкъдим ителде. Мин кайчандыр ихтирам иткән кайбер итәкчеләрнең, ""Актанышны таратып китте"" дип, миңа каршы имза ыеп йөрүләр дә, бар да оештырылган иде. Сез дә миннән: ""Тукай районына кайтмыйсызмы соң? "" — дип сорадыгыз. Мин каршы килдем. Рәхмәт Рөстәм Нургалиулына. Ул миңа туган районымда эшемне дәвам итәргә мөмкинлек бирде. Ләкин анда да озак эшләргә бирмәделәр, пенсия яшем итәргә бер ел калганда эштән китәргә мәбүр иттеләр. Район белән алга таба идарә итә алмыйм, дип гариза яздырдылар, — диелә хатта. Хатта Фәттахов аның Актаныштагы һуманитар татар гимназиясендә эшен дәвам итәргә теләвен, ләкин бу мөмкинлекне дә аңа ябылуын яза. Элекке министр бу хакта Шәймиев белән киңәшләшкәнен һәм Шәймиевнең аңа: ""Энгел, сине аннан да алырга туры килмәсме соң? "" дип сорау белән авап биргәнен искә төшерә. Фәттахов бу хәлләрдән соң туган авылындагы ""Чишмә"" агрофирмасында эшләвен дәвам итүен, ләкин анда да тынычлыкта калдырмауларын яза. — Туган авылымда тынычлап эшләргә ирек бирерләр дип уйладым. Ялгышканмын! Тикшерү барышында мине Актаныштан ""кысып чыгару"" эшләре инде 2022 елда ук башланганлыгы ачыкланды. Шул ук елның әендә Президент аппаратыннан И. М. Гариповмиңа Балык бистәсе районына итәкче булып барырга тәкъдим ясады, каршы килдем, 61 яшемдә туган иремнән беркая да китмим, дидем. Шул ук чорда, Казаннан коррупциягә каршы көрәш комитеты вәкилләре килеп, хуалыкның хәтта соңгы ""туалеты""на кадәр фотога төшереп алып киттеләр. Авыл хуалыгы идарәсенә керсәң, Казанда авыл хуалыгы министрлыгына барсаң ""Сезнең хуалык белән УБЭП (Икътисади иминлек һәм коррупциягә каршы көрәш баш идарәсе) кызыксына"", — диләр иде. Мин һаман кемгә кирәк икән соң дип аптырый идем, ? ""Бизнес "" мине пычратып материаллар чыгаруын дәвам итте. Хәтта ТНВ каналы ""Авыл сәгате"" тапшыруында районны кире яктан гына яктыртып, материал әзерләде.2022 елның октябрендә бернинди сәбәпсез УБЭП хезмәткәрләре Тукай районы башлыгы Фаил Камаевныһәм ""Чишмә"" хуалыгы итәкчесе Рафик Сахабетдиновнычакыртып, миңа каршы материаллар ыя башлаган.2024 елның 21 маенда ялган кәгазьләр тутырып мине кулга алдылар. Бүгенге көндә мине тоткарлауга дәлил булган документлар хөкем эшендә берсе дә юк, чөнки алар ялган булып чыккан. Тикшерү эше бик пычрак төстә барды. Күп шаһитларны куркытып миңа каршы күрсәтмә бирдерттеләр. Хәтта мин кайчандыр хөрмәт иткән Марат Гата улы Әхмәтов та үз имзасын танымый, алдашып миңа каршы күрсәтмә бирә. Башкалары турында әйтеп тә тормыйм, аларны да мәбүр иттеләр! Нинди заманда яшибез? Башыма сыймый, авап таба алмыйм! Бүгенге көндә шул ялган фактларны туплап, материалларны мәхкәмәгә бирделәр. Республика прокуроры да аларның дөреслеген тикшереп торуны кирәк дип тапмады. Мондый хәлләрне, гаделсезлекне элек мин телевизор аша гына карый идем. Картайган көнемдә үзем дә мондый ""беспредел"" белән очрашырмын дип башыма да килмәгән иде. Тикшерү барышында бу эшнең ""заказ"" буенча эшләнгәне ачыкланды, моны тикшерүчеләр үзләре дә миңа иткерде, — дип дәвам итә ул хатында. Фәттахов хатта 2022 елда Шәймиевнең аны кисәтүен телгә ала. — Күпләр мине авыр вакытлар көтүе турында кисәтте. Хәтерләсегез сез дә 2022 елда мине район башлыгы вазифасыннан азат иткәч: ""Энгел, башыңны сакла! "" — дигән идегез. Ул вакытта әлеге сүзләргә игътибар итмәдем, әлбәттә, минем белән бу кадәр булышырлар дип башыма да килмәде, — дип яза ул. Ул үзенең эшләре, гамәлләре өчен үкенмәвен әйтә һәм янә Шәймиевка мөрәәгать итеп, ни өчен аңа тыныч кына туган ирендә яшәргә мөмкинлек бирмиләр дип аптырый һәм ""Мин кайда ялгыштым? "" дип сорый. — Сез мине һәрвакыт яклап килдегез, миңа ил-яңгыр тидермәдегез. Рәхмәт сезгә! Бер гасырга якын гомер кичергән мәрхүм әнкәем дә соңгы көненә кадәр сезне догасыннан калдырмады, бик рәхмәтле булды. Минем Актанышта яшәвем кемгәдер ""тамакка утырган сөяк"" кебек булса да мине туган авылымнан, туган районымнан аерып алырга берәүне дә хакы юктыр! ? Нахакка төрмәгә генә япмасалар…Чистай һәм Минзәлә төрмәләрендә гомер кичергән чорда минем белән бергә бер камерада утыручылар миңа еш кына сорау бирәләр: ""Син Минтимер Шәрип улы белән бер районда тугансың, аның кул астында бик матур, озак эшләгәнсең, югары дәүләт бүләкләренә лаек булгансың, бөтен көчеңне, тырышлыгыңны, район халкының яшәү дәрәәсен яхшыртуга сарыф иткәнсең, урламагансың. Ник синең язмыш белән шулай гаделсез уйнадылар? — дип. Мин бу сорауга авап бирә алмадым! Мин кайда ялгыштым? — дип тәмамлана Фәттаховның хаты. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстанның элекке мәгариф министры Энгел Фәттахов тикшерү изоляторыннан ачык хат язган,1,news,Яңылыҡтар,6033,https://www.azatliq.org/a/33609155.html,2025-11-30T10:32:16+00:00
"Форум Рәсәйҙәге бер нисә әһәмиәтле ваҡиғаға – Ғаилә көнөнә, әҙиптәр Михаил Лермонтовтың тыуыуына 210 йыл, Александр Пушкиндың тыуыуына – 225 йыл, полководец Александр Суворовтың тыуыуына 295 йыл тулыуға арналған. Бөтә илдән йыйылған балалар төрлө яҡлы һәләттәрен, оҫталыҡтарын күрһәткән, таҫыллыҡта, йылдамлыҡта, зирәклектә ярышҡан. Өфө үҫмерҙәре күп наградалар менән ҡайтҡан. 50-нән ашыу шәхси һәм команда еңеүе менән ҡотларға мөмкин  уларҙы. Гимназия командаһы, мәҫәлән, Визит карточкаһы конкурсында, уҡыусыларҙың тикшеренеү конференцияһында, Иң яҡшы көйәрмәндәр командаһы, Беҙ һинең менән, Рәсәй! патриотик йыр конкурстарында, мини-футбол ярышында беренселекте яулаған. Ләкин иң төп еңеү – барлыҡ командалар араһында беренселекте алыу, әлбиттә. Шәхси ҡаҙаныштар ҙа етерлек. Таһир Рәхимйәнов, Родион Кулинич һәм Глеб Бердников ГТО нормативтарын тапшырып алтын значоклы булған, Серафима Бобкова менән Дарина Әминева тикшеренеү конференцияларында береһе Гран-при, береһе икенсе урында яулаған. Диана Хәсәнова һәм Әминә Биктаһирова Минең ғаиләмдең үҙенсәлекле йолалары ижади эссеһын яҙыуҙа беренсе урынды алған. Уҡыусыларҙы синыф етәксеһе Елена Әминева менән музыка уҡытыусыһы Лена Ғәлләмова  ҡарап-хәстәрләп йөрөтөп алып ҡайтҡан. Сығанаҡ: Молодежная газета.",Сочиҙан – еңеү менән,1,news,Яңылыҡтар,1257,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-17/sochi-an-e-e-men-n-4056145,2024-12-17T12:30:00+00:00
"Параллельно команда разработала концепцию и техническое решение оборудования для бесконтактного генерирования вихревых токов в металлах. Появление такого устройства, по мнению разработчиков, позволит технологии найти широкое промышленное применение. Проблема усталостного разрушения и коррозии деталей и конструкций остается одной из самых затратных для индустрии. Ежегодный ущерб оценивается в 2–3 валового внутреннего продукта, что составляет около 2,5 трлн рублей. Существующие методы устранения дефектов и повышения коррозионной стойкости металлов, как правило, требуют сложного оборудования, значительных энергозатрат и трудовых ресурсов. Перспективной альтернативой традиционным подходам специалисты называют применение импульсного тока высокой плотности (ИТВП). Технология позволяет залечивать микротрещины или предотвращать их рост и при этом обладает рядом преимуществ. Одно из ключевых достоинств ИТВП - локальность воздействия. При распространенных методах, таких как пролонгированная термообработка и повторная прокатка или ковка, металл нагревается полностью, что делает процесс ресурсоемким. Электроимпульсная обработка действует точечно, на участки с дефектами, что снижает энергозатраты, трудоемкость и себестоимость работ. Исследования также показывают, что воздействие импульсным током высокой плотности повышает надежность и улучшает эксплуатационные характеристики материала. — Электрическим током, оказывается, на атомы металлов можно воздействовать гораздо эффективнее, чем просто теплом. Пропуская импульсный ток высокой плотности, можно менять микроструктуру материалов. А меняя структуру, мы меняем свойства, — объясняет руководитель проекта, профессор кафедры «Оборудование и технологии сварки и контроля» УГНТУ Сергей Дмитриев. По словам ученого, исследования в области электроимпульсной обработки ведутся во всех промышленно развитых странах, включая Россию, однако до сих пор нет полной ясности в физических механизмах взаимодействия тока с дефектами. На результат влияют магнитные свойства сплава, химический состав, тип, размер и расположение трещин и другие факторы. — Большинство опубликованных работ по залечиванию трещин носят эмпирический характер. Прямые наблюдения процесса залечивания трещин внутри образцов никем не проводились, ввиду отсутствия технических возможностей для проведения подобных экспериментов. Имеются только предположения, подтверждаемые косвенными экспериментами. Определить оптимальные параметры электроимпульсного воздействия, которое залечит трещины и при этом сохранит микроструктуру металла или сплава, очень сложно. Именно эту задачу мы и решаем, — рассказывает Сергей Дмитриев. В ходе проекта ученые УГНТУ выработали методику выбора оптимальных режимов залечивания трещин путем воздействия ИТВП. Если ранее исследователям удавалось «заваривать» микротрещины лишь частично, то команда Сергея Дмитриева научилась заваривать их полностью. Помимо прикладного результата, исследование внесло вклад в развитие фундаментальных знаний о физике электроимпульсного воздействия на металлы и сплавы. Результаты работы научного коллектива закреплены публикациями в высокорейтинговых журналах и патентами. Следующим шагом команда считает внедрение технологии в практику. Для этого ученые приступили к созданию устройства для бесконтактного генерирования вихревых токов в металлах, которое должно стать ключом к применению технологии в различных отраслях промышленности. — Наша главная цель — сделать технологию «рабочей лошадкой». В частности, использовать её для борьбы с коррозией, — говорит профессор Дмитриев. — Работы в этом направлении в мировой науке ведутся, исследователи видят, что электроимпульсная обработка действительно замедляет коррозию. Но всё упирается в то, что материаловедение — это неисчерпаемое количество разных материалов, и к каждому нужен свой подход. Поэтому исследований пока недостаточно, чтобы нащупать какую-то верную дорожку. Мы к этой работе тоже подключились, ведь победить коррозию было бы просто замечательно! Проект реализуется в рамках программы Минобрнауки России «Приоритет-2030» (национальный проект «Молодежь и дети»). Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",Ученые Кампуса научились залечивать трещины в металлах с помощью микросварки,0,analytics,Мәғариф,4845,https://tanburz.ru/news/m-arif/2026-01-19/uchenye-kampusa-nauchilis-zalechivat-treschiny-v-metallah-s-pomoschyu-mikrosvarki-4542111,2026-01-19T15:09:00+00:00
Төбәк етәксеһе Радий Хәбиров Мәскәүҙә эшләүен дауам итә.,Эш сәфәре дауам итә,1,news,Яңылыҡтар,56,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-25/esh-s-f-re-dauam-it-4521272,2025-12-25T19:25:57+00:00
"Өфөлә барған Рәсәй һәм Ҡаҙағстандың төбәк-ара хеҙмәттәшлек форумының пленар ултырышын асыу тантанаһында Радий Хәбиров Ҡаҙағстан Башҡортостан өсөн мөһим партнерҙарының береһе булыуын билдәләне. ""Күп йылдар беҙҙең республиканы һәм Ҡаҙағстан төбәктәрен сауҙа, ауыл хужалығы, сәнәғәт, энергетика, мәғариф һәм һаулыҡ һаҡлау кеүек мөһим өлкәләрҙә тығыҙ хеҙмәттәшлек бәйләй. Был йүнәлештәр былтыр Ҡаҙағстан хөкүмәте менән ҡул ҡуйған Юл картаһына индерелгән. Ҡаҙағстан ға республикабыҙ тауар әйләнешенең ундан бер өлөшө тура килә. Был йәһәттән машиналар эшләү һәм нефть химияһы производствоһы төп тармаҡтар булып тора. Мәҫәлән, Башҡортостан предприятиеһы ҡаҙаҡ партнеры менән берлектә Усть-Каменогорскиҙа медицина мебеле һәм ҡорамалдары етештереүҙе ойошторҙо. Йыл аҙағына Белореттан беҙҙең компания Костанайҙа тимер юл вагондары өсөн пружиналар етештереүҙе башларға ниәтләй. Ҡаҙағстан партнерҙары менән берлектә Павлодарҙа химия кластерын булдырыу буйынса инвестиция проектын тормошҡа ашырыу буйынса эш бара», — тине Радий Хәбиров. Форум сиктәрендә Рәсәй һәм Ҡаҙағстан төбәктәре араһында сауҙа-иҡтисади хеҙмәттәшлек потенциалы, төбәк-ара бәйләнештәрҙе һәм ике илдең сәнәғәт кооперацияһы мөмкинлектәрен киңәйтеү тикшерелә. Форум 20 йыл эсендә ике илдең традицион һәм абруйлы хеҙмәттәшлек майҙансығы статусын алды.",Күршеләр менән бәйләнештәр нығый,0,analytics,Аңлатма,1304,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2024-11-27/k-rshel-r-men-n-b-yl-nesht-r-ny-yy-4028429,2024-11-27T22:15:00+00:00
"Яңы бешкән тәмле икмәк еҫе бар тирә-яҡҡа таралған. Беҙҙе  комбинат хеҙмәткәрҙәре яҡты йөҙ менән ҡаршы алып, икмәк бешереү серҙәре хаҡында һәм ниндәй  төрҙәрен етештереүҙәре тураһында бай мәғлүмәт бирҙе. Уҡыусыларҙы яңы бешкән ҡаластар менән һыйланы. Хатта киләсәктә үҙҙәренә эшкә саҡырып та ҡалдылар әле. ""Бәлки беҙҙең арала ла оҫта икмәк бешереүселәр булыр әле"", - тип уҡыусылар ҡайтырға ҡуҙғалды. Айгөл ҺАТЛЫҠОВА, башланғыс синыфтар уҡытыусыһы. Ауырғазы районы, Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһы.",Икмәк – ҙур байлыҡ,0,analytics,Хаттар,516,https://yanshishma.com/articles/be-g-kilg-n-khattar-an-/2025-10-17/ikm-k-ur-bayly-4431854,2025-10-17T23:20:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрАпас районының Югары Ындырчы авылында төрмәдә утырып чыккан элекке тоткыннар һәм Русиянең Украинага каршы сугышында катнашучылар өчен ресоциализация үзәге ачарга ыеналар. Моңа каршы петиция имзалаубашланган. — Элеккеге тоткыннар белән бергә талаулар, көчләүләр һәм урлаулар башланыр дип куркабыз. Шулай ук төрмәләрдә зур проблем саналган туберкулез таралу куркынычы бар, — диелгән мөрәәгатьтә.19 гыйнварда петицияне бер меңгә якын кеше имзалаган. Апас районы башлыгы Айрат иһаншинхалыкка мөрәәгать беләнчыккан. Ул бу үзәк турында сөйләшүләрнең ""күбесе имеш-мимешләргә һәм дөрес булмаган мәгълүматка нигезләнгән"" дип язган. Район башлыгы 21 гыйнварда авылда халык ыены булачагы турында игълан иткән. ""Интертат"" язуынча, бу үзәкне ""Ярдәм"" хәйрия фонды рәисе Илдар Баязитовачаргаыена. Анда төрмәдә утырган элекке тоткыннар һәм Украина сугышында катнашкан Русия хәрбиләре ресоциализация үтәчәк дигән. Хәзер янәшәдә ""Яратель"" оешмасы зур кошчылык фабрикасы төзи. Үзәктә яшәүчеләр шунда эшләячәк. Ул алардан куркыныч янамаячак, итди контроль булачак дип ышандырган. Үзәккә каршы чыгучыларны Илдар Баязитов ""Путинның канунына каршы чыга"" дип гаепләгән. Югары Ындырчы авыл ирлеге башлыгы Фирдүс Гафиятуллинүзәк ачылышына халыкның каршы булуын раслаган. Ресоциализация үзәген Ындырчы авылының балалар бакчасын ябып ачмакчы булалар. Югары Ындырча авылына Казан ханлыгы чорында нигезсалына. Анда 250-ләп кеше яши дип санала. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Апас районында элекке тоткыннар һәм Украина сугышында катнашучылар өчен ресоциализация үзәге ачуга каршы петиция чыкты,1,news,Яңылыҡтар,1535,https://www.azatliq.org/a/33281237.html,2025-01-19T19:57:49+00:00
"2012 елда Калининград мөселманнары булачак мәчет урынында Корбан бәйрәменә намазга ыелдыКалининград мөселманнарына мәчет төзелешен тыю турындагы карарны шикаять итүгә рөхсәт бирелмәгән. 21 ел дәвамында мәчетле булырга хыялланган мөселманнар инде ачуларын эчтә саклый алмый. Дини оешма башлыгы Иршат Хисамов сүзләренчә, әлегә алар кешеләрне тотып тора, әмма бу аларның гына көченнән килә торган әйбер түгел. ""Күрәсең губернатор монда Украинадагы кебек Майдан булуын телидер. Биредә 100 меңнән артык мөселман бар һәм һәрберсе йөрәгендә таш йөртә. Әлеге ташның кайчан тышка бәреп чыгачагын кем белгән. Без тынычлык турында вәгазьләр сөйлибез, әмма йөрәгендә таш булучыларны тотып торуы авыр"", ди ул. Билгеле булганча, озак кына сөйләшүләрдән соң Калининград мөселманнарына Южный паркында мәчет төзү рөхсәте бирелгән иде. Узган елны төзелеш туктатылды, чөнки Фридландские ворота музей итәкчелеге Калинингад шәһәр хакимиятенең мөселманнарның дини оешмасына мәчет төзү һәм аңа юл салу өчен ирне бушка бирү карарына ризасызлык белдерде. Шулай ук мәчет төзелешенә прокуратура да каршы чыкты һәм мәхкәмә аларның карарын канәгатьләндерде. Инде 80 әзер мәчет эше шулай итеп туктап калды. Мөселманнар мәхкәмә карарларын шикаять итү белән мәшгуль. Адвокат Дагир Хасавов әйтүенчә, алар хәзер Европа мәхкәмәсенә мөрәәгать әзерли. Без Русия югары мәхкәмәсенә дә гариза бирдек, әмма әлеге мәхкәмә карарларның безнең файдага булачагы бик икеле. Мөселманнар исламга нәфрәтле төбәктәге православ итәкчеләренең корбанына әйләнде. Без Европа мәхкәмәсеннән шикаятебезне беренче чиратта каравыбызны үтенәчәкбез, ди ул. Русиянең Азия өлеше мөселманнары Диния нәзарәте рәисе Нәфигулла хәзрәт Аширов Азатлыкка әйтүенчә, Калилинградтагы кебек хәлләр Русиядә бик күп. Яңа Уренгойда 18 ел эшләп килгән мәчетне таратып аны ябарга тыршалар. Ул Ямалагы иң зур мәчет. Иртәнге намазга 100-120 кеше ыела, Казанда да шул кадәр килмидер. Бу бит салкын Себер яклары. Ул имерелгән бина иде һәм аңа күп акчалар кертеп матур мәчет ясадылар. Ноябрьскида, Губкинскида мәчетләрне яптылар. Төзегәндә бит алар барысын да күрәләр, ди ул. Аширов әйтүенчә, хөкүмәт кайбер мәчетләрне үзенә якын булган Үзәк Диния нәзарәтенеке итмәкче. Анда күчсәгез проблема булмас дип әйтеп куялар. Әлбәттә алар инде аны кычкырып әйтми, диде ул. Чыннан да, бу көннәрдә әлеге фикер билгеле исламофоб Роман Силантьев авызыннан да чыкты. Мәскәүнең тарихи мәчетендә омга намазы беткәч булганнизагтан соң, Силантьев әлеге мәчетне Үзәк Диния нәзарәте карамагына бирергә чакырды. Тарихи мәчетне аның кануни хуасына – Русия үзәк Диния нәзарәтенә кайтару кирәк, юкса ул шул исламчылар үрчетүче урын булып калачак, диде ул.",Калининград имамы мөселманнар Майдан чыгарыр дип борчыла,0,analytics,Донъя,2646,https://www.azatliq.org/a/26617623.html,2014-10-02T15:03:37+00:00
"Яҡшы кәйеф, концерт номерҙары менән бик күңелле барҙы байрам. Арбитрҙар шашка көрәше ҡағиҙәләрен үтәүҙе һәм алыш барышын иғтибар менән күҙәтте. Бәләкәй спортсылар ҙа ҡыуандырҙы. 1-се турҙа атайҙар менән атайҙар уйнаһа, 2-сеһендә балалар атайҙарға ҡаршы уйнаны. Күптәре хатта был уйында атайҙарын еңде. Барыһын да байрам менән ҡотлайбыҙ! Лилиә ВӘХИТОВА. Өфө ҡалаһы.",Атайҙар көнө үтте,0,analytics,Хаттар,364,https://yanshishma.com/news/be-g-kilg-n-khattar-an-/2025-10-20/atay-ar-k-n-tte-4433114,2025-10-20T10:19:00+00:00
"Заместитель Премьер-министра Правительства Республики Башкортостан – министр земельных и имущественных отношений РБ Наталья Полянская присоединилась к благотворительной акции «Добрая подписка», организованной Издательским домом «Республика Башкортостан». В рамках акции Наталья Полянская оформила благотворительную подписку на журнал «Башкортостан кызы» для семьи участника специальной военной операции. Этим шагом руководство Министерства земельных и имущественных отношений республики продемонстрировало свою поддержку важной социальной инициативы. Акция «Добрая подписка» предоставляет возможность каждому жителю республики внести вклад в поддержку семей защитников Отечества. Участники акции могут оформить подписку на любое издание Издательского дома «Республика Башкортостан» на адрес семьи военнослужащего, участвующего в СВО. Это простой, но значимый способ подарить близким защитников Родины доступ к актуальной информации, культурному контенту и полезным знаниям. «Поддержка семей наших военнослужащих – это наш общий долг и дело чести. Акция Добрая подписка – прекрасная возможность сделать полезный и душевный подарок, который будет напоминать о нашей заботе и внимании на протяжении всего года», – подчеркнула Наталья Полянская. газеты «Башкортостан», «Республика Башкортостан», «Кызыл тан», «Йэшлек», «Омэт», «Йэншишма», «Ошмес», «Урал – Сасси», «Чолман»; журналы «Агидель», «Акбузат» (детский), «Башкортостан кызы» (женский), «Башкортостан укытыусыхы» (для учителей), «Бельские просторы», «Ватандаш», «Тамаша», «Тулпар», «Хэнек» (юмористический), «Шонкар». Издательский дом «Республика Башкортостан» - крупнейшее издательское предприятие Республики Башкортостан, выпускающее широкий спектр республиканских периодических печатных изданий на русском, башкирском, татарском и других языках. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.","Министр поддержала акцию ""Добрая подписка"".",0,analytics,Аңлатма,1920,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-06-23/ministr-podderzhala-aktsiyu-dobraya-podpiska-4287120,2025-06-23T11:01:00+00:00
"Программа мероприятия откроется 3 декабря рядом секций и мастер-классов на тему эффективной и конкурентной политики в производительности труда, в социальном и молодежном предпринимательстве. В рамках деловой программы Всероссийская академия внешней торговли Министерства экономического развития Российской Федерации организует хакатон эффективных управленческих решений. Хакатон станет площадкой для обмена знаниями и внедрения в реальную практику лучших управленческих решений и инновационных стратегий, направленных на усиление конкурентных позиций предприятий. Завершится первый день форума торжественной церемонией награждения победителей Республиканского конкурса «Предприниматель года – 2025». Второй день Международной недели бизнеса откроется обсуждением актуальных вопросов правоприменения и правотворчества в сфере креативных индустрий и интеллектуальной собственности. В рамках награждения лауреатов премии «Защитник бизнеса-2025» отметят выдающихся профессионалов, внесших значительный вклад в развитие правовой поддержки отечественного бизнеса. Лучших представителей юридических профессий наградят в рамках ежегодной премии «Юрист года». Экспертов в области права отметят за значительный вклад в развитие российской юридической науки, формирование правового государства, укрепление законности и правопорядка, защиту прав и законных интересов граждан. Заключительный день Форума, 5 декабря, будет объявлен Международным днем, в рамках которого будут обсуждаться вопросы государственно-частного партнёрства. Для предпринимателей будет организована Биржа деловых контактов. Планируются сессии «Международная кооперация Башкортостана и регионов Китайской Народной Республики», «Перспективы сотрудничества Башкортостана и Таджикистана», Круглый стол «РБИК как элемент интеграции в Союзное государство». Мероприятия продолжатся в формате рабочих групп «Международное сотрудничество: трансфер технологических решений российских компаний в регион. Ответные меры российского бизнеса на глобальные вызовы внешней среды», «Торгово-экономическое и социально-гуманитарное сотрудничество между Республикой Башкортостан и Витебской областью Республики Беларусь», «Индустриальная дипломатия, кооперация технопарков как способ взаимодействия государств». Пройдут бизнес-диалоги «Развитие отношений и усиление товарооборота между Республикой Башкортостан и Республикой Казахстан», «Республика Башкортостан-Турецкая Республика: развитие деловой кооперации и новые проекты», состоится «Цифровой мост: трансфер технологий цифровых компаний в регион ». Также будет работать площадка «Международно-правовая защита бизнеса». Впервые пройдет Совет муниципальных образований Республики Башкортостан, Российской Федерации и Ташкентской области Республики Узбекистан. Ключевым событием станет проведение пленарного заседания с участием Главы Республики Башкортостан Р. Ф. Хабирова. В рамках мероприятия пройдёт церемония награждения победителей и призеров регионального этапа конкурса «Экспортер года». Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Международная неделя бизнеса-2025,1,news,Яңылыҡтар,3110,https://uchbash.com/articles/novosti/2025-12-04/mezhdunarodnaya-nedelya-biznesa-2025-4492507,2025-12-04T00:04:00+00:00
"2026 йылдың өсөнсө генә көнө әле, ә нисәмә ерҙә янғын сыҡҡан.",Яналар.,1,news,Яңылыҡтар,61,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-03/yanalar-4527837,2026-01-03T13:00:00+00:00
19 февралдең иртәһенән мосолмандар ураҙа тотасаҡ. Ураҙа байрамы иһә 20 мартҡа тура килә. Шуға тиклем сәхәр ашағас һәм ауыҙ асҡанда уҡыла торған доғаларҙы иҫкә төшөрә торайыҡ.,"Һаумы, февраль!",0,analytics,Дин,174,https://yanshishma.com/articles/iman-bar-a-khla-bar-/2026-02-01/aumy-fevral-4559636,2026-02-01T13:35:00+00:00
"Өфө уҡыусылары ""Рәсәй – традицион ҡиммәттәр иле"" тигән Бөтә Рәсәй конкурсында еңгән. Еңеүселәрҙе Мәскәүгә саҡырып ҡотлағандар. Конкурсҡа 89 төбәктән һәм 7 илдән 4300 эш килгән. Шуларҙың 60-тан ашыуының авторҙары еңеүсе йә лауреат булған. Өфөнөң 93-сө физика-математика лицейы уҡыусылары конкурстың ике этабын уңышлы үткән, эштәрен жюри алдында яҡлаған. Улар ""Традицион Рәсәй ҡиммәте тураһында хикәйә"" номинацияһында еңеүсе булған. Ҡатнашыусыларға закондар һәм нормалар күҙлеге аша был мәсьәләнең әһәмиәтен аңлатырға, традицион ҡиммәттәрҙең мәғәнәһен асҡан уникаль эш әҙерләргә кәрәк ине. Өфө балалары бурысты юғары кимәлдә башҡарып сыҡҡан. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Өфө уҡыусылары Бөтә Рәсәй конкурсында еңеү яулаған,1,news,Яңылыҡтар,1070,https://amanat.su/news/novosti/2026-01-28/f-u-yusylary-b-t-r-s-y-konkursynda-e-e-yaula-an-4553699,2026-01-28T14:33:00+00:00
"Шиғриәтендә – тыуған яҡ моңо Иләҫ күңелдәрҙе хисләндереп, радиоалғыстан таныш йыр ағыла. Әллә уның Алһыу Бәхтиева башҡарыуында моңло яңғырауы күңелдәрҙе арбай, әллә йырҙың һүҙҙәренә һалынған тәрән мәғәнә. Был моң, күңелдең иң нескә ҡылдарына ҡағылып, йөрәк түренән урғылып сыға һәм хистәр өйөрмәһендә ҡалдыра. Шиғриәтендә – тыуған яҡ моңо Үткәндәрҙән үкенестәр ҡалған, Үҙәктәргә үтеп көйөүҙән, Һөйөүемдән һине мәхрүм итеп, Үҙем мәхрүм булдым һөйөүҙән. – Ишетәһегеҙме, ҡайһылай матур йыр! Уның һүҙҙәрен ауылдашым Зөһрә Алтынбаева яҙған, – тип ғорурланып һөйләйем ғаиләмә. – Ул да беҙҙең бала сағыбыҙ үткән һуҡмаҡтар буйлап уҙған, шул уҡ Ләмәҙ йылғаһы аша күперҙән үтеп йөрөгән, Әй йылғаһының көмөш тулҡындарында йөҙгән, Сүсәкәй тауы үренән ауылға ҡарап һоҡланып торған. Үҙем һөйләйем, ә уйҙарым инде таңдарҙа ҡояшы бөтә ауылды сағыу нурҙары менән балҡытҡан, ҡояш бейек тау артына тәгәрәү менән көн байыған тыуған ауылым Ләмәҙтамаҡта. Нәҡ ошо ауылда Рәйсә менән Нариман Камаловтарҙың татыу ғаиләһендә 1951 йылдың ғинуар көнөндә буласаҡ шағирә донъяға килә. Ғаиләлә алты ҡыҙ үҫә. Аҡыллылар, тырыштар, уңғандар – улар барыһы ла яҡшы уҡый һәм абруйлы һөнәрҙәр ала: Алһыу Хизбуллина, Нәүилә Йылҡыбаева һәм Луиза Фәтҡуллина – педагогтар, Фирҙәүес Цмыкайло – бухгалтер, Зәлифә Ғилметдинова – китапханасы. Әйтергә кәрәк, Зөһрә Алтынбаеваның һеңлеһе Зәлифә Ғилметдинова ла ҡәләм оҫтаһы булып танылған. Гөлсөм Бикбулатова башҡарыуында уның һүҙҙәренә яҙылған Аҡ болоттар йөҙә зәңгәр күктә йыры халыҡ араһында киң билдәле һәм күп тыңлаусыларҙың йөрәген яуланы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре Зөһрә Нариман ҡыҙы ҙур тормошҡа юлын Мәсәғүт педагогия училищеһынан башлай. Артабан Баш-ҡорт дәүләт университетында уҡый. Шағирәнең бөтә хеҙмәт эшмәкәрлеге журналистика менән бәйле. Ул Ленинсы гәзите редакцияһында тәржемәсе, Башҡорт мәктәбендә рус теле журналының бүлек мөхәррире, Башҡортостан дәүләт телерадиокомпанияһының Хазина редакцияһында өлкән мөхәррир булып эшләй. 1996 йылдан алып пенсияға сыҡҡанға тиклем – Ватандаш журналының бүлек мөхәррире. Зөһрә Нариман ҡыҙы өсөн шиғриәт – ул үҙе бер оло илаһы донъя. Билдәле яҡташыбыҙҙың ҡәләме аҫтынан бик күп шиғырҙар донъя күрә, уларға көйҙәр һалынып, был йырҙар башҡорт һәм татар башҡарыусыларының яратып башҡарған йырҙары репертуарын тәшкил итә: Үкенес (Алһыу Бәхтиева – башҡорт телендә, Ғәбделфәт Сафин һәм Рафина Ғәниуллина татар телендә башҡара), Сыҡма, сыҡма барыр юлдарыма (Айгөл Һағынбаева, Рәдиф Зарипов), Балан емеше (Резеда Әминева, Сөмбөл Моратова), Ҡалдыр һөйөүҙе (Филүс Ҡалмурзин), Көҙгө һағыш (Хәлимә Ғәббәсова), Һөйөлөүҙән кем туйған (Лилиә һәм Фәдис Ғәниевтар, Рәфис Ишбаев), Һин миҙгелдәр төҫлө (Гүзәл Хәмитова), Ҡайҙа (Фәнәүи Сәлихов), Тыуған яҡ (Салауат Мөхәмәтйәров), Һағыш (Лина Гәрәева), Ҡарашыңда ҡарҙар ята, тиһең. (Розалия Күсәбаева), Хушлашмайым (Алина Дәүләтханова). Зөһрә Алтынбаева – биш шиғри йыйынтыҡ авторы: Аҡ ҡауырһын (1995), Юлдар киләсәккә әйҙәй (2004), Күңелем моңдары (2006), үмерем балҡыштары (2006), Йылдар һәм йырҙар (2008). Бынан тыш, авторҙың тағы ла өс китабы хикәйәләр, новеллалар, очерктарҙан тора. Тыуған ауылында үткән бала сағын Зөһрә Нариман ҡыҙы айырыуса бер йылылыҡ һәм наҙ менән иҫкә ала. – Мин Ләмәҙтамаҡ мәктәбендә 8-се класҡа тиклем генә уҡыным. Ярат-ҡан уҡытыусыларым иң элек Нәжип абый Шәрипов, Вафа абый Әхмәҙуллин, Сания апалар ине. Әкрәм абый Ғәлимов менән мандолинала уйнап, клубта сығыш яһай торғайныҡ. Фрат абый Ғатауллин алып барған акробатика түңәрәгенә бик теләп йөрөнөк. Ҡайһы берҙә был түңәрәкте Һабанаҡ ауылынан Әлфиә апа алып бара ине. Ә әхирәттәремә килгәндә, улар менән үткән бала саҡ йылдары бик бәхетле. Ауылдан Миңһылыу Нәҙершина менән дуҫ булдым, ул колхоз идараһы бинаһы ҡаршыһында йәшәне. Юғары остан Гөлсибәр Бәғҙән ҡыҙы бик ҡыйыу, уңған ҡыҙ ине, унан хатта малайҙар ҡурҡа торғайны. Ә мин үҙем үҫкәндә бик оялсан булдым, – ти Зөһрә апай. Тыуған яҡҡа һөйөү – шағирәнең шиғриәтендә айырым тема. Уларҙа сылтырап аҡҡан Ләмәҙ йылғаһының тауышы ла, мөһабәт Әй йылғаһының тынлығы ла ишетелеп ҡала; тыуған ауылдың тыныслығын ғорур һаҡлап торған тауҙарға мәҙхиә йырлана; автор тыуған йортоноң эсендә тороп ҡалған бала сағын һәм һөйөүен эҙләй. Һөйөүенең тәүгеһен, иң сафын. Ауылдаштары өсөн уның күпер хаҡында шиғыры айырыуса ҡәҙерле. Ауылда тормош дауам итә, йәш быуын үҫеп тора, яңы күперҙәр төҙөлә, әммә шағирәнең күпер янында кисергән тойғолары иҫкермәй һәм һәр быуын уны үҙенсә яңынан кисерә. Зөһрә ҒӘНИЕВА. Үткәндәргә алып ҡайтты тағы Таныш моңдар, таныш тауыштар. Ана күпер ауыл уртаһында, Беҙ тәү тапҡыр шунда танышҡан. Ауыл кисе, таныш ауыл еҫе Күңел ҡылдарына ҡағыла. Үткәндәрҙең хәтирәләр еле Хыялдарға күмә тағы ла. Бағана башындағы һары фонарь Һаман яна беҙҙе күҙәтеп. Эх, үтәһе ине шул күперҙән Йәшлек хаталарын төҙәтеп. Үкенес Үткәндәрҙән үкенестәр ҡалған, Үҙәктәргә үтеп көйөүҙән, Һөйөүемдән һине мәхрүм итеп, Үҙем мәхрүм булдым һөйөүҙән. Шәфәҡтәргә шәмдәл булып ҡунған Аҡ хистәре яныу-көйөүҙең, Ҡәберенә сәскә һалыр инем Үҙем һәләк иткән һөйөүҙең. Ҡайтар, Хоҙай, мине үткәндәргә, Шул хистәрҙе килә кисергем, Был донъяла шарап эсеп түгел, Мөхәббәттән килә иҫергем. Икәү яҡҡан усаҡ һүнгән инде, Көлгенәһен елдәр тарата, Һөйөү бит ул ошо усаҡ төҫлө Ялҡын өҫтәгәнде ярата. Тыуған йорт тупһаһы Бына тағы ҡайтып ауылыма, Ҡаҡтым бала саҡтың ишеген. Тик асманы бер кем. Бикле ишек, Бикле күңелеләй күршенең. Мин соланда торам. Ә бала саҡ эстә, Мине индерергә теләмәй. Ғәйептәрем күпме, Гонаһтарым ҙурмы? Ниндәй генә хистәр биләмәй. Етем ҡалған өйҙә саф бала саҡ Үҙе генә ғүмер кисерә. Ә мин унан илһам көтөп ҡайтам, Шишмә һыуын ҡайтам эсергә. Тыуған йорттоң тупһаларын ҡосоп, Илаһам да миңә йыуаныс. Бала сағым ҡабул итмәһә лә, Тыуған йортоң булыу ҡыуаныс. Бер илайһы, бер йырлайһы килә Тыуған йорттоң ҡосоп тупһаһын. Хоҙай айырмаһын ошо мәлдән, Тыуған тупраҡ ҡапыл йотмаһын. Үкенмәҫмен инде тиһәм дә. Үкенмәҫмен инде тиһәм дә мин, Үкенерлек мәлдәр бар икән. Керпегемә ҡунып иркәләгән Яңы яуған ап-аҡ ҡар икән. Үкендерә үкһеп илағандар, Артыҡ ҡыуанғандар шатлыҡтан, Һәр нәмәнең үҙ самаһы икән – Ишараһы микән ҡартлыҡҡа. Үкендерә атай-әсәйҙәрҙең Ҡайсаҡ киткәнемә күңелен. Тула ине барса булмыштары Беҙгә һөйөү менән түгелеп. Үкендерә – тыуған ергенәмдең Ҡәҙерҙәрен һуңлап аңланым, Миңә тигән тоғро мөхәббәтен Һөйөп туйып бөтә алманым. Әсәй наҙы булып иркәләгән Тыуған яҡтан иҫкән ел икән, Үкенмәҫмен инде тиһәм дә мин, Үкенерлек мәлдәр бар икән. Торам яңғыҙ ҡайын ҡосаҡлап. Тағы ҡайттым әле тыуған ергә, Тағы мендем әле тауҙарға. Тау башында ҡалған йүләр саҡтың, Мөхәббәтле гүзәл йәшлегемдең Ауаздарын ҡабат тыңларға. Кискә ауышҡан ғүмерҙәр Ниңәлер тарта шунда. Бала саҡ менән йәшлегем Көтәлер төҫлө унда. Дарманымдың һуңғы сәмен егеп, Үрләһәм дә үркәс тауҙарға, Бер кемде лә таба алманым, Хистәремде бүлә алманым, Яҙған яңғыҙыма ҡалырға. Ҡайындар ҙа ҡартайғандай төҫлө, Һүнеп ҡалған төнгө усаҡтар, Һағыштарҙан албырғап та ҡалып, Торам яңғыҙ ҡайын ҡосаҡлап. Яңғыҙ япраҡ Яңғыҙ япраҡ ҡарҙа өйөрөлә, Ҡайҙа бәрелһә лә, яралы. Йәл япраҡҡай. Әле көҙ генә бит, Алда һалҡын ҡыштар, Ыжғыр бурандар ҙа бар әле. Икәү булһа, бәлки, өшөмәҫ тә ине, Йәл япраҡтың яңғыҙ ҡалғаны. Аҙашып та килеп таба төҫлө Яҙмыштарҙың беҙгә яҙғаны. Бөгөн мин дә ошо япраҡ төҫлө, Өҙөлөп төшкән һымаҡ ағастан. Яңғыҙҙарҙың хәлен аңлайһың тик Яңғыҙлыҡта үҙең ҡалғас та. Яңғыҙ япраҡ төҫлө бер аҙашам, Берсә ел-ямғырҙа күшегәм. Күңел усағымдың уты һүнгән – Яңғыҙ ҡалмағыҙсы, кешеләр. Ҡайтам Уралымды һағынып Мин – Уралдың урман далаһында Аунап үҫкән башҡорт балаһы. Сикһеҙ диңгеҙ, ҡомло сүллектәрҙә Аҙашҡандай баҙап ҡаламын. Сит ерҙәрҙең еле иркәләмәй, Ҡояшы ла өтә, наҙламай. Айы ла ят, йондоҙҙары иһә Уралдағы кеүек баҙламай. Сит ерҙәрҙә сикһеҙ даръялар күп, Тик юҡ унда ғорур Ағиҙел, Талғын аҡҡан тыныс Әйем дә юҡ, Юҡ һайығып ҡалған Ләмәҙем. Сит илдәрҙә сикһеҙ һағындыра Сал урманлы сая Уралым. Ҡайтҡанымда әсәм төҫлө көтә, Күкһел томандарға уралып. Эҫе ҡояш, Зәңгәр диңгеҙ эҙләп, Сит илдәргә сәфәр тотабыҙ. Ә сәфәрҙән Һалҡын ҡышы, Алтын көҙө, Наҙлы яҙы, Йәмле йәйе булған Урал ерен һағынып ҡайтабыҙ.",Һөйөүемдән һине мәхрүм итеп,0,analytics,Мәҙәниәт,8020,https://shonkar.com/articles/culture/2026-01-03/y-emd-n-ine-m-hr-m-itep-4527664,2026-01-03T11:25:00+00:00
Ҡырҙа йөрөргә мәжбүр ирҙең именлеген һорау доғаһы.,"""Иремде Һиңә ышанып тапшырам""",0,analytics,Дин,50,https://bashgazet.ru/articles/iman/2026-02-22/iremde-i-yshanyp-tapshyram-4588575,2026-02-22T23:20:00+00:00
"Икенсе хәҙистә әйтелгәнсә: ""намаҙ ҡылыусыға уәсүәсә итеп, ""тегене иҫлә, быны иҫлә"", тип намаҙын яңылыштыра башлай. "", ти. Хәҙистәрҙә ҡайҙа ҡасып китеүе тураһында әйтелмәгән, әммә шәрех ҡылыусы ғалимдар әйткәнсә, ул аҙан тауышын ишетмәҫлек ергә - йыраҡҡа ҡаса, сөнки ул үҙенең иң яратмаған тәүхид һүҙҙәрен ишетергә теләмәй. Ишетһә, шулай уҡ, Ҡиәмәт көнөндә аҙан әйтеүсе өсөн шәһәҙәт итергә тура киләсәк бит, сөнки аҙан тауышын ишеткән һәр бер йән, үҙе теләмәһә лә шаһитлыҡ ҡыласаҡ. Шуға ул ишетмәҫлек йыраҡлыҡҡа ҡаса. Бәҙрәфтә булған саҡта, шулай уҡ башҡа ваҡытта ла шайтандан ҡурҡырға кәрәкмәй, ҡушылған доға-зекерҙәрҙе әйтеп йөрөү ул - һәр мосолмандың ныҡлы ҡәлғәһе. Ҡиәмәт көнөндә Иблис, ләғәнәһу Ллаһ, уның ҡуштандары мәңгелеккә Йәһәннәмгә китәсәк. Уларҙы ғазап фәрештәләре ҡаршылап төрлө ғазаптарға тарытасаҡ. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Аллаһтың әмерен үтәүсе - ғазап фәрештәләре,0,analytics,Төрлө,1486,https://henek.info/articles/+++-/2025-07-09/alla-ty-meren-t-se-azap-f-resht-l-re-4308229,2025-07-09T13:00:00+00:00
"Башкортстанда Салават Юлаев исемендәге икенче ихтыяри батальонны булдыручылар анда алынучы хәрбиләрнең яшен 60 яшькә кадәр арттырган, дипяза""Коммерсантъ-Уфа"" басмасы. Моннан тыш, бу батальонга гадиләштерелгән медицина комиссиясен үтеп керергә мөмкин булачак. Моңарчы контрактны яхшы физик формада булган 55 яшькә кадәркешеләргә генә имзаларга тәкъдим ителә иде. Батальон командиры, Башкортстан башлыгының Росгвардиягаскәрләре белән хезмәттәшлек киңәшчесе Артур Юмагужинбу карарны ""шайтаннар""ның республика территориясенә керергә омтылуы һәм аларны туктатырга кирәклеге белән аңлатты. Салават Юлаев исемендәге икенче батальон, беренчесе кебек үк, Росгвардиягаскәрләре структурасында эш итәчәк. Бу Украинага каршы сугыш башланганнан бирле Башкортстанда төзелгән сигезенче батальон. Аларның өчесе сугышка 2022 елда ук ибәрелде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Салават Юлаев исемендәге икенче батальонга алынучыларның яшен 60 яшькә кадәр күтәргәннәр,1,news,Яңылыҡтар,922,https://www.azatliq.org/a/32554002.html,2023-08-18T12:42:16+00:00
"Европа берлеге Кырымны аннексияләве өчен Русиягә керткән чикләүләрнең вакытын 2023 елның 23 июненә кадәр озайтты. Европа дипломатиясе башлыгы Жозеп Боррель, Кырымны канунсыз аннексияләү - халыкара хокукны бозу, Европа берлеге моны хөкем итә дип белдерде. ""Украинага каршы акланмаган, яулап алу сугышы башлап, Русия аның суверенитетын һәм бөтенлеген тагын да ныграк бозды. Бу сугышны Европа берлеге кискен хөкем итә, Русия агресиясеннән саклану һәм тыныч, демократик, чәчәк атучы киләчәк төзүгә хокукын тормышка ашыруда Европа берлеге Украинага ярдәм итәргә тырыша"" дип искәртте Боррель. Беренче чикләүләрне Европа берлеге 2014 елның июнендәкерткән иде. Башта Европа берлеге илләренә Кырым тауарларының күпчелеген кертүне тыйдылар. Аннары Кырым икътисадына инвестицияләр кертү тыелды. Санкцияләр туризм өлкәсенә дә кагыла. Европа круиз корабларына Кырым портларында туктарга ярамый. Моннан тыш, Европаның кайбер тауарларын һәм технологияләрен Кырымның транспорт, телекоммуникацияләр һәм энергетика өлкәсенә кертү тыела. Русия Кырымны 2014 елда референдум нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Тавыш бирү Украина кануннарына каршы килеп һәм Кырымны Русия хәрбиләре үз кулына алгач уздырылды. Киев һәм Көнбатыш илләре моны халыкара хокук нормаларын бозу дип саный. Мәскәү Кырымны Русиягә кушуны ""тарихи гаделлекне торгызу"" дип атый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Кырымны аннексияләве өчен Русиягә кертелгән Европа берлеге чикләүләре 2023 елга кадәр гамәлдә булачак,1,news,Яңылыҡтар,1423,https://www.azatliq.org/a/31906394.html,2022-06-20T15:30:44+00:00
"Ауыл хыялыйы, Таң, Өйөрөлмәк, Толпар, Алпамыша, Ҡыҙылташ, 1812 йылғы Ватан һуғышында башҡорттар, Салауат тураһында иртәк (авторҙашы И. Ғаянов), Ҡанатлы ат, Ҡолап барыусы Толпар, Сен-Жермен майҙанында таң, Александр батшаның башҡорттарҙы һуғышҡа саҡырыуы  кеүек билдәле картиналар яҙған ватандашыбыҙ, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Фәйзрахман Исмәғилевтең ижад оҫтаханаһында булып, уның ижады менән яҡындаш танышырға, һынлы сәнғәт хаҡында әңгәмә ҡорорға насип итте.",Ябай ауыл малайының билдәле рәссам булғаны,0,analytics,Мәҙәниәт,532,https://shonkar.com/articles/culture/2025-03-28/yabay-auyl-malayyny-bild-le-r-ssam-bul-any-4175877,2025-03-28T08:35:00+00:00
"Бөрйән районының Байназар ауылы егете, Дикий позывнойлы яҡташыбыҙ Украинала барған махсус хәрби операцияла беренсе көнөнән үк ҡатнаша. 2010 йылда армия сафына алынған егет тормошон хәрби хеҙмәт менән бәйләгән. Новосибирск, Алыҫ Көнсығышта хеҙмәт иткәндән һуң, 2011 йылда контракт төҙөй. Өс тапҡыр Сирияла булып ҡайта. Хәрби заданиеларҙа ҡаһарманлыҡ күрһәткән яҡташыбыҙ бик күп миҙалдар менән наградланған. Прапорщик званиеһына эйә Дикийҙың хәрби хеҙмәттә булыуына 15 йыл тула. Әлкә-2 хәрби часендә уның менән бергә ағаһы ла хеҙмәт итә. 23 йыл хәрби тәжрибә туплаған райондашыбыҙ әлеге мәлдә шулай уҡ махсус хәрби операцияла ҡатнаша, водитель бурысын үтәй. Бер туғандарҙың хәрби хеҙмәткә ылығыуына аптырайһы түгел – улар 25 йыл тормошон хәрби хеҙмәткә бағышлаған бабайҙары юлын һайлаған. МХО-ла техник ротаның етәксеһе вазифаһын башҡарған яугир ошо көндәрҙә ҡыҫҡа ваҡытлы ялға ҡайтҡан. Яҡташыбыҙ Ейәнсура һылыуы менән ике бала тәрбиәләй. Хәрби бурысын өлгөлө башҡарған, үҙен юғары класлы белгес, ҡыйыу һәм маҡсатҡа ынтылыусан һалдат, үҙ иленең ысын патриоты итеп күрһәткән ҡаһарман яҡташыбыҙға һаулыҡ, тиҙерәк еңеү менән ҡайтыуын теләп ҡалабыҙ. Бөрйән районының Байназар ауылы егете, Дикий позывнойлы яҡташыбыҙ Украинала барған махсус хәрби операцияла беренсе көнөнән үк ҡатнаша. 2010 йылда армия сафына алынған егет тормошон хәрби хеҙмәт менән бәйләгән. Новосибирск, Алыҫ Көнсығышта хеҙмәт иткәндән һуң, 2011 йылда контракт төҙөй. Өс тапҡыр Сирияла булып ҡайта. Хәрби заданиеларҙа ҡаһарманлыҡ күрһәткән яҡташыбыҙ бик күп миҙалдар менән наградланған. Прапорщик званиеһына эйә Дикийҙың хәрби хеҙмәттә булыуына 15 йыл тула. Әлкә-2 хәрби часендә уның менән бергә ағаһы ла хеҙмәт итә. 23 йыл хәрби тәжрибә туплаған райондашыбыҙ әлеге мәлдә шулай уҡ махсус хәрби операцияла ҡатнаша, водитель бурысын үтәй. Бер туғандарҙың хәрби хеҙмәткә ылығыуына аптырайһы түгел – улар 25 йыл тормошон хәрби хеҙмәткә бағышлаған бабайҙары юлын һайлаған. МХО-ла техник ротаның етәксеһе вазифаһын башҡарған яугир ошо көндәрҙә ҡыҫҡа ваҡытлы ялға ҡайтҡан. Яҡташыбыҙ Ейәнсура һылыуы менән ике бала тәрбиәләй. Хәрби бурысын өлгөлө башҡарған, үҙен юғары класлы белгес, ҡыйыу һәм маҡсатҡа ынтылыусан һалдат, үҙ иленең ысын патриоты итеп күрһәткән ҡаһарман яҡташыбыҙға һаулыҡ, тиҙерәк еңеү менән ҡайтыуын теләп ҡалабыҙ.",Тормошон хәрби хеҙмәткә арнаған,0,analytics,Йәмғиәт,2287,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-08-19/tormoshon-h-rbi-he-m-tk-arna-an-4354702,2025-08-19T21:22:00+00:00
"2025 йылдың 25 сентяберендә республиканың төп милли радиоһы 25 йәшлек юбилейын билдәләй. Яратҡан радиобыҙҙы һәм уның күп һанлы тыңлаусыларын ҡотларға «Өфө-Арена»ның ҙур сәхнәһенә Башҡортостан, Татарстан, Мәскәү, Ҡазағстан, Ҡытайҙан популяр башҡарыусылар йыйыла. Халыҡ-ара фестивалдә Элвин Грей, Ильсия Бәҙретдинова, Бишбармак оркестры, Зәйнетдин, Акимхан Маженов һәм Аҡбота Көснәдин, Нәзифә Ҡадырова, Айҙар Ғәлимов, Иҙрис Ғәзиев, Рөстәм Ғиззәтуллин, һәм Азамат Тимеров, Фәдис Ғәниев һәм Лилиә Биктимерова, Фәрүәз Урманшин һәм Резеда Әминева, Гөлназ Асаева һәм Вилли, Зинира һәм Ризат Рамазановтар, Рәсул Ҡарабулатов, Азат Йыһаншин, Иҙел Нурғәлин, Эдуард Хөснөтдинов, Сәғиҙулла Байегет, Гөлсөм Бикбулатова, Рамазан Биккинин, Ильнур Рамазанов, Хуан Су, Ф. Ғәскәров исемендәге дәүләт академия бейеү ансамбле һәм башҡа популяр артистар сығыш яһай. Сирек быуат дауамында «Юлдаш» - республика рупорына әйләнгән радио, халыҡты тәүгеләрҙән яңылыҡтар менән таныштыра, рәсми мәғлүмәттәр еткерә, халыҡ менән һайлау кампанияларында ҡатнаша, баҫыу эштәрен яҡтырта, иҡтисад, социаль тормош, еңеүҙәр һәм проблемалар тураһында һөйләй, мохтаждарға ярҙам итә, донъяға һибелеп йәшәгән милләттәштәрҙе берләштерә, хәйриә акциялары ойоштора, матур йолаларҙы, телде, рухты һаҡлай, тарихты оноттормай, шул уҡ ваҡытта заман менән бергә атлай. Тимәк, Башҡортостандың айырылғыһыҙ бер өлөшө булып эшләй һәм йәшәй. Шуның өсөн дә төп ниәт: Юлдаш радиоһының юбилейын халыҡ байрамы итеп билдәләү. «Беҙҙең көндәлек хеҙмәтебеҙ, тәүлек әйләнәһенә эшләгән эфир, тапшырыуҙар һәм йырҙар, һөйөүебеҙ – барыһы ла тыңлаусыларыбыҙ өсөн. Беҙ был көндөң «халыҡсан» радионың тыңлаусылары күңеленә йондоҙло ҡунаҡтар менән генә түгел, 25 йыл дауамында оҙата килгән моңло йырҙар, иҫтәлекле бүләктәр, йылы мөхит, илһамландырыр осрашыуҙар менән хәтерҙә ҡалыуын теләйбеҙ. Барығыҙҙы ла беҙҙең уртаҡ байрамда көтәбеҙ! ""- тиҙәр ойоштороусылар.","Мәскәүҙән, Ҡаҙағстандан, хатта Ҡытайҙан.",1,news,Яңылыҡтар,1888,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-07-30/m-sk-n-a-a-standan-hatta-ytay-an-4332605,2025-07-30T18:22:00+00:00
"«ЕЛКӘН» расправляет паруса Пятый Открытый телевизионный конкурс юных исполнителей башкирской классической музыки «ЕЛКӘН» завершился грандиозным Финалом и Гала-концертом в Государственном концертном зале «Башкортостан». 12 детей-финалистов играли в сопровождении Государственного академического симфонического оркестра Республики Башкортостан под управлением главного дирижера Дмитрия Крюкова. Специально для Финала конкурса были написаны оркестровки и новые произведения. В этом году юные финалисты ирали музыку Рафаила Касимова, Нура Даутова, Ильдара Хисамутдинова, Урала Идельбаева, Эдуарда Христафорова, Артема Уразбаева. А во второй части Гла-концерта прозвучали произведения Хусаина Ахметова, Наримана Сабитова, Азамата Азнагулова в исполнении лауреатов прошлых годов и членов жюри телеконкурса. Первый заместитель Премьер-министра Правительства  Республики Башкортостан Урал Кильсенбаев поздравил детей-финалистов с победой и поблагодарил организаторов и участников от имени Главы Республики Башкортостан Радия Хабирова за важный для культуры республики проект. Телеконкурс реализует Детско-юношеский телеканал «Тамыр» при поддержке Министерства культуры Республики Башкортостан и при тесном сотрудничестве с  Государственным академическим симфоническим оркестром РБ. - Значение «ЕЛКӘН» не сиюминутное, оно долгосрочное, фундаментальное, - говорит директор Детско-юношеского телеканала «Тамыр» Гульназ Кульсарина. - Спасибо всем, кто создает с нами этот многослойный, сложный проект! Мы благодарны детям, педагогам, родителям за кропотливый труд. Спасибо министру культуры Амине Шафиковой за то, что пять лет назад она поверила в идею телевизионного проекта и подставила плечо. Спасибо нашему прекрасному оркестру, генеральному директору Артуру Назиуллину и главному дирижеру Дмитрию Крюкову за профессиональное содействие, уважение творчества детей. Спасибо нашим композиторам, которые из года в год пишут замечательные произведения для детей с оркестром. И душевная благодарность нашему жюри, за пять лет они превратились в настоящих наставников, болеют за каждого ребенка. - Я счастлива! Мне так нравится на «Елкән»! - говорит юная ведущая Гала-концерта Анна Алексеенко. - В прошлом году я получила Гран-при телеконкурса «Елкән». А в этот раз меня пригласили вести Финал и Гала-концерт вместе с Айтуганом и Гульгеной. У нас такое замечательное трио! «Елкән» - это волшебная мастерская музыки, где тебе все рады, тебя понимают и любят. Юные участники телевизионного проекта «Елкән» дают новое дыхание произведениям башкирской академической музыки, рассказывают историю республики через музыку и творчество выдающихся композиторов. По условиям конкурса юные музыканты исполняют произведения башкирских композиторов в четырех номинациях: фортепиано, струнные, духовые, народные инструменты. Конкурс проходит в трех турах: отборочный, конкурсный, финал. В течение месяца каждый воскресный вечер в эфире каналов БСТ и «Тамыр» конкурсную программу юных музыкантов слушала вся республика. Детей пятого телеконкурса оценивали именитые музыканты и деятели искусств: Шаура Сагитова, Артур Гайсаров, Ильшат Муслимов, Руслан Валеев, Виктория Симонова. Творческая команда телеканала «Тамыр» снимает  и показывает фильмы про каждого лауреата, освещая кропотливую работу педагогов, поддержку родителей юных музыкантов. Лауреаты Пятого Открытого телевизионного конкурса юных исполнителей башкирской классической музыки «ЕЛКӘН» НОМИНАЦИЯ «СТРУННЫЕ ИНСТРУМЕНТЫ» 1 место - Даниэла Буслаева, скрипка Детская музыкальная школа 1 им. Н. Сабитова, г. Уфа педагог Лилия Габидуллина 2 место - Малика Хайрисламова скрипка Детская музыкальная школа 1 им. Н. Сабитова, г. Уфа педагог Анна Рыбакина 3 место - Самина Салямова, виолончель Детская школа искусств 1 г. Октябрьский педагог Светлана Сафрошкина НОМИНАЦИЯ «ДУХОВЫЕ ИНСТРУМЕНТЫ» 1 место - Элина Гафарова, саксофон Детская музыкальная школа 1 г. Учалы педагог Фарит Кунаккужин 2 место - Ростислав Бобрик, кларнет Детская музыкальная школа 1 им. Н. Сабитова, г. Уфа педагог Руслан Валеев 3 место - Демид Валеев, саксофон Детская музыкальная школа 1 г. Учалы педагог Кунаккужин Фарит НОМИНАЦИЯ «ФОРТЕПИАНО» 1 место - Аделия Зарипова Средний специальный музыкальный колледж педагог Татьяна Погодина 2 место - Полина Альшевич Детская музыкальная школа 11, г. Уфа педагог Вера Тимошенко 3 место - София Зарипова Республиканская гимназия-интернат им. Г. Альмухаметова педагог Танзиля Мусаварова НОМИНАЦИЯ «НАРОДНЫЕ ИНСТРУМЕНТЫ» 1 место - Идель Васфиев, баян Детская музыкальная школа 8, г. Уфа педагог Ляйсан Хайрисламова 3 место - Динислам Шагиев, курай Детская школа искусств с. Кунакбаево, Учалинский район педагог Шафкат Юсупов 2 место - Эрнест Юсупов, баян Детская школа искусств им. А. Искужина, г. Уфа педагог Зухра Тляпова","""Елкән"" алыҫтарға алып китә",0,analytics,Мәҙәниәт,4761,https://shonkar.com/news/culture/2025-11-01/elk-n-aly-tar-a-alyp-kit-4450638,2025-11-01T16:20:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБашкортстанның Кушнарен районының Матвеев авылында Чирмәсән елгасы күтәрелеп, юлны су баскан. Бүген иртәнге сигездә бу юлдан барган   машинасын агым белән юдырып алып киткән. Машинада ир, хатын-кыз һәм 14 яшьлек үсмер булган, алар машинадан чыгып агачка менгән диелә. Башкортстанда Гадәттән тыш хәлләр министрлыгына кар сулары басуы турында бер тәүлек эчендә 268 хәбәр килгән. Бу хакта ""Коммерсантъ""иткерә. Кушнарен районының Матвеев авылында Чирмәсән елгасы күтәрелеп, юлны су баскан. Бүген иртәнге сигездә бу юлдан барган машинасын агым белән юдырып алып киткән. Машинада ир, хатын-кыз һәм 14 яшьлек үсмер булган, алар машинадан чыгып агачка менгән диелә. Коткаручылар килеп, аларны көймә белән имин урынга күчергән. Хәзерге вакытта түбәсеннән суга күмелгән машинаны чыгару мәсьәләсе хәл ителә диелә. Әйткәндәй, кичә 3 апрельдә Башкортстанда Хәйбулла районында да юлга күтәрелгән су йөртүчесе белән бергә бер машинаныагызып алып киткән иде. Шулай ук Башкортстанда Дәүлекән районында сигез кешене су басудан коткарганнар, аларның бишесен вакытлыча тоту урынына урнаштырганнар. Язгы ташуда Татарстандагы күперләрне дә су баса. ""Бизнес ""хәбәренчә, кар нык тиз эрегәнгә күрә, Ык елгасы күтәрелеп, Азнакай районының Тымытык авылы белән Башкортстанның Бакалы районы Яңа Тымытык авылын тоташтырган күпер су астында калган. Күпердә хәрәкәтне туктатканнар. Шулай да су баскан урыннарга торак йортлар керми, дип искәртелә. Кичә исә Буа районында Зөя елгасы күтәрелеп ике күперне су басуыхәбәр ителгән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Татарстан һәм Башкортстанда язгы ташу башланды: күперләрне су баса, машиналарны юдырып алып китә",1,news,Яңылыҡтар,1656,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-ham-bashkortstanda-yazgi-tashu-bashlandi-kuperlarne-su-basa-mashinalarni-yudirip-alip-kita/32890696.html,2024-04-04T11:16:51+03:00
"«» йыры өс телдә – башҡорт, рус һәмә кабардин телендә йырланды. Дима Билан йырҙың беренсе куплетын русса тәржемәлә башҡарһа, аҙаҡтан кабардин телендә речитатив формаһында әйтте. Һәр йырсы бер йырҙа үҙ халҡының тарихын, мәҙәниәтен күрһәтте һәм улар аҙаҡ бергә үрелде. «» йыры башҡорт эпосы Урал батырҙан һут ала, Һомай – аҡҡош-алиһә, ҡатын-ҡыҙ аҡылы символы. Кабардин телендәге текстың авторы – Кабардин-Балкар мҙәниәт һәм сәнғәт колледжын тамамлаған Анзор Апшеев. Ул иһә йырҙы дауам итеп, Нарт эпосы геройы Кавказ халыҡтары батыры Сосрукоға бағышлана. Әгәр башҡорт эпосында Һомай ҡатын-ҡыҙ аҡылын һәм көсөн сағылдырһа, Нарт эпосындағы Сосруко ир-егеттәр батырлығын, намыҫын күрһәтә, - тип яҙа Яна Чурикова һәм йырҙы өс телдә лә яҙып бирә: башҡорт, рус, кабардин телендә. Тамырҙарым минең һорай Йәнем дә, ҡаным да һорай Боронғо хәтер һорай Кем була ул Һомай? Һомайҙың әсәһе лә Ҡояш Йәншишмәлә индергән Атаһы уның Самрау Яҡшыға күндергән Корни спрашивают меня, Спрашивают кровь и душа, Шепчет память мне моя — Хомай — кто же она? Солнце было матерью Хомай, В живой искупала в воде, А Самрау — отец её, Обучил доброте Беҙҙең башҡорт ҡыҙҙары - Һомайҙың йондоҙҙары Йәншишмәнең һыу юлы Һеҙҙең йәнгә яҙылған Сосрыкъуэу нарт лыхъужь Хахуэ лыфхэр зи эужь Дэп жьэражьэм къыхэка Мывэджейм къыкуэцыка Сосрыкъуэу нарт лыхъужь Сабиигъуэм сызыхьыж Уи щыналъэм сыщапащ Адыгэщ сыкъыщыхъуащ.",Билдәле алып барыусы Яна Чурикова башҡорт телендә яҙған,0,analytics,Аңлатма,1373,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-06-12/bild-le-alyp-baryusy-yana-churikova-bash-ort-telend-ya-an-4275011,2025-06-12T12:03:00+00:00
Оксана Никитина үҙенең ғүмерен ата-әсә иғтибарынан мәхрүм ҡалған балалар хаҡында хәстәрлеккә бағышлай.,17-се йыл тәрбиәгә алынған балаларҙы ҡарай,1,news,Яңылыҡтар,102,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-07/17-se-yyl-t-rbi-g-alyn-an-balalar-y-aray-4496925,2025-12-07T18:44:00+00:00
"Мотал РӘМОВЭлекке уҡыусыларҙың белемгә ынтылышы шул ҡәҙәрем көслө булдымы икән, әллә балаларҙа аң үҫешкәнерәкме, һәр хәлдә нисек тә күберәк белергә, уҡытыусының һәр һүҙен аңлап ҡабул итергә тырыштыҡ. Урыҫ класында уҡытыусы булып эшләгән еңгәйем менән булған хәл быға асыҡ миҫал.",Шыпа нимәне аңлата?,0,analytics,Юмор,278,https://henek.info/articles/m-kt-r/2025-02-13/shypa-nim-ne-a-lata-4118305,2025-02-13T12:20:00+00:00
"Башҡортостандың Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты ҡотҡарыусылары иҫкәртә: яҙғы боҙ бик хәүефле. Аяҡ аҫтында көҙгө боҙ ватылырын шытырлап хәбәр итһә, мәкерле яҙғы боҙ тауыш-тынһыҙ ғына ишелеп төшә. Байтаҡ ваҡыт көндәр йылы, һауа температураһы 0-дән юғары, шуға боҙ йылдам ирей, йоҡара. Һаҡ булығыҙ, боҙға төшмәгеҙ. Хәүефкә  тарығанда 112 телефон номерына шылтыратығыҙ. Видеороликта ҡотҡарыусылар боҙло һыуға батҡан кешене алып сығыу  буйынса күнекмә үткәрә.",Яҙғы боҙ мәкерле була,1,news,Яңылыҡтар,466,https://amanat.su/news/novosti/2025-03-15/ya-y-bo-m-kerle-bula-4158272,2025-03-15T15:26:00+00:00
В Дюртюлинском районе социальные координаторы филиала фонда «Защитники Отечества» в Башкортостане Гузель Рашитова и Ришат Валеев помогли семье Нуртдиновых из с. Исмаилово получить сертификат на улучшение жилищных условий.,В Башкортостане семья участника СВО получила сертификат,0,analytics,Йәмғиәт,221,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-01-13/v-bashkortostane-semya-uchastnika-svo-poluchila-sertifikat-4086244,2025-01-13T19:15:00+00:00
"Башҡортостан Республикаһы Конституцияһы көнө 24 декабрҙә билдәләнә. Тап ошо көндә бынан 32 йыл элек Башҡортостандың Төп законы ҡабул ителә. Башҡортостан Конституцияһы республиканы Рәсәйҙең терәк төбәге булараҡ нығытты. Республика Конституцияһы Рәсәй составында Башҡортостандың күп быуатлыҡ тарихи үҫеш йомғағы булып тора, ул ил субъекты сифатында республиканың уникаль статусын нығыта. Башҡортостан Конституцияһы ҡатмарлы осорҙа Рәсәй дәүләтселеген нығытыу факторы булып сығыш яһап, республика хоҡуҡи системаһының нигеҙе булып тора. Башҡортостан Конституцияһы Рәсәй Конституцияһынан бәйләнешле килеп сыға, уны тулыландыра. Республика Конституцияһы, Рәсәй Конституцияһынан үҫә. Төп положениеларҙы нигеҙ итеп алып, ул уларҙы төбәк үҙенсәлектәрен иҫәпкә алып тулыландыра һәм аса. Башҡортостан Конституцияһы федераль ҡануниәт менән тығыҙ бәйләнгән, был республиканың тотош ил менән гармониялы йәшәүен тәьмин итеүҙән тыш, Башҡортостанға үҙ функцияларын тулыһынса үтәргә һәм тейешле үҫешкә өлгәшергә мөмкинлек бирә. Республиканың Төп законы Башҡортостан халыҡтарының хоҡуҡтарын яҡлай. Конституция ижтимағи тотороҡлолоҡто, милләт-ара татыулыҡты һәм ошо татыулыҡты һаҡлауға булышлыҡ итә, республикала йәшәгән халыҡтарҙың мәҙәни үҙенсәлеген, уның этномәҙәни һәм тел төрлөлөгөн, мәҙәни, рухи һәм тәбиғи мираҫ объекттарын һаҡлай. –Башҡортостан Конституцияһы — Рәсәйҙең субъекты булараҡ республиканың уникаль статусын ҡағиҙәләштереүсе, тарихи һәм хоҡуҡи документ. Ул Башҡортостандың Рәсәй составындағы быуаттар дауамындағы эволюцияһының һөҙөмтәһе булып тора. Конституция республиканың эске закондар системаһының нигеҙен тәшкил итә, шулай уҡ федераль һәм региональ хоҡуҡи саралар араһындағы үҙаллылыҡ һәм берҙәмлек принциптарын тигеҙләй. Был документ Рәсәй Федерацияһы Конституцияһының бөтөнлөгөн һәм юғарылығын танып, Башҡортостандың милли-мәҙәни, территориаль-иҡтисади үҙенсәлектәрен иҫәпкә ала. Ул республиканың Рәсәй Федерацияһы составында төп төбәк булараҡ ролен нығыта, федератив структуралағы төбәктең мөһим функционал йөкмәткеһен асыҡлай. Башҡортостан Конституцияһы Рәсәй Федерацияһы Конституцияһынан сығып, уның фундаменталь принциптарын — демократия, федерализм, дәүләт һәм кеше хоҡуҡтарын иң юғары ҡиммәт итеп таныу — үҙ эсенә ала. Республиканың төп законы федераль сараларҙы төбәк спецификаһы менән тулыландыра, мәҫәлән, ике телдәге (башҡорт һәм урыҫ), милли мәҙәниәтте һаҡлау һәм үҫтереү мәсьәләләрендә. Шулай итеп, Башҡортостан Конституцияһы федераль һәм региональ закондар араһында гармония булдырырға ярҙам итә, республиканың үҙ вазифаларын тикшереп башҡарыуын һәм төбәктең һөҙөмтәле үҫешен тәьмин итә. Конституция Башҡортостандағы барлыҡ халыҡтарҙың хоҡуҡтарын тәьмин итеүҙең мөһим механизмы булып тора. Ул этник, мәҙәни һәм телдәре буйынса күп милләтле халыҡтың, һәр бер вәкиленең тиң хоҡуҡтарын таный һәм һаҡлай. Документ төбәктең бай этно-мәҙәни киңлеген һаҡлау маҡсатында объектив социаль-иҡтисади һәм мәҙәни-тел үҙенсәлектәрен иҫәпкә ала. Конституцияның нормалары Башҡортостандағы тыныслыҡ һәм интернациональ килешеү, мәҙәни һәм тел үҙенсәлектәрен, рухи мираҫ объекттарын һаҡлау өсөн хоҡуҡи нигеҙ булып тора. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Башҡортостан Конституцияһы - төбәгебеҙ үҫешенең төп йүнәлештәрен билдәләй,0,analytics,Сәйәсәт,3226,https://bashgazet.ru/articles/s-y-s-t-m-kho-u/2025-12-24/bash-ortostan-konstitutsiya-y-t-b-gebe-eshene-t-p-y-n-lesht-ren-bild-l-y-4519715,2025-12-24T13:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЧаллыда ""Автоградбанк""ның баш офисы  янына берничә дистә кеше ыелган. Баш офис та, банкның башка бүлекчәләре дә ябык, ә банк операцияләре туктатылган. Бүген, 17 июньдә Русия Үзәк банкы Чаллының ""Автоградбанк""ыннан банк операцияләре башкаруга лицензиясентартып алган. Ул Русиядәге банк системында мөлкәтенең күләме ягыннан 218 урында тора иде. ""Озак вакытлар дәвамында ""Автоградбанк"" ширкәте эшчәнлегенең эшкуарлык моделе нәтиәсез булды, мөлкәте кимеде һәм сыйфаты начарайды. Кредит оешмасының топ-менеджментына шактый түләүләр бирелүе — оешманың даими чыгымлануына һәм акчалары кимүенә китерде"", дип белдерделәр Русия Банкы матбугат хезмәтендә. Үзәк банк фикеренчә, капиталның итешле булуы таләпләрен үтәгән булып күренү өчен банк канунсыз килешүләр башкарган. ""Автоградбанк""ны акчаларын соры базарга чыгару өчен ""зур күләмдә шикле операцияләр"" уздырган мөштәриләргә хезмәт күрсәтүдә дә гаеплиләр. Банкның канунсыз операцияләр ясавы турындагы мәгълүматларны тәртип саклау оешмаларына ибәрәчәкләр. Шулай ук ""Автоградбанк"" — банк эшчәнлеген көйләп торучы федераль кануннарны һәм норматив актларны бозган диелә. Банкның инаятьчел юл белән алынган керемнәрне юуга каршы көрәш канунын бозуы, террорчылыкны финанславы ачыкланган. ""С-""язуынча, Чаллыда ""Автоградбанк""ның баш офисы янына берничә дистә кеше ыелган. Баш офис та, банкның башка бүлекчәләре дә ябык, ә банк операцияләре туктатылган диелә. Кертем ясаучылар каршындагы иминиятләштерү аваплылыгының күләме — 2,3 млрд сум, дип искәртә басма. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Русия үзәк банкы Чаллының ""Автоградбанк"" банкының лицензиясен алган",1,news,Яңылыҡтар,1650,https://www.azatliq.org/a/rusiya-uzak-banki-challining-avtogradbank-bankining-litsenziyasen-algan/32996318.html,2024-06-17T13:19:54+03:00
"гасырда билгесез рәссам ясаган Сөембикә сурәте10 июньдә элекке Касыйм ханлыгы башкаласында, Рязань өлкәсенең Касыйм шәһәрендә тантаналы рәвештә Сөембикә һәйкәле ачылды. Татар тарихындагы мөһим кешеләрне зурлауга бүгенге көн карагруһларының саруы кайнап чыгу инде гадәти хәлгә әверелде — төрле православ активистлар төркемнәре, казаклар һәм башкалар шунда ук анланып китте. Төрле медиа һәм -каналлар аша Сөембикә һәйкәленә каршы күтәрелделәр, аны "" гасыр сепаратисты һәм Бандерасы"" дип тә атадылар, хәтта Һитлер һәм Власов белән дә чагыштырдылар. Бәйсез дәүләтнең кануный ханбикәсен (вакытлы ханбикә булса да) сепаратист дип атарга ""баш кирәк"" бит әле. Әмма хәзерге заманда мондый хәлләр инде гадәти күренешкә әверелде һәм һичшиксез бу — татар тарихына, милли үзаңына каршы көрәшне нәкъ менә дәүләт пропагандасының хәзерге юнәлешенә бәйләү тырышлыгы. Казанда да Сөембикәгә һәйкәл кую мәсьәләсе күп еллар буе күтәрелеп килде, әмма татар дәүләтчелеге турында хәтерне торгызу омтылышын бастыручы Мәскәү басымы һәм Миңтимер Шәймиевнең (идеология өлкәсендә Татарстанның элекке президентының тәэсире әле дә зур) мондый һәйкәл проекты белән килешмәве сәбәпле Казанда андый һәйкәл куя алмадылар. Нәтиәдә Сөембикәгә беренче һәйкәл Касыйм шәһәрендә, ханбикә ирләнгән дип саналган урында куелды. Бу татарлар ризалашырга мәбүр булган копромисс дип бәяләнә. (Сөембикә һәйкәлен нәкъ менә Касыймда куюны Русия мөселманнары диния идарәсе һәм аның рәисе Равил Гайнетдиноештырды. ) Әмма нәкъ менә шушы ""сынап караудан"" соң Сөембикә тәгаен ""рөхсәт ителгән"" фигура булып китәргә мөмкин. Касыйм шәһәрендә Сөембикә һәйкәле ачылдыБашта бу тарихи фигура тирәсендәге риваятьләр һәм Сөембикәгә бәйле объектлар, беренче чиратта мәгълүм манара мәсьәләсенә ачыклык кертеп китү кирәк. Беренче риваять — бу манараның Сөембикәгә бер бәйләнеше дә юк. Һәм гомумән без бүген белгән күренешендә ул гасырда гына төзелеп бетә. Сөембикә манарасы — Казанның иң танылган архитектура бренды (Пизада — авышкан манара булса, Татарстан башкаласында — Сөембикә манарасы). Шул ук вакытта ул татар халкының мөһим визуаль символы да. Сөембикәнең легендар образы халыкка инде күптәннән танылган һәм монда татарлар гына түгел, урыс мәдәнияте дә зур роль уйнаган. Гәрчә тарихчылар, Сөембикәдән кала да, Казан ханлыгы тарихында үз заманында балкып торган хатын кызлар булуын әйтә: мисал өчен Фатыйма ханбикәне, аның көндәше Нурсолтанны һәм Нурсолтан кызы Гәүһәршадны гына алыйк (татарларда популяр Гөлшат исеме дә шуннан башланган булырга мөмкин). Әмма хикмәт шунда ки, Сөембикә Казан ханлыгын урыс дәүләте басып алган чорда яшәгән һәм шул сәбәпле аның ул чактагы вакыйгаларда катнашуы урыс тарихи чыганакларында чагылган. Ә татарларның үз чыганаклары, билгеле булганча, юк ителгән. Казан яулап алынганнан соң ук башланган юк итү көч белән чукындыру чорында да дәвам иткән. Урыс чыганакларында Сөембикәнең берничә мәртәбә телгә алынуы, Казан ханлыгы өчен иң дәһшәтле чордагы хәлләрдә катнашуы (яки, теләгәннәр өчен — катнашмавы) урыс тарихында да аңа зур игътибар бирелүгә сәбәп булган. Татарларда хан чорындагы Казанның иң танылган образы да — шул ук Сөембикә. Аның турындагы ""Сөембикә зары"" бәете татарларны Русия тарихында һәм мәдәниятендә аның образы популярлашканчы ук рухландырып килгән. Сөембикә иң нык танытылган символга әверелү сәбәпле, Хан манарасы белән Сөембикә арасында бәйләнеш булган дигән уй да халык аңына ныграк үтеп керә башлаган. Һәм бу матур риваять опера, театрларга, рәсем сәнгатенә, әдәбиятка да күчкән. Манарага ""Сөембикә"" исемен яулап алынган шәһәрдәге урыс халкы биргән. Татарлар өчен ул һәрвакыт Ханнар мәчете булган. Хәзерге манара урынында элек нәрсә булуы турында бәхәсләр әле дә дәвам итә. Кабул ителгән консенсус фикергә караганда, хәзерге манара урыс чорында төзелгән, әмма Казан ханлыгындагы манара яки Ханнар мәчете манарасы булган урында. Ул урында зур манара булуы турында мәгълүматны урыс гаскәрләре башлыгы, кенәз Андрей Курбскийязып калдырган. Ул манара сугыш барышында имерелгән һәм соңрак яңадан төзелгән булырга мөмкин. Ә Ханнар мәчете ул чакта инде имерелгән булгандыр. Сөембикә манарасы янындагы чиркәү шул мәчет ташлары өстенә салынган. Сөембикә Нугай Урдасы бәге Йосыфның кызы булган. Нугай тамырлары хәзерге татарларда һәм Татарстанда да бар. Тарихи яктан нугай татарлары — татар милләте этногенезы компонентларының берсе, ә гасырда алар татар халкының бер өлеше булган. Татарларга Сөембикә образы ясалма рәвештә тагылган, алай гына да түгел, бу — татар халкының бетүе, өметсезлеге һәм көчсезлеге орбазы дигән фикер дә бар. Әмма моңа ничек карыйсың бит. Көчле һәм гүзәл хатын, әни, корбан образы һәрвакыт популяр. Милләтне формалаштыру төрле яклап була ала, һәм горурлык хисе уятучы каһарман образлары белән беррәттән, кызгану хисе уятучы трагик образдлар да булырга тиеш. Ә Сөембикә образы моңа бик тә туры килә. Урыслар өчен Сөембикә, бәлкем, бу ирләрне буйсындыру һәм басып алу символыдыр. Татарлар исә аны дәүләтчелек, милли азатлык көрәше һәм золымга каршы көрәш символы итеп күрә. Алай гына да түгел, Сөембикә язмышында ул чорда яшәгән татарлар язмышы чагыла. Сәяси процесслар корбаны булган трагик хатын-кыз образы шундый ук хәлдәге ир образыннан күбрәк теләктәшлек һәм кызгану хисе уята. Элек (хәзер дә дә күпләр шулай уйлый) ирләр көрәш һәм, кирәк булса, батырларча һәлак булу өчен яратылган дип санаганнар. Ә менә улы тартып алынып, башка дингә күчерелгән, үзе мәбүри рәвештә башка иргә бирелгән, шул ук вакытта үз халкының күпләп кырылуын күргән ана хәсрәте — мондый ""катнаш нәрсәләр"" кызгану хисләре уята алмыймени? !Монда Һолокост тарихына охшашлык та күренә. Анда гаиләләрнең мәбүри имерелүе һәм күпләп һәлак булуы яһүд халкының милләт буларак оешуының мөһим факторына әверелгән. Бу ахыр чиктә милләтнең күмәк хәтерен дә формалаштыра. Тарих татарларга бу рольдә нәкъ менә Сөембикәне биргән икән, аннан файдаланмау, читтән тагылган тарткалашка чуму ахмаклык булыр иде. ""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторның шәхси карашларын чагылдыра Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Сөембикә – татарлар өчен дәүләтчелек символы булса, урыслар аны татар ирләрен басып алу белән бәйли",0,analytics,Комментарийҙар,6044,https://www.azatliq.org/a/31892819.html,2022-06-11T03:48:45+00:00
"Ғайсар Миңлеғолов: ""Бала саҡта ашнаҡсы булырға хыялландым. Бәләкәйҙән, рецептарға ҡарап, төрлө тәмлекәстәр бешерергә яраттым. Иң беренсе бешергән ризығым – баллы торт. Аш-һыуға оҫта булғас, студент саҡтан ас йөрөмәнем. Былау, итле аш, ҡоймаҡ булһынмы – әҙерләгәндә бер ниндәй ҙә проблема юҡ. Сәнғәт училищеһы ятағында йәшәгәндә хатта ҡыҙҙар ҙа кәңәш һорай торғайны"". Талантлы йырсыны ғашиҡ иттергән ҡыҙ кем тиһегеҙме? Ул – Баймаҡ районынан Алина. Йәш кәләш һөнәре буйынса табип. Бәхетле булығыҙ, йәштәр! Ғайсар Миңлеғолов: ""Бала саҡта ашнаҡсы булырға хыялландым. Бәләкәйҙән, рецептарға ҡарап, төрлө тәмлекәстәр бешерергә яраттым. Иң беренсе бешергән ризығым – баллы торт. Аш-һыуға оҫта булғас, студент саҡтан ас йөрөмәнем. Былау, итле аш, ҡоймаҡ булһынмы – әҙерләгәндә бер ниндәй ҙә проблема юҡ. Сәнғәт училищеһы ятағында йәшәгәндә хатта ҡыҙҙар ҙа кәңәш һорай торғайны"". Талантлы йырсыны ғашиҡ иттергән ҡыҙ кем тиһегеҙме? Ул – Баймаҡ районынан Алина. Йәш кәләш һөнәре буйынса табип. Бәхетле булығыҙ, йәштәр!",Кем ул талантлы йырсыны ғашиҡ иттергән ҡыҙ? ..,0,analytics,Йәштәр,1007,https://tamasha-rb.ru/articles/-l-tle-y-sht-r/2024-08-03/kem-ul-talantly-yyrsyny-ashi-itterg-n-y-3872016,2024-08-03T09:44:00+00:00
"Эта выставка до конца лета откроется в всех парках «Россия – Моя История» от Санкт-Петербурга до Южно-Сахалинска. В мае этого года экспозицию в первых нескольких парках, где она уже открылась, посетили более 40 тысяч человек. Выставка состоит из оцифрованных артефактов: более 400 подлинных документов, десятков дигитальных реплик предметов, в том числе около 40 3-моделей и музейных экспонатов из 22 архивов и 17 музеев России. Все они проиллюстрируют события хронологии войны – от вторжения войск нацистской Германии и ее сателлитов в пределы СССР года – до проведения парада Победы на Красной площади в Москве года. В числе уникальных оцифрованных документов – Акт о военной капитуляции Германии от 8 мая 1945 года и подлинный текст речи маршала Г. К. Жукова, которую он произнес г. на Параде Победы. – Документы зачастую передают эмоции, трагизм и величие подвига наших предков не хуже книг и фильмов. И уж точно намного достовернее. В уфимском историческом парке выставка «Без права на забвение. К 80-летию Великой Победы» будет проходить одновременно с нашей мультимедийной экспозицией «Жди меня, Агидель», которая посвящена вкладу в Победу жителей Башкирии, – подчеркнул Александр Гусев, директор исторического парка «Россия – Моя История», Республика Башкортостан. Напоминаем, открытие выставки планируется 24 июня по адресу: г. Уфа, Менделеева, 158, Исторический парк «Россия – Моя история». Подробнее по телефону: . Автор текста – Галина Морозова, фото - исторический парк ""Россия – Моя История"", г. Уфа Мультимедийная выставка «Без права на забвение. К 80-летию Великой Победы» откроется в Уфимском историческом парке «Россия – Моя История» года. Выставка состоит из оцифрованных артефактов: более 400 подлинных документов, десятков дигитальных реплик предметов, в том числе около 40 3-моделей и музейных экспонатов из 22 архивов и 17 музеев России. Гости выставки смогут познакомиться с новыми фактами о Великой Отечественной войне и подвигах советского народа. В уфимском историческом парке выставка «Без права на забвение. К 80-летию Великой Победы» будет проходить одновременно с нашей мультимедийной экспозицией «Жди меня, Агидель», которая посвящена вкладу в Победу жителей Башкирии. Исторический парк «Россия – Моя история», г. Уфа, Менделеева, 158. Подробнее по телефону: .",«Без права на забвение» – Уфимский исторический парк принимает эстафету выставки,0,analytics,Аңлатма,2292,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-06-18/bez-prava-na-zabvenie-ufimskiy-istoricheskiy-park-prinimaet-estafetu-vystavki-4280878,2025-06-18T17:24:00+00:00
3  мая 2024 года в Городском культурно-досуговом центре г. Уфы прошло праздничное мероприятие проекта «Свет танца».,Проект «Свет танца». Финал творческого конкурса «Великий Май! »,1,news,Яңылыҡтар,115,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-11/proekt-svet-tantsa-final-tvorcheskogo-konkursa-velikiy-may-3761586,2024-05-11T15:33:58+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанда якындагы ике атнада чүп чыгару проблемын хәл итәргә ниятлиләр. Бу хакта Башкортстан хөкүмәте оператив киңәшмәсендә республика табигать министры Нияз Фазыловхәбәр итте, дип яза""Республика Башкортостан"". Бүген, 17 июльдә Башкортстанның төньяк-көнчыгышында чүп чыгару өчен аваплы булган ""Дюртюлимелиоводстрой"" (""Дүртөйле су-мелиорация төзелеше"") төбәк операторы лицензиясе гамәлдән чыкты. Фазылов әйтүенчә, якындагы ике атнада хакимиятләр аңа бер елга вакытлы алмаш тапмакчы була. Аны сайлау эше төгәлләнеп килә, тиздән операторны билгеләү турында игълан ителәчәк. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда чүп чыгару проблемын якындагы ике атнада хәл итәргә ниятлиләр,1,news,Яңылыҡтар,697,https://www.azatliq.org/a/32506979.html,2023-07-17T11:50:03+00:00
"Республика, халыҡ-ара йыр бәйгеләре лауреаты, талантлы уҡытыусы, Башҡортостандың мәғариф отличнигы, йырсы, композитор, биш бала атаһы булған аҫыл ир уҙаманы ул – Йәғәфәр Нәҙершин. 1985 йылдың 19 декабрендә йәмле Ҡотан ауылында Сәфәрғәли Мөхәммәтғәли улы менән Зәлифә Ғәйзулла ҡыҙы Нәҙершиндарҙың күркәм ғаиләһендә икенсе бала булып тыуа ул. Биш кенә йәшенән отҡор, зирәк  малай Зәлиә апаһына эйәреп, уҡырға бара. Бәләкәс кенә ҡәҙерле ҡустыһын апаһы йәлләп санала ғына йөрөтә мәктәпкә. «Атайымдың әсәһе Миңһылыу өләсәйем халыҡ йырҙарын иҫ китмәле юғары оҫталыҡ менән башҡарҙы, тау башында ултырған өйҙәренән уның көр тауышы, затлы моңо бар ауылға яңғырап торор ине. Ун бала тәрбиәләгән өләсәйемдең һигеҙ улы ҡурайҙа, гармунда, баянда уйнай, ике ҡыҙының береһе – гармунсы, икенсеһе – мандолинасы», – ти ул йыр-моңға бай нәҫел-заты менән ғорурланып. Ғорурланырлыҡ та шул, ни тиһәң дә, Нәҙершиндар Бөрйән районында иң музыкаль ғаиләләрҙең береһе һанала. Ике туғандары, йырсылар – Линар Белый ҙа, Хәйҙәр Нәҙершин да – республикала билдәле шәхестәр. Йәғәфәр ҙә бәләкәй сағынан сәхнәлә. Йәйләүҙә үткән һабантуйҙарҙа «Бәпембә» йыры менән ырҙын эшселәре күңелен күтәрһә, башланғыс синыфта, уҡытыусыһы Тәскирә  Нәҙер ҡыҙы Ғәлинаның сихри мандолинаһына  ҡушылып,  «Ямғыр уйнарға саҡыра» йыры менән тамашасы һөйөүен яулай ул. «Үҙемде белгәндән бирле хыялым йырсы булыу ине», – ти ул был хаҡта. Моң һөйгән йәш күңелдең нурлы, яҡты хыялы көтмәгәндә тормошҡа аша: Бөрйән районының «Таң» гәзитендә Сибай педагогия колледжына уҡырға саҡырыу тураһында иғланға тап була. Унынсы синыфты тамамлаған егет тәүәккәлләй ҙә имтихан тапшырырға бара. Һәм бер һүҙһеҙ колледждың музыка бүлегенә ҡабул ителә. Әлбиттә, был уҡыу йортонда, иң беренсе нәүбәттә, уҡытыусыларҙы әҙерләйҙәр, тик быға маҡсатлы егет бер ҙә бошонмай, тырышып белем ала, колледждың «Тулҡын» бейеү ансамблендә шөғөлләнә, бар мәҙәни сараларҙың уртаһында ҡайнай. – Өсөнсө курста уҡығанда тәү тапҡыр үткәрелгән «Гәлсәр һандуғас» проектында ҡатнашып, дирижерлыҡ буйынса уҡытҡан хөрмәтле педагогым Рима Ғәлина яҙған «Аҡ таңдар» йыры менән дипломант булдым. Остазымдың Мәүлит Ямалетдинов һүҙҙәренә ижад иткән «Дәүерҙәр» йырын да тамашасы яратып ҡабул итте. Ҙур сәхнәлә уңыш яулауҙар күңел ҡанаттарымды нығытты, яңы үрҙәргә әйҙәне», – ти ул, яҡты иҫтәлектәргә сорналып. 2006 йылда, 5-се курста уҡығанында, йәш талант Татарстандың Лениногорск ҡалаһында педагогия колледжы студенттары араһында уҙғарылған Урал, Төньяҡ Кавказ, Волга буйы төбәк-ара йыр конкурсында ҡатнаша. Ике көн дауам иткән бәйгенең  шарттары буйынса ике классик әҫәрҙе һәм бер халыҡ йырын башҡарырға тейеш булалар. Данлы, сәмсел Бөрйән егете бында ла һынатмай, йөҙәрләгән ҡатнашыусы араһында икенсе урынды ала. «Был еңеүем тормошомда иң иҫтәлекле, шатлыҡлы ваҡиғаларҙың береһе булды, шундай дәртләнеп ҡайттым унан», – ти ул. Уҡыу йортоноң һуңғы курсында Йәғәфәр йән һөйгәне, Бөрйән районының Яңы Усман ауылы һылыуы Рәсилә Ғәзизйән ҡыҙы менән сәстәрен сәскә бәйләй. Колледждың бейеү түңәрәгендә бергә шөғөлләнгән матур, моңло тауышлы, аҡыллы яҡташ һылыуҡайҙы егет тәү күреүҙән үҙ итә. – Рәсилә – минең бәхет йондоҙом,  терәк-таянысым, ижадыма баһа биреүсе тәүге кәңәшсем, тәнҡитсем. Ул – юғары категориялы башланғыс синыфтар уҡытыусыһы, – ти бәхетле ғаилә башлығы биш аҫыл бала бүләк иткән тормош юлдашына сикһеҙ яратыу һәм оло ихтирам менән. 2006 йылдың 21 майында йәш ғаилә тормошона  йәм өҫтәп, улдары Илйәм тыуа. Уҡыуҙы тамамлағас, Нәҙершиндар Күгәрсен районы Мораҡ ауылында йәшәй, Йәғәфәр Сәфәрғәли улы район мәҙәниәт йортона йырсы булып урынлаша. Ике йылдан һуң тыуған яҡтарына ҡайталар. Талантлы музыкант мәҙәниәт йортонда ла, мәктәптә лә эшләй. 2008 йылда тынғыһыҙ егет ситтән тороп БДУ-ның Сибай институтына – музыка бүлегенә уҡырға инә. 2009 йылдың 21 майында, теүәл өс йылдан һуң, матур ғаиләгә ҡот өҫтәп, икенсе улдары – Әлихан донъяға ауаз һала. Бер аҙҙан Нәҙершиндар, гүзәл йәшлек ҡалаларын һағынып, бында балалар тәрбиәләүгә лә, уҡытыуға ла мөмкинлектәр күберәк, тип Сибайға күсенә. Таусылар ҡалаһында өсөнсөгә атай булыу бәхетен кисерә Йәғәфәр, улына талантлы яҡташы, йырсы Райман Ишбаевтың исемен ҡуша. Мәҡәләнең тулы вариантын журналдың 11-се (2024) һанында уҡығыҙ.",«Йәннәт шишмәһе» моңо,0,analytics,Халҡым гәүһәре,4182,https://bashkizi.ru/articles/khal-ym-g-re/2024-12-16/y-nn-t-shishm-e-mo-o-4055226,2024-12-16T20:57:00+00:00
Өфөлә Яңы йыл төнөндә тыуған тәүге сабый  – малай.,Яңы йыл төнөндә тыуған сабыйҙар билдәле булды,1,news,Яңылыҡтар,50,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-01/ya-y-yyl-t-n-nd-tyu-an-sabyy-ar-bild-le-buldy-4526840,2026-01-01T16:48:07+00:00
"Был көн Төньяҡ Осетиялағы Беслан ҡалаһындағы фажиғә менән бәйле. 2004 йылдың 1 сентябрендә ҡанһыҙ террористар мәктәпте баҫып алғас, шатлана-шатлана уҡырға барған балалар, уҡытыусылар һәм ата-әсәләр өс көнгә әсирлеккә эләгә. 333 кеше һәләк була, шуларҙың 186-һы – балалар. Ошондай ҡот осҡос хәлдәрҙе булдырмау өсөн һәр беребеҙгә уяу булыу мөһим. Әле лә ҡурҡыныс янап тора, хәүефле заманда йәшәйбеҙ бит. Әйҙәгеҙ, терроризмға ҡаршы көрәшкә беҙ ҙә теләктәшлек белдерәйек. Шул айҡанлы быйыл да Донъя – изгелек буяуҙары менән тип аталған һүрәттәр конкурсы иғлан итәбеҙ, йәш дуҫтарыбыҙ. Ул бөгөн башланып, 30 сентябргә тиклем барасаҡ. Эштәрегеҙҙе Бәйләнештә социаль селтәрендәге төркөмөбөҙгә йә электрон почтабыҙға ебәрегеҙ. Шарттарға килгәндә, интернет селтәрендәге әҙер эштәрҙе күсереп эшләү тыйыла. Яҙыуҙар булһа, уларҙы башҡорт телендә яҙығыҙ, йәме. Иң яҡшы һүрәттәрҙе гәзит биттәрендә күреү мөмкинлеге буласаҡ. Еңеүселәр ике төркөмдә билдәләнә: балалар баҡсалары тәрбиәләнеүселәре һәм башланғыс мәктәп уҡыусылары. Теләктәре булһа, ҙурыраҡ синыфтарҙан да ҡабул итәбеҙ. Иҫтәлекле бүләктәр ҙә бар. Терроризмға ҡаршы бергәләп көрәшәйек! 6",Донъя – изгелек буяуҙары менән һүрәттәр конкурсы,0,analytics,Антитеррор,1132,https://tanburz.ru/news/antiterror/2025-09-03/don-ya-izgelek-buyau-ary-men-n-r-tt-r-konkursy-4371994,2025-09-03T15:20:00+00:00
"Хаҡлы ялға сыҡһам, ҡалала бер көн тормайым, икенсе көнөнә үк ауылға һыҙам. Рәхәтләнеп балыҡ ҡармаҡлайым, көн һайын мунса яғып төшәм, урман-ҡырҙар ҡыҙырасаҡмын… - Әхәт ағайҙың доға урынына ҡабатлаған һүҙҙәренә күнегеп бөттөк инде, уларҙы бер кем ысынға алмай кеүек – ни тиһәң дә, артист яҙмышына яҙғанынан ситкә китә алмай. Ә икенсенән, 75 йәшенә етеп килгән артист репертуарҙа ең һыҙғанып ижад итә, бер-бер артлы ролдәрен сығарып тора. Бөгөнгө көндә артист Бәхет хаҡында (Х. Мөҙәрисова)– Булат, Ул бит кисә инелә (А. Әхмәтғәлиева) – Нурғәли, Бер мәл санаторийҙа (Н. Ғәйетбаев)) – Насир, Хыялыйҙа (С. Әбүзәр)– Закир, Һөйәһеңме-һөймәйһеңме (Ф. Бүләков) спектаклендә – Ҡарт, Гөлбостанда (Ҡ. Даян, Д. Йосопов инсц) – Мортаза ролдәрен башҡара. Әхәт Хөсәйенов – ҡәләм оҫтаһы ла. Йәш сағында бик осһоҙға ғына һөйҙөргөс бетеүе алып тағыуы тураһында яҙмаһы бар. Ышанмайһығыҙмы? Әхәт ағай үҙе ул хәлде бик тасуирлап һөйләй: Мин ул саҡта ун алтымды тултырып ун етегә киткәйнем. Танауға мөхәббәт тойғолары инә башлаған мәл. Ауылымдың бер һылыуын күңелем менән һөйәм, йөрәгем менән ғашиҡ, ә телем менән уға мөхәббәтемде әйтә алмайым. Егеттәр миңә быҙау тигән ҡушамат та таҡтылар. Башыма төшкән «ҡайғыны» күршебеҙ Хөснулла ағайға тиштем. Ул миңә хәйләкәр генә йылмайып, ҡап-ҡара мыйығын яҫы устары менән һыйпап ҡуйҙы ла: Беләһеңме, ҡустым, мин йәш саҡта үҙем менән дә шулай була торғайны. Ғәбиҙә еңгәң артынан күпме сабата туҙҙырғанмындыр, әйләнеп тә ҡараманы. Уйланым-уйланым да, Яҡуп ҡарттан һөйҙөргөс доғаһы яҙҙырып алдым. Шуны яғаға тағып аҙна-ун көн йөрөгәс, еңгәгеҙ үҙе башлап мөхәббәтен белдереп хат яҙҙы. Һин дә шулай ит. Хәйергә биш һум аҡса, йәнә ун йомортҡа бирһәң - шул еткән, – тине. Икенсе көндө әсәйемдән биш һум аҡса һорап алдым, йәнә аҙбарға инеп, тауыҡтарҙың яңы ғына һалған йомортҡаларын кеҫәгә тултырҙым да… киттем Яҡуп ҡартҡа. Ҡулымдағы байлығымды күргәс, ҡарт ҡәнәғәт йөҙ менән: – Хуш, нимә өсөн доға ҡылабыҙ, – тине. Мин уға ни йомош менән килеүемде түкмәй-сәсмәй һөйләп бирҙем. Ҡарт доға яҙып биргән теге бетеүҙе яғаға тегеп тә ҡуйҙым. …Кисен клубҡа киттем. Ҡыҙҙар миңә ҡарап шырҡ– шырҡ көлөшкән була, ә егеттәр үҙ-ара ниҙер шыбырлаша. Күрәһең, ҡыҙҙарҙың миңә ҡарап йылмайыуҙарынан көнләшәләр! .. Көтмәгәндә һөйгән ҡыҙым яныма килеп: – Нимә яғаңды һыйпайһың? Әллә Яҡуп ҡарттың алдашып яҙған һөйҙөргөсө төшөп ҡалдымы? –тимәһенме? !. . Ә егеттәр: Алты һум егерме тинлек һөйҙөргөс таҡҡан бетеүле быҙау, тип күҙ ҙә астырмай көләләр. Мин сығып йүгерҙем… Өйгә ҡайттым да яғалағы бетеүҙе ҡуптарып алып, эсендәге ҡағыҙын йыртып ташларға уйлағайным… Яҙыуына күҙем төштө. Ҡараһам, беҙҙең хәрефтәр менән яҙылған: Уны һөйҙөң ни миңә, Быны һөйҙөң ни миңә, Биш һум аҡса, ун йомортҡа Ярамаймы ни миңә? – тигән юлдар яҙылған ине… Шундай мажара үтә үҫмер сағында артист башынан. Хәйер, был мажара тормошта ысынлап булғанмы икән һуң? Кем белә инде… Юмористик хикәйәләре, көләмәстәре, артистар тормошонан ҡыҙыҡлы хәл-ваҡиғалары менән дә таныш бит тамашасыларға Әхәт Хөсәйенов. Шуға күрә, ҡайһы ваҡиға булған– булмаған – әйтеүе ҡыйын… Бөгөнгө көндә Әхәт Рәхмәтулла улы курсташтары Рәмзиә Хисамова, Фидан Ғафаров, Тәнзилә Хисамова менән бергә, бер сәхнәлә, театрҙың аҡһаҡалдары һәм ағинәйҙәре булып, төптән егелеп ижад итәләр. Динара Ҡәйүмова, Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрының әҙәби-драматургия бүлегенең баш мөхәррире, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Архив. 2021 й.",ӘХӘТ ХӨСӘЙЕНОВТЫҢ ҺӨЙҘӨРГӨС БЕТЕҮЕ,0,analytics,Мәҙәниәт,3408,https://tamasha-rb.ru/articles/detalno/2025-03-26/h-t-h-s-yenovty-y-rg-s-bete-e-4172816,2025-03-26T10:41:00+00:00
"Ак мәчетнең ремонтка кардәр торышыфикерләрСоңгы 30 елда ташландык хәлдә яткан Казанның Яңа бистәсендә урнашкан Ак мәчететтә төзекләндерү эшләре быелның июлендә тәмамланыр дип көтелә. ""Һимаячеләр хисабына Яңа бистә мәчетендә (Ак мәчет) реставрация эшләре дәвам итә. Уникаль корылма өчен 300 млн сум акча тотылачак. Хәзерге вакытта демонтаж эшләре башкарылган, манара торгызылган. Төзекләндерү эшләре быелның июль аенда тәмамланачак"", диде Гущин. Ак мәчет – елларда Казанның Яңа бистәсендә төзелә. Бина урта гасыр болгар, татар халык архитектурасы, классицизм архитектурасы элементлары кулланып салынган. Ул Кызыл Татарстан урамы 20 нче йорт адресында урнашкан. Совет хакимияте 1929 елда мәчетне яба. 1930 елда мәчет манарасы сүтеп алына. Заманында монда мәктәп, аннан мех берләшмәсенең цехлары була. Ак мәчетне узган ел төзекләндерәбашладылар. 2022 елның апрелендә гыйбадәтханәгә куркыныч янавыхәбәр ителде. Юл төзүчеләр мәчет бинасы буенда торган бетон киртәләрне салдырып, аны гыйбадәтханә диварына терәтеп куйган иде. Мәчетнең кирпеч диварында ярыклар барлыкка килүе ачыкланды. Иван Гущин Казанның Яңа бистәсендә урнашкан ХХ йөз башында салынган Иске таш мәчетендә дә төзекләндерү эшләре быел тәмамланачак диде. Ул федераль финансларга эшләнгән. Шуннан соң мәчет территориясен төзекләндерүгә тотыначаклар. 2021 елда гыйбадәтханәдә реставрация эшләре 140 млн сумга төшәчәкдиелде. Мәрани мәчетендә төзекләндерү эшләре дәвам итә. елларда төзелгән Кабан арты мәчетендә реставрация эшләре өчен федераль үзәктән финанслар бүлеп бирүне көтәләр. 2023 ел башында аны төзекләндерә башларгасүз биргәннәр иде. гасырда Кукмара районының Мәчкәрә авылындагы таш мәчетне төзекләндерү эшләре дәвам итә. Хәзерге вакытта авариягә каршы эшләр тәмамлана. Гущин сөйләвенчә, эшләр һимаячеләр ярдәме белән алып барылган. Быел Татарстан бюджеттан 91 млн сум бүлеп биргән. Мәчет быел яки киләсе елда ачылыр дип көтелә. Шулай ук Кукмара районының Алан-елга авылында 1742 елгы агач мәчетне торгызу эшләре бара. Биектау районының Айбаш авылында да ХХ йөз башында салынган агач мәчеттә төзекләндерү эшләре дәвам итә. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Быел Казанда Ак мәчет һәм Иске таш мәчетендә төзекләндерү эшләре тәмамланачак,1,news,Яңылыҡтар,2190,https://www.azatliq.org/a/32918850.html,2024-04-24T11:38:55+00:00
"""Таяныс"" атайҙар клубы ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу, үҫеп килгән быуынды тәрбиәләү һәм сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау өсөн яңы майҙансыҡ аса. Алда беҙҙе күп мауыҡтырғыс саралар көтә, улар берҙәмлегебеҙҙе нығытасаҡ һәм аралашыу шатлығын бүләк итәсәк"", - тип билдәләне Наталья Семеновна.",«Таяныс» атайҙар клубын асылды,0,analytics,Йәмғиәт,287,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-01-27/tayanys-atay-ar-klubyn-asyldy-4098082,2025-01-27T12:58:17+00:00
"Яратҡан гәзит, журналдарығыҙға яҙылырға бер аҙна ғына ваҡыт ҡалды! Һәм һеҙгә тағы бер мөмкинлек - Яңы йыл марафоны акцияһын бүләк итәбеҙ! Республика, ҡала йәки район баҫмаһына 10 процент ташлама менән яҙылығыҙ һәм робот-саң һурҙырғыс отоғоҙ! ! Акция 16-20 декабрҙә уҙасаҡ. Квитанцияларҙы 450079, Өфө ҡалаһы, Октябрҙең 50 йыллығы урамы, 13, БР Башҡортостан Республикаһы"" нәшриәт йорто йәки электрон адресына ебәрергә мөмкин. «Яңы йыл марафоны» билдәһе ҡуйырға онотмағыҙ. Еңеүсе 2025 йылдың ғинуарында Башҡортостан юлдаш телевидениеһының «Сәләм» тапшырыуында тура эфирҙа һайланасаҡ. Тулыраҡ мәғлүмәтте телефоны буйынса алырға була.",Яңы йыл марафоны,1,news,Яңылыҡтар,629,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-13/ya-y-yyl-marafony-4052059,2024-12-13T17:00:00+00:00
"-Марат әйҙә, аш әҙер, сыҡ. – тине. -Сығам-сығам! Хәҙер! Ҡулйыуғысты әрһеҙ шаптырлатып ҡулын йыуҙы ла, эленеп торған таҫтамалды һыпырып алып ҡулын һөртөп йән асыуы менән ишек яғына һелтәне. Аш бүлмәһенә инеп, өҫтәл артына ултырған арала ҡарлыҡҡан тауыш менән һүҙ башланы: - Бригадир юғалған аттарҙың хаҡын елкәңә һалам, ти. – тип, асыуын аштан алырҙай булып ҡарһаланып ашарға тотондо. Бындай мәлдә бер өҫтәл артына ултырырға ҡурҡып, түрбашта юҡ эшен бар итеп соҡсонған Рәүиәгә аҡырҙы: - Нимә өндәшмәйһең? - Нимә тип әйтәйем һуң инде мин? Кемдең сменаһында юғалған һуң? Һинекендәме? - Һинекендәме? Минекендә шул! - тип аҡырҙы ире. - Түләтергә ҡалһа, барлы-юҡлы малды тотоноп түләрбеҙ микән инде. Ни әйтһә лә иренә оҡшамаҫын, киреһенсә, оҡшамаған һүҙҙе табып бәйләнеп, һуғыш сығарырға сәбәп эҙләгәнен яҡшы белә Рәүиә. Шуның өсөн артабан ире аҡырһа ла, екерһә лә өндәшмәне. Түҙемлегенең сигенә сыҡһа ла өндәшмәне. Уның аттарҙа ла, малында ла, донъяһында ла эше юҡ ине инде. Нисек тә ошо мәшхәр тормоштан бөтөнләйгә, мәңгелеккә ҡотолаһы килә. Ләкин нисек имен ҡотолоуын ғына белмәй. Уның был уйын ире һиҙеп ҡалыу менән йәнен аласаҡ(Алла һаҡлаһын). Үлтермәгән хәлдә лә үлемесле итеп туҡмап һуҙып һалып ҡуясаҡ та рәхәтләнеп, ләззәтләнеп үҙенең ир бурысын үтәп төшәсәк. Туҡмалыуға ҡарағанда ла, ана шуныһы Рәүиәне эстән ашай, ни эшләһә лә онотолмай, йөрәгенә йәбешкән ҡомһоҙ бүре кеүек талай. Үҙенә ҡул һалырға ла ниәтләнеп ҡарағандары булды. Етем ҡалыр ике балаһын күҙ алдына килтереп, ҡулы барманы. Тере мәйеткә әйләнеп йәшәүен дауам итте. Иренең бындай вәхши ҡылығы Рәүиәнең әсәһе үлеп ҡалғас йыш ҡабатланды. Ҡатынының яҡлашыр кешеһе булмауы, башҡа барып һыйыныр ере юҡлығы ҡулынан йүнле эш килмәҫ иргә нығыраҡ ҡоторорға сәбәп кенә ине. Марат тамаҡ ялғап алғас тағы шул ат һарайына эшкә сығып китте. Уның ҡул күтәрмәй генә сығып китеүен берҙән-бер мөмкинселек итеп ҡабул итте Рәүиә. Бөгөн, ошо мәлдә сығып китеп ҡотолмаһа, башҡа бер ҡасан да яйлы мөмкинселек булмаясағын яҡшы белә шул ул. Күпме генә иҫерек булһа ла, боларған сағында ире уға сығып ҡасыр өсөн ирек бирмәй ине. Рәүиә тиҙ генә урамда уйнап йөрөгән балаларын саҡырып алды ла, таҙа кейемдәрен бирҙе. Алмаштырып кейенергә ҡушты. Балаларының һорауына, алыҫҡа ҡунаҡҡа барырҙарын, ошо мәлдә үтә торған автобусҡа өлгөрөр кәрәк икәнлекте әйтте. Улары автобуста ҡунаҡҡа тигәс, оҙаҡ көттөрмәнеләр, ҡыуанышып йөрөп кейенделәр. Рәүиәнең йөрәге сығып килерҙәй дарҫлап типһә лә, үҙен тыныс тоторға тырышты. Балаларына һиҙҙермәне. Ишекте бикләп, ишек төбөндәге балаҫ аҫтына асҡысты һалды ла, урамға сыҡтылар. Тирә-яҡҡа күҙ һалырға ваҡыты булманы шул, автобус бына-бына килеп етергә тейеш. Урам аша сығып туҡталыш яғына атлауҙары була, Мараттың көр тауышы башланып та өлгөрмәгән сәйәхәттең юлын ҡырҡа өҙә. Был тауыштан Рәүиә йығылып китерҙәй була. Мараттың ни әйткәнен дә хатта аңламаны, атлауын әкренәйтеп, сираттағы ғауғанан ҡотолтор яуап эҙләп юлын дауам итте. Ул арала ҡаны ташып торған ир ҡыуып етеп ҡулынан эләктереп тә алды. Рәүиәнең ҡапыл һауанан алып һөйләгән яуабы буйынса ике туған инәһе саҡырып хәбәр ебәргәнен дә, шуға ашығыс юлға сығыуын да ире тыңлап торманы, елтерәтеп өйөнә кире алып ҡайтты. Урам буйында тап булған күрше-тирәләрҙең алдында ғына ҡатынына ҡулын күтәргеһе килмәне, солан ишеген асып инеү менән ҡатынының муйынына йәбеште: -Йә, әйт, минән ҡасып уйнашыңа китеп бараңмы? Ҡайһы ауылдыҡы? Марат Рәүиәне терһәге менән муйынын һығып солан стенаһына һырыҡтырып ҡыҫтаны. Солан таҡталарын тыштан тимер менән тышлағанда ҡулланылған ҡаҙаҡтарҙың эстән кәкерәйтелмәй тороп ҡалғанының бер осо Рәүиәнең баш тиреһен тишеп инде. Йылы ғына ҡан елкәһенә төшөп, арҡаһы буйлап ағып киткәнен һиҙҙе ҡатын. Марат бер туҡтауһыҙ: -Арҙаныңдың исеме кем? Әйт, кәнтәй! – тип ҡан баҫҡан күҙҙәрен аҡайтып, хәшәрәт һорауҙарын яуҙырһа ла, ҡатынына яуап биреү түгел, тын алырға ла ирек бирмәне. Рәүиә ҡаршылашыуҙың бер файҙаһы ла ошоғаса ярҙам иткәне булмағанды яҡшы белгәс, саҡ ҡына ла ҡаршылашып торманы. Уға барыбер ине. Ҡасып ҡотола алмаһам, исмаһам үлеп ҡотолормон был донъянан тигән еңел генә уй килде. Шул уйынан үҙенә нисектер рәхәт тә булып китте. Мәрхүм атаһы менән әсәһенең йөҙҙәре күренгәндәй булды. Тиҙҙән бергә булырҙарын күҙ алдына килтерҙе. Фани донъя менән бер үкенесһеҙ генә хушлаша алыр хәлдә булыуына Хоҙайына рәхмәтен әйтте. Балаларымды үҙеңдең ҡулыңа тапшырам, Хоҙайым, тип уйлап өлгөрҙө ул, урамда: -Марат ағай! Марат ағай! - тигән бер үҫмер малай тауышы ишетелде. Мараттарҙың ингәс тә япмай ҡалдырған ҡапҡаһынан һыбайлы атынан да төшмәй солан тәңгәленә тиклем килеп етте. Ҡапҡа эсендә ата-әсәһенең боларыуына ни эшләргә лә белмәй тапанған балаларҙан: -Атайың өйҙәме? - тип һораны. Меҫкен балаларҙың яуабы ишетелмәне, баш ҡына ҡаҡҡандарҙыр инде. Һыбайлы малай тағы көслөрәк итеп Маратты саҡырҙы. -Нимә булған? Кем унда? -тип тыныс ҡына тауыш менән яуап бирҙе лә яйлап ҡатынын ебәрҙе. Рәүиә әкрен генә иҙәнгә шыуып төштө. -Марат ағай, был мин Фәрит. Бригадир Вәғиз ағай ебәрҙе! -Ниндәй Фәрит ул? - тип тауышына, ҡиәфәтенә яғымлы төҫ индереп, бер нәмә лә булмағандай ҡырҡа үҙгәреп, йылмайып барып ишекте асып башын тығып ҡараны Марат. . -Һаумы, Марат ағай. Был мин Сәғәҙәттең улы. Хәҙер төштән һуң аттарҙы дағаларға йыйынабыҙ. Бөтәбеҙ ҙә шунда, һине лә килһен, тине бригадир. - тип тиҙ генә йомошон әйтә һалды Марат менән бергә ат ҡараусы Сәғәҙәттең ат йәнле эшкә бөтмөр оло улы. -Ярай, хәҙер барам. - тип бик яғымлы йылмайып тороп ҡалды Марат. Һыбайлы ферма яғына кире сапты. Башлаған эшен дауам итә алмауына тешләнеп килеп иҙәндә хәлһеҙ һөйәлеп ултырған Рәүиәнең елкәһенә барып йәбеште. Йәбеште лә ҡулындағы ҡанды күреп кире һелтәне. Бер аҙ юғалып, уйланып торҙо ла кире килеп алҡымынан һөйрәп торғоҙҙо. Уҫал күҙҙәрен ҡатынының күҙҙәренә терәп теше аша ыҫылданы: -Тоғроһон ғына әйт, кәнтәй, миңә хыянат иткәнең бармы? Тоғроһон әйт! Белеп ҡалһам, барыбер үлтерәм бит икегеҙҙе лә. Барыбер беләсәкмен. Рәүиә иламаны ла, ҡурҡманы ла иренең күҙҙәренә тура ҡарап: -Әгәр ҙә һиңә мин хыянат иткән булһам, Хоҙай мине ҡаҡ түбәмдән орһон, әгәр миңә һин хыянат иткән булһаң, Хоҙай һине ҡаҡ түбәңдән орһон. - тине иренең үҙенә нисә тапҡыр хыянат иткәнен үҙ күҙҙәре менән күргән ике бала әсәһе. -Ах, кәнтәй! Нимә һөйләй. Йәл, хәҙер миңә эшкә китергә кәрәк, кәрәк кенәңде бирер инем. Ха-ха, ҡаҡ түбәңдән орһон, тинеңме? Бирһен, Хоҙай, бирһен, Хоҙай! Ҡаҡ түбәңдән орһон! -тип, Рәүиәне елкәһенән һөйрәтеп өй эсенә ырғытты. -Орорбоҙ, ошонда көтөп ятып тор, яраймы. -тип өҫтәп тә ҡуйҙы. мыҫҡыллы тауышы менән. Унан бик эшлекле ҡиәфәттә сығып балаларына: -Әйҙәгеҙ минең менән. - тип бойорҙо. Балалар шым ғына артынан эйәрҙе. Рәүиәнең ятҡан еренән тормай ғына ятып үлгеһе килһә лә, әкренләп торҙо. Башының ҡанһырап торған еренә ҡатлап-ҡатлап бинт һалды ла, һыҡтырып яулыҡ бәйләне. Шым ғына илай-илай йөрөп иҙәндәге ҡан эҙҙәрен һөрттө, балаларына күрһәткеһе килмәне. Битен һалҡын һыу менән йыуып бер аҙ тынысланып, кейемен алыштырҙы. Телевизорын ҡабыҙҙы ла диванға ауҙы. Уйланып ята торғас телевизор тауышына йоҡлап киткәнен һиҙмәй ҙә ҡалды. -Әсәй! Әсәй! - тигән тауышҡа күҙен асһа, яңы теле асылып йөрөгән улы тора янында. Ашығып йүгереп ҡайтҡанлыҡтан арыған бала йыш-йыш тын ала. Шул арала ул үҙе генә аңлаған телдә әсәһенә нимәлер аңлатып маташты. -Әсәй, атай әм итте! -тине күҙҙәре шарҙай булған бала. Рәүиә урынынан һикереп торҙо. -Кемде әм итте? -тип һорай һалды Рәүиә. Ул Мараттың эштә кемделер туҡмауын күҙалланы. Йөрәге ярһып тулап китте. Берәйһен үлтереп ҡуймаһа ярар ине, тип уйланы. -Ат әм итте. - тип яуап бирҙе улы. Рәүиә улын ҡосаҡлап алды. -Ярай-ярай, улым, тыныслан. Ат ҡына булһа, ярай ҙа ул. Бер-аҙ ваҡыт үткәс, соланда кемдәрҙеңдер инеп килгәне ишетелде. Әкрен генә Сәғәҙәт менән улы килеп инделәр. Һаҡ ҡына иҫәнләштеләр ҙә, ишек төбөндәге эскәмйәгә ултырҙылар. Икеһенең дә баштары түбән эйелгән. -Аттарығыҙҙы дағалап бөттөгөҙҙәме ни? - тип һораны Рәүиә. -Юҡ. Эйе. - тип, ни һөйләгәнен үҙе аңламай яуап бирҙе Сәғәҙәт. -Сәй ҡуяйым, әйҙәгеҙ сәй эсеп ҡайтығыҙ, -тип урынынан торҙо Рәүиә. Ирен тышта йөрөйҙөр, инеп киләлер, тип уйланы. -Юҡ, еңгәй, сәй эсеп тормаҫбыҙ. Ултыр әле урыныңа. - тине Сәғәҙәт. Үҙе артабан ни әйтергә белмәй аптыранып ҡалды. Кеше барҙа Мараттың болармағанын белгәс, Рәүиә ҡунаҡтарҙы ебәргеһе килмәне. Шуға ла һаман сәйгә саҡырып маташты. -Еңгәй, Марат ағайҙы тиҙ ярҙам саҡыртып больницаға оҙаттыҡ, -тине Сәғәҙәт, ниһайәт батырсылығын йыйып, - Һин тыныслан. Ултырып тор әле. Рәүиә сәй әҙерләргә тип торған еренән кире урынына ултырҙы. -Ниңә? Нимә булды? - тип төпсөндө. -Кәртәгә индереп аттарҙы дағалап йөрөгәндә бер өйрәтелмәгәне Марат ағайға тибеп ебәрҙе бит. Үҙе лә әллә нимәһенә аяуһыҙ инеп бара ине шунда. Әйтеп торабыҙ, тыңлай торғаны бармы? Иртән бригадир менән ныҡ ҡына асыуланышып алдылар ҙа, шунан алып тыныслана алмай йөрөнө инде. -Эйе, төшкә ҡайтҡанда ла бик енле ине. Ә, ҡайһы еренә типкән һуң ул ат? - тип саҡ һорай алды хужабикә. -Маңлайына ғына эләккән шул. Иҫенә килмәне, тиҙ ярҙамға һалып ебәрҙек. Ҡайғырма, еңгәй, Марат ағай нык әле ул. Бирешмәҫ. Табиптар ҙа көслө хәҙер. Ҡотҡарып алырҙар. Рәүиә Мараттан туҡмалғанда ла, тәндәре һыҙланып йөрөгәндә лә иламай түҙгәнен, әле килеп быуаһынан йырылған йылғалай түгелде бит. Ниңә илағанын да аныҡ аңламаны, сөнки ул йәштәргә бөтәһе лә ҡушылған ине. Күпме рәнйетеүҙәр, нахаҡ һүҙҙәр, мәсхәрәләүҙәр, мыҫҡыллауҙар, һәм иң мөһиме Хоҙайына ялбарыуҙар. Уның ҡолағы төбөндә Мараттың һуңғы мыҫҡыллы: -Бирһен, Хоҙай! Бирһен, Хоҙай! Орорбоҙ, ошонда көтөп ятып тор! - тигән һүҙҙәре яңғыраны. Ирекһеҙҙән Рәүиә Марат индереп ырғытҡан ишек төбөнә, ҡанһырап ятып ҡалған еренә ҡапыл әйләнеп ҡараны ла кире сүкте. Ул һулҡылдаманы, йырылған күҙ йәштәренә ирек бирҙе. Улар үҙҙәренән –үҙҙәре субырлап түгелде. Рәүиәнең эстән генә Хоҙайынан ғәфү утенерлек кенә хәле бар ине. Фәүриә",Бирһен Хоҙай (Хикәйә),0,analytics,Махсус биттәр,9703,https://ye102.ru/articles/mahsus/2026-01-26/bir-en-ho-ay-hik-y-4543561,2026-01-26T22:00:00+00:00
"""Мин был хәбәрҙе бик оҙаҡ көттөм! Ниһайәт, мине ҡотларға була! Хәҙер минең исемдәге «Йәшәү көсө» хәйриә фонды бар. Киләсәктә тағы ла күберәк изгелек ҡылырға ниәтләнәм"". Рөстәм Нәбиев Юридик шәхестәрҙең берҙәм дәүләт реестрына фондты ойоштороусы һәм етәксеһе сифатында индерелгән. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Рөстәм Нәбиев үҙенең «Йәшәү көсө» хәйриә фондын булдырҙы,1,news,Яңылыҡтар,670,https://yanshishma.com/articles/yanyliktar/2025-10-24/r-st-m-n-biev-ene-y-sh-k-s-h-yri-fondyn-buldyr-y-4439948,2025-10-24T12:10:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырӘгәр тәүлегенә уртача 380 кеше йөрсә, чыгымнарның 41 проценты гына капланачак. Уфа-Казан поезды бер шәһәрдән икенчесенә барып кайткан чакта 800 кешене йөртсә генә зыянга эшләмәячәк. Бу хакта ""Коммерсантъ""ка Куйбышев тимер юлының (Русия тимер юллары филиалы) корпоратив коммуникацияләр хезмәтендәәйткәннәр. Әгәр тәүлегенә уртача 380 кеше йөрсә, чыгымнарның 41 проценты гына капланачак. Русия кануннарында ерак маршрутлар өчен төбәк дотацияләре мөмкинлеге каралмаган, шуңа күрә дәүләт ширкәте республика бюджетларыннан субсидияләр ала алмаячак. Русия тимер юлларында (РЖД) ике шәһәрләрнең дә туристларны әлеп итүе артыр һәм юлчылар да артыр дип өметләнәләр. Оешманың матбугат хезмәтендә искәртүләренчә, 2023 елда дәүләт туристик рейтингында Башкортстан - 14 нче урында, Татарстан - 10 нчы урында булган. ""Юлчыларны төнлә йөртү ниятләнә, бу ""тәгәрмәч өстендәге кунакханә"" кебек булачак, шуңа күрә бу проектның үсү өчен мөмкинлеге зур"", дигәннәр Русия тимер юлларында. Күптән түгел геосәяси вазгыять аркасында Русия тимер юллары Уфа-Казан поезды проектын 2027 елга кичектереп торуыниткергән иде. Куйбышев тимер юлларының корпоратив коммуникацияләр хезмәтендә әйтүләренчә, хәзерге вакытта вагоннарның төп өлешен ""дәүләт бурычлары кысаларында"" төньяк һәм көньяк юнәлешләргә йөк ташуда кулланалар. Аңарчы Уфа-Казан арасында юлчылар поездын елларга ибәрә башлау ниятләнәдиелгән иде.2022 елда Уфа белән Казан арасында поезд ибәрергә ниятләүләре билгеле булган иде. Ике шәһәр арасын поездда 15 сәгать эчендә үтеп булачак, киләчәктә бөтенләй 12 сәгатькә үк калдыру максаты куела, дипиткерделәр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Уфа-Казан поезды көненә 800 кешене йөртсә генә табыш китерәчәк,1,news,Яңылыҡтар,1742,https://www.azatliq.org/a/ufa-kazan-poezdi-konena-800-keshene-yortsa-gena-tabish-kiterachak/32992854.html,2024-06-14T12:07:47+03:00
"Күргәҙмәнең мультимедиа версияһында – цифрлаштырылған архив документтары һәм музей экспонаттары, шулай уҡ 1941 йылдың 22 июнендә нацистик  Германия һәм уның союздаштары ғәскәрҙәренең СССР-ға баҫып инеүенән алып 1945 йылдың 24 июнендә Мәскәүҙә Ҡыҙыл майҙанда Еңеү Парадына тиклем һуғыштың төп этаптарын һүрәтләгән һирәк осраусан артефакттар. «Рәсәй – минең тарихым» Өфө мультимедиалы  Тарих  паркының ғилми кураторы, тарих фәндәре докторы, Өфө Фән һәм технологиялар университеты профессоры Рөстәм Хазиев һүҙҙәренсә, күргәҙмәне ойоштороу өҫтөндә Рәсәйҙең һәм Беларусь Республикаһының илленән ашыу федераль, төбәк һәм ведомство архивының, алдынғы дәүләт музейҙарының белгестәре эшләгән. Күргәҙмә ун бүлектән тора. – Күргәҙмә меңдән ашыу экспонатты, шул иҫәптән 400-ҙән ашыу архив документын үҙ эсенә ала, уларҙың күбеһе фәнни әйләнешкә тәүге тапҡыр индерелгән. Был энергия тупланмаһы илебеҙҙең күп милләтле халҡына ниндәй һынауҙар аша үтергә тура килгәнен күҙ алдына  килтерергә мөмкинлек бирәсәк. «Оноторға хаҡыбыҙ юҡ» күргәҙмәһе бер кемде лә битараф ҡалдырмаҫ, тип ышанам, – тип билдәләне Рөстәм Хазиев. Көт мине, Ағиҙел күргәҙмәһе Бөйөк Ватан һуғышы тарихы менән танышыуҙың үҙенсәлекле дауамы булып тора, ул логик рәүештә Оноторға хаҡыбыҙ юҡ экспозицияһына ялғанып китә һәм уны тулыландыра. Күргәҙмә Башҡортостан Республикаһының Еңеүгә индергән өлөшө хаҡында һөйләй. Алға-Патриот патриотик йәмәғәт хәрәкәте етәксеһе Ринат Хәбиров күргәҙмәне әһәмиәтле тип иҫәпләй. – Беҙ ата-бабаларыбыҙҙың ҡаһарманлығы, ҡулдарына ҡорал тотоп һәм станоктар янына баҫып, Еңеүебеҙ  һәм азатлығыбыҙ өсөн алышҡан  ваҡыттар тураһында тарихи хәтерҙе һаҡлаусы булып торабыҙ. Был күргәҙмәгә өфөләр һәм республика халҡы күпләп килер, белем даирәһен киңәйтер, тип ышанам. Был күптәргә кемдең Еңеү вариҫтары тип аталырға әхлаҡи хоҡуғы бар тигән бәхәстәрҙә ҙур ярҙам буласаҡ, – тине ул. Оноторға хаҡыбыҙ юҡ күргәҙмәһе Өфөлә Менделеев урамы, 158 адресында урынлашҡан. Ул 24 авгусҡа тиклем эшләйәсәк. Инеү бушлай. Экскурсия ойоштороу мөмкин. Галина МОРОЗОВА. Фотолар: Рәсәй – минең тарихым тарих паркынан.",Шанлы йылдар – күргәҙмә экспозицияларында,0,analytics,Еңеү,2073,https://amanat.su/news/pobeda-80/2025-06-27/shanly-yyldar-k-rg-m-ekspozitsiyalarynda-4293271,2025-06-27T15:47:00+00:00
"Пакистан яҡтарында була был хәл. Бер бабай үлер алдынан янына улын саҡыртып ал-ған да былай ти икән: - Һиңә фанилыҡта һуңғы үтенесем ҡалды, балам, бер аяғыма иҫкергән ойоғомдо кейҙереп кенә оҙат мине баҡыйлыҡҡа! - Ул да булдымы үтенес, ярай, атай, үтәрмен, - тигән тегеһе. Мәрхүмде ерләргә килгән мулла ойоҡто күреп ҡалып уны кисекмәҫтән һалдырыуҙы талап итә. - Атайымдың һуңғы теләге ине бит әле, бәлки ҡалдырырбыҙ, ә? Уртаҡ һүҙгә килә алмайҙар. Икенсе мулла ла, өсөнсөһө лә ошо уҡ талапты ҡуя. Башҡаса сара юҡ, үтәргә кәрәк. Ойоҡто систергән мәлдә унан ҡағыҙ киҫәге килеп төшкән һәм унда шундай һүҙҙәр яҙылған: Бына күрҙеңме, улым, мин үҙем менән теге донъяға хатта иҫкергән ойоғомдо ла алып китә алмайым. Васыятым - күҙҙәрең тоноп байлыҡ туплама, аҡса артынан ҡыума, нәфсеңде ауыҙлыҡлап өйрән, ялған ләззәткә алданма, улым, һалҡын ялтырауыҡтарға ҡыҙыҡмай, буш шалтырауыҡтарға әүрәмәй изгелек сәсеп, ҡыуаныстар йыйып, барына шөкөр ҡылып көн итһәң кеше булып ҡалырһың. Иманлы кеше!",Иҫкергән ойоҡ,0,analytics,Юмор,982,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-10-14/i-kerg-n-oyo-4426476,2025-10-14T14:25:00+00:00
"Ингредиенттары бик ябай: 1,5 стакан йылы һыу, 2 аш ҡалағы шәкәр, 4-5 стакан он, 10 гр. сүпрә, 0,5 стакан шыйыҡ май, тәменсә тоҙ. Әҙерләү: Йылы һыуға 4 аш ҡалағы он, 2 аш ҡалағы шәкәр ҡушып болғатаһың, сүпрә өҫтәп тағы болғап ҡаплап йылы урынға әсетергә ҡуяһың. Масса күпереп сыҡҡас тоҙ, шыйыҡ май ҡушып ҡамыр баҫаһың да ҡаплап йылы урынға ҡалҡытырға ҡуяһың. Ҡалҡып сыҡҡас яҡындарыңды ҡыуандырып тәмлекәстәр бешерергә була. Аштарығыҙ тәмле булһын!",Универсаль ҡамыр рецебын тәҡдим итәбеҙ,0,analytics,Йәмғиәт,446,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-03-14/universal-amyr-retsebyn-t-dim-it-be-3680397,2024-03-14T08:33:00+00:00
"Башҡортостан Республикаһы көнө айҡанлы «Ағиҙел» журналы төркөмөндәге патриотик шиғыр һөйләү конкурсына йомғаҡ яһалды. Ярышта ҡатнашыусыларҙың һорауы буйынса, ә унда 50-гә яҡын кеше бәйге тотто, еңеүселәрҙе жюри ағзалары билдәләне. Редакцияла ҡыҙыу фекер алышыу булды, жюри ғәҙел баһалар ҡуйып, мөмкин тиклем күберәк ҡатнашыусыларҙы дәртләндерергә ҡарар итте. Шулай итеп, һеҙҙең алда – еңеүселәр исемлеге: Гран-при – Самир Латипов! Өлкәндәр араһында: 1-се урын – Азалина Бүләкова; 2-се урын – Нурия Бикбаева; 3-сө урын – Зилиә Күсәрбаева. Сайтта иң күп тауышты Йәмил Ҡотлогилдин (430 тауыш) йыйҙы. Балалар араһында: 1-се урын – Нәркәс Вәлитова; 2-се урын – Инсаф Маликов, Әҙилә Аҙнабаева; 3-сө урын – Илнур Ғөбәйҙуллин, Азалия Фаздалова; «Тамашасы һөйөүе» номинацияһында – Таңсулпан Хәсәнова. Конкурсанттарҙың етәкселәре Гөлфинур Рәүеф ҡыҙы Ильясова, Розалия Әхмәт ҡыҙы Йәлилова «Ағиҙел»журналының Рәхмәт хаттары менән бүләкләнә. ң Бүләктәр йыл аҙағында тантаналы рәүештә Башҡортостан Яҙыусылар союзының яңыртылған бинаһында тапшырыласаҡ. Барлыҡ ҡатнашыусыларға оло рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ, һәр ҡайһыһығыҙ – еңеүсе, киләһе конкурста осрашҡанға тиклем!",Республика көнө айҡанлы конкурс еңеүселәре билдәләнде,1,news,Яңылыҡтар,1150,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-10-10/respublika-k-n-ay-anly-konkurs-e-e-sel-re-bild-l-nde-4423502,2025-10-10T21:50:00+00:00
Илаһилар төркеме чыгыш ясыйБаш мөфти Тәлгать Таетдин вәгазеТеатр залында алма төшәр урын да юк,Гафури театрында Мәүлид бәйрәме үтте,0,analytics,Башҡортостан,94,https://www.azatliq.org/a/25237695.html,2014-01-21T19:55:15+00:00
"Архив фотосыфикерләрЕл башыннан Татарстанда кызамык йоктыручылар саны 194 очракка иткән. 2023 ел дәвамында бары 146 очрак теркәлгән булган. Бу хакта бүген Роспортебнадзорның Татарстан идарәсе башлыгы урынбасары Любовь Авдонина ""Татар-информ"" дәүләт агентлыгында узган матбугат очрашуында белдерде. ""Кызагынч, бездә кызамык белән хәл имин түгел. Йоктыручылар саны арта. Расланган 194 очракның 20 се — чит ил кешеләренә, 14 — безнең ватандашларның чит илдән йоктыруга, 93 — башка төбәкләргә барып кайтуга, 44 очрак — Татарстанда үзара йоктыру нәтиәсенә туры килә"", диде ул. Авдонина сүзләренчә, авырулар белән контактта булучылар саны 35 мең кешегә иткән. Шуларның 3,2 меңе кызамыктан вакцина ясатмаган булган. Ел башыннан Русиядә күпләп кызамык йоктыру очраклары артуы күзәтелә. Гыйнвар аенда бу чирне кимендә 46 төбәктә, бер меңнән артык кешедәачыклаганнар. Кызамык — йогышлы авыру. Гадәттә аның белән балалар авырый. Вирусны кызамыклы кеше белән турыдан-туры элемтә булмаса да йоктырырга мөмкин. Бүлмәгә авыру кеше кереп чыкса, аннан соң кергән кешеләргә дә бу чирнең йогуы бар. Кызамыкның билгеләре: коры ютәл, томау төшү, бизгәк, хәлсезлек, аппетит кимү, күзләр кызарып чыгу (конъюнктивит). Татарстанда кызамык йоктыручылар узган еларта башлады. Чаллы шәһәрендәге шәхси балалар бакчасында кызамык таралу сәбәпле, бакчаның эшентуктатып тордылар. Роспотребнадзор моны бакчада эшләүчеләрнең һәм балаларның вакцина ясатмавы белән аңлатты. Былтыр март аенда Уфаның 22 нче хастаханәсендә кызамык белән бәйле карантинкертелгән иде. Былтыр июль башында Пенза өлкәсенең Урта Әләзән авылында 18 бала кызамык йоктырды, 13 бала хастаханәгәсалынды. Авылда битлек режимы кертелде, халык күп ыела торган чаралар тыелды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстанда кызамык йоктыручылар саны арта,1,news,Яңылыҡтар,1805,https://www.azatliq.org/a/32962168.html,2024-05-24T10:49:01+00:00
"Нурисламдың бөгөнгө көнөн дә таң менән йәмһеҙләргә теләүселәр табылды. Рәхәт кенә йәшәйһең һин! Ғаиләң менән йә диңгеҙ, йә күл-йылға буйына барып ял итеп киләһегеҙ. Еңел генә аҡса эшләйһегеҙ ҙә. – тине йәнә күршеһе Марат. Әйтеүе генә анһат шул, - тине лә Нурислам, баҡсаһына ҡарай йүнәлде. Барыһы ла бынан туғыҙ йыл тирәһе элек башланғайны. Әрме хеҙмәтендә Тыуған ил алдындағы бурысын үтәп ҡайтҡан егетте тыуған яғында ҡыуаныслы хәбәр көтмәй ине: үҙен бағып үҫтергән берҙән-бер яҡын кешеһе – өләсәһе генә ейәненең ҡайтыуын көтөп өлгөрмәне, яҡты донъя менән хушлашҡайны. Ә йәш егеткә өләсәһенән иҫке йорт менән ер участкаһы ҡалғайны. Башта баҙап ҡалды егет, тик күп тә үтмәне, үҙен ҡулға алып, йәй буйы йорт-ихатаны ипкә килтерҙе, эргәләге бер фирмаға һаҡсы булып эшкә урынлашты. Көҙгә ҡарай иһә Нурислам өләсәһенән мираҫ булып ҡалған ергә беренсе теплицаһын үҙе эшләп ҡуйҙы. Тик тырыш егет бының менән генә туҡтап ҡалманы, тәүгеһе эргәһенә йәнә бер нисә теплица ҡуйҙы, һуңғараҡ эргәлә буш ятҡан ике ер участкаһын һатып алды. Ғәзиз өләсәһе ейәнен ер ҡәҙерен белергә, эшләргә өйрәткән ине шул. Хәҙер Нурисламдың милкендә – яҡынса 30 сутый ер. Көҙөн, ҡышын – һуған, яҙын, йәйен ҡыяр сәсеп һатыр булды. Башта барлыҡ эштәр менән дә үҙе генә шөғөлләнһә, хәҙер миҙгеленә ҡарап кешеләрҙе эшкә йәлеп итә. Әлбиттә, бушлай түгел, һәммәһенә лә тейешенсә, намыҫ менән аҡса – хеҙмәт хаҡы - түләнә. Хәҙер насар йәшәмәй Нурислам. Кәләше лә бына тигән! Тик бына шуныһы ғәжәп: эргә-тирәләгеләрҙең иргә ҡарата мөнәсәбәте генә насарайғандан-насарая. Күптәр үҙен яратып еткермәй, бер мәл хатта дуҫы ла асыуланып ҡыяр-һуған батшаһы тип әйтеп ҡуйҙы.","""Рәхәт кенә йәшәйһең һин! """,0,analytics,Төрлө,1626,https://henek.info/news/+++-/2025-12-05/r-h-t-ken-y-sh-y-e-in-4494805,2025-12-05T11:48:00+00:00
Май айының матур алмағастары сәскә атҡан саҡта булды был хәл. Өс йыл ғүмер уҙҙы. Ергә тағы матур яҙ килде. Алмағастар сәскә атты. Бөгөн иренең йыллығын үткәрҙе Назлия. Был өс йыл эсендә күп нәмә үҙгәрҙе. Тик йөрәк яраһы ғына йүнәлмәне.,Бәхетемә күҙ тейҙе,0,analytics,Әҙәбиәт,235,https://shonkar.com/news/-bi-t/2025-02-11/b-hetem-k-tey-e-4117078,2025-02-11T15:32:42+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр5 май Румыниядә рәсми рәвештә ""Кырымтатар теле"" көне билгеләнә. Татарстанда 26 апрельдә Тукай бүләге бирелгән кебек, Румыниядә 5 майда кырымтатар шагыйре Мемет Ниязи бүләге тапшырыла. Кырымтатарларның бу көнне ничек билгеләве турында Румыниядә туып үскән, Көстәнә шәһәрендә яшәүче кырымтатар һәм румын язучысы, 83 яшьлек Гюнер Акмолла белән сөйләштек. —5 майда Румынияда татар теле көне билгеләп узыла. Элек татар әмгыяте вәкилләренең яшәү ирлекләрендә бу бәйрәмгә багышланган чаралар оештырыла иде. Хәзер бу көн ничек үткәрелә? — 5 майны татар теле көне дип Румыния парламентындагы кырымтатар депутаты Аледин Амет 9-10 ел элек канун итеп кабул итүгә иреште. Әмма бу көнне ял түгел, һәркем эшли, бары балалар мәдәни бер програм әзерли, шагыйрләребезнең кырымтатарча шигырьләрен укый. —Балалар мәдәни програм әзерли дидегез, бу чара мәктәптә узамы? — Мәктәбебез юк. Шимбә көнне бер румын мәктәбендә дәресләр бирелә. Чара шунда уза. Хәзер милләт тупланып берни дә эшләми. Милли оешмалар башында булган кешеләр милләтне тупламый. елларда милли хәрәкәт булды. 1944 елда монда урыслар килде. Кырымнан качакларга кемнәр ярдәм итте дип тикшерә башлады. 52 кешене — алар арасында доктор, профессор, бай фермерлар бар иде — аларны сөрделәр. Шуннан соң куркып калдылар. Милли шагыйребез Мемет Ниязи шигырьләрен дә, Коръәнне дә яндырдылар. Милләттә һаман да курку хисе бар. Шагыйрә, тәремәче Гюнер Акмолла (Акмола Гиунер) 1941 елның 15 гыйнварында Акбаш (хәзерге Албеши) авылында кырымтатар гаиләсендә туа. Бухарест университетында филология укый. елларда ун тапкыр Кырымда була. Кырымтатар язучылар берлеге, Румыния язучылар берлеге әгъзасы. 1989 елда кырымтатар халкы тарихы турында яза башлый. Беренче шигыре ""Карадениз"" журналында басыла. Шигырьләре, тәремәләре Румыния һәм Төркиядә татар, төрек, румын телләрендә басылган. — Шагыйрь Мәмәт Ниязи исемендәге бүләк барлыгы турында беләбез. Ул бүләк тапшырыламы? — Әйе, без Мемет Ниязины милли шагыйребез дип әйтәбез. Чөнки милли тойгыны ул уятты. елларда Кырымга Румыниядән беренче булып ул китте. Анда парламентка үтә алмады. Мемет Ниязи ике журналның мөхәррире булган. Ул Истанбулда укыганда Номан Челебииһанбелән оешма корган. Авылдан-авылга йөреп милләткә шигырьләрен тараткан. Минем әтием дә сигез ел аның ислам семинариясе студенты булды. Безнең өебездә дә аның шигырьләре укыла иде. Мин 2007 елда Мәмәт Ниязиның бөтен шигырьләрен туплап, румын телендә ""Үлемсез шигырь"" дип китап чыгардым. Шуннан соң әле аны румынча чыгарганнары булмады. — Румыниядә татар мәктәпләре юк, дидегез. Гореф-гадәтләр сакланамы? — Гореф-гадәтләр дә бетте. 10 ел элек татарларның Акбаш авылында алты агай бар иде. Белгәнемчә, анда гаиләсез өч агай калган. Халыкның күбесе Мангалия шәһәре (Добруа районы) ягына күчеп утырды. Бер өлеше беркайчан да безгә якынаймады, чөнки элекке коммунист фикерендә яшәделәр. — Шәһәргә күчкән татарларга дәүләт телне саклауда ярдәм итәме? Китаплап чыгамы, ирле радиода тапшыруларыгыз бар иде. — Ничек ярдәм итсеннәр, дөньяда ассимиляция бара. 90 нчы елларда азатлык булды. Миңа ирле радиога барып тапшыру алып бар диделәр. Асыл татарча белгән картларыбыз инде юк иде. Мин ул вакытта радиода татарча сөйләргә мәбүр булдым. Хәзер анысы да бетте. Бүген бернәрсәбез дә юк дип әйтсәм, дөрес булыр. Борчый торган вазгыять. — Сездә ""Кара диңгез"" дип аталган бер газет та чыга иде. — 2018 елда бу газет та чыгудан туктады. Монда оешма итәкчеләре арасында бер аңлашылмый торган гауга чыгып алды. Дүрт ел буена хөкүмәттән алган акча милли оешмага күчерелмәде. Татар-мөселман демократ берлеге дип атала бу оешма. Әгәр дә акча бүленмәсә, кем ничек газет-журнал, китап чыгарсын. Шуннан соң һәркем булдырганча эшләде. — Сез яшәгән Көстәнә шәһәрендә кырымтатарлар күпме? — Иң күп татарлар монда яши, чөнки елларда авыллардагы колхозлар яхшы эшли алмадылар. Ул вакытта татарлар шәһәргә күчте һәм портта эшче буларак эшләргә кереште һәм авылларыбыз бушап калды. Дөньяга билгеле мәркәз булган мәшһүр Азаплар авылы милләтсез калды. Азаплардагы мәктәп Нәип Атышхатюрисемен йөртә иде. — Ул татарлар шәһәргә күчкәннән соң телен югалтмадымы? — Өлкәннәр телен югалтмады, ә менә яшьләребез татарча яхшы белми. Яшьләребез дигәндә, мин 60 нчы елгы танышларыма китапларымны бирдем. Алар, мин татарча белмим, телне укымадым дип күземә карап әйтте. 1948 елгы реформа нәтиәсендә авылдагы татар мәктәпләре ябылды. Өйдә кем үз телендә сөйләшмәде, өйдә милли тойгысы булып, үзлегеннән төшенеп тарихын өйрәнмәде, ничек алар телен һәм тарихын белсен? 50 нче елларда татарлар арасында Балабан коммунистлары бар иде. Бүген дә аларның балалары безнең оешмаларны итәкли. — Бу вакыйгалар татарларның ассимиляциясенә китердеме? — Әлбәттә, ассимиляция көчле. Татарча белгән кеше өчен татар мәктәбе юк. Хәзер яшьләр инглизчә белә, алар татарчаны ахыргы урынга төшерде. Бу безнең барыбызның да күңелне борчый. Мин дә татар мәктәбендә укымадым, Мемет Ниязи шигырьләреннән, Нәип Аыфазыл әсәрләреннән татар телен өйрәнә алдым. 2008 елда Акмәчеттә Риза Фазыл, син, Гюнәр, ни өчен болар хакында язмыйсың, диде. Мемет Ниязи 11 яшендә Төркиягә күчә, бер елдан Кырымда утыра, аның кайда яшәвен белә алмыйбыз. Бары Мостафа Аыфазыл Бакчасарай янындагы Фатисала авылында мөгаллим эшен башкара. Ул бу хакта ""Кырым өчен бер гомер"" китабында язды. Мин бу китапны да үз акчама ике телдә бастырдым. — Сез кырымтатарча укыганда һәм язганда кайсы имланы кулланасыз — латинмы яки кириллмы? — Латин, әмма мин Румыния мәктәпләрендә 11 ел буе урысча укыдым. Моның файдасы булды, чөнки Кырымда кырымтатарлар күбесе кирилл хәрефләрендә яза. Мин аларны кириллдан латинга күчердем. елларда ""Кырымтатар әдәбият тарихы"" китабын латинга күчердем. Ләкин үзем урысча белмим. — Сезнең тамырыгыз кайсы кырымтатарларыннан? — ""Син ногайча сөйләшәсең"" диделәр миңа. Мин Кырымда озак булдым. Анда кырымчаны аерып, ногайчаны аерып, төрекчәне аерып әйтәләр. Китапларда мондый мисал да бар. Ташавыл авылында өч мәхәллә булган. Бу авылның бер мәхәлләсендә ногайлар, икенчесендә — кырым, өченчесендә — төрекләр яшәде. Минем тамырларым әни ягыннан Керич тарафыннан. Хәзер авыл исемен оныттым, ул диңгез тарафында урнашкан. Әтием — Акмәчет авылыннан. Ул Акмәчет шәһәре түгел, шәһәргә кадәр әүвәл булган ирлек. Әтием ягы Кырымнан Румыниягә 1820 нче елларда, әнием ягы — 1860 нчы елларда күчеп килгән. — Сез Румыниядә кырымтатарларның киләчәген ничек күрәсез? — Без югалтуларга юл тоттык. Ассимиляция бик көчле бара. Минем балалык чорында румыннар белән гаилә корганнарны ""казак"" дип йөртә идек. Хәзер казак (румын) булмаган бер гаилә калмады. Шул кадәр кушылып беттек. Мәмәт Ниязиның бер шигырен укыйсым килә: Татар бармы дип кем сорый, мин бармын. Аның шанын таныган яшь татармын. Төректән үзгә туганым юк дөньяда Төрекнең үзе, үз кардәше шуңадыр. — Бүген Украинада сугыш бара. Кырым да Русия карамагында калды. Бүген Кырымда яшәгән кырымтатарларга, яшьләргә нәрсә әйтер идегез? — Телләрен, шанлы тарихыбызны онытмасыннар. Мин һәрвакыт язган вакытта үземне башта Кырымтатар язучылар берлеге әгъзасы, соңыннан Румыния язучылар берлеге әгъзасы дип әйтәм. Иң элек Кырымны әйтәмен, чөнки ул минем Ватаным. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Гюнер Акмолла: ""Румыния татарларында бик көчле ассимиляция бара""",0,analytics,Татарстан,7227,https://www.azatliq.org/a/gyuner-akmolla-ruminia-tatarlarinda-bik-kochle-assimilatsia-bara/32933161.html,2024-05-05T23:09:59+03:00
"Был турала Башҡортостан Республикаһының вице-премьеры, спорт министры Руслан Хәбибов социаль селтәрҙәрҙә хәбәр итте. Ҡыҙ ""параллель слалом"" буйынса Ленинград өлкәһенән булған дәғүәсеһен еңгән. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Тәнзилә Исраилова - тағы еңеүсе,0,analytics,Спорт,583,https://yanshishma.com/articles/sport/2026-02-02/t-nzil-israilova-ta-y-e-e-se-4560306,2026-02-02T10:29:00+00:00
"2026 йылдың 30 ғинуарында Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров республика Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға йыллыҡ Мөрәжәғәтнамә менән сығыш яһай. Сараны БСТ, «Сәләм», «Башҡортостан 24» һәм «Вся Уфа» телеканалдары тура эфирҙа күрһәтә, трансляцияны республика Башлығының социаль селтәрҙәрендә лә ҡарарға мөмкин. Сара иртәнге сәғәт 10-да башлана. Мөрәжәғәтнамәлә Радий Хәбиров Башҡортостандың төп үҫеш йүнәлештәрен һәм артабанғы эштең өҫтөнлөктәрен билдәләй. Редакция хеҙмәткәрҙәре Мөнир Сәхиулла улы ҠУНАФИН - баш мөхәррир Әхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙ - баш мөхәррир урынбаҫары Луиза КИРӘЕВА - яуаплы сәркәтип Гөлнара ХӘЛФЕТДИНОВА - бүлек мөхәррире Салауат ӘБҮЗӘР - бүлек мөхәррире Илнур ЮЛБАРЫҪОВ - бүлек мөхәррире Миңзәлә АСҠАРОВА - сайт буйынса өлкән мөхәррир Дилбәр ИШМОРАТОВА - өлкән корректор Фәрзәнә ТУЛЫБАЕВА - биҙәлеш мөхәррире Мөхәрририәт Айгиз БАЙМӨХӘМӘТОВТаңсулпан ҒАРИПОВАГөлсирә ҒИЗЗӘТУЛЛИНАНеля ҒӘЙНЕТДИНОВАТамара ҒӘНИЕВАӘхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙЙомабикә ИЛЬЯСОВАЛуиза КИРӘЕВАЗөлфиә ХАННАНОВАГөлнара ХӘЛФЕТДИНОВАСалауат ӘБҮЗӘРӘмир ӘМИНЕВАзамат ЮЛДАШБАЕВГөлнур ЯҠУПОВАБанкта беҙҙең реквизиттар: журнал «Агидель», ИНН: КПП БИК: кс рсчет Филиал ПАО БАНК УРАЛСИБ в г. Уфа",Радий Хәбиров йыллыҡ Мөрәжәғәтнамә менән сығыш яһаясаҡ,0,analytics,Файҙалы эштәр,1157,https://agideljurn.ru/news/godpoleznihdel/2026-01-28/radiy-h-birov-yylly-m-r-zh-tnam-men-n-sy-ysh-ya-ayasa-4553991,2026-01-28T17:09:00+00:00
"Уртаса ҙурлыҡтағы йәшелсәнең ҡабығын әрсеп, эсен таҙартырға. Уны ваҡлап турап, кәстрүлгә һалырға. Өҫтөнә 2 литр һыу ҡойоп, ҡайнатырға ҡуйырға. Ҡайнап сыҡҡас, 2,5 – 3 стакан шәкәр һалырға. Ҡабаҡ һарғылт төҫ алғас (үтә күренмәле һымаҡ), уға өс ҡәнәфер ҡушырға. Уттан алғас, килеп сыҡҡан компотҡа 12 балғалаҡ аш һеркәһе (лимон кислотаһы ла мөмкин) өҫтәргә. Әҙер массаны банкаларға тултырып, стерилләргә, нығытып ябырға. Әҙер компот ананас тәме бирә. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Ҡабаҡтан компот,0,analytics,Аш-һыу,1119,https://henek.info/articles/-+-+-+/2025-09-09/aba-tan-kompot-4380881,2025-09-09T14:50:00+00:00
Жительница села Насибаш Салаватского района республики Сания Ахметова отметила 100-летний юбилей. С этим знаменательным событием её поздравил президент страны Владимир Путин.,Владимир Путин поздравил жительницу Башкирии с вековым юбилеем,0,analytics,Еңеү,174,https://tanburz.ru/news/pobeda-80/2025-02-04/vladimir-putin-pozdravil-zhitelnitsu-bashkirii-s-vekovym-yubileem-4107432,2025-02-04T11:40:00+00:00
"Миәкә районы Илсеғол башҡорт гимназияһының синыф уҡыусылары ла маҡтауға лайыҡ. Барыһы ла «Йәншишмә»ле булған. – Синыфыбыҙҙа 7 генә уҡыусы булһаҡ та, гимназия, район күләмендә үткән бер саранан да ситтә ҡалмай, әүҙем ҡатнашып барабыҙ. Призлы урындар яулайбыҙ. Спорт буйынса ла, уҡыуҙа ла һынатмайбыҙ. Дуҫ һәм татыу йәшәйбеҙ. Бейергә, йырларға яратабыҙ. Атай-әсәйҙәребеҙ ҙә бик әүҙем. Улар гимназия тормошонда ҡайнап йәшәй, синыфыбыҙ үткәргән сараларҙа ихлас ҡатнаша. Уңыштарыбыҙҙың барыһында ла синыф етәксебеҙ Нәсимә Риф ҡыҙы Шәйәхмәтованың өлөшө бик ҙур. Уға һәм атай-әсәйҙәребеҙгә рәхмәтлебеҙ, – ти дүртенселәр. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.","Йөҙ һум аҡсаң булғансы, йөҙ дуҫың булһын",0,analytics,G zitebe du yby,1040,https://yanshishma.com/articles/g-zitebe-du-yby-/2024-01-24/y-um-a-sa-bul-ansy-y-du-y-bul-yn-3615760,2024-01-24T15:05:00+05:00
"Был героиняның фамилияһы -  Ларина. ""Евгений Онегин"" романындағы төп героиня Татьяна Ларина тип аңларға кәрәк. Арлекин һүҙендәге хәрефтәр һанын тейешенсә ҡуйып уҡыһаң, төп героиняның фамилияһы килеп сыға ла инде.",А. С. Пушкин әҫәрендәге төп геройыҙың фамилияһы ошонда йәшеренгән,0,analytics,Файҙалы эштәр,212,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-09-27/a-s-pushkin-rend-ge-t-p-geroyy-y-familiya-y-oshonda-y-shereng-n-3948426,2024-09-27T23:07:00+00:00
"17-19 октябрендә Өфөлә «Рәсәй – спорт державаһы» халыҡ-ара спорт форумы үтәсәк. Илдең төп спорт форумы Башҡортостанда Рәсәй Президенты Владимир Путин ҡарары буйынса ойошторола. Төп саралар 2024 йылдың 31 авгусында Өфөнөң 450 йыллығына асылған Көрәш һарайы базаһында үтә. Бында пленар өлөш, форумдың эшлекле программаһы һәм Рәсәй Президенты ҡарамағындағы Физик культураны һәм спортты үҫтереү буйынса совет ултырышы үтәсәк. Бина эргәһендә «Заманса спорт. Инновациялар һәм перспективалар» күргәҙмәһе өсөн ваҡытлыса конструкциялар ҡуйыла, унда алдынғы спорт төбәктәре һәм ойошмалары тәҡдим ителә. Бынан тыш, Башҡортостан баш ҡалаһының башҡа спорт объекттарында ла төрлө ярыштар үтә. Мәҫәлән, «Өфө-Арена»ла « чемпиондары төнө» профессиональ бокс кисәһе һәм юниорҙар араһында кёрлинг буйынса Бөтә Рәсәй ярыштары уҙғарыла. 17 октябрҙә «Динамо» спорт комплексында баскетбол буйынса Рәсәй Чемпионатының «Юғары лига» матчы ойошторола. «Ватанды һаҡлаусылар кубогы» төбәк-ара ярыштарында ҡатнашыусыларҙы Рима Баталова исемендәге Спорт әҙерлеге үҙәге ҡабул итә. Шулай уҡ форум барышында Ишкәкле слалом комплексын һәм Фехтование үҙәген асыу тантанаһы планлаштырылған, унда «Ҡурай иле» халыҡ-ара ярыштары һәм юниорҙар араһында «Салауат ҡылысы» ярыштары үтәсәк. 19 октябрҙә Өфөлә Рәсәй Олимпия комитеты менән берлектә «Йәйәү йөрөү көнө» үткәреләсәк. Сарала 25 мең самаһы кеше – форумда ҡатнашыусылар, 200 Олимпия уйындары чемпионы һәм призеры, Өфө халҡы һәм ҡунаҡтарының ҡатнашыуы көтөлә. Улар «Спорт» туҡталышынан Ленин майҙанына тиклем 2 км араны атлап үтәсәк. Форумдың һуңғы көнө, 19 октябрь, Башҡортостандың спорт берләшмәһенә арнала. Программала Физик культура һәм спорт буйынса төбәк советының киңәйтелгән ултырышы, шулай уҡ республиканың спорт йәмәғәтселеге һәм Өфө халҡы өсөн асыҡ ишектәр көнө ҡаралған. Был быйыл республикабыҙ өсөн иң ҙур сараларҙың береһе. Донъяның 100-ҙән ашыу иленән делегациялар – меңләгән ҡунаҡтар, шул иҫәптән билдәле спортсылар килеүе күҙаллана.",«Рәсәй – спорт державаһы» халыҡ-ара спорт форумы,0,analytics,Спорт,1962,https://amanat.su/articles/sport/2024-10-09/r-s-y-sport-derzhava-y-haly-ara-sport-forumy-3961483,2024-10-09T13:04:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрРусиядә резервистларны ыеннарга әлеп итү турындагы канун имзалангач, резервтагы ирләрне хәлиткеч әһәмияткә ия корылмаларны саклау өчен ыя башладылар. Әһәмияткә ия корылмалар дигәндә сүз энергетика һәм транспорт инфраструктурасы объектларын саклау хакында бара. Хәрби ыенда (сборы) бер резервистны елына алты айга кадәр тота алалар. Бу чорда резервистлар хәрби статусы ала, социаль түләүләр дә каралган, алар төрле эшкә әлеп ителергә мөмкин. Шул ук вакытта аларны башка төбәкләргә дә ибәрә алалар, чөнки канун текстында мондый чикләүләр юк. Резервка ихтыяриларны куялар, моның өчен аерым килешү төзелә. Солдат һәм сержантлар 50 яшькә кадәр, кече һәм өлкән офицерлар 60-65 яшькә кадәр резервка керә ала. ""Коммерсант"" бу атнада язуынча, Русиянең 20 төбәгендә мөһим объектларны саклау өчен резервистлар ыю инде бара. Алар арасында Татарстан белән Башкортстан да бар. Татарстан мондый отрядлар ыюны канун гамәлгән кергәнче үк башлап ибәргән. Басма белдерүенчә, республикада резервистлар нефть корылмаларын саклаячак. Башкортстанда исә аларны ""Башнефть"", ""Уфанефтехим"" һәм ""Газпром""ның сәнәгать мәйданнарын саклауга ибәрергә ыеналар. ""Настоящее время"" бу хакта ""Гражданин һәм армия"" хокук яклау төркеме мөдире Сергей Кривенкобелән сөйләште. —Төбәкләр арасында ихтыяриларны күбрәк әлеп итү өчен кабат ярыш башланган кебек күренә. Бу аларның саны азайганнан-азая дигәнне аңлатамы? — Әйе резервистларны әлеп итү буенча чираттагы кампания башланды. Әмма монда шуны аңларга кирәк, резервист контранты МХОга (Русия хакимиятләре Украинадагы сугышны шулай дип атый-ред) китүчеләрнекеннән аерыла. Бу килешү чыннан да ике айга төзелә, һәм аны өзү мөмкин. Бу бик иңел түгел, әмма мөмкин. СВОга китү өчен килешү имзалаган кешегә контрактны өзү мөмкин түгел, ә резервка килешү имзалаучы аны өзә ала. —Шулай да, бу вакытта резервистларның сугышка эләкмәячәгенә бернинди гарантия юк. Һичьюгы канун моны кире какмый. Бәлкем бу шартлар Саклану министрлыгы белән төзеләчәк контрактта аерым билгеләнер. Әмма бу гарантияләр генә итәрме? — Дөрес әйтәсез, бу ике ай эчендә кешене сугышка ибәрмәсләр дигән бернинди гарантия юк. Формулировкалар да йә хәлиткеч корылмаларны саклау, йә хәрби хәрәкәтләрдә катнашу өчен (резервистларны үгетлиләр) диелгән. Аларны Украинадагы сугышка ибәрүне тыя торган бер генә кагыйдә дә юк. Резервистны ул контракт имзалаган төбәк ирлегендәге корылмаларны саклау гына түгел, сугышта катнашу өчен дә ибәрергә мөмкиннәр. —Соңгы атналарда резервистларны мобилизацияләү турындагы яңа канун ни өчен кирәк булуы ачыклана башладымы? — Гомумиләштереп әйткәндә бу Русиядә хәрбиләр итмәүгә бәйле. Контракт имзалауга гомум үгетләү зур авырлыклар белән бара. Сәяси сәбәпләр аркасында Русия хакимиятләре мобилизациянең икенче дулкынын башларга өрьәт итми тора. Мобилизациянең беренче дулкыны Русия әмгыятендә зур эз калдырды. Һәм күрәсең хакимиятләр бу юлы язмышны сыныйсы килми. Ә срочникларны сугышка күпләп ибәрмиләр. Контракт буенча даими ыю бара, әмма әлегә ул нәтиә бирми. Шуңа күрә хакимиятләр инде билгеле бер бурычларны хәл итәр өчен, аерым алганда көчәйгән дрон һөүмнәренә каршы корылмаларны саклау өчен, резервистлар ярдәменә мөрәәгать итә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Резервтагы ирләрне ни өчен ыялар: ""Украинадагы сугышка ибәрмәсләр дигән гарантия юк""",0,analytics,Сугыш,3261,https://www.azatliq.org/a/33593203.html,2025-11-16T21:53:06+00:00
". Исследователи-медики наблюдают за поведением крыс и рыб, чтобы оценить эффективность новых соединений в борьбе с депрессией. - Наблюдая за поведением лабораторных животных в специальных установках-лабиринтах, мы можем оценить, как наши вещества влияют на головной мозг – в первую очередь, на эмоциональное состояние и когнитивные функции (внимание, память, обучение) моделей. Как правило, под влиянием антидепрессантов животные лучше адаптируются к стрессовым условиям, быстрее находят выход из некомфортных условий (таких, как плавание, например) и меньше впадают в отчаяние по сравнению с теми лабораторными животными, которые не получали соединения, – рассказала научный сотрудник лаборатории поиска малых таргетных молекул БГМУ Минздрава России, к. м. н. Гульнара Гайсина. Исследователи изучают влияние психотропных молекул на рыбах: в аквариум добавляют раствор соединений и наблюдают за поведением водных обитателей. Если рыбы испытывают страх и тревогу, они залегают на дно. При положительном воздействии антидепрессанта рыбы плавают в верхней части аквариума. Химики БГМУ Минздрава России синтезируют уникальные тиетаносодержащие соединения, которые ранее не существовали и не были изучены. Эти вещества могут стать основой для создания оригинальных, принципиально новых по структуре и механизму действия отечественных антидепрессантов. Ожидается, что благодаря проводимым исследованиям ученым БГМУ Минздрава России удастся повысить эффективность лечения депрессивных расстройств. В настоящее время в России насчитывается более 5 миллионов человек с депрессивными расстройствами, и, по мнению медиков, их число будет только увеличиваться. Разработкой уже заинтересовались ученые других университетов и фармакологических компаний. Научные работы в лаборатории поиска малых таргетных молекул в Межвузовском кампусе Евразийского НОЦ проводятся в рамках реализации программы развития «Приоритет-2030».",В Межвузовском кампусе перешли на новый этап исследований,0,analytics,Йәмғиәт,1907,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-12-15/v-mezhvuzovskom-kampuse-pereshli-na-novyy-etap-issledovaniy-4507959,2025-12-15T15:05:00+00:00
"Кремльдә Русия президенты Владимир Путин катнашында ""Коловрат турында риваять"" фильмын карау. 27 ноябрь 2017Русия президенты Владимир Путинның Йошкар-Олада 20 июльдә үткәрелгән милләтара мөнәсәбәтләр буенча шура утырышында, ана теле булмаган телләрне кешеләргә көчләп укытуга юл куелырга тиеш түгел дипбелдерүеннәнһәм бигрәк тә шушы белдерүдән соң 40 көн үткәч, Русиянең Баш прокуратурасына 30 ноябрьгә хәтле бу мәсьәләне хәл итәргә әмербирүеннәнсоң, барлык милли республикаларның мәктәпләрен прокуратура хезмәткәрләре басты. Милли телләрне укытуны чикләү белән беррәттән Путинның күрсәтмәсе белән барлык мәктәпләрдә дә урыс телен укыту дәресләре санын арттырырга әмер бирелде. Мәскәүнең күпмилләтле илдә көч структураларын (прокуратура) кулланып, телләр мәсәләсен ""чишә"" башлавына иң зур ризасызлыкны Татарстанда белдерделәр. Шунысы мөһим – Русия Конституциясе гаранты исәпләнгән Владимир Путинның бу күрсәтмәсе нәкъ Татарстан ирлегендә Конституциягә каршы гамәл булып тора. Исебезгә төшерик: 2004 елның 23 ноябрендә Русиянең Конституция мәхкамәсе, Татарстанда яшәүче Сергей Хапугин дигән кешенең республикада дәүләт телләре булган урыс һәм татар телләрен тигез күләмдә мәбүри укытуга каршы язган шикаяте буенча үзенең карарынчыгарды. Әлеге карарда ап-ачык итеп Татарстан мәктәпләрендә, дәүләт теле булган татар телен мәбүри укыту Русия Конституциясенә каршы килми дип әйтелә. Русия Федерациясе Конституция мәхкәмәсе турында дигән федераль конституцион канунга ярашлы рәвештә әлеге карар фәкать Татарстанга гына кагыла һәм аны беркем дә, бер орган да көченнән чыгара алмый. Димәк, Путинның Йошкар-Оладагы белдерүе Татарстан ирлегендә үтәлергә тиеш түгел һәм, әлбәттә инде, Русия прокуратурасы хезмәткәрләренең Татарстандагы мәктәпләрдә телләр укыту буенча тикшеренеп-куркытып йөрүләре, турыдан-туры Конституциягә каршы гамәл булып тора. Шуңа күрә дә кем дә булса яисә кайсы да булса рәсми оешма Русия прокуратурасының һәм Рособрнадзорның Татарстан мәктәпләрендә татар телен мәбүри укытуны тыюларына карата мәхкәмәгә мөрәәгать итсә – мәхкәмә карары бер генә була ала: Русиянең Конституция мәхкәмәсенең 2004 елның 23 ноябрендәге карарына ярашлы рәвештә Татарстан мәктәпләрендә татар телен мәбүри укытуны яңадан аякка бастырырга! Әмма республикалардагы милли телләр кулланышына һөүм – ул төп һөүмне капларга тиешле пәрдә ролен генә үтәгәнгә охшый. Төп максатның масштаблырак, хәвефлерәк булуы ихтимал – республикаларны теге яисә бу ысул белән гади өлкәләргә әйләндерү. Бу хәвеф барлык милли республикаларга яный. Шулай. Әмма Мәскәүнең моның ише ниятләренә иң зур киртә булып, гасырлар буена дәүләт тоткан бер генә халык – татар халкы һәм аның дәүләтчелеге булган Татарстан гына тора. Бәлки шуңа күрә дә Мәскәү төрле ысуллар белән Татарстанны, гомумән, татар милләтен урынына утырту юлына басты. 2017 елны Мәскәү Татарстан белән вәкаләтләрне үзара бүлешү турындагы ике яклы шартнамәне озайтудан баш тартты. Мондый хокук Русия Конституциясенең 11 нче маддәсендә беркетелүенә карамастан. Ягъни, бу очракта да рәсми Мәскәү, Конституция гаранты, Русиянең Төп канунын санга сукмауларын күрсәттеләр. Бу гамәлнең үз логикасы бар әлбәттә. Әгәр Мәскәү түрәләре Русияне унитар дәүләткә әйләндерергә ыеналар икән – әлбәттә алар федерализмны ныгытучы ике яклы шартнамәдән баш тартырга тиешләр. ""Орда"" фильмында тар урамнар, балчык сылап ясалган тәбәшәк кенә ямьсез алачыкларТатарны урынына утыртуның тагын бер ысулы булып (аны Русиядәге башка бер генә милләткә карата да кулланмыйлар) - татарның тарихын пычрату, татар балаларын үз халкы тарихыннан ирәндерү сәясәте алып бару тора. Моның белән мәктәп дәреслекләрендә татарны кыргый дошман, баскынчы итеп күрсәтү аша күптән маташалар иде. Әмма бүгенге Русиядә яңа ысуллар да кулланыла башлады. 2012 елны Русия экраннарына урыс православ чиркәвенә караган Православ энциклопедия акчасына төшерелгән Орда исемле фильмчыгарылды. Фильмның башыннан ахырына кадәр татарлар пычрак, ирәнгеч гамәлле ерткыч затлар итеп тасвирлана. Ә Урданың башкаласы Сарай. Ибн-Батута дигән сәяхәтче 1333 елны Сарайда була һәм ул бу каланы ир йөзендәге иң матур калаларның берсе, дип язып калдыра. Киң урамнар, матур мәйданнар, базарлар. Ә менә ""Орда"" фильмында - тар урамнар, балчык сылап ясалган тәбәшәк кенә ямьсез алачыклар. Ә урыслар матур, горур, затлы ан ияләре. Һәм менә яңа гына Русия экраннарына татарны түбәнсеткән тагын бер фильм чыгарылды. ""Коловрат турында риваять"" дип атала. Бу фильмга беррецензиядәменә нәрсәгә игътибар ителә: ""Урыслар кыю һәм сакаллы, ырлыйлар, икмәк пешерәләр һәм Ходайга ышаналар. Ә татарлар – чик дәрәәдә кыргыйлар, пычраклар һәм куркак алласызлар. Һәм Батый хан да бөек яулап алучы итеп түгел, ә ниндидер билгесез сексуаль юнәлешле яшь нарцисс итеп бирелгән"". Ил экраннарына чыгарыр алдыннан бу фильмны Кремльдә Русия президенты Владимир Путин караган. Путинныңрецензиясеикенчерәк. Фильм Путинга бик охшаган икән. Әлеге фильм азагында урыс Коловратның үләр алдыннан күрсәткән чиксез батырлыгына ушы киткән Батый хан аны зурлап ирләргә әмер бирә. Путинның бер генә теләге булган, киләчәктә урыс каһарманының тантана итүен һәм дошманнарны зурлап ирләвен тасвирлаган фильм кирәклеген билгеләп үткән. Төшерерләр андый фильмнарны да. Батый ханны урыс кенәзләренә аракыга йөгерүче малай итеп тә төшерерләр. Кыргый татарларны күпләп кыра да башларлар. Күренекле казакъ язучысы һәм әмәгать эшлеклесе Олжас Сөләйманов Аз и Я дигән китабында үткән яуларны бозып күрсәткән патриот тарихчылар турында шулай ди: Кылычтан яраланганнарны каләм белән үтерәләр. Әйе, санап киткән фактлар, аерым фактлар өеме генә түгел, ә бер епкә тезелгән сәясәт юнәлеше дә. Кремль идеологларының ниятләре – урыс православ чиркәвенең христианлаштыру идеологиясен корал итеп алып, урыс булмаган халыкларны башта телсез-динсез, аннан соң тарихсыз калдырып аларны урыслаштыру-христианлаштыру булганга охшый. Бу хәрәкәтләрнең Русиядәге президент сайлавы дип аталган сәер чара алдыннан башлануы Путинның бу юлы урыс милләтчелеген корал итеп алуына ишарә ясый. Шуңа күрә дә байтак урысның эчен пошырган федерализм принципларыннан баш тартып Русияне унитар бердәм һәм бүленмәс дәүләт итү ягына адымнар ясала. Бәлки дәүләтнең төп канунын да үзгәртүпланлаштырыладыр. Унитар дәүләтнеке итеп. ""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра","Максатлары – ""бөек"" унитар Русия төзү",0,analytics,Комментарийҙар,6267,https://www.azatliq.org/a/28904825.html,2017-12-08T09:33:10+00:00
"Винер Фларисович пошел защищать Родину добровольцем, подписав контракт с Минобороны года. Попал в штурмовую роту. Перед отправкой Винер Фларисович сказал коллегам, что выбор его осознанный, взвешенный. Он вынашивал эту мысль с начала спецоперации. Он считал, что защищать Родину, помочь ребятам на передовой приблизить «Победу»—его долг. - Когда враг так близко, я не могу оставаться в стороне, --сказал он. --Наши семьи, дети, близкие, страна в целом должны быть в безопасности. Только вместе мы можем одолеть противника и победить. Уверен, Победа будет за нами! С коллективом Винер Фларисович выходил на связь 12 ноября. Сообщил о том, что заканчивается подготовка, скоро--в бой. Через два дня снова передал привет коллегам и вновь заявил: ""Победим! "" Это были его последние слова. Больше на связь он не выходил. Он ушел Героем. Винер Фларисович Зиганшин родился года в деревне Гумар Бураевского района. Окончил Карагандинский государственный университет в 1990 году по специальности «Филология». Преподавал русский язык и литературу в средней школе г. Саранска. В редакцию газеты «Победа» пришел работать в 1997 году корреспондентом. В 2016 году назначен главным редактором. Является членом Союза журналистов РБ и РФ с 2005 года. Он был профессионалом с большой буквы, хорошим мужем и отцом замечательной дочери. Для редакции газеты «Победа» и всего Бирского информационного центра, Издательского дома «Республика Башкортостан», Агентства по печати и СМИ это очень большая потеря. Мы скорбим вместе с родными и близкими Винера Фларисовича. Для нас он останется Героем! Газета ""Победа""","На СВО погиб наш коллега, журналист, редактор газеты «Победа» Бирского района",1,news,Яңылыҡтар,1587,https://uchbash.com/news/novosti/2025-01-15/na-svo-pogib-nash-kollega-zhurnalist-redaktor-gazety-pobeda-birskogo-rayona-4084742,2025-01-15T15:54:00+00:00
"Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының утыҙ йыллығы билдәләнә. Бөгөн ошо айҡанлы ""Торатау"" Конгресс-холында Халыҡ-ара фәнни-ғәмәли конференция үтте.  Төрлө өлкәлә үҙҙәрен яҡшы эштәре менән күрһәткән ҡоролтай ағзалары бүләкләнде, киләсәктә башҡарыласаҡ эштәр планлаштырылды. Эшҡыуарлыҡҡа арналған фәнни-ғәмәли конференция ултырышында РФ Дәүләт Думаһы депутаты Эльвира Айытҡолова: Исмәғил Тасимов, Сосланбәк Тавасиев исемендәге, башҡорт халҡының боронғо кәсептәрен үҫтереүсе, милләтте алға әйҙәүсе шәхестәргә, премиялар булдырыу планлаштырыла, - тине. Фотолар интернеттан алынды.","Һәләтлеләр, булдыҡлылар лайыҡлы баһаланасаҡ",0,analytics,Йәмғиәт,574,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-12-11/l-tlel-r-buldy-lylar-layy-ly-ba-alanasa-4503360,2025-12-11T21:51:00+00:00
"Торсонбаева Гөлиә Морат ҡыҙы. Йылайыр районы, Суртанүҙәк ауылы.","Йәй, китмә!",0,analytics,"""Күҙ менән ҡаш араһы""",63,https://amanat.su/articles/k-men-n-ash-ara-y/2024-09-15/y-y-kitm-3929276,2024-09-15T12:35:00+00:00
"Билдәле музыкант, йырсы һәм актер, Башҡортостандың халыҡ артисы Рәсүл Ҡарабулатов «Башинформ» журналисына Фидан Ғафаров тураһында хәтирәләре тураһында һөйләне: «Фидан ағай ул минең кумирым булды һәм булып ҡаласаҡ. Бәләкәй саҡтан мин уның йырлағанын яраттым, ғаиләбеҙ уны яратты, әсәйем иҫе китеп уның йырлағанын, спектаклдәрҙә уйнағанын ҡарай торғайны. Уны яратмаған кеше булмағандыр. Һәр быуындың үҙенең яратҡан артисы була, әммә быуындар алмашына килде, ә Фидан ағай һәр ваҡыт йәштәрҙең дә, өлкәндәрҙең дә, урта быуын кешеләренең дә кумиры булып ҡалды, ысынлап та ул Хоҙай тарафынан шулай итеп яратылғандыр. Уны кеше яратты, ул кешеләрҙе яратты. Яратты тип әйтергә хәҙер тел дә әйләнмәй. Бәләкәй саҡтан кумирым булған Фидан ағай менән аҙаҡтан аралашырмын тип башыма ла килтерә алмай торғайным. Ул бит ҙур шәхес. Йылдар үтте, студент йылдары үтте, «Карауанһарай» менән эшләй башланыҡ, һәм беҙ Фидан ағай менән танышып, шул ваҡыттан бирле аралаша башланыҡ. Ысын-ысынында Фидан ағай кешелекле, кеселекле кеше булды. Ул оломо йәки кесеме – һәр береһенә тигеҙ ҡараны. Тормош юлымдың уның менән бик ғорурланам һәм ул минең ғүмеремдә бер оло шәхес булып иҫтә тороп ҡаласаҡ. Ул бөйөк шәхес, актер, йырсы ине. Миңә уның менән күпме концерттарҙа сығыш яһарға, аралашырға тура килде. Уның менән Мәскәүҙә лә, Ҡазанда ла бергә сығыш яһаныҡ. Шунда күрҙем халыҡтың уны шул хәтлем ныҡ яратҡанын. Бер ваҡыт уның менән Ҡазанға «Гәлсәр һандуғас» программаһы концерттарында ҡатнашырға барҙыҡ. Мин уны ултыртып алып барҙым, бергә ҡайттыҡ. Ул барғанда ла, ҡайтҡанда ла үҙенең тарихын, театр, ниндәй ролдәр уйнағаны, ғаиләһе тураһында һөйләне. Был яҙмышымдың бәхетле минуттары булды. Уның менән аралашҡан ваҡытта ул миңә гел әйтә торғайны: «Рәсүл, тормошта ваҡ булма, ваҡ кешеләр күп, ә һин эре бул, кешеләрҙең ваҡлығына, уларҙың кимәленә төшмә, тип әллә нисә тапҡыр әйткәне бар. Үҙеңдең ҡәҙереңде үҙең бел, үҙеңдең йөрөгән ереңдә үҙеңде ҡәҙереңде белеп йөрө, кеше алдында үҙеңдең бәҫеңде бер ваҡытта ла төшөрмә. «Эре бул – танауыңды күтәреп йөрө» тигән һүҙ түгел, ваҡлыҡтарҙан өҫтөн бул тип әйтеүе булды». Ул мине 45 йәшлек юбилейыма ла килеп ҡотланы. Уның кешелеклелеге шунда: минең әйткән һүҙемде йыҡмайынса килеп, туғандарым, дуҫтарым араһында бәҫемде күтәреп китте. Йырлап, ҡотлап, әсәйемде ҡосаҡлап, рәхмәт әйтте. Һәр ваҡыт үҙенең юбилейҙарына мине саҡыра торғайны. Ул ҡурайҙы яратты. «Һин уйнаһаң, ысын башҡорт ҡурайын ишетәм», –  тип әйтә торғайны. Фидан ағай бигерәк «Сыбай ҡашҡа» көйөн ярата ине. Фидан ағайҙы яңыраҡ урамда осратҡайным. Кофе тотоп, машинаһының эргәһенә китеп бара. Шунда осраштыҡ та һөйләшеп торҙоҡ. «Фидан ағай, ҡайҙа киттем? » – тип һорайым. «Хәҙер Ағиҙел буйына төшәм дә йүгерәм! », – ти. «Оло йәштәһең, йүгерә торған ваҡыт уҙған, арыйһың бит», – тием уға. «Юҡ, мин хәҙер йүгерәм дә, арып ҡайтам да, ятып йоҡлайым», – тип яуапланы ул. Ә үҙе көлә. Ул шаярып һөйләшергә ярата ине. Фидан Ғафаров ысынлап та республикала ғына түгел, Советтар Союзы, Рәсәй кимәлендә лә күренекле актер булды, уны төрлө милли республикаларҙа яҡшы беләләр ине. Ул бөйөк шәхес булып ҡала, уны онотоу мөмкин түгел».",Уны яратмаған кеше булмағандыр,0,analytics,Мәҙәниәт,3098,https://shonkar.com/news/culture/2025-05-07/uny-yaratma-an-keshe-bulma-andyr-4226701,2025-05-07T12:20:00+00:00
"Балалар өсөн һалым түләүгә килгәндә, әгәр уға, мәҫәлән, фатирҙың бер өлөшө йәки яртыһы тура килә икән, түләргә тура киләсәк. Һалым күләме иһә йәшкә ҡарамай. Әйткәндәй, Транспорт һалымы тураһындағы законға төҙәтмәләрҙең үҙ көсөнә инеүе менән бәйле күп балалы ғаиләләргә түбәндәге һалым ставкалары ғәмәлдә: күп балалы тип танылған ата-әсәләрҙең (уллыҡҡа алыусыларҙың) йәки опекундарҙың (попечителдәрҙең) береһен 150 ат көсөнә тиклемге ҡеүәтле еңел автомобилгә, шулай уҡ 125 ат ҡеүәтенә тиклемге автобусҡа – һәр типтағы бер транспорт сараһын һайлап – транспорт һалымын түләүҙән азат итеү; күп балалы тип танылған ата-әсәләрҙең (уллыҡҡа алыусыларҙың) йәки опекундарҙың (попечителдәрҙең) береһен ҡеүәте 150-нән 200-гә тиклем булған ат көсө ҡеүәтле двигателле еңел автомобилдәргә 50 процент күләмендә һалым түләүҙән азат итеү (ике һәм унан күберәк транспорт сараһы хужалары өсөн – бер транспорт сараһын һайлап); шулай уҡ инвалид бала тәрбиәләгән ата-әсәләрҙең (уллыҡҡа алыусыларҙың) йәки опекундарҙың (попечителдәрҙең) береһе ҡеүәте 150 ат көсө булған двигателле еңел автомобилдәргә һалымдан азат ителә (ике йәки унан күберәк транспорт сараһы булғандар – бер транспорт сараһын һайлап). Редакция хеҙмәткәрҙәре Мөнир Сәхиулла улы ҠУНАФИН - баш мөхәррир Әхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙ - баш мөхәррир урынбаҫары Луиза КИРӘЕВА - яуаплы сәркәтип Гөлнара ХӘЛФЕТДИНОВА - бүлек мөхәррире Салауат ӘБҮЗӘР - бүлек мөхәррире Илнур ЮЛБАРЫҪОВ - бүлек мөхәррире Миңзәлә АСҠАРОВА - сайт буйынса өлкән мөхәррир Дилбәр ИШМОРАТОВА - өлкән корректор Фәрзәнә ТУЛЫБАЕВА - биҙәлеш мөхәррире Мөхәрририәт Айгиз БАЙМӨХӘМӘТОВТаңсулпан ҒАРИПОВАГөлсирә ҒИЗЗӘТУЛЛИНАНеля ҒӘЙНЕТДИНОВАТамара ҒӘНИЕВАӘхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙЙомабикә ИЛЬЯСОВАЛуиза КИРӘЕВАЗөлфиә ХАННАНОВАГөлнара ХӘЛФЕТДИНОВАСалауат ӘБҮЗӘРӘмир ӘМИНЕВАзамат ЮЛДАШБАЕВГөлнур ЯҠУПОВАБанкта беҙҙең реквизиттар: журнал «Агидель», ИНН: КПП БИК: кс рсчет Филиал ПАО БАНК УРАЛСИБ в г. Уфа",2021 йылдағы милек өсөн 2022 йылдың 1 декабренә тиклем һалым түләнә,1,news,Яңылыҡтар,1887,https://agideljurn.ru/news/novosti/2022-09-24/2021-yylda-y-milek-s-n-2022-yyldy-1-dekabren-tiklem-alym-t-l-n-2973081,2022-09-24T14:00:00+00:00
"«Аҙыҡ-түлек» банкы былтыр мохтаждарға аҡсалата иҫәпләгәндә 20 миллион һумлыҡ ярҙам күрһәткән. Был турала ""Мәрхәмәтле ярҙам тарихтары"" форматында үткән осрашыуҙа һөйләгәндәр. ""Ғаилә"" милли проектына ярашлы, ауыр тормош хәлендә ҡалған граждандарға төрлө йүнәлештә терәк булырға тырышалар. Шул иҫәптән волонтерҙар ярҙамы ла ҙур. Каринэ Хәбирова белдереүенсә, аҙыҡ-түлек менән тәьмин итеү йәһәтенән ярҙам күрһәтеүҙең әһәмиәте мөһим. 2024 йылдан алып, аҙыҡ-түлек банкы 43 меңдән ашыу кешегә (улар араһында 24 мең самаһы бала) ризыҡ бүлгән. Бөгөн ошо махсус банк Өфөлә генә түгел, республиканың Стәрле, Бөрө, Салауат, Мәләүез, Күмертау, Ишембай, Белорет, Благовещен ҡалаларында һәм Дыуан, Баҡалы, Ғафури районы үҙәктәрендә бар.",Аҙыҡ-түлек банкы граждандарға 55 тонна ризыҡ биргән,1,news,Яңылыҡтар,721,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-29/a-y-t-lek-banky-grazhdandar-a-55-tonna-rizy-birg-n-4554755,2026-01-29T10:15:00+00:00
"Гости мероприятия прослушали познавательную лекцию по учебной мотивации школьников. Лектор консультант по образованию Марина Свитская рассказала об основных проблемных моментах в работе с учащимися. «В основном, в наше время, к сожалению, многие учащиеся не хотят учиться. Что у нас происходит? Школа «давит». Давление со стороны школы, со стороны родителей не приводит ни к чему хорошему. Многие школы работают в две смены. Что мы получаем? «Выгоревшего» учителя, который не дает обратной связи родителям. Родитель до 9 класса может не знать уровня знаний своего ребенка. Учителя «завалены» помимо отчетов разными текущими делами. В результате у учителей все меньше эмпатии. Дети это очень тонко чувствуют. Как только меньше эмпатии, они перестают слушать учителя». Дальше лектор привела конкретные шаги, рекомендации для решения проблем с образованием детей и ответила на все вопросы родителей.",Программа «Китап-Байрам»а насыщена в этом году,0,analytics,Файҙалы эштәр,896,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2025-06-01/programma-kitap-bayram-a-nasyschena-v-etom-godu-4259827,2025-06-01T21:22:00+00:00
"Декабрҙең яртыһы ла үтте. Яңы йыл, ана, ҡапҡа төбөндә генә тора кеүек. Тыныслыҡта ҡаршыларға яҙһын! Амин!",Хәйерле иртәләр!,1,news,Яңылыҡтар,105,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-16/h-yerle-irt-l-r-4508849,2025-12-16T08:00:00+00:00
"Әммә уларҙың башҡортса яҙылышында хаталар йыш осрай? Алтаҡта хужаларының терминология комиссиялары менән килешеп эшләмәүе, моғайын, быға төп сәбәптер. Берәүҙәре, үҙебеҙ тәржемә итә лә ҡуябыҙ тип, үҙешмәкәрлек күрһәтә, йә һай белемле белгестән эшләтә. Был осраҡта башҡортса әпәй-тоҙлоҡ белеү генә етмәй шул. Икенселәре Гугл йә Яндекстың автомат тәржемәсеһен эшкә ҡуша. Автомат дөрөҫ мәғәнә һайлай белмәй, шунлыҡтан Имеш-мимеш академияһы кеүек тәржемәләр килеп сыға. Өфөлә  Академия слуха һүҙе шулай тип тәржемә ителгән, ә ул Ишетеү академияһы булырға тейеш. Күп йылдар элек Өфөнөң Улица Рабкоров тигән урамы атамаһын Һыйырҙар ҡоло тип яҙып элгәйнеләр. Рабочий-корреспондент тигән төшөнсәне һәм рабкор тигән ҡыҫҡартманы белгән кеше шундай хата ебәрмәҫ ине, Эшсе-хәбәрселәр урамы тип әйләндереп бирер ине. Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәре тураһында Законға ярашлы предприятиеларҙың, ойошмаларҙың атамалары, уларҙың Уставында нисек раҫланған булһа, шулай алына. Атамаларға үҙгәреш индереүгә, үҙешмәкәрлек күрһәтеүгә юл ҡуйылмай. Мәҫәлән, Уфимский государственный институт искусств имени Загира Исмагилова Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты Алтаҡталар, юл күрһәткестәре, туҡталыштар һәм йәмәғәт урындарындағы башҡа яҙмаларға килгәндә уларҙың башҡортса тәржемәһенә түбәндәге талаптар ҡуйыла: Атаманың рус телендәге һәм башҡорт телендәге өлөштәре йөкмәткеһе, урынлаштырылыуы, техник биҙәлеше (төҫтәр, шрифт төрө һәм үлсәме) менән бер иш булырға, уҡығанда танылып торорға тейеш. Алтаҡтаның рус һәм башҡорт телдәрендәге ерлеге, хәрефтәрҙең ҙурлығы һәм төҫө бер төрлө булырға тейеш. Алтаҡталарҙа һәм фирма бланктарында һүҙҙең бер өлөшөн, бер ижекле һүҙҙе, аббревиатураны бүлеп юлдан юлға сығарыу тыйыла. Ауыш шрифт кеүек ғәҙәти булмаған шрифтар ҡулланырға ярамай. Мәғәнә буйынса берҙәм һүҙбәйләнеште бер юлға яҙырға кәрәк, мәҫәлән: Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы һ. б. Текстар – башҡорт һәм рус әҙәби телдәре нормаларына, биҙәлештәре эстетик ҡағиҙәләргә һәм талаптарға яуап бирергә тейеш. Сауҙа һәм хеҙмәт күрһәтеү, йәмәғәт туҡланыуы предприятиелары атамаларында милли колоритты күҙәтеү, ҡолаҡҡа ятышлы һәм аңлайышлы атамаларҙы файҙаланырға тәҡдим ителә, мәҫәлән: «Туҡ батыр» ашханаһы – Ашхана «Сытый батыр» Алтаҡталарҙа рус һәм башҡорт телдәрендәге үҙатамаларҙа һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр һәм һөйләмдәр боҙолмаҫҡа тейеш. Башҡорт телендә эйәлек формалы һүҙ (йылға, тау, урам, магазин, кафе атамаһы һ. б. ) топонимдан, йә объекттың атамаһынан һуң яҙыла: река Урал – Урал йылғаһы, гора Ирендык – Ирәндек тауы, улица Пушкина – Пушкин урамы. Башҡорт телендә һүҙбәйләнештәрҙәге һәм һөйләмдәрҙәге һүҙҙәр тәртибе рус телендәгенән айырыла. Алтаҡталар биҙәлешендә был айырманы күҙҙән ысҡындырырға ярамай. Йәнә башҡорт телендәге яҙма – һулда, рус телендәгеһе уңда торорға тейеш. Бына бер нисә миҫал. ДӨРӨҪ: «Тәмле» сәйханаһы – чайхана «Тамле», «Ял» кафеһы – кафе «Отдых» ДӨРӨҪ ТҮГЕЛ: чайхана «Тамле» – «Тәмле» сәйханаһы, кафе «Отдых» – «Ял» кафеһы Әммә түбәндәге осраҡта иҫкәрмә рәүешендә уны үҙгәртеү рөхсәт ителә: ДӨРӨҪ: магазин «Спорт» магазины ДӨРӨҪ ТҮГЕЛ: магазины «Спорт» магазин Ике телдәге атама бер юлда булырға тейеш, аҫлы-өҫлө яҙыу тыйыла: ДӨРӨҪ: «Ял» кафеһы – кафе «Отдых» ДӨРӨҪ ТҮГЕЛ: «Ял» кафеһы – кафе «Отдых» Терминдарҙы һәм һүҙбәйләнештәрҙе тәржемә иткәндә һүҙҙәрҙең этимологияһына иғтибар итергә кәрәк, сөнки төрлө контекста уларҙың төрлө мәғәнәгә эйә булыуы мөмкин. Мәҫәлән, остановка «Зеленая роща» – «Йәшел сауҡалыҡ» туҡталышы тигәндә сауҡалыҡ һүҙе дөрөҫ, әммә уны ҡулҡы тип алыу (ундай вариант та осрай) дөрөҫ түгел, сөнки ҡулҡы (ҡыуаҡлыҡ) – иҫкергән һүҙ. Ҡайһы бер топонимдарҙы ике вариантта ҡулланыу рөхсәт ителә: Ағиҙел йылғаһы – река Белая (Агидель), Өфө (Ҡариҙел) йылғаһы – река Уфа, Дим (Күгиҙел) йылғаһы – река Дема. Рус теленән йә сит телдәрҙән ингән терминды, һүҙбәйләнеште, неологизмды тәржемә иткәндә башҡортсаһында уның төп мәғәнәһе тапшырылырға тейеш. Мәҫәлән: профессиональное образование — махсус һөнәри белем биреү (давать профессиональное образование кому-то), профессиональная болезнь — һөнәргә бәйле ауырыу (болезнь, связанная с определенной профессией). Сауҙа, хеҙмәт күрһәтеү, йәмәғәт туҡланыуы предприятиелары алтаҡталарында, юл күрһәткестәрендә һәм мәғлүмәт ҡалҡандарында (щиттарында) тейешле мәғлүмәттәр дөрөҫ итеп, ҡыҫҡартыуҙарһыҙ яҙып ҡуйылырға тейеш. Һүҙҙең башҡортса теүәл тәржемәһе булмаған осраҡта аңлатмалы тәржемә ҡулланыла, йәғни төп нөсхәләге һүҙҙең мәғәнәһе һүҙбәйләнештәр һәм фразалар ярҙамында аңлатып бирелә. Мәҫәлән: Магазин развивающих игр для детей «Талант» — «Талант» балалар һәләтен үҫтереү уйындары магазины. Сопутствующие товары для домохозяйства — йорт хужалығы өсөн (йәки хужалығында) кәрәк-яраҡ тауарҙар. Географик объекттарҙың атамаларын рус һәм башҡорт телдәрендә ҡыҫҡа һәм тарихи яҡтан дөрөҫ итеп биреү зарур. Ҡайһы берҙә урында бер үк объекттың бер нисә атамаһы була. Бер нисә исемле ауылдар ҙа бар, ләкин алтаҡталарға йә күрһәткестәргә уларҙың рәсмиләштерелгән атамалары яҙылырға тейеш. Карталарҙа ла раҫланған атамалар ғына күрһәтелә. Төрлөсә яҙып йөрөтөлһә, ниндәйҙер пунктҡа барырға йыйынған кеше бөтөнләй икенсе яҡҡа юлланыр, йә бараһы урынын таба алмай йонсор ине. Алтаҡталарҙа аҙна көндәренең атамалары, ғәҙәттә, ҡыҫҡартып яҙыла. Уларҙың дөйөм ҡабул ителгән яҙылыштары ошолай: Русса Башҡортса Понедельник – Пн. Дүшәмбе – Дш. Вторник – Вт. Шишәмбе – Шш. Среда – Ср. Шаршамбы – Шр. Четверг – Чт. Кесе йома – Кс. Пятница – Пт. Йома – Йм. Суббота – Сб. Шәмбе – Шм. Воскресенье – Вс. Йәкшәмбе – Йш. График работы – Эш графигы Время работы – Эш ваҡыты. «Перовский» сауҙа-сервис үҙәге Эш графигы Дш. Йш. : 09:00 – 21:00 Адресы: 450103, Башҡортостан Республикаһы, Өфө ҡ. , Софья Перовская ур. , 171 Торгово-сервисный центр «Перовский» График работы Пн. Вс. : 09:00 – 21:00 Адрес: 450103, Республика Башкортостан, г. Уфа, ул. Софьи Перовской, 171 Ҡала транспортында туҡталыштар тураһында белдереү ҙә рус һәм башҡорт телдәрендә иғлан ителә. Визуаль мәғлүмәт текстарының урынлашыу тәртибе түбәндәгесә була: – һулдан йәки өҫтә – башҡорт телендәге текст; – уңдан йәки аҫтан – рус телендәге текст. – хәрефтәрҙең ҙурлығы бер төрлө булырға тейеш. Балалар, ә һеҙ йәшәгән ерҙә алтаҡталарҙа башҡортса яҙылғанмы, уларҙа хата бармы? Шуларға иғтибар итегеҙ һәм закон боҙолған, хаталы яҙылған осраҡтар булһа, беҙгә хәбәр итегеҙ. Хаталар өҫтөндә бергәләп эшләйек! Әлфиә АҠБУТИНА.",Алтаҡта: хаталар өҫтөндә эш!,0,analytics,Мәғлүмәт,6349,https://amanat.su/articles/m-l-m-t/2024-12-28/alta-ta-hatalar-t-nd-esh-4070513,2024-12-28T11:38:00+00:00
"Югары мәхкәмә бинасы янында кырымтатарларны якларга килүчеләр11 июльдә Югары мәхкәмә Төньяк-Кавказ хәрби мәхкәмәсе карарына апелляция шикаятен карый. Әлеге эш нигезендә ""бакчасарай төркеме"" - өч кырымтатар активисты 9 елдан 17 елга кадәр ирекләреннән мәхрүм ителгән иде. Хәбәр ителүенчә, активистларны яклап килгән бар кеше дә тоткарланган. Аларны ике автобуска утыртканнар, һәр автобуста утызлап кеше. Тоткарланучыларрны Мещанский һәм Таганский полиция бүлекләренә алып киткәннәр.10 июльдә Мәскәүдәге Кызыл мәйданда полиция иде кырымтатар активистынтоткарлады. Алар Русия хакимиятләренең террорчылыкка каршы көрәшү сылтавы белән кырымтатарларны эзәрлекләүгә каршы пикетка чыккан иде. Пикетка чыгучыларны урам чаралары уздыру кагыйдәләрен бозуда гаепләмәкчеләр. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды.",Мәскәүдә Югары мәхкәмә янына кырымтатарларны якларга килүчеләр тоткарланган,1,news,Яңылыҡтар,1532,https://www.azatliq.org/a/30049515.html,2019-07-11T11:26:29+00:00
"Синоптиктар белдереүенсә, алдағы көндәрҙә Башҡортостанда ҡарлы һауа торошо көтөлә. Башгидромет мәғлүмәттәре буйынса, бөгөн республикала урыны менән бер аҙ ҡар яуа. Ел көньяҡтан, көнбайышҡа табан талғын. Һауа температураһы көндөҙ -6, -11 градус. Иртәгә, 27 декабрҙә, йәнә бер аҙ ҡар яуыуы, ҡайһы бер райондарҙа боҙлауыҡ булыуы көтөлә. Ел талғын, урыны менән көсәйеүсән. Һауа температураһы төндә -6, -11 градус, аяҙытҡанда -16, көндөҙ - 1, -6 градус. Шәмбе, 28 декабрҙә, бер аҙ ҡар яуыуы, ҡайһы бер райондарҙа юлдарҙа боҙлауыҡ булыуы фаразлана. Ел көнбайыштан талғын. Һауа температураһы төндә -4, -9, көндөҙ 0, -5 градус.",Алдағы көндәрҙә һауа торошо,1,news,Яңылыҡтар,619,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-26/adda-y-k-nd-r-aua-torosho-4067276,2024-12-26T08:50:00+00:00
"Зал туп-тулы булды тамашасылар менән. Бер тында, йөрәкһенеп, Фидан Сафичтың ролен экранда, фильмдан проекцияланһа ла, йотлоғоп ҡаранылар һәр бер хәрәкәтен, күҙ ҡарашын бөйөк актёрҙың. Моңло тауышын, йырҙарын һәр кем йөрәге аша үткәрҙе. Ҙур экранда яҡындан төшөрөлгән планкрупный план дарҙағы йөҙөндәге һағыш, күҙ йәштәрен күреү тамашасыларға бик тәрән тәьҫир итте. Бөгөн, яҡты донъяларҙан китеүенең етенсе көнөндә, бар халыҡ уны яратып, экранда күреүенә лә шат булып, алҡышлап, сәхнәнән һуңғы юлға оҙатыуына әрүәхы шат булғандыр, Фидан ағайҙың, Иншә Аллаһ. Башҡорт Академия драма театрының баш режиссеры Айрат Әбүшахманов ҡуйған был матур, һағышландырғыс спектакль тамашасыларҙың күңелендә бик оҙаҡҡа уйылып ҡалыр.","Фидан Ғафаров төп ролдә уйнаған һуңғы спектакле - ""Бәхет хаҡы. """,0,analytics,Аңлатма,714,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-05-05/fidan-afarov-t-p-rold-uyna-an-u-y-spektakle-b-het-ha-y-4223862,2025-05-05T16:05:00+00:00
"Ландыш Ибраһимова шакмакларыБалаларга татар телен өйрәнергә һәм укырга ярдәм итә торган шакмаклар сатуга чыкты. Аларны Мөхәммәдия мәдрәсәсе галимәсе, татар һәм гарәп телләре укытучысы Ландыш Ибраһимовабулдырган. ыелмага 12 шакмак һәм 36 язулы рәсемнәр керә. Азатлыкка биргән әнгәмәсендә Ландыш, укытучы булып эшли башлагач, милләтебез, динебез үсеше өчен шәхесләр тәрбияләү, мәктәпкәчә яшьтәге балалар белән эшләү өлкәсендә балалар өчен әсбапларның аз булуы бик нык ачык күренде дип сөйләде. — Ландыш ханым, мондый шакмаклар ясау теләге ничек туды? — Бу шакмаклар турында фикер минем башыма бер 4-5 ел элек килгән иде. Әмма ни өчендер аны кемдер эшли башлар кебек тоелды. Биш ел вакыт узса да, андый кеше табылмады, шундый әсбапны без әле дә кибетләрдә күрә алмыйбыз. Казан федераль университетында татар теле филологы белгечлеген алганнан соң, мәктәпкәчә яшьтәге балалар өчен ислам фәннәре курсларында укытучы булып эшләдем. Шушы эшләү дәверендә бик нык ачык күренде: милләтебез, динебез үсеше өчен шәхесләр тәрбияләү өлкәсендә мәктәпкәчә яшьтәге балалар белән эшләү әсбаплары бик аз. Бүгенге көндә алар бераз артып бара, ләкин берничә ел элек алар бик аз иде. Һәм менә шулай програмнар эшли торгач, балаларга дәресләр үткәрү өчен төрле кулланмалар эшләү белән, миңа шушы шакмаклар идеясы килде. Шулай ук балалар өчен минем тагын бер проектым бар – ""Ислам әлифбасы"" (""Азбука ислама"") дип атала. Бу проект кысаларында без мәктәпкәчә яшьтәге балаларга гарәп хәрефләрен һәм ислам фәннәре нигезләрен өйрәтү өчен 30 телетапшыру әзерләдек. Ул бүгенге көндә каналындакуелып бара һәм шулай ук берара ""Хозур"" телеканалында да чыкты. Бу – балалар өчен эшләнгән икенче проектым. Шакмаклар идеясы юктан гына килеп чыкмады. Бүгенге көндә мин Мөхәммәдия мәдрәсәсендә татар теле, татар әдәбияты һәм гарәп теле дәресләрен алып барам. Шулай ук Казан ислам университетында Көрьән дәресләре укытам. Киләчәктә гарәп хәрефләре белән дә шакмаклар чыгарырга ниятлим. — Моңа кадәр дә балалар өчен хәрефле шакмаклар чыкканы бар. Мәсәлән, татарча ""Зайцев шакмаклары"" булды. Сез эшләгән шакмакларның үзенчәлеге нидә? Ул ниндидер авторлык алымнарына нигезләнәме? Ландыш Ибраһимова— Бу шакмакларның төп үзенчәлеге – анда татар хәрефләре дә булуы. Бүгенге көндә, белүемчә, андый шакмаклар юк. Һәрхәлдә, мин андый шакмаклар таба алмадым. Үземнең бала чагымны искә төшерәм, минем шундый шакмаклар бар иде, әмма анда татар хәрефләре юк иде. Бу ниндидер автор методикасы түгел. Безнең ыелмада 12 шакмак. Һәр шакмакның алты ягына хәрефләр язылган, хәрефләрдә мин күбрәк татар хәрефләренә басым ясадым, татар сүзләрен ыяр өчен. Бала шушы шакмаклардагы хәрефләрдән сүзләр ыя, уен аша иекләр төзергә, укырга өйрәнә. — Аны ничек таратырга ниятлисез? — Х гасырның зур бер плюсы – интернет челтәре. Бүгенге көндә без аларны сәхифәсе аша таратырга максат куябыз. Маркетплейслар бар. Бүгенге көндә без Казан Экспресс маркетплейсы белән эшлибез. Озон, Вайлберис дигән сату урыннары да бар. Офлайн кибетләрне дә онытырга ярамый. Бүгенге көнде татар шакмаклары берничә кибеткә куелган. Татар шакмакларын ""Дуслар стори"", ""Ихлас"", ""Зәкәрия"" кибетләрендә алып була. — Сезнең шакмаклар балалар бакчаларына барып итәрме? — Бу шакмакларны балалар бакчаларына иткерү – безнең максатларыбызның берсе. Алар үзләре дә безнең белән элемтәгә керә. Иң беренчеләрдән булып безнең шакмакларны ""Ябалак"" хосусый балалар бакчасы алып китте. Татар балалар бакчаларына иткерү өчен бүгенге көндә эш алып барабыз, моның өчен рәсми хат язарга кирәк. Дәүләт рәсми кешеләре белән очрашу оештырырга кирәк. Ландыш Ибраһимова шакмаклары— Шакмакларыгызның бәясе (бер ыелма – 2800 сум) кешегә артык кыйбат булып тоелмасмы? — ""Ашаган белми, тураган белә"", ди татарлар. Әйе, әлбәттә, сатып алучыга ул зур булып тоелырга мөмкин, әмма мин, тураучы, эшләүче буларак, аның бәясен зур дип әйтә алмыйм. Беренчедән, материал сыйфатлы. Ул пластик, фанера түгел – бук дигән агачтан эшләнгән һәм эче куыш түгел. Мәсәлән, кайбер шакмакларны фанерадан, эчен куыш итеп ясыйлар. Без чыгарган шакмакларны я утка ташлап, я суга салып кына юкка чыгарырга була. Ягъни сыйфат беренче урында тора. Ул шакмакларны сез бер алып куясыз да, ул сезгә берничә буын балаларга да итәргә мөмкин. Икенчесе, никадәр генә Казанда, Татарстанда эшләтергә тырышсам да, тиешле дәрәәдә сыйфатлы килеп чыкмады, Татарстанда эшләүчеләр белән уртак тел табып булмады. Шул сәбәпле без чит төбәккә чыгарга булдык. Чит төбәктән килгәч, бәягә юл чыгымнары да өстәлә. Шакмаклар янында сүзтезмәләр белән карталар да бар. Алар да сыйфатлы, калын ламинация ясалган, аларны бала ерта алмаячак. Без типография тәкьдим иткән иң калын ламинатны сайладык, озакка итсен дип ясадык. Без өч минутка гына чыдый торган уенчыклар заманында яшибез, бала алып кайтып 5-6 минут уйнаганнан соң ук ватыла торган уенчыклар бар. Минем ир йөзен, планетабызны тагын да чүп-чар белән тутырасы килми иде, шуңа күрә бер алып озак вакытка итәрлек карталар, шакмаклар ясыйсы килде. Картада бизәкләрне дә рәссам ясады. Монда әле рәссамның да хезмәтен хисапларга кирәк. Чын дөресен карасак, бүген балаларның туган көннәрен зурлап үткәрәләр, тортлар ясыйлар, әмма торт ул туганнарны, дусларны ыеп бер ашарлык кына – калория һәм эмоцияләрдән башка әйбер калдырмый дисәк тә була. Ә монда бер торт бәясенә шакмакларны, карталарны бер тапкыр алабыз да, алар балаларыбызны озак еллар шатландырып торачак, баш мие үсеше өчен дә файдалы булачак. Ул – күңел ачу гына түгел. — Татарстан бай республика санала. Нигә менә мондый татарча уенчыкларны аерым шәхесләр чыгара, республика түгел? — Әйе, Татарстан бик бай, акчалы республика. Милли татар брендларын күтәрүдә зур эш алып бара. Без күбебез барысын да дәүләт эшләргә тиеш дигән фикердә яшибез. Әйе, әлбәттә дәүләт эшләргә тиеш, ул үз халкын кайгыртырга тиеш, тик шулай да, уенчыклар ясау ул иат белән бәйле. Дәүләт урыннарында иади кешеләр бик утыра алмыйлардыр, алар хисап әзерли, документлар тутыра. Шулай дип аңлатырга буладыр бәлки. Без – дәүләтнең халкы, аның нигезе, шуңа күрә аннан гел көтеп утыру дөрес түгел. Татар халкы ""Еламаган балага имезлек каптырмыйлар"", ди. Без үзебез кирәклеген күрсәткән вакытта, үзебез башлап йөргән вакытта гына, дәүләт тарафыннан ярдәм килсә, ул алга китәчәк. Тарихны алып карасак та, гасырларда татарлар гел үзләренә таянып эшләгән. Юнысовлар, Апанаевлар гел үзләре газет-журнал чыгарган, мәктәпләр ачкан, мәдрәсәләрне үз кулларында тоткан. Шәхси кешенең роле бик зур ул. Безнең арабызда Аллаһ Тагалә тарафыннан төрле сәләткә ия кешеләр бик күп. Балалар белән, олылар белән эшләргә һәм дәүләтне көтеп ятмыйча, шушы сәләтләребезне милләтебез, динебез файдасына тотарга насыйп булса иде. — Ничек уйлыйсыз, балалары өйдә генә татарча сөйләшеп, телгә өйрәтеп буламы? Яисә татар телендә белем биргән балалар бакчалары, мәктәпләр кирәкме? — Өйдә генә сөйләшү итми. Өйдә без көндәлек эшләр турында сөйләшәбез, бик сирәкләр генә ниндидер фәлсәфи темаларны күтәрә. Шул сәбәпле татар телендә белем бирә торган балалар бакчалары, мәктәпләр кирәк. Тик алар замана белән бергә атларга тиеш. Ягъни татар телендә фикер йөртә торган бала урыс телен дә, инглиз телен дә, гарәп телен дә, төрек телен дә белсен. Татар теле ул нигез булып тора. Галимнәр дә дәлилләгәннәр, кеше туган телен белмәсә, аңа башка чит телләрне дә өйрәнү кыен. Шуңа күрә нигез буларак кеше туган телен яхшы белергә тиеш. Шул ук вакытта баланың кем белән аралашуы мөһим. Сүз дуслары турында бара, татарча аралашучы дуслары бар икән, бу баланың татар телен белүенә зур бер этәргеч булып тора. Проект кысаларында татар теленбашлангыч дәрәәдән өйрәнү, аудиокурс, адаптацияләнгәнәдәби текстлар, грамматика дәресләре, файдалы материаллар, сынаулар һәм уеннарһәм башка кызыклы контент тәкъдим ителә. Бу материаллар социаль челтәрләрдә таратыла: Вконтакте, ,, Тиктокһәм. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","""Милләт үсеше өчен шәхес тәрбияләү өлкәсендә балаларга әсбаплар бик аз""",0,analytics,Татарстан,7993,https://www.azatliq.org/a/31368811.html,2021-07-25T03:20:37+00:00
"Бу әһәттән, артка борылыбрак карап, татарны көчләп чукындыру буенча хәшәрәт гамәлләрне дә искә төшереп алу таләп ителәдер. 1939 елда чыккан История Татарии в документах и материалах дигән ыентыкта моңа кагылышлы ан өшеткеч гамәлләр турында бихисап документлар китерелә. Новгород елъязмасының 1555 елгы бер өлешендә менә нәрсә укырга мөмкин: Төрмәдә утыручы татарларны чукындырып, монастырьләргә таратырга, ә чукынырга теләмәгәннәрне суга ыргытырга. Патшаның 1722 елгы карарыннан күренгәнчә, мөселманнар чукынса, аларны 25 еллык армия хезмәтенә алмаска, ә чукынмаганнарны - алырга дигән боерык бирелә. Патша Федор Иванович карарында Татарны диненнән биздерергә, татар мәчетләрен посметати, ягъни кырып себерергә боерыла. Ә изге дингә килүчеләрне, алар инаять кылсалар да, төрмәгә утыртмаска – монастырьләргә ибәрергә. Йомышчы (служилый) татарларның 1647 елда язылган хатында болай диелгән: Галианәп Патша хәзрәтләре! Безне, үз колларыңны, нык чукындырырга кушма инде, ә үзебезнең ""поганый басурман"" динендә калырга фәрман бирче.1649 елгы Соборное Уложение ""әгәр басурман кешесе берәр урысны ялган белән үз диненә күндерсә, аны һич тә кызганмыйча, яндырып үтерергә"" куша. Мондый мисаллар бихисап. Ә бүген ислам динен тотучылар күрше халыкның чукынган көнен үз бәйрәмнәре дип тә танырга тиеш булып чыга. Хәер, монысы – мәсьәләнең бер ягы гына. Тик менә кайчакта ялган белән ямалган тарихның очын-очка бәйләү мөмкин дә түгел. Элекке елларда православ динен Киев Русе вакытында кабул иткәннәр, дип аңлаталар иде. Артабан инде патша Алексей Романов чорындагы реформаларны күздә тотып, чын дин гасыр урталарында кабул ителгән, дип тә аңлата башладылар. Әмма эш анда гына түгел: иске дин урынына грек динен кертү олуг чуалышларга да китергән. Мәсәлән, тарих дәресләрендә Степан Разин итәкчелегендәге баш күтәрүне сыйнфый көрәш дип аңлаталар. Ә чынлыкта бу баш күтәрүнең максаты – Иске динне саклап калу гына. Баш күтәрүләр уңышсыз тәмамлана. Яңа динне кабул итәргә теләмәгәннәр Мәскәүләрдән ераккарак качалар. Әйтик, урыс халкының горурлыгы Михаил Ломоносов та бит яңа динне кабул итә алмаганнан Архангельски якларына качып киткәннәр токымыннан. Яңа динне танырга теләмәүчеләрнең күпчелеге көнчыгыш тарафларга агылган. Әйтик, Башкортстанның Бәләбәй районындагы Верхне-Усенька, Датский, Репьевка авыллары халкы 19-нчы гасыр анисәпләрендә старовер дип язылган. Хәзер исә бу авыллар урынында бушлык кына. Приморье якларының Уссури карурманында староверлар 1970 елларда да үзләренчә яшиләр иде әле. Чын үзидарә шартларында. Иң беренче һәм мөһим сыйфатлары – пакълык һәм тугрылык. Хәтта чит кешегә чишмәдән су алыр өчен дә аерым чиләк куела торган булган. Старая вера дигән төшенчәнең үзенә килсәк, ул - Тәңречелек диненең бер тармагы гына. Ә бу диннең төп мәгънәсе - табигатьне зурлау, аңа табыну, табигый шартларга айлашып яшәү. Мәрхүм Нурихан Фәттахның Итил суы ака торур дигән романы белән таныш кеше бу дин турында кайбер мәгълүматларга иядер дә әле. Шунысы гыйбрәтле: тәңречелек диненең бәйрәмнәре дә табигать шартларына айлашу чаралары гына булган. Нәкъ шунлыктан да инде алар ел фасыллары белән тәңгәл килгәннәр. Нәүрүз һәм Сөмбелә – көн белән төннең бер үк озынлыкта булуына багышланганнар. Сабан туе – язгы чәчү башлануы көне. Иң озын көн, ыен бәйрәме - чәчүләр беткәч, печәнгә төшкәнче ял итеп алу чоры. Иң кыска көннең озыная башлавы – Нардуган. Бу сүзне Кояш туган көн дип аңлату да очрый. Бу әһәттән, гаәпләнерлек нәрсәләр дә бар. Әйтик, танылган ырчы-сандугачыбыз Венера Ганиева, күз дә йоммыйча, телевизор аша Нардуганны керәшен бәйрәме дип атады. Юк ла инде! Ул - безнең гомум бәйрәмебез, тәңречелек динен тоткан бабаларыбыз мирасы. Язучы һәм күренекле милләтпәрвәр Нурулла Гариф, әлбәттә, хаклы: ""Барча диннәр дә яхшы"". Тик аларны көчләп тагуны яхшы гамәл дип санап булмый инде, әмәгать. Айрат Ибраһим Сембер шәһәре Азатлыкның ""Коментар"" бүлегендәге фикерләр авторның шәхси карашларын чагылдыра.",Инде чукындыру көнен бәйрәм итикме?,0,analytics,Комментарийҙар,3900,https://www.azatliq.org/a/2113042.html,2010-07-29T14:58:49+00:00
"Нинди матур бәйрәм барлыкка китерделәр бит: Гаилә һәм тугрылык көне. Торган саен купшырак итеп уздырган булалар үзен. Быел чемпионат уңаеннан кыланалармы дияр идең, Менделеевски, Мамадыш кебек районнарда яки Чаллы шәһәрендә Чемпионаты да юк – барыбер бәйрәм итәләр. Районнарда бу бәйрәм 5-6 июльдә уза һәм бер калып нигезендә үткәрелә. ирле үзешчәннәрдән концерт, балалар өчен уен мәйданчыклары, кул эшләреннән ярминкәләр, 25 ел бергә яшәгән парларга медальләр тапшыру. Казанда бәйрәм үз датасында – 8 июльдә үтәчәк. Воскресенское чиркәвендә Петр белән Феврониягә молебень укыячаклар. Сүз уңаеннан, бу урында бәйрәмнең каян килеп чыгуын да искә алып узарга мөмкин. Яшәгән ди, булган ди, Муром кнәзенең улы – Петр. Шул бик каты чирләп киткән ди. Кемнәр генә дәвалап карамаган – файдасы тимәгән. Берзаман бу хикмәтле төш күргән. Имеш, караңгы авылда яшәп ятучы бер кыз моны үләннәр белән дәвалап терелткән икән. Петр иртән торган да, атына атланган да, әһә-һә-һәй. Теге кызны эзләп чыгып та киткән. Рязаньнең бер авылында эзләп табып дәваланган һәм гашыйк булган. Болар гаилә корып, бик матур итеп гомер иткәннәр дә, 8 нче июль көнне икәүләшеп үлеп тә киткәннәр. Менә шул көнне 2008 елда Гаилә һәм тугрылык көне дип игълан иттеләр. Тукта-тукта әле, ә нигә 1228 елда үлгән Петр белән Февронияне 2008 елда гына изгеләштереп куйдылар дип сорар инде акыллы кеше бу урында. Ничә гасыр буе үзләрен беркем белмәгән, ә монда – буш урында өр-яңа бәйрәм! Аннан соң, бездә бер изгедән туган Гашыйклар көне бар иде бит инде. Сугыш вакытында, ирләргә никах укып, изге""гә әйләнгән Валентин турында әйтүем. Без аны бик яратып билгеләп үтә идек. Моннан 20 ел элек үк хәтта мәктәпләрдә дә бер матур чара итеп зурлап үткәрелә башлаган иде ул. Бәйрәм үзе әллә кайчан кереп китсә дә, асылы күптән түгел генә килеп итте: ул бит һомосексуалист гашыйклар көне икән! Юк, безнең хакимият, бәлки, бу көнне бик зур теләк белән бәйрәм итәр иде дә, әмма гейлардан бала тумый шул. Ә илдә, үзегез беләсез, демографик кризис. Ана капиталы түли-түли, ир өләшә-өләшә бала таптыралар. Киләчәктә хезмәт итәрлек коллар кирәк. Ә коллар Валентин белән Иваннан тумый, Петр белән Феврониядән туа. Димәк, Петр белән Феврониягә дан ырларга кирәк! Традицион гаилә статусын күтәрергә кирәк. Моның өчен, теге гейларны оныттырырдай, яңа изгеләрне булдыру мөһим. Изгеләре дә табылгач, бәйрәме дә булгач, Казанда хәтта Благовещение чиркәвенең бер урынын Петр белән Феврониягә багышлап ясадылар. Чиркәүгә кергән һәр кешегә, тырышып-тырышып шул риваятьне сөйләп, гаилә һәм тугрылыкка пропаганда ясап чыгаралар. Әмма халык әкияттән туйган бугай инде. Оясында ни күрсә – очканында шул булыр дигәндәй, оядагы чынбарлык чиркәүдәге әкият белән чагышмый шул. Менә Путинны алыйк. 2013 елда хатыны белән аерылышканын беләсездер инде. Хәер, бәлки, ишетми калучылар да булгандыр, чөнки аны бик зурдан кубып сөйләмәделәр, язмадылар. Ил башы гаиләсен таркатты һәм үзе бу турыда халык алдына чыгып үзәк телеканалдан игълан иткәч кенә дәүләт матбугат чаралары уянды. Бу бит сиңа Италия белән Франция башлыкларының мәхәббәт тарихлары сериалы түгел. Аларда гына ул кемнең кайда, кайчан, кем белән утырып ашавы, ятып йоклавы, нинди китап укуы, кайда иләк-гөмбә ыеп йөрүе турында язалар. Ә безнең демократик илдә язып кара син!2008 елда Московский корреспондент газеты Путинның хатынын монастырьга ибәрүе, Алина Кабаева белән артык ылы мөнәсәбәтләре барлыкка килүе турында язып караган иде инде. Нәрсә булды? Юк, мәхкәмәләр дә, цензура белән интектерүләр дә булмады үзе, газет гына шалт итеп ябылды. Аның хуасы чыгымнарын күтәрә алмавы турында игълан итте дә, вәссәлам. Кыскасы, ил башы гаиләсен таркатты һәм үзе бу турыда халык алдына чыгып игълан иткәч кенә дәүләт матбугат чаралары уянды. Путин үз иленә, урыс халкына өйләнде, үзен шушы иргә һәм халыкка багышлады, дип шушы адымын хуплап язып та чыктылар. Мондый хәл Русиядә 1698 елдан бирле күзәтелмәгән, -дән соң бу икенче очрак дип язучы булмады. Булдырган икән Путин, маладис. Ярар, Путин Путин инде ул, бездән ераграк яши кебек. Ә Татарстан итәкчеләре, түрә-министр, мэрлар турында без ни беләбез соң? Рөстәм Миңнехановның хатыны Гөлсинә ханым булуы, аның иреннән дә уздырып уңышлы бизнес алып баруы, көрәп-көрәп акча эшләве билгеле. Өлкән улларының фаигале рәвештә һәлак булуы, оныгының Франциядә үсүе дә мәгълүм. Тел тирәсендәге соңгы шаукымнар нәтиәсендә, кече улының элитар урыс мәктәбендә укуын һәм аларның әдвәлендә татар теле дәресе булмавын да белдек. Шуның белән шул. Шәймиевләренең дә гаилә тормышыннан хәбәрләр тамызып кына бирелә. Казан мэрының хатынын сайлауларда гына күрәбез бугай, Таһир Метшиннан кала калган балалары кайда укый, ни белән шөгыльләнә, татарча беләме, юкмы, әби-бабай янына кайтып йөриләрме – бихабәр. Васыйл Шәйхразиев республикада аталар комитетынмы, оешмасынмы булдырып йөрде, әти ролен күтәрергә кирәк дип борчыла. Аны ни хатыны, ни балалары белән күргән кеше сирәк. Ник яшерәләр? Күз тиюдән куркалармы, башка сәбәпме – аңламассың. Узган ел Татарстанның ЗАГС идарәсе башлыгы Альбина Шәвәлиева соңгы 20 елда гаилә коручылар санының 32 процентка кимүе турында әйткән иде. Гәрчә халык саны арту ягына таба барса да. Тагын бер сәер сан бар әле: шушы ук вакыт эчендә баланың әтисен ачыклау очраклары 146 процентка арткан. Моннан ике ел элек үк республикада һәр ике гаиләнең берсе аерылышуы турында сөйләп ах-вах килгәннәр иде, инде хәзер һәр дүрт гаиләнең өчесе аерылышу турында да сүз ишетелде. Русиядә ел саен 14 меңләп хатын-кыз ирләре тарафыннан әберләнеп үтерелә. Шуңа карамастан, гаиләдә кул күтәрү фактларын административ эш кенә итеп калдыру турында канун кабул иттеләр. Кыскасы, мондый темплар белән, тагын 15-20 елдан, Гаилә һәм тугрылык көне Сабантуйдан да зуррак масштабларда бәйрәм ителә башлаячак. Алып баручының бу бәйрәмне нинди сүзләр белән ачып ибәрәчәге дә күзалдына килә хәтта: Бәйрәме бар – үзе юк, ул нәрсә, әмәгать? ! дияр кебек. Эльвира Фатыйхова Казан""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра","Сүзе бар – үзе юк, ул нәрсә?",0,analytics,Комментарийҙар,5963,https://www.azatliq.org/a/29346559.html,2018-07-06T06:59:14+00:00
24 майҙа мәктәптәрҙә Һуңғы ҡыңғырау тантаналары уҙа.,Һуңғы ҡыңғырау тантаналары үтәсәк,0,analytics,Мәғариф,52,https://yanshishma.com/articles/m-arif-ya-yly-tary/2025-05-13/u-y-y-yrau-tantanalary-t-s-k-4232919,2025-05-13T14:59:44+00:00
"Өфө районы Подымалов ауылынан 3 йәшлек Венера Асфағанова  ҡурсаҡ тураһында хыяллана.  Октябрьскийҙан 7 йәшлек Миша Долматов – трансформер,  Салауат районы Лаҡлы ауылынан 8 йәшлек Камил Хәйретдинов уйынсыҡ тимер юл һорай. Стәрлетамаҡтан биш йәшлек Матвей Ғәлиуллиндың хыялы – машинист булып ҡарау. 10 йәшлек Әнүәр менән уның апаһы 16 йәшлек Айзилә Ишморатовтар Өфөлә йәшәй. Малай өҫтәл футболы һораған. Ҡыҙ сюрприз-бүләк алыу теләге белдергән. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, уларҙың атаһы махсус хәрби операцияла һәләк булған. Минең менән бергә Теләктәр ағасында хөкүмәт ағзалары, муниципалитет башлыҡтары ла ҡатнаша. Был яҡшы тарих, беҙгә, ололарға, балаларға әкиәт бүләк итеү мөмкинлеге. Хыялдар, бигерәк тә балаларҙың хыялдары, тормошҡа ашырға тейеш, – тине Радий Хәбиров. Сығанаҡ: Башинформ.",Теләктәр шыршыһы хыялдарҙы үтәй,1,news,Яңылыҡтар,781,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-21/tel-kt-r-shyrshy-y-hyyaldar-y-t-y-4062683,2024-12-21T20:17:00+00:00
"Керич күпереКырымтатар мәлесе Русия гаскәрләре басып алган ирләрдә ""рельс сугышы"" Русиянең хәрби техникасын Украина сугышына китерү өчен кулланылучы Керич күпереннән башланырга тиеш дип саный. Кырымтатар мәлесенең ресурс үзәге идарәсе рәисе Эскендер Бариев-та шундыйбелдерүчыгарды. ""Алексей Арестовичның оккупацияләнгән ирләрдә дошманга каршы ""рельс сугышы"" турында тәкъдимен хуплыйм. Кырымга Керич күпере аша китерелүче Русия тәэминаты беренче чиратта булырга тиешлегенә игътибар юнәлтергә телим"", дип язды Бариев. Бариев сүзләренчә, аның чыганаклары Керич күпере аша хәрби техника һәм хәрбиләр китерелүнең яңартылуын белдергән. ""Элек күперне Кырымнан Русия хәрбиләре һәм коллаборантлары качу юлы буларак күргән булсак, хәзер аңа үлем күпере дип карау кирәк, аның аша Украинаның тыныч халкын үтерү өчен Русия хәрби техникасы даими рәвештә китерелә"", ди Бариев. Элегрәк Украина президенты идарәсе рәисенең киңәшчесе Алексей Арестович Русия гаскәрләре басып алган ирләрдә ""рельс сугышы"" башларга тәкъдим иткән иде. Аның фикеренчә, Русия гаскәрләренең тимер юл аша тәэминатын өзү вазгыятьне бик нык үзгәртеп, Украинага файдалы була ала. Шул ук вакытта ул бу эшкә алынучыларны үз көчләрен һәм мөмкинлекләрен дөрес бәяләргә кирәклеге турында кисәтте, чөнки тимер юлларны Русия хәрбиләре саклый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Кырымтатар мәлесе Русия каршы ""рельс сугышын"" Керич күпереннән башларга чакыра",1,news,Яңылыҡтар,1388,https://www.azatliq.org/a/31763325.html,2022-03-21T13:18:09+00:00
"Яугир 2022 йылда Иглин районының Көҙәй ауылынан  махсус операция биләмәһенә үҙ теләге менән китә. 2024 йылда РФ Оборона министрлығы менән контрактты оҙайта. Ул разведка төркөмө составында дошман позицияларын һәм ерҙәрен разведкалау буйынса хәрби бурыстар үтәй. Операцияларҙың береһендә яҡташыбыҙ дошмандың дронын ҡорал менән атып юҡ итеп,  яралы иптәшенә ярҙам итә һәм уны медицина ротаһы урынлашҡан яҡындағы пунктҡа эвакуациялай. Ҡаһарманлығы өсөн РФ президенты Указы менән «Анубис» ҡушаматлы яугир «Һәләк булғандарҙы ҡотҡарған өсөн» миҙалы, һәм дәрәжә «Хәрби батырлыҡ өсөн» миҙалы, Генерал Шайморатов миҙалы һәм башҡа наградалар менән бүләкләнә. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Иглин районынан яугир яралы иптәшен ҡотҡарған,1,news,Яңылыҡтар,825,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-19/iglin-rayonynan-anubis-yaraly-ipt-shen-ot-ar-an-4585353,2026-02-19T16:30:00+00:00
"На фестивале, куда приглашаются дети и их родители, школьники, студенты и педагоги со всей России, развернется несколько площадок с выставкой игр, соревнованиями, лекторием и мастер-классами. На выставке гости смогут протестировать полезные компьютерные, мобильные, настольные и фиджитал-игры — от сказок для малышей до стратегий с элементами программирования, космических симуляторов и квестов, посвященных изучению регионов России. Свои проекты представят российские разработчики, в том числе участники Акселератора полезных игр 2025. В соревновательной программе фестиваля запланирован турнир по программированию в играх «Берлога: Защита пасеки» и ее киберспортивной версии «Берлога: Защита пасеки. Арена», где участники смогут выиграть призы. - Республика Башкортостан — флагман Национальной киберфизической платформы «Берлога». Вот уже несколько лет мы вместе с коллегами из Кружкового движения НТИ и Агентства стратегических инициатив занимаемся вовлечением школьников в технологическую сферу через разные форматы – полезные игры, технологические кружки, марафоны, турниры, мастерские, фестивали, акселераторы и многое другое. Благодаря нашей совместной работе сейчас в игры «Берлоги» играют уже более 660 тысяч человек. Мы гордимся, что именно Республика Башкортостан примет первый масштабный Фестиваль полезных игр, который покажет не только опыт «Берлоги», но и других образовательных игр от российских разработчиков, представителей бизнеса и игровой индустрии, — прокомментировал министр просвещения Республики Башкортостан Ильдар Мавлетбердин. В рамках фестиваля запланирована также программа для педагогов и родителей. Мастер-классы помогут наставникам внедрить в образовательный процесс игры как инструмент для обучения детей разных возрастов. Родители узнают о возможностях полезных игр в образовании школьников и развитии их навыков, в выборе профессии и вуза. В деловой программе выступят представители игровой индустрии —, Ассоциации профессионалов индустрии оперирования и разработки видеоигр, Федерации компьютерного спорта России, а также других игровых площадок, институтов развития и игровых студий. Они расскажут о трендах, поделятся опытом и объяснят школьникам и студентам, как начать карьеру в ИТ и геймдеве. - Многие привыкли считать игры только развлечением. Но ведь они могут быть и интерактивным обучением, и тренировкой навыков, и профориентацией. Более того, полезные игры — это один из трендов развития индустрии и научных исследований в этой сфере. Эти грани мы и хотим продемонстрировать на Фестивале полезных игр. Он объединит игровые проекты, образование и индустрию, чтобы познакомить гостей с феноменом полезных игр. Событие поможет вовлечь в эту тему еще больше школьников, педагогов и родителей, представить современные российские образовательные игры и их потенциал для обучения, развития инженерного и логического мышления, — отметил президент Ассоциации участников технологических кружков, лидер Национальной киберфизической платформы «Берлога»Алексей Федосеев. В преддверие фестиваля пройдет Всероссийский марафон полезных игр, который в этом году будет посвящен игровым проектам по тематикам искусственного интеллекта, космических и беспилотных технологий. Марафон пройдет на базе Точек кипения и партнеров в разных городах страны, организаторы самых активных площадок встретятся на фестивале в Уфе, чтобы поделиться опытом и спроектировать новые форматы работы с технологиями и будущим для детей и молодежи в своих регионах. Организаторы фестиваля формируют программу и приглашают представителей компаний, малого и среднего бизнеса, брендов, ритейла, игровых студий и других партнеров, чтобы вместе сделать фестиваль настоящим праздником для гостей и местом развития креативного кластера в Республике Башкортостан. Желающие представить свои игры, симуляторы, конструкторы, другие продукты или провести свое мероприятие могут направить предложения, подробностина сайте. Национальная киберфизическая платформа «Берлога»– всероссийский проект по массовому вовлечению школьников в сферу технологий и технологическое образование через полезные игры. Проект реализуется с 2023 года командой Агентства стратегических инициатив, Платформы НТИ, Кружкового движения НТИ при поддержке Правительства РФ. К началу 2026 года количество пользователей игр НКФП «Берлога» превысило 660 000 человек. Пилотным регионом реализации проекта является Республика Башкортостан: в регионе открыто 176 новых технологических кружков НКФП «Берлога», проведено более 700 мероприятий, которые охватили свыше 7 000 школьников. С 2024 года на базе Межвузовского кампуса в Уфе работает Мастерская киберфизических инноваций с лабораториями по БАС, киберфизике, разработке игр, молодежными конструкторскими бюро (оператор – Центр опережающей профессиональной подготовки Республики Башкортостан). Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Фестиваль полезных игр впервые пройдет в Уфе 25-26 апреля,0,analytics,Мәғариф,4929,https://uchbash.com/articles/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2026-02-20/festival-poleznyh-igr-vpervye-proydet-v-ufe-25-26-aprelya-4587489,2026-02-20T21:08:00+00:00
"Атай минең бер генә Атай минең бер генә! Уны бик ныҡ яратам. Йыраҡтарҙа эшләп йөрөй, Ул беҙ тиеп йән ата. Ул да беҙҙе ныҡ ярата Күстәнәс алып ҡайта. Мәктәп хәлдәрен һорашып, Күңелдәрҙе йыуата. Морат Мөхәмәҙйәров. Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 3-сө синыф уҡыусыһы",Атай минең бер генә,1,news,Яңылыҡтар,303,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-18/atay-mine-ber-gen-3973261,2024-10-18T15:55:00+00:00
"Ул тик дүрт ингредиенттан ғына тора: 2-3 йоморолай бешкән йомортка, 1 ҙур кишер, 1-2 баш һарымһаҡ һәм сыр. Башта тәрилкәгә йоморткаларҙы турап һалабыҙ, уның өҫтөнә сей кишер ҡырабыҙ. Кишерҙең өҫтөнә һарымһаҡлы майонезды мул ғына итеп һылайбыҙ. Кишерҙең өҫтөнә ваҡ ҡырғыстан сыр үткәреп һалабыҙ. Ҡәҙимге рецебы шулай. Киләһе йыл ат йылы булараҡ, салатты мин саҡ ҡына башҡараҡ биҙәнем, атты һынландырҙым, сырын ялы урынына эргәһенә һибеп ҡуйҙым. Бесән урынына укроп һиптем, күҙҙәрен оливки менән биҙәнем. Яңы ат йылы тик уңыштар ғына китерһен. Һуғыш тиҙерәк бөтһөн! Рәхим итеп әҙерләгеҙ, дуҫтарым! Йәнгүзәл АСҠАРОВА, Бөрйән районы, Байназар мәктәбе.",Ат йылына салат,0,analytics,Аш-һыу,647,https://yanshishma.com/articles/ash-yu-ser-re/2025-12-02/at-yylyna-salat-4489840,2025-12-02T11:28:00+00:00
"Бөгөн  Баймаҡ биләмә-ара үҙәк китапханаһында шағир, яҙыусы, журналист Әхмәр-Ғүмәр Үтәбайҙың ""Тамсы ҡыҙыма - 15, үҙемә - 65"" исемле юбилей кисәһе үтте.","""Әхмәр, ҡыҙың тыуҙы! """,1,news,Яңылыҡтар,150,https://shonkar.com/news/novosti/2025-02-20/hm-r-y-y-tyu-y-4130493,2025-02-20T17:52:02+00:00
"2019 йылдың йәйендә, тағы ла тыуған яҡҡа ҡайтып төштөк. Аҡморонда Ҡанита еңгәйҙәрҙә бер нисә көн торғас, ул беҙгә: ""Күптән Мөжәүир хәҙрәт зыяратына барғым килә ине"", - тип әйтә ҡуйҙы. Июль айы, көндәр аяҙ тора, ниңә бармаҫҡа? Беҙ - Рәсимә, Тимур, еңгәй менән ике ҡыҙы Зәмиә, Зилә машинаға ултырып иртә менән юлға ла сыҡтыҡ. Баймаҡты уҙып, Фәйзулла ауылына боролошта Манһырға киткән юлды күрһәткән бәләкәй генә билдә тора. Аҙашып китерлек түгел, машиналар тегеләй -былай йөрөп тора. Тауҙар араһынан, үрҙәргә менә-төшә барып еттек. Ауылдан ситтәрәк, ҙур түгел мәсет, арыраҡ хәҙрәттең зыяраты. Үҙенсәлекле шәхес, ғүмерен кешеләргә ярҙам итеүгә арнаған, әүлиә исеменә лайыҡ булған Мөжәүир хәҙрәт янына ярҙам һорап, төрлө ауырыуҙарҙан интеккән бик күп кеше килә торған булған. Ул берәүҙе лә үҙенең тылсымлы дауалау көсөнән, нисек был ауырыуҙы еңеп сығырға тип өйрәтеүенән ситтә ҡалдырмаған. Мөжәүир хәҙрәт, әүлиә булараҡ хатта Германия ҡасан һуғыш башларын да алдан әйткән. Шуның өсөн уны ун йылға хөкөм иткәндәр. Ләкин төрмәлә лә изге көсөн ҡулланып кешеләрҙе һауыҡтыра, төрмә башлыҡтарының да туғандарына ярҙам итеп, абруй ала. Шуның өсөн уны дүрт йылдан азат итәләр. Ябай ғына зыярат. Ағастар менән уратып алынған ҡәбер. Изге кешенең ҡәбер тупрағы ла дауа көсөнә эйә тип, ҡайһы бер кешеләр тупрағын да алып китә башлағас, ҡәбер тирәләй таштан ҡойма күтәргәндәр. Ҡанита еңгәй доғаларын уҡый, ҡыҙҙар ҙа етди ҡалған, минең шаян ейәнем Тимур ҙа шыпырт ҡына миңә һорауҙар бирә: ""Кем ул, Мөжәүир бабай һ. б. "" Алтмыш йылдан ашыу ваҡыт үткән. Мөжәүир хәҙрәттең миңә әйткән һүҙҙәре иҫкә төшә. ""Улым, һин улай һыу менән күп шаярма, йәме, Аллаһы Тәғәлә ярҙамы менән ҡайтҡас та атлап китерһең. Һыу тигәндәй, беҙҙең Мәмбәт ауылында һыуға бер ваҡытта ла ҡытлыҡ булманы. Дүрт тау - Сирағол, Сирмауған, Мәсет тау, Хәмзә тауы араһында ята беҙҙең ауыл. Көньяҡта, көнбайышта, төньяҡта тауҙар, тик көнсығышта - ялан. Һәр бер тауҙың итәгендә - эсеп туйғыһыҙ тәмле һыулы ҡоҙоҡтар. Иң һәйбәт һыу - әлбиттә Башҡоҙоҡта. Йәноҙаҡ шишмәһе шунда башланып китә. Мин бала саҡта шишмә тәүҙә Бәләкәй Быуаны тултырып, Ҙур Быуаға ағып төшә ине (хәҙер Бәләкәй Быуа юҡ инде). Ҙур Быуа яланаяҡ малай-шалайҙың иң яратҡан урыны булды. Тәрән урындары ике метрҙан ашыу - ағайҙар ат йөҙҙөрә торғайны. Ә яр ситендәге һай ерҙәре беҙҙеке - эҫе ваҡытта көндәр буйы шунда. Хәҙерге мәсет артындағы уйһыулыҡта ҡаҙ, өйрәк сумып - йөҙөрлек ҙур күләүек - ""Зәлифә күле"" бар ине. Тирә-яғын кеше буйлыҡ кесерткән, ҙур япраҡлы дегәнәк ҡаплап алған. Тәлмәрйендәргә ожмах инде. Кистәрен тауыштары ауылды яңғырата ине. Тағы бер үҙенсәлекле шишмә тураһында әйтке килә. Ул Герман ҡоҙоғонан ағып сыға ине. Тәүҙә ул Һаҙбашы ереклеге аша ағып, Йәноҙаҡҡа ҡушыла торғайны. Бер йылы ауылдаштар бергәләшеп, шишмәгә яңы үҙән йырҙылар һәм ул ауыл урамы уртаһынан аға башланы. Ҡоҙоҡтоң үҙенсәлеге шунда - ул беренсе тапҡыр 1914 йылда урғылып сыҡҡан һәм бер нисә йылдан һуң ҡороған. Ә икенсегә - 1941 йылда - шуға ла Герман ҡоҙоғо тип атағандар. Хәҙер күптән инде һыу сыҡмай. Шулай һыу ҡойоноп, тауҙарҙа еләк йыйып, ҡулһуҡма, йәшенмәк уйындары уйнап йөрөгән күңелле саҡта ҡапыл ғына ике аяҡтан да атламаҫ булдым. Ете йәшлек малай өсөн был бит ҙур ҡайғы - йәштәш дуҫтар ике урамды бер итеп уйнап йөрөй, ә һин өйҙә ятаһың. Атай әсәй төрлөсә үҙҙәренсә дауалап ҡараны - төрлө үләндән төнәтмә ҡайнатып аяҡтарҙы шуға урап һәм башҡа төрлө саралар. Атайымдың өс һеңлеһе - Фәхерниса, Рәхимә һәм Райхан апайҙар ҙа Мәмбәттә йәшәне. Рәхимә апай бик оҫта, сыҡҡан аяҡ ҡул быуындарын урынына ултырта белә ине. Тик ул да миңә ярҙам итә алманы. Бер көндө беҙгә Зөлҡагиҙә исемле бик теремек, йүгерә-атлай йөрөгән бер ҡарсыҡ килеп инде. Нурислам (атайымдың исеме) был баланы һин Мөжәүир хәҙрәткә алып бар, шунан башҡа сара юҡ, -тип кәңәш бирҙе. Манһыр ауылы атлы арба менән барыуға яҡын юл түгел. Арбаны ҡараштырып, ҡамыт, йүгән, дилбәгәләрҙе әҙерләп, атайым төнгөлөккә арбаны ""шешендерергә"" быуаға һыуға төшөрөп ҡуйҙы. Шулай итһәң, арба шығырҙамай икән. Кис еткәс, урам аша йәшәгән Райхан апай килеп инде. Бик йор һүҙле, шуҡ апай ине ул. ""Ағай, мин дә барам һеҙҙең менән, башым ауырта нишләптер"". Атай ҡаршы килеп ҡараны, ләкин ҡайҙа ул! ""Мин һеҙгә сәй ҡайнатырмын, Саматҡа юлда йырҙар йырлармын! "" Иртә менән юлға сыҡтыҡ. Хәҙер әйтә алмайым ҡайһы юлдан барғанды, тик Йолалы ауылын үткәнде хәтерләйем. Тауҙар, тау йылғалары, матур үҙәндәрҙе үтеп, хәҙрәт йәшәгән ауылға ла барып еттек. Ҙур түгел ауыл, тирә - яҡта йәшеллек, өй янында бейек тирәктәр үҫә. Ағаслыҡ араһында туғарылған аттар, тәртәләре күтәрелгән арбалар күренә. Алыҫтан килгән юлсылар сәй ҡайната, аш та бешерәләр. Көтә торғас, беҙҙең дә сират етте. Ихатаға ингәс, иң иҫтә ҡалғаны шул булды - тыныслыҡ - ҡаҙ, тауыҡ араһында бесәй йөрөй, эттәр ҙә өрмәй, ҡарап ҡына тора, солан ишеге өҫтөндә, ҡул етмәле генә ерҙә күгәрсен йомортҡа баҫып ята. Алғы өйҙә, иҙәнгә түшәлгән ҡулдан һуғылған балаҫта хәҙрәт ултыра. Аҡ һаҡал, сал сәстәр, тыныс тауыш һәм бөтә барлыҡты үтәнән - үтә күргән һымаҡ ҡарашлы күҙҙәр. Хәҙрәт туҡһан бер йәшендә вафат булған, тимәк, беҙ барғанда уға һикһән дүрт йәш булған. ""Ҡайһы ере ауырта баланың, күптәнме? Атайға тағы бер - ике һорау бирҙе лә хәҙрәт, оҙон ғына доға уҡып, бетеү яҙып бирҙе. ""Тоҙ алып килдегеҙме? Өшкөрөп бирәм, һыуға иҙеп, баланың аяҡтарына шул һыуҙы һөртөргә кәрәк булыр. Шунан миңә ҡарап: ""һыу менән күп шаярма, балам, Аллаһы ярҙамы менән, ҡайтҡас та атлап китерһең"", - тине лә, атайыма ҡарап: Һеңлең дә килгән икән, бар әйт, инһен, - тип ҡуйҙы. Әҙерәк ҡаушап төшкән һымаҡ булды атай, ысынлап та Райхан апайҙың килгәнен хәҙрәт нисек белгән? Апайым өйгә инде лә күп тә тормай килеп тә сыҡты. Атайымдың: ""Йә, нисек? ""-тип һорауына ""Хәҙрәт миңә лә бетеү бирҙе"", -тип кенә әйтте. Күп ваҡыт үткәс апай әсәйемә сер итеп һөйләгән: ""Юҡ ауырыуҙы бар тип һөйләп йөрөмә, ҡыҙым, йә ысынлап ауырып китерһең"", -тип әйтҡән икән уға әүлиә. Беренсе мөғжизә - бер аҙна үткәс мин аяҡҡа баҫтым. Эй ҡыуанғанды! Минең һауыҡҡанды көтөп йөрөгән дуҫтарым - Зәкир, Булат, Морат, Рәхмәтулла һәм башҡа йәштәштәр минең сәйәхәт тураһында һөйләүемде көтөп беҙҙең ҡапҡа алдында ятҡан бүрәнәлә йыш ҡына йыйылышып ултыра, мине урамға саҡыра. Икенсе мөғжизә - хәҙрәт зыяратынан һуң мәсеткә барҙыҡ. Еңгәй, мәсеттә лә доға уҡып сығайыҡ тип әйткәйне. Мин, бөтәһе лә машинанан сыҡҡас, ғәҙәт буйынса, машина асҡысының төймәһенә баҫам - ишектәре бикләнмәй. Ярар, аҙаҡтан ҡарармын тинем дә, мәсеткә инеп киттем. Мәсет ябай ғына, тик Мәмбәттәге мәсеттән шундай айырма бар - мөнбәр стенанан төпкәрәк индереп эшләнгән. Өҫтәл өҫтөндә хәйергә тип һалынған аҡсалар, төрлө дини китаптар, брошюралар. Ҡарауылсы ла юҡ. Доғалар уҡылғас, хәйер һалып, сығып ҡайтып киттек. Мөғжизә шунда - Аҡморонға ҡайтҡас, машина төймәгә баҫыу менән ишеген шартлатып бикләп ҡуйҙы. Мәсет янында: ""Улым, изге ерҙә бурлыҡ юҡ машинаңды бикләмәһәң дә була"", -тип әйтергә теләгәндер хәҙрәттең рухы тип уйлап ҡуйҙым инде. Ошо ҡыҫҡа ғына хикәйә беҙҙең яҡтағы ауылдар диалектында яҙылды. Аңлайышһыҙ һүҙҙәр осраһа, ғәфү итерһегеҙ тип уйлайым. Самат Фәйзуллин",Мөжәүир хәҙрәт яңынан атлатты,0,analytics,Тарих,6988,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2024-04-16/m-zh-ir-h-r-t-ya-ynan-atlatty-3729198,2024-04-16T08:19:00+00:00
Максим Забелин решил вернуться в систему здравоохранения. С завтрашнего дня он приступает к исполнению обязанностей министра здравоохранения Московской области. Благодарим Максима Васильевича за хорошую работу и желаем успехов на новой должности!,Завершил свою работу на посту руководителя Администрации Главы РБ М. Забелин,0,analytics,Файҙалы эштәр,246,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-11-11/zavershil-svoyu-rabotu-na-postu-rukovoditelya-administratsii-glavy-rb-m-zabelin-4003365,2024-11-11T14:42:00+00:00
Башҡортостанда быйылдан башлап әсәлек капиталы аҡсаһын торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға йүнәлтеү ҡағиҙәләре үҙгәрҙе.,Әсәлек капиталы иҫәбенә торлаҡ һатып алырға уйлаһаң.,0,analytics,Йәмғиәт,111,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-03-05/s-lek-kapitaly-i-ben-torla-atyp-alyr-a-uyla-a-4144985,2025-03-05T08:20:00+00:00
"Ауылда ни кешенең борсолмай ғәмһеҙ йәшәгән сағы буламы ни. Бына һыйырың елен еткерһә, торғаны бер ғазап. Ҡасан быҙаулар икән, тип, төнөнә биш сығып ҡарайһың. Ғәфләт баҫып, шул сәғәттә йоҡоңа баш булманыңмы — һалҡын аҙбарҙа быҙауыңдың шыҡырайып туңып үлгәнен көт тә тор. «Әсәй! — тип мине тынысландыра әлеге шул үҫеп кенә килгән Рәжәбем. Ғауғаланмай ғына йоҡла. Миңә ьышан. » — тисе. Шундай йоҡоһоҙ бер нисә төн уҙғарғас, хәйерһеҙең, ҡаты йоҡоға талғанмын да ҡуйғанмын икән бер көн. Рәжәбем: «Әсәй, тор, һыйыр быҙауланы! .. »— тине лә, шәмгә ут алып, аяғын быймаһына тыға һалып, сәйҙәге тунына үрелде. Иләҫ-миләҫ килеп артынан аҙбарға югереп сыҡһам, Сыбарым үҙе төҫлө сыбарҡай ғына быҙауын ялап торасы! .. Икеһен дә өйгә индереп, быҙауын ауыҙландырып, инәһенең сыуын имен-аман ғына һалдырып, күңел тынысланғас, Рәжәбемдән сәйерһенеп һорайым: «Сығып та йөрөмәгән кеүек инең. Ни ғәләмәт улай сәғәтендә минутында тойорға зирәклеген етте? »— тим. Рәжәбемдең иҫе лә китмәй. «Ниңә, ишетмәнеңме ни? Теге нәҫтәкәй. аҙбар эйәһен әйтәм. тәҙрәнән: «Рәжәп, тор, һөйөнсө, һыйырығыҙ быҙауланы! »— тип ҡысҡырып китте ләбаһа. Юғиһә мин дә, онотолоп, ҡаты серемгә китеп бара инем! » — тисе. Бына шунан теҙелеп китте уның береһенән-береһе ғәжәп, береһенән-береһе серле әңгәмәләре. Олоғайған һайын һүҙенең хикмәте, мәҙәклеге арта барҙы. Шуға ла тракторсы Рәжәп янына кеше күп йыйылыусан. Йәйҙәрен ул яландан һирәк ҡайта. Ҡайттымы — һис кем көтмәгән яңы әңгәмәһе була. Бер урауында ул ярты ауылға етерлек табан балыҡ тейәп ҡайтҡан. — Ҡайҙан эләктерҙең был ҡәҙәрене? !— тип һорайҙар. Ә Рәжәптең иҫе лә китмәй. Әйтерһең, көн һайын була торған ваҡиға. Сабыр ғына итеп һөйләй ҙә бирә: — Анау урмандағы Кетәк күлен ҡыҙғандым. Шуның үрендә һөрә инем. Үҙем тегенең яҙғы һыуының китеп бөтөрөн күңелем менән тойоп йөрөнөм. Ярлау яһап аға быйыл. Түҙмәнем. Төштөм дә, тракторым менән һөрҙөрөп, ағып сыға торған алҡымын томалап ҡуйҙым. Эшем бөттө тип, китергә боролғайным инде. Артымда тракторымдың гөрөлтөһөнән дә көслөрәк уһылдау ишеттем. Ер тетрәне. «Рәжәп, кил, йый! Һине бәхилләтеүем шул! » — тисе. Боролһам, иҫтәрем китте. Кетәк күле күҙ алдымда кәмей бара. — Эйе шул. — тип килешәбеҙ. — Кетәк күле Утар күле менән мәмерйә аша тоташҡан. Ҡоро йылда утар күленең кимәле кәмей башлаһа,  шулай китә лә бара. — Шулайҙыр инде. Шул сағына тура килгәнмендер. Эйе, мин һеҙгә әйтәйем, уһылдап китте лә барҙы Кетәк күле. ҡараһа-ам, балығы тупырҙап ҡала бара. Аптырағас, турпышаны һөйрәп төшөрҙөм дә тотондом эреләрен һайлап йыйырға! Ни эшләйһең, балығы әрәм була. Иң төбөндә күләүек кеүек кенә булып ҡалды күл. Шунан ни, бер турпыша тулғас, мин дә: «Нәфсеңде тый, Рәжәп! » — тип үҙемә әмер бирҙем дә туҡтаным. Ныҡ ауырайған турпышаны күҙ алдымда ҡороған күлдән көс-хәлгә һөйрәп сығарыуым булды, «дөр-рөҫ! » тип гөрһөлдәне күл һәм кире сыға башланы. Сирек сәғәт эсендә мөлдөрәмә булып тулды. Баҡһам, ул, берҙән, миңә рәхмәтен белдерергә теләгән; икенсенән, нәфсемде һынамаҡ булған икән. Бына, ҡайтҡас, ауылға таратып бирмәһәм, тағы асыуланыр ине әле. Рәжәп ағай, шаҡтай олоған төшкәнсе, кәләш алманы. Ҡарт буйҙаҡтың ни — иң күп ишеткән һорауы «ниңә һаман өйләнмәйһең? » була инде. Рәжәп ағай көттөрә бирә лә берәй әңгәмә менән яуап бирә. Йәшерәк сағым. ХТЗ тракторы менән әлеге Кетәк күле үрендә пар һөрәм. Бәлки, берәй ашарлыҡ табан эләгер әле, тип, күлгә ҡармаҡтар һалып ҡуйғайным. Төшкә табан уны онотоп та бөткәйнем. Әлеге лә баяғы күл күк күкрәү тауышы менән: — У-уһ! Эләкте! — тип мине тертләтте. –  Ҡурҡа-ҡурҡа ғына төштөм. Бер ҡармағымды һөйрәһәм, көс еткеһеҙ ауыр. Үҙе бына ла инде сәбәләнеп болғана, һөйрәп сығарһам. үксәһенә еткән оҙон һары сәсле яп-яланғас һыуһылыу, сәсенән эләгеп, тыпырсына. Билдәре өҙөлөп китергә генә тора. Ә төҫө. бер бите ай, бер бите ҡояш тип әйтәйемме. Мин уны үҙемә кәләш итеп алырға, донъямда нимәм бар — шуны бирергә әҙер инем. Ул, минең уйымды белгән һымаҡ: — Рәжәп бәғерем, мин — һинеке. Бары ҡармағыңдан ысҡындыр. Һинеке булыр өсөн мин иң тәүҙә азатлыҡ рәхәтен кисерергә тейешмен. Мин ирекле көйөнсә генә һинеке була алам! .. — тисе. Мин уны ҡармағыма эләккән еренән ҡотҡарҙым. Ул саф һалҡын ҡулыҡайы менән башымдан һыйпаны ла: — Хәҙер үҙеңдән биш аҙым ситкә китергә рөхсәт ит! — тине. Мин ул ни ҡушһа, шуны үтәргә әҙер инем. һыуһылыуым күлгә табан биш аҙым атланы: — Ҡыҙҙар һүҙенә ышанма! — тип, ап-асьгҡ әйтте һәм күлгә сумып, юҡ булды. Ер һөргәндә, Кетәк күленә тәңгәлләшкән һайын, гөрләгән һыу тауышы итеп, шул һүҙен ҡабатлап ҡалыр булды һыуһылыу. Шунан нисек ышанаһың инде ҡыҙҙарға! һыуһылыуҙың васыятын үтәп тик йөрөйөм. Ышанғы килмәй. Ышанмағанды белһә, Рәжәп ағай үпкәләр ҙә бүтән һөйләмәҫ. Бер көндө Рәжәп ағайыбыҙ әллә ҡайҙан — бик ситтән кәләш алып ҡайтты. А-ах, сибәрлеге! Бер бите ай, бер бите ҡояш, тиһәң һис тә арттырыу булмаҫ! Алтын һары сәсе бөгәренән түбән үк төшөп, үксәһенә етеп тора бына. Ә биле өҙөлөп кенә китер төҫлө. Бындай мәлдә: — Ҡайһы ауылдан төшөрҙөң? — тигән һорау тәүге һорау була инде. — Ауылдан! — тине Рәжәп, беҙгә мыҫҡыл менән ҡарап. — Көтөп тор ошондай еңгәңде ауылдан! Ана, теге Кетәк күле мажараһын һөйләгәйнем бит әле. Шул ҡабат килеп эләкмәһенме! .. «Бар кит! — мин әйтәм. — Инде һинең һүҙеңде тотоп, ҡыҙҙар һүҙенә бер тамсы ла ышанмайым! .. » — Ә һин мине әүәлгесә яратаһыңмы? — ти был. — Мин яратыуҙамы ни. һиңә ышаныуҙары ҡ ыйын. — тим. — Үҙеңдең яратыуыңа ышанаһың икән — ал да ҡайт, минән эш тормаҫ. — тисе. — Ә яратырһыңмы һуң? — тип ныҡышам, ғорурлығымдан тиҫкәреләнеп, янына яҡын да бармайынса. — Һүҙендә шул ҡәҙәре ныҡ торған кешене нисек яратмайһың! Һин бит минең һүҙемде тыңлап, иреккә ебәрҙең. Өс йылдан ашыу һине һынаным. Кеше иркен бик хөрмәт итәһең икән. Кеше иркенең ҡәҙерен белгән әҙәм балаһын мин нисек онотайым ти инде. Һинең дә мине онотмағаныңды һәр саҡ белеп торҙом. Яратып уфтанғандарыңды белдем күл төпкәйҙәрендә көйөмсә. Ныҡлап һынағас, бына үҙем ҡабаттан килеп эләктем! .. —тисе. Бына шуға алып ҡайттым. Еңгәгеҙҙең исеме Һыуһылыу булыр. Ә һеҙ, ҡайһы ауылдан, тип һораған булаһығыҙ! .. Ошо әңгәмәһен һөйләп бөтөргәс, беребеҙ: — Һәй-й, Рәжәп ағай, шул шыттырыуыңды ташламаның. Сибәрлеккә сибәр ҙә еңгәм, бер ҙә һыу эйәһенә оҡшамаған. Сәпсим үҙебеҙҙең ҡәҙимге ер заты ҡыҙы бит! — тип ауыҙын йырғайны. Рәжәп ағай бер һүҙ ҙә әйтмәне. Әйтерһең, был һүҙ уға ҡағылманы. Был һүҙҙе онотҡан шикелле, ул бына ике йыл инде буш торған Ҡәйҙәфә апайҙың өйөп күрһәтте. Ул өйгә күптән инде һуҡмаҡ та инмәй. Ишек алдын кеше бейеклеге кесерткән баҫҡан. — Бына, — тине, — әгәр ҙә ки шул өйҙөң мөрйәһенән дүрт минут тигәндә төтөн сыға башламаһа, бынан кире бер һүҙемә лә ышанмаҫһығыҙ. Үҙе, ауыҙ эсенән нимәлер уҡынған булып, бик етди төҫ менән ҡапҡа тапҡырында шым торған тракторының бер рычагын ҡайырғысланы. — Көтөгөҙ, хәҙер сыға! Тамсы ла ышаныс юҡ. Әммә барыбыҙҙың да күҙе Урта Азияға улы янына сығып киткән Ҡәйҙәфә апайҙың буш торған өйөнөң китек мөрйәһенә юнәлде. Бер минут үтте. Ике минут. Тын да алмайбыҙ. — Их, төтөн сыҡһын ине! — тип теләйбеҙ. Дүрт минут үтте. Мөғжизә шауҡымынан ҡотолған берәү, Рәжәпте мыҫҡыллап, шырҡ та шырҡ көлә башланы. Көлөүгә тертләп айнығандар ҙа ҡушылды. Һәм. ни күҙебеҙ менән күрәбеҙ: биш минут үтте тигәндә, Ҡәйҙәфә апайҙың әлеге китек мөрйәһенән һыҙылып ҡына шыйыҡ зәңгәр төтөн сыға башланы. Ышанмай, барып ҡараныҡ. Баҡһаң, Урта Азияға китеп ғәйеп булған апайыбыҙ бөгөн иртән генә ҡайтып төшөп, бисмиллалап, усағын көйрәтә башлаған икән. Фәлсәфәгә оҫта берәүебеҙ Рәжәпкә һынаусан һорау бирҙе: — Бына, ғәләмәт тә зирәк кешеһең. Ил өҫтөнә ул был килерҙәй булһа, алдан белер инеңме? Рәжәп уйсанланды. Оҙаҡ көттөрҙө. Тик барыбер яуабын бирҙе: — Үҙ күңелегеҙгә таянығыҙ. Ундай саҡта ир күңеле алдатмай. Саҡ ҡына булһа ла, алдан һиҙемләй.",Фәрит ИҪӘНҒОЛОВ,0,analytics,Йөҙ йыллыҡ,7620,https://henek.info/articles/+-+-+-+/2025-09-15/f-rit-i-n-olov-4388660,2025-09-15T14:50:00+00:00
Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө алдынан халыҡ мәшғүллеге үҙәгендә «Ватанды һаҡлаусылар» фонды һәм ғаилә хеҙмәте менән берлектә «Беҙҙең хис-тойғолар» темаһына ҡатын-ҡыҙҙар клубының сираттағы осрашыуы үтте. Сара МХО-ла ҡатнашыусыларҙың һәм һәләк булғандарҙың ҡатындарына һәм әсәләренә арналды.,Ҡатын-ҡыҙҙар клубында осрашыу үтте,0,analytics,Йәмғиәт,287,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-03-06/atyn-y-ar-klubynda-osrashyu-tte-4146875,2025-03-06T15:25:00+00:00
"Хәлил ӘХТӘМОВ: Бер ойошмала автоколонна рәссамы булып эшләп йөрөһәм, мин һүрәттәремде ебәреп, хеҙмәттәшлек иткән республика сатира һәм юмор журналы – Һәнәктең ул саҡтағы баш мөхәррире Марат Кәримов саҡыртты. – Беҙгә рәссам кәрәк. Эшкә киләһеңме? – тип һораны. – Эйе, – тинем, – ҡасандан алаһығыҙ? – Иртәгәнән. – Ярай. – Дипломың бармы? . – Бар. Эшкә килдем, ағайҙарҙан эшкә өйрәндем, ябай хеҙмәткәрҙән алып, баш мөхәррир урынбаҫары дәрәжәһенә тиклем хеҙмәт юлы үттем, әммә бер тапҡыр ҙа дипломыңды килтереп күрһәт тип талап итеүсе булманы. Дипломым өйҙә ята бирҙе. Дүрт йыл буйына уҡымағанда ла булған икән.","Урынығыҙ ожмахта булһын, Хәлил Хәйҙәр улы!",1,news,Яңылыҡтар,607,https://henek.info/articles/novosti/2025-08-28/uryny-y-ozhmahta-bul-yn-h-lil-h-y-r-uly-4365734,2025-08-28T17:12:00+00:00
"Урал Таһир улы үҙ сығышында балаларҙың Интернетҡа бәйле булыуына иғтибар итергә, шул уҡ ваҡытта икһеҙ-сикһеҙ селтәрҙе телебеҙҙе, тарихыбыҙҙы таратыуҙа, уҡыусыларҙы илебеҙҙең патриоттары итеп үҫтереүҙә файҙалынырға саҡырҙы: ""Дәүләтебеҙҙең лайыҡлы граждандарын тәрбиәлүгә иғтибар итәйек! "" Ул төбәк уҡытыусыларын Яңы уҡыу йылы менән тәбрикләп, Рәсәй һәм Башҡортостандың дәүләт наградаларын тапшырҙы. Рифат Ғабдулхаҡ улы сығышын әүҙем сәйәси позициялы булыуға бағышланы. Илдар Иршат улының сығышы төбәктәге мәғариф системаһындағы үҙгәрештәргә, яңылыҡтарға арналды.  Рифат Ғәли улының сығышы белем биреүҙең сифатын арттырыу тураһында барҙы. Люциә Сөләймәнова Илеш районы хакимиәтенә сараға саҡырыуҙары өсөн рәхмәт әйтте һәм иҫтәлекле бүләк тапшырҙы. Вәдүт Ғәйфулла улы үҙ сығышында төбәктең баҫма менән бәйләнештә эшләгән уҡытыусыларын тәбрикләне һәм киләсәктә лә бәйләнеште өҙмәүҙәрен теләне. Фаил Камил улы шулай уҡ баҫма уҡыусыларын ҡотланы, бүләктәр тапшырҙы һәм әүҙем хеҙмәттәшлеккә саҡырҙы. Уҡытыусыларҙы ла, тәрбиәселәрҙе лә беҙ, Аҡбуҙат журналы хеҙмәткәрҙәре, үҙебеҙҙең колллегаларыбыҙ, тип иҫәпләйбеҙ, сөнки беҙ Башҡортостандың, Рәсәйҙең йәш быуынын илебеҙ, төбәгебеҙ тарихы, шәхестәре миҫалында тәрбиәләйбеҙ. Ошо эштә бер-беребеҙгә ярҙам итеү бик кәрәк. Борон ҡайҙа барһа ла кешенән: Остазың кем? – тип һорағандар. Был юҡҡа түгел, сөнки уҡытыусының, остаздың абруйы ҙур булған. Уҡытыусы – ул балаға тормошта юл күрһәтеүсе. Остаз аша быуындар бәйләнеше булдырыла, тарих беҙҙең менән заманыбыҙға аяҡ баҫа, ышаныслы киләсәк төҙөлә. Шуға күрә бөгөн ата-әсәләргә лә, мәғариф тармағының әүҙем вәкиле булараҡ, балаларыбыҙҙың күңел бөтөнлөгөн һаҡлау, Интернеттың ҡара йоғонтаһынан ҡурсалау өсөн, уҡытыусының абруйын һаҡлау мөһим. Беҙ уҡытыусының уң ҡулы булырға тейешбеҙ! Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",ОСТАЗЫҢ КЕМ? – ТИГӘН БОРОНҒОЛАР!,1,news,Яңылыҡтар,1992,https://akbuzat-rb.ru/articles/novosti/2021-08-27/ostazy-kem-tig-n-boron-olar-2482417,2021-08-27T14:55:00+05:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Әлифба"" исемле мультфильм 42 сериядән торачак, аның каһарманнары Айгөл белән Айтуган балаларга башкорт теле әлифбасы турында сөйләячәк. Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров үзенең социаль челтәрләрендә ""Әлифба"" мультфильмынтәкъдим итте. Аны балаларга башкорт телен өйрәнү иңел һәм кызыклы булсын өчен төшергәннәр. Мультфильмның каһарманнары — Айгөл белән Айтуган балаларга башкорт теле әлифбасы турында сөйләячәк. ""Әлифба"" — кыска гына серияләрдән тора, алар 3-5 яшьлек балаларга каралган. Һәр серияне әзерләүдә сценарий язучылар һәм рәссамнар гына түгел, балалар психологлары, музыкантлар, укытучылар да катнашкан. ""Бу мультсериал үзебезнең фондтан бүлеп биргән грантка төшерелә. Проектны рәссам-карикатурачы Камил Бузыкаев белән ""Башкортстан"" киностудиясе ярдәмендә ""Муха"" студиясе әзерләде"", дип яза Хәбиров. Элек бу мультикларны бары тик телевизордан гына күрсәткәннәр, хәзер исәсоциаль челтәрләрдә дәкарап булачак, диелә. ""Балаларның теле туган телләрендә ачылсын. Киләчәктә алар башкортча укысыннар, сөйләшсеннәр, уйласын һәм ырласыннар өчен, эшне күңелле ""Әлифба"" белән таныштырудан башлыйк"", дип йомгаклаган хәбәрен Башкортстан башлыгыхәбәренчә, барлыгы 42 серия булачак. Мультсериал инде төгәлләнеп килә, дип сөйләгән телеканалга проект продюсеры Юнир Әминев. Аның әйтүенчә, гомуми кулланылышка сериал быел көзгә таба чыгачак. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстан башлыгы башкорт телен өйрәнүгә ярдәм итү өчен ясалган мультфильмны тәкъдим итте,1,news,Яңылыҡтар,1492,https://www.azatliq.org/a/bashkortstan-bashligi-bashkort-telen-oyranuga-yardam-itu-ochen-yasalgan-multfilmni-takdim-itte/33048955.html,2024-07-24T13:48:39+03:00
"5 октябрь – Халыҡ-ара уҡытыусы көнө! конкурс хөрмәтле уҡытыусы м Аманат Аманат журналы редакцияһы Хөрмәтле уҡытыусым тип исемләнгән өр-яңы конкурс иғлан итә. Аманат журналы йыл һайын, Уҡытыусы көнө айҡанлы, интернет-төркөмөндә Уҡытыусылар көнөнә арнап, конкурс иғлан итә. Быйыл да ошо традициябыҙға тоғро ҡалып, йөрәктән сыҡҡан мөлдөрәмә хис-тойғоларыбыҙҙы, түкмәй-сәсмәй, яратҡан уҡытыусыларыбыҙға юллайыҡ. Уҡытыусының үҙенең, йәки уҡыусылар менән бергә төшкән фотоһын һәм яратҡан уҡытыусығыҙ тураһындағы ҙур булмаған мәҡәләне конкурс хөрмәтле уҡытыусы м Аманат хештегын ҡуйып, үҙегеҙҙең стенағыҙға урынлаштырығыҙ. Конкурс барған мәлдә стенағыҙҙың асыҡ булыуы мотлаҡ. Конкурс 6 октябргә тиклем барасаҡ. Мәҡәлә авторын (исем-шәрифтәрегеҙҙе), район, ауыл, мәктәпте тулы итеп яҙыуығыҙҙы һорайбыҙ. Еңеүсене Аманат журналының Рәхмәт кәлимәһе, иҫтәлекле бүләктәр көтә. Иң яҡшы мәҡәләләр Аманат журналында донъя күрәсәк. Дуҫтар, конкурста әүҙем ҡатнашырға саҡырабыҙ! Донъяла оло хөрмәткә лайыҡ иң изге кешеләребеҙ –  Уҡыусыларыбыҙға рәхмәт һүҙҙәрен еткерергә ашығайыҡ. Барығыҙға ла уңыштар, ныҡлы һаулыҡ, яңы үрҙәр теләп,  Аманат журналы мөхәрририәте.",ИҒТИБАР! КОНКУРС!,1,news,Яңылыҡтар,1145,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-27/i-tibar-konkurs-3947565,2024-09-27T13:38:00+00:00
"Башҡортостан Башлығы республика прокуратураһы ветерандарын һәм коллективын һөнәри байрамдары менән ҡотланы. Прокуратура һәр ваҡыт законлылыҡ һәм хоҡуҡ тәртибенең ышаныслы нығытмаһы булды һәм булып ҡала, тип билдәләне Радий Хәбиров. «Һеҙҙең һөнәри оҫталыҡ, принципиаллек һәм эшкә тоғролоҡ — йәмғиәт өсөн ысын ҡалҡан, көслө суверенлы дәүләттең нигеҙе. Республикабыҙ прокуратураһының хаҡлы рәүештә Рәсәй Федерацияһында иң һөҙөмтәлеләр иҫәбенә инеүе менән ғорурланам. Енәйәтселек, коррупция, экстремизм, кеше хоҡуҡтарын боҙоуға ҡаршы көрәш етди һөҙөмтәләр бирә. Былтыр ғына прокуратура органдары закон һәм граждандарҙың хоҡуҡтарын боҙоуҙың 91 меңдән ашыу осрағын асыҡлаған. Һеҙҙең яуаплы хеҙмәтегеҙ ярҙамында хоҡуҡ боҙоуҙар һаны кәмей бара. Прокурорҙың ваҡытында иғтибар биреүе һөҙөмтәһендә етем балаларҙың, инвалидтарҙың, аҙ тәьмин ителгән ғаиләләрҙең хоҡуҡтары тергеҙелә. Меңдән ашыу кеше күптән көтөлгән торлаҡ алды», — тине ул. Республика власы органдары менән берлектә һуңғы өс йылда эш хаҡы буйынса бурыстарҙы ҡырҡа кәметеүгә өлгәшелде — 880 миллиондан 134 миллион һумға тиклем, тип билдәләне Башҡортостан Башлығы. «Хөрмәтле иптәштәр! Һеҙҙе тағы бер тапҡыр Прокуратура хеҙмәткәрҙәре көнө менән ҡотлайым! Ныҡлы һаулыҡ, көс-дәрт, түҙемлек, изге һәм яуаплы эшегеҙҙә уңыштар теләйем. Лайыҡлы хеҙмәтегеҙ өсөн рәхмәт! » — тип билдәләне Радий Хәбиров. Республика етәксеһе илдең Прокуратура ветерандары һәм пенсионерҙары йәмәғәт ойошмаһының төбәк бүлексәһе ағзаларына Башҡортостандың дәүләт наградаларын тапшырҙы. Альбина Таджибаева һәм Гөлсинә Шиһапова «Хеҙмәт батырлығы өсөн» миҙалдарына лайыҡ булды. Ғәлиә Савельеваға «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы» исеме бирелде.",Башҡортостан Башлығы прокуратура хеҙмәткәрҙәрен байрам менән ҡотланы,1,news,Яңылыҡтар,1677,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-16/bash-ortostan-bashly-y-prokuratura-he-m-tk-r-ren-bayram-men-n-otlany-4545708,2026-01-16T18:25:00+00:00
"Һатыусылар аҡса эшләй, балалар мода артынан ҡыуа, өлкәндәр уларға ошо хәүефле транспортты алып бирә. Автомобиль юлдарында йөрөү өсөн сығарылмаған улар, әммә үҫмерҙәр трассаларҙа елдереп, үҙҙәренең һәм башҡаларҙың ғүмерен хәүеф аҫтына ҡуя. Ошо көндәрҙә  Өфөлә 12 йәшлек тағы бер малай еңел автомобилгә бәрелеп, шунда уҡ һәләк булған.  Йә инде, нисәнсе фажиғә был? !Их, атай-әсәйҙәр улдарына: ""Мин һине ныҡ яратам, балам, ныҡ ҡәҙерлеһең, шуға ла ғүмереңде хәүеф аҫтына ҡуйып, был хәүефле транспортты алып бирмәйем"", - тип әйтә алһа ине. Республикала Дәүләт автоинспекцияһы юҡҡа ғына ""Рулгә ултырма, малай! "" тигән акция иғлан итмәгән. Ул октябрь аҙағына тиклем барасаҡ. Әммә ҡайһы берәүҙәр был турала ишетмәгән, белмәгән кеүек. Балаларҙың һаулығын, ғүмерен һаҡлауға йүнәлтелгән ҙур сара был. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Питбайк уйынсыҡ түгел!,0,analytics,Һаҡ булығыҙ,1180,https://yanshishma.com/articles/a-buly-y-/2025-08-27/pitbayk-uyynsy-t-gel-4363765,2025-08-27T13:05:00+00:00
"Мыжыҡлыҡ Мыжыҡтар сәбәбен таба ҡәнәғәтһеҙлек белдерергә: атай-әсәйем мине өйрәтмәгән бер нәмәгә лә, кеше алдына сығырлыҡ йүнле кейемем юҡ, миңә тигән эш һәр ваҡыт ауыр, мин йәмһеҙҙе кем эшкә алһын, мин бәхетһеҙ булғанға атай-әсәйем генә ғәйепле, кешенең туғандары шәп, минеке. Мыжыҡлыҡ - эскелек һәм накромания кеүек, кеше үҙе теләп алған ""ауырыу"". Бындай әҙәмдәргә әйтер һүҙем шул: уңышҡа өлгәшкәндәр араһында бер генә мыжыҡ та юҡ.","Ошо ғәҙәттәрҙән арынмайынса, уңышҡа юл ябыҡ.",0,analytics,Төрлө,432,https://henek.info/articles/+++-/2025-02-19/osho-tt-r-n-arynmayynsa-u-ysh-a-yul-yaby-4127408,2025-02-19T14:00:00+00:00
"Инде апаруҡтан Стәрлетамаҡта йәшәһә лә, кендек ҡаны тамған, бала сағы үткән ғәзиз төйәген онотмай Әхмәт.  Күптән түгел ул ауылдың зыяратын ҡоймалап алыуҙы ойошторҙо.",Аҫыл заттан Аҫылбәков,0,analytics,Йәмғиәт,165,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-03-08/a-yl-zattan-a-ylb-kov-4149806,2025-03-08T22:15:00+00:00
"Виртуоз аккордеонсы Республика көнө алдынан баш ҡалабыҙ Өфөлә хәйриә концерты ҡуя. Ғәйәт талантлы музыкант гитарала, һуҡма һәм баҫмаҡлы (клавишлы) уйын ҡоралдарында ла оҫта уйнай. Өфөгә ул Метаморфозалар программаһын алып килә. Концертын Үҙенсәлекле балалар (Особенные дети) фонды ҡурсаланыусыларына ярҙамға арнай. Программала авторлыҡ әҫәрҙәре, шулай уҡ классик һәм заманса композициялар уйнала. Петр Дранга уларҙы үҙенең музыка коллективы меннә бергә башҡара. Өфөлә был концертты күрһәтеү идеяһын РФ Дәүләт Думаһы депутаты, БР Башлығы ҡарамағындағы Мәҙәниәт һәм сәнғәт мәсьәләләре буйынса совет ағзаһы Наталья Орлова тәҡдим иткән. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Петр Дранга Өфөгә килә,0,analytics,Мәҙәниәт,792,https://tamasha-rb.ru/news/kultura/2025-09-17/petr-dranga-f-g-kil-4391873,2025-09-17T15:37:00+00:00
"ти егет. Ул тыумыштан һуҡыр, әммә профессиональ рәүештә адаптив ҡаяға менеү спорты менән шөғөлләнә. Егеттең ҡаҙаныштарына, уңыштарына кем генә һоҡланмай бөгөн.","Миңә ҡурҡыныс түгел, ерҙән ни тиклем алыҫ булыуымды күрмәйем бит,",0,analytics,Спорт,159,https://bashgazet.ru/articles/sport-m-turizm/2025-12-08/mi-ur-ynys-t-gel-er-n-ni-tiklem-aly-bulyuymdy-k-rm-yem-bit-4498555,2025-12-08T19:15:00+00:00
"«Йәншишмә»гә 2025 йылдың икенсе яртыһына яҙылыу тамамланды. Беҙ өлгөрмәй ҡалдыҡ, ни эшләргә, тиһегеҙме? Күңелегеҙҙе төшөрмәгеҙ, дуҫтар, әле лә һуң түгел. Әгәр ҙә 20 июлгә тиклем яҙылһағыҙ, «Йәншишмә» өйөгөҙгә августан килә башлар.",Әле лә һуң түгел,0,analytics,Гәзит,230,https://yanshishma.com/articles/g-zitebe-du-yby-/2025-07-08/le-l-u-t-gel-4308339,2025-07-08T14:32:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырҮсмерне колониядә һәм тикшерү изоляторында тотудан тыш психиатрия хастаханәсендә дә яткырып чыгарган булганнар. Уфада канунсыз хөкем ителгән үсмер Костя Носырев Русия тикшерү комитеты рәисе Александр Бастрыкинга һәм Русия баш прокуроры Игорь Красновка мөрәәгать яздырган. Үзенең мөрәәгатендә үсмер канунсыз карарлар чыгаруда гаеплеләргә әза бирүне сорый. ""Сынган психикам һәм имерелгән тормышым өчен сезгә мөрәәгать итәм һәм минем яшемә карап тормаучыларны әзага тартуны сорыйм"", ди ул.8 нче сыйныф укучысын 2022 елда наркотик саклау-таратуда шикләнеп тоткарлыйлар. Прокурор да, тикшерүче дә, район мәхкәмәсе дә, Башкортстан Югары мәхкәмәсе дә хөкем карары чыгарылган чакта балага 15 яшь кенә булуына карап та тормаган. Нәтиәдә бала озак вакытлар тикшерү изоляторында һәм колониядә утырган, психитария хастаханәсендә яткан. Үсмернең әтисе Павел Носыревта Бастрыкин белән Краснов исеменә гариза язган. Ул да мәхкәмә хатасы ясаучыларны аваплылыкка тартуны таләп итә, дип яза. ""Улым һәм гаиләбез итди газаплар аша узды. Иң зур газапларны Константин кичерде, аны әмгыятьтән изоляцияләп мәбүри рәвештә тоттылар, һәм тагын да начаррагы - ул бер ай буе мәбүри психиатрия хастаханәсендә булды, анда аны тикшерделәр"", диелә документта. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","""Тормышымны имерделәр"": Уфада канунсыз хөкем ителгән үсмер Бастрыкинга мөрәәгать яздырган",1,news,Яңылыҡтар,1385,https://www.azatliq.org/a/tormishimni-jimerdelar-ufada-kanunsiz-hokem-itelgan-usmer-bastrikinga-morajagat-yazdirgan/32921797.html,2024-04-26T13:21:48+03:00
"Ишембай районының Йәш техник балалар ижады һарайында тәрбиәләнеүселәр балалар инженерлыҡ фестивалендә үҙҙәрен күрһәтеп ҡайтты. Өфөлә Берлога Милли киберфизик платформаһында үткән фестивалгә технологик түңәрәктәрҙә шөғөлләнгән 500-ләп бала һәм педагог килгәйне. Улар араһында республика Инженер мәктәбе ҡатнашыусылары, Бөтә Рәсәй программа яҙыу турниры финалсылары ла булды. Сара Йәштәр һәм балалар милли проекты маҡсаттарна яуап бирә ине. Диагност робот кейсында ҡатнашыусылар тимер юл торошон баһалау өсөн булдырылған һәм етешһеҙлектәрҙе таба белгән роботлы системаны күрһәтте. Ишембай уҡыусылары командаһы  – Хыял командаһы номинацияһында, Роботтар лигаһы командаһы  Алдынғы идеяла  диплом яуланы. Техностайл ҡыҙҙары Киберфизика кейсында, милли кейем элементтарын ҡулланып, аҡыллы кейемдәр теккәйне һәм ҡатнашыусы дипломына эйә булды. Фестиваль сиктәрендә Бөтә Рәсәй программа яҙыу турниры ла үтте. Унда Башҡортостандан һәм Рәсәйҙең башҡа төбәктәренән 20 команда ҡатнашты. Уларҙың һәр береһенә 5–11-се синыф уҡыусылары һәм колледждар студенттары ингән. Ишембай Балалар ижады һарайының  Кибер Форс командаһына тәүге өсәү иҫәбенә инеү өсөн әҙ генә мәрәй етмәне. Ни хәл итәһең – дүртенсе урын да насар түгел. Фестиваль техник фәндәрҙе популярлаштырыу һәм Рәсәйҙең технологик үҫеше өсөн кәрәкле йәш инженерҙарҙы үҫтереү өсөн мөһим ваҡиға булды. Сығанаҡ: Ишембай районының мәғариф идаралығы. молодёжьидети йәштәрһәмбалалар",Ишембай уҡыусылары диагност роботтар һәм аҡыллы кейемдәр яһай,1,news,Яңылыҡтар,1419,https://amanat.su/news/novosti/2025-11-26/ishembay-u-yusylary-diagnost-robottar-m-a-ylly-keyemd-r-ya-ay-4483102,2025-11-26T19:04:00+00:00
"Амур өлкәһе халҡының хеҙмәте таң ҡалдыра: боҙҙан эшләнгән шедеврҙың үлсәме 100-гә 70 метрға тиклем! Оҫталарға -40 градуслыҡ һыуыҡ та, ҡар яуыуы ла ҡамасауламаған. Бер ай буйы эшләгәндәр, ҡар күмеп китһә — яңынан башлағандар. Боҙҙа сәнғәт мәктәбе уҡыусыларының эскизы йәнләнгән. Шәп! Ҡышҡы мөғжизә! Һеҙгә, дуҫтар, оҡшанымы? Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Һоҡланғыс ижад эше!,0,analytics,Юмор,713,https://yanshishma.com/articles/bylar-y-y-ly-/2026-01-23/o-lan-ys-izhad-eshe-4547501,2026-01-23T15:10:00+00:00
"5Конференция Казанның ""Корстон"" күңел ачу үзәгендәге кечкенә залда үтсә дә, темасы бик киң иде. Фәлсәфи, шәхси фикерләр күп булды, сөйләшү ике сәгатьтән артыкка сузылды. Чараны шәрык белгече Анна Беликоваһәм журналист Радик Әмировалып барды. Радик әфәнде урыны-урыны белән Русиянең төрле төбәгеннән, чит илләрдән килгән ислам дине вәкилләрен шелтәләп тә алды, барлык борчыган сорауларны, уңайсызларын да уртага салып сөйләшергә тәкъдим итте. Әмма андыйлар табылмады диярлек, күбесе үзенчә сөйләп китте. Шуңа да, ул аларны еш туктатып торды. ""Безгә бүгенге көндә коммуникация итми. Кайбер хәзрәтләр камерадан, журналистлардан курка, ә аннан соң: ""Нигә без күренмибез? "" дип сорыйлар. Әлбәттә, күренмисез, чөнки сез журналистлардан куркасыз. Яһүд дини оешмалары мөселманнарга караганда ачыграк. Мин моны үз мисалымда беләм"", диде Радик Әмиров. Экстремизга килгәндә, ул бүген бар. Безгә моңа каршы көрәшә белергә кирәк, дип сөйләде Мәскәү журналисты. Экстремизм турында Русия фәннәр академиясенең Көнчыгышны өйрәнү институты фәнни хезмәткәре, сәясәт белгече Илшат Сәетовта конференциядә фикерен белдерде, илкүләм каналда мөселман тапшыруларын башлау тәкъдимен күтәреп чыкты. ""Экстремизм мөселманнарга гына кагылмый, бу проблеманың чишелешен бөтен әмгыять белән эзләргә кирәк. Шул ук федераль каналларга килсәк, анда мөселманнар турында бер тапшыру да юк. Шартлау, негатив кына бар. Русия халкы мөселманнарның нормаль гадәти тормышын белми диярлек. Шуңа берәр федераль каналда мөселманнар турында тапшыру кирәк. Бу чараның резолюциясенә ул керсен иде"", диде Илшат әфәнде.","""Яһүд дини оешмалары журналистлар өчен мөселманнарга караганда ачыграк""",0,analytics,Татарстан,1567,https://www.azatliq.org/a/28496432.html,2017-05-19T12:39:21+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУзган атнада Татарстан депутатлары республика бюджетын 13,5 млрд сумлык дефицит белән кабул итте.2025 елда Татарстанның саклану, иминлек, госәяси һәм икътисади вазгыятькә бәйле өстәмә чыгымнары үсәргә мөмкин. Моның өчен Дәүләт шурасы бюджет дефицитын һәм дәүләт бурычын билгеләнгән чикләрдән арттырырга рөхсәт итәргә ыена. Канун өлгесен парламентның бюджет, салымнар һәм финанслар комитеты рәисе Леонид Якунинәзерләгән. Ул Татарстан Бюджет кодексының 53.1 маддәсен туктатып торуны күздә тота. Канун өлгесе аңлатмасында язылганча, бу геосәяси һәм икътисади хәлнең начарлануын булдырмау, саклану һәм иминлек, социаль ярдәм күрсәтү өчен өстәмә чыгымнар бүлеп бирү хакына эшләнелгән. Моннан тыш, гадәттән тыш хәлләр вакытында да республикага өстәмә чыгымнар кирәк булуы бар, диелә. Әйтик, ашыгыч рәвештә төзекләндерү эшләрен үткәрү, шулай ук торакларына зыян килгән кешеләргә социаль ярдәм күрсәтү өчен финанслар бүлеп бирү күздә тотыла. Әлеге чаралар күрелсә, бюджет дефицитын һәм дәүләт бурычы чиген арттырырга мөмкин булачак. Шулай ук 2025 елгы бюджет керемнәрен фаразлау турында маддәне туктатып тору тәкъдим ителә.28 ноябрьдә Татарстан депутатлары республика бюджетын 13,5 млрд сумлык дефицит беләнкабул итте. 2025 елда еллык керемнәр 472 млрд сум, чыгымнар — 485,6 млрд булыр дип фаразлана.2023 елда да Татарстанның саклану һәм иминлек чыгымнары хакына бюджет дефицитын һәм дәүләт бурычын арттырыргарөхсәт ителде. Татарстан бюджеты инде өченче ел рәттән сугыш шартларында корыла. Киләсе елда республика икътисад үсеше акырынаер, нефтьчеләр кереме кимер дипфаразлыйрәсмиләр. Шуңа да карамастан, Татарстан дәүләт эше һәм иминлек өчен чыгымнарны арттыра. Ә менә фән, торак-коммуналь хуалыгы кебек тармакларга акчаны киметә. Татарстан финанс министры Радик Гайзатуллин Дәүләт шурасы утырышында 2025 елда республикада ыелачак салымнар федераль үзәккә күбрәк китәчәк дипкисәтте.2024 елның 10 аенда Татарстанда 1,27 трлн сум салым ыелган. Шуларның 65 проценты — 828,1 млрд сумы федераль бюджетка күчерелгән, калган 35 проценты — республикадакалган. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Киләсе елда Татарстанда саклану һәм иминлек чыгымнары хакына бюджет дефицитын арттырырга ыеналар,1,news,Яңылыҡтар,2112,https://www.azatliq.org/a/kilase-elda-tatarstanda-saklanu-ham-iminlek-chigimnari-hakina-byudzhet-defitsitin-arttirirga-jienalar/33223698.html,2024-12-02T15:43:41+03:00
"Есть известное выражение: «Когда говорят пушки, музы молчат». Но сама история России опровергает это — вопреки всем тяжелым испытаниям, в такие дни создаются самые пронзительные произведения искусства, в сердцах прорастают светлые чувства — большой любви, крепкой дружбы, искренней радости встречи после долгой разлуки. Песни, книги, фильмы, танцы всегда были мощным оружием против боли и страха, поддерживали на фронте и в тылу, помогали выжить, выдержать, казалось бы, невозможное…",«Во имя жизни» - ансамбль им. Ф. Гаскарова создал танец о героях СВО,1,news,Яңылыҡтар,483,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-14/vo-imya-zhizni-ansambl-im-f-gaskarova-sozdal-tanets-o-geroyah-svo-3765226,2024-05-14T14:56:29+00:00
"Казан күренешефикерләрКазанда шәһәрнең рәсми туристик порталы —. .— эшли башлады. Бу хакта 7 июльдә Казан мэриясендәге иртәнге киңәшмәдә Туризмны үстерү комитеты итәкчесе Дарья Санниковахәбәр итте. Аның урыс телендәге бүлекләре генә тутырылган, татар һәм инглиз телендә интерфейс булуга карамастан, эчтәлекләре юк. Портаның татар бүлегеСайтны ясау бер елга сузылган, аны шәһәр трансформациясе үзәге һәм мәгълүмати технологияләр идарәсе катнашында эшләгәннәр. Анда биш төп бүлек бар: ""Казан турында"", ""Нәрсә белән шөгыльләнергә"", ""Кая барырга"", ""Кайда тукталырга"". Бишенче бүлек — өч телдә туристлар өчен белешмә: кунакханәгә урнашу кагыйдәләре, Казанга килеп итү юллары, вакыт зонасы, климат, акча турында гомум мәгълүмат бирелә. ""Казан турында"" бүлегендә яңалыклар һәм тематик мәкаләләр басылып барачак. Мәсәлән, бүгенге көндә инде краевед Анатолий Елдашевязмалары урнаштырылган. Сайтта тематик маршрутлар ""Яндекс. Карты"" аша күрсәтелгән. Мәсәлән, анда ""Татар язучылары язмышында Казан"" дигән бер көнлек маршрут бар. Кулланучылар шәхси кабинетта үз маршрутларын да төзи ала, харитада ошаган урыннарны билгеләп. Порталның урыс телле бүлеге""Безнең такым башка шәһәрләр һәм чит илләр порталларын масштаблы рәвештә анализлады, — диде Санникова. — Без аңлы рәвештә кыска һәм заманча стиль сайладык, мәгълүматны тиз табып була, игътибарны читкә тартучы элементлар юк"". Казанда туристик сезонның иң кызган чоры. Ел башыннан алып биш ай эчендә Татарстан башкаласына 2,3 миллионнан артык кунак килгән.2024 елда Казанны 4,5 миллион турист килеп иткән иде — бу 2023 ел белән чагыштырганда 12,5 күбрәк. Туристларның уртача Казанда калу вакыты — дүрт көн, кунакханәләр уртача 62ка тула. Туристларның 73,6 эчке туризм өлешенә туры килә. Шулай ук Казанга 264,7 мең чит ил туристы килгән — бу 2023 ел белән чагыштырганда 27,4ка күбрәк. Узган ел Татарстан башкаласы мэры Илсур Метшин Казанга туристлар агымын 5 миллион кешегә кадәр иткерү планнары турында сөйләгән иде. Татарстанда татар һәм урыс телләре дәүләт телләре санала. Шуңа карамастан, татар теле урыс теле белән бер дәрәәдә кулланыла алмый. Бу элмә такталарда да, дәүләт оешмалары сайтларында да сизелә. Мәсәлән, былтыр Казанга керү юлларының берсендә, Оренбур трактында, дүрт метр биеклектә шәһәр исеме язылган тамга куелды, күрсәткечкә урысча ""Казань"" дип язылган, якында татар теленә тәремә дә, татар телендәге аерым язу да булмады. Дөнья татар яшьләре форумы татар телендәге язуны сорап Казан мэры Илсур Метшинга ачык хат таюллады. Ләкин тамга урыс телендә генә калды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Казанның яңа туристик порталында мәгълүмат бары тик урыс телендә генә,1,news,Яңылыҡтар,2614,https://www.azatliq.org/a/33466243.html,2025-07-07T10:42:28+00:00
"Беренсе мартта көн елле булһа, бөтөн йәй елле булыр. Беренсе мартта көн ҡояшлы, елһеҙ булһа, яҙ, йәй яҡшы булыр, иген уңыр. Март башында сәпсек эсерлек һыу булһа, йыл яҡшы була.",Март айына халыҡ һынамыштары,0,analytics,Тәбиғәт,177,https://tanburz.ru/articles/t%D0%B0big%D0%B0t/2025-03-03/mart-ayyna-haly-ynamyshtary-4142163,2025-03-03T08:40:00+00:00
"Сегодня стартует всероссийская ежегодная акция «Культурная суббота. Сказки народов России». Организаторы отмечают, что каждый из народов, проживающих на территории современной России, создал огромное количество разнообразных сказок. - А умение придумывать и рассказывать сказочные истории издревле ценилось наравне с мастерством ремесленников или охотников, - подчеркивают организаторы. Проявить свои таланты в актерском или литературном направлении могут школьники со всей России. Для этого необходимо записать видео с прочтением сказки в одной из трех номинаций: «Сказки народов России», «Сказки русских писателей», «Моя авторская сказка» и оставить заявку на участие в личном кабинете на портале «Культурадляшкольников. РФ». Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",На старте - всероссийская ежегодная акция «Культурная суббота. Сказки народов России»,0,analytics,Файҙалы эштәр,850,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-07-10/na-starte-vserossiyskaya-ezhegodnaya-aktsiya-kulturnaya-subbota-skazki-narodov-rossii-3842728,2024-07-10T12:11:00+00:00
"Ҡамыр өсөн 1 стакан йылы һыуға 1 сәй ҡалағы тоҙ, 2 аш ҡалағы майонез, 3-4 аш ҡалағы үҫемлек майы кәрәк буласаҡ. Ҡамырҙы баҫҡандан һуң 20 минут ял иттерәбеҙ. Эслекте фарш, ваҡлап туралған картуф, күүп итеп һуған, самалап борос, тоҙ һалып эшләнем. Уғансы, ҡамырым да әҙер булды. Бәлеш эшләп, ситтәрен матуритеп бөгөп мейескә оҙаттым. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",Бәлеш,0,analytics,Аш-һыу,554,https://akbuzat-rb.ru/articles/t-mlek-s/2021-07-30/b-lesh-2445439,2021-07-30T05:01:19+05:00
"– Студия асыу теләге республика конкурсынан таж кейеп ҡайтҡас барлыҡҡа килде. Сөнки был матурлыҡ бәйгеһендә үҙебеҙҙең Урал аръяғынан ҡатнашыусылар бөтөнләй юҡ икәнен күрҙем. Булған таланттарҙы үҫтерергә, баһаларға кәрәк, тигән һығымтаға килдем һәм үҙ көсөм менән балаларҙы йыйып алдым, – ти Зарина Фәрит ҡыҙы. Йәш моделдәргә был студияға йөрөүе шул тиклем оҡшай икән. Улар дефиле, актёрлыҡ оҫталығы, фотоға төшөү, этикет, халыҡ алдында сығыш яһау буйынса дәрестәр ала. Башҡорт мәҙәниәтен, телен өйрәнеү ҙә – төп йүнәлештәрҙең береһе. Ҡайһы бер ҡыҙҙар үҙҙәрен яңы образдар тыуҙырыуҙа ла һынап ҡарай: кейемдәр тегә. Студияға йөрөүселәр төрлө конкурстарҙа ла йыш сығыш яһай. Матурлыҡ, мода һәм креатив өлкәһендә республика, ил кимәлендә ике йыл эсендә 70-ләп еңеү яулағандар. Улар араһында «Рәсәйҙең милли матурлығы» бәйгеһенең өс амбассадоры бар. Балалар Рөстәм Ғиззәтуллин, Зәйнетдин һымаҡ билдәле йырсыларҙың музыкаль клиптарында ла төшөп өлгөргән. Хатта үҙҙәре ике йыр яҙҙырған. Әйткәндәй, студияға йөрөүселәр бер-береһен конкурент итеп тоймай, сөнки коллективта дуҫлыҡ, татыулыҡ тәрбиәләй етәксе. Зарина Фәрит ҡыҙы бының менән генә туҡталып ҡалмаҫҡа тырыша. Әле ул райондың Йәнгел, Яңауыл ауылдарында ла студия филиалдарын асҡан, Красная Башкирияла ла буласаҡ. Сөнки һәләттәрен үҫтерергә, үҙҙәрен күрһәтергә теләүсе балалар күп. – Йыл уңыштарға бай булды. 2026 йылды ла күмәкләп шатланып үткәрергә яҙһын. Бар гәзит уҡыусыларға тыныс күк йөҙө, ғаилә бәхете, хыялдарының тормошҡа ашыуын теләйем, – ти Зарина Йәнбирҙина. Лилиә ФАЗЛЕТДИНОВА.",Һылыуҡайҙар ҡайҙа үҫә?,0,analytics,Төрлө,1539,https://yanshishma.com/articles/t-rl-n-n/2026-01-12/ylyu-ay-ar-ay-a-4534293,2026-01-12T14:19:00+00:00
"Уның исем туйы көндөҙ, 12.30 сәғәттә, Аҡмулла сәхнәһендә уҙа. Карта – тиҫтәләгән оҫталарҙың, рәссамдарҙың һәм дизайнерҙарҙың үҙенсәлекле ижад емеше. Ул республиканың 54 районы сағылған 1,5 х 2 метрлыҡ ҙурлыҡтағы туҡыманан ғибәрәт. Оҫтабикәләр төрлө сигеү техникаһын ҡулланған, карта ярым аҫыл таштар, сәйлән, таҫмалар, күн, кейеҙ, алтын һәм көмөш ептәр менән биҙәлгән. Ул күп милләтле Башҡортостандың берҙәмлеген, уның бай мәҙәни мираҫын, хеҙмәттә һәм сәнғәттә берләшә алыуын асыҡ күрһәтә. Карта республика Башлығы грантына эшләнгән.",Китап байрамында - Башҡортостандың сигелгән картаһы,1,news,Яңылыҡтар,533,https://agideljurn.ru/news/novosti/2023-05-22/kitap-bayramynda-bash-ortostandy-sigelg-n-karta-y-3267780,2023-05-22T15:55:00+00:00
Атлы казаклар Болгар ыенындаНурулла ГарифЕвгений ДемьяновИдел казаклары гаскәренә кергән төбәкләр,Изге Болгар ыенында атлы казаклар,0,analytics,Татарстан,97,https://www.azatliq.org/a/24999870.html,2013-05-28T14:33:51+00:00
"Сергей АксеновМондый тәкъдим белән бер ел элек Кырымның итимагый пулаты рәисе Григорий Иоффечыккан иде. ""Сөргенгә дучар булганнар инде күптән урнашты, алар башка кырымнар белән бертигез хокукларга ия"", дигән иде ул. Моңа кырымтатарлар үзләренең ризасызлыгынбелдерде. Шуннан соң бу мәсьәлә күтәрелмәде, ләкин Кырым хакимияте бу тәкъдимне онытмаган булып чыкты.2019 елның ирле сайлауларыннан соң Кырым Дәүләт шурасының милләтара һәм сөргенгә дучар ителгәннәр эшләре комиссиясе исеме ""милләтара һәм халык дипломатиясе"" комиссиясе итеп үзгәртелде. Аксеновның соңгы фәрманы бу мәсьәләгә нокта куйды дияргә була. Бу үзгәрешләр артык тавышланмыйча эшләнде. Кырымтатар корылтаеның үзәк сайлау комиссиясе рәисе Заир Смедляевфикеренчә, Кырым хакимияте Кырымда сөргәнгә дучар булганнарны, аерым алганда кырымтатар халкын алга таба искә алмыйча, алар юк дигән мәгънә чыгармакчы була. Заир Смедляев""Алар кырымтатарларның сөрген ителгәне хакында сүз дә булмасын дип моны эшлиләр. Чөнки сөргенлек кырымтатар халкына карата ясалган инаять. Сөргенгә дучар ителгәннәр бар икән, бу инаятьне кем эшләде дигән сорау туа. Кырымнан бер халык – кырымтатарлар сөрген ителде. Сөрген ителгән әрмәннәр, алманнар, греклар, болгарларның үз илләре бар, аларны үз илләреннән беркем сөрген итмәде, Кырымда алар бу халыкларның аз санлы вәкилләре генә. Аларның халык буларак хокуклары үз илләрендә саклана. Шуңа күрә комитетның исемен үзгәртү беренче чиратта кырымтатар халкына каршы эшләнгән гамәл, ягъни бу кырымтатарлар сөргенен искә алмау өчен эшләнгән эш. Безне нинди ил сөрген итте, бүген Кырымда шул ил идәрә итә. Сораулар тумасын, аваплылыктан китү өчен моны эшләгәннәрдер"" диде Смедляев Азатлыкка.1944 елның 11 маенда совет итәкчесе Иосиф Сталин ""Кырымтатарларны Кырымнан сөргенгә ибәрү турында"" карар имзалый. Бу карарда кырымтатарлар ""фашист ярдәмчеләре"" дип тамгалана.18 майда башланып 20 майда тәмамланган депортация барышында 200 меңләп кырымтатар ватанынннан Үзәк Азиягә, Свердлау, Пермь, Тула, Кострома өлкәләренә, Мари Иленә сөрелә. Кырымтатар милли хәрәкәте мәгълүматына күрә, сөрген нәтиәсендә кырымтатарларның 46,2 проценты юлда, барып урнашкан урыннарда ачлыктан, төрле авырулардан үлә. Сөргенгә ибәрелгәннәрнең күпчелеге балалар, хатын-кызлар, олы яшьтәге кешеләр була.","Аксенов комитет исеменнән ""сөрген"" сүзен алу турында фәрман чыгарды",1,news,Яңылыҡтар,2256,https://www.azatliq.org/a/30218392.html,2019-10-15T19:52:30+00:00
"Республика Башкортостан также стала одним из 11 регионов, которые внесли самый большой вклад в жилищное строительство, обеспечив ввод более 10 млн кв. м жилья с 2020 по 2024 годы. В этот список также вошли Московская область, город Москва, Краснодарский край, Ленинградская область, город Санкт-Петербург, Республика Татарстан, Свердловская, Ростовская, Новосибирская и Тюменская области. — Все целевые показатели национальных проектов «Жильё и городская среда» и «Безопасные качественные дороги» были выполнены в полном объёме. Также за шесть лет мы построили 577,7 млн кв. м жилья, обновили 11,5 жилищного фонда страны, помогли улучшить условия 23,7 миллиона российских семей. Эти результаты — наша общая большая работа, и мы продолжим движение вперёд по нацпроекту «Инфраструктура для жизни, — отметил Марат Хуснуллин. — За шесть лет в Башкортостане введено более 17 млн кв. метров жилья, из которых более 10 млн кв. метров приходится на индивидуальное жилищное строительство. Обеспеченность жильем в республике давно превышает среднероссийские показатели. По итогам 2024 года, в России обеспеченность жильем составляла 29.4 кв. м. в среднем на одного человека, в нашей республике — 30.5 кв. м, — отметил исполняющий обязанности министра строительства и архитектуры Республики Башкортостан Артем Ковшов. Федеральный проект «Жильё» стартовал в 2019 году с ввода 82 млн кв. м жилья и в 2024 году достиг показателя 107,7 млн кв. м. Обеспеченность жильём достигла 29,4 кв. м на человека, за последние три года с 96,4 млн кв. м до 114,7 млн кв. м увеличился объём многоквартирного жилья, находящегося в стройке. Объём индивидуального жилищного строительства увеличился за шесть лет с 38,5 млн кв. м до 62,3 млн кв. м. Также в России почти завершена программа по расселению аварийного жилья, досрочно её выполнили 80 регионов. По всей стране хорошие результаты по программе ФКГС: благоустроено 32 тыс. общественных пространств и более 41 тыс. дворовых территорий, завершено 907 проектов — победителей Всероссийского конкурса лучших проектов создания комфортной городской среды. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.","Башкирия вошла в число регионов, внёсших наибольший вклад в строительство жилья",0,analytics,Йәмғиәт,2252,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-06-09/bashkiriya-voshla-v-chislo-regionov-vnyosshih-naibolshiy-vklad-v-stroitelstvo-zhilya-4278027,2025-06-09T17:00:00+00:00
"фикерләрҮз халыклары исеменнән, милли хәрәкәт лидерлары дәүләтләре бәйсезлек алганнан соң гына түгел, моңа ирешү барышында да үзара мөнәсәбәтләрнең нинди булачагын билгеләде. Бүген, 14 апрельдә үзләрен ""Бәйсез Татарстан хөкүмәте"" дип атаучы төркем һәм ""Чит илдәге башкорт милли хәрәкәте комитеты"" бер-берләрен тану һәм хезмәттәшлек турында декларация имзалады. Үз халыклары исеменнән, милли хәрәкәт лидерлары дәүләтләре бәйсезлек алганнан соң гына түгел, моңа ирешү барышында да үзара мөнәсәбәтләрнең нинди булачагын билгеләгән. Бу документ халыкара хокукка – БМО документларындагы төп принципларга: әйтик халыкларның үзбилгеләнүгә хокукына, тигез хокуклылыкка, кеше хокукларын яклауга нигезләнгән диелә ике оешманың матбугат хәбәрендә. ""Бергә булсак кына халыкларыбызны азатлыкка, бәйсезлеккә һәм чәчәк атуга китерә алачакбыз"", дип искәртә ""Бәйсез Татарстан хөкүмәте"" премьер-министры дип аталган Рафис Кашапов. Ул әлеге имзаланган документ азатлыкка омтылган башка халыклар өчен үрнәк булып тора ала ди. Милли хәрәкәт лидерлары Татарстан белән Башкортстан чикләренең кагылгысызлыгын тану турында килешкән. Документта Башкортстандагы татарлар, Татарстандагы башкортларның сәяси, тел һәм милли-мәдәни хокуклары үтәләчәге дә әйтелә. ""Бу декларация безнең халыкларны ызгыштырырга теләүчеләрнең ниятләрен боза"", дип искәртә ""Чит илдәге башкорт милли хәрәкәте комитеты"" итәкчесе Руслан Габбасов. ""Бәйсезлек алу эшендә без көндәшләр түгел, көрәштәшләр, чөнки азатлыгыбыз һәм лаеклы тормышыбызга йөзләгән еллар аяк чалган империя – безнең дошманыбыз"", ди ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Бәйсез Татарстан хөкүмәте"" һәм ""Чит илдәге башкорт милли хәрәкәте комитеты"" хезмәттәшлек турында декларация имзалады",0,analytics,Донъя,1650,https://www.azatliq.org/a/32364025.html,2023-04-14T15:08:52+00:00
"Йыуаш, әҙәпле, йомшаҡ һүҙле ине ул. Эргә-тирәһендәгеләргә ҡатырғанып, төрпө өндәшеүен хәтерләмәйем. Бер заман ҡарсығы бының теңкәһенә тейә башлай, сабырлығын юйҙыра, түҙемен өҙә. Бабай, яһилланып әбейен ҡаты ғына итеп бәргесләп алырға хәл итеп әҙерләнеп бөткәс, тегеһен етәкләп өйгә индерә лә мөйөшкә ҡыҫырыҡлап дебет шәл менән елпетә башлай, үҙе ыңғайы бер хәстәрлекле һамаҡлай икән: «Хәҙисә, мин һуҡҡанда абайла, шәлдең сәсәге күҙеңә тейеп ҡуймаһын! .. »","Күҙеңде йом, әбей! ..",0,analytics,Йәмғиәт,456,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-09-10/k-e-de-yom-bey-3922996,2024-09-10T09:35:00+00:00
"""Икенсе баламды тапҡандан һуң һаулыҡ менән бәйле ауырлыҡтыр килеп тыуғайны. Гемоглобиным ныҡ төштө, тәүҙә бәләкәстәрҙе бер аҙ үҫтерергә, үҙемә нығынырға кәрәк ине, — ти данлыҡлы яҡташыбыҙ бер интервьюһында. Ул ЭКО мөмкинлеген ҡуллланыуҙы ла күҙ уңынан ысҡындырмай, әммә әлегә үҙе йөккә ҡала алырына ышана. ""Теләгебеҙ ғәмәлгә ашырына өмөтөбөҙ ҙур"", – тип белдерә ул. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Ләйсән Үтәшева менән Павел Воля 12 йәшлек Роберт менән 10 йәшлек Софияны тәрбиәләй. Балаларҙың икеһе лә, күрәһең, һеңле йәки ҡусты булыуына ҡаршы түгел. Үтәшева әйтеүенсә, ҡыҙы үҙе инде апай булырға әҙер. ""Минең Софиям – бәпәй ҡараусым бар. Балалар магазинда ҡурсаҡ йәки уйынсыҡ күрһә, ҡасан туғаныбыҙ була, тип миңә йүгереп килә. Яҙған булһа, насип итер, – ти гимнастка.",Ләйсән Үтәшева өсөнсөгә әсәй булырға йыйына!,1,news,Яңылыҡтар,760,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-09-05/lyaysan-utyasheva-s-ns-g-s-y-bulyr-a-yyyyna-4374280,2025-09-05T15:00:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрУфада дроннар очыртуны тыйдылар, бу чикләү 5 майдан 10 майга кадәр дәвам итәчәк, дипхәбәр итә телеканалы. Шәһәр хакимияте матбугат хезмәтендә белдерүләренчә, бу иминлек белән бәйле. Шул ук вакытта бүген, 4 майда Башкортстан парламенты рәисе Константин Толкачевпилотсыз очкычлар очырту кагыйдәләрен кырыслату кирәклеген дә белдерде. ""Соңгы вакыйгалар пилотсыз очкычларның төрле объектларга һөүмнәр өчен дә кулланылуын күрсәтте"", диде Толкачев. Аның әйтүенчә, дроннар төрле категорияләргә бүленергә мөмкин, аларны куллануга рөхсәт бирү тәртибе, куллану эшчәнлеген лицензияләү ихтималы кертелүе дә бар. Шул ук вакытта әлегә Башкортстанда пилотсыз очкычларны куллануны тулысынча тыю турында сүз бармый. Толкачев әйтүенчә, болай эшләгәндә, дроннар ""уңышлы кулланыла торган өлкәләрдә проблемнар тууы бар"". Аерым алганда хәзер пилотсыз очкычларны урман, нефть үткәргечләр, басулардагы янгыннарны күзәтү өчен кулланалар. Әмма алга таба торак пунктларда дроннарны бары тик аерым рөхсәт алып кына очыртырга тәкъдим итәләр. Былтыр 25 ноябрьдә Татарстанда да дроннар очырту тыелган иде. Бу хактагы фәрманны республика президенты Рөстәм Миңнехановимзалады. Фәрманга ярашлы, хәзер Татарстанда пилотсыз очкычларны бары тик республика хакимиятеннән рөхсәт алып кына очыртырга ярый. Русиядә Азатлык томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Уфада дроннар очыртуны тыйдылар,1,news,Яңылыҡтар,1381,https://www.azatliq.org/a/32395064.html,2023-05-04T14:46:19+00:00
"Әсетке ҡулланмай әҙерләнгәне иң боронғо ысулдарҙың береһе һанала, әммә уны әҙерләүе оҙағыраҡ: өс-биш тәүлектән генә әҙер була. Әсетке ярҙамында эшләнгәне иһә ике тәүлектә өлгөрә. Дөрөҫ, ул һыуһынды ҡандырыу өсөн яҡшыраҡ. Беренсе ысул 500 г сөгөлдөр, 3 л һыу, 50 г арыш икмәге, 10 г әсетке, 100 г шәкәр алына. Сөгөлдөрҙө яҡшы итеп йыуып, таҙартып, йоҡа ғына киҫәктәргә ҡырҡып, мейестә киптереп алырға. Һуңынан өҫтөн ҡапларлыҡ итеп ҡайнар һыу ҡойоп, ҡара икмәк, шәкәр, әсетке ҡушырға һәм 1 – 2 көнгә йылы урынға әсетергә ҡуйырға. Кеүәҫ әҙер булғас, һөҙөп, һыуытырға. Ҡалған быҡтырылған сөгөлдөрҙө башҡа аҙыҡ әҙерләгәндә ҡулланырға мөмкин. Икенсе ысул Бер ҙур сөгөлдөр, 2 л һыу, 4 ҡалаҡ шәкәр, бер телем ҡара икмәк (ҡырыйы булһа яҡшыраҡ). Таҙартылған сөгөлдөрҙө ваҡ итеп турарға, быяла банкаға һалып, өҫтөнә ҡайнар һыу ҡойорға, шәкәр һәм икмәк өҫтәргә. Банканы марля менән ябырға һәм өс көн әсетергә. Һуңынан кеүәҫте һөҙөп, шешәләргә ҡойоп, ныҡ итеп ябырға һәм һыуыҡҡа ҡуйырға.",Сөгөлдөр кеүәҫе,0,analytics,"""Халҡым һаулығы - илем байлығы""",974,https://tamasha-rb.ru/articles/khal-ym-auly-y-ilem-bayly-y/2025-03-30/s-g-ld-r-ke-e-4178046,2025-03-30T09:43:00+00:00
"Профессор әвид Котдусов студентлары беләнәвид Котдусов 1929 елда Акмәчеттә танылган татар жырчысы, Татарстанның атказанган артисткасы Шәфика Котдусова һәм Абдураим Котдусов гаиләсендә туа. Балалыгы Керич, Карасубазар, Акмәчет калаларында уза. Акмәчеттә мәктәптә һәм 1 нче музыка мәктәбендә укый. 1941 елда әнисе белән Казанга килә. Әтисе фронтта һәлак була. әвид яшь чактан Казанда хәрби заводларда эшли. Әтисенең фронтта һәлак булуы аңа зур тәэсир ясый һәм ул әтисе өчен фашистлардан үч алу алырга дип 14 яшендә Төньяк флотка хәрби булып китә. 1944 елда кырымтатарларны Кырымнан сөрген иткәннәрен белеп, ул хәрби хезмәтен туган ягында - Кара диңгез флотында сайлый. Монда диңгезне сугыштан калган миналардан чистарта. Хәрби хезмәттән соң ул Казанга кайта, консерваториягә укырга керә. Консерваториянең өченче курсында укыганда ул татар сәнгате тарихында беренче ыр бәйрәмен башта Татарстанның нефть районнарында, соңрак Казанда үткәрә. Үзен талантлы дирижер-башкаручы итеп таныта. Консерваторияне тәмамлаганда аны Татарстан дәүләт ыр-бию ансамбленә хормейстер итеп итеп чакыралар, ул берничә ел ансамбльнең сәнгать итәкчесе була. Шул чорда ансамбль Советлар берлегендә татарлар яшәгән төбәкләрдә чыгышлар ясый. Аның башкаруында Сакмар, Гөламал, Зиләйлүк, Зөлхиә һәм башка татар халык көйләрене кабатланмас башкаруда радиода язылып татар ырының алтын фондына керде. Котдусов композиторлар Александр Ключарев, Заһит Хабибуллин, Фәйзи Гаскәровлар белән иади дуслыкта иде.1970 елда ул Казанда ачылган Казан мәдәният институтында кафедра мөдире итеп билгеләнә, соңрак декан була. Институтта эшләгән вакытында аның итәкчелегендә студентлар хоры ораториялар, кантаталар, хор цикллары, татар композиторларының, Гайдн, Бетховен, Вагнер, Бах, Шнитке кебек композиторларның әсәрләрен башкарды, Татарстан филармониясенең симфоник оркестры дирижеры Натан Рахлин белән уртак концерт програмнарын әзерләп чыгарды.1998 елда әвид Котдусов Кырымга кайта. Монда ул кырымтатарлары күпләп укыткан һәм укыган 1993 елда оештырылган Кырым дәүләт инженер-педагогия университетына музыка кафедрасы мөдире итеп тәгаенләнә. Бу вазифада эшләгәндә ул кафедрага кырымтатар укытучыларын ыя, аларны профессиональ яктан үстерүгә зур көч куя, кырымтатар музыка сәнгате өчен студентларны әзерли, кафедрада иади коллективлар, ыр ансамбльләре, кырымтатар милли уен кораллары ансамблен, джаз-бэнд ансамбльләренең барлыкка китерүгә булыша. Ул һәрвакыт кырымтатарларның фаигале тәкъдирен уйлап, туган халкына кулыннан килгәнен эшләргә тырышып, янып, көеп яшәде. 2014 елда Кырымда булган үзгәрешләр аны бик борчыды, ул моны кабул итә алмый иде. Кызганычка каршы, 2014 елның октябрь аенда әвид Котдусовка инсульт булды. Бу авыру аны бер елдан соң алып китте.",Кырымда профессор әвид Котдусов белән хушлаштылар,0,analytics,Ҡырым,2716,https://www.azatliq.org/a/27269671.html,2015-09-25T09:24:48+00:00
"Әлеге ваҡытта Стәрлетамаҡ районында, Өфө-Ырымбур юлының 135-се саҡрымында, автоинспекторҙар бөтә транспортты ла туҡтатып тикшерә.",Бер кем дә ситтә ҡалмаясаҡ!,1,news,Яңылыҡтар,129,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-26/ber-kem-d-sitt-almayasa-4521748,2025-12-26T11:00:00+00:00
"Архив фотосыТатарстанның Дигитал трансформация үзәге смартфоннар өчен яңататар клавиатурасынчыгарды. Моның хакта үзенең сәхифәсендә Татарстанның элемтә һәм мәгълүматлаштыру министры Айрат Хәйруллинбелдерде. Татар хәрефләре белән бергә кушымтада татар сүзләре сүзлеге дә бар. Министр белдерүенчә, әлегә клавиатура операцион системын кулланган смартфоннарда гына эшли, апрель аенда аның кулланган иһазлар өчен дә эшләп китүе көтелә. Кушымта ачык код белән урнаштырылачак, апрель аеннан соң теләгән програмчылар аны камилләштерә алачак. Айрат Хәйруллин сүзләренчә, әлеге клавиатураны Татарстан президенты да үз смартфонына йөкләгән. ""Күрдегезме, хәерле иртә теләге ничек үзгәрде? "", дип ул Рөстәм Миңнехановчыгарган рәсемне урнаштырган. Элегрәк Татарстан президенты татар сүзләрен урыс хәрефләрен кулланып язу өчен әмәгатьчелек тарафыннан тәнкыйть ителгән иде. Аерым алганда, аның Илһам Шакировның үлеменә бәйле татар телендә язылган постында татар хәрефләре кулланылмаган, шулай рәвешле өч өмләдә барлыгы 14 хата ясалган. Күптән түгел Миңнеханов инстаграмында татар хәрефләре кулланылган язмаларчыга башлады. системында татар хәрефләрен куллану мөмкинлеге биргән берничә төймәсарэшләп килә. системы өчен мондый кушымталар азрак. Татарстанның Дигитал трансформация үзәге Татарстан элемтә һәм мәгълүматлаштыру министрлыгы каршындагы яңа оешма булып тора. Ул 2019 елның 1 декабреннән эшли башлады. Оешманы Виктор Зубарев итәкли.",Татарстан дәүләт оешмасы иһазлары өчен яңа татар клавиатурасын тәкъдим итте,1,news,Яңылыҡтар,1423,https://www.azatliq.org/a/30447674.html,2020-02-21T15:42:32+00:00
"фикерләрАзатлыкны, әлбәттә, алай аерым затка тиңләү бик урынлы да түгелдер – ул бар татар тарихында үзенең аерым, шактый мөһим һәм абруйлы урынын алып торган үзенчәлекле бер проект, тик шулай да минем үземдә шаян уйларга бирелеп, аны кемгә, нинди шәхескә тиңләп булыр иде соң дигән фикер тугалап тора. Ерактагы 1953 елда башкалар белән беррәттән аңа нигез салырга тырышып йөргән, бихисап киртәләргә карамый бу морадына ирешкән һәм ""салкын сугыш"" чорына туры килгән гомерен Азатлыкта эшләүгә багышлаган, аны үз чорының алдынгы медиасына әйләндергән Гариф Солтанмы? Йә инде болшевик империализмы юкка чыккан һәм тирән үзгәрешләргә юл ачылган чорда читтән торып эшләгән Азатлыкны Татарстан һәм Башкортстанга китергән, тарихта беренче мәртәбә бар татар дөньясын хәбәрчеләр челтәре белән берләштергән, аларның һәрберен үз баласы кебек үз иткән Фәрит Иделлеме? Ә бәлки бүгенге көндә Русиянең залим хакимияте тарафыннан Казанда тоткарланган һәм көннәрен салкын зинданда үткәргән, батырлыгы белән башкаларны да рухландырып торган Алсу Кормаштыр ул Бу вариантларның һәрберсе дә дөрес. Һәм аларны баетып та була. Азатлык — 70 ел дәверендә үзендә эшләгән дистәләрчә элекке һәм хәзерге хезмәткәр ул. Нәкъ менә аларның фидакарь эше нәтиәсендә Азатлык дистә еллар дәвамында татар телендә итимагый-сәяси тапшырулар әзерләгән һәм аларны бар дөньяга ишеттергән бердәнбер мәгълүмат чарасы булды. ""Тимер пәрдә"" юкка чыгу белән нәкъ менә Азатлык таркау яшәгән татар-башкорт дөньясын үзенең хәбәрчеләр челтәре белән ныгытып куйды. Совет чорындагы урыслаштырудан интеккән һәм урыс сүзләре белән чүпләнеп килгән татар телен дә мөмкин кадәр саф итеп Азатлык саклады. Мәскәү пропагандасы ялганнарын фаш итеп, татарның чын, әмма яшерелгән тарихын да еллар дәвамында Азатлык иткереп килде. Азатлыкның иң мөһим, хәтта парадоксаль үзенчәлеге шунда ки, ул үзенең эшчәнлеген үзен бетерү өчен алып барган бер проект. Һәм бу аның максатларыннан чыга — мәгълүм ки, Азатлык ахыргы чиктә Татарстан белән Башкортстанда да демократик принципларга нигезләнгән, тормыш канун нигезендә корылган, һәм дә мәгълүмат чаралары ирекле һәм бәйсез булган әмгыять кору өчен эшли. Һәм андый әмгыять корыла икән — Азатлык кебек медианың инде кирәге калмый дигән сүз. Аның урынын деспотиядән азат илдә бер түгел, ә дистәләгән бәйсез медиа ала, Азатлык үз миссиясен үтәгән булып чыга.90 нчы елларда моны коммунизм мәртеннән арынган Үзәк һәм Көнчыгыш Европа илләрендә күреп булды, нәтиәдә Азат Европа Азатлыкның 70 елы фотолардаБүген Татарстан, Башкортстан һәм аларның икесен дә үз идарәсендә тоткан Русиядәге вазгыятькә караганда, Азатлыкка башкарасы эшләр әле итәрлек. Без Сталин корган ""тимер пәрдә""нең ничек ишелүен күргән кебек, хәзер Путин тарафыннан аның әһәт кенә яңадан корылуын күреп торабыз. Медиа мохите генә түгел, бар сәяси вазгыять Русиядә ""салкын сугыш"" чорын хәтерләтә бара. Ул вакытта да Азатлык томаланды, аңа каршы гайбәт, пычрак таратылды, инде менә бүген дә хакимият безнең эшне киртәли, хәбәрчеләребезне эзәрлекли, халык аңын янә ялган, фейк хәбәрләр белән агулый, берүк вакытта яктыртуы, телгә алынуы тыелган темалар барлыкка килә. Шулай итеп, Азатлык хәзер дә 70 ел элек булган хәлдә калды дияргә була. Димәк, эшебез дә һич тукталмый, миссиябез — бәйсез, риясыз, баланслы мәгълүмат тарату, тыелган һәм күрмәмешкә салынган темаларны яктырту, хакимият ялганнарын фаш итү һәм укучыларыбызда чын ирекле вә кануни әмгыятькә ирешү өметен сүндермәү дә дәвам итә. Исемендә радио сүзе калса да, Азатлык хәзер инде радиотапшырулар әзерләми. Илдәге әмгыять үз тәрәккыятендә артка тәгәрәде тәгәрәвен, ә менә технологияләр үсешен бу, шөкер, туктатмады. Шуңа да үз проектларын Азатлык төрле платформаларда, төрле социаль челтәрләрдә, хәтта төрле телләрдә дә алып бара. Мисал өчен, .Реалиидигән региональ проектның уңышы безне нык куандыра һәм аны Идел-Уралдагы урыстелле халыкка нәкъ менә татар-башкорт редакциясе башлап ибәрү — үзе бер символизмга ия. Югарыда әйтелгән миссиябезнең тагын бер мөһим өлеше, әлбәттә — Азатлык телен, татар-башкорт телен саклау. Көчле глобализм һәм бигрәк тә илдә янә аякка баскан урыслаштыру шартларында бу бик катлаулы эшкә әйләнсә дә, Азатлыкның бу өлкәдәге Әйдә! кебек яңа заманча проектлары ана телен саклап калуга гына түгел, аны үстерүгә, шөһрәтен күтәрүгә дә юнәлтелгән. Азатлыкның 70 яшен билгеләгән көннәрдә безнең уй-фикерләребез шушы эшләрне алып барган фидакарь хезмәттәшләребезнең берсе, ифрат та сәләтле журналист Алсу Кормаш белән. Бүгенге көндә ул Русия хакимиятенең нахакка гаепләнеп тоткарланган бер тотыгы булып тора. Аның бар гаебе — үз эшен яратып, намуслы башкарган чын журналист булуда. Без барыбыз да Алсуның тизрәк үз эшенә, үз гаиләсенә кайтуына өметләнәбез. Намуслы журналист булу — ул нормаль әмгыятьтә инаять түгел, олы дәрәә. Азатлык нәкъ менә шундый нормаль әмгыятькә ирешүгә булышу эшен туктатмый, дәвам итә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Азатлык 70 ел элек булган хәлдә калды,0,analytics,Азатлыкка 70 ел,4925,https://www.azatliq.org/a/32722328.html,2023-12-08T21:00:58+00:00
"2024 йылдың 21 февралендә - Халыҡ-ара туған тел көнөндә - Өфө күп профилле һөнәрселек колледжында Башҡортостандың халыҡ шағиры Ҡәҙим Аралбай ижадына арналған асыҡ дәрес күрһәтелде. Уны колледждың башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы, филология фәндәре кандидаты Ф. Б. Санъяров үткәрҙе. Дәрестә студенттарҙың әүҙем ҡатнашыуы ҡыуандарҙы.",Халыҡ-ара туған тел көнөндә,1,news,Яңылыҡтар,335,https://uchbash.com/news/novosti/2024-02-22/haly-ara-tu-an-tel-k-n-nd-3653896,2024-02-22T10:05:34+00:00
"абораторияла быҙауҙы тикшереп, диагноз ҡуйғандар. Әммә үләкһәне кире алып ҡайтып китергә ҡушҡандар. Ветеринар ни эшләһен инде — быҙауҙы алып, ҡайтырға сыҡҡан. Көнө буйы арып йонсоған кеше электричкаға ултырыу менән йоҡлап киткән. Уянһа, сумаҙандан елдәр иҫкән! Һай, ҡайһылай шәп булды бит, нисек кенә ун километр юлды күтәреп алып ҡайтыр инем, — тип еңел һулаған, ти, хужа. Һай, шәп булды бит әле тигән лаҡап ҡына тороп ҡалды. В. ҺӘҮБӘНОВ. ӨТӨР Беҙҙә бесәнде үҙ малдарына ла, дөйөм хужалыҡҡа ла ҡуна ятып әҙерләйҙәр. Ашарға аҙыҡ-түлек бөтә башлаһа, һәр кем өйөнә нимә кәрәклеге тураһында хат яҙа ла, берәүҙе ауылға ҡайтаралар. Шунда берәү хат яҙған: Шәкәр, сәй, икмәк, тәмәке, һалма. Ҡатыны һорағандарын ебәргән, ләкин тәмәке һалмаған. Ире ҡайтҡас, былай тип туҙына икән: Оятҡа ҡалып бөттөм, тәмәкене онотҡанһың! Ҡатыны иһә: Аһ-аһ, үҙең шәкәр, сәй, икмәк, тәмәке һалма, тигәнһең бит, — тип аптырай, ти. Беҙҙең яҡта туҡмасты һалма тип атайҙар. Бына шулай, ҡатыны өтөргә иғтибар итмәгәс, бабай тәмәкеһеҙ ҡала. К. ВӘЛИЕВА.",СУМАҘАН,0,analytics,Юмор,1019,https://henek.info/articles/m-kt-r/2025-07-11/suma-an-4310687,2025-07-11T09:55:00+00:00
"Ул артиллерия взводының өлкән водителе була. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, 2023 йылдың 5 мартында батырҙарса һәләк булып ҡала. Яугир үлгәндән һуң Батырлыҡ орденына тәҡдим ителә. Ә уға тиклем ҡыйыу яҡташыбыҙ Шайморатов ордены һәм Суворов миҙалы менән бүләкләнә. Денис Флүс улы Мөхәмәтйәров районыбыҙҙың Солтанморат ауылында тыуған. Мәктәпте тамамлағас, Стәрлетамаҡ ҡалаһындағы һөнәри училищеға уҡырға инә. Ҡулына механизатор танытмаһын алғас, Алтай крайында әрмелә хеҙмәт итә. Әле яңыраҡ Солтанморат мәҙәниәт йорто алдында Денис Мөхәмәтйәровҡа мемориаль таҡтаташ асылды. Ауылдағы Ғәли Ибраһимов исемендәге музейҙа уға арналған «Герой партаһы» ла бар. Денис ағай тураһында иҫтәлек һәр беребеҙҙең йөрәгендә йәшәр. Таһир РӘХИМОВ, йәш хәбәрсе. Ауырғазы районы, Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһы.",Батырҙарса һәләк була,0,analytics,Батырҙар,796,https://yanshishma.com/articles/batyr-ar-be-e-arala-/2025-09-05/batyr-arsa-l-k-bula-4374969,2025-09-05T13:35:00+00:00
Был спектакль юғалған өмөттәр һәм кешелек йәшәйешенең мәңгелек һорауҙары тураһында уйланырға саҡыра.,Башдрамда премьера көтөлә!,0,analytics,Мәҙәниәт,100,https://shonkar.com/news/culture/2025-03-06/bashdramda-premiera-k-t-l-4147754,2025-03-06T18:51:50+00:00
"С 30 мая по 1 июня с 10:00 до 22:00 в Уфе по инициативе главы Башкортостана Радия Хабирова будет проходить Международная книжная ярмарка «Китап-байрам», посвященная силе слова.",Более 100 издательств примут участие в книжной ярмарке «Китап-байрам» в Уфе,0,analytics,Йәмғиәт,176,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-04-15/bolee-100-izdatelstv-primut-uchastie-v-knizhnoy-yarmarke-kitap-bayram-v-ufe-4198726,2025-04-15T11:49:05+00:00
"Ун ай эсендә Салауаттағы Минең бизнесым үҙәге 200-ҙән ашыу эшҡыуарға ярҙам күрһәткән. миллипроект нацпроект национальныепроекты Башкортостан Салауат ҡалаһында урынлашҡан Минең бизнесым үҙәгендә ун айлыҡ эштең барышына йомғаҡ яһалды, тип хәбәр итә Салауат ҡалаһы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге. Ошо осорҙа филиал белгестәре эшҡыуарҙар, үҙмәшғүлдәр, физик шәхестәр, шулай уҡ Ишембай, Стәрлебаш райондары эшҡыуарҙары өсөн дә 37 сара үткәргән. Кесе һәм урта эшҡыуарлыҡ һәм эшҡыуарлыҡ башланғысына булышлыҡ итеү милли проекты сиктәрендә бизнес нескәлектәре буйынса оҫталыҡ дәрестәре, саминарҙар, шәхси консультациялар, бизнес-уйындар ойошторола. Беренселәр хәрәкәте (Движение первых) менән берлектә 14 йәштән өлкән үҫмерҙәр өсөн проект офисы эшләй. Унда йәштәр эшҡыуарлығы һәм социаль проектлау буйынса саралар үткәрелә. Үҙәктә Мой Бизнес Помогает сиктәрендә ике мәрхәмәтлек акцияһы ойошторолған. Ун ай эсендә 650 консультация үткәрелгән. Фото һәм сығанаҡ –.",Минең бизнесым үҙәге ярҙам күрһәтә,0,analytics,Милли проекттар,961,https://bashkizi.ru/news/milli-proekttar/2024-12-02/mine-biznesym-ge-yar-am-k-r-t-4033274,2024-12-02T14:57:00+00:00
"План по достижению национальных целей развития России утвержден до 2030 года, а также на перспективу до 2036-го. Об этом сообщили в правительстве страны.",Утвержден план достижения национальных целей развития России,0,analytics,Сәйәсәт,153,https://tanburz.ru/news/s-y-s-t/2025-01-09/utverzhden-plan-dostizheniya-natsionalnyh-tseley-razvitiya-rossii-4079121,2025-01-09T17:55:00+00:00
"Илдар Йомаголов. Архив фотосыфикерләрБаймактагы протестлардан соң Башкортстаннан качып киткән экоактивист Илдар Йомаголовның улын кичә, 8 февраль кичендә, куәт оешмалары вәкилләре сорау алу өчен Сибайга алып киткән. Йомаголов -дагы каналында шул хакта сөйләгәнвидеосынчыгарды. ""Кайсы оешма хезмәткәрләре сорау аладыр - Федераль иминлек хезмәтеме (ФСБ), тикшерү комитетымы, полицияме, белмим. Әмма, егетләр, сез бит үзегез дә шушы агуланган һаваны сулап яшисез, экологияне сакларга кирәклеген беләсез. Хезмәт вазифаларыгызны башыгызны эшләтеп үтәгез инде"", ди Йомаголов. Активист хәзерге вакытта Казакъстанда булуын әйтә. Ул экология белән бәйле эшчәнлек алып барганлыгын, әмма пропагандачыларның аны фетнәче һәм хәтта коллаборант дип атавын искәртә. ""Гаиләң, якыннарың аша нәрсәгәдер ирешергә тырышулары бик начар"", ди ул. Шулай ук ул куәт оешмалары вәкилләренә мөрәәгать итеп ""Безнең республикада инаятьче - ул Хәбиров, моны аңлавыгызны телим. Моны фактлар белән күрсәтәм. Сезгә тикшерергә һәм инаять эше генә ачарга кала"", ди. ""Хәзер Башкортстанда Хәбировка (республика башлыгы Радий Хәбиров - ред. ) миләтчеләр дә, экстремистлар да түгел, Русия Конституциясендәге хокукларның үтәлүен теләүче кешеләр каршы чыга"", ди видеода Йомаголов. Узган атнаның омгасы, 2 февральдә, Йомаголов өендә тентү узган иде. ""Тентүе — бер хәл. Хатынымны каядыр алып киткәннәр. Аны сөйләштерергә телиләр, ахрысы""дигән идеул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда экоактивист Илдар Йомаголовның улын куәт оешмалары вәкилләре сорау алу өчен Сибайга алып киткән,1,news,Яңылыҡтар,1502,https://www.azatliq.org/a/32812360.html,2024-02-09T12:34:21+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБу бүләкне фосфор химиясе үсешенә зур өлеш керткән галимнәргә ике елга бер бирәләр. Элек биш мең доллар иде, хәзер 500 мең сум булачак. Татарстанда фосфорорганик химия өлкәсендәге казанышлар өчен бирелә торган Арбузов бүләген долларларда түгел, сумнарда тапшырачаклар. Биш мең доллар урынына (425 мең сум) 500 мең сум бирәчәкләр. Бу үзгәрешләрне Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановкерткән, дип яза ""Бизнес "". ""5 мең АКШ доллары"" дигән сүзләрне ""500 мең сум"" дигән сүзләр белән алыштырырга, диелә улфәрманда. Фосфорорганик химия өлкәсендәге халыкара Арбузов бүләген 1997 елда Татарстан президенты булдырды. Бу бүләкне фосфор химиясе үсешенә зур өлеш керткән галимнәргә ике елга бер бирәләр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда Арбузов бүләген долларлардан сумнарга алыштырганнар,1,news,Яңылыҡтар,851,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-arbuzov-bulagen-dollarlardan-sumnarga-alishtirgannar-/33067496.html,2024-08-06T11:51:24+03:00
"Бик күп шәхестәрҙең остазы Фәрдүнә Ҡасим ҡыҙы институттың театр факультетын ойоштороусыларҙың береһе була. Ярты быуатҡа яҡын эшләү дәүерендә ул  500-гә яҡын актёр һәм режиссёр әҙерләгән. Уларҙың 129-ы мәҙәниәт һәм сәнғәт өлкәһендә маҡтаулы исемдәргә эйә. «БАССР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре»,  «Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған юғары мәктәп хеҙмәткәре» Фәрдүнә Ҡасимова  режиссер булараҡ Башҡортостандың театр сәнғәте үҫешенә тос өлөш индерҙе. Ул  профессиональ һәм халыҡ  театрҙарында утыҙҙан ашыу спекталь сәхнәләштергән. Сығанаҡ: Башинформ",90 йәшлек Фәрдүнә Ҡасимова – Өфөнөң почетлы гражданы,1,news,Яңылыҡтар,543,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-26/90-y-shlek-f-rd-n-asimova-f-n-pochetly-grazhdany-4068116,2024-12-26T15:19:00+00:00
"Мейе һәм хәтер өсөн – холин. Мейене йәшкә бәйле үҙгәрештәрҙән һаҡлай. Айырыуса йөклө ҡатындар өсөн файҙалы. Күҙҙәр өсөн –  лютеин менән зеаксантин. Уларҙы күҙҙең селтәрле ҡабығын  һаҡлай һәм катаракты хәүефен кәметә. Йомортҡалағы был матдәләр үҫемлек сығанаҡтарындағына ҡарағанда яҡшыраҡ үҙләштерелә. Һөйәктәр һәм иммунитет өсөн – Д витамины. Кальций менән фософорҙың  эшкәртелеүен көйләй, һөйәктәрҙең һәм тештәрҙең ныҡлығын тәьмин итә, организмдың һаҡлау функцияларын көсәйтә.9 витамины. Күҙәнктәтҙең үҫешендә һәм бүленеүендә ҡатнаша, бауыр, сәсәтәр һәм тире өсөн мөһим. Айырыуса  йөклөлөк осоронда кәрәк. Яҡшы аҡһым. Йомортҡала организмға үҫеү, туҡымаларҙы терегеҙеү һәм гормондар балансын тотоу өсөн  9 алмаштырғыһыҙ аминокислота бар. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Көнөнә ике йомортҡа нимә бирә?,1,news,Яңылыҡтар,915,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-22/k-n-n-ike-yomort-a-nim-bir-4584994,2026-02-22T12:00:00+00:00
"Баҫманың был һанында ла дуҫтарыбыҙ мауығып уҡырҙай әҙәби әҫәрҙәр, фәһем бирерҙәй, уйға һалырҙай мәҡәләләр донъя күргән. Журналдың был һанында ""Батыр"" ҡушаматлы МХО яугиры тураһында ""Илһөйәр булып ҡалам"", М. Ғафури исемендәге Башҡорт драма театры артисы Илюзә Итекәева хаҡында ""Физик булырға теләгән артист"", публицист Илдар Ғәбитов тураһында ""Заманыбыҙ мәғрифәтсеһе булды"" һәм башҡа мәҡәләләр менән танышырһығыҙ. Әҙәбиәт һөйөүселәргә Хисәметдин Исмәғилевтың ""Таштүккән - серле ҡулса"" романын, Гөлиә Ишемйәрованың ""Бәхеткә илткән юлдар"", Венер Исхаҡовтың ""Ҡуй инде, килендән уңманыҡ"", Рәзилә Ырыҫҡужинаның ""Бәхетле булғым килә"" хикәйәләрен һәм Лариса Абдуллинаның шәлкемдәрен тәҡдим итәбеҙ. Бынан тыш журналда файҙалы кәңәштәр, уйланырлыҡ яҙмалар баҫылды. Улар ҙа һеҙгә оҡшар тип ышанабыҙ! Баҫманың был һанында ла дуҫтарыбыҙ мауығып уҡырҙай әҙәби әҫәрҙәр, фәһем бирерҙәй, уйға һалырҙай мәҡәләләр донъя күргән. Журналдың был һанында ""Батыр"" ҡушаматлы МХО яугиры тураһында ""Илһөйәр булып ҡалам"", М. Ғафури исемендәге Башҡорт драма театры артисы Илюзә Итекәева хаҡында ""Физик булырға теләгән артист"", публицист Илдар Ғәбитов тураһында ""Заманыбыҙ мәғрифәтсеһе булды"" һәм башҡа мәҡәләләр менән танышырһығыҙ. Әҙәбиәт һөйөүселәргә Хисәметдин Исмәғилевтың ""Таштүккән - серле ҡулса"" романын, Гөлиә Ишемйәрованың ""Бәхеткә илткән юлдар"", Венер Исхаҡовтың ""Ҡуй инде, килендән уңманыҡ"", Рәзилә Ырыҫҡужинаның ""Бәхетле булғым килә"" хикәйәләрен һәм Лариса Абдуллинаның шәлкемдәрен тәҡдим итәбеҙ. Бынан тыш журналда файҙалы кәңәштәр, уйланырлыҡ яҙмалар баҫылды. Улар ҙа һеҙгә оҡшар тип ышанабыҙ!",Һөйөнсө! Журналдың яңы һаны сыҡты!,0,analytics,Йәмғиәт,1577,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-07-18/y-ns-zhurnaldy-ya-y-any-sy-ty-4318395,2025-07-18T14:05:00+00:00
"Сәлих ВАҺАПОВФәрит, ҡулдан булһа ла, ГАЗ-53 йөк машинаһы һатып алды. Хужалығына бик ярап ҡалыр. Утын алып ҡайтыр, бесән ташыр. Бөткәнме ни ауылда эш? Ата-әсәһе лә ҡартайып бара, уға ғына ҡарап торалар. Фәрит ҡатыны, балалары менән күрше ауылда мал-тыуар, ҡош-ҡорт аҫырап, гөрләтеп донья көтә. Ике ағаһы ла ҡалала йәшәйҙәр.",Был ни булды һуң әле?,0,analytics,Ғәләмәт бит,322,https://henek.info/articles/++-++/2025-02-25/byl-ni-buldy-u-le-4135066,2025-02-25T09:30:00+00:00
"Уйын һөҙөмтәләре буйынса 1 урынға М. Аҡмулла исемендәге БДПУ Колледжынан Аҡмулла егеттәре сыҡһа, 2-се урынды  Нефтекама нефть колледжынан «Тегеләй-былай» һәм Валеев исемендәге Сибай сәнғәт колледжынан  «Йыуаса» командалары алды. Ә 3-сө урынға иһә Башҡорт кооператив техникумынан Берҙәмлек һәм Низаметдинов исемендәге Учалы сәнғәт колледжынан «Тыпыр-тыпыр» командалары лайыҡ булды. Уйынға әҙерлек барышы тураһында һорап, беҙ Нефтекама нефть колледжынан Айгөл Салауат ҡыҙы Йәһүҙинаға һәм Башҡорт кооператив техникумынан Рәшиҙә Бикйән ҡыҙы Абдуллинаға мөрәжәғәт иттек. Беҙ 3 йыл КВН-да. Йыл һайын программа яҙабыҙ. Тормошта булған  хәлдәрҙе юморға әйләндерәбеҙ. Студент тормошон, донъяла барған көнүҙәк хәлдәрҙе юмор аша күрһәттек. Етәксеһе мин - Йәһүҙина Айгөл Салауат ҡыҙы. Төньяҡ-көнбайыш башҡорттарына әҙәби башҡорт телендә һөйләү еңелдән түгел, әммә төрлө райондарҙан йыйылған студенттар тырышты һәм тырышлыҡ үҙ һөҙөмтәһен бирҙе. Быйыл беҙ – икенсе! - тип һөйөнөсө менән уртаҡлашты Айгөл Салауат ҡыҙы. Бындай уйынды тәү тапҡыр ойошторам, шуға башта, үҙем генә тотонғанда, ауыр булды, – тип, йәшермәне Рәшиҙә Бикйән ҡыҙы. – Үҙ ғүмеремдә тәүге тапҡыр бындай уйынға әҙерләп алып барырға тейеш инем. Күҙ алдына ла килтерә алмай йонсоном. Үҙемсә сценарий яҙҙым. Аҙаҡ команда йыя башланым. Ике студентым шунда уҡ ҡуш ҡуллап риза булды. Икәү менән генә булмай бит инде тип, төркөмдәр буйлап тағы ла үҙем белгән башҡорт балалары менән һөйләшә башланым. Табылдылар, риза булдылар. Баҡһаң, был студенттарым элек мәктәп йылдарында үҙҙәрен КВН-да һынап ҡарағандар икән. Белгән балалар менән эшләү еңел булды. Мин башлаған эште үҙҙәре еренә еткереп эшләп бөтөрөп ҡуйҙылар. Бына шулай хәҙерге йәштәр! Үҙҙәре шаян, үҙҙәре тапҡыр бит улар! Беренсе тапҡыр башҡортса үткән Шаяндар һәм тапҡырҙар клубы фестивале артабан да дауам итһен тигән теләктә ҡалабыҙ. Роза Хөснуллина.",Беренсе тапҡыр – башҡортса КВН!,1,news,Яңылыҡтар,1857,https://bashkizi.ru/news/novosti/2025-03-25/berense-tap-yr-bash-ortsa-kvn-4171337,2025-03-25T18:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЯңа бинада театр хезмәткәрләре һәм спектакльләр саны артыр дип көтелә. Галиәскар Камал исемендәге татар дәүләт академия театры яңа бинага октябрь ае азагында күчәргә ыена. Бу хакта бүген театрның баш режиссеры Фәрит Бикчәнтәев ""Татар-информ"" дәүләт агентлыгында узган матбугат очрашуында белдерде. Аның сүзләренчә, быелгы 119 нчы сезон хәзерге бинада соңгысы булачак. — Республикабызның рәисе аның вакытын әйтте, яңа бинага октябрь азагында күчәргә тиешбез. Мин уйлыйм, бу чын сүз, — диде ул. Фәрит Бикчәнтәев сүзләренчә, яңа бинада спектакльләр саны артачак. Тамашалар 4 мәйданда куелачак. Шулай ук театрның хезмәткәрләре, шул исәптән артистлар саны күбәер дип көтелә. Баш режиссер әйтүенчә, яңа уенчыларны кастинг аша әлеп итәчәкләр, ләкин башка татар театрларыннан артистлар эшкә алынмаячак. Яңа сезонда Камал театры берничә премьера тәкъдим итәчәк, ләкин аларның барысы да тамашачы хозурына яңа бинада күрсәтеләчәк. Режиссер Айдар әббаров — ырчы Әлфия Авзалова турында ""Әлфия Авзалова. Мәңгелек юл"", яшь режиссер Аскар Галимов Гадел Кутуйның ""Тапшырылмаган хатлар"" әсәре нигезендә спектакль әзерли. Шулай ук Таи Гыйззәтнең ""Башмагым"", Туфан Миңнуллинның ""Ир-егетләр"" әсәренә алынырга телиләр. Яңа бинаның шәрык залында төрек режиссеры Мустафа Курт спектакль тәкъдим итәчәк. Язучы Зөлфәт Хәкимнең ""Әүлия кабере"" әсәренә мөрәәгать итәчәргә ыеналар. Баш режиссер Фәрит Бикчәнтәев Галиәсгар Камалның ""Бәхетсез егет"" әсәрен сәхнәләштерергә тели. Моңа кадәр Камал театры режиссер Айдар аббаровның ""1552"" дип аталган спектаклен әзерләмәскә булуы хәбәр ителде. Ул ""Хуш, авылым"" спектакленең өченче өлеше булыргатиеш иде. Мондый карарны Камал театры үзе кабул итмәгән, ә ""югары кабинетларда"" киңәш иткәннәр, дип яздылар. Камал театрының төзелеше 2023 елның февраль аенда башланды. Яңа бинаны 2025 елга төзеп бетерергә теләгәннәр иде. Әмма бина быелның октябренә — БРИКС ыенына кадәртөзеп бетерергә ыеналар. Аның чыгымнары 7-12 млрд сумга басыр дип әйтелде. Бина 8 катлы булачак. Театрда 544 кеше эшләячәк, тамашаларны берьюлы 1,2 мең кеше карый алачак дип көтелә. Бинаныяпон проектынанигезләнеп төзиләр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Камал театры яңа бинага октябрь азагында күчәчәк,1,news,Яңылыҡтар,2257,https://www.azatliq.org/a/kamal-teatri-yanga-binaga-oktyabr-azaginda-kuchachak/33087418.html,2024-08-21T17:58:31+03:00
"Русия Итимагый пулаты бинасыРусиядә мәчетләр төзүдә проблем юк, ә моның киресен ""дошманнар"" гына сөйли дип белдерде Итимагый пулатның милләтара һәм динара мөнәсәбәтләрне көйләү комиссиясе рәисе Иосиф Дискин. ""Мондый имеш-мимешләрне дошманнар тарата. Вазгыять бик тыныч. Әгәр мөселман мәхәлләсенең теләге бар икән, ир кишәрлеге бүлеп бирергә кирәк. Проблем килеп чыкканда төбәктә кеше хокуклары вәкиленә мөрәәгать итәргә мөмкин. Шулай ук Итимагый пулатка мөрәәгать итүчеләр дә бар. Бернинди дә реаль проблем юк, бигрәк тә мөселманнар белән"", дигән Дискин ""Федерал Пресс"" басмасына интервьюда. Күптән түгел Русия мөфтиләр шурасында һәм Русия мөселманнары диния нәзарәтендә төбәкләрдә мәчетләр төзелеше өчен ир алуда проблемнар турында сөйләнде. Мөфтиләр шурасы рәисе Равил Гайнетдин""Изветия""гәинтервьюда, хәтта патша Русиясе дә мөселманнарга уңайлырак шартлар тудырган, ә коммунистик Кытай башкаласы Пекинда 80 мәчет бар дип белдерде. ""Бүген бездә сигез мең төзелгән яки кайтарылган мәчет бар. Әгәр тагын алты мең гыйбадәтханә төзесәк, 1920 елгы дәрәәгә чыгар идек, гәрчә ул вакытта Русия империясендә мөселманнар саны күпкә азрак булган"", ди Гайнетдин. Шулай ук Калининградта, Сочида, Мәскәүдә, Петербурда һәм Ленинград өлкәсендә, Дондагы Ростовта бу мәсьәләдә түрәләр ягыннан аңлау юк дип белдерде мөфти. ""Нигездә мәчетләргә төбәкләрдә динара һәм милләтара мөнәсәбәтләр өлкәсендә эшләүчеләр каршы тора. Мәсәлән, Калининград өлкәсендә инде түбәсе булган мәчетне төзеп бетерүне тыялар. Бүген 92 яшьлек сугыш ветераны Хәким Биктиевшәһәрдә мәчет төзелеше өчен көрәшә. Үзәктә түгел, урманда, юлдан еракта. Без моңа лаек түгелме"", диде Равил Гайнетдин.",Итимагый пулат әгъзасы: Русиядә мәчетләр төзүдә проблем юк,1,news,Яңылыҡтар,1646,https://www.azatliq.org/a/30195547.html,2019-10-02T13:41:25+00:00
"Шифалы майҙы эшләү өсөн 200 гр бүлмә температураһындағы май, 1 балғалаҡ меңъяпраҡ үләне, 1 балғалаҡ һары мәтрүшкә, 1 аш ҡалағы календула сәскәләре кәрәк була. Үрҙә һаналып үткән үләндәрҙе кофемолка аша йә ит турағыс аша үткәреп, онтайбыҙ. Әҙер порошокты аҡ май менән бутайбыҙ. Һөҙөмтәлә хуш еҫле үләнле май килеп сығасаҡ. Артабан был майҙы ҡара икмәккә (ике шырпы ҡабы ҙурлыҡтағы булһын) яғып ашарҙан ярты сәғәт алда оҙаҡ итеп сәйнәй-сәйнәй ашарға кәңәш ителә. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Ашҡаҙанды дауалай торған май,0,analytics,"""Халҡым һаулығы - илем байлығы""",620,https://tamasha-rb.ru/articles/khal-ym-auly-y-ilem-bayly-y/2024-03-29/ash-a-andy-daualay-tor-an-may-3706369,2024-03-29T10:35:00+00:00
"Бер баҫҡыс майҙансығы, өс күрше - һәм бер детектив тарих әҙер!39 йәшлек ир сүп-сарҙы түгергә сығып барғанда күршеһенең ишеге саҡ ҡына асыҡ тороуын күрә лә, бесәй ише фатирға ""йылп"" итеп ҡала - телевизорҙы урлай. Ә урланған әйберҙе ҡайҙа итергә? Әлбиттә, ломбардҡа! Үҙе алып бармай. ТВ-йәшникте тоттороп, икенсе бер күршеһен ебәрә.",Асыҡ ишектән башланған детектив,1,news,Яңылыҡтар,330,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-28/asy-ishekt-n-bashlan-an-detektiv-4523171,2025-12-28T12:00:00+00:00
"Бына ул ярҙамсыл үҫмерҙәр һәм йәштәрҙең исем-шәрифтәре: М. Ғ. Рәхимов исемендәәге башҡорт гимназияһынан Сафонова Ульяна менән Вәлитов Ринат; З. Биишева исемендәге мәктәптән Сәйфетдинова Мәҙинә; 1-се мәктәптән Ангелина Родина, Дарья Инчина, Әминә Әхмәтова, Эльнара Кочемирова; Эшсе йәштәрҙән Михаил Ширшов. Ярҙамсылар райондың Миңнеғәли Шайморатов исемендәге ирекмәндәр штабы әүҙемселәре булып тора. Сығанаҡ: Шаймуратовцы (волонтерский штаб им. М. М. Шаймуратова).",Күгәрсен ирекмәндәре ярҙамға килә,1,news,Яңылыҡтар,463,https://amanat.su/news/novosti/2025-11-08/k-g-rsen-irekm-nd-re-yar-am-a-kil-4458328,2025-11-08T14:09:00+00:00
"«Гөлфирә Рәис ҡыҙы  - тәжрибәле белгес, мәктәптә уҡытыусы булып та, Өфө ҡалаһы мәғариф идаралығында методист булып та эшләне. 2018 йылда ""Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы"" регион-ара конкурс лауреаты исемен яуланы. Ресурс үҙәгендә уҡытыусыларҙың профессиональ конкурстары буйынса, балалар баҡсалары менән эшләй», – тип хәбәр итәләр Милли мәғариф буйынса ресург үҙәгенең «Бәйләнештә» төркөмөндә. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Яңы яуаплы эшегеҙҙә уңыштар теләйбеҙ!,1,news,Яңылыҡтар,580,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-15/ya-y-yauaply-eshege-u-yshtar-tel-ybe-4538480,2026-01-15T17:07:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУкраина -каналлары язуынча, ракет  ""Экомаркет"" супермаркетына эләккән. Янгын башланган. Русия гаскәренең Донецки өлкәсендәге Константиновка шәһәрен атышка тотуы нәтиәсендә кимендә 11 кеше үлгән, 40 кеше әрәхәтләнгән. Донецки өлкәсенең хәрби хакимияте башлыгы Вадим Филашкинәйтүенчә, шәһәргә артиллерия белән һөүм итмәгәннәр, ә һавадан -38 ракеты атканнар, ""Русия бу террор өчен авап тотачак"", дип искәртте Филашкин. Украина -каналлары язуынча, ракет ""Экомаркет"" супермаркетына эләккән. Янгын башланган. Шулай ук имерелгән корылмалар, зарарланган машиналаркүренә. ""Константиновкадагы супермаркетка һөүм - русияләрнең чираттагы терроры. Сивилләр белән сугышу - аларның бердәнбер булдыра ала торган әйберсе"", дип язды -да Украина президенты офисы башлыгы Андрей Ермак. Русия саклану министрлыгы әлегә Константиновкага ясалган һөүмгә фикер белдермәде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз. уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Русия гаскәре Константиновканы атышка тоткан, үлүчеләр бар",1,news,Яңылыҡтар,1006,https://www.azatliq.org/a/rusiya-gaskare-konstantinovkani-atishka-totkan-uluchelar-bar-/33072675.html,2024-08-09T16:50:38+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырШулай ук көмәнле студентларны түләүледән бюджетка күчерү, югары уку йортларында балалар бүлмәләре булдыру тәкъдим ителә. Татарстанда балалары туган студентларга торак бирү тәкъдиме бар. Бу хакта Татарстан бала хокуклары вәкиле Ирина Волынецка сылтама белән ""Татарстан 24""иткерә. Волынец әйтүенчә, бу чара яшьләр арасында бала табучыларны арттырырга, яшь гаиләләргә белем алу һәм торак мәсьәләләрендә ярдәм итәргә мөмкин. Шулай ук йөкле студент кызларны, әти булган студент егетләрне түләүледән бушлай белем алуга күчерү мөмкинлеге карала, бу гаиләнең чыгымнарын нык азайтыр иде, дип искәртеләң. Моннан тыш Ирина Волынец югары уку йортларында махсус балалар бүлмәләре булдырырга тәкъдим итә, янәсе дәресләр барган вакытта алар балаларын шунда калдырып тора алыр иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда бала тапкан студентларга торак тәкъдим итмәкчеләр,1,news,Яңылыҡтар,924,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-bala-tapkan-studentlarga-torak-takdim-itmakchelar/32921519.html,2024-04-26T10:26:25+03:00
"Пленар ултырышты ӨФһ ТУ-ның Бөрө филиалы директоры Винер Вәлиәхмәт улы Ғәниев асып, әҙибәнең тормошона байҡау яһаны. Ултырышты профессор; филология кафедраһы мөдире, филология фәндәре докторы, профессор Ә. Ш. Абдуллина алып барҙы. Яҙыусылар союзы рәйесе урынбаҫары Тәнзилә  Дәүләтбирҙина; яҙыусы, тәржемәсе Һ. Дәүләтшина исемендәге премия лауреаты Факил Мырҙаҡаев; яҙыусы, журналист Айгәл Йәмилова конференцияла ҡатнашыусыларға сәләмләү һүҙе менән сығыш яһаны. Башҡортостан ҡыҙы журналының баш редакторы Миләүшә Ҡаһарманова, Һ. Дәүләтшинаның рухи мираҫы һаҡлап тороусы ғалимдарыбыҙға, атап әйткәндә, әҙибәнең биографы, филология фәндәре кандидаты, ӨФһ ТУ-ның Бөрө филиалы доценты, Һәҙиә Дәүләтшина музейы мөдире Ҡасҡынова Гөлнур Нуриман ҡыҙын ҡеүәтләү сараларын күреү тәҡдиме менән  сыҡты. Филология фәндәре докторы, ӨФһ ТУ-ның Бөрө филиалы профессоры Ришат Хәсәнов, философия фәндәре докторы, М. Аҡмулла исемендәге БГПУ профессоры Айһылыу Хөсәйенова Һ. Дәүләтшина ижады буйынса сығыш яһап, юғары баһаланылар. Башҡортостан ҡыҙы журналының редактор урынбаҫары Регина Камалова журнал тарихында Һәҙиә Дәүләтшина шәхесенең сағылышын тикшереп, бик ҡыҙыҡлы сығыш яһаны. Баҫма төрлө йылдарҙа әҙибәнең тормошон һәм ижадын яңыса яҡтыртҡан. Быйылғы февраль һанында ла  Гөлнур Ҡасҡынованың Һ. Дәүләтшина тураһындағы яңы асыштары журнал биттәрендә урын алған. Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының өлкән ғилми хеҙмәткәре Фирҙәүес Юнысова хәҙерге очерктарҙа Һ. Дәүләтшина образын анализлап бирҙе. Артабан сығыштар секцияла тикшерелде. Филология фәндәре кандидаты Роза Хөснуллина Һ. Дәүләтшинаның Ырғыҙ романындағы архетиптарҙы тикшереп, романдағы универсаль һәм милли архетиптарҙы барлап күрһәтте. БР Милли әҙәбиәт музейының баш һаҡлаусыһы Гөлнур Ҡорманаева иһә әҙибәнең музей фондында һаҡланған шәхси әйберҙәре тураһында һөйләне. Сығыштарҙан һуң темалар буйынса ентекле аралашыу, фекер алышыуҙар булды. Сара Һәҙиә Дәүләтшинаның бюсына сәскәләр һалыу менән тамамланды. ӨФһ ТУ-ның Бөрө филиалы студенты Айҙар Миһранов Ғәзим Шафиҡовтың ""Вставала с самой первой ранью"" тигән шиғырын һөйләп, Һәҙиә Дәүләтшинаның ғүмере уның Ырғыҙ романы аша дауам ителеүен һыҙыҡ өҫтөнә алды. Ғилми-ғәмәли конференция ойошҡан рәүештә үтте, маҡсатына иреште. ӨФһ ТУ-ның Бөрө филиалы етәкселегенә, ойоштороу комитетына, Гөлнур Нуриман ҡыҙы Ҡасҡыноваға ҙур рәхмәт.",Һәҙиә Дәүләтшинаның тыуыуына 120 йыл.,0,analytics,Дин,2324,https://bashkizi.ru/articles/rukhi-tt-va-i-a/2025-03-06/5-mart-b-r-l-i-d-l-tshinany-tyuyuyna-120-yyl-tulyu-ay-anly-ilmi-m-li-ko-4146193,2025-03-06T09:00:00+00:00
"Журналистар, яҙыусылар, китапханасылар һәм студенттар ҡатнашҡан мауыҡтырғыс уйындан  һеҙ ҙә ситтә тороп ҡалмағыҙ, дуҫтар!",Яҙыусының ижадына арналған квиз,1,news,Яңылыҡтар,121,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-02-26/ya-yusyny-izhadyna-arnal-an-kviz-4136959,2025-02-26T10:31:00+00:00
"Тәүҙә мырылдауы туҡтаны, шунан яйлап ауырлығы кәмей башланы. Тора-бара бөтөнләй юҡ булды. Шунан ғына күҙҙәремде астым. Иртәнсәккә тиклем йоҡлай алманым. Ен йә өй эйәһе мине оҡшатмаған, тип туғандарымда башҡа йоҡламаҫлыҡ булдым. Бындай хәлдәр бер минең менән генә булмаған, улар борондан билдәле. Үткән быуаттарҙың һүрәттәрендә, мәҫәлән, йыш ҡына йоҡлап ятыусы өҫтөндә шайтан ултырыуы һүрәтләнә. Төрлө халыҡтың фольклорында ла осрай был хәл. Йоҡлағанда ҡыбырлай алмау ҡайһы бер мәҙәниәттә шамандарҙың ҡарғашы тип иҫәпләнә. Икенселәрҙә, йәнәһе, Үс рухы килеп, насар ҡылыҡтар өсөн төндәрен муйындарҙы быуа. Өсөнсөләрҙә оҙон тырнаҡлы әбей йоҡо алдынан ашанып, эсе тулы булғандар өҫтәнә менеп бейей тейҙәр. Дүртенселәрҙә, дөрөҫ тәһерәт алмағанға, ен-пәрейҙәр эйәләй тип һанала. Аҙаҡ ҡына мин бында бер ниндәй ҙә ен-шайтан, мистиканың ҡыҫылышы юҡлығын белеп ҡалдым. Был хәл йоҡо фалижы (сонный паралич) тип атала. Медицина тарихында уны тәүге тапҡыр 17-се быуатта голланд табибы Исбранд ван Димербрек һүрәтләй. Уға 50 йәшлек һау-сәләмәт ҡатын мөрәжәғәт итә. Табип былай тип яҙа: Ҡатын йоҡларға маташҡанында иблис, уның өҫтөнә менеп, торғоҙмай, тотоп ятыуына ышана. Ҡайһы бере уны ҙур эт йәки ҡараҡ шулай итеп тота, ул тонсоға, ҡыбырлай алмай. Ҡыуып төшөрәм тиһә, ҡулы менән дә, аяғы менән дә хәрәкәт итә алмай. Йоҡо фалижының фәни аңлатмаһы ла бар. Тиҙ йоҡо фазаһында беҙ төштәр күрәбеҙ. Был ваҡытта мускулдарыбыҙ эшен туҡтата, юғиһә төштәге хәрәкәттәрҙе ҡабатлай башлар инек. Шулай мускулдар эшкә әҙер түгел мәлдә мейе уянып китә. Кеше үҙенең кем икәнлеген, ҡайҙа ятҡанын, ниндәй көн һәм ваҡыт икәнен яҡшы аңлай, хатта күҙҙәрен аса, әммә башҡа бер нисек тә ҡыбырлай алмай. Мейе менән мускулдар эше тигеҙләшһен өсөн бер нисә секундатан бер нисә минутҡа тиклем ваҡыт кәрәк булыуы бар. Ошо мәлде йоҡо фалижы, халыҡта – баҫлығыу, тип атайҙар. Уның механизмы аңлатылһа ла, сәбәптәре әле аныҡ ҡына билдәле түгел. Баҫлығыуҙың бер нисә билдәһе лә бар. Беренсенән, галлюцинациялар башлана. Кеше янында кемдер йөрөгәнен тоя, уға ишек асылыу, аҙымдар тауыштары ишетә. Икенсенән, ысынбарлыҡ төш менән буташа: ҡайҙалығыңды, йоҡлап ятыуыңды асыҡ аңлайһың, шул уҡ ваҡытта төрлө шәүләләрҙе лә күрәһең. Өсөнсөнән, көслө ҡурҡыу тойғоһо кисерелә. Мин, мәҫәлән, тәүге тапҡыр баҫлығыу тураһында белмәү арҡаһында ныҡ ҡына ҡурҡтым. Әммә был турала белгәс тә, йоҡо фалижы башланыуын аңлаһам да, шул уҡ ҡурҡам, паникаға бирелеп, уйымда доғаларҙы уҡырға тотонам, уянғас ҡына тынысланам. Дүртенсенән, тын үҙгәрә, тирләйһең, мускулдар һәм баш ауырта. Йоҡо фалижы күп осраҡта арҡала ятып йоҡлағанда барлыҡҡа килә. Был мәлдә өҫтөңдә ниҙер ултырып, тын алырға ҡамасаулай кеүек. Әммә ҡырын ятҡандар ҙа, һирәк булһа ла, баҫлыға. Уларҙы сәстәренән һөрәйҙәр, арҡаға әйләндереп маташалар. Эстәренә ятып йоҡлаусыларҙы, баштарын яҫтыҡҡа баҫып, тонсоҡторалар. Йоҡо фалижында, ғөмүмән, өс төрлө галлюцинация кисерергә була: саҡырылмаған ҡунаҡ, инкуб, вестибуло-хәрәкәт галлюцинацияһы. Саҡырылмаған ҡунаҡ булһа, исеме үк әйтмешләй, әргәңдә ят йәнде тояһың. Инкуб — ул тыныңдың ҡыҫылыуы, түшеңдә ауырлыҡ тойоу. Вестибуло-хәрәкәт галлюцинацияһында үҙеңде ситтән ҡарайһың, тәнеңдән сығаһың, йөҙәһең йә осоп йөрөйһөң кеүек. Баҫлыҡҡан мәлдә үткер аҡыл булмай. Төштәр, галлюцинациялар мөмкин тиклем ысынға оҡшаш. Ә иң ҡурҡынысы — көсһөҙлөк. Теләгең булһа ла, өҫтөңдә бейеүсе шайтанды алып ташлап булмай, ҡысҡыра ла, күҙҙәрҙе лә аса алмайһың. Әммә уйҙарыңды бер бөтөнгә туплаһаң, был хәлдән тиҙ генә сығырға була. Уйҙа, мәҫәлән, ауыр иҫәпләү башҡарыр кәрәк. Табиптар белдереүенсә, йоҡо фалижы һаулыҡҡа бер ниндәй ҙә зыян килтермәй. Кеше был ваҡытта тонсоғоп үлә лә, мәңгенгә ҡыбырламаҫлыҡ булып та ҡала алмай. Бар зыяны — ҡурҡып, аҙаҡ йоҡлай алмау яфаланыу. Баҫлығыуҙың сәбәптәрен күп осраҡта нервы ҡаҡшауы менән бәйләйҙәр. Борсолған, ауыр ҡайғы кисергән, йоҡо режимы боҙолған, насар йоҡлаған кешеләр йыш дусар була уға. Был проблема һеҙҙе йыш борсоһа, тәү сиратта, тормош рәүешегеҙгә, эмоциональ хәлегеҙгә, йоҡоғоҙға иғтибар итегеҙ. Әгәр үтә йыш ҡабатланһа, табиптарға мөрәжәғәт итегеҙ, сөнки баҫлығыу неврологик ауырыуҙың симптомы булыуы ихтимал. ""Әҙ белһәң, нығыраҡ йоҡларһың"" тигән рус мәҡәле был осраҡта киреһенсә эшләй. Төн уртаһында һеҙҙе ен-пәрейҙәр, бесәйҙәр йә башҡа йән ейәләре быуһа, йортоғоҙҙан күсергә, күрәҙәселәргә йүгерергә, ут яғып төндәрҙе йоҡламай үткәрергә ашыҡмағыҙ. Был бары һеҙҙең организмдың уйыны.",Өҫтөмдә шайтан бейене.,0,analytics,Йәмғиәт,4370,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-09-25/t-md-shaytan-beyene-4402525,2025-09-25T20:24:00+00:00
"Тамила ТашеваТашева Кырым платформасының вәкиллеге һәм офисы командасында 2019 елдан бирле эшли, диелә. ""Шуңа күрә бу билгеләнү алдагы казанышларны саклап калуга һәм аларның мәгънәви үсешенә юнәлдерелгән"" – дип аңлаттылар вәкиллектә. Тамила Ташева 2019 елда Украина президентының Кырымдагы даими вәкилләге итәкчесе Антон Кориневичныңурынбасары итеп билгеләнгән иде. Ул аннексияләнгән Кырымда яшәүчеләргә һәм күчерелгән затларга ярдәм итү мәсьәләләре, шулай ук аналитик һәм мәгълүмати юнәлешләр белән шөгыльләнде. Шулай ук ул аннексияленгән Кырымда кырымтатарларга, активистларга каршы Русиянең күәт хезмәтләре эшләгән хаксызлыкларны күзәтеп, бәян итеп, Кырымда хәбәрсез югалганнарны теркәп торган Крым итимагый оешмасын барлыкка китергәннәрнең берсе һәм итәкчесе булып тора. Кырымтатарлар Кырымга кайткан соң, Украина президенты вәкиллегенә итәкче итеп кырымтатар вәкиле беренче тапкыр куелды. Тамила Ташева 1985 елда Үзбәкстанның Сәмәрканд шәһәрендә туган. 1991 елда Кырымга кайта. 2013 елның декабрендә Украина инкыйлабында катнаша. Евромәйдан һоспиталендә волонтер була.2019 елның 25 октябрендә Ташева хокук яклаучыларга бирелә торган Польшаның Серджио Виейра ди Мелло премиясе иясе булды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Украина президентының Кырымдагы вәкиле итеп кырымтатар билгеләнде,1,news,Яңылыҡтар,1290,https://www.azatliq.org/a/31820253.html,2022-04-25T13:29:38+00:00
"Украинада сугышфикерләрРусия аннексияләгән яңа дүрт төбәктә: Луһански һәм Донецки ""халык республикалары""нда, Запорожье белән Херсонда сугышта имерелгән кайбер шәһәрләрне төзекләндермәячәкләр. Бу хакта Русия төзелеш министры Ирек Фәйзуллинәйтте. Аның сүзләрен ""Новости"" агентлыгыкитерә. ""Хәзер бу шартларда ниндидер шәһәрләрне бәлки төзекләндермәбез дә, куркыныч. Төзекләндермәскә булдык, чөнки 100 мең кешелек шәһәр, анда берни калмаган. Анда берни эшләмибез, иде кеше яши - шәхси йортларыннан китәселәре килми: су, ут, электр энергиясе, ылылык һәм газ да юк. Ләкин кешеләрнең каласы килә"", дигән ул. Төзелеш министрлыгы мәгълүматынча, Русиянең Украинага каршы сугышында имерелгән шәһәрләрне шефлыкка алган төбәкләр төзекләндерү эшләренә 115,6 миллиард сумкерткән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русия төзелеш министры Украинадан басып алынган кайбер шәһәрләрне төзекләндермәячәкләрен әйтте,1,news,Яңылыҡтар,862,https://www.azatliq.org/a/32615931.html,2023-09-29T13:07:23+00:00
"Бөрйән районында ""Берҙәм Рәсәй"" партияһының ""Реаль эштәр"" проекты ғәмәлгә ашырылыуын дауам итә. Проект һайлаусыларҙың наказдарын үтәүгә һәм уларҙы борсоған мәсьәләләрҙе хәл итеүгә йүнәлтелгән. Ағымдағы йылда проект сиктәрендә байтаҡ эштәр башҡарылды. Иҫке Собханғол ауылының Совхоз урамында урынлашҡан спорт майҙансығында балалар уйын майҙансығы төҙөлдө. Байназар ауылында мәктәп-яны интернатының ҡыйығы ремонтланды. Яңы Усман ауыл мәҙәниәт йортоноң тәҙрәләре яңыртылды, шулай уҡ икенсе ҡаттан запас сығыу урынында тимер ишек һәм баҫҡыстар һатып алып ҡуйылды. Иҫке Монасип урта дөйөм белем биреү мәктәбенең Тимер филиалы ашханаһына коридор булдырылды. Байназар урта дөйөм белем биреү мәктәбенең Мораҙым филиалында яңы тәҙрәләр ҡуйылды. Байғаҙы ауыл мәҙәниәт йортоноң нигеҙе ремонтланды. Ғәлиәкбәр ауыл мәҙәниәт йортона йылытыу ҡаҙаны алынды. Сығанаҡ: Р. Абдуллин сәхифәһе.",Реаль эштәр – ғәмәлдә,0,analytics,Йәмғиәт,872,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-10-15/real-esht-r-m-ld-4427263,2025-10-15T08:45:00+00:00
"Күргәҙмәләр Республика Хәрби Дан музейында – Рәсәй. Донбасс. МХО күргәҙмәһе БР Милли музейында «МХО рәссам күҙҙәре менән» һәм «Мәҙәниәт армияһы» экспозициялары Башҡорт дәүләт академия опера һәм балет театрында – авторҙар ҡатнашлығында «Беҙҙең заман геройҙары» һәм «Донбасс күмере. Еңеү йөҙҙәре» күргәҙмәләре. Совет майҙанында концерт программаһы: 18:00 –  РФ Дәүләт флагы көнөнә арналған Флагтар парады һәм «Көҙ романтикаһы» халыҡ-ара классик музыка фестивале – «Һуғыш йылдары йырҙары». Театр һәм оҫталыҡ дәрестәре: БР Рус дәүләт академия театрында  «Мой бедный Марат» спектакле Стәрлетамаҡта РФ Оборона министрлығы исеменән ижади коллективтар концерты һәм күсмә оҫталыҡ дәрестәре. Эш программаһы: Ветерандар, һәләк булғандарҙың ғаиләләре һәм «Ватан һаҡсылары» фонды менән «Үҙебеҙҙең ғаилә ҡунаҡ бүлмәһе». Саралар ҡайҙа үтә: Һәр кис һайын 18:00 сәғәттә Өфөнөң  Совет майҙанында һәм  Башҡортостандың бөтә мәҙәниәт учреждениеларында. Программа менән ентекләберәк танышырға теләһәгеҙ, ул ошонда: .- Сығанаҡ: Молодежная газета. 12",Армия мәҙәниәте көндәре саҡыра,1,news,Яңылыҡтар,1026,https://amanat.su/news/novosti/2025-08-22/armiya-m-ni-te-k-nd-re-sa-yra-4358111,2025-08-22T14:05:00+00:00
"Бөгөн М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма тетары спектаклдәренә халыҡ эркелеп йөрөй икән, бында театрҙың баш мөхәррире, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Динара Салауат ҡыҙы Ҡәйүмованың да тос өлөшө бар. Уның тәүге пьесаһы –Зәйнәб Биишева әҫәрҙәре буйынса ҡуйылған Серле көршәк әкиәте 18 йыл  сәхнәлә уңышлы  бара. Режиссер Айрат Абушахманов менән берлектә Зифа Ҡадырова (Һинһеҙ килгән яҙҙар), Нәжиб Асанбаев (Ҡыҙыл паша), Венер Исхаҡов (Йырланмаған йырым һин), Гөлсирә Ғиззәтуллина (Яратам, тип әйтеп өлгөрмәнем. ) әҫәрҙәренә эшләгән инсценировкалары- Башдрамтеатр сәхнәһендә, ә балалар өсөн яҙған Самрау батша бүләге, Әкиәт китабы, Герой пьесалары - Сибай Сулпан балалар театрында, Урал менән Шүлгән хореографик спектакле – Ф. Ғәскәров ансамблендә уңышлы бара. Шулай уҡ уның Заятүләк менән Һыуһылыу либреттоһы Башҡорт опера театры сәхнәһендә Заманса башҡорт операһы конкурсында финалға сығып, операнан бер фрагмент сәхнәләштерелде. Динара Салауат ҡыҙы – Заһир Вәлитов, Сәғиҙулла Байегет ижадына арналған китаптарҙың, артистарҙың юбилейына, төрлө кимәлдәге фестивалдәргә арналған буклеттарҙың төҙөүсеһе; театрҙа һәм республика кимәлендә уҙғарылған сараларҙың, театр ижадына бәйле бик күп популяр видеофильмдарҙың сценарий авторы һәм беҙҙең артистарҙың ижадын яҡтыртып барған бик күп мәҡәлә, интервьюлар яҙған журналист та ул! Динара Салауат ҡыҙы тормош иптәше, Башҡортостандың халыҡ йырсыһы Әлим Ҡәйүмов менән ике ҡыҙ үҫтерә. Өлкән ҡыҙҙары  Әминә оҫта һүрәт төшөрһә, кесеһе Айлина йырларға әүәҫ, төрлө кимәлдәге вокал конкурстарында гран-при һәм беренсе урындарҙы яулай, Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының Балалар студияһында шөғөлләнә. Әйткәндәй, күптән түгел Башҡортостан яҙыусыларның съезы үтте. Мәртәбәле йыйында   әҙәбиәткә үҙ өлөшөн индергән, үҙен таһыллы ижадсы, сценарист итеп танытҡан  Динара Салауат ҡыҙы  Рәсәй Яҙыусылар союзына ағза итеп ҡабул ителде. Динара, тыуған көнөң менән ҡотлап, һиңә ныҡлы таҙалыҡ, ғаилә именлеге, ижади уңыштар теләйбеҙ. ""Шоңҡар""ҙар.","Тыуған көнөң менән, Динара!",0,analytics,Мәҙәниәт,2006,https://shonkar.com/articles/culture/2025-07-25/tyu-an-k-n-men-n-dinara-4325927,2025-07-25T09:05:00+00:00
"Об этом сообщил министр образования и науки РБ Ильдар Мавлетбердин в соцсети. Это уже не первая помощь, которую организовывают студенты и преподаватели Уфимского автотранспортного колледжа. 7 раз они направляли на передовую гуманитарную помощь: теплые вещи, продукты питания, медикаменты, изготавливали блиндажные свечи. Также студенты являются активными участниками акции «Письмо бойцам на СВО».",Уфимский автотранспортный колледж передал в зону СВО мотоциклы и автомобиль,1,news,Яңылыҡтар,396,https://uchbash.com/news/novosti/2024-11-17/ufimskiy-avtotransportnyy-kolledzh-peredal-v-zonu-svo-mototsikly-i-avtomobil-4012190,2024-11-17T22:33:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрРусия каһарманы, Мамадыш районы егете Ирек Мәгасүмовны ике айга - 11 декабрьгә кадәр сак астына алганнар. Бу хакта ""Бизнес ""яза. Басма мәгълүматынча, әлеге карарны кичә, 11 октябрь кичендә Луһански гарнизон мәхкәмәсе чыгарган. Мәгасүмовны мәхкәмәгә кичә көндезге сәгать өчтә китергәннәр. Аның адвокатларына утырыш булачагы турында берничә сәгать алдан гына иткергәннәр һәм алар аннексияләнгән Луһанскига вакытында килеп итә алмаган диелә. Шулай да мәхкәмә утырышны уздырырга булган һәм Мәгасүмовка дәүләттән яклаучы биргәннәр. Мәхкәмә утырышы ябык тәртиптә үткән. Мамадыш районы егете Ирек Мәгасүмов 11 августта аннексияләнгән Луһанскида 18 яшьлек Дарья Киселеваны үтерүдәгаепләнә. Бу көнне Луһанскидагы барда Мәгасүмов һәм тагын бер хәрби -Павел Яськевичике кыз белән таныша. Кызлар хәрбиләрдән Макаров пистолеттан атып күрсәтүне сорый. Ахыры фаигале бетә, бер кыз ядрәдән алган ярадан вафат була. Шул ук вакытта хәрбинең адвокатлары әйтүенчә, кызга пистолеттан аткан чакта Мәгасүмов анда бөтенләй булмаган. Павел Яськевичисә бу инаятьтә гаебен танып күрсәтмәләр биргән. Әмма тикшерү фаразынча, Мәгасүмов беркая китмәгән һәм ул исерек хәлдә ялгыш атып ибәргән. 16 сентябрьдә аңа гаепләү белдерелгән. Ирек Мәгасүмовны 12 августта 30 тәүлеккә кулга алдылар ә сентябрь башында 11 октябрьгә кадәр сак астына ибәргәннәр иде. Шулай да узган атнада Луһански ""халык республикасы""ның Югары мәхкәмәсе инаять эше материалларын яңадан карауга ибәрде. Кичә тикшерү кабат хәрбине сак астына алуны сораган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Аннексияләнгән Луһанскида 18 яшьлек кызны үтерүдә гаепләнүче Ирек Мәгасүмов декабрьгә кадәр сак астында калачак,1,news,Яңылыҡтар,1614,https://www.azatliq.org/a/32634045.html,2023-10-12T07:08:09+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырӘгәр Путинга Монголиягә килергә рөхсәт итсәләр, бу Монголиянең Халыкара инаять мәхкәмәсен хуплаудан баш тартуын аңлатачак, дип ышандыра хокук яклаучылар. Монголия Русия президенты Владимир Путинга илгә керүне тыярга, яки илгә керсә, аны Халыкара инаять мәхкәмәсе карары нигезендә кулга алырга тиеш. Бу хакта халыкара хокук яклау оешмасыныңбелдерүендәәйтелә.2 сентябрьдә Русия президенты Владимир Путин Монголиягә барачак. Аны илнең президенты Ухнаагийн Хурэлсух Халхин-Гол елгасында совет һәм монгол гаскәрләренең япон кораллы көчләрен бергәләп иңүенә 85 ел тулуга багышланган тантаналы чараларда катнашу өчен чакырган. Былтыр Һаагадагы халыкара инаять мәхкәмәсе Владимир Путинны кулга алу карарычыгарды. Монголия исә - Һаагадагы Халыкара инаять мәхкәмәсенең Рим статутын имзалаган илләрнең берсе. Халыкара инаять мәхкәмәсе кулга алу турында карар чыгарганнан бирле Путин Рим статутын имзалаган илгә беренче тапкыр бара. Монголия Русия президенты Владимир Путинны Һаагадагы Халыкара инаять ордеры нигезендә тоткарламаячакбыз дип ышандыра. Хокук яклаучылар исә әгәр Путинга илгә керергә рөхсәт итсә һәм аны кулга алмаса, Монголия Халыкара инаять мәхкәмәсе әгъзасы буларак халыкара бурычларны бозачак, дип искәртә. фикеренчә, Путинны кабул итү - Русия көчләренең күпчелек корбаннарын мыскыл итеп кенә калмыйча, канунның өстенлеге принцибын да какшатачак. Былтыр августта Путин Көньяк Африкада БРИКС лидерлары ыенынабарырга тиеш иде, дип искәртелә. Көньяк Африка республикасы – Рим статусын имзалаган илләр исемлегенә керә, димәк ул Халыкара инаять мәхкәмәсенең карарларын үтәргә тиеш. ""Безнең Путинны кулга алмау кебек вариантыбыз юк. Әгәр ул монда килсә, аны кулга алырга туры киләчәк"", дигәниде ил хөкүмәтенең вәкиле. Әгәр Путинга Монголиягә килергә рөхсәт итсәләр, бу Монголиянең Халыкара инаять мәхкәмәсен хуплаудан баш тартуын аңлатачак, дип ышандыра хокук яклаучылар. Шул ук вакытта. платформында Сугышка каршы хокук яклау коалициясе монгол хакимиятләрен Путинны тоткарларгачакыра. Мөрәәгатьне имзалаучылар арасында Русия оппозиционеры Владимир Кара-Мурза, филантроп Борис Зимин, актёр Артур Смольянинов, журналист Евгений Киселёв бар. ""Әгәр моны эшләсәгез, Монголия берьюлы өч илне: Украина, Беларусь һәм Русияне азат итәчәк. Бу илләрдә кешеләрнең газаплары туктаячак, ә сез үзгезене мәңгелеккә коткаручылар шөһрәтенә күмәчәксез"", диелә петициядә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Хокук яклаучылар Монголияне Путинны кулга алырга чакыра,1,news,Яңылыҡтар,2511,https://www.azatliq.org/a/hokuk-yaklauchilar-mongoliyane-putinni-kulga-alirga-chakira/33102838.html,2024-09-02T12:57:48+03:00
Первое в России «Кибер-ателье» - научно-исследовательская лаборатория умной одежды кафедры «Технология и конструирование одежды» УГНТУ -  соберет в одном месте начинающих дизайнеров одежды.,Лаборатория умной одежды «Кибер-ателье» в кампусе открывает швейный коворкинг,0,analytics,Йәмғиәт,189,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-03-01/laboratoriya-umnoy-odezhdy-kiber-atelie-v-kampuse-otkryvaet-shveynyy-kovorking-4142259,2025-03-01T17:10:00+00:00
"Блогер битлеге кейгән ҡараҡтар уйында ҡулланылған әйберҙәрҙе арзан хаҡҡа тәҡдим итә. Бала ризалашһа, ата-әсәһенең картаһының бирелмәләрен йә уларҙың маркетплейстағы шәхси кабинетының логин-паролен һорайҙар. Кәрәкле мәғлүмәт ҡулдарына төшкәс, иҫәптәге аҡсаларҙы эшкә ҡушалар: уйын платформаһының валютаһын, бүләк сертификаттарын һатып алалар. Унан һуң арзанға һатып ебәреп, аҡсаны үҙ кеҫәләренә һалалар. Уяу булығыҙ, балалар! Һәр блогер миллиондарса яҙылыусыһы  менән үҙе башлап һөйләшеп тормайҙыр. Ә ҡараҡтарға инде һәр клиент ҡәҙерле. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Ҡараҡтар алдау юлдарын табып тора,1,news,Яңылыҡтар,966,https://amanat.su/news/novosti/2025-01-17/ara-tar-aldau-yuldaryn-tabyp-tora-4087241,2025-01-17T10:44:00+00:00
"Был турала Башҡортостандың дәүләт автоинспекцияһы иҫкәртә. Һауа торошоно насарайыуы сәбәпле юлда хәүефһеҙлекте тәьмин итеү маҡсатында йөк һәм пассажир транспорттары өсөн ваҡытлыса сикләү индерелә: Бүздәк – Саҡмағош – Дүртөйлө юлының 8 – 90 килеметрына тиклем. Өфө – Инйәр – Белорет юлының 97 – 205 километрында. Күрһәтелгән участкаларҙа Дәүләт автоинспекцияһы хеҙмәткәрҙәре хеҙмәт итә, сикләүҙәрҙе үтәүҙе контролдә тота һәм юл хәрәкәтендә ҡатнашыусыларға тейешле ярҙам күрһәтергә әҙер. Сикләүҙәрҙе иҫәпкә алып, юлдағыларға алдан уҡ маршруттарын планлаштырырға һәм юл билдәләре талаптарын үтәргә, һауа торошо яҡшырғансы юлға сыҡмаҫҡа кәңәш ителә.",Иғтибар! Юлдарға сикләү индерелә!,0,analytics,Хәүефһеҙлек,645,https://bashgazet.ru/articles/kh-ef-e-lek/2025-12-14/i-tibar-yuldar-a-sikl-inderel-4506254,2025-12-14T12:25:00+00:00
"Ркаил Зәйдуллафикерләр27 мартта Казанда Татарстан Язучылар берлегенең чираттагы корылтае узды. Язучы Ркаил Зәйдулла икенче мөддәткә берлек рәисе итеп сайланды. Шулай ук ыенда берлек низамнәмәсенә үзгәрешләр дә кертелде. Язучылар берлеге рәислегенә өч намзәт тәкъдим ителде: Ркаил Зәйдулла, Хәбир Ибраһимһәм Рәмис Аймәт. Ркаил Зәйдулла янә рәис булып сайланган очракта эшләгән эшләремне дәвам итәм диде. ""Яшь иатчыларны берлеккә әлеп итү, татар әдәбиятын төрки илләрдә таратырга һәм, заманалар тынычлангач, бәлки Европа мәйданынан да чыгарга. Даими рәвештә, атналык програм төзеп, мәктәпләрдә авылларда, шәһәрләрдә язучылар белән очрашулар уздырырга. Бигрәк тә шәһәрләрдә татар дөньясын оештырырга кирәк"", дип вәгъдә бирле ул. Хәбир Ибраһим үзен намзәт итеп чыгаруны көтелмәгән хәл дип белдерде, әмма сайласагыз, эшлим диде. ""Туфан Миңнуллин үлгәннән соң мин ТАИСны (Интеллектуаль милек агентлыгы) итәклим. Рәис булган очракта өч юнәлеш тәкъдим итәр идем: беренчесе - язучыларның дәрәәсен күтәрергә кирәк. Дәрәәбез төшеп бетте бит инде. Икенчесе: без үз казаныбызда чокынабыз, аннан чыгарга кирәк. Ркаил инде юлларны ачты. Урыс телендә дә, шәрыктә дә үзебзенең әсәрләрне тәкъдим итәргә тиеш. Өченчесе: язучылар арасында төрле төркемнәр булырга тиеш түгел. Без бердәм булырга тиеш, мин рәис булсам, бөтен язучыларны дуслаштырып бетерер идем. Яңа рәискә дә шуны киңәш итәм. Мин инде берничек тә Ркаилга көндәш була алмый, рәис булу төшемә дә кергәне юк, үз эшем бар. Әмма сайласагыз, эшлим"", диде ул. Рәмис Аймәт үзенең соңгы вакытта ни өчен Язучылар берлегенең бүгенге итәкчелегентәнкыйтьләвенаңлатты һәм үз намзәтен сайлаудан алды. ""Соңгы вакытта мине Язучылар берлеген тәнкыйтьлисең дип гаепләүчеләр бар. Ләкин мин моны үч итүдән түгел, берлекне яратудан гына эшлим. Берлекнең гөрләп торуын телим, берничә язучының гына зур итеп юбилеләрын уздыруны түгел, ә Тукай клубында да күбрәк язучыларның бәйрәмнәрен уздыруны телим, идарә утырышларында ялганламый, низамнамәне бозмыйчы, гадел формада алып баруны телим"", диде ул үз чыгышында. Сайлауда барлыгы 194 кеше тавыш бирде. Аларның 167 сы Ркаил Зәйдуллага, 20 се Хәбир Ибраһимга бирелде, 7 бюллетень бозык дип танылды. Берлек низамнәмәсенә берничә үзгәреш кертелде. Аларның иң мөһиме - рәис сайлау өчен кворумның киметелүе. Корылтай берлек әгъзаларының яртысыннан күбрәге катнашканда тулы хокуклы булып санала. Иске низамнамәдә моның өчен язучыларның өчтән ике өлеше катнашуы кирәк иде. Шулай ук гадәттән тыш хәлләрдә, Татарстан һәм Русия кануннарына туры китереп, онлайн тавыш бирү мөкмкинлеген дә берлекнең төп документына кертелде. Татарстан Язучылар берелегенең соңгы Корылтае 2021 елда узды. Ул чакта, тавыш-гауга аша булса да, берлеккә яңа рәис итеп Ркаил Зәйдулла сайланды. Зәйдулланы яклаучылар аның Дәүләт шурасы депутаты булуын, хакимият белән элемтәләрне урнаштыра алуын, дәүләт премияләрен алып бетерү сәбәпле, зур премияләргә дәгъва итмәячәген һәм башка сәбәпләрнеатаган иде. Аңа каршы чыгучылар исә, Язучылар берлегенең хакимияттән ерак торучы, демократик, бәйсез оешма булырга тиешлеге турында сөйләде. Ркаил Зәйдулла — шагыйрь, язучы, драматург, публицист, Муса әлил исемендәге республика премиясе лауреаты, Габдулла Тукай премиясе лауреаты, Татарстанның халык язучысы, Татарстан Дәүләт Шурасы депутаты, 63 яшь. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстан Язучылар берлеге рәисе итеп янә Ркаил Зәйдулла сайланды,1,news,Яңылыҡтар,3373,https://www.azatliq.org/a/33361782.html,2025-03-27T11:43:07+00:00
"Уға герой партаһы асылды.  Был сара йәш быуын вәкилдәрен тәрбиәләүгә һәм тарихи иҫтәлекте һаҡлауға йүнәлтелгән Йәштәр һәм балалар милли проекты сиктәрендә тормошҡа ашырылды. Унда мәктәп уҡыусылары, уҡытыусылар, һәләк булған геройҙың туғандары һәм абруйлы ҡунаҡтар ҡатнашты. Сара барышында уҡыусылар башҡарыуында Рәсих Муллашевтың шиғырҙары, йырҙар яңғыраны. Мемориаль партаны асыу хоҡуғы геройҙың ағаһы Сәлих Муллашевҡа һәм Ғафури районы хакимиәтенең мәғариф бүлеге етәксеһе Айҙар Рафиҡовҡа бирелде. Үҙенең сығышында Сәлих Ишмырҙа улы ағаһының бала сағы тураһында хәтирәләре менән уртаҡлашы. Тантаналы митинг бер минутлыҡ тынлыҡ менән тамамланды.","Уҡытыусы, шағир, яугир ине.",1,news,Яңылыҡтар,646,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-05/u-ytyusy-sha-ir-yaugir-ine-4529226,2026-01-05T16:30:00+00:00
"Минең әсәйемдең исеме Рима. Ул беренсе балалар баҡсаһында тәрбиәсе булып эшләй. Ул бик тырыш, үҙенең эшенә талапсан. Өйҙә лә әсәйем бик уңған хужабикә. Ул бик күп эшләй. Беҙгә тәмле аштар бешерә, өйөбөҙҙө бөхтә тота. Кешеләргә бик ярҙамсыл. Мин әсәйем менән ғорурланам, уға оҡшарға тырышам. Нагаева Розалина, Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 2-се класс уҡыусыһы Минең Әсәйем Аманат 2024",Минең ҡәҙерлем,1,news,Яңылыҡтар,424,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-24/mine-erlem-4021915,2024-11-24T20:01:00+00:00
"Ләйсән Батталова—Ләйсән, коронавирус башлангач сезнең тормыш ничек үзгәрде? — Мин башта коронавирус чирен итди кабул итмәдем. Аннан кешеләр битлекләр киеп йөри башлагач курку булды. Ә болай әлләни үзгәрмәде. Ләкин эшләргә мотивация бетте. Киләчәк билгесез булгач, нигә эшләргә, нигә акча ыярга дип уйлый башладым. Чирле кешеләр терелә башладылар дип әйтелә башлагач, мотивация кире кайтты, алга таба бар да әйбәт булачак дип эшлибез хәзер. 5Казан кибетчесе: ""Сатып алучылар безгә рәхмәт укый""— Бу чир башлангач кибеттә эш арттымы әллә киресенчә кимедеме? — Кибеттә эш гел күп инде ул. Әйберләр коронавируска кадәр сатылган кебек үк хәзер дә сатыла. Шуңа әлләни үзгәреш булмады. — Кешеләр коронавирус башлангач, иң күп ниләр сатып ала башлады? — Ярмалар, май, тоз, чүпрәне күпләп алдылар. Иң кирәк әйберләрне инде. — Тауар беткән вакытлар булдымы? — Юк. Тауар азайган саен безгә складтан китереп тордылар. —Чит илләрдә коронавирустан саклану өчен кибетләргә кешеләрне азлап кертәләр һәм әйберләрне дә тиешенчә күләмдә генә бирәләр. Мондый ысулны сез эшли торган кибеттә дә кертергә уйламадылармы? — Юк, бездә бернинди чикләү булмады. Кеше күпме әйбер аласы килә, шуның кадәр алды. итәкчелектән дә безгә тауарны чикләп кенә сатыгыз дигән күрсәтмә килмәде. — Кибетләргә кеше күп йөри бит, сездә алардан коронавирус йоктырырмын дигән курку булмадымы? — Минем юк. Мин яшь әле, көчем бар дип уйлыйм, бер чирдән дә курыкмыйм. — Хәзер дә битлектән торасыз, касса артында гел битлектән тору авыр түгелме? — Бар инде бераз, әмма нишлисең, кияргә кирәк булгач. — Сезгә көнгә ничә битлек, перчатка бирелә? — Безгә күп килде алар. Әйтик, перчаткаң ертылса, кибеттәге тиешле урыннан барабыз да алабыз. Битлекләр белән дә шулай. Ягъни битлекләрне без үзебез ясамыйбыз, итәкчелек бирә. — Вирусны гаиләгә алып кайтырмын, балаларга яисә иптәшемә йоктырырмын дип уйламыйсызмы? — Мин эштән кайткач юынып чыгам. Үзем генә яшәгәч, андый куркуым юк дисәм дә була. Әниләр янына кайтып йөрмәгәч, аларга йоктырырмын дигән куркуым да юк. — Кибет итәкчелеге бу вирустан саклану өчен сезгә ниләр эшләргә куша, тиешле чаралар белән тәэмин итәме? — Әйткәнемчә, безгә битлекләр, перчаткалар өләштеләр. Спиртлы салфеткалар да бирделәр. Ютәлләгән, авыру билгеләре сизелгән кешеләрне күрсәгез, шунда ук кулларыгызны спиртлы салфеткалар белән сөртегез, игътибарлы булыгыз диделәр. — Кибеттә тагын нинди саклану чаралары күрәсез? — Без һәр көнне көндезге икедә ябылабыз. Һәм бөтен ирне юып чыгарабыз. Кассаларны, компьютер клавиатураларын, суыткычларны юабыз, дезинфекциялибез. Өченче яртыда кибетне кабат ачабыз. — Коронавирус башлангач сатып алучыларда үзгәрешләр сизелмәдеме? — Хәзер күп кеше битлек киеп килә. Чиратта бер-берсенә якын килмәскә тырышалар. Берәрсе икенче бер сатып алучы яныына якынрак килеп басса, аны башкалар шундук кисәтәләр. Чиратта торучыларга үзебез дә, бер-берегезгә якын килмәгез, дибез. Касса янында идәнгә махсус ленталар ябыштырылган, чиратта торучылар дистанцияне шуңа карап саклый. — Сатып алучылар акча белән түлиме, әллә инде банк картасы беләнме? — Банк картасы дияр идем. Коронавирус башлангач, банк картасы белән түләүчеләр артты. Сатып алучыларга без үзебез дә банк картасы белән түләсәгез, әйбәтрәк булыр дип әйтәбез. — Сатып алучылар арасында олы яшьтәгеләр да күренәме? — Без пенсионерларга көндезге 11 гә кадәр ташламалар ясадык. Иртән килеп алсын, кеше күп вакытта килмәсеннәр өчен. — Соңгы вакытта медикларга игътибар зур, кибетчеләргә никтер игътибар азрак дип әйттегез. Сезгә нинди игътибар булуын теләр идегез? — Бәлки менә журналистларның шушындый язмаларыннан соң безгә карата игътибар булыр, белмим инде. Сатып алучыларның күбесе безгә рәхмәт әйтә. Шушындый авыр вакытта эшлисез диләр. Безнең өчен эшлисез дип жәлләүчеләр бар, рәхмәт әйтүчеләр бар. Без аларга бик рәхмәтле. — итәкчелек сезнең эшне ничек бәяли, вирус вакытында эшләгәнгә хезмәт хакын арттырырбыз дип әйтмиме? — Әйе, безгә эшләргә мотивация булсын өчен булды андый хәл. Без бу эшебезне үзебезнең һөнәребез итеп күрәбез. Нинди генә проблемнар булмасын, без барыбер кибеткә чыгып эшләячәкбез. Халыкка ашамлык сатырга кирәк бит, шуңа ни генә булса да, эшкә чыгарга тиешбез. Моның башкача юлы юк.","Казан кибетчесе: ""Сатып алучылар безгә рәхмәт укый""",0,analytics,коронавирус,4171,https://www.azatliq.org/a/30564578.html,2020-04-20T10:31:16+00:00
"Бөгөн Хөкүмәттеңаҙналыҡкәңәшмәһендәиңһөҙөмтәлемуниципалитетхакимиәттәре башлыҡтарынбүләкләнеләр. Уларҙың эшен баһалау тураһында Премьер-министр урынбаҫары – БР Хөкүмәте Аппараты етәксеһе Азамат Абдрахманов хәбәр итте. Комплекслы баһаны федераль методика буйынса иҫәпләү өсөн һуңғы өс йылда динамикала 11 күрһәткес ҡулланыла. Халыҡтың урындағы хакимиәт эше менән ҡәнәғәтлеге, халыҡтың артыуы, торлаҡ төҙөлөшө темптары һәм мохтаж категорияларға торлаҡ бүлеү, муниципаль ҡаҙнаның килем күләме, балалар баҡсаһына сират, түңәрәктәрҙә һәм спорт секцияларында шөғөлләнеүсе балаларҙың өлөшө, инвестициялар күләме, юлдар сифаты, бәләкәй һәм урта эшҡыуарҙар һаны иҫәпкә алына. Һөҙөмтәләрбуйынса ҡалалар араһында беренсе урынды Стәрлетамаҡ яулған. Административ үҙәге ҡала булғанрайондарараһындаберенсе урын – Ишембайрайонында, ә икенсе урын – Дүртөйлөлә. Үҙәге ауыл булған муниципаль райондар араһында беренсе урында – Нуриман, икенселә – Әбйәлил, өсөнсөлә – Бөрйән райондары. Дүртенсеурында – Йылайыр, бишенселә – Ҡалтасы, алтынсыла – Өфө райондары.2019 йылдан Радий Хәбировтың ҡушыуы буйынса 61 күрһәткесте үҙ эсенә алған биш номинация буйынса республика баһаһы ла үткәрелә. Шарттарбуйынса улар федераль шарттар менән тап килмәй. Бермуниципалитетбер генә номинациялаеңеүсебулаала. Шулайуҡ федераль баһалау лидерҙары төбәк кимәлендә еңеүсе тип таныла алмай. Эксперт комиссияһы тәҡдимдәре һәм иҫәп һөҙөмтәләре буйынса еңеүселәрЙыл ҡаҙанышы республика Башлығы гранттарын ала. Шулай итеп, Һаулыҡ һәм демографик үҫеш номинацияһында Өфө, ҡала үҙәге менән муниципаль райондар араһында – Дәүләкән районы, ауыл райондары араһында Ҡариҙел районы еңде. Социаль үҫеш номинацияһында йәштәр сәйәсәтен тормошҡа ашырыу, мәғарифты һәм мәҙәниәтте үҫтереү, бөтә граждандар өсөн тигеҙ мөмкинлектәр булдырыусы шарттар тыуҙырыу иҫәпкә алынды. Беренсе урындар – Күмертау, Бөрө ҡалалары һәм Бүздәк районында. Инвесторҙар йәлеп итеүҙе, ауыл хужалығын һәм сауҙаны үҫтереүҙе, сәнәғәт потенциалын, ер ресурстарын һөҙөмтәле файҙаланыуҙы, физик шәхестәрҙең мөлкәт һалымдары буйынса керемдәрҙең артыуын баһалаған, Тотороҡло иҡтисади үҫеш номинацияһында Салауат, Мәләүез һәм Ҡырмыҫҡалы райондары лидерҙар булды. Хәүефһеҙ һәм уңайлы территория номинацияһында йәмәғәт именлеген тәьмин итеү сифатын, территорияларҙы төҙөкләндереүҙе, транспорт инфраструктураһын үҫтереүҙе, ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары менән эште яңыртыуҙы баһалағандар. Нефтекама, Стәрлетамаҡ һәм Баҡалы райондары иң яҡшылар тип танылды. Мәғлүмәти асыҡлыҡ һәм халыҡ менән кире бәйләнеш номинацияһында властың халыҡ менән үҙ-ара эш итеү сифатын, кире бәйләнеште ойоштороуҙы һәм социаль селтәрҙәрҙәге эште иҫәпкә алдылар. Еңеүселәр– Октябрьский ҡалаһы, Бәләбәй һәм Тәтешле райондары. Башҡортостан Башлығырайон һәм ҡала башлыҡтарынабашҡарғанэштәре өсөн рәхмәт белдерҙе. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Кемдәр иң һөҙөмтәле эшләгән?,0,analytics,Сәйәсәт,2894,https://bashgazet.ru/articles/s-y-s-t-m-kho-u/2026-01-19/kemd-r-i-mt-le-eshl-g-n-4542063,2026-01-19T14:25:00+00:00
"Кесерткәнде йыуып, эҫе һыу менән бешекләйбеҙ ҙә һарҡытабыҙ. Ваҡлап турайбыҙ, иретелгән аҡ майҙы ҡушабыҙ. Эремсек, йомортҡа, ваҡлап туралған йәшел һуған менән болғатабыҙ (иҙелгән һарымһаҡ өҫтәргә лә була). Ҡамырҙы йәйеп, ғәҙәттәгесә билмән эшләйбеҙ ҙә ҡайнар һыуға һалып бешерәбеҙ. Ҡаймаҡ менән тәҡдим итәбеҙ. Сығанаҡ: .",КЕСЕРТКӘНДӘН БИЛМӘН,0,analytics,Аш-һыу,319,https://henek.info/articles/-+-+-+/2025-04-24/kesertk-nd-n-bilm-n-4211223,2025-04-24T12:30:00+00:00
"Күптәр һаулығын юғалтҡас ҡына уның ҡәҙерен аңлай. Мин үҙем дә – шундайҙарҙың береһе. 40 йәшкә хәтлем ауырыуҙың ни икәнлеген белмәнем. Ошо йәшкә тиклем булған сәләмәтлегем, әлбиттә,  – яҡшы генлы, яҡшы ғәҙәтле атай-әсәйемдең миңә биргән иң ҙур бүләге. Ҡартайғансы шулай булыр тип ныҡ яңылышҡанмын.  Дүртенсе тиҫтәм тулыу менән ҡапыл ғына һаулығыма зарлана башланым: йә бер ерем, йә икенсе ерем үҙен һиҙҙерә башланы. Баш ауыртыуҙарын, быуындар һыҙлауын дарыухананан алған препарат менән баҫам да, ал-ял белмәй эшләнем. Арыуҙы ла белмәй инем шикелле мин. Әммә бер көн иртән аяғыма баҫа алманым. Күрер күҙгә бер ниндәй үҙгәреш һиҙелмәй, шеш тә юҡ, тик түшәктән тора алманым да ҡуйҙым. Врач саҡыртҡайным, дауаханаға һалдылар – ауыр эштән, артыҡ ауырлыҡтан умыртҡа һөйәгең зарарланған тинеләр. Оҙаҡ дауаландым, күп уҡыным һәм шундай һығымтаға килдем: барыһына ла үҙем ғәйепле булғанмын, атай-әсәйем бүләген – һаулығымды һаҡламағанмын. Иң беренсе, дөрөҫ туҡланмағанмын. Иртән бутҡа ашайһы урынға магазиндағы төрлө банкаларҙағы ҡушылмалар, майонездар менән бутерброд, тиҙ әҙерләнә торған ризыҡтар ашағанмын. Төшкө, киске ризыҡтар ҙа күбеһе ярымфабрикаттан, консерванан торған. Икенсенән, физкультура менән дуҫ булмағанмын. Араҡы эсмәһәм дә, тәмәке тартҡанмын. Һыу эсмәгәнмен, емеш-еләк ашамағанмын. Өсөнсөнән, һәр ваҡыт башымды баҫып, эш тураһында ғына уйлағанмын. Асыуланғанмын, рәнйегәнмен, рәнйеткәнмен. Күңелһеҙ уйҙар менән тулғанмын, көнләшкәнмен, әрләшкәнмен. Эсмәһәм дә, һулға йөрөмәһәм дә, емергес көскә эйә булған зарарлы ғәҙәттәргә эйә булғанмын.  Ниндәй ҙә булһа проблема борсоһа, улар тураһында уртаға һалып һөйләшмәгәнмен, асыҡларға һәм шул уҡ ваҡытта тыныслыҡ һаҡларға тырышмағанмын. Ял итә белмәгәнмен, ғаилә менән бергә бер ҡайҙа ла бармағанмын, балаларым шатлығын күрмәгәнмен, бергә шатланмағанмын. Уларға ҡушылып көлмәгәнмен, һөйөнмәгәнмен, киреһенсә, улар көлһә, асыуым килгән. Аҡса, карьера тураһында ғына уйланғанмын. Билһеҙ ҡалып, дауаханаға эләкмәһәм, былар хаҡында белмәгән дә булыр инем. Шуға күрә сиремде рәхмәт менән ҡабул иттем һәм уны еңдем. Хәҙер һаҡланып йөрөйөм, йәғни физик культура менән шөғөлләнәм, таҙа һыу эсәм, тәмәкене ташланым, йәшелсә, емеш-еләк, иртән бутҡа ашайым, бер кемгә лә асыуланмаҫҡа тырышам, үсекмәйем, ғаиләм менән ял итәм, улар менән бергә көләм, шатланам. Ә шулай ҙа иң мөһиме – көнләшмәйем, иммунитетты ҡаҡшатыусы күңелһеҙ уйҙарға бирелмәйем. Әйҙәгеҙ, бергәләп сәләмәт тормош менән йәшәйек! Борис К.",ЮҒАЛТҠАС ҠЫНА АҢЛАНЫМ - БӘХЕТ НИМӘ ИКӘНЛЕГЕН,0,analytics,"""Халҡым һаулығы - илем байлығы""",2446,https://tamasha-rb.ru/articles/khal-ym-auly-y-ilem-bayly-y/2024-09-24/yu-alt-as-yna-a-lanym-b-het-nim-ik-nlegen-3942988,2024-09-24T12:02:00+00:00
"Рәис Хәбиров ялгыз пикеттаРәис Хәбировкулына ""Русия президенты Путин! Ялганга корылган эшләр нигезендә хөкем ителәчәк, татар телен яклаучы Тальяр Минһаев һәм башкаларны, мәчет имамнарын, гади мөселманнары (25 гаепләнүче) иреккә ибәрүне таләп итәбез! "" дип урыс телендә язылган плакат тотып торды. Тальяр Минһаевбылтыр апрель аенда 13 мөселман белән бергә тоткарланучылар исемлегендә. Хәбиров сүзләренчә, ул ""татар телен яклап уздырган ялгыз пикеттан соң икенче көнне"" тоткарланган. Рәис Хәбиров сүзләренчә, 14 майда мәхкәмә ""Хизб ут-Тәхрир""дә катнашуда гаепләнеп кулга алынган Татарстан кешеләренең эшләрен карый башлаган.2018 елның апрелендә Федераль иминлек хезмәте ""Хизб ут-Тәхрир әл-Ислами"" халыкара оешмасының 14 әгъзасы тоткарлануынбелдергән иде. Казанның Вахитов районы мәхкәмәсе аларны сак астына алды. Соңрак әлеге оешмада катнашуда шикләнелеп тагын биш кеше тоткарланды.2017 елда кулга алынганнарның да кайберләренә әле хөкем карары чыкмады.2017 елда Әлмәттә тоткарланган биш мөселманны күптән түгел Самарда урнашкан хәрби мәхкәмә 13 елдан алып 18 елга кадәр кырыс тәртипле колониягәхөкем итте. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды.","Казанда ""Хизб ут-Тәхрир"" эше нигезендә гаепләнелүчеләрне яклап ялгыз пикет узды",1,news,Яңылыҡтар,1875,https://www.azatliq.org/a/29947458.html,2019-05-17T12:01:17+00:00
"Бөрө-Таҙтүбә-Һатҡы юлының 0 саҡрымынан алып 198-се саҡрымына тиклемге участкала, был Бөрө, Мишкә, Ҡариҙел, Дыуан райондары, йөк һәм пассажирҙар транспорты өсөн хәрәкәт сикләнде. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Водителдәр иғтибарына!,1,news,Яңылыҡтар,355,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-17/voditeld-r-i-tibaryna-4582393,2026-02-17T20:30:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырИслам банкингы турында канун узган ел кабул ителде.2024 елның ярты елында Татарстан ислам финанслары белән бәйле килешүләр ике тапкырга арткан. Бу хакта бүген Татарстан икътисад министрлыгының Партнелык финансы бүлеге итәкчесе Руслан Хәлиуллин ""Татар-информ"" дәүләт агентлыгында узган матбугат очрашуында белдерде. — Ярты елда 1 255 килешүл төзелде. Операцияләр күләме — 215 процентка үсте. Бу 2,8 млрд сум дигән сүз, — диде ул. Аның сүзләренчә, бүген Русия банкы исемлегендә ислам финанслары белән 22 оешма шөгыльләнә, шуларның 16 сы — Татарстанда эшли. Ярты ел эчендә республикада ислам банкингы нигезендә проектларны финанслау, бизнеска ташламалы финанслар бирү, аваплылыкны үз өстенә алу (поручительство), лизинг кебек финанс продуктлар булдырылган.2023 елның ноябрендә Татарстанда ислам финансларына бәйле килешүләр ике тапкырга арткан дип хәбәр ителде. Республикада ислам банкингы эше барышында барлыгы 2 меңнән артык оешма финанслануы, 1 меңнән артык гаилә торак алуы, 7 меңнән артык кешегә банк картасыбирелгән иде. Былтыр Иран дәүләт банкы Казанда үзенең бүлек офисыначты. Моңа кадәр белгечләр Татарстанда ислам финансы белгечләре итмәвенәзарланган иде.2023 елда Русия думасы ислам банкингын илнең дүрт төбәгендә — Татарстан, Башкортстан, Чечня һәм Дагыстандасынап караутурында канун кабул итте. Ислам финансларын сынау вакыты 2023 елның 1 сентябреннән башлап ике ел дәвам итәчәк. Анда финанс оешмалары, фондлар, коммерцияле булмаган автоном оешмалар катнаша ала. Русиядә ислам банкын булдыру тәкъдиме белән Татарстан 10 елдан артык элек чыккан иде, әмма әлегә кадәр аның тормышка ашканы булмады. Белешмә: Ислам банкингы Ислам банкингы (инглизчә, гарәпчә; ) — шәригать принципларына туры килә торган банк эшчәнлеге һәм аны ислам икътисадын үстерү юлы белән гамәли куллану. Ислам банкингы өчен башка термин — шәригать принципларына нигезләнгән финанс эшчәнлеге. Шәригать риба биргән өчен билгеләнгән процент яки бүләк алуны тыя. Ислам принципларына каршы килә торган тауар (мисал өчен, дуңгыз, хәмер) итештерүче йә хезмәт күрсәтүче ширкәтләргә инвестицияләр кертү хәрәм санала. Әлеге тыюлар теге яки бу дәрәәдә мөселман илләрендә күптән кулланылуга карамастан, бу принципларга нигезләнгән беренче банклар мөселман әмгыятендә гасыр ахырында гына барлыкка килде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Ярты ел эчендә Татарстанда ислам финанслары белән бәйле килешүләр саны ике тапкырга арткан,0,analytics,Татарстан,2427,https://www.azatliq.org/a/yarti-el-echenda-tatarstanda-islam-finanslari-belan-bayle-kileshular-sani-ike-tapkirga-artkan/33050834.html,2024-07-25T18:08:36+03:00
"Запорожье өлкәсенең Работино авылындагы мәктәп бинасында Украина байрагыфикерләрЗапорожье өлкәсенең басып алынган өлешенә Русия куйган ""башлык""Евгений Балицкий Русия гаскәрләренең Работино авылын ""тактик калдыруы"" турында белдерде. Бу хакта РБКиткерә. Элегрәк Украинаның 47 нче бригадасы сугышчылары әлеге торак пунктны азат итүләре турында әйткән иде. ""Соловьев "" пропаганда тапшыруы барышында Балицкий Русия гаскәренең Работинодан чигенүен ""ялангач өслектә, ирне казырга мөмкинлек бөтенләй булмаганда бу – максатка ярашлы түгел"" дип аңлатты. Аның әйтүенчә, Работино дигән авыл юк диярлек, бу торак пункт харитада гына калды дигән түрә. Шул ук вакытта Балицкий Русия көчләре биеклекләрдә урнашкан, ә украин гаскәре аста тора һәм Русия гаскәрен мондый торыш канәгатьләндерә ди ул. Русия саклану министрлыгында Русия хәрбиләренең Работинодан чигенүен расламадылар. Кичә, 5 август көнне министрлык Работино тирәсендә Украинаның һөүмнәренә каршы торуы турындахәбәр иткән иде. Работиноның украин гаскәрләре контроленә күчүе турында 24 августта Украина кораллы көчләренең 47 нче бригадасы сугышчыларыхәбәр итте. Соңрак Украина кораллы көчләренең баш хәрби итәкчесе Валерий Залужныйавылда төшерелгән видеоны үзенең -каналындачыгарды. Украина саклану министры урынбасары Анна Малярисә 47 нче бригаданың сугышып Работино авылына керүен һәм биредә яшәүчеләрне эвакуацияләвен иткергән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Запорожье өлкәсенең Русия куйган ""башлыгы"" Русия гаскәрләренең Работинодан китүен белдерде",1,news,Яңылыҡтар,1477,https://www.azatliq.org/a/32580634.html,2023-09-06T08:49:04+00:00
"Основной докладчик – Министр промышленности и торговли Антон Алиханов. На совещании также выступили президент Российской академии наук Геннадий Красников, председатель правления Сбербанка Герман Греф, Министр науки и высшего образования Валерий Фальков, мэр Москвы Сергей Собянин и Министр цифрового развития, связи и массовых коммуникаций Максут Шадаев. В. Путин: ""Мы сегодня с вами рассмотрим вопросы развития отечественной электронной промышленности, а конкретно – разработки и производства электронной компонентной базы, современных интегральных схем. Такие технологии относятся к числу самых сложных и наукоёмких направлений. Ведущие государства и объединения – Соединённые Штаты, Китай, страны ЕС – ориентируются сейчас на укрепление суверенитета по основным элементам производственной цепочки в электронике, концентрируют на этом усилия, потому что для всех абсолютно очевидно: обеспечить экономическое и технологическое развитие, технологическое лидерство в сфере искусственного интеллекта, космоса, связи, цифровых технологий, квантовых вычислений не просто сложно, а невозможно без конкурентоспособных интегральных схем и электронной компонентной базы. Это, как говорится, основа основ. И, наконец, что касается сферы безопасности и обороны. Все современные, и тем более перспективные, виды вооружений становятся всё более требовательны к эффективности электронной компонентной базы. Очевидно, что армия России должна оснащаться умной техникой на базе наших собственных решений. В полной мере это относится и к гражданской, кстати говоря, сфере. Отмечу, что у нас в столь чувствительной технологической области созданы определённые заделы, есть сильные научные школы по целому ряду направлений, формируется соответствующая инфраструктура тестирования, выпуска продукции электроники. В конце прошлого года открыт центр фотоники. На этой площадке будут выпускаться интегральные схемы, которые способны существенно повысить скорость передачи данных. Между тем необходимо наращивать усилия по созданию отечественной технологической платформы в сфере микроэлектроники. Мы с вами, со многими здесь присутствующими постоянно на протяжении уже многих месяцев возвращаемся к этому вопросу – и с глазу на глаз, и в более широком составе постоянно об этом говорим. Необходимо усиливать те позиции, где у нас уже есть преимущества, тесно интегрировать работу учёных с компаниями, с реальным сектором производства. В целом следует кардинально повысить эффективность управления развитием отечественной электроники. Знаю и об идее создания соответствующей межведомственной комиссии. Здесь, безусловно, важно не просто сформировать и сформулировать такую структуру, а за счёт её возможностей реально обеспечить сверхоперативное рассмотрение всех вопросов и принятие решений в этой сфере. Я попрошу и Администрацию Президента, и Правительство определить детали работы такой комиссии. Считаю необходимым, чтобы её возглавили Первый заместитель Председателя Правительства Российской Федерации Мантуров Денис Валентинович и помощник Президента России Андрей Александрович Фурсенко. Давайте начнём работать! """,Совещание по развитию микроэлектроники,0,analytics,Йәмғиәт,3098,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-01-22/soveschanie-po-razvitiyu-mikroelektroniki-4550798,2026-01-22T19:00:00+00:00
Беренсе донъя һуғышында  башҡорт егете Сәйфетдин алып ҡайтҡан немец ҡыҙы  Францисканы төпкөл башҡорт ауылында ниндәй яҙмыш көтә? Быныһын спектаклгә килгәс үҙегеҙ күрерһегеҙ.,"""Һөйөү көсө"" Өфөгә килә!",0,analytics,Мәҙәниәт,173,https://shonkar.com/articles/culture/2025-03-11/y-k-s-f-g-kil-4153363,2025-03-11T16:15:00+00:00
"– Ишғәле, Дәүләт Думаһы депутаттары – бигерәк аҡыллы кешеләр, береһенән-береһе шәп закондар сығаралар. – Ҡушғәле, әйттең һүҙ, депутат булһын да аҡылһыҙ булһын. Төн йоҡламай, беҙҙең тормошто еңеләйтеү хаҡында уйлап сыға бит улар. – Шулайын шулайҙыр ҙа, тик бына берәҙәк эттәрҙе үтә ныҡ яҡлап хата эшләнеләр, буғай.","Эт – эткә, эт – ҡойроҡҡа",0,analytics,Юмор,313,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-01-27/et-etk-et-oyro-a-4097758,2025-01-27T16:00:00+00:00
"Республикабыҙҙың үҫмерҙәр командаһы икенсе урынды яулаған. Ауырғазы районынан Батырхан Ғайсин 13–15 йәшлектәр араһында бронза миҙаллы булған. Бишбүләк районынан Гүзәл Буранғолова 16–17 йәшлек ҡыҙҙар араһында көмөш миҙал яулаған. Йәш уҡсылар Фәим Ғайсин һәм Рәйес Низаметдинов етәкселегендә күнегә. Спортсыларҙың да, тренерҙарының да, ата-әсәләренең дә тырышлығы бушҡа китмәгән. Был хаҡта Ауырғазы районы башлығы Арыҫлан Шәһәретдинов хәбәр иткән. Сығанаҡ: Башинформ.",Башҡортостандың йәш уҡсылары Ҡаҙағстандағы ярышта ҡатнашты,1,news,Яңылыҡтар,465,https://amanat.su/news/novosti/2025-08-22/bash-ortostandy-y-sh-u-sylary-a-a-standa-y-yaryshta-atnashty-4358250,2025-08-22T14:49:00+00:00
"Мероприятия ко Дню любви и верности в Бирске посетили более 10 тысяч семей. Радий Хабиров поручил отремонтировать плотину на реке Кана в Зилаирском районе. Глава республики обратил внимание на сообщения в соцсетях, глава района Борис Мелкоедов подтвердил наличие проблемы. Визит-центр музея кочевых цивилизаций в Башкирии поставил рекорд по посетителям — за 8 дней работы его посетило 6649 человек. В 2024 году отремонтируют 75 участков «фонящих» дорог и улиц общей протяженностью 216 км и 5 мостах длиной 325 метров. Ремонт 48 участков дорог протяженностью 58 км и 5 мостов общей длиной – 325 метров завершат в 2025 и 2026 годы. Глава Башкирии поручил найти деньги и решить проблему с водоснабжением в Учалах. На этой неделе «Поезда здоровья» посетят Кушнаренковский, Чекмагушевский, Бураевский, Мелеузовский, Белокатайский, Белебеевский и Баймакский районы. С апреля «мобильные врачи» побывали в 181 населенном пункте и провели 102 683 осмотра. Цифровое креативное пространство для молодых -специалистов появилось в Уфе. К 2025 году улица Театральная в центре Уфы станет пешеходной. В августе делегация Башкирии планирует деловой визит в Узбекистан, где будут обсуждаться конкретные шаги по реализации достигнутых ранее соглашений. Радий Хабиров потребовал оперативно помочь Баймакскому району решить вопрос с размытыми дорогами и мостовыми переходами. На «Иннопроме-2024» Башкирия подписала 9 инвестсоглашений на 17,8 млрд рублей. В Башкирии по водохранилищам идет транзитный пропуск воды – ситуация на контроле. 15504 школьника сдали ЕГЭ в Башкирии. Самым популярным предметом стала математика. Средние баллы по сравнению с прошлым годом увеличились по всем дисциплинам. 155 школьников стали стобалльниками — количество выросло почти вдвое. Уже на следующей неделе аграрии Башкирии начнут собирать первый урожай. Благодаря дождям в этом сезоне ожидается очень хороший урожай зерновых, масличных и технических культур. Башкирия заняла второе место в рейтинге регионов России по реализации нацпроекта по экспорту.","Главные заявления, прозвучавшие на оперативке в ЦУРе",1,news,Яңылыҡтар,2015,https://uchbash.com/news/novosti/2024-07-15/glavnye-zayavleniya-prozvuchavshie-na-operativke-v-tsure-3849846,2024-07-15T19:53:00+00:00
"Унда Рәсәй төбәктәренән 14 – 17 йәшлек илһөйәр үҫмерҙәр һәм уларҙың остаздары – 500 тирәһе кеше ҡатнашты. Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 80 йыллығын билдәләгән саҡта ойошторолған сараның әһәмиәте бигерәк тә ҙур. Билдәле булыуынса, «Тарих һаҡсылары» – «Йәш армеецтар» һәм «Беренселәр хәрәкәте» ойошмаларының берлектәге проекты. Уның маҡсаты – йәш быуында илһөйәрлек тойғоһо тәрбиәләү, лидерлыҡ сифаттарын үҫтереү, тарихты һаҡлауға үҙ өлөшөңдө индереү. Слётты асыу тантанаһында ҡатнашыусыларҙы «Йәш армеецтар»ның төп штабы етәксеһе, Рәсәй Геройы Владислав Головин, «Беренселәр хәрәкәте» идаралығы рәйесе урынбаҫары Ксения Янова, Рәсәй Хәрби көстәре Баш хәрби-сәйәси идаралығы төркөмө етәксеһе Максот Телембаев, Башҡортостан Республикаһы йәштәр сәйәсәте министры Вито Сабиров, мәғариф министры Илдар Мәүлитбирҙин сәләмләне. – Беҙҙең республиканан ғына «Тарих һаҡсылары» проектына 5 мең кеше ҡушылған. Был залда илебеҙҙең бөгөнгө тарихын яҙыусылар йыйылған. Һеҙҙең күптәрегеҙ Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарын иҫән саҡтарында күреп өлгөрмәгәндер, әммә хәтерҙе тергеҙеп, тарихыбыҙға ҡағылып, һеҙ геройҙарыбыҙҙы беләһегеҙ һәм алдағыҙҙа ҙур яуаплылыҡ – тарихи дөрөҫлөктө һаҡлау бурысы тора. Тимәк, бөйөк миссия алдында тораһығыҙ, тарихи мираҫты һаҡлап, киләсәк быуынға тапшырасаҡһығыҙ, – тине Илдар Мәүлитбирҙин. Әйткәндәй, «Тарих һаҡсылары» проекты әүҙемселәре илебеҙҙең төрлө төбәктәрендәге 18 мең иҫтәлекле урынды шефлыҡҡа алған. Рәсәй Федерацияһының Оборона министрлығы менән бергә 928 мәңгелек ут мемориалын, 3431 хәтер утын, 5802 һәйкәл һәм обелискыны, шулай уҡ 7843 хәрби ҡәберлекте тәртипкә килтергән. –Һеҙ – тарихты һаҡлаусылар һәм яҡлаусылар, үҙегеҙҙең артығыҙҙан иптәштәрегеҙҙе һәм фекерҙәштәрегеҙҙе эйәртеүселәр. Һеҙ архивтарҙа эшләп, тарихыбыҙҙы тулыландыраһығыҙ. Һеҙ – тарихҡа нигеҙләнеп киләсәкте төҙөүселәр. Ата-бабаларыбыҙ исеменә тап төшөрмәҫбеҙ. Һеҙгә слётта уңышлы эшләүегеҙҙе теләйем, – тип мөрәжәғәт итте Владислав Головин. Слётта ҡатнашыусыларҙың һәр көндәре ҡыҙыҡлы булды. Улар «Тарихи хәтерҙе һаҡлау», «Почетлы ҡарауыл», «Шефлыҡ ирекмәнлек төрө булараҡ», «Йәш хәбәрселәр», «Лидерҙар», «Остаздар» йүнәлештәре буйынса эшләп, тәжрибә уртаҡлашты, белемдәрен арттырҙы. Шулай уҡ Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 80 йыллығына арналған, тарихи хәтерҙе һаҡлауға йүнәлтелгән саралар – оҫталыҡ дәрестәре, ижади осрашыуҙар, Рәсәй Геройҙары менән әңгәмәләр, дискуссиялар ойошторолдо. Рәсәй Геройы, «Йәш армеецтар» штабы етәксеһе Владислав Головин менән осрашыу, уның тормошо һәм яу юлы тураһында һөйләүе бер кемде лә битараф ҡалдырманы. Моғайын, күптәр уның тәжрибәһен үҙенә өлгө итеп алыр. Владислав Николаевич 1997 йылда Киров ҡалаһында тыуған. Мәктәптә уҡыған йылдарында йөҙөү, атыу, ҡатнаш көрәш менән шөғөлләнгән. Информатика лицейын тамамлағас, Рязань хәрби училищеһына инә. – Мине Еңеү парадына алып барған әсәйемә рәхмәтлемен. Ул ветерандар менән таныштырҙы. Һуғыш тураһында тарихтар ишеттем. Алты йәшлек кенә сағымда, бәлки, бәләкәйерәк тә булғанмындыр, күҙ йәштәре аша тантана ителгән Еңеү байрамы мөхитен күңелем менән тойҙом. Был ваҡиға ғүмерлеккә хәтеремдә ҡалды, мин Ватанды һаҡлаусы булырға тейешлегемде аңланым, – тине Владислав. Ул училищенан һуң йыл ярым Ҡара диңгеҙ флотында диңгеҙ пехотаһында хеҙмәт иткәс, махсус хәрби операцияға эләгә, Мариуполь өсөн барған ҡаты алыштарҙа ҡатнаша. Егеткә яраланған командирҙары урынына взвод, рота менән етәкселек итергә лә тура килә. Головин тәүҙә интернет аша арҡаһына ҡыҙыл биштәр аҫҡан «Струна» ҡушаматлы яугир булараҡ таныла. Уның тураһында репортаж эшләйҙәр. 25 йәшендә Рәсәй Геройы исеме бирелә. Әлеге ваҡытта бер аяғы урынына протез булһа ла, офицер һынауҙарға бирешмәй, «Йәш армеецтар» штабы етәксеһе итеп һайлана. Үҙенең ябайлығы, тыйнаҡлығы менән дә әсир итте ул. Әлбиттә, балаларҙың Рәсәй Геройына һорауҙары ла күп ине. Егеттәр хәрби училищеға инеү тураһында ҡыҙыҡһынды. Владислав Головин Рязандә уҡығанда ла спортты ташламай, күпалыш буйынса мастерлыҡҡа кандидат була. Училищены ҡыҙыл дипломға тамамлай. Кумиры олатаһы булғандыр, ул ейәненә үҙенең офицер яҙмышы тураһында күп һөйләй. Бәләкәй Головин яуҙа хәрби заданиены үтәү менән бер рәттән һалдаттарҙың ғүмерен һаҡлау бурысы ла беренсе урында тороуын шул саҡта уҡ аңлай. – Белем алырға бер ҡасан да һуң түгел, күп уҡығыҙ. Информацион технологияларҙы, яһалма интеллектты өйрәнегеҙ. Тыуған илде һаҡлау хәрбиҙәр эше генә түгел, һәр һөнәр эйәһе дөйөм изге эшкә үҙ өлөшөн индерә, шулай уҡ уҡыусылар ҙа. Беҙ бөтәбеҙ бергә – ҙур ғаилә, – тип кәңәшен бирҙе «Йәш армеецтар» штабы етәксеһе Владислав Головин. Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров слётта ҡатнашыусылар менән осрашып, йәштәрҙең һорауҙарына яуап бирҙе. «Йәш армеецтар» менән республикабыҙ Хөкүмәте араһында хәрби-патриотик тәрбиә биреү өлкәһе буйынса килешеү төҙөлдө. Слёт барышында «Хәтер архитектураһы» конкурсы ла уҙҙы. Иң яҡшы 20 проект билдәләнде. Байкал арты крайының Чернышев өлкәһе уҡыусыһы, «Беренселәр хәрәкәте» әүҙемсеһе Алиса Торлованың «Бөйөк Еңеү» номинацияһы буйынса башҡарылған «Өмөттөң 115 сиге» тигән эше Гран-при яуланы. Ҡыҙҙың эше арт-проект төҙөү өсөн ҡулланыласаҡ. Йыйынға илебеҙҙең иң әүҙем илһөйәр йәштәре килгәйне. Улар бер-береһе менән яҡындан аралашып, тәжрибә уртаҡлашып, алдарына тағы ла ҙурыраҡ маҡсаттар ҡуйып ҡайтҡандыр.",Тарих һаҡлай илһөйәрҙәр,0,analytics,Донъя,5224,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-11-10/tarih-a-lay-il-y-r-r-4460503,2025-11-10T17:00:00+00:00
"14 февраль көнө ул үҙенең ""Яратығыҙ"" тип аталған концертын үткәрә. Программала мөхәббәт хистәренә тулы халыҡ, ретро һәм эстрада йырҙары яңғыраясаҡ. Шулай уҡ тамашала йырсының ҡустыһы Алмас Сирусин, йырсылар Наҙгөл Ғайсина, Гөлшат Ғирфанова һәм филармония артистары ҡатнашасаҡ. Концерт режиссеры - Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты Сулпан Асҡарова.","Рәфис Сирусин: ""Яратығыҙ! """,1,news,Яңылыҡтар,354,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-08/r-fis-sirusin-yaraty-y-4569360,2026-02-08T15:30:00+00:00
"омикрондың ике аҫтөрөнән хасил булғанға билдәләре омикрон вариантынан әллә ни айырылмай: бер аҙ температура күтәрелә, тамаҡ ауырта, йүткертә, еҫ-тәм тойоу юғала, ашағы килмәй, тән һыҙлай, баш ауырта, танау тона, арығанлыҡ баҫа. осрағы тәүге тапҡыр июнь айында Германияла теркәлә.  Уға тиклем Италияла табыла, тик  дөйөм базаһына мәғлүмәт  сентябрҙә генә индерелә. Бынан тыш, Европаның тағы бер нисә илендә табылған. Ковидтың элекке төрҙәре лә баш ҡалҡытты.  23 сентябргә Башҡортостанда 254 осраҡ теркәлгән. 72 кеше дауаханаға һалынған. Коронавирус йоҡтороуҙан һаҡланыу сараларын (маска, йыш ҡул йыуыу, күмәк кешеле урындарға бармау һ. б. ) онотмағыҙ. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Өфө кешеһе коронавирустың яңы төрөн йоҡторған,1,news,Яңылыҡтар,1081,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-25/f-keshe-e-koronavirusty-ya-y-t-r-n-yo-tor-an-3944101,2024-09-25T10:53:00+00:00
"Башҡортостанда Армия мәҙәниәте көндәре сиктәрендә  билдәле рәссам, Рәсәй Рәссамдар союзы ағзаһы Сергей Марченконың Донбасс күмере. Еңеүҙең йөҙҙәре күргәҙмәһе асылды. Сергей Марченко портреттарҙы крафт ҡағыҙҙа күмер менән эшләй. Ул был комбинацияны ҡағыҙ фоны тире төҫөнә тап килеүе, ә күмер геройҙың йөҙ һыҙаттарын һәм тойғоларын ентекләп башҡарырға мөмкинлек биреүе менән аңлата. Оҫталыҡ дәресендә портрет геройы МХО ҡатнашыусыһы Юрий Лысов булды. Былтыр йыл аҙағында ул демобилизацияланған һәм реабилитациянан һуң төбәк ауыл хужалығы министры урынбаҫары вазифаһын башҡарыуға тотонған. -  Мин Запорожье өлкәһендә хеҙмәт иттем, минометсы булдым, ә хеҙмәтте Барс подразделениеһында мотоуҡсылар ротаһы командиры вазифаһында тамамланым. Мин сәнғәтте ныҡлап аңламаһам да, картина аша кешенең характерын еткереү өсөн ҙур талант кәрәк тип иҫәпләйем, — тип үҙ фекере менән уртаҡлашты ул. Оҫталыҡ дәресе ваҡытында рәссам студенттарға буласаҡ картина геройының эске донъяһын теүәл сағылдырыу өсөн уның менән алдан танышырға кәңәш бирҙе. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Хәрби рәссам студенттарға оҫталыҡ дәресе үткәрҙе,0,analytics,Иҫтәлекле көндәр,1700,https://henek.info/news/++++/2025-08-22/h-rbi-r-ssam-studenttar-a-o-taly-d-rese-tk-r-e-4360083,2025-08-22T18:25:00+00:00
"6 ноябрҙә – Һатҡы, 8 ноябрҙә – Мейәс, 11 ноябрҙә – Силәбе, 13 ноябрҙә Магнит ҡалалары халҡы Илдар Әмир улы ойошторған фестивалде күрәсәк. 16 ноябрҙә фестиваль Ырымбурҙа дауам итәсәк, 17 ноябрҙә йырсының атаһы Әмир Абдразаҡовтың тыуған яғын – Ырымбур өлкәһе Александровка районын гөрләтәсәк.  Әмир Ғәбделмән улы ошо райондың Ҡәйепҡол ауылында тыуған, быйыл уға 90 йәш тулған булыр ине. Илдар Әмир улының район үҙәгендәге концерты атаһының иҫтәлегенә бағышланасаҡ. Фестивалдең һуңында 20 ноябрҙә Өфөлә Башҡортостан концерт залында ҙур концерт була. Фестивалдә балалар өсөн программалар ҙа ҡаралған. 10 ноябрҙә Силәбенең балалар филармонияһында Илдар Абдразаҡовтың оҫталыҡ дәресе үтәсәк, мәшһүр йырсы үҙенең сәнғәт серҙәре менән уртаҡлашасаҡ. Сығанаҡ: Башинформ.",Илдар Абдразаҡов музыка байрамы үткәрә,1,news,Яңылыҡтар,759,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-29/ildar-abdraza-ov-muzyka-bayramy-tk-r-3988065,2024-10-29T11:50:00+00:00
"Парикмахер һөнәрен ул мәктәпте тамамлағас та үҙләштерә. Иҫке Собханғол ауылы ҡыҙы медицина училищеһына уҡырға ингән еренән документтарын кире алып, парикмахерҙар әҙерләүсе курсҡа яҙыла. Уның был ҡылығына бик аптырап, яҡындары кире күндерергә маташалар. Әммә маҡсатлы, үткер ҡыҙ үҙ ҡарарында ныҡ тора. Һәм һис тә үкенмәй, киреһенсә, һәр заманда ла кәрәкле һөнәр алыуына ҡыуанып бөтә алмай. Уҡыу-производство комбинатында 9 ай уҡып ҡайтҡандан һуң, Өфөлә ҡалырға саҡырһалар ҙа, ул Бөрйәнгә ҡайта. Көнкүреш йортонда эш башлаған Лилиә Әкрәм ҡыҙы тәүҙә ҡатын-ҡыҙҙарҙың ғына сәсен ҡырҡа. Бер ваҡыт йәш ҡыҙҙы ир-егеттәрҙең залына ҡуялар. Ул ваҡытта көнкүреш йортонда айырым ирҙәр һәм ҡатын-ҡыҙҙар залы була. Бөтәһе 4-5 парикмахер ике смена менән эшләй. Ир-егеттәрҙең сәсен алыу буйынса әле тәжрибәһе булмаған ҡыҙға районда билдәле генә оло бабай килеп ултыра. -Полубокс һораны. Мин уны белмәйем бит инде. Ул нисек була һуң ул? - тип һораным. Клиент аңлатҡас, тырышып эшкә тотондом. Икенсе юлы теге бабай килде лә: Мин һиңә башҡаса килмәйем, ҡыҙым, үпкәләмә. Әбей минән, уй, бабай, һиңә таҡыя кейҙереп ҡайтарғандар бит, тип көлдө, ти. Тәүге тапҡыр алғас ни, өҫ яғындағы сәсен ҡалдырып, уратып ҡырҙым да, етмәһә, араһын ныҡ ҡына итеп тигеҙләнем. Ысынлап та, хас та түбәтәй кейгәндәй булып ҡалғайны шул, - тип тәүге тәжрибәһе хаҡында көлөп иҫләй Лилиә Әкрәм ҡыҙы. -Ә ҡатын-ҡыҙҙар тәүҙән үк риза булып, оҡшатып сығалар ине. Ваҡыт үтеү менән Лилиә Вәлиуллина парикмахер серҙәренә тағы ла ныҡлап төшөнә, төрлө курстарҙа белемен камиллаштыра. Бөгөн мастер-универсал һәр клиентының теләген дөрөҫ аңлаған, тәжрибәле, оҫта парикмахер булып танылған. Ул клиенттарының тик үҙҙәренә генә килешкәнен тура килтерә белә, уларҙың прическалары матур булһын өсөн бар күңелен һалып эшләй. Уның һөнәре, тәүге нәүбәттә, етеҙлекте, зауыҡлы булыуҙы талап итә. Ә Лилиә Әкрәм ҡыҙы был яҡтан һынатмай – йәштәрсә дәртле, үҙе ихлас, сәстәрен дә һәр саҡ матур йөрөтә. Өс бала тәрбиәләп үҫтергән әсәнең уртансы ҡыҙы Регина әсәһе юлынан киткән. Ул Өфө ҡалаһында эшләй. -Көнкүреш йортондағы хеҙмәттәр тарҡала башлағас, өйҙән эшләүгә күстем. Балаларым клиенттарым араһында үҫте тиһәң дә була. Регина ҡыҙым бәләкәйҙән бик ҡыҙыҡһынып, 9-сы кластан уҡ сәс ҡырҡа башланы. Шул ваҡыттан алып сәсемде тик ҡыҙымдан ғына ҡырҡтырам, буятам, - ти ул. Лилиә Әкрәм ҡыҙы сәс ҡырҡыуҙан тыш, уларҙы буяу, бөҙрәләтеү, тәрбиәләү хеҙмәттәрен дә күрһәтә. Көн дауамында клиенттары менән аралашырға тура килгән парикмахер ниндәйҙер кимәлдә психолог та. -Сәстәрен ҡырҡтырып, яңы прическа эшләтеп сыҡҡан гүзәл заттарҙың шунда уҡ кәйефтәре күтәрелә. Әйтәләр бит, сәс остарында кире энергия йыйыла тип, бәлки, дөрөҫтөр ҙә. Ауырыңҡырап килһәләр, Ой, күҙҙәрем асылып китте, йә Ҡан баҫымым нормалләште, тип ҡыуанып сыҡҡандар бар. Һәр клиент яҡын кешең кеүек була башлай. Даими клиенттар тураһында әйтеп тораһы ла юҡ. Улар менән төрлө темаларға һөйләшәбеҙ. Кеше бит ҡыуанысын, йә ҡайғыһын кем менәндер уртаҡлашҡыһы килә, - ти һөйләшкән арала клиентының сәсен матурлап та бөткән парикмахер. Эйе, ул тыңлай ҙа, тынысландыра ла, дәртләндерә лә белә. Мин үҙем 25 йылдай тик Лилиәгә йөрөйөм, - ти, уның һүҙҙәренә ҡеүәт өҫтәп Надежда Ғилманшина. 40 йыл әҙ ваҡыт түгел бит, эшегеҙҙән арымайһығыҙмы? тигән һорауыма: Көн дауамында аяҡ өҫтө торорға, бер кеше эргәһендә нисәмә өйөрөлөп сығырға тура килә бит, әлбиттә, арыта. Әммә эшем бер ҙә генә лә ялҡытмай, һәр саҡ яратып башҡарам, - ти шөғөлөнән йәм, тәм табып, кешеләргә матурлыҡ өләшеп йәшәүсе Лилиә Вәлиуллина.",Яратҡан эш - ярты бәхет,0,analytics,Йүнселлек,3484,https://tanburz.ru/articles/y-nsellek/2025-09-13/yarat-an-esh-yarty-b-het-4385884,2025-09-13T10:10:00+00:00
"""Водорослям крышка. Амбассадоры рек"" экологик проектының Башҡортостандағы координаторы Альбина Сөләймәнова билдәләүенсә, был һөҙөмтә икеләтә ыңғай экологик һәм социаль йоғонто яһай. - Республика халҡының әүҙем ҡатнашлығы арҡаһында бер тоннанан ашыу пластик материал полигондарға ебәрелмәне. Уларға икенсе мөмкинлек бирелде - яңы, файҙалы продукцияға әйләндереләсәк. Әммә иң мөһиме, шешә ҡапҡастарын тапшырыуҙан килгән аҡсаға үлән ашаусы балыҡ алып, тәбиғи таҙартыу өсөн йылғаларға ебәрәсәкбеҙ, - ти  Альбина Сөләймәнова. Проект үҙ эшен дауам итә. Ойоштороусылар тыуған яғының тәбиғәтен һаҡлауға өлөш индерергә теләгән яңы ойошмаларҙы һәм граждандарҙы унда  ҡатнашырға саҡыра.",1124 килограмм,1,news,Яңылыҡтар,675,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-06/1124-kilogramm-4529590,2026-01-06T01:28:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБерничә атна элек Русия Харьков өлкәсендә һөүм итә башгач, Берлинның карашлары үзгәргән. Германия үзендә итештерелгән коралларны Украинага Русия ирләрендәге һәдәфләргә кулланырга рөхсәт итми иде, хәзер исә бу чикләүләрнебетергән. Бу хакта бүген, 31 майда Германия хөкүмәте вәкиле Штеффен Хебешрайтбелдерде. Аның әйтүенчә, берничә атна элек Русия Харьков өлкәсендә һөүм итә башгач, Берлинның карашлары үзгәргән. ""Соңгы атналарда Русия Харьков тирәсендәге позицияләреннән һөүм итте, аерым алганда чиккә якын ирләрдән. Халыкара хокукка ярашлы, Украинаның бу һөүмнәрдән сакланырга хакы бар"", дип искәртте Хебешрайт. АКШ президенты Джо Байденхакимияте дә Русиядәге һәдәфләргә һөүм иткәндә америка коралын куллану чикләүләрен бетерде. Моны хакимияттә рәсми расладылар. Шулай да бу бары тик Харьков өлкәсенә терәлеп тора торган урыннарга гына кагыла. Русиянең халыкара танылган ирләренә әйтик ракетлары белән һөүм итүне Вашингтон әле дә хупламый. Соңгы атналарда Украина хакимиятләре Көнбатыштан килгән коралларны куллануга чикләүләрне бетерергә кирәк дип әйтеп килә. Украина президенты Владимир Зеленский -га әңгәмә бирде, ул Русия эчендәге объектларга һөүм итү өчен АКШтан еракка очучы ракетларны кулланырга рөхсәт сорады. Бу Русиянең әзасызлык хисен бетерү өчен кирәк, ди ул. АКШ рөхсәт итмәсә, Украина Русиядәге һәдәфләргә башка илләрнең ракетларын да очырта алмаячак, мәсәлән Британиянекен, дип искәртте Зеленский. Элегрәк Британия дә үз коралын куллануга чикләүләрне бетергән иде. Тик аларны тулысынча ирекле кулланырга ярый дигән сүз түгел, дигән Украина президенты. НАТО баш сәркатибе Йенс Столтенбергбу чикләүләрне бетерү турындагы чакыруларны хуплады. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Украина Германия коралын Русиягә һөүм иткәндә куллану рөхсәтен алды,1,news,Яңылыҡтар,1813,https://www.azatliq.org/a/germaniya-rusiyadage-hadaflarga-hojum-itkanda-ukrainaga-alman-koralin-kullanirga-rohsat-itte/32974003.html,2024-05-31T16:25:41+03:00
"Бөгөн аяҙ, яуым-төшөм көтөлмәй. Ел көньяҡ-көнсығыштан, талғын. Һауа температураһы -6 градус.",Көн торошо,1,news,Яңылыҡтар,92,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-01/k-n-torosho-4559475,2026-02-01T08:10:00+00:00
Бөгөн Өфөләге Көрәш һарайында ҡатын-ҡыҙҙар араһында бокс буйынса донъя чемпионаты башланды.,Мәртәбәле чемпионаттың мөһим сараһы булды,0,analytics,Спорт,91,https://bashgazet.ru/articles/sport-m-turizm/2025-11-29/m-rt-b-le-chempionatty-m-im-sara-y-buldy-4486581,2025-11-29T15:45:00+00:00
"Әбйәлил районының Үләнде күлендәге боҙ майҙансығы гөрләп торҙо. Бында ике төбәкте - Силәбе өлкәһен һәм Башҡортостанды берләштергән ҙур спорт байрамы үтте. ""Уральская классика"" турниры ""Салауат Юлаев"" һәм ""Металлург"" хоккейсылары тарафынан ойошторола. Уникаль сара йәш спорт һөйөүселәргә хоккей йондоҙҙары менән сәкән һуғыу мөмкинлеген бирә. Күрше Магнитогорск ҡалаһының ""Металлург"" хоккейсылары менән Әбйәлил районының ""Асҡар"" командаһы көс һынашты. Боҙҙа малайҙар менән бергә Илья Воробьев, Егор Яковлев, Владимир Ткачев, Василий Кошечкин, Илья Набоков уйнаны, легендар хоккейсылар менән бергә боҙҙа сәкән һуғыу онотолғоһоҙ тәьҫораттар ҡалдырҙы. Турнир аҙағынан Әбйәлил командаһына биш комплект хоккей экипировкаһы, формаалар бүләк иттеләр. Райондың бөтә ауыл биләмәләре ҡатнашҡан ""Йыуаса-фест"" байрамдың сағыу биҙәге булды. Әбйәлил ауылы ҡатын-ҡыҙҙар советы ҡунаҡтарҙы мул өҫтәл һәм төрлө һый-ниғмәттәр менән ҡаршы алды. Улар тәмле бәлеш, йыуаса, ҡоймаҡ, ҡайнар самауыр сәйе һәм тел йоторлоҡ буҙа менән һыйланы. Әбйәлил ауылы активистары үҙҙәренең дәртле флешмобы менән ҡунаҡтарҙы һоҡландырҙы. Дөргөн, татыу ауыл халҡы тағы ла берҙәмлеген һәм ""Айыҡ ауыл"" конкурсында еңеүгә ынтылышын күрһәтте. Онотолмаҫлыҡ спорт һәм берҙәмлек байрамы яҡшы кәйеф, дәрт-сәм бүләк итте.",Хоккей йондоҙҙары менән сәкән һуҡтылар,1,news,Яңылыҡтар,1269,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-22/hokkey-yondo-ary-men-n-s-k-n-u-tylar-4588555,2026-02-22T22:10:00+00:00
"Әсәдуллаев йортыМәскәү арбитраж мәхкәмәсендә Әсәдуллаев йорты эше нигезендә Мәскәүнең Татар милли-мәдәни мохтарияте һәм Русия президенты идарәсең ""Югары хакимият оешмалары биналарын эксплуатацияләү идарәсе"" үзара килешү төзергә булган. Бу хакта ""Бизнес-Онлайн""яза. ""Эшне туктатып торуыгызны сорыйм, үзара килешү мәсьәләсе карала"", дигән адвокат Таһир Мәитов. Президент идарәсе вәкиле дә моны раславын белдереп, диалог башланды дигән. Нәтиәдә хөкемдар Кристина Хабароваэшне мәхкәмәдә карауны 13 августка кичектергән. Бу көнгә яклар килешүне әзерләп бетерергә тиеш. Адвокат Руслан Нәгыевкилешүнең өлгесе әзер, кайбер нечкәлекләрен генә карап бетерәсе бар дип белдерә. ""Консенсус күренә, килешүнең өлгесе әзер, без аны бүген президент идарәсе вәкиленә тәкъдим иттек. Әлеге килешү дәгъвачыны да, авап бирүчеләрне дә, мәхкәмәне дә канәгатьләндерер дип уйлыйм"", дигән Нәгыев. гасыр башында төзелгән Әсәдуллаев йорты 2009 елда Русия президенты Владимир Путинфәрманы белән Мәскәү татар әмәгатьчелегенә, куллану өчен, кире кайтарылган иде. Күптән түгел Русия президенты идарәсенең Әсәдуллаев йортын Мәскәү татар милли-мәдәни мохтариятеннән алырга ыенуымәгълүм булды. Хакимият 49 елга түләүсез арендага бирү килешүен юкка чыгармакчы дип белдерелде. Президент идарәсе килешү шартлары үтәлмәгән дип саный. Мәскәү татар милли-мәдәни мохтарияте Әсәдуллаев йортын саклап калу өчен имза даыя башлаган иде. Мохтарият вәкилләре йортны уйлап чыгарылган сәбәпләр белән тартып алмакчылар дип саный. Әсәдуллаев йорты 1913 елда эшмәкәр Шәмси Әсәдуллаевакчасына хосусый мөселман мәктәбе буларак төзелә. Мәктәп белән бергә шул ук бинада татар басмаларын чыгаручы типография дә урнаша. 1917 елгы Октябрь инкыйлабыннан соң бина дәүләт кулына күчә. Шулай да 1941 елга кадәр биредә Нариманов исемендәге иде еллык татар мәктәбе, балалар бакчасы, төрки китапханә, үзешчән театр эшли, татар мәдәни чаралары уза. Сугыш чорында хакимият аны тартып алып анда хәрби һоспиталь урнаштыра, ә сугыштан соң ул тышкы эшләр министрлыгына тапшырыла. Татар әмәгатьчелегенең дистәләрчә елга сузылган мөрәәгатьләре нәтиәсендә 2003 елда Әсәдуллаев йорты түләүсез кулланып тору өчен Русия президенты идарәсеннән 49 елга Мәскәү татар милли-мәдәни мохтариятенә тапшырыла. Биредә төрле татар чаралары, очрашулар, кичәләр уздырыла.",Әсәдуллаев йорты эшендә тарафлар үзара килешү әзерли,1,news,Яңылыҡтар,2278,https://www.azatliq.org/a/29992942.html,2019-06-11T08:01:55+00:00
"""Владимир Путин менән йыл йомғаҡтары"" программаһы иртәгә, йәғни 19 декабрҙә була. Унда халыҡ төрлө ысул менән һорау ебәрә.",Президентҡа ике миллиондан ашыу мөрәжәғәт килгән,1,news,Яңылыҡтар,122,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-18/prezident-a-ike-milliondan-ashyu-m-r-zh-t-kilg-n-4512937,2025-12-18T15:00:00+00:00
"1 июль Украина Югары Радасы 325 тавыш белән (конституцион купчелек 300 тавыш) ""Украинаның асаба халыклары хакында"" канун өлгесе кабул итте. Документ Украина асаба халыклары итеп ""Кырым ярымутравында формалашкан кырымтатарларны, караимнарны һәм кырымчакларны"" билгели. ""Украинаның асаба халыклары Украинада үзбилгеләнүгә хокуклы, Украина Конституциясе кыссаларында үз сәяси статусларын билгелиләр, ирекле рәвәштә үзләренең икътисади, социаль, мәдәни үсешләрен гамәлгә ашыралар. Канун нигезендә асаба халыкларның вәкаләтле оешмаларының хокукый статусы, аларны ресурс ягыннан тәэмин итү, шулай ук Украинаның асаба халыкларының халыкара дәрәәдә вәкиллеге мәсьәләләрен билгели"", диеләканунда. Канун нигезендә Украинаның асаба халыкларына үзенчәлекле халыклар буларак, этник бөтенлекне, мәдәни кыйммәтләрне мәхрүм итүгә, төрле формада күпләп яшәү урыннарыннан чыгып китүгә яки мәбүри күченүгә, теләсә кайсы формада мәбүри ассимиляцияләүгә яки мәбүри интеграцияләүгә, аларга каршы юнәлдерелгән расачыл, этник яки дини нәфрәт күзгатуга юнәлтелгән теләсә нинди гамәлләрдән хокукый яклау гарантияләре билгеләнгән. Әлеге канунны Югры Радага 18 майда Украина президенты Владимир Зеленскийкертте. Ул урыс халкы хокукларына кагылмый. Русиядә тыелган Кырымтатар милли мәлесе рәисе Рефат Чубаровканунны гамәлгә ашыру механизмнары безгә бәйле булачак диде Киевтан эфирга чыгучы бәйсез телеканалына. Русия Президенты Владимир Путин 30 июньдә туры эфирда халык сорауларына авап бирү вакытында Украинаның ""Асаба халыклар турында"" кануны урысларның хокукларын кыса дип белдерде. Украинада кабул ителгән канун асаба халыклар итеп яшәгән урыннарыннан читтә үз илләре булмаган, бу ирдә формалашкан халыкларны асаба халыклар итеп таный. Мондый статуска Кырымда кырымтатарлар, караимнар, кырымчаклар ия булганын раслый. Украинада яшәгән руслар, беларуслар, маарлар, румыннар һәм башка халыкларның хаклары Украинаның милли азчылыклар турында кануны белән билгеләнә. Русиянең аз санлы асаба халыклары кануны буенча исә саннары 50 меңннан ким булган халыклар асаба халыклар итеп исәпләнә. Украинада кабул ителгән канун буенча мондый чикләү каралмаган. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкның әсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнең каналына кушылырга онытмагыз!","Киев кырымтатарлар, караимнар һәм кырымчакларны Украинаның асаба халыклары итеп таныды",1,news,Яңылыҡтар,2369,https://www.azatliq.org/a/31337096.html,2021-07-02T05:16:23+00:00
"Фәтхулла ИсхаковфикерләрБашкортстанда яшәүче 86 яшьлек пенсионер Фәтхулла Исхаковмоннан 64 ел элек чыккан хөкем карарын гамәлдән чыгаруга ирешкән. Русия Югары мәхкәмәсе аңа аклау карары чыгарган. Бу хакта иткерә. Исхаковны үтерү нияте белән ике кызга һөүм итүдә гаепле дип табып, 22 яшьлек чагында, 1959 елда төрмәгә утырталар. 13 ел буе гаепсезгә утырып чыкканнан соң, ул гаделлек эзли башлый. Русия Конституция мәхкәмәсенә, 6 нчы кассация мәхкәмәсенә, Югары мәхмәгә мөрәәгать итә, прокуратура каршысындаачлык оештыраһәм пикетларга чыга. Узган ел Азатлык Фәтхулла Исхаковның язмышын һәм гаделлек өчен көрәшен язып чыккан иде. ""Бөтен мәхкәмәләргә, партия оешмаларына, журналистларга яздым. Кызык итеп хәтта ""Поле чудес"" програмына, Леонид Якубовичка да яздым, миңа авап бирмәде. Берсенең дә файдасы булмады"", дигән иде ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстаннан нахакка хөкем ителгән Фәтхулла Исхаковка мәхкәмә 64 елдан соң аклау карары чыгарган,1,news,Яңылыҡтар,920,https://www.azatliq.org/a/32428707.html,2023-05-26T06:09:35+00:00
"Өфөлә Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы сиктәрендә Евразия НОЦ базаһында милли үҙенсәлекте һәм туған телдәрҙе һаҡлау мәсьәләләре буйынса ғилми форум үтте. Форумдың пленар өлөшөндә РФ Дәүләт думаһы депутаты Эльвира Айытҡолова, Башҡортостан фәндәр Академияһы президенты Камил Рамазанов һәм БР Башлығы Гранттары фондының генераль директоры Люция Сәйфуллина сығыш яһаны. Эльвира Айытҡолова билдәләүенсә, милли үҙенсәлекте һәм туған телдәрҙе һаҡлау маҡсатында форумда ғилми-хоҡуҡи база әҙерләнәсәк. «Урал-Алтай-Мәскәү: Рәсәй төркиҙәре боронғонан хәҙерге заманға» панель дискуссияһында этносәйәси проблемалар, милли һәм гражданлыҡ мәсьәләләре, цивилизация ҡиммәттәре һәм Рәсәй халыҡтарының берҙәмлеген тәьмин итеү механизмдары тикшерелде. Яҡутстан Фәндәр академияһының туған телдәрҙе өйрәнеү, һаҡлау Һәм үҫтереү үҙәге етәксеһе Феодосия Габышева һөйләүенсә, Бөгөн Рәсәй халыҡтарының гражданлыҡ үҙенсәлеген һәм үҙенсәлеген һаҡлау оҙайлы дәүләт бурыстарының береһе булып тора.",Тел һәм милли үҙенсәлек тураһында һөйләшеү,1,news,Яңылыҡтар,966,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-13/tel-m-milli-ens-lek-tura-ynda-yl-she-4050450,2024-12-13T07:45:00+00:00
Михаил Евраевтың доклады төбәктең социаль-иҡтисади үҫеш динамикаһына ҡағылды. МХО-ла ҡатнашыусыларға ярҙам итеүгә айырым иғтибар бүленде. Тулыраҡ,Ярославль өлкәһе губернаторы Михаил Евраев менән осрашыу,1,news,Яңылыҡтар,145,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-13/yaroslavl-lk-e-gubernatory-mihail-evraev-men-n-osrashyu-4543292,2026-01-13T09:00:00+00:00
"Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың йыллыҡ Мөрәжәғәтнамәһен тыңлағандан һуң үҙ тәьҫораттары менән махсус хәрби операция ветераны, Дөйөм Рәсәй Халыҡ фронтының Башҡортостан төбәк башҡарма комитеты рәйестәше Морат Шафиҡов уртаҡлашты. Махсус хәрби операцияла булып, барыһын да үҙ күҙҙәре менән күреп ҡайтҡан ветеран-яугир Мөрәжәғәтнамәнең көнүҙәклеген билдәләне. – Бындай мөһим сәйәси сараға тәүге тапҡыр килдем һәм бик күп ыңғай тәьҫораттар алдым. Мөрәжәғәтнамә төбәк көн тәртибе сиктәренән сыға. Республика Башлығы шунда уҡ федераль һәм тарихи масштабты билдәләй, Башҡортостандың илдең берҙәм стратегияһының бер өлөшө булараҡ эш итеүен һыҙыҡ өҫтөнә ала. Республикабыҙ ил менән бергә – бөтәһен дә еңеү өсөн эшләй. Һис шикһеҙ Башҡортостан бында үҙенең ҙур өлөшөн индерә. БПЛА тармағына ҙур иғтибар бүленде. Был миңә яҡын, сөнки мин ГРОМ Каскад подразделениеһында хеҙмәт иттем, беҙ унда пилотһыҙ аппараттар менән эш итә инек. Республикабыҙ БПЛА операторҙары әҙерләү буйынса компетенциялар үҙәгенә әйләнә. Шулай уҡ был аппараттарҙы етештереү буйынса ла алдынғы позициялар биләй барабыҙ. БПЛА буйынса яңы төр ғәскәрҙәр булдырылыуы бик һәйбәт тип иҫәпләйем. Был ғәскәрҙәрҙең ни тиклем мөһим һәм кәрәкле икәнлеген аңлайым. Республикабыҙ беренселәрҙән булып был эшкә ҡушылды, ғәскәрҙәр комплектлай башланы. Махсус уҡыу үҙәктәре булдырылыуы ла һәйбәт. Әлеге йүнәлеш киләсәктә лә кәрәк буласаҡ. Стратегик мөһим тармаҡ, ул һуғыш ҡына түгел, граждандар тормошонда ла ихтыяжлы. Тимәк, республика алға ҡарап эш итә. Шулай уҡ ветерандарға ярҙам итеү мөһим, Мөрәжәғәтнамәлә был темаға ла ҙур иғтибар бүленде. Башҡортостан яугирҙәргә, ветерандарға һәм яугирҙәрҙең ғаилә ағзаларына ярҙам итеү буйынса илдә лидерҙар иҫәбендә. Беҙҙәге тиклем ярҙам саралары башҡаларҙа юҡтыр, – тине ул. Автор фотоһы.",БПЛА буйынса республика алдынғы урындар биләй,0,analytics,Сәйәсәт,1779,https://bashgazet.ru/articles/s-y-s-t-m-kho-u/2026-01-31/bpla-buyynsa-respublika-aldyn-y-uryndar-bil-y-4559247,2026-01-31T20:00:00+00:00
"- Ҙур бәлеш өсөн 200–250 г аҡ майға 300 г ҡаймаҡ, бер аш ҡалағы майонез, бер йомортҡа һәм бик аҙ ғына йылы һыу һалам. Ҡамырҙы бер сәғәт ял иттерәм. Емеш бәлеше ҡамырын да шулай уҡ яһайым, тик уныһына бер бал ҡалағы шәкәр ҡомо ла өҫтәйем, - тигән ул.",Гөлфәниә Мәхмүтованан бәлеш ҡамыры рецебы,0,analytics,ЯЛ СӘҒӘТЕНДӘ,249,https://bashgazet.ru/news/yal-s-tend/2026-01-31/g-lf-ni-m-hm-tovanan-b-lesh-amyry-retseby-4558823,2026-01-31T09:00:00+00:00
"Әрмәнстан парламенты утырышы. елфикерләрБүген, 3 октябрьдә үткән утырышында Әрмәнстан парламенты Рим статутынкабул итте, димәк ил Халыкара инаять мәхкәмәсенең (ХМ) карарларын үтәргә тиеш булачак. Элегрәк ХМ Русия президенты Владимир Путинны кулга алуга рөхсәт биргән иде. Оппозиция фикер алышуларда катнашудан баш тарткан һәм Рим статуты Әрмәнстанның тышкы сәяси мәнфәгатьләренә хезмәт итми дип белдергән, дип яза. басмасы. ""Армения"" һәм ""Честь имею"" фракцияләренең 22 депутаты моңа каршы тавыш биргән. Ә ""Гражданский договор"" идарәче фракциясенең 60 депутаты Рим статусын кабул итүне хуплаган. Әлеге документка әле Әрмәнстан президенты Ваагн Хачатурянкул куярга тиеш. Әрмәнстанда Рим статутын кабул итү өлгесе 1998 елда ук расланган иде. Шулай да раслау процессы 2004 елда туктатып торылды - аны илнең ул чактагы Конституциясенә ярашлы түгел дип таптылар. 2023 елның 24 мартында Әрмәнстанның Конституция мәхкәмәсе Рим статутындагы бурычлар Конституциягә туры килә дип таныды. Әрмәнстан хакимиятләре Рим статусын кабул итү процессын башлатуларын киләчәктә Халыкара инаять мәхкәмәсендә Таулы Карабахтагы кораллы низагта кылган сугыш инаятьләре өчен Азәрбайан итәкчелеген аваплылыкка тарту өчен дип аңлатты. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Әрмәнстан парламенты Халыкара инаять мәхкәмәсенеңРим статутын кабул итте,1,news,Яңылыҡтар,1303,https://www.azatliq.org/a/32620945.html,2023-10-03T10:14:22+00:00
"Уфа – Бирск – Янаул, км 150000 – км 214000(МР Бураевский район, МР Калтасинский район, МР Янаульский район), протяжённость — 64 км. Нефтекамск – Янаул, км 0000 – км 49400(МР Краснокамский район, МР Янаульский район), протяжённость — 49 км. Дюртюли – Нефтекамск, км 39700 – км 87100(МР Краснокамский район, МР Калтасинский район), протяжённость — 48 км. Бураево – Старобалтачево – Куеда, км 0000 – км 98200(МР Бураевский район, МР Балтачевский район, МР Татышлинский район), протяжённость — 98 км. Уфа – Бирск – Янаул, км 67000 – км 150000(МР Благовещенский район, МР Бирский район, МР Мишкинский район, МР Бураевский район), протяжённость — 83 км. Янаул – Верхние Татышлы, км 0200 – км 54800(МР Янаульский район, МР Татышлинский район), протяжённость — 54 км. Красный Холм – Нефтекамск, км 0000 – км 53600(МР Калтасинский район, МР Краснокамский район), протяжённость — 53 км. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Водителдәр иғтибарына!,1,news,Яңылыҡтар,1054,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-30/voditeld-r-i-tibaryna-4558571,2026-01-30T19:20:00+00:00
"""Москва-Сити""га 30 июльдә булган дрон һөүменнән соңфикерләрӨч көндә Мәскәүгә бүген икенче тапкыр пилотсыз очкычлар һөүм итте. Аларның икесен шәһәргә очып килгән чакта һава һөүменнән саклану чаралары бәреп төшергән. Бер дрон ""Москва-Сити"" комплексындагы манарага тигән. ""Москва-Сити""га 30 июльдә дә дрон һөүмебулган иде. Мәскәү мэры Сергей Собянинәйтүенчә, бинаның 21 нче катта тышкы ягы зарарланган, пыяла белән капланган 150 дүрткел метр мәйдан зыян күргән. Мэриядә ышандыруларынча, кешеләр әрәхәтләнмәгән. Дәүләт оешмалары да эшли торган бу бинага, фотолардан күренгәнчә, итди зыян килмәгән. Урында ашыгыч хезмәтләр эшли, янгын юк. -каналымәгълүматынча, дрон Русия икътисади үсеш министрлыгы эшли торган иргә төшкән. Русия саклану министрлыгы төнлә Мәскәү янындагы Одинцов һәм Нарофомински районнарында ике украин пилотсыз очкычы бәреп төшерелде, ә өченчесен радиоэлектрон көрәш чаралары белән бастырдылардип белдерде. Саклану министрлыгы ышандыруынча, нәкъ менә соңгысы идарәне югалткан һәм ""Москва-Сити"" кварталындагы манарага килеп бәрелгән. Русия агентлыклары язуынча, дроннарның яңа һөүменнән соң, Внуково һава аланы вакытлыча эшләми торган. Хәзер ул кабат эшли башлаган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Мәскәүгә кабат пилотсыз очкычлар һөүм итте,1,news,Яңылыҡтар,1276,https://www.azatliq.org/a/32528837.html,2023-08-01T06:39:53+00:00
"— Бәй, контексҡа ҡарап, йә""улайһа"", йә""юғиһә"" тип әйтергә була, - тип аңлатҡан булам мин-филолог. — Ә минең улай тип әйткәндәрен бер ҙә ишеткәнем юҡ. Хатта бер ваҡыт БСТ-ла ведущий ""атыу"" тип әйткәс, был башҡорт һүҙеме икән әллә тип аптырап ҡуйҙым, - тей егет. Уның һүҙҙәре уйға һалды. Ә бит, ысынлап та, урыҫтың был һүҙе телебеҙгә шул хәтлем үтеп ингән, уны хатта самауыр (самовар), карауат (кровать) кеүек, күптән әҙәби телгә индереп алғанда ла булыр ине. Ошонан беребеҙ ҙә ҡәҙимге тормошта ""юғиһә"" тип һөйләп ултырмайбыҙ бит инде. Был нисектер үтә рәсми, үтә әҙәби кеүек. Халыҡ һөйләшеүҙә лә ябайлыҡ ярата. Телеведущий әйтеп ебәрһә лә, бер хилафы юҡ, минеңсә. Урыҫтар үҙҙәре был һүҙҙе ул хәтле әрһеҙ ҡулланмайҙыр әле. Ә беҙҙең һүҙ һайын — атыу ҙа атыу. ""Юғиһә"" мәғәнәһенән күптән сығып киткән инде ул. ""Атыу нисек һуң? "" - тип һорайбыҙ берәй нәмә аңлашылмаһа. Берәйһенең фекере менән тулыһынса килешһәк, айырым бер интонацияға һалып, ""Атыыыу! "" - тип һуҙып тороп раҫлап ебәрәбеҙ. Эреләнһәк тә, еңмешләнһәк тә, ""Атыу! "" тип тек-тек баҫып китеп барабыҙ. ""Атыу әйт һуң! "" тип үртәйбеҙ ""шәп булғас"" мәғәнәһендә. Тағы әллә күпме мәғәнәләре бар әле уның. Рәхимә Мусина.",«Атыу» — маҡтаныу һүҙе лә әле ул!,0,analytics,Юмор,1166,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-05-06/atyu-ma-tanyu-e-l-le-ul-4224847,2025-05-06T12:40:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанда Украинадагы сугышка ибәрү өчен тагын бер Салават Юлаев батальоны төзергә булганнар. Бу хакта Салават Юлаев исемендәге башкорт махсус батальонының -каналында хәбәр ителә. Былтыр октябрьдә без сезнең белән бергә Салават Юлаев батальоны төзегән идек. Бүгенге көнгә кадәр ул махсус хәрби операциядә куелган бурычларны намус белән үти. Шул көннән безнең батальонга керергә теләгән ихтыярилардан шалтыратулар килә. Димәк, барысын да дөрес эшлибез. Кызганыч, без элек теләкләре булганнарның күбесен кабул итә алмадык. Хәзер безгә Салават Юлаев исемендәге 2 нче батальон төзергә рөхсәт иттеләр диелә хәбәрдә. Анда 55 яшькә кадәр ирләрне алачаклары әйтелә. Батальон Росгвардиягә дә караячак. Быел май ахырында Украина саклану министры Алексей Резникбашкортларга мөрәәгать иткән иде. Ул сугышта үлгән башкортлар башкорт субъектлыгын һәм башкорт теле мәсьәләсен хәл итүгә ничек булышадигән сорау бирде. Башкортстан башлыгы әлеге мөрәәгатьне аваплаганда бу сорауны игътибарсыз калдырды, аның каравы башкортларны сугышка ибәрүне үзенең бурычы дип атады. Хәзерге вакытта Башкортстаннан Украинага ибәрелгән ""ихтыяри"" батальоннар – соңгысы түгел, алар тулыланып торачак, дип тәбелдерде. Мәскәү Украинага каршы сугыш башлау сәбәпле, быел Башкортстанда беренче сыйныфка керә торган 589 баланың янында әтисе булмаячак. Хәбиров сугыштагыларның балаларын мәктәпкә ""әтиләре урынына"" Башкортстан шәһәр-районнары итәкчеләренә озатыргакуша. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда Украинадагы сугышка ибәрергә Салават Юлаев исемендәге икенче батальон төзиячәкләр,1,news,Яңылыҡтар,1551,https://www.azatliq.org/a/32542022.html,2023-08-10T06:37:21+00:00
"Формат республиканского семинара-совещания для руководителей методических объединений учителей истории общества стал уже традиционным, так как педагоги- историки переживают период мощнейших изменений в гуманитарном блоке и введение единых подходов к преподаванию истории, обществознания, новых федеральных программ и новых учебников. «В январе 2023 года мы собирались с учителями республики в ожидании новых учебников по истории. На сегодняшнем совещании мы акцентируем внимание на преподавании курса «История родного края», который введён в школы с 1 сентября этого года. Как и все российские регионы, наши учителя тоже ждут учебников по этому курсу. Но каким бы ни был учебник, очень многое зависит от самого учителя, от того, насколько он четко понимает цели, задачи данного курса, возможности предмета - образовательные, воспитательные, в целом воспитательный потенциал курса истории и тем более истории нашего края. От грамотной методической работы, подбора теоретического и фактологического материала, правильных методических инструментов зависит результат обучения. Поэтому важно встречаться профессиональным сообществом для обсуждения, осмысления задач, которые ставятся, в том числе в указах Президента России Владимира Путина, связанных с историческим просвещением, с сохранением традиционных духовно-нравственных российских ценностей»,  – отметила директор Института истории, правового и социально-гуманитарного образования, кандидат педагогических наук Оксана Шамигулова. Сейчас педагогические вузы нацелены на решение проблем общего образования по заданию Министерства просвещения России. Раньше педвузы только готовили кадры для системы образования, теперь одна из ключевых задач –  совершенствование качества образования, информирование об изменениях и новых подходах в преподавании учебных предметов, отметил первый проректор по стратегическому развитию Акмуллинского университета Алмаз Мустаев. Рамиль Рахимов, председатель Регионального отделения Российского военно-исторического общества в Республике Башкортостан, член-корреспондент Академии военных наук, один из ведущих авторов учебника по истории нашего края для Республики Башкортостан, рассказал, что учебник предназначен для школьников 5-7 классов и  уже прошел экспертизу в Министерстве просвещения России. «Мы все прекрасно понимаем, что история — это стратегическое оружие государства. События новейшей истории показывают, как можно оболванить людей, искажая исторические события, переписывая учебники, снося памятники.  Необходимость курса по истории родного края назрела давно. Каждый регион готовит свой курс, предложив своих авторов. Башкортостан - в числе первых 52 регионов, прошедших экспертизу и готовящихся к пилотному введению предмета с января 2026 года. Учебник группа авторов готовила полтора года, была проделана огромная работа. Российское военно-историческое общество в РБ выступило куратором, в числе авторов учебника видные историки региона, например, преподаватель БГПУ имени М. Акмуллы, кандидат исторических наук Алексей Кортунов. Сегодня я представил нашу работу учителям истории, так как совсем скоро им придется с ним работать», – сказал Рамиль Рахимов. Также участники семинара обсудили цифровые средства обучения, применение возможностей искусственного интеллекта в организации проектной и исследовательской деятельности обучающихся. Большой интерес педагогов  вызвала  дискуссионная площадка, посвященная актуальным  вопросам подготовки к ОГЭ и ЕГЭ по истории и обществознанию. Для учителей работали интерактивные выставки студенческих объединений, на которых студенты познакомили гостей со своими проектами, также была организована экскурсия по лабораториям и учебным аудиториям корпуса института.",Учителя Башкирии обсудили новый курс «История нашего края»,0,analytics,Краеведение,3704,https://uchbash.com/articles/kraevedenie/2025-09-22/uchitelya-bashkirii-obsudili-novyy-kurs-istoriya-nashego-kraya-4397458,2025-09-22T16:33:00+00:00
"Башҡорт аты Бөгөн спортта ла, туризмда ла, эшҡыуарлыҡта, сәнғәттә һәм әҙәбиәттә үҙенең лайыҡлы урынын таба. Йылҡы йылы башланыр алдынан үҙебеҙҙең башҡорт тоҡомло ат тураһында фильмды ҡарағыҙ, дуҫтар. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.","Башҡорт аты тураһында фильм ҡарағыҙ, дуҫтар",0,analytics,I tibar,626,https://yanshishma.com/articles/i-tibar/2025-12-25/bash-ort-aty-tura-ynda-film-ara-y-du-tar-4521082,2023-11-09T14:48:00+05:00
"Название канала происходит от башкирского и татарского слова «сангат» — «искусство». Его концепция — объединение традиций и современности, а также освещение всех направлений культуры народов Башкортостана: музыки, театра, кино, хореографии и изобразительного искусства. В эфире зрители увидят трансляции спектаклей и концертов, фильмы башкирских кинематографистов, видеогиды по музеям, документальные проекты. В планах — интервью с деятелями искусства и репортажи с ключевых мероприятий. На открытии подчеркивалась важность нового ресурса для популяризации культурного наследия республики. В художественный совет канала вошли известные деятели культуры, такие как народный артист Аскар Абдразаков и председатель Союза театральных деятелей РБ Алмас Амиров. «У нас есть что показать и чем гордиться. Надеюсь, Сангат станет нашим республиканским аналогом телеканала Культура», — отметил Александр Кузьменко, член художественного совета. Представители творческого сообщества выразили уверенность, что канал станет важной площадкой для поддержки молодых талантов и освещения ярких событий культурной жизни региона.",В Уфе официально запустили новый культурный телеканал «САНГАТ»,0,analytics,Йәмғиәт,1109,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-12-05/v-ufe-ofitsialno-zapustili-novyy-kulturnyy-telekanal-sangat-4495478,2025-12-05T16:35:00+00:00
"Октябрҙә бигерәк үҫкән - 72 975 һум булған. Был күрһәткестәр 2024 йылдың шул осоро менән сағыштырғанда, 10,8 һәм 8,1 процентҡа юғарыраҡ. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Уртасаһы шул сама,1,news,Яңылыҡтар,314,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-14/urtasa-y-shul-sama-4536542,2026-01-14T11:20:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУл үзе дә ""начар уйлар килмәсен өчен"" өлешчә чикләнәчәген әйтте. Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров Рамазан ае башлану уңаеннан түрәләргә мөрәәгать итте. Бүген Уфада узган хөкүмәт киңәшмәсендә ул аларны ураза тотарга чакырды. — Изге Рамазан ае башланды. Бу — ураза һәм тырышып дога кылу вакыты, шуңа күрә мин барыгызны да моңа кушылуын телим. Һәркем мөмкинлеге булганча… Мин үземә дә кайбер чикләүләр кертергә булдым. Начар уйлар килмәсен өчен. Шуңа күрә барыбызга да тырышырга кирәк, — дип белдерде ул. Шул ук вакытта Хәбиров ураза тотачагын ачык әйтмәде.2018 елда Радий Хәбиров федераль каналга үзенең мөселман булуын, ләкин өч баласының да православие булуынсөйләде.2019 елда ул Уфаны Русиянең ислам үзәге дипатады. Шул ук вакытта Хәбиров чорында ""Әр-Рәхим"" әмигъ мәчете төзелешенә бәйле низагъ дәвам итте. Аеруча, Русиянең Украинага каршы сугышыннан соң төзелеш белән проблемнар кискенләште.2022 ел ахырында Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров исә берничә тапкыр мәчетне төзергә акча юк дипискәртте. Мәсәлән, берсендә ул ""Әр-Рәхим"" мәчете турында 2025 елга кадәр сорамаска кушты һәм Украинадагы сугышка китә торган ""бик итди чыгымнарыбыз булуын аңларга тиешбез"", дип тәбелдерде.2024 ел ахырында Радий Хәбиров ""Әр-Рәхим"" мәчетен 4 елда төзеп бетерергәсүз бирде. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Радий Хәбиров түрәләргә Рамазан аенда ураза тотарга тәкъдим итте,1,news,Яңылыҡтар,1330,https://www.azatliq.org/a/radiy-habirov-turalarga-ramazan-aenda-uraza-totarga-takdim-itte/33334352.html,2025-03-03T14:03:47+03:00
"Балалар синыф етәкселәре, технология уҡытыусылары ярҙамында үләндәрҙе үҙҙәре йыйып киптергән. Үләндәр ҡатнашмаһына ҡара сәй ҙә өҫтәгәндәр. Бик тәмле, хуш еҫле, шифалы сәй килеп сыҡҡан. Технология уҡытыусыһы сәйҙе зип-ҡаптарға тултырырға өйрәткән. Сәйле ҡаптарҙың һауаһын һурҙырып вакуумлағандар. Бөтәһе 1200 ҡап хасил булған. Йәштәр һәм балалар милли проектының Беҙ бергә федераль проекты маҡсаттарына ярашлы үткән сара МХО яугирҙәренә балаларҙың ҡулынан килгән тиклем ярҙамы булып тора. Был сара  ирекмәнлек хәрәкәтен үҫтерергә һәм балаларҙа патриотизм, ярҙамсыллыҡ, изгелек һәм йомартлыҡ кеүек мөһим сифаттарҙы тәрбиәләргә ярҙамлаша, – ти синыф етәксеһе Лилиә Әбүбәкирова. Сығанаҡ: Мәсетле районы хакимиәте. молодёжьидети йәштәр һәм балалар",Мәсетле уҡыусылары яугирҙәргә үлән сәйе әҙерләгән,1,news,Яңылыҡтар,742,https://amanat.su/news/novosti/2025-11-29/m-setle-u-yusylary-yaugir-rg-l-n-s-ye-erl-g-n-4486582,2025-11-29T15:26:00+00:00
"Яңы көн, яңы аҙна һеҙгә яңы уңыштар менән килһен! Иң мөһиме - һаулыҡ! Һәм дә - тыныслыҡ! Донъябыҙҙың тыныслығы ла, күңел тыныслығы ла берҙәй мөһим.",Хәйерле иртәләр!,1,news,Яңылыҡтар,147,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-08/h-yerle-irt-l-r-4497089,2025-12-08T08:00:00+00:00
"1943 йылдың 15 октябрендә сержант В. И. Черкасов үҙенең пулемет расчеты менән беренселәрҙән булып Днепр аша сыға һәм йылғаның уң яҡ ярында урынлаша. Дошманға ҡаршы пулемет уты асып, башҡа төркөмдәрҙең йылға аша сығыуына булышлыҡ итә. Шул уҡ мәлдә ҡаршы яҡтың өс һөжүмен кире ҡаға, 50 немец һалдатын һәм офицерын юҡ итә.","Өфөлә сик һаҡсыһы, Герой Владимир Черкасовты иҫкә алдылар",0,analytics,Еңеү,319,https://tanburz.ru/news/pobeda-80/2025-03-28/f-l-sik-a-sy-y-geroy-vladimir-cherkasovty-i-k-aldylar-4176986,2025-03-28T16:05:00+00:00
"Милли кейем тегеү - тарихты һәм этнографияны яҡшы белеүҙе талап иткән, күп көс һалынған эш. Был проектты тормошҡа ашырыу Мәҙәниәт йортоноң сәхнә костбмдарын яңыртырға мөмкинлек биреүҙән тыш, йәштәр араһында башҡорт халҡының мәҙәни мираҫын һаҡлауға ла ҙур өлөш индерәсәк. Костюм тегеүҙе тамамлау ағымдағы йылдың март аҙағына планлаштырылған.",Яңы Мишәр артистары сәхнә биҙәге буласаҡ!,1,news,Яңылыҡтар,340,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-07/ya-y-mish-r-artistary-s-hn-bi-ge-bulasa-4568947,2026-02-07T20:30:00+00:00
"Тема встречи — «Чтение как новый культурный тренд». Отметим, что гимназия  39 им. А. Ш. Файзуллина вошла в число лидеров проекта «Чтецкие программы», который стартовал 1 сентября. Его реализует общество «Знание» совместно с Министерством просвещения РФ по поручению президента Владимира Путина. Основная миссия этой инициативы — популяризация чтения среди юных россиян, содействие в развитии школьников, приобщение их к миру художественной литературы. — Прежде всего я — писатель и мне важно, чтобы в российской семье была идеология присутствия книги. Книга в руках — это круто. Я сегодня в Уфе поговорю о красоте чтения, об увлечении чтением, о том, что это потрясающий инструментарий для общения — для жизни сейчас и в будущем. Чтение — это багаж знаний, который мы еще долго будем нести с собой и делиться со всеми. И конечно, очень важно этот багаж пополнять. — Три книги, которые, на ваш взгляд, важно прочитать школьникам? — Я никогда не был приверженцем выделения нескольких книг. Дело в том, что в каждой школе есть фундамент у учителя литературы, на который он опирается, есть список литературы, которая должна быть использована в моменте обучения. Иногда учителя делают свой большой, личный список, но опираясь на эту же литературу. И кто-то для себя берет Толстого, кто-то Чехова, кто-то Достоевского. Важно не говорить, что интересно для Олега Роя, а что важно для учителя литературы, который находится здесь, для того, кто работает с детьми и понимает, что, возможно, сегодня нужно сделать акцент на исторические вещи, на «Урал-Батыра», например. На те вещи, которые фундаментально нужны сегодня в Башкирии. У меня есть свои книги, которые были важны. Конечно же, это «Война и мир», «Онегин», плюс это были вещи, которые не входили в школьную программу. К примеру, это «Звезда и смерть Хоакина Мурьеты» Пабло Неруды. Я помню до сих пор эти строки и очень благодарен своему учителю литературы. — У вас уже выходили книги об СВО в соавторстве с Сергеем Лобановым и с Максимом Бахаревым. Что еще в планах? — Послезавтра я буду в Вологде, где мы восемь месяцев делали проект, который называется «Позывной Вологда». 19 вологодских авторов и Олег Рой сделали совершенно потрясающую работу. На следующей неделе мы презентуем этот проект. Среди авторов есть мамы, папы, бабушки бойцов СВО и два военных. Это книга не только о специальной военной операции. Это книга о любви к собственному краю, к Вологде, о национальных атрибутах, о тех бойцах, которые уходили, о семьях, которые ждут. И там есть очень хорошая связь поколений. Мы в книге рассуждаем и о Великой Отечественной войне, и о наших прадедах. И как эта связка поколений повлияла на тех бойцов, которые защищают сегодня нашу страну. Во время общения с юными уфимцами Олег отметил, что «погода в доме» зависит от каждого из нас. — Нет плохой погоды. Погода у нас внутри. Меня радует все. Почему? Потому что совершенно недавно я две недели провёл на воссоединённых территориях. Был и в Шахтерске, и в Луганске, и в Донецке. Мы общались и с ребятами на передовой, и в госпиталях. И это тоже погода, которую мы несём сами себе. Моя погода для молодых людей начинается с вопроса, кто любит мультфильмы? Я сделал 724 мультфильма. Смотрите «Сказочный патруль»? А «Дракошу Тошу»? Я недавно был на передовой, и мы с нашими пацанами сидели в глубоком бункере. Там все время выстрелы, взрывы. И вот я и 23 пацана, нам надо ночь провести вместе, а погода в этом «опорнике», знаете, суровая, очень сложная. И я думаю, как же начать разговор? Спрашиваю, мол, а вы мультфильмы знаете, смотрите? И вы бы видели — сразу же глаза горящие… И мы всю ночь проболтали, было здорово. Вот она, погода в доме. Погода в доме — это иногда и книга, которая лежит у нас на столе. Я иногда могу не спать ночью только потому, что мою погоду в доме сделал роман, который я заново перечитываю. Открою вам секрет: ни разу у меня не было такого, чтобы я перечитывал роман и он бы не открывался для меня заново. Представляете? Больше десятка раз я перечитывал Булгакова «Мастера и Маргариту» и каждый раз открывал его как будто заново. — Какую первую книгу вы прочитали самостоятельно? — Я писатель, и ещё вхожу в Совет по русскому языку и литературе при президенте Российской Федерации. И, конечно же, у меня должна была быть легенда. Я должен был сказать, к примеру, что не мог и дня прожить без томика Чехова, всегда читал Достоевского, спать не ложился, если Толстой не лежал у меня с правой стороны на тумбочке. Но дело в том, что моя первая книга была «Колобок», как и у всех, наверное. У кого-то из вас, наверное, первой была книжка про Урал-батыра. А потом у меня были сказки народов России и международные сказки. Одной из моих любимых книг был Жюль Верн «Двадцать тысяч лье под водой». И он, кстати, меня подтолкнул к Беляеву. — Назовите книгу, которая в корне изменила что-то в вашей жизни? — Их всегда было много. Это были этапы становления меня, как человека. И на каждом этапе была своя книга. Помню, когда я первый раз прочитал Толстого «Войну и мир», понял, что я никогда больше не вернусь в своё детство. По-особенному начал чувствовать то, что произошло, и Пьер Безухов, который лежал и смотрел на облака, для меня стал совершенно другим героем. Меня меняли Достоевский, Пушкин. «Капитанская дочка» — это же потрясающая вещь. Второй раз я ее прочитал, когда мне было лет 35. И я вдруг понял, каким же я был неправильным учеником, что так мало уделял времени этой судьбоносной книге. Это книга, через которую можно было понять для себя все — что такое дружба, преданность, любовь. — Как получилось, что вы стали писателем? — Я всегда говорю молодым людям — посмотрите вокруг себя, рядом с вами абсолютно точно всегда есть тот самый наставник. Учитель, старший брат, мама, дедушка, кто подскажет и двинет вас вперёд. Моим самым первым учителем был мой дедушка, обыкновенный металлург из Магнитогорска. У него была потрясающая литература. Помните, давали талончики на книги? Он их не продавал, не менял, а покупал книги. А потом в мою жизнь ворвался Василий Павлович Шур, режиссёр театра имени Пушкина, при котором он создал Театр юного зрителя и позвал таких, как я, молодых пацанов, играть в этом театре. Так я начал писать этюды. И Шур мне говорит: «Олег, слушай, тебе не надо играть на сцене, но ты должен писать». Именно с этого все и началось. Уфимские школьники не только приняли участие в небольшом мастер-классе Олега Роя, во время которого писатель дал советы по выразительному чтению, но и смогли задать вопросы. Интересно, что ребята были очень активными и, несмотря на юный возраст, свободно общались с известным человеком. Более того, Олег отметил, что многих учеников запомнил и, возможно, в будущем образы ребят появятся в его произведениях. Фото Фаниля Хакимова.",Писатель Олег Рой выступил перед уфимскими школьниками,0,analytics,Аңлатма,6723,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-10-30/pisatel-oleg-roy-vystupil-pered-ufimskimi-shkolnikami-4447563,2025-10-30T13:12:00+00:00
"Һәр кемдең хаҡын таны. Сереңде һаҡлап тот. Дуҫ үә юлдашты ҡатылыҡ ваҡытында һына. Дуҫты файҙа үә зыян менән имтихан ҡыл. Ахмаҡ үә наҙан халыҡтан ҡас. Зирәк үә белекле дуҫ һайла. Тәдбирҙе төҙөк үә белекле кешеләр менән ҡыл. Һүҙҙе дәлил менән әйт. Йәшлекте ғәнимәт (трофей) бел. Йәшлек ваҡытында ике йыһан эшен ҡайғырт. Юлдаштарҙы үә дуҫтарҙы хөрмәтле тот, Дуҫҡа үә дошманға ҡашың асыҡ тот. Ата үә анаңны ғәниәмәт бел. Истадны атаның яҡшыһы таны. Хәрәджәтне дахалға үлсәп ҡыл. Һәр эштә уртаса йөрөүсе бул. Йомартлыҡты үҙеңә һөнәр ҡыл. Кеше өйөнә керһәң, күҙеңде үә танауыңды һаҡла. Кейем үә тәнде пак тот. Халыҡ менән юлдаш бул. Балаға ғилем үә әҙәп өйрәт. Мөмкин булһа, атҡа менеүҙе үә уҡ атыуҙы өйрән. Аяҡ кейеме кейгәндә башта уңын кей, һалғанда һул аяҡтан һал. Һәр кемгә эште уның үлсәүе менән ҡыл. Кис һүҙ әйтһәң, аҡрын үә йомшаҡ итеп әйт, көндөҙ һүҙ һөйләһәң, һәр тарафҡа ҡарғыл. Аҙ ашауҙы, аҙ йоҡламаҡты, аҙ һөйләмәкте ғәҙәт итеп тот. Һәр нәмәне үҙең яратмаһаң, башҡаларға ла яратмағыл. Эштәрҙе тәдбир (билдәле маҡсатта башҡарылған эш, сара) менән ҡылғыл. Ҡатындарға үә балаларға сер әйтмә. Кешеләр изгелегенә күңел ҡуйма. Яман заттарҙан яҡшылыҡ көтмә. Һис эштә уйһыҙ булма. Ҡылмағанды ҡылғанға һанама. Был көнгө эште иртәгә ташлама. Үҙеңдән өлкән менән мәзәх (юмор) ҡылма. Оло кешеләргә оҙон һүҙ һөйләмә. Йомошло кешене өмөтһөҙ ҡылма. Үткән һуғышты иҫкә төшөрмә. Кеше изгелеген үҙ изгелегең менән ҡатыштырма. Малыңды дуҫ-дошманға белдермә. Ҡәрендәштәрҙән ҡәрендәшлекте киҫмә. Изге кешеләрҙе ғәйбәт ҡылма. Үҙеңә күңел ҡуйма. Халыҡ торған булһалар, һин дә муфәҡәт ҡыл. Ауыҙ үә моронға бармаҡ үткәрмә. Халыҡ алдында теш соҡомағыҙ. Ауыҙ үә морон һыуын ҡаты ауаз менән ташлама. Иҫнәгәндә ауыҙға ҡул ҡуй. Халыҡ алдында кирелмәгеҙ. Һүҙҙе уйын ҡатыштырып әйтмә. Халыҡты халыҡ алдында оялтма. Күҙ үә ҡаш менән кешене ғәйепләмә. Әйтелгән һүҙҙе икенсе ҡат иҫләмә. Көлөрлөк һүҙҙән һаҡлан. Үҙеңде үә әһелеңде кеше алдында маҡтап һөйләмә. Үҙеңде ҡатындар кеүек төҙәтмә. Һис ваҡыт балалар теләгәнсә булма. Телеңде һаҡла. Һүҙ әйткәндә ҡул һелкетмә. Һәр кемдең хөрмәтен һаҡла. Улыңды яманлыҡ менән зекер итеү файҙа итмәҫ. Мөмкин ҡәҙәр һуғыш үә дошманлыҡ яһама. Ҡеүәт һынаусы булма. Эштәрҙә ашығыслыҡ ҡылма. Донъя өсөн үҙеңде мәшәҡәткә һалма. Ҡояш сыҡҡанда йоҡлама. Кешеләр алдында ашама. Юлда ололарҙан алда йөрөмә. Кеше һүҙе араһына кермә. Теҙгә баш ҡуйма. Уңға, һулға ҡарама, бәлки күҙеңде ер тарафына тот. Әгәр көсөң етһә, хайуанға яланғас менмә, атланма. Изге эштә тырышлыҡ ҡыл. Ҡунаҡ алдында бер кешегә лә асыуланма. Ҡунаҡҡа эш ҡушма. Йүләргә, иҫереккә һүҙ әйтмә. Эшһеҙ үә абруйһыҙ кешеләр менән мәхәллә баштарында ултырма. Һәр файҙаға үә зыянға абруйыңды түкмә. Файҙаһыҙ мәткәбер булма. Халыҡ хеҙмәтен үҙеңә алма. Бысаҡһыҙ, йөҙөкһөҙ үә аҡсаһыҙ булма. Риғәйә ҡыл (уважение, почтение, почтительность) – үҙеңде хур итмәҫ ҡәҙәре. Түбәнселек менән бул. Тереклек ҡыл Тәңре Тәғәләгә раҫлыҡ менән. Үә нәфсегә ҡәһәр менән, халыҡҡа инсаф менән, ололарға хеҙмәт менән, кеселәргә шәфҡәт менән, фәҡирҙәргә йомартлыҡ менән, дуҫтарға нәсихәт менән. Р. Камалова Фото Р. Камалова",Фәһемле һүҙҙәр,0,analytics,Аңлатма,3057,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-02-04/f-emle-r-4564301,2026-02-04T14:39:00+00:00
"Кырымда ялгыз пикетларга чыккан кырымтатарларны акчалата азалаган мәхкәмә карарларыннан соң ""Кырым теләктәшлеге""оешмасымарафон игълан итте. Әлеге марафон мәхкәмә карары белән билгеләнгән штрафларны түләү өчен акча ыю максаты белән башланды. Кырымда штраф белән азаланганнарга теләктәшлек белдерүче һәр кеше ун сум акча бирә дип белдерелә. Бу марафон Русия аннексиясендәге Кырымда гына түгел, Мәскәү, Петербурда да әелә. Мәхкәмәгә тартылган кырымтатарларның әмәгать яклаучысы Лютфие Зодиева кырымтатарларга каршы төрле ысуллар кулланалар дип әйтә. ""Башта кырымтатарларның авызларын томалау, куркыту өчен кешеләребезгә төрле һөүмнәр оештырдылар: урладылар, үтерделәр, эзсез югалганнар булды, аннары утырта башладылар. Болар гына нәтиә бирмәгәннән соң, пикетларга чыккан кырымтатарларга карата мәхкәмәләр аша акчалата азалар оештыра башладылар. Әнә шул сәбәпле кырымтатарлар акча ыю марафоны башлады"", ди Зодиева.14 октябрь Кырымда ялгыз пикетлар уздырган кырымтатарларга 18 декабрь мәхкәмә утырышлары башланды. Аларга карата административ эш ачылган, һәрберсенә 10-15 мең сум күләмендә штраф салынган. Бу штрафларның гомум күләме 1 миллион сум, дип белдерелә. Урам чарасын оештыру тәртибен бозу турында адмнистратив эшләр Акмәчет, Алушта, Судак, анкөй һәм башка шәһәрләрнең мәхкәмәләрендә карала. Барлыгы 70 ләп кырымтатар ялгыз пикетларга чыккан өчен әзага тартыла. Кырымтатарлар әтисез калган балаларга ярдәм итү өчен дә акча ыялар. ""Безнең балалар"" кырымтатар оешмасының активисты Эльзара Ислямова тоткарланган, ирегеннән мәхрүм ителгән кырымтатарларның балаларына ярдәм итү өчен елъярым вакыт эчендә 7,7 миллион сум акча тупланганы, әтисез калган кырымтатар балаларының саны 100 гә иткәнне хәбәр итте. Безнеңканалына язылыгыз! Иң кызыклы хәбәрләрне беренче булып укыгыз.","Кырымтатарларның штрафка тартылганнарга, балаларга акча ыю марафоны әелә",1,news,Яңылыҡтар,1772,https://www.azatliq.org/a/28943503.html,2017-12-28T10:05:43+00:00
"Путин ярдәмчесе Юрий УшаковфикерләрМәскәү Украина белән вакытлыча солых килешүе төзергә теләми һәм озак вакытка исәпләнгән килешү белән кызыксына. Бу хакта Русия президенты ярдәмчесе Юрий Ушаков әйткән. Ул ""Россия-1"" дәүләт телевизион каналына әңгәмә биргән. Әлеге белдерү Согуд Гарәбстанында АКШ һәм Украина вәкилләре арасында барган сөйләшүләрдән соң ике көн узгач әйтелде. иддәдә узган очрашу нәтиәләренә күрә, Киев АКШ тәкъдим иткән 30 көнлек утны туктату тәртибенә ризалык биргән. Хәзер бу тәкъдимгә Русиянең авабы көтелә. агентлыгы әлеге вазгыятьне белгән чыганакларга таянып, Русиянең АКШка утны туктату килешүенең шартларын тапшырганын хәбәр итте. Чыганаклар Кремль куйган шартларны Русия хакимияте моңа кадәр Украина, АКШ һәм НАТОга тәкъдим иткәннәргә охшаш дип әйтте. Бу таләпләргә Киевның НАТОга керүдән баш тартуы, Украинага чит ил гаскәрләрен кертмәү һәм Русия басып алган Украина ирләрен Русиянеке дип тану керә. Пәнешәмбе көнне Ушаков 13 мартта АКШ президенты Доналд Трампның махсус вәкиле Стив Уиткоффның Мәскәүгә килүе турындагы хәбәрләргә аңлатма бирмәде. ""Без мондый сөйләшүләрнең ябык форматта узуын килештек"", диде ул. Ушаков Русия белән сөйләшүләр алып бару өчен АКШта арадашчы билгеләнгәнен, ләкин ул Уиткофф түгеллеген белдерде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Путин ярдәмчесе: Мәскәү Украина белән вакытлыча солых килешүе төзергә теләми,1,news,Яңылыҡтар,1350,https://www.azatliq.org/a/33346676.html,2025-03-13T13:09:18+00:00
"Ханты-Мансы автономиялы округында әҙәбиәт өлкәһендәге губернатор премияһының 2025 йылғы лауреаттары билдәләнде. Биш автор араһында яҡташыбыҙ, Белорет районы уҙаманы, яҙыусы Нурислам Шәйхуловтың улы Рамаҙан Шәйхулов та бар. Ул «Аҡ дала» романы өсөн «Художестволы проза» номинацияһында еңеүсе тип танылған. «Аҡ далалар» романында башҡорт ғаиләһенең ХХ быуат башынан 90-сы йылдарға тиклемге тормошо һүрәтләнә. Тәнҡитселәр был әҫәрҙе хәҙерге заман әҙәбиәтенең иң уҡымлы әҫәрҙәренең береһе тип атаған, ҡайһы берҙәр Михаил Шолоховтың әҫәрҙәре менән сағыштыра.",«Сибирский Шолохов» тиҙәр урың хаҡында,1,news,Яңылыҡтар,553,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-11-17/sibirskiy-sholohov-ti-r-ury-ha-ynda-4470850,2025-11-17T20:28:00+00:00
"Кырымда Кырым дәүләт телеканалы тапшырулары яңадан, тик инде Киевтан башланырга мөмкин. Моңа хәзер Киевта әзерлек бара дип хәбәр итте матбугат чаралары. Моны Киев белән Мәскәү арасында 2014 елда башланган мәгълүмат сугышының тагын бер баскычы дип бәяләргә мөмкиндер. Кырым Русия ягыннан аннексияләнгәннән соң бу сугыш туктамый бара һәм монда Мәскәүнең өстен чыгуы күренә. Бу өстенлекнең эчке һәм тышкы факторлары бар. Тышкы фактор Мәскәүнең Русия телеканаллары аркылы Кырым, Донецки, Луһански белән бәйле туктаусыз яудырган берьяклы пропагандасы булып тора. Кырымда аннексиядән соң дәүләт карамагына күчерелгән ирле Кырым телеканалы да аларга кушылып шул ук пропаганданың койрыгы булып шул ук ырны ырлый. Роскомнадзор бәйсез кырымтатар телеканалы ны теркәмәү сәбәпле ултапшыруларын туктатып Кырымнан китәргә мәбүр булганнан соң, кырымтатарлар өчен 2015 елда Мәскәү махсус булдырган Милләт дәүләт телеканалы да шул ук юнәләштә эш итә. Тик ул инде кырымтатарларга махсус юнәлтелгән тапшырулар әзерли. Бу каналларның эфирында кырымтатарларның йортлары, Кырымдагы мәчетләртентелгәне, кырымтатарлар тоткарланганы, аларның югалулары, үтерелүләре хакында бер сүз дә юк. ыр-биюләр һәм, әлбәттә, Крымнаш пропагандасы. Бу каналны булдыру өчен Мәскәү 176 миллион сум акча да кызганмады. Шундый күпкырлы, ялган һәм ярымъялган белән сугарылган пропаганданы кабул итүчеләрнең Кырымда күп булуы исә эчке фактор булып тора. 2 миллионнан артык кеше яшәгән Кырымда 700 меңләп пенсионер шул пропаганданың төп корбаны, аны үзара таратучы да, аңа ышанып телевизор каршында утыручы да. Информацион хәүм алдында Украина оттыра бараУкраина телеканаллары Кырым аннексиясеннән соң 2014 елдан башлап Кырымдагы эфирлардан мәбүри төшерелде, юкка чыгарылды, аларны ярымутрауда тик иярчен аша гына карарга мөмкин. Аннексиядән соң бу телеканалларда Кырым белән бәйле гомүми контент үсә барса да, ярымутраудагы хәлләргә багышланган тапшырулар, бүгенге чынбарлык хакында сюжетлар бармак белән генә санаулы. Сәбәбе – украин һәм башка илләрнең матбугат чаралары журналистларының Кырымда Украина чорындагы кебек ирекле эшләү мөмкинлеге юк дәрәәдә, очраклы гына килеп-китеп эшләгән чакта да, журналистлар белән төрле көтелмәгән хәлләр чыгу ихтималының зур булуы. Кырымтатар Милли Мәлесе– Кырымтатар халкы исеменнән карарлар кабул итәргә хокуклы булган башкарма оешма. Украина һәм Русиядә итимагый-сәяси оешма буларак теркәлмәгән. Мәлес Кырымтатар халкы корылтаенда 1991 елда сайланды. Аның беренче рәисе Мостафа әмилев иде. 2013 елда Акмәчеттә Кырымтатар халкы корылтае үтте. Мәлеснең яңа рәисе итеп Рифат Чубаров сайланды. Мәлеснең вәкилчелекләре Төркия, АКШ, Романия һәм Болгарстанда бар. Кырымда Украина чорыннан калып эшләгән журналистлар да бик аз калды, хәзер алар да төрле яшерен исемләр артында сакланып эшләргә мәбүр, ләкин аларны тоткарлау Кырымда инде жайга салынган дияргә мөмкин. Кырымдагы чынбарлыкны яктыртучы журналистларны гына түгел түгел, социаль челтерләрдә актив катнашканнарны да тоткарлаулар инде бер айга салынган. телеканалында ясаган чыгышы өчен Мәлес рәисе урынбасары Илми Умеровка карата инаять эше ачу моның ачык мисалы булып тора. Шулай итеп Кырымдагы информация кыры ике елда шактый чистартылып, стерилизацияләнде һәм бу процесс дәвам итә дияргә мөмкин. Кырымда Кырым дәүләт телеканалы тапшырулары Киевтан эфирга чыга башлаячак дигән хәбәрләр дәрес булса, бу каналны Кырымда карау шартларын, аның Кырымдагы хәбәрләрне ничек итеп оператив рәвәштә әзерләячәген вакыт күрсәтер. Ләкин бу канал ни кәдәр тырышса да, аның Мәскәүнең күпсанлы зур каналлары пропагандасына каршы торырлык көче булачагы икеле, ләкин Киевның бу адымы аның, акрын булса да, Кырым ягына борыла барганын күрсәтәдер. телеканалы информацион көрәштә өстен чыгаКиевтан тапшырулар алып барган телеканаллар арасында Мәскәү пропагандасын уңышлы фаш итүне тик АТ бәйсез кырымтатар телеканалы гына күпмедер дәрәәдә булдыра алды дияргә мөмкин, һәрхәлдә кырымтатарларга каршы юнәлтелгән махсус пропаганданы фаш итүдә. АТКиевка китәргәмәбүр ителсә дә, ул үзенең телеаудиториясенең зур өлешен саклап калуга иреште. (Кырымнан эфирга чыкканда АТның Кырымда гына да 500 меңга якын караучысы булганы мәгълүм). Аны хәзер иярчен аша Кырымда гына түгел, аннан читтә дә караучылар шактый булуы каналның туры эфирлары вакытында студиягә шалтыратуларның күп булуы да исбатлый. Ә менә Кырымдагы Милләт Русия дәүләт кырымтатар телеканалына барудан танылган кырымтатар шәхесләренең зур өлеше, төрле сәбәпләр табып, һаман баш тарта. Хакимияттәге кырымтатарлның төрле дәүләт оешмаларында эшләүче кырымтатарларны Милләтнең эфирларына барырга мәбүр иткәннәре дә сер түгел. Шулай итеп, әгәр дә Мәскәү-Киев мәгълүмат сугышында Украина оттыра барса, бу сугышта кырымтатарларга ясаган тэәсире белән АТ кырымтатар телеканалы Мәскәү пропагандасына карата өстен чыга бара дияргә мөмкин. Киевка китәргә мәбүр булганнан соң АТның Кырымдагы хәбәрчеләренең эшләү мөмкинлеге калмау сәбәпле Кырым яңалыклары өлеше хәбәрләре зәгыйфләнсә дә, каналга тугрылыклы булып калган кырымтатар тамашачылары бу каналны иярчен аша карауны дәвам итә, аңа ышана. Аларның күпчелеге ике елдан соң да аннексияне танымый, үз хокуклары бозылуга эчке ризасызлыклары да көчәя бара. Һәрхәлдә кырымтатарлар өчен АТ альтернатив мәгълүмат таратучы телеканал булып калу белән бергә, Киевта эшчәнлеген әелдергән Мәлес лидерлары Мостафа әмилев, Рефат Чубаров, Бөтендөнья кырымтатар конгрессы, Кырымны Украинага кайтару өчен эшчәнлек алып барган әмәгать оешмалары хакында хәбәр итеп Кырымнан читтә яшәргә мәбүр булган һәм Кырымда яшәүче кырымтатарлар өчен анлы бер күпер булып тора. Мәгълүмат кырында Мәскәү һәм Киев арасында барган көрәштә бу бәйсез милли канал кырымтатар мәсьәләсен һәрьяктан яктыртып, тамашачының ышанычын аклап торып Мәскәүнең дә пропаганда тырышлыкларын юкка чыгаруга иреште.",АТ кырымтатарлар арасында Мәскәү пропагандасын юк итә,0,analytics,Ҡырым,5786,https://www.azatliq.org/a/27869542.html,2016-07-24T21:02:35+00:00
"Документҡа ярашлы, республика Хөкүмәтенә – 16 февралгә тиклем, муниципалитет хакимиәттәренә 27 февралгә тиклем Ҙур һәм татыу ғаилә йылы саралары планын ойошторорға ҡушылды. Алдан хәбәр ителеүенсә, Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров, республика халҡын Яңы йыл менән ҡотлап, 2026 йылды ғаиләләргә бағышларға тәҡдим иткән ине. Айрат Нурмөхәмәтов фотоһы.",Башҡортостанда рәсми рәүештә исемле йыл иғлан ителде,0,analytics,Социаль мәсьәлә,350,https://bashgazet.ru/articles/sotsial-m-s-l/2026-01-20/bash-ortostanda-r-smi-r-esht-isemle-yyl-i-lan-itelde-4543660,2026-01-20T16:00:00+00:00
"Татарстан Югары мәхкәмәсе. Татарстан прокуратурасының Бөтентатар итимагый үзәген (ТИҮ) экстермистик дип тануны сорап язылган шикаятен Татарстан Югары мәхкәмәсе 24 февральдә караячак. Бу хакта мәхкәмәнең матбугат хезмәте хәбәр итте. Татарстан прокуратурасының ТИҮне экстремистик оешма дип тануны һәм аны ябуны сорап Татарстан Югары мәхкәмәсенә мөрәәгать иткәне 15 гыйнварбилгеле булды. Прокуратура ТИҮне Хәтер көннәрендә уздырылган митингларда яңгыраган чыгышлар һәм 2017 елда татар телен яклап язган хатында белдерелгән фикере өчен экстремизмда гаепли. ТИҮ активистлары прокуратураның тәнкыйтьне экстремизмга санавын сәяси репрессия дип атады. Татар язучысы, әмәгать эшлеклесе Фәүзия Бәйрәмовабу уңайдан Татарстан президентынамөрәәгать итте. Хатында Фәүзия Бәйрәмова ТИҮгә каршы хөкем процессын туктатырга өнди. Милли шура рәисе Васил Шәйхразиев Татар итимагый үзәге эшенә карарны мәхкәмә кабул итәргә тиеш дипшәрехләде. Шәйхразиев ТИҮнең беренче елларда алып барган эшчәнлеген уңай бәяләде, ләкин соңгы вакытта функцияләре үзгәрүен әйтте. Соңгы сүзне мәхкәмә әйтергә тиеш ди ул.",ТИҮне экстремистик дип тану шикаяте мәхкәмәдә 24 февральдә карала башлый,1,news,Яңылыҡтар,1079,https://www.azatliq.org/a/31052396.html,2021-01-19T13:09:52+00:00
"Запорожье татарлары Кубрат хан хәзинәсе табылган урынга куелган һәйкәл янында, 2016 елУрыс һәм украин халыкларының уртак тарихы сәхифәләре турында кайнар бәхәсләр хәзерге сугыш хәрәкәтләренә кадәр инде күптәннән башланган иде. Икесе дә уртак тарихны бүләргә омтылганда моңа аптырыйсы да түгел. Шул ук вакытта профессионал тарихчылар өчен хәзерге татарларның борынгы бабалары һәм башка төрки халыклар белән украиннар арасында тарихи бәйләнешләрнең дә борынгы заманнардан ук киң булуы сер түгел. Тарихчылар моны белсә дә, күпчелек гади кеше өчен бу әле сер булып кала. Татарларның украин халкы тарихына тәэсире шактый булган һәм ул кайвакыт кызыклы метаморфозаларга да әверелгән. Шуңа күрә бу бәйләнешләргә гомуммәгълүм тарихи фактлар нигезендә күз салып узыйк. Татар халкының этногенезы барлыкка килүе – урта гасырлар дәвамында төрле төрки халыкларның берләшүенең, катнашып яшәвенең нәтиәсе. Татар дигән атама, аның төп этник компоненты Алтай һәм Урта Азия ирлекләрендә яшәүче татар кабиләләреннән алынган. Моннан тыш бүгенге татар халкының барлыкка килүендә болгарларның да өлеше зур. Болгарларның беренче дәүләте – Бөек Болгарстан гасырда барлыкка килә һәм ул хәзерге Украинаның көнчыгышында була. Азак (Азов) һәм Кара диңгез буйларындагы далалар – болгарларның биләмәләре. Аңа нигез салучы – Кубрат хан. Сүз уңаеннан, аның кабере турында төрле фикерләр бар, әмма күпчелек тарихчылар фаразына караганда, ул бүгенге Украинаның Полтава өлкәсе Новосанжар районынының Кече Перещепина авылы янында. Бу тирәдә ""Перещепина хәзинәсе"" (""Перещепинский клад"") урыны табыла, ир астыннан төрле борынгы зәркән эшләнмәләре казып чыгарыла. Кубрат хан үлеменнән соң аның каһанлыгы таркала. Өлкән улы Аспарух көньякка китеп Болгарстан патшалыгына нигез сала. Анда төрки телле болгарлар христианлыкка күчкәннән соң ассимиляциягә дучар була, инде көньяк славян халыклары булып китә. Соңрак исә бүгенге Украина ирләрендә калган болгарлар Идел ягына күченә башлый. Идел, Чулман буйларында болгарларның килеп төпләнүе биредә төрки халыкларның санын арттыра. Идел буе болгарларының биредә яшәүчеләре Идел-Урал татарларының этногенезына да йогынты ясый. Соңрак хәзерге Украинаның көнчыгыш һәм Днепр буе ирләре төрле төрки халыкларның миграция урыны булачак, димәк алар азмы-күпме татар яки башка төрки халыкларның этногенезына тәэсир итә. Мәсәлән, болгарлар урынына Днепр елгасыннан көнчыгышка таба бәәнәкләр (печенеги) килеп утыра, алар хәзәрләрне кысрыклап чыгара (алар да төрки халыклар, Хәзәр каһанлыгы дип исемләнгән үз дәүләтләре була). Рось белән Стугна елгалары арасындагы ирлектә, аны Поросье диләр, Киев кенәзлеге белән беректәш булган ""торк"", ""берендей"" белән ""кара клобуклар"" кабиләләре яши. Беренче ике кабилә угыз төркиләре, ә өченчесе каракалпаклар була ала. гасырның икенче яртысында хәзерге Украинаның көнчыгышы белән көньягында яшәүче бәәнәкләрне кыпчаклар кысрыклап чыга. Көнбатыш кыпчакларны Русь тарихи чыганакларда ""половцы"" дип атыйлар. Алар гасырларча Кара, Азак диңгезләре, Днепр елгасы буенда яши. Төрле кабиләләрне берләштергән көнчыгыш кыпчаклар кайбер чыганакларда ""йәмәкләр"" дип телгә алына. Көнчыгыш чыганакларда Урал тирәсендәге кыпчакларны (ул якларны Идел Болгары контрольдә тота) ""бара халкы"" дип язалар. Алар белән бергә бу якларга пот буларак Бара адаһасы рәсеме дә, адаһага ихтирам күрсәтү гадәте дә килгән. Урыс мифологиясендә ул ""Зилант"" дип телгә алына. Урыс әкиятләрендәге иде башлы ""Змей Горыныч"" исә далаларда яшәүче төркиләрне гәүләндерә. Көнчыгыш кыпчаклар Идел-Урал тирәсендә яшәүче татарларның килеп чыгышының башында тора дип санала. Моның дәлилләрен язма чыганакларда да, эпитафияләрдә дә, ул чорда калган кабер ташларында күзәтеп була. Сүз уңаеннан, ""половец"" төшенчәсенең килеп чыгышы да кызык. Борынгы урыс телендә ""полова"" сүзе салам бәйләмен аңлаткан. Кыпчакларның сары, ирән чәчле булуына ишарә дип кабул итәргә кирәк. Кыпчаклар (Русьтә алар половецлар, ә Европада – куман дип атала) гасырда Урал таулары янына килеп урнашкан татар кабиләләре белән бер итеп кабул ителгән. Тел уртак, хуалык алып бару рәвеше уртак, мәдәниятләре дә бер булган. Төрки кабиләләрнең украин халкына ясаган тәэсиренең ачык дәлиле – украин телендә төрки сүзләрнең күп булуы да. Шул ук исәптән топонимика да – анда татар атамалары шактый. Украина, Русия галимнәренең тикшеренүләре дә Украина казакларының килеп чыгышына алда санап киткән төрки кабиләләр нигез сала дигәнне исбатлый. Казакларның яшәешләре, йорт хуалыкларын ничек алып баруы, тел, мәдәнияте күчмә тормыш алып баручы төркиләр белән урталыклары күп дигән нәтиә ясый алар. Дөрес, алар ассимиляциягә дучар була, бу беренче чиратта христианлаштыру белән бәйле, икенчедән башка славяннар белән катнаш яшәү дә үз нәтиәсен бирә. Әмма казакларның мәдәни мирасын өйрәнгәндә, аларның телләрен саклап калу омтылышында, иске сүзләр куллануда төрки тамырлар ярылып ята, татарлар белән уртаклык күзәтелә. Кыпчаклар яшәгән ирлек – Кыргый дала (Дикое поле) соңыннан украин һәм Дон казакларының барлыкка килү урыны белән туры килә. Татар-украин тарихи бәйләнешләренең барлыкка килүенең яңа чоры Украина ирләрен гасырда Батый хан яулап алуы белән башлана. Хәзерге Украинаның бөтен ирләре татар дәүләте – Алтын Урдага буйсына. Бары тик Галицко-Волын кенәзлеге генә автономиясен саклап кала. Әмма алар татар ханнары белән дустанә мөнәсәбәт кора, бергәләп бер якта сугышлар да оештыра. 1240 елда Батый хан гаскәре Киевка һөүм итә. Татарлар ул вакытта Киевны ""Мәнкирмән"" дип атый, ягъни макталган кирмән, ныгытма. Тагын бер кызыклы факт – татарлар халык исәбен алу традициясен уйлап таба һәм беренче сынауны Киев һәм якын-тирәдәге шәһәр, авылларда уздыра. Татарлар мондый исәпне салым түли алырлык кешеләрне санап чыгар өчен башкара. 1241 елда беренче тапкыр халык исәбен алу кампаниясе оештырала. Баскак – салым ыючылар институты да шул вакытта барлыкка килә. Салым ыю 1362 елга кадәр үк дәвам итә. Литва кенәзе Ольгерд Алтын Урда ханы анибәкнең (Үзбәк ханның улы) үлеменнән соң башланган фетнәләрдән файдалана һәм сугыш сәфәренә чыга, нәтиәдә ул Котлы бәй гаскәрен тар-мар итә. Шуннан соң Киев, хәзерге Украинаның үзәк ирләре Литва кенәзлеге канаты астына күчә. Тик, моңа карамастан, татарлар барыбер бу ирләрне үзенеке дип санауны дәвам итә һәм Алтын Урдага салым түләү дә туктатылмый. Мондый күренеш әле берничә гасыр дәвам итәчәк. Алтын Урда таркалганнан соң да салым Кырым ханлыгы казнасына түләнә. Кыпчак, половец, татарларның бер халык булуын дәлилләгән тагын бер чыганакка игътибар итәргә кирәк. ""Кодекс Куманикус"" – латин-алман-фарсы-татар теле сүзлеге. Бу документның рәсми атамасы башка, ә бу атаманы маар графф Кун бирә. Ул – Батый хан чорындагы сугышлар аркасында хәзерге Маарстанга барып иткән кыпчакларның нәсел дәвамчысы. Сүзлектә латинча кыпчак теле """" ягъни куман теле дип тәкъдим ителә, ә кыпчак телендә ул """" яки "" "" дип языла. Бу факт кыпчаклар, татарлар үз телләрен ничек атаганын һәм Европада нинди сүз белән йөртелгәнен күрсәтә. Европада татарларның куманнар, ә Русьтә половец дип йөртелүенең тагын бер дәлиле. Алтын Урда чорының тагын бер тарихи вакыйгасын искә төшерергә кирәк. Хәзерге Украина территориясендә Ворксле елгасы янында Туктамыш хан белән аңа көндәш Тимер Котлыг арасында сугыш була. Бу хәлләр Тимер Котлыг Алтын Урданың үзәк ирләренә һөүм ясап дәүләтне тар-мар иткәннән соң башлана. Туктамыш хан хакимияте какшый, аның урынына тәхеткә утыручылар да табыла. Тимер Котлык белән бәрелештә Туктамыш хан гаскәре иңелә. Туктамыш хан үз яраннары белән кача һәм Киевта сыена. Аңа ярдәмгә Литва кенәзе Витовт килә. Урта гасырлардагы иерархиягә караганда, Литва кенәзенең дәрәәсе Алтын Урда ханнарыныкыннан түбән санала, алар һерцог яки граф дәрәәсендә була. Ә Алтын Урда ханнары императорлар, патшалар белән бер дәрәәдә тора. Әмма бу очракта Витовт сәяси субъект була һәм ул үз мәнфәгатьләрен кайгырта. Эчке бәрелешләр барган Алтын Урда белән хезмәттәшлек итү аңа кулай гына, яңа мөмкинлекләр ача. Мәсәлән, ул Алтын Урда дәүләте канаты астында булган урыс кенәзлекләренең үзенә буйсынуы турында хыяллана. Туктамыш хан, Витовт ягындагы тевтон рыцарьләре, Мамайның оныгы – Александр Мансурович (ул чукынып Витовтка ант итә) һәм 50 ләп урыс кенәзе сугыш кырына чыга. Аңа каршы Тимер Котлыг һәм аның уң кулына әверелгән, Туктамаш ханның явыз дошманына әйләнгән гаскәр башлыгы Идегәй сугыша. Туктамыш хан ягында никадәр көчле коалиция барлыкка килсә дә, аларның гаскәре тар-мар ителә. Идегәй гаскәре Туктамыш ханны Киевка кадәр куып бара. Шәһәр тирәләре таланган булса да, Киев кирмәне бирешми. Киев халкы 3 мең һривна акча биреп котылып, шәһәрне саклап кала. Киев Литва кенәзлеге белән Алтын Урда астында кала, ике казнага да салым түлиләр. Еллар узу белән Туктамыш ханның улы әлалетдин литваларга Грюнвальд сугышында ярдәм итәчәк. Рәхмәт йөзеннән. Киев һәм аның тирәсендәге биләмәләр Литва кенәзлегенә, аннары Польша белән Литваны берләштергән Речь Посполитага кергән булса да, формаль яктан бу ирләрне Алтын Урда ханнары үз карамагында калдыра. Алтын Урда юкка чыкканнан соң да Киевка Кырым ханлыгы хуа булып кала. Одесса, Николаев, Һерсон, Запорожье, Донецки ирләре, хәзерге Молдова белән Романиянең бер өлеше Кырым ханлыгы биләмәләре санала. Бу гасыр азагына кадәр, Кырым ханлыгы Русия империясе тарафыннан яулап алынуга кадәр дәвам итә. Әлегә менә шулар. Украиннар белән татарларның уртак тарихы моның белән тәмамланмый. Бу хакта язуны дәвам итәчәкбез. Айрат Арысланов""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторның шәхси карашларын чагылдыра. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Украиннар һәм татарлар: уртак тарих, уртак атамалар, ир өчен сугыш",0,analytics,Комментарийҙар,9515,https://www.azatliq.org/a/31908541.html,2022-06-21T23:17:59+00:00
"«Әбйәлил» гәзитенең социаль селтәрҙәге баҫмаларын кем күҙәтеп бара, моғайын, йәш техниктар станцияһы янындағы «Беркут» түңәрәгенең махсус посылкаһы тураһында посты хәтерләйҙер. Уның етәксеһе Салауат Фазлетдинов уҡыусыһы Арсен Шәғәлин менән үҙ ҡулдары менән самолет-разведчик йыйған һәм уны махсус хәрби операция зонаһына ебәргән. Аппарат яҡташыбыҙҙың үтенесе буйынса эшләнгән, ул «Спартак» позывниклы МХО ҡатнашыусыһы. Ял ваҡытында йәш техниктар станцияһына килгән яугир был ғәҙәти булмаған әйбергә заказ биргән. Әбйәлил гәзите редакцияһы был тарихты енекләберәк белергә һәм самолет-разведчиктың яңы хужаһы менән танышырға ҡарар иткән. Яугир Әбйәлилдең бәләкәй ауылдарының береһендә тыуған һәм үҫкән. Магнитогорск төҙөлөш-монтаж техникумын тамамлай, машинист һөнәрен ала. Армия тәжрибәһен пехота ғәскәрҙәрендә ала.2022 йылдың көҙөндә хәрби хеҙмәткә саҡырыла, уны Рәсәй Армияһы сафына мобилизациялайҙар. Хәрби әҙерлек үткәндән һуң уның фронт юлы башлана. Бер ваҡыт разведка төркөмө командиры уға үҙен бөтөнләй яңы өлкәлә - БПЛА операторы сифатында һынап ҡарарға тәҡдим итә. «Спартак» инструкторҙа бер ай буйына ялан шарттарында ентекле уҡый һәм хәрби вахтаға баҫа. Ике йыл элек Рәсәй оборона Министрлығы менән контракт төҙөй. ""Беренсенән, оператор компьютер техникаһын аңларға тейеш"", - ти яугир. - Уның ҡул моторикаһы яҡшы үҫешкән булырға тейеш. Картографияла ориентирлашыу һәләте лә мөһим ҡағиҙәләрҙең береһе булып тора. Шулай уҡ сыҙамлыҡ һәм түҙемлек кәрәк. Шулай уҡ информатика, математика һәм инглиз теле буйынса яҡшы белемдәр кәрәк. ""Спартак"" тың үҙ ҡағиҙәләре бар, ул уларҙы ҡәтғи үтәй: эш башланыр алдынан үҙенә ышанып тапшырылған техниканы һәм боеприпастарҙы ентекле тикшерә. Барыһы ла сәғәт кеүек эшләргә тейеш. Һуңынан оператор үҙ именлеген тәьмин итә һәм дежурлыҡҡа тотона: разведка алып бара, мәғлүмәт тапшыра, маҡсаттарҙы билдәләй һәм, кәрәк булһа, һөжүм яһай. ""Беҙ теләһә ниндәй һауа шарттарында эшләйбеҙ, әммә иң ҡатмарлыһы – томан ваҡытында. Төп хәрби бәйләнеш һыҙығынан 1 километрҙан 6 километрға тиклем алыҫлыҡта торабыҙ», – тип дауам итә әңгәмәсе. - Беҙҙең бурыстарға штурмлау төркөмдәрен оҙатыу ҙа инә. Күптәрҙең ғүмере беҙҙең оперативлыҡҡа бәйле, шуға күрә беҙ айырыуса йыйылған һәм мобиль булырға тейешбеҙ. Тиҙҙән яҡташыбыҙ ғаиләһе янына тыуған яҡтарына ялға килергә ниәтләй. Ата-әсәһенә яңы, айырым ғәскәр төрөнөң беренсе рәтендә ҡалған ҡыйыу улын тәрбиәләгәне өсөн рәхмәт белдерге килә. Ә «Спартак»тың ҡыйыулығына шикләнергә урын юҡ: уның хәрби хеҙмәте Батырлыҡ ордены менән билдәләнгән. Спартак"" ял ваҡытында Асҡарҙа үҙ эшенең ҙур оҫтаһы Салауат Фазлетдинов менән осрашырға ниәтләй. Әйтергә кәрәк, Салауат Нәжип улына средстволар һәм мөмкинлектәр бирһәң, был кеше тауҙарҙы әйләндерер ине. Һәм «Спартак» ҡына түгел, ә күп кенә дрон операторҙары ла унан күп һанлы осоу аппараттары алыр ине. БПЛА-ның профессиональ операторҙары сафына ҡушылырға йыйынған егеттәргә МХО яугиры түбәндәгеләрҙе кәңәш итә: ""Иң мөһиме – бөтә ҡурҡыуҙарығыҙҙы ташлағыҙ. Был һөнәргә алдан әҙерләнегеҙ, карта менән эшләргә өйрәнегеҙ. Был перспективалы эш, тыныс тормошта һуңынан үҙ белемеңде ҡулланырға мөмкин. Беҙҙең данлыҡлы яугир «Спартак», уның хәрби күнекмәләре бер ниндәй шарттарҙа ла юғалмаясаҡ, тип ышанабыҙ. Шулай уҡ ул Сиб ГУ-ла уҡыуын дауам итә, профессиональ яҡтан камиллаша. Һәм гражданкала унан бик яҡшы, грамоталы белгес сығасаҡ. Берәй көн ул тыныс шарттарҙа яратҡан Спартак командаһы өсөн көйә аласаҡ, уның хөрмәтенә бит үҙенә позывнойҙы һайлаған. Пилотһыҙ системалар ғәскәрҙәрендә хеҙмәт тураһында ентекле мәғлүмәт алыу өсөн Белорет һәм Межгорье ҡалалары, Белорет һәм Бөрйән райондарының хәрби комиссариатына йәки, ,, телефондары буйынса мөрәжәғәт итергә мөмкин. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",БПЛА операторы «Спартак»,0,analytics,Ватан,3852,https://tanburz.ru/news/vatan-a-ynda/2026-02-10/bpla-operatory-spartak-4572504,2026-02-10T15:00:00+00:00
"Сила — в правде, а правда — за нашими ребятами Гафурийцы настоящими мужскими поступками доказывают свою верность Родине. Сегодня выпала честь пообщаться с одним из наших героев. Айнур из Красноусольского, позывной «Албанец», участвует в СВО с сентября 2022 года. Вызвался добровольцем сразу после начала набора в первый башкирский батальон имени генерала Шаймуратова. Служит заместителем командира по вооружению, кавалер ордена генерала Шаймуратова, удостоен медали Жукова и других высоких наград. Его краткосрочный отпуск подошел к концу. Завтра ""Албанец"" возвращается на передовую, к боевым товарищам. А здесь, дома, ждут любимая супруга и двое детей. Айнур осознанно выбрал путь защитника Отечества. Такие парни — наша гордость и опора! В их стойкости - сила России! Верим в наших солдат. Ждём всех домой живыми и невредимыми!",Айнур Шайморатов батальонында ил сиген һаҡлай,0,analytics,Иҡтисад,829,https://shonkar.com/articles/i-tisad/2025-11-02/aynur-shaymoratov-batalonynda-il-sigen-a-lay-4451271,2025-11-02T17:30:00+00:00