content,title,label,label_text,category,content_length,resource,date
"Беҙ оҙаҡламай көнсығыш календаре буйынса Ҡыҙыл Утлы Йылҡы билдәһе аҫтында үтеүсе 2026 йылды ҡаршылаясаҡбыҙ. Йондоҙнамәгә ышанһаҡ- ышанмаһаҡ та, беҙ юғары тиҙлек, яңырыу, көслө дәрт билдәһе аҫтында үтәсәк йылға ҙур өмөттәр бағлап, уның ғәҙәттәгенән уңышлыраҡ, сағыуыраҡ, көтөлмәгән шатлыҡтарға йомартыраҡ булыуына ышанабыҙ. Эйе, кеше киләсәккә  ышанысһыҙ, ынтылышһыҙ һәм хыялдарһыҙ йәшәй алмай. Утлы Йылҡы йылы, астрологтар әйтеүенсә, алтмыш йылға бер тапҡыр тура килә. Тимәк, уның үҙенсәлекле булыуына, яҡтыраҡ, асығыраҡ, рәхимлерәк булыуына өмөт бар. Йылҡы йылы хужалары үҙҙәре был хаҡта нимә уйлай? Ҡырмыҫҡалы үҙәк район дауаханаһында табип- инфекционист  булып эшләгән Жаннет Мәғәрүф ҡыҙы Сабирова яңы йылды ҡыйыу башланғыстар, тәүәкәллек, үҙ көсөңә ышаныс менән ҡаршыларға саҡыра. – Жаннет Мәғәрүф ҡыҙы, һеҙ үҙегеҙ ҡала ҡыҙы, ә хеҙмәт итеү өсөн ауыл ерен һайлағанһығыҙ. Күптәр, киреһенсә, ауылдан ҡалаға эшкә йөрөй, хеҙмәт ауыр түгелме? – Бала сағым ауыл тормошо менән тығыҙ бәйле, уның һулышы миңә яҡшы таныш. Тәбиғәттең һәр миҙгелен  яратам. Ауыл табибы программаһы  буйынса эшләү мөмкинлеге тыуғас, күп уйлап торманым, ғаиләм менән кәңәшләшеп, район дауаханаһында йоғошло ауырыуҙар табибы булып эш башланым. Тормош иптәшем Артурға ла эш табылды, ул – реаниматолог. Таң һарыһынан торорға, тиҙ ҡарар ҡабул итергә, үҙгәрештәргә әҙер булырға күнектек. Ғөмүмән, Йылҡы йылы хужалары тап ошо сифаттары менән айырылып тора ла инде, улар сая, тәүәккәл, уйлағанын йәһәт тормошҡа ашыра. Хәрәкәтсәнлек, үҙаллылыҡ, әүҙемлек –  уға хас сифаттар. Тормош иптәшем Йондоҙнамә буйынса Эт йылында тыуған. Ә ат менән эт –  бер-береһенә ғүмер буйы терәк, тотороҡлоҡ берлеге. – Моғайын, үҙ-үҙеңә ышаныстыр. Медицинаның ниндәй йүнәлешен һайларға, тигән һорау тыуманы ла ахыры миндә. Ауырыуҙарҙы йоғошло сирҙәрҙән дауалау теләге миндә аҡрынлап нығынды, һайлап алған һөнәрем өсөн һис тә үкенмәйем. Остаз – буш һүҙ түгел, үҙ эшенең оҫталары, һөнәрмәндәр абруй ҡаҙаныу менән бергә башҡаларҙы үҙ артынан эйәртеү, һүнмәҫ дәрт тоҡандырыу һәләтенә лә эйә. Университеттың кафедра мөдире Дамир Вәлишин тап шундай шәхес, фәнгә ҡыҙыҡһыныу уята, мауыҡтырғыс лекциялар уҡый, әйтерһең дә,  медицинала йоғошло ауырыуҙар тармағынан да мөһимерәк бер ни юҡ. Үҙең дә һиҙмәҫтән быға ышанаһың, күберәк белергә тырышаһың, фәнгә нығыраҡ тартылаһың. Мин 3-сө курста уҡығанда уҡ Ашығыс ярҙам дауаханаһының хирургия бүлексәһендә шәфҡәт туташы булып эшләнем, һөнәремде дөрөҫ һайлағаныма шул ваҡытта уҡ инандым. – Йыл хужаһының егәрле, тиктормаҫ, тоғро булыуы билдәле. Башҡорттарҙа ул терәк һәм таяныс, яуҙа яуҙаш һәм юлдаш булараҡ һыналған. Халыҡ мәҡәлдәрендә лә уларға арналған маҡтау һүҙҙәре етерлек: Атыбулһа, ҡамытытабылыр, Ауырйөктөаттарта, ауырэштеиртарта, Алтынэйәратҡатейер, эйәһебелмәҫ, атбелер, Аламаатҡаменгәнсе, югеркешекүргәнсе, Аҡһаҡбулһала, үҙатыңбулһын, Андыҙлыерҙәатүлмәҫ һәм башҡалар. Йылҡы беҙҙә борон-борондан хөрмәтле йән эйәһе. Йылдың  уңышлы киләсәгенә ишара түгелме был? – Минеңсә, Йылҡы йылы баҙнатһыҙҙар өсөн ҡыйыу аҙымдар яһау, үҙ көстәренә ышанғандарға тәүәкәллек ҡылыу өсөн бик уңайлы осор. Йыл хужаһы үҙгәрештәргә әҙер булғандарға ярҙам итер, көс бирер, тип уйлайым. Үҙгәрештәрҙән ҡурҡмағыҙ, икеләнеүҙәрҙән арынығыҙ, һиҙемләү тойғоһо һеҙҙе алдамаҫ. Әүҙемлегегеҙҙе ижадҡа, спортҡа, ирекмәнлеккә арнағыҙ, һығылмалыҡҡа өйрәнегеҙ, тип кәңәш бирер инем. – Коллективыбыҙ берҙәмлеге, эшсәнлеге, пациенттарына йылы мөнәсәбәте менән хөрмәт ҡаҙана. Мин дә бында күптән  үҙ кешегә әүерелдем инде. Әле киҙеүгә ҡаршы иҫкәртеү эштәре менән киҫкен респиратор сирҙәрен, хроник гепатиттарҙы диагностикалау, дауалау, диспансер күҙәтеүе менән мәшғүлбеҙ. ВИЧ-инфекция осраҡтарының артыуы борсой, был йәһәттән етди эш алып барыла. Яңы йылда яңы фатирҙа ҡыҙым, ирем Артур менән тормош башлау шатлығыбыҙ менән  уртаҡлашаһым килә. Баш ҡаланың Планета биҫтәһендәге өс бүлмәле фатирыбыҙға күсеү ғаиләбеҙ өсөн көтөп алынған ҙур һөйөнөслө ваҡиға буласаҡ. – Һеҙҙе атайығыҙ яратып, яҡты донъяға килеүегеҙгә һөйөнөп, бик һирәк осрай торған, яғымлы, яңғырауыҡлы исем ҡушҡан. Уның, моғайын, берәй ғилләһе барҙыр? – Был һорауҙы бер һеҙ генә бирмәйһегеҙ. Жаннет – ғәрәп телендәге йәннә һүҙенән. Мәғәнәһе – кешеләр мәңге йәшәйәсәк ожмах баҡсаһы. Күплек һанда –йәннәт. Йыл буйы ат кеүек эшләп, энергияғыҙҙы сарыф итеүегеҙ, хәлдән тайыуығыҙ, сәләмәтлегегеҙгә зарар килтереүегеҙ ихтимал. Минеңсә, һәр кемдең ожмах баҡсаһы, йән тыныслығы биреүсе, көс өҫтәүсе мөхите булырға тейеш. Бары күңел тыныслығы булғанда ғына дөрөҫ һәм аҡыллы ҡарарға килергә мөмкин. Киләһе йылда ла эш һәм шәхси тормош, әүҙемлек һәм ял араһында тигеҙлек булһын. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Һәр кемдең ожмах баҡсаһы булһын,0,analytics,Матур үтһен ялығыҙ,4689,https://bashgazet.ru/articles/matur-t-en-yaly-y/2025-12-16/r-kemde-ozhmah-ba-sa-y-bul-yn-4509728,2025-12-16T14:00:00+00:00
"Ошонда баҫып, үҙегеҙҙең исем-фамилияғыҙҙы табығыҙ, дуҫтар: грамоталар.",Почёт грамоталары ошонда!,0,analytics,Конкурстар,70,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-10-23/pochyot-gramotalary-oshonda-4438298,2025-10-23T14:15:00+00:00
"Беҙ – дәһшәтле һуғыш, тыл геройҙары яҙмышы, ата-бабаларыбыҙҙың фиҙакәрлеге өлгөһөндә тыуып үҫкән, тәрбиәләнгән быуын. Һәр замандың – үҙ йыры, һәр быуындың – үҙ батыры. Әлеге мәлдә геройҙарҙы ситтән эҙләргә кәрәкмәй, улар беҙҙең арала. Махсус хәрби операция башланыу менән, ҡурҡыу белмәҫ ир-егеттәребеҙ илебеҙ һағына баҫты. Улар бөгөнгө үҙ бурыстарын намыҫ менән үтәй. Быуындар алмашынһа ла, беҙҙә батырҙар нәҫеле, Тыуған илен һаҡлау өсөн йәндәрен фиҙа ҡылырға әҙер илһөйәрҙәр кәмемәгән әле. Махсус хәрби операцияла ҡатнашып, яраланып, аяҡһыҙ ҡайтып та, әлеге мәлдә яңынан яу яланына юлланған яҡташыбыҙ Урал Айнур улы Ибәтуллин – шундайҙар рәтенән. Урал 1999 йылда Ҡалҡан ауылында Гөлнара менән Айнур Ибәтуллиндарҙың ғаиләһендә беренсе бала булып донъяға килә. Бала саҡтан теремек, эшкә талымһыҙ була ул. Уҡыуҙа ла һынатмай. – Улыбыҙ башҡорт теленән, тарих дәрестәренән бихисап олимпиадалар призеры булды. Урал батыр эпосын яттан белде. Мәктәпте тамамлағас, Магнитогорск тау-техник университетына уҡырға керҙе. Тау эше факультетының дүртенсе курсында белем алған сағында, Тыуған илгә яу килгәндә тыныс ҡына ятып ҡала алмайым, тип хәрби операцияла ҡатнашырға теләк белдерҙе, – тип һөйләй Уралдың әсәһе Гөлнара Фәнил ҡыҙы. 2022 йылдың октябрендә махсус хәрби операция зонаһына юллана. Лифин позывнойы аҫтында хеҙмәт итә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, 2023 йылдың февралендә Урал, үҙ төркөмө менән бүлексә урынлашҡан территорияны ҡарағанда минаға юлығып, аяғын юғалта. Яраланғандан һуң Луганск клиник дауаханаһына, һуңынан самолетта Анапаға хәрби госпиталгә алып киләләр. Анапала госпиталдә ятҡанда уның менән Ватанды һаҡлаусылар дәүләт фонды координаторҙары бәйләнешкә сыға. Махсус хәрби операция ветеранына бушлай реабилитация үтергә ярҙам ҡулы һуҙалар. Шулай уҡ уға инвалидлыҡ буйынса түләүҙәр алыу өсөн кәрәкле документтарҙы рәсмиләштереүгә ярҙам итеп, аяҡ протезын һатып алалар. Протез ярҙамында Урал яңынан йөрөргә өйрәнә. – Күптәр протезға тиҙ генә күнегеп китә алмай, Урал иһә беренсе көндәрҙән үк атлап китте. Атлап китеү генә түгел, йәйен бесәнен дә эшләне, утын да әҙерләне, трактор ҙа йөрөтә, бер ваҡытта ла төшөнкөлөккә бирелеп йөрөмәй, – тип ғорурлана улы менән әсәһе. Әйткәндәй, махсус хәрби операция биләмәһенән ауыр тән йәрәхәттәре алып ҡайтҡан яугирҙарға Ватанды һаҡлаусылар дәүләт фонды аша функциональ һәм юғары технологиялы техник реабилитация сараларын алыу мөмкинлеге бар. Бушлай техник средстволар алыу өсөн инвалидлыҡты рәсмиләштереү зарур.  Урал былтыр Республика клиник психотерапия үҙәгендә һаулығын тергеҙә. Быйыл февралдә, инвалид булыуына ҡарамаҫтан, Урал яңынан махсус хәрби операция зонаһына юлланды. – Әлбиттә, әсәйем, туғандарым яңынан бындай аҙымға барыуыма ҡырҡа ҡаршы ине. Һуңынан туҡтатыуҙың файҙаһы юҡ икәнен аңланылар. Илде һаҡлау – һәр ир-егеттең төп бурысы, тигән фекерҙә мин. Минең унда хеҙмәттәштәрем, дуҫтарым, яҡындарым ҡалды, нисек итеп бында түҙеп ятайым? – тип ҡыҫҡа ғына итеп аңлата ул үҙенең ҡарарын. Ҡыҫҡаһы, ысын ир-егеттәрсә. Үҙенең батырлығы һәм антҡа тоғро хәрби хеҙмәте өсөн Урал Ибәтуллин ""Бахмутская  мясорубка"", Батырлыҡ өсөн миҙалдары менән наградланған. Яу яланында нығынып, олпатланған яугирға ошо ваҡыт эсендә күпме юғалтыуҙар кисерергә, һынауҙар үтергә тура килгән. Уның күңел яраларын тик яҡындары һәм тыныс тормош ҡына дауалай алыр. Бында уның ҡайтыуын һәм бәйләнешкә сығыуын, сәләмдәрен әсәһе, туғандары, дуҫтары түҙемһеҙлек менән тилмереп көтә, иҫән-һау йөрөүен теләп Хоҙайға доғаларын юллай. Ватаныбыҙ һәр дәүерҙә тап ошондай көслө рухлы, ҡыйыу йөрәкле батыр улдарына таяна. Иҫән-һау әйләнеп ҡайт, Урал! Улы артынан МХО-ға юллана. Урал улы яу яланында йөрөгәндә атаһы Айнур Айрат улы ла түҙеп ята алмай, контракт төҙөй. Салауат Юлаев исемендәге ирекле батальонға эләгергә теләй, әммә һаулыҡ менән бәйле сәбәптәр арҡаһында унда алмайҙар. Шулай ҙа 2023 йылдың ғинуарында генерал Миңлеғәле Шайморатов батальоны составында махсус хәрби операцияға китә. Мотоуҡсылар батальонының өлкән уҡсыһы вазифаһында хеҙмәт итә. Шул уҡ йылдың йәй башында яраланып, ҡыҫҡа ваҡытлы отпускыға ҡайта. Дауаланғас, яңынан хәрби сафҡа баҫа. Һуңғы тапҡыр ул 3 август көнө – кесе улы Айбулаттың тыуған көнөндә шылтырата. Шунан һуң уның менән бәйләнеш юғала. Йәй аҙағына тиклем дә тормош иптәше тураһында бер ниндәй хәбәр булмағас, Гөлнара Фәнил ҡыҙы үҙе эҙләргә тотона. Ул был ваҡытта госпиталдә яраланған улы эргәһендә була, иренең хеҙмәттәштәре, командирҙары менән бәйләнешкә сыға. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, Айнур тураһында бер кем дә бер нимә лә белмәй. Гөлнара ханым БР Хөкүмәтенең беренсе вице-премьеры Азат Бадрановҡа шылтыратып, иренең яраланғанын, ниндәйҙер госпиталдә икәнлеген белә. Мәскәүҙәге А. А. Вишневский исемендәге хәрби-клиник госпиталенә шылтыратҡас, уға ундай кешенең юҡлығын, әммә оҡшаш исемле яугирҙың булыуын әйтәләр. Баҡтиһәң, ул Айнур Ибәтуллин булған, тик уның исем-шәрифен яҙыуҙа ғына хата яһағандар. Гөлнара Фәнил ҡыҙы баш ҡаланың медицина учреждениеһына ире янына реанимацияға килә – 10 августа Айнурҙың башына ярсыҡ тейгән була. Табиптарҙың тырышлығына ҡарамаҫтан, 10 сентябрҙә яугир аңына килмәйенсә госпиталдә вафат була. Айнур Айрат улы батырлығы өсөн Генерал Шайморатов ордены, үлгәндән һуң Батырлыҡ ордены менән наградлана. – Тормош иптәшем, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, беҙҙең арала юҡ хәҙер. Ләкин беҙ уның менән бәхетле тормош кисерҙек, өс балаға – Уралға, Айбулатҡа һәм Розалинаға ғүмер бүләк иттек, – тип иҫкә ала Гөлнара Фәнил ҡыҙы. – Беҙ уның менән бер ауылдан, ул минән ике йәшкә олораҡ ине. Бала саҡтан дуҫ булдыҡ, әсәйем Минзәлә Фуат ҡыҙы уны ла, мине лә уҡытты. Армияға оҙатып ҡалдым, хеҙмәттән һуң өйләнештек. Айнур 1978 йылдың 23 февралендә – Ватанды һаҡлаусылар көнөндә – Ҡалҡан ауылында тыуған. 1993 йылда Учалы урта мәктәбен, 1995 йылда 98-се һөнәрселек училищеһын тамамлай. 1996 – 1998 йылдарҙа Амурҙағы Комсомольск ҡалаһында хәрби хеҙмәт үтә. Оҙаҡ йылдар вахта ысулы менән автогрейдер машинисы булып Себерҙә эшләй. Үҙ ғүмерҙәрен аямай, илебеҙ, ғаиләләребеҙ, балаларыбыҙҙың яҡты киләсәге өсөн көрәшкән батырҙарыбыҙға рәхмәт әйтәбеҙ. Алла бирһә, иҫән-һау, бәлә-ҡазаһыҙ тыуған яҡтарға, ғаиләләренә Еңеү менән әйләнеп ҡайтыуҙарын көтәбеҙ. Вилиә ЯНБАЕВА. Учалы районы.",Һәр быуындың үҙ батыры,0,analytics,Йәмғиәт,6124,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-05-09/r-byuyndy-batyry-4228874,2025-05-09T12:03:00+00:00
"Үҙәкте асыу тантанаһы үҙе бер байрамға әйләнгән, сөнки үҙәк балаларҙың һәләттәрен асыу һәм үҫтереү- өсөн яңы мөмкинлектәр бирәсәк. Уҡытыусыларҙы ла, уҡыусыларҙы ла шатландырған был яңылыҡ. Сараның бер өлөшө үҙенсәлекле уйын рәүешендә үткән. Уйындың асылы ҡатнашыусыларҙың белемдәрен һәм командала эшләү һәләттәрен тикшереүҙән торған. Был формат сараны йәнләндереп ебәргән. Сығанаҡ",Һәләттәрҙе үҫтереү урыны,1,news,Яңылыҡтар,380,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-15/l-tt-r-e-tere-uryny-4009423,2024-11-15T11:34:00+00:00
"Был ваҡиғаны иҫкә төшөргән һайын ағайыбыҙ әле булһа ла оялып ҡуя. Бигерәк тә күстәнәс өмөт итеп көткән ауылдашының иҫке-моҫҡо ойоҡтарҙы моҡсайҙан сығарған һайын: —Эшһеҙ ятҡанса, ямап ултырһын тип ебәрҙеме икән! —тип илай-илай һәр ойоҡто һөйрәп сығарып ултырыуын күҙ алдына килтергәндә уңайһыҙланып китә ағайыбыҙ. Автобуста йырһыҙ буламы ни? Өс йәшлек Миңзәлә ҡыҙым 9-сы класта уҡыған Разия һеңлем менән һәр аҙна һайын күрше ауылда йәшәгән әсәйемдәргә ҡунаҡҡа йөрөп өйрәнеп китте. Шулай булмай ни! Мәктәп яны интернатында йәшәүсе уҡыусылар менән йырлашып ауылға ҡайтыу, йырлашып мәктәп автобусы менән кире уҡырға килеү үҙе ни тора! Бер ваҡыт ауылыбыҙға ҡайтыу өсөн Сибай-Аҡъяр автобусына ултырып ҡуҙғалып китеүебеҙ булды, ҡыҙым: «Идёт ҫалдат по голоду» тип ҡысҡырып йырлап ебәрмәһенме! Берәүҙең дә үҙенә ҡушылып йырламағанын күреп аптыраған ҡыҙым артта ултырыусыларға боролдо ла: «Әсәй, нишләп улар йырламайҙар ул? »—тип барса пассажирҙарҙы көлдөрөп алды. Һеҙҙә һыйыр ултырамы, беҙҙең һыйыр ултыра Ауылда йәшәүселәр мине аңлап тораларҙыр моғайын. Берәй яҡҡа барып киләйем тиһәң, малыңды ҡалдырырға кеше тапмай аҙапланаһың. Мин дә шулай эҙләнә торғас, курсташым Татьянаға юлыҡтым. Ул һыйырымды һауырға ризалашҡас, шат булып, баш ҡалабыҙға юлландым. Ҡайтҡас, курсташымдан һыйырымдың «тәртибен» һорашам. —Ой, знаешь, —ти был, —сначала никак не давала доить. Кричу: «Стой! » Нет, не может стоять спокойно. Вдруг вспомнила, что твоя корова-то башкирка и как закричу на башкирском: «Ултыр! » Сразу успокоилась. Вот так каждый день её так и успокаивала на башкирском языке, —тип ҡәнәғәт йылмая башҡорт телен «яҡшы» белеүсе мәрйә әхирәтем. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Күстәнәскә — ойоҡтар,0,analytics,Юмор,2303,https://henek.info/articles/m-kt-r/2025-05-06/k-st-n-sk-oyo-tar-4223642,2025-05-06T22:00:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрУфаның Калинин районы мәхкәмәсе 25 яшьлек Роман Семеновны гаскәрне ""кимсетү""дә гаепле дип табып, аңа 40 мең сум штраф салган. Бу хакта егет ""Коммерсантъ""каиткергән. Ул әлеге карарны шикаять итмәячәген әйткән. Узган ел әй көне Тулада яшәүче хатын-кыз аның ""ВКонтакте""дагы сугышка каршы язылган ике постын күргән һәм Роскомнадзорга мөрәәгать иткән. Соңрак полиция хезмәткәрләре егеткә Русия гаскәрен ""дискредитацияләү"" турында беркетмә төзегән. Роман Семенов гаебен танымаган. Егетне былтыр май аенда да ""ВКонтакте""да калдырган фикере өчен 35 мең сум штрафка тартканнар. Ул гаебен танымаган булган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Уфада яшәүче егеткә сугышка каршы ике пост язуы өчен 40 мең сум штраф салганнар,1,news,Яңылыҡтар,718,https://www.azatliq.org/a/32511857.html,2023-07-20T15:17:14+00:00
"Кырымтатарлар йортларында тентүләрРусия тарафыннан аннексияләнгән Кырымда ФСБ, эчке эшләр министрлыгы һәм Росгвардия хезмәткәрләре ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасы эшчәнлегендә катнашуда шикләнелгән кырымтатарлар йортларында тентүләр үткәрә. Бу хакта Русиянең Кырмдагы ФСБ идарәсенә сылтанып Русия мәгълүмат чаралары хәбәр итә. Шикләнелүчеләрнең саны һәм аларның исемнәре әйтелми. ""Кырым бердәмлеге"" оешмасы мәгълүматына күрә, тентүләр Акмәчеттә, Акмәчет районында һәм Белогорски районы Владимировка авылында, барлыгы 20 ләп урында бара. Активистлар хәбәр итүенчә, Акмәчетнең Каменка бистәсендә тентү барган кварталны Росгвардия камап алган, ирле халыкны өйләренә кертмиләр.2014 елда Кырым Русия тарафыннан аннексияләнгәннән соң, ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасы эшчәнлегендә катнашуда шикләнелеп барлыгы 31 кырымтатар эзәрлекләнүгә дучар булды. ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасы Русиядә 2003 елда тыелды, Украинада ул ирекле эшли. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды.",Кырымда кырымтатарлар йортларында тентүләр бара,1,news,Яңылыҡтар,1677,https://www.azatliq.org/a/29844732.html,2019-03-27T07:23:53+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАерым алганда, контракт имзалаудан баш тарткан мобилизацияләнгәннәрне ""чокыр"" дип йөртелә торган зинданга ташлыйлар һәм берничә көн узгач штурм бригадаларына ибәрәләр диелә.2024 ел башыннан Русиядә мобилизацияләнгәннәрне саклану министрлыгы белән контрактлар төзергә мәбүр итү очраклары арткан. Бу хакта төрле төркемнәрдә, чатларда хәрбиләр үзләре дә, аларның туганнары да яза, хокук яклаучылар да шундый күренешләрне терки, дип яза""Вёрстка"". Моны мобилизацияләнгәннәр белән сугышта алгы сафта очрашкан контрактчылар да раслый. Мәсәлән, басма белән сөйләшкән бер хәрби әйтүенчә, контракт имзалаудан баш тарткан мобилизацияләнгәннәрне ""чокыр"" дип йөртелә торган зинданга ташлыйлар һәм берничә көн узгач штурм бригадаларына ибәрәләр. Моны ""Вёрстка"" белән сөйләшкән тагын бер чыганак раслаган, ул - мобилизацияләнгән бер ирнең апасы. Хокук яклаучылар искәртүенчә, мобилизацияләнгәннәр контракт төзергә мәбүр итүләре турында 2023 ел башында ук хәбәр итә башлаган, тик соңгы ике айда хокук яклаучыларга мондый мәсьәләдә мөрәәгать итүчеләр саны нык арткан. Русиядә Азатлык томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Медиа: Русиядә мобилизацияләнгәннәрне саклану министрлыгы белән контракт төзергә мәбүр итү очраклары ешайган,1,news,Яңылыҡтар,1203,https://www.azatliq.org/a/media-rusiyada-mobilizatsiyalangannarne-saklanu-ministrligi-belan-kontrakt-tozerga-majbur-itu-ochraklari-eshaygan/32965339.html,2024-05-27T13:12:13+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырШәйхразиев эш сәфәре белән аннексияләнгән Кырымда диелә. Татарстан премьер-министры урынбасары, Дөнья татар конгрессы Милли Шурасы рәисе Васил Шәйхразиевэш сәфәре белән аннексияләнгән Кырымга барган. Ул монда кырымтатар активистлары белән очрашкан. Бу хакта Дөнья татар конгрессы матбугат хезмәтехәбәр итә. Васил Шәйхразиев быел Рамазан аенда Русия төбәкләрендә ифтарларның актив үткәрелүе турында сөйләгән. Кырымтатар активистлары исә Бөтендөнья татар конгрессының тәрибәсен өйрәнү, проектларын үрнәк итеп алу теләкләрен иткергән, кырым татар халкының үсеш стратегиясен булдыру өстендә эш алып баруларын аңлаткан диелә.2014 елның 18 мартында Русия президенты Владимир Путин Кырым белән Акъярны (Севастополь) аннексияләде. Ярымутрауда Русия гаскәрләре контролендә референдум үткәрелде. Ул Украина кануннарына каршы килде. Кырым аннексиясен дөньядагы илләрнең күпчелеге танымады. Русиянең бу баскынчы сәясәтен алып баруда Мәскәү Татарстанны актив кулланды. Башта Казаннан килгән 50 ләп артист Акмәчеттә һәм Русия хәрби бүлегендәконцертлар куйды. Татарстан депутатлары Кырымда Русияне мактап Мәскәү сәясәтенагитацияләп йөрде. Мөфтиләр дә бу сәясәткә буйсынып ярымутрауга килде. Кырымда иң актив эшне Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановалып барды. Ул фетнәчеләр хөкүмәте беләнкилешүләр имзалады. Шулай да Миңнехановның төп бурычы — Русия аннексиясенә каршы күтәрелгән кырымтатарларны тынычландыру иде. Татарстан президенты Милли Мәлесе вәкилләре белән очрашты, кырымтатарларның Корылтаендачыгыш ясады. Татарстанның гамәлләре халыкның фикеренә тәэсир итмәде, Татарстан кулы белән уйнаган Мәскәү Кремле безне үзләренә буйсындыра алмады, дип белдерде. ""Әгәр Миңнеханов Путинга хезмәт итә икән, аңа нинди ышаныч була ала? Башыннан ук ышаныч булмады. Безнең бары Татарстан белән элемтә урнаштыру, бәлки киләчәктә республика эчендә азатлык өчен көрәшүче хәрәкәт булдырып карау теләге булды"". Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Васил Шәйхразиев кырымтатар активистлары белән очрашкан,1,news,Яңылыҡтар,2048,https://www.azatliq.org/a/vasil-shayhraziev-kirimtatar-aktivistlari-belan-ochrashkan/32908776.html,2024-04-17T09:40:59+03:00
"Сегодня молодые женщины часто откладывают материнство, отдавая предпочтение карьере. Многие объясняют это тем, что прежде необходимо создать благоприятные условия, а для этого надо много работать. Однако есть множество примеров успешных женщин, которые достигли больших высот и при этом справляются с ролью матери не одного и не двух, а трех и более детей. — Я не рассматриваю свою работу только как средство заработка, независимо от того, где и кем работаю, для меня это как смена задач, выход в свет, общение, — говорит многодетная мама из села Аскино Инзиля Галиева. В свои 37 лет женщина готовится стать мамой в пятый раз, при этом за ее плечами почти 16 лет практического стажа. — По характеру я очень энергичный человек, постоянно нахожусь в движении, люблю все новое. Учеба, как и работа, для меня тоже движение — возможность идти вперед. Каждый день приносит новые знания и умения, новые знакомства и впечатления, — признается собеседница «Башинформа». — Так получилось, что практически после каждого декрета я меняла работу. После колледжа работала учителем начальных классов, затем окончила университет, получила диплом учителя башкирского языка и начала работать в детском саду. Но и этого мне показалось мало, во время одного из декретов узнала в центре занятости, что можно бесплатно получить новую специальность, так я стала дипломированным психологом, что очень помогает в моей сегодняшней работе. Вот уже пять лет Инзиля Галиева возглавляет службу семьи Аскинского района при Северном межрайонном центре «Семья». В ее задачи входит помощь и поддержка семей в трудной жизненной ситуации, забота о семьях участников СВО. — Вопросов и проблем, как и в любой семье, достаточно. Живем и работаем по принципу вместе и в радости, и в горе. Мне нравится быть во всем этом, это точно мое. Для специалистов в семейной сфере очень важно уметь грамотно построить разговор, как с родителями, так и с детьми. Немаловажное значение имеет и личный пример. Многие знают, что я многодетная мама, поэтому доверяют мне, — признается она. Действительно, в сельской местности — все семьи на виду и чета Галиевых не исключение. В районе их знают и любят не только как примерных родителей, но и высококвалифицированных специалистов. Глава семьи — Вадим Галиев работает оператором в ООО «Башнефть-Добыча». На работе его ценят как надежного и ответственного работника, большого профессионала. В своих детях Галиевы также воспитывают стремление к знаниям, любовь и уважение к семье, человеку труда. В этом им помогает большое хозяйство. Все обязанности распределены, если мальчишки больше заняты животными и огородом, то девочки содержат в чистоте дом, балуют семью вкусными блюдами. При этом дети — активные участники спортивной и общественной жизни. Старшие сыновья Кадим и Кадир посещают военно-патриотический клуб, являются призерами республиканских соревнований по грэпплингу. Дочь Айзиля ходит в Школу искусств, занимается танцами и вокалом. Младшенькая Нурзиля ходит в детский сад, но уже проявляет активность и любознательность. Такая разносторонность семьи дает результаты — Галиевы не раз становились победителями региональных конкурсов «Семья года», «Сельская семья» и многих других. Как специалист по семейным вопросам с большим практическим опытом, Инзиля Рауфовна уверена, что работа для женщины с детьми, пусть даже общественная, идет только на пользу: — Ежедневные бытовые заботы часто превращаются в рутину, жизнь начинает казаться однообразной, лишённой красок. Поэтому я всегда говорю своим девочкам – работайте. Необязательно же становиться олигархом, женщине очень важно просто быть в обществе, социализироваться, помогать другим. В том числе как руководитель местной благотворительной организации, могу ответственно заявить: вопреки расхожему мнению, многие многодетные семьи нашего района являются благотворителями – жертвуют одежду, другие детские принадлежности, помогают нашим бойцам в зоне СВО. Мы как никто понимаем, что в семейной жизни случается разное, и радости, и невзгоды. Но даже маленькая помощь близких, общества и даже совет могут стать толчком, стимулом для преодоления трудностей. Ранее замминистра здравоохранения Башкирии Татьяна Саубанова в интервью «Башинформу» рассказала секрет успешных женщин.","Многодетная мама рассказала, как находить счастье в семье и на работе",0,analytics,Йәмғиәт,4229,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-09-01/mnogodetnaya-mama-rasskazala-kak-nahodit-schastie-v-semie-i-na-rabote-4368922,2025-09-01T14:41:00+00:00
"Был турала бойороҡҡа республика хөкүмәте премьер-министры Андрей Назаров ҡул ҡуя. Документ рәсми хоҡуҡи мәғлүмәт интернет-порталында баҫылған. Бойороҡҡа ярашлы, 1 октябрҙән 31-енә тиклем республикала Башҡортостан биләмәһендә граждандар оборонаһын ойоштороуға һәм алып барыуға берҙәм ҡараш формалаштырыу, уның йәмғиәттә ролен күтәреү буйынса саралар үткәрелә. Башҡортостан Республикаһының Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитетына айлыҡ планын әҙерләргә һәм 26 сентябргә тиклем ведомстволарға һәм муниципалитеттарға ебәрергә ҡушылды. Улар аҙна һайын граждандарҙы яҡлау хеҙмәте менән үткәрелгән саралар тураһында отчет бирәсәк. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Граждандар оборонаһы айлығы,0,analytics,Хәүефһеҙлек,807,https://tanburz.ru/news/h-uefhez-lek/2025-09-30/grazhdandar-oborona-y-ayly-y-4448954,2025-09-30T21:12:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырҺиндстан ватандашларын эш бирәбез дип Русиягә чакыралар, ә аннары тәремәче бирмичә генә саклану министрлыгы белән контракт имзаларга мәбүр итәләр, диелә. Һиндстанның 90 нан артык ватандашын алдалап, Русия ягында сугышсыннар өчен Украинадагы сугышка ибәргәннәр. Аларның кимендә сигезе һәлак булган. Бу хакта ""Дождь"" телеканалына Һиндстан парламенты депутаты Викрамджит Сингх Сахнейбсөйләгән. Депутат әйтүенчә, һәлак булучыларның әсәдләрен әлегә ватаннарына кайтара алмыйлар. Украинадагы сугышка барып эләккән Һиндстан ватандашларының күбесен эш бирәбез дип Русиягә чакыралар, ә аннары тәремәче бирмичә генә саклану министрлыгы белән контракт имзаларга мәбүр итәләр, дип сөйләгән Сингх. Күп очракта кешеләр бары тик урынга килеп иткәч кенә фронтка эләгүен аңлый, дигән ул. ""Дождь"" телеканалы Украинада үлгән һиндларның берсе -Рави Мунуның әти-знисе белән элемтәгә чыккан. Алар әйтүенчә, егетне Русиядәге транспорт ширкәтләренең берсенә эшкә урнаштырырга вәгъдә иткәннәр. Тик Русиягә килгәннән соң Муну гаиләсе белән элемтәгә фронттан чыккан. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Һиндстанның 90 нан артык ватандашын ялган белән Украинадагы сугышка ибәргәннәр, сигезе үлгән",1,news,Яңылыҡтар,1198,https://www.azatliq.org/a/hindstanning-90nan-artik-vatandashin-aldalap-ukrainadagi-sugishka-jibargannar-sigeze-ulgan/33097734.html,2024-08-29T09:31:54+03:00
Кисәге һүрәттә саңһурҙырғыс артыҡ. Ә бөгөн ошондай математик ғәмәл тәҡдим итәбеҙ.,Уйлап алайыҡ әле,1,news,Яңылыҡтар,81,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-10/uylap-alayy-le-4500932,2025-12-10T20:00:00+00:00
"Китапларны тәкъдим итү чарасыУфада Башкортстан татарларының теле һәм тарихы турында чыккан китапларны тәкъдим итү чарасы узды. ""Башкортстан"" кунакханәсенең конференцияләр залында 30 сентябрьдә узган чарада Казаннан килгән бер төркем галимнәр катнашты. Чараны тарих фәннәре докторы Дамир Исхаковалып барды. Дамир Исхаков— Заманында Татарстан галимнәренә бары Татарстан тарихын гына язу таләбе куелган иде. Алар читкә чыкмаска тиеш булды. Шуңа Башкортстан өйрәнелмичә калды. Бездә мәгълумат аз булып чыкты. Этногрофлар 1960 нчы еллардан башлап ""Татар халкының тарихи этнографик атласы"" дигән хезмәткә кереште. Моның өчен Тамбовтан башлап Омскига кадәр йөреп чыктык. Шул чордан гына башлап бераз мәгълүмат туплана башлады. Бу төбәкне ничек кенә тарткаламасыннар, мәдәният һәм тел ягыннан күпчелек татар булып чыга. Әйе, бер проблем бар — Башкортстанның көнбатышында татар телле һәм татар мәдәниятле башкортлар да бар. Аны кайбер галимнәр инкарь итә, ләкин мин этнограф буларак, бар дип исәплим, - диде Исхаков. Артабан галим лингвистик каршылык чыгу ихтималлыгы турында да сөйләде. — Көнбатышта яшәгән башкортларның 40 проценты татарлар белән уртак никахта тора. Монда кайда башкорт, кайда татар икәнен төгәл аерып булмый. Башкорт сәясәтчеләре татар теллеләрне ""башкорт теленең төньяк-көнбатыш диалектында"" сөйләшүчеләр дип игълан итеп, соңрак башкорт әдәби телен кертергә өмет итә. Ләкин татарлар күп, алар миллионнан артык. Башкортстан элитасы шул юлга кереп бара. Монда зур лингвистик конфликт килеп чыгарга мөмкин. Без аның булуын теләмибез, без башкорт халкы белән сугышырга теләмибез. Ләкин бу сәясәткә каршы торачакбыз, - диде Дамир Исхаков. Чарада катнашучыларШиһабетдин Мәрани исемендәге тарих институтының бүлек мөдире, тарих фәннәре докторы Радик Исхаков""Уфа өязе татарлары""китабы турында сөйләде. Радик Исхаков— Бу китап буенча гадел итеп авыл тарихын, үз нәселеңнең шәәрәсен язып була. Китапка бик зур мәгълүмат кергән. Фәнни яктан китап татарларның биредә төп халык булуы, борын-борыннан алып яшәвен исбат итә. 18 нче гасырдан башлап, татарлар бу төбәктә күпчелекне тәшкил иткән, - диде Радик Исхаков. Ул китапның баетылачагына да ышандырды. Галиман Ибраһимов исемендәге тел, әдәбият һәм сәнгать институты галиме, филология фәннәре кандидаты Олег Хисамовтел проблемнарына тукталды, экспедицияләр турында сөйләде. Олег Хисамов— Экспедицияләр айлар буе узды, бер авылда атналар буе яшәгән очраклар булды. Нәтиәдә Стәрлебаш турында ике томлык чыкты. Моңа кадәр бер төбәк турында ике том нәшер ителгәне юк иде. Алар уйлап чыгарылган, күктән төшкән мәгълүматлар түгел, алар фактик яктан да, фәнни яктан да ышанычлы, - диде Хисамов. Галим тел белемен математика белән чагыштырды. — Халыкның кайдан килеп чыгуын тарихи мәгълүматлар аша гына түгел, тел үзенәчлекләреннән дә эзләргә кирәк. Тел белеме математика кебек төгәл әйбер. Аны алдап, үзгәртеп булмый. Аның халык иаты нинди, халык иатында нинди жанрлар бар, алар башкортка хасмы, татаргамы? Аларда образлар ничек? Халыкның күзаллавын, менталитетын күрсәтә торган бу әйберләр ышанычлы дәлилләр булып тора. Шуңа әкияткә әкият кенә дип карарга ярамый, - дип чыгыш ясады ул һәм Дөррия Рамазанова хезмәтләренә зур бәя бирде. Аларның Башкортстандагы татарларның кайдан килеп утыруы һәм тел үзенчәлекләре расланып баруы белән үрнәк китаплар булуын билгеләде. Галиман Ибраһимов исемендәге тел, әдәбият һәм сәнгать институты галиме, филология фәннәре кандидаты Алинә Хөсәеновадиалект үзенчәлекләре турында фикерләре белән бүлеште. ""Без ничек кенә ""сүләшсәк"" тә, ""сөйләшсәк"" тә, татарча сөйләшәбез. Телне саклап яшь буынга тапшырсак, киләчәккә илтеп иткерсәк, телне саклап калырбыз дип ышанам"", дип чыгыш ясады ул. Тарихчы Илнар Гарифуллин Башкортстан республикасы оешу чорын искә алды. Илнар Гарифуллин— Зәки Вәлиди: ""Без Уфа губернасын Татарстанга кушуга каршы түгел, без аны хуплыйбыз, чөнки бу территориядә 1 миллион 200 мең татар һәм 200 мең башкорт яши. Бу Татар-башкорт республикасы дип түгел, Татарстан дип аталырга тиеш"", дип язган. Башкорт галимнәре бу уңайдан фикерләрен белдерми, - диде Гарифуллин. Галим территориаль бүленеш проблемы югалмавын белдерде. Чарада катнашучылар да залдан кискен генә фикерләр белән чыгыш ясадылар. Кушнаренко татарлары милли-мәдәни мохтарияте рәисе Илфир Гәрәев Башкортстанда татарларны башкортлаштыру сәясәтенә каршы Казанның йомшак көрәшүен билгеләде. Моңа каршы Дамир Исхаков шулай дип авап бирде: — Узган ел без башкорт пропагандасына каршы бик каты эшли башлаган идек. Без ялган пропагандага каршы 38 видеоязма яздырдык. Шуннан башкортлар Русия президенты аппарты һәм Русия прокуратурасына ""Татарстан яңа гасыр"" каналына каршы шикаять яздылар, Мәскәүдән басым башланды. Александр Дугинның ""Основы геополитики"" дигән китабы бар. Анда: ""Башкортстан һәм Татарстанны, башкорт һәм татар халкын якынлаштыруга юл куярга ярамый. Бу илнең бөтенлегенә куркыныч тудыра"", дигән юллар бар. Бәлки 10-15 елдан Русиядә демократия башланыр. Әгәр башкорт сәясәтчеләре татар белән мөнәсәбәтләрне бозып бетерсә, бу алар файдасына булмаячак. Монда татарлар 30 проценттан да ким түгел, бәлки артыграктыр. Киләчәктә сайлауларда татарлар каршы чыкса, 15 процент булган башкортлар нәрсә эшли алалар? Алар бу хакта уйламыйлар, ләкин киләчәктә аларга татарлар бик кирәк булачак. Башкортстан итәкчелеге тайгак юл буйлап кереп китте. Бу начар бетәчәк, диде Дамир Исхаков. Башкортстаннан Казанга барып проблемнар юк дип сөйләүчеләр булуы турында да фикерләр яңгырады. Илнар Гарифуллин аларны ""Башкортстан татарлары исеменнән сөйләп зур зыян китерүчеләр"", дип бәяләде. Чара китаплар тарату белән тәмамланды. Башкортстан татар итимагый үзәге рәисе Кадерле Имаметдиновмондый чарага сусаган булуларын әйтте. Кадерле Имаметдинов— Мондый чара күптән кирәк иде. анисәп иткәч кенә түгел. Халык санын алулар узар, ләкин бу эшләр даими уздырылырга тиеш, ун елга бер генә Башкортстан татарларын искә төшерү дөрес түгел. Без дә Казан өчен халык санын алганда гына кирәк булып чыгабыз кебек. Башкортлар өчен дә, Казан өчен дә без сан берәмлеге генә кебек. Казан Башкортстан татарлары белән аерым эшләргә тиеш, - диде Кадерле Имаметдинов. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Башкортстан татарлары турында китаплар тәкъдим ителде: Уфа татарлары анисәптә генә искә төшәме?,0,analytics,Башҡортостан,6335,https://www.azatliq.org/a/31487731.html,2021-10-01T13:42:05+00:00
"В Межвузовском кампусе Евразийского НОЦ прошло ежегодное масштабное научно-просветительское мероприятие — «День ДНК». Более 50 старшеклассников из школ и гимназий Башкортостана погрузились в мир генетики, пообщались с учёными и представили свои проекты.",В День ДНК старшеклассникам Башкортостана рассказали о прорывах в генетике,0,analytics,Мәғариф,253,https://tanburz.ru/news/m-arif/2025-04-25/v-den-dnk-starsheklassnikam-bashkortostana-rasskazali-o-proryvah-v-genetike-4213863,2025-04-25T16:50:00+00:00
"– Коронавирус! – Пандемия! – Үҙеңде изоляциялау! Элек ике ятып бер төшкә инмәгән һүҙҙәрҙе доға урынына ҡабатлайбыҙ хәҙер. Телевизорҙы асһаң да, радионы ҡабыҙһаң да, гел ошо хаҡта туҡыйҙар. Ул ватсапты әйтеп тораһы ла түгел – дуҫтарҙан көнө-төнө төрлө-төрлө хәбәр тыпылдап ҡына тора. Әллә һәр береһе духтыр булып бөттө инде? Берәүҙәре һаҡланырға ҡуша, икенселәре халыҡ күп йөрөгән урынға барыуҙан тыя. Өсөнсөләре әллә ниндәй үләндәр менән дауаланырға өйрәтә. Һанға һуҡмаған әрем дә ҡәҙерлегә әйләнде хәҙер. – Магазинға бармағыҙ! – Концертҡа йөрөмәгеҙ! – Үлеп ҡайтырға теләмәһәгеҙ, балнисҡа ике аяғығыҙҙың береһен дә баҫмағыҙ! Ысынлап та, тажлы зәхмәт һис кенә лә бирешергә уйламай шул. Ана, аптырағас, мәҙәниәт һарайҙарын, мунсаларҙы ябып ҡуйҙылар. Балалар хәҙер онлайн тәртибендә генә уҡый, бәғзе берәүҙәр өйҙән генә ултырып эшләй. Быныһы изоляция тип атала инде. Уйлайым-уйлайым да, беҙҙең ауыл кешеләренә бындай ҡурҡыныс остоҡ та янамай икән, тим, сөнки бына хәҙер тиҫтә йыллап үҙебеҙҙе изоляциялайбыҙ бит. Барыһының ҡотон алған ҡороғор-вирустың исемен генә тәүгә ишетеүебеҙ. Хәҙер беләбеҙ инде. Беҙҙең ауылды был зәхмәт күптән баҫып алды бит, әй. Һажлап, яу ҡуптарып ҡына йөрөмәйбеҙ. Балнисҡа йөрөмәгеҙ, тигәндән, бынан һигеҙ йыл элекме, туғыҙ йыл элекме ауылдағы ике ҡатлы балнисты, әптикте йоҙаҡлап, ишегенә арҡыры таҡта ҡағып киткәс, эй, туҙындыҡ. Имеш, беҙҙе духтырһыҙ, дарыуһыҙ ҡырып бөтөрөргә уйлайҙар. Былай ҙа ауылда кеше юҡ. Һәр бишенсе өй буш тора. Уларында ла ҡарт-ҡоро ғына йәшәй. Ҡәбер ҡаҙырға булһа ла, йүгереп йөрөп, әҙәм заты эҙләйбеҙ. Кешеһе табылһа, көрәге юҡ, тигәндәй. Теге ваҡыт ни балнисты япмағыҙ! тип йөҙ һыуын түгеп бармаған ер ҡалманы. Район түрәһенә барҙыҡ, гәзиткә ялыу яҙҙыҡ. Улары ых та итмәгәс, Өфөнән телевизорҙан кешеләр саҡырҙыҡ. Күпме ныҡышмайыҡ, тәки яптылар бит. Хәҙер шул ваҡытты иҫкә төшөрһәк, үҙебеҙгә оят булып китә. Кейеҙ ҡолаҡтан һалдырып әрләгән етәкселәребеҙгә бөгөн рәхмәт кенә уҡып бөтә алмайбыҙ. Әүлиә булғандар бит! Улар бит ошондай зәхмәт ҡубасағын алдан күргән, тиерһең. Әтеү беҙ ҙә әйләнгән һайын шул духтыр тип йөрөп, күптән теге донъяға китеп бөткән булыр инек. Хәҙер бит шул нәмәкәй балнистың үҙендә көтөп кенә тора бит. Ана Өфөлә ниндәй мәхшәр булды һуң! Теге иң ҙур республиканский балниста! Бер ҡараһаң, кеше бындай ғына ауырыуҙан үлмәй икән ул. Ана үләм, бына үләм, тип баҡсаһына сығып бер сүп өҙмәгән, ярты ғүмерен духтыр юлында үткәргән Гөлбәҙәр әбей ошо көндәрҙә туҡһан йәшен тултырҙы. Йәйге селләлә аяғына калушлы быймаһын, өҫтөнән күфәйкәһен, һырма салбарын сисмәгән бабайы Әхмәтйән дә һикһән бишен тултырып, рәхәтләнеп пенсия ашап ята. Уларҙан бигерәк хәҙер үҙҙәре өләсәй, олатай булып бөткән балаларына рәхәт. Тап пенсия килгән көндә ҡош кеүек тыпылдашып ҡайтып төшәләр. Шул балниста коронавирус тигән зәхмәт елкәңдән эләктереп алһа, Хоҙайым, ҡотолормон, тимә. Ә былай ғына ауырығандар нимә эшләй тиһегеҙме? ! Уныһына аптыраған юҡ. Хәҙер уҡымаһа ла ауырыуыңды, ниндәй бәлә килерен йөҙөңә бер һирпелеп ҡарауҙа белгән духтырҙар, Аллаға шөкөр, буйтым. Теге аҙнала берәүһе килеп китте. Күршебеҙ Ғәзимәгә: Ирең гулят һуҡтыра, абайыраҡ бул, бына тигән донъяң селпәрәмә килеп ҡуймаһын, – тигәс, тегенең иҫе киткән, ти. Иремдең үлеүенә биш йыл бит инде. Мәлғүн теге донъяла ла шул аҙғынлығын ҡыуалыр инде, – тип аптыраған, имеш. Шуныһы рәхәт: ул духтырҙарҙы сиратҡа яҙылып, айҙар буйы көтәһе лә, әллә уянам, әллә юҡ, тип шөр ебәрә-ебәрә бысаҡ аҫтына ятаһы ла юҡ. Үҙҙәре изге күңелле бит әле. – Түләргә аҡсағыҙ булмаһа, ҡаҙ, өйрәк булһа ла бирегеҙ, – тиҙәр икән. Теге ваҡыт әллә күпме ҡаҙ-өйрәге йыйылып киткәс, хатта машина менән ауылына алып барҙылар. Клубыбыҙ һуңғы тапҡыр ауылдашыбыҙ депутат булырға йөрөгәндә асылды шикелле. Һигеҙҙе этә-төртә бөткән, һуңынан ҡалаға китеп, хәҙер эшҡыуар һымаҡ булып йөрөгән егет ул көндә зәһәр телмәр тотҡайны. – Депутат булараҡ, яуаплылыҡты яҡшы тоям. Тиҙҙән тормошоғоҙға ҡаланыҡылар үҙҙәре көнләшәсәк. Өйҙө газ йылыта. Крандан һыу ағып тора. Асфальт юлдан ялтыр туфлиҙа тыҡ-тыҡ баҫып ҡына кем йөрөй – һеҙ! Шунан һуң шәп депутаттың ғәйеп булыуының, ни өсөн һаман да ҡалалағы кеүек йәшәмәүебеҙҙең сәбәбен аңланыҡ инде. Әлеге лә баяғы ҡәһәр һуҡҡыр пандемия бөтә нәмәгә аяҡ салған. Ә клуб директоры, бейергә, йырларға өйрәтеүселәре өйҙә генә ултырып эшләй икән, хеҙмәт хаҡы теүәл үҙ ваҡытында тып итеп картаға төшөп тора, ти. Шәп бит! Ғәҙәттә, урам буйында эт әҫәре булмаһа ла, ғүмере күренмәгән кешеләр ауыл магазинында йыйыла торғайны. Магазин янында ғына йәшәгән ыздарауай Гөлбаныу шунда эшкә йөрөгән кеүек бара ине. Бер аҙҙан һул яҡ йорттағы Мәйсәрә лә шунда була. Унан тағы бер нисә бисә. Улар, төшкә тиклем гәп һатып, магазин ябылғас ҡына ҡайтырға сығалар. Әлдә улар бар әле, әтеү ауылдағы яңылыҡты ҡайҙан белеп торор инек, – тип рәхмәт уҡып бөтә алмай ине ауылдаштар. Бынан дүрт-биш йыл элек шул магазинды ла шарт бикләп, үҙен һүтеп, ҡайҙалыр алып киттеләр. Тәүҙә халыҡ һөйләнеп алғайны ла, хәҙер шатланып бөтә алмай. Шулай булмайынса тағы! Уны ла коронавирус арҡаһында ғына япҡандар, ти, бит. Әтеү күптән шул вирусты йоҡтороп, себен кеүек ҡырылып бөтөр инек тәһә. Коронавирус ваҡытында эсергә ҡушалар бит, улай булғас, араҡыны, коньякты ҡайҙан алаһығыҙ? – тип һорарһығыҙ. Ысынлап та, көн дә аҙ-аҙлап йотҡоларға кәрәк, тип әйтәләр шул. Бында ла, әлеге лә баяғы, ҡәҙерле депутатыбыҙҙың хәстәрен тоябыҙ. Магазин булмаһа ни, аптыраған юҡ – уның бер туған һеңлеһе бар. Ауыл халҡын хәстәрләп, көн тимәй, төн тимәй, араҡы һата. Бер ҡараһаң, ярай ул бар әле. Хәҙер шул араҡы тип әйләнгән кеше мыжғып торған ҡалаға сығып китә алмайбыҙ ҙа инде. Баяғы вирусты эләктереп ҡуйһаҡ! .. Ә ул ҡаланан күп итеп машинаға тейәп алып ҡайта ла беҙҙең һаулыҡты ҡайғырта. Үҙе бик тә өлгөрә алмай башлаһа, ағаһы килтереп китә, ти. Эй, шул коронавирус арҡаһында мин дә бик ҡәҙерле башҡа әйләндем әле. Үҙегеҙ беләһегеҙ, мин дә суфый түгел. Бөткән алкаш булмаһам да, башым ауырта башлаһа, ҡатыным йүгерә шул һатыусыға. – Мә, эсә һал, – тип өтәләнеп йөрөй. – Үлә ҡуйма берүк! Һин үлһәң, ул тиклем кредитты бер үҙем нисек түләрмен? Ысынлап та, өлкән малай кәләш алғас, туй үткәреү өсөн мул ғына кредит алғайныҡ шул. Киә телевизор ҡарап ултырһам, бер түрә: Күптәр пандемия ваҡытында эшен юғалтыуҙан ҡурҡа, – тип әйтте. Был йәһәттән дә беҙгә тамсы ла ҡурҡаһы түгел. Булмаған эште нисек юғалтаһың! ? Күптән инде эшһеҙ ҙә, аҡсаһыҙ ҙа йәшәп өйрәнгән баш. .Уйҙарға батып ҡайтып килһәм, клубыбыҙ янында бер өйөр кеше күреп, хайран ҡалдым. Бәй, был ни ғиллә? ! Әллә ҡороғор вирус бөткәнме икән? ! Шул хөрмәткә концерт-маҙар ойошторалармы? ! Ныҡлабыраҡ ҡараһам, Өфөнән килгән бер нисә шөһрәтле артисты ла күреп ҡалдым. Унан теге ауылдаш депутат та пәйҙә булды. Баҡһаң, тиҙҙән тағы ла һайлау була икән. Ошондай ваҡытта ғүмерен ҡурҡыныс аҫтына ҡуйып, үҙенең һайлаусылары менән осрашыуға ҡайтҡан. Беҙ бушты яратабыҙ бит инде. Концерт түләүһеҙ булғас ни, кешеләр тыпылдашып килеп тә еткән. Ҡайтып, өҫтө-башты алмаштырайым да мин дә киләйем әле. Бер юлы бер-ике стәкән теге дарыуҙы ла йотайым. Ул сағында коронавирус сәпсим ҡурҡыныс түгел. - Венер ИСХАҠОВ.",Өйрәнгән баш.,0,analytics,Юмор,7015,https://henek.info/news/m-kt-r/2025-11-18/yr-ng-n-bash-4471383,2025-11-18T11:00:00+00:00
Юрий ГоцанюкКырымның Русия контролендәге парламенты Юрий Гоцанюкны төбәк хөкүмәте итәкчесе итеп билгеләде. Карар 1 октябрьдә парламентның чираттан тыш утырышында кабул ителде. Гоцанюк намзәтен бертавыштан хупладылар. Дүшәмбе Сергей Аксенов Кырым башлыгы һәм хөкүмәте итәкчесе вазифаларын бергә алып барудан баш тартуын белдерде һәм республика парламентына вәкаләтләрне бүлү мәсьәләсен кертте.2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң Мәскәүдән биредә итәкче итеп билгеләнгән Сергей Аксеновның вәкаләтләре 20 сентябрьдә Кырым парламенты утырышында тагын биш елгаозайтылды. Гоцанюк 2016 елдан бирле Кырымның Министрлар шурасы рәисе булып эшләде. Русия аннексиясенә кадәр ул Сейитләр (Нижегорски) һәм Джурчы (Первомайский) район хакимиятләре рәисе булды.,Кырым хөкүмәтен Юрий Гоцанюк итәкләячәк,1,news,Яңылыҡтар,754,https://www.azatliq.org/a/30193033.html,2019-10-01T09:41:48+00:00
"Бөтә Башҡортостандан, хатта сиктәш өлкәләрҙән йыйылған иң зирәк 372 ҡатнашыусының 22-һе Баймаҡ районынан ине. Өс этаптан булған көсөргәнешле һынауҙы үтеп, 12 яҡташыбыҙ еңеүгә өлгәште. Шуныһы ҡыуаныслы - улар араһында беҙҙең лицейыбыҙҙың да ике уҡыусыһы ҡатнашты. иныфтан Илгизә Мөхитова еңеүсе булһа, уның синыфташы  Ғәзим Сыртланов призёр булды. Уларҙың етәксеһе - лицейыбыҙҙың тәжрибәле башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Гөлдәр Һиҙиәт ҡыҙы Сәйетҡолова. Был көндө мин улар өсөн ғорурланыу тойғоһо кисерҙем. Өс көн буйына һуҙылған олимпиада осоронда барлыҡ ҡатнашыусыларҙы яҡын күреп, үҙ-ара дуҫлашып, бер-беребеҙгә өйрәнеп бөттөк. Бәйгелә ҡатнашҡан көндәр беҙҙең күңелдәрҙә яҡшы хәтирәләр булып оҙаҡ һаҡланыр әле. Бөтә республиканан йыйылған илһөйәр, телһөйәр, рухлы уҡыусылар менән танышыуыма бик шатмын! Йәшәһен, минең яратҡан башҡорт телем! Азалиә ҠАСҠЫНОВА, йәш хәбәрсе. Баймаҡтағы 4-се лицей.",Беҙ - баймаҡтар бит әле!,0,analytics,Конкурстар,901,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2026-02-21/be-bayma-tar-bit-le-4582518,2026-02-21T10:15:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБыел ылы кыш сәбәпле илдә үсемлекләр арасындагы чирләр, корткыч бөәкләрнең саны һәм чүп үләннәре 30-50 процентка артыр дип көтелә. Алар барысы да булачак уңыш өчен куркыныч тудыра. Кышның ылы килүе аркасында Татарстан, Башкортстан һәм Русиянең тагын 19 төбәген саранча көтүе басып алыр дип көтелә. Узган ел бу куркыныч Русиянең 14 төбәгенә генә янаган. Бу мәгълүмат Русия авыл хуалыгы министрлыгы каршындагы Русия авыл хуалыгы үзәге (Россельхозцентр) оешмасы хисабында әйтелә, дип яза""Известия""Шулай ук бу куркыныч Чуашстан, Саратов, Самар, Ульян, Әстерхан, Волгоград, Оренбур, Чиләбе, Иркутски, Новосибирски өлкәләренә, Калмыкстан, Дагыстан, Ингушетия, Чечня, Хакасия белән Якутия, Краснодар, Ставрополь, Алтай төбәкләренә дә яный диелә. ылы кыш сәбәпле илдә үсемлекләр арасындагы чирләр, корткычлар саны һәм чүп үләннәре 30-50 процентка артыр дип көтелә. Алар барысы да булачак уңыш өчен куркыныч тудыра. Авыл хуалыгы белән шөгыльләнүчеләргә узган елгы белән чагыштырганда 100 мең һектарга күбрәк ирләрне корткычларга каршы агуларга туры киләчәк. ""Россельхозцентр"" мөдире Александр Малькоуңышны саклау өчен төрле чаралар күрелә, дип ышандыра. Татарстан басуларына болын күбәләге (луговой мотылек) та зыян салырга мөмкин, дип саный Малько. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Кышның артык ылы килүе аркасында Татарстан һәм Башкортстан басуларына саранча басу куркынычы яный,1,news,Яңылыҡтар,1309,https://www.azatliq.org/a/kishning-artik-jili-kilue-arkasinda-tatarstan-ham-bashkortstan-basularina-sarancha-basu-kurkinichi-yaniy/33301181.html,2025-02-03T12:32:23+03:00
Раштыуа турниры Бөтә Рәсәй ярышы Воронеж ҡалаһында үткән. Сығанаҡ: Башинформ.,Ҡыҙҙар еңеү менән ҡайтты,1,news,Яңылыҡтар,77,https://amanat.su/news/novosti/2025-01-11/y-ar-e-e-men-n-aytty-4080487,2025-01-11T16:20:00+00:00
"Әнғәм АТНАБАЙҺуңлап ҡына Әтәс ҡайтып керҙе. Танырлыҡ та түгел, ләхәүлә! Кикрек китек. Күҙ төбөндә фонарь. Аяҡ аҡһаҡ - саҡ-саҡ һөйрәлә.",ХӨББӨНИСА ӘТӘСЕ,0,analytics,Шиғриәт,134,https://henek.info/articles/shi-yr-ar/2025-03-05/h-bb-nisa-t-se-4145394,2025-03-05T14:15:00+00:00
"Кисә Башҡортостан Республикаһы Башлығы Радий Хәбиров, Мәскәү ҡалаһында төрлө уҡыу йорттарында белем алған, Башҡортостан йәштәре менән осрашты. Радий Фәрит улы студенттарҙы Башҡортостанда йәштәр өсөн башҡарылған эштәр менән таныштырҙы. Конкурс еңеүселәренә гранттар бирелеүе, Евразия ғилми-белем биреү үҙәгенең вуз-ара студенттар кампусындағы мөмкинселектәр, Йәшлек-регион программаһының әүҙем эшләп килеүе, Йәштәр министрлығы тарафынан төрлө саралар үткәрелеүе тураһында һөйләне. Әлбиттә, һәләтле, белемле киләсәк быуын өсөн карьера үҫеше, торлаҡ менән тәьмин итеү ҙә мөһим. Был тема ла һөйләшеүҙән ситтә ҡалманы. Башҡортостан йәштәрен берләштереү, киләсәктә уларҙы тыуған яҡтарына ҡайтарыу өсөн бөгөн күп нимә эшләнелә. Мәҫәлән, Мәскәүҙә уларға осрашыу һәм саралар үткәреү өсөн урындар булдырылған. Ситтә уҡыған студенттар ҙа республика кимәлендә ойошторолған конкурстарҙа ҡатнаша ала. Үткән йылы алты Мәскәү студентының проекты еңеп сыҡҡан. Шулай уҡ, Санкт-Петербург, Екатеринбург, Силәбе өлкәләрендә уҡыусы яҡташ студенттарға ла иғтибар бүленә. Йәнә ситтә уҡыусылар өсөн, ата-әсәләренән, ылау алып барыу ҙа ҡаралған. Фото интернеттан алынды.",Киләсәк һәләтле йәштәр ҡулында,0,analytics,Йәмғиәт,1144,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-11-20/kil-s-k-l-tle-y-sht-r-ulynda-4475849,2025-11-20T19:48:00+00:00
"Алға барыуҙың төп тәгәрмәсе – иҡтисад. Башҡортостан хужалығының әлеге көндә дәррәү үҫештә икәнен белә инегеҙме? Уның тиҙлеге йылына 6 процент тәңгәлендә, йәғни Рәсәй иҡтисады үҫешенән күпкә ҙур. Хәбиров санкцияларға ла зарланманы. Илдәге төрлө кимәл түрәләр ғәҙәттә санкцияларҙың ҡамасаулауына  һылтана, ә беҙҙең Башлыҡ санкцияларҙың йоғонтоһо  юҡ тип иҫәпләй. Эшләгеһе килмәгән һылтау таба, эшләгеһе килгән юлдарын таба, тип бушҡа әйтмәгәндер халыҡ. Балалар һәм үҫмерҙәр ҙә республика Башлығына һорауҙар биреүҙән ситтә ҡалманы Өфөнөң Нижегородка биҫтәһенән бер ҡыҙ был биҫтәлә балалар һәм өлкәндәр өсөн кейем-һалым магазины асыуҙы һораны. Радий Фәрит улы күптән түгел ҡала мэры Ратмир Мәүлиев менән Нижегородканы үҫтереү тураһында фекер алышҡан икән. Биҫтәгә иғтибар артыуы көтөлә. Республика етәксеһе ярҙамсыларына ҡыҙҙың адресын алырға ҡушты – Яңы йылға бүләк ебәрәсәк. Стәрлетамаҡтан Максим видеоуйындар ярата. Тик ике йыл элек уның видеоприставкаһын урлағандар. Максимға уйынсығын табышырға кәрәк. Адресын алығыҙ, хәл итермен, – тине Радий Хәбиров. Өфөнөң 7-се музыка мәктәбе уҡыусыһы Данил Никитин республика Башлығына ҡурайҙы һаҡлау буйынса  күргән саралары өсөн рәхмәтен белдерҙе. Йәш ҡурайсы балалар ансамбле менән ҡурайҙа уйнап ишеттерҙе, коллективтарының күптән түгел Дәүләт ҡурай ансамблен ойоштороу концертында сығыш яһағаны тураһында һөйләне. Малайҙың ихлас ҡыуанғаны күренеп тора. Радий Фәрит улы уны, үҙ көсөнә ышанырға кәрәк, тип дәртләндерҙе, һөнәри йә юғары музыкаль белем алғас, Дәүләт ансамбле составына эләгеү мөмкинлеге булыуын билдәләне, йәнә Данилды башҡортса таҙа һөйләшкәне өсөн маҡтап та алды. 13 йәшлек Максим Шаһиморатов – инвалид.  Тура эфирҙа уның хатын уҡынылар.  Бала уйынсыҡ робот тураһында хыяллана, Радий Хәбиров менән осрашырға теләй. Максимдың теләктәре тормошҡа ашасаҡ – Радий Хәбиров вәғәҙә итте. Өлкәндәр балаларҙы ҡайғырта Өлкәндәр ҙә балалар мәнфәғәтен ҡайғыртҡан һорауҙарын бирҙе. Әбйәлил районынан фермер Айтуған Фәттәхов, мәҫәлән, балалар һәм үҫмерҙәр өсөн башҡорт атын, йылҡысылыҡты популярлаштырған проекттар менән ҡыҙыҡһынды. Башлыҡ мәсьәләне мөһим тип тапты һәм уның буйынса Хөкүмәттә фекер алышырға вәғәҙә итте. Туймазылар ҡаланың Сулпан-2 микрорайонына мәктәп автобусы килмәүен белдерҙе. Балалар мәктәптәргә маршрут автобустарында йөрөй. Башлыҡ ҡушыуы буйынса, Мәғариф министрлығы сара күрәсәк. Ә Дыуан районының Мәсәғүт ауылында боҙ аренаһы менән бассейнды 2026 йылда төҙөйәсәктәр. Башлыҡтың күптән түгел үткән эш сәфәренән һуң шундай ҡарар ҡабул ителгән. Мишкә районы Сурай ауылы кешеләре мәктәп автобусы өсөн рәхмәт әйтте һәм республикалағы берҙә-бер  Яныш Ялҡайын исемендәге мари гимназияһына капиталь ремонт һораны. Мәғариф һәм фән министры вазифаһын башҡарыусы Илдар Мәүлетбирҙин был гимназияла капиталь ремонттың 2026 йыл планына ингәнен хәбәр итте. Ә Радий Хәбиров Мишкә районында полилингваль мәктәп төҙөләсәген белдерҙе. Регина Доктор булараҡ билдәлелек алған диетолог табип балалар туҡланыуы темаһын күтәрҙе. Баланың туҡланыу тәртибе ғаиләлә нығына, шуға ата-әсәләргә балалар туҡланыуы тураһында түләүһеҙ дәрестәр үткәреү тәҡдимен әйтте блогер табип. Республика етәксеһен тәҡдим ҡыҙыҡһындырҙы. Моғайын, ата-әсәләр һәм балалар өсөн лекциялар ойошторолор. Спортсыларҙы шатландырырлыҡ яңылыҡ та бар. Олимпия чемпионкаһы Аделина Заһидуллинаның олимпия резервы училищеһы асыу тураһындағы һорауына яуап биреп, төбәк етәксеһе был башланғысты Рәсәй Президентының хуплауын һәм тейешле поручение биреүен белдерҙе. Әле  ил Хөкүмәте менән берлектә эш бара. Спортҡа беҙҙең республикала иғтибар айырыуса ҙур. Тура линияла тағы өс мөһим объект төҙөләсәге телгә алынды: ябыҡ еңел атлетика манежы, Бокс үҙәге һәм Ҙур теннис академияһы. Райондар ҙа онотолмай. Мәҫәлән, Учалыла физкультура-һауыҡтырыу комплексы һалынасаҡ, уны 2026 йылдың федераль планына индереү ҡарала. Башлыҡ булып эшләү бик ҡатмарлы һәм бик күп ваҡытты, көстө ала. Ә Башлыҡтың үҙ балаларына ваҡыты ҡаламы? Радий Фәрит улы әйтеүенсә, ул ҡайтҡанда балалар инде йоҡлай, иртән эшкә киткәнендә балалар әле йоҡлай. Әммә бер ниндәй сәбәп тә атайҙы балаларына тәрбиә биреүҙән азат итә алмай. Шуға эш көнө барышында балалар әсәһе менән бергәләп атайҙары эргәһенә килеп сыҡҡылай. Ҡыҫҡа ғына аралашыу, бергәләп сәйй эсеү күңел яҡынлығын нығыта, атай нәсихәттәрен улдарына еткерергә мөмкинлек бирә. Сығанаҡ: Башинформ 1, 2",Республика Башлығы балаларҙың һорауҙарына яуап бирҙе,1,news,Яңылыҡтар,4325,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-04/respublika-bashly-y-balalar-y-orau-aryna-yauap-bir-e-4037399,2024-12-04T11:34:00+00:00
"Нурбәк БатуллаНурбәк Батуллаһәм Марат Казыйхановның ""-"" перфомансы "". "" дип аталган яшь хореографлар бәйгесе финалына чыккан. Тамашаны 14 һәм 15 октябрьдә Мәскәүдә Гоголь үзәге сәхнәсендә һәм 18 октябрьдә Петербурда Борис Эйфманның Балалар биюе үзәгендә күрсәтәчәкләр. Бу турыда Азатлыкка ""Әлиф"" иат берлегендә сөйләделәр. Татарстан вәкилләреннән кала, бәйгедә Екатеринбурдан Игорь Булыцын, Петербурдан Эрнест Нургали, Воронеждан Ольга Рыжкова һәм Петербурдан Ирина Сергеева иңеп чыккан. Конкурста Русия һәм дөньяның төрле шәһәрләреннән 100 дән артык иат проекты катнашкан. ""Сак-Сок спектакле шул исемдәге татар халык бәетенә нигезләнеп иат ителде. Ике игезәк малай ук очын бүлешә алмыйча талашып китәләр дә, әниләре аларны каргый. Каргыш аларны ике кошка әверелдерә. Алар күрешә алмый интегә – очрашабыз дигәндә генә араларына тау үсеп чыга. Әниләре нинди фаига килеп чыкканын аңлап алса да, берни эшли алмый"" дип спектакльнең мәгънәсен аңлатты авторлар. ""Совет филологы Владимир Пропп ""Тылсымлы әкиятнең тарихи тамырлары"" китабында бар халыкларның да тылсымлы әкиятләре бер калып буенча төзелә дип яза. Әкиятләрдә борынгы йолалар, ритуаллар яшерелгән. Бик еш без аларда малайларның ир-атка әйләнү мизгелен, аларның рухи көч алу вакыйгаларын күрәбез. Безне бу идеялар бик рухландырды. Хәзерге әмгыятьнең күпчелек өлеше инициация – ирлеккә багышлау йолаларыннан баш тартты. Ләкин бездә рухи көчкә ихтыя бар. Без иат иткән перфомансыбызны ата-бабалары белән аралашуга ихтыялары булган замана егетләре уза торган инициация йоласына әйләндерергә теләр идек"", дип сөйләде авторлар Азатлыкка. Тамашада музыкантлар Ислам Вәлиев һәм Татьяна Ефремова да катнаша. Музыкантларның берсе семплерда авазлар чыгара, икенчесе борынгы төрки уен коралы думбрада уйный һәм Сак-Сок бәетен башкара диелә. Тамашаның премьерасы махсус ""Гоголь үзәге"" өчен әзерләнәчәк дип әйтә проект авторлары.","Нурбәк Батулланың ""Сак-Сок"" спектаклен Мәскәүдә ""Гоголь үзәгендә"" күрсәтәчәкләр",1,news,Яңылыҡтар,1871,https://www.azatliq.org/a/30776490.html,2020-08-10T16:54:11+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырИнтернетта Русиянең Ка-52 боралагы экипажы Казан тирәсендә украин пилотсыз очкычын күреп алган һәм аны ракет белән бәреп төшергән дигән мәгълүмат таралган иде. Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановның матбугат хезмәте Казан янында Украинаның пилотсыз очкычы бәреп төшерелүе турындагымәгүлүматныкире какты. Бу хәбәр аерым алганда Русиянең сугыш турында язучы ""Рыбарь"" -каналында чыккан иде. Әлеге мәгълүматка ярашлы, Русиянең Ка-52 боралагы экипажы Казан тирәсендә украин пилотсыз очкычын күреп алган һәм аны башта туп (пушка) ярдәмендә бәреп төшермәкче булган, соңыннан ракет кулланган. ""Ялларда интернетта, шулай ук аерым бер мәгълүмат чараларында имештер Казанда төшерелгән дип видео чыкты, анда Ка-52 боралагының украин пилотсыз очкычын юк итүе күренә. Мондый фактларның Татарстан республикасы ирләрендә теркәлмәвен иткерәбез"", диелә матбугат хезмәте белдерүендә. Якшәмбегә каршы төндә Удмуртия башкаласы Ижауга дрон һөүме булды. Һөүмдә бер кеше зарар күрүехәбәр ителде. Дрон шәһәр читендәге сәнәгать бинасында шартлаган, бинада тәрәзәләр ватылган. 7 х 7 язуынча, биредә дроннар итештерүче завод урнашкан. Русиянең Украина белән өченче ел дәвам иткән сугышында пилотсыз очкычлар моңарчы күрелмәгәнчә күп кулланыла. Алар ярдәмендә сугыш кырында да, фронт сызыгы артында урнашкан объектларга да һөүм итәләр. Русия хакимиятләре көн саен диярлек украин дроннарын бәреп төшерүе турында хисап бирә. Алар шул исәптән Татарстанга, шулай ук Мәскәүгә дә очып килә. Мондый куркыныч булганда һава аланнары очышларны туктатып тора, очкычлар кабул итми.31 май иртәсендә Татарстанга бишенче тапкыр пилотсыз очкычларһөүм итте. Росавиация боерыгы белән Казан һәм Түбән Кама һава аланнары очкычларны кабул итүдән һәм очыртып ибәрүдән туктап торды, соңрак һава аланнарының кабат эшли башлавы хәбәр ителде. Әле 28 августта гына да дроннар куркынычы аркасында Татарстанда ике һава аланыэшләми торды. Соңрак билгеле булганча, пилотсыз очкыч Татарстан яныннан үтеп китеп, күршедәге Киров өлкәсендәге объектларга һөүм иткән.9 майда ""Газпром нефтехим Салават"" оешмасына дронһөүм итте. Бу Украинада сугыш башланганнан бирле Башкортстанга очып килгән беренче пилотсыз очкыч булды. Суырту станциясе корылмасына зарар килгән, әрәхәтләнүчеләр булмады диделәр. Шулай ук Русиягә пилотсыз очкычлар очып килүе нәтиәсендә корал саклана торган келәтләр һәм башка хәрби объектлар зарарлануы һәм юк ителүе очраклары дабулды. Мондый вакыйгалар турында Русия хакимиятләре бик аз мәгълүмат бирә. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстан президенты матбугат хезмәте Казан янында пилотсыз очкыч бәреп төшерелүе турындагы мәгълүматны кире какты,1,news,Яңылыҡтар,2527,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-prezidenti-matbugat-hezmate-kazan-yaninda-pilotsiz-ochkich-barep-tosherelue-turindagi-maglumatni-kire-kakti-/33206284.html,2024-11-18T10:45:35+03:00
"Ғүмер уртаһына етеп килгәндә тормошон ҡырҡа үҙгәртеүгә көс тапҡан ханым ул. Бизнесына тотоноуына бер нисә генә йыл. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, бөгөн ул – Миәкә районында алдынғы эшҡыуар ҡатын-ҡыҙҙарҙың береһе. Тегенсенең ҡуртымға алған ике йөҙ квадрат метрлыҡ бинаһында эш ҡайнай. Ательеға Башҡортостандан ғына түгел, Санкт-Петербург, Мәскәү кеүек ҙур ҡалаларҙан да заказдар килә. Туй, никах, байрам күлдәктәре буйынса махсуслашҡан оҫта һәр кемдең зауығына, теләгенә ярашлы образдар уйлап таба,  үҙе тегә. Юҡҡамы ни Сулпан Әғҙәмованың сифатлы, килешле, модалы кейемдәре, йәштәрҙең дә, өлкәндәрҙең дә күңелен яулап, урындағы брендҡа әйләнгән. Тегенселек өләсәһенән, әсәһенән күскән уға. «Бала сағымда тегеү машинкаһының туҡылдаған тауышына йоҡлап китә торғайным, ул минең өсөн бишек йыры кеүек булды», – тип иҫләй бала сағын Сулпан. Туҡыма киҫәктәренән ҡурсағына күлдәктәр һырлап янында ултыра ул ололарҙың. Тегеүгә шулай ылығып китә. Мәктәп йылдарында ҡулына «Бурда» журналы килеп эләгә. Ундағы камил, нәфис өлгөләр йәнле кеүек күҙ алдына баҫа Сулпандың. Бигерәк тә туй күлдәктәренә күҙе төшә. Мәктәптән һуң тегенсегә уҡый. Әммә «етди һөнәр һайларға кәрәк» тигәнде тыңлап, Башҡорт дәүләт университетының биология факультетына бара. Өсөнсө курста кейәүгә сыға һәм тормош иптәше менән Әлшәй районы үҙәгендә нигеҙ ҡоралар. Йәш ҡатын мәктәптә эш башлай. . – Дүртенсе йыл инде «Көлһылыу» («Золушка») хәйриә акцияһын үткәрәм. Райондағы төрлө оҫталарҙы ла йәлеп иттем, – тип һүҙен дауам итә әңгәмәсем. – Мәктәптә яҡшы өлгәшкән, әммә ауыр тормош хәлендә ҡалған бер ҡыҙҙы һайлап алабыҙ ҙа уны сығарылыш кисәһенә әҙерләйбеҙ: мин ҡупшы күлдәк тегәм, парихмахер сәсен ҡуя, визажист биҙәндерә-төҙәндерә. Ҡыҙ, күҙ алдында үҙгәреп, әкиәттәге принцессаға әүерелә. Был проект – бала саҡ хыялым. Әкиәт тыңлап, кемдер үҙен принцесса итеп күрһә, мин гел тылсымсы феяға һоҡландым. Ысын тормошта ла мөғжизәгә урын барлығын иҫбатлағым килде. Альбина Ғөбәйҙуллина әңгәмәләште",Тегенсе «фея»,0,analytics,Аңлатма,1950,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-12/tegense-feya-4504781,2025-12-12T15:23:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанда Русия Украинадан аннексияләгән Донецки, Луһански, Запорожье, Херсон өлкәләренә волонтерлар ыя башлаганнар. Моны ""һуманитар миссия"" дип атыйлар. Бу хакта ""Башинформ""яза. Һәр миссия Украинаның оккупациядәге төбәкләрендә кимендә ике атна дәвам итәчәк. Хәзерге вакытта балаларга һәм үсмерләргә медицина, психолог ярдәме күрсәтү өчен кешеләр туплаулары әйтелә. Програмда катнашучыларга ике таләп куела: аларга 18 яшь тулган булырга тиеш һәм Русия ватандашы булулары шарт. Сайлап алынган кешеләрне МЫВМЕСТЕ проекты штабында укытачаклар. Аларны яшәү урыны һәм ашату белән тәэмин итәчәкләр. Шулай ук ""миссия урынында бәхетсезлек очрагы булганда компенсация"" түләнәчәк диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстан Русия Украинадан аннексияләгән төбәкләргә ибәрү өчен волонтерлар эзли башлаган,1,news,Яңылыҡтар,802,https://www.azatliq.org/a/32306491.html,2023-03-07T08:28:22+00:00
"Ребенок должен стоять напротив вас и прыгать как животное, которое вы назовете. Это могут быть не только обычные животные, типа зайца или лошадки Вы можете использовать абсурдные варианты, и попросить изобразить, например, прыгающую улитку или змею. Можно вспомнить и сказочных героев, типа дракона и т. д. Если детей несколько, можно оценивать усилия каждого, выставляя оценки за артистизм. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Игра для уставшего родителя,1,news,Яңылыҡтар,514,https://uchbash.com/news/novosti/2024-10-31/igra-dlya-ustavshego-roditelya-3991067,2024-10-31T13:19:00+00:00
"Быйыл Фидан Ғафаров иҫтәлегенә ""Ҡышҡы романс"" конкурсы үтәсәк. Ул ноябрҙә уҙа. Башҡортостандың Театр эшмәкәрҙәре союзы рәйесе Алмас Әмиров ошо хаҡта хәбәр итә. - ""Актер йыры"" конкурсын ""Ҡышҡы романс"" тип атарға һәм Фидан Ғафаровтың ижадына бағышларға булдыҡ, — ти ул. ""Ҡышҡы романс"" — Фидан Ғафаров башҡарыуындағы иң билдәле йырҙарҙың береһе. Ул шағир Назар Нәжми һүҙҙәренә, композитор Рим Хәсәнов көйөнә яҙылған. Ә конкурс 1992 йылдан уҙа. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Фидан Ғафаров иҫтәлегенә конкурс иғлан ителә,0,analytics,Әҙәбиәт,549,https://bashgazet.ru/news/-bi-t-m-m-ni-t/2026-02-05/fidan-afarov-i-t-legen-konkurs-i-lan-itel-4566500,2026-02-05T23:50:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрКуба хакимиятләре кешеләр белән сәүдә итүче инаятьчел челтәрне ачыклаган, аның әгъзалары Куба ватандашларын Русия ягында сугышу өчен Украинадагы сугышка ибәргән. Бу хакта Куба тышкы эшләр министрлыгы белдерүендә әйтелә. Министрлык мәгълүматынча, инаятьчел челтәр Русиядән торып эш иткән. Янәсе, аның әгъзалары Русиядә һәм ""хәтта Кубада яшәүче"" кубаларны Украинадагы ""махсус хәрби операция""дә катнашучы кораллы көчләр рәтенә әлеп итәргә тырышкан. Бу эшчәнлеккә катнашы булган затларга инаять эшләре ачылуы әйтелә. Куба хакимиятләре ""Илнең имиджын каралту һәм безне без катгый рәвештә кире кага торган гамәлләрдә катнашучы итеп күрсәтү өчен, Куба дошманнары дөрес булмаган мәгълүмат тарата"", дип тә искәртте. агентлыгы ""Рязанские ведомости"" газетының май ахырында чыгарганхәбәренәигътибар иткән. Анда Кубаның берничә ватандашы Русия кораллы көчләре белән контрактлар имзалап, Украинадагы сугышка китте дип язылган. ""Бүген Куба Республикасының берничә ватандашы сайлап алу пунктыннан Русия гаскәрендә контракт белән хезмәткә китте. Кубалар ""махсус хәрби операция"" урынында безнең илгә булрычларын үтәргә булышырга теләүләрен әйтә, кайберләре киләчәктә Русия ватандашлары булырга да тели"", диелә анда. Куба тышкы эшләр министрлыгы биргән мәгълүмат әлеге хәбәр белән бәйлеме – монысы билгеле түгел. Әлегә Һавана белдерүенә Русия хакимиятләре авап бирмәде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Кубада кеше белән сәүдә итүчеләр челтәрен ачыклаганнар, аның әгъзалары Русиядә яшәүче кубаларны Украинадагы сугышка ибәргән",1,news,Яңылыҡтар,1472,https://www.azatliq.org/a/32578956.html,2023-09-05T07:32:25+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанның Иглин районы Турбаслы авылында мәхкәмә тәфтишләре четерекле мәсьәләне хәл итә: аларга мәчетнең дүрттән бер өлешенә арест салырга кирәк, дипяза. Бина милкен биләүчеләрнең берсе банкротлыкка чыккан. Мәхәллә халкы үз мәчетен яклап, Русия тикшерү комитеты рәисе Александр Бастрыкинга һәм баш прокуроры Игорь Красновка видеомөрәәгать яздырган. Видеода Турбаслы авылының берничә кешесе ""Ислам мәхәлләсе"" мөселман оешмасына карата финанс хәрәмләшү кылдылар, дип белдерә. Алар бу эштә Иглин районының элеккеге башлыгы Ришат Исхаковны һәм аның хатынын – Башкортстанның Югары мәхкәмәсендә эшләгән Тәскирә Исхакованы гаепли. Мәхкәмә эшеннән билгеле булганча, дини бина егерме ел элек мөселманнар акчасына төзелгән булган. Төзүче банкротлыкка чыккач, мәхәллә халкы милек хокукының Ришат Исхаковка – Иглин районының элеккеге башлыгы ширкәтенә күчүен ачыклаган. Килешү шартлары моңа кадәр беркайда да ачылмаган. әмәгатьчелек районның элеккеге башлыгы мәчетне ялган мәхкәмә карары белән кулга төшерде дип белдерә. Соңрак Исхаков милкендә шундый ук схемага ярашлы 800 объект булуы ачыкланган. Исхаковка каршы эш кузгатылган, әмма инаять эшенең вакыты чыгуын сәбәп итеп, инаять эшен япканнар. Исхаков үзе мәчетне район милкенә тапшырырга вәгъдә иткән, ләкин соңрак, корылманы һәм аның янындагы ир кишәрлеген бүлеп, башка хуаларга сатканнар. Яңа милек ияләренең берсе – шушы ирлек кешесе Алмас Шакировбанкрот дип табылган, шуңа күрә мәчетнең аңа кагылышлы өлеше аукцион аша сатыласы конкурс массасына кертелгән. Хәзер тәфтишләр мәчетнең дүрттән бер өлешенә арест салу мәсьәләсен хәл итәргә тиеш. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкорстанның Турбаслы авылы халкы элекке район башлыгыннан зарланып мөрәәгать яздырган,1,news,Яңылыҡтар,1714,https://www.azatliq.org/a/32356807.html,2023-04-10T06:45:40+00:00
"2025 йылдан балаларҙың инициативаларын тормошҡа ашырыу өсөн ярҙам 600 мең һумға етәсәк. Былтыр 500 мең һум булғайны. Был турала ""Башинформ"" хәбәр итә. Өлкән синыф уҡыусылары үҙҙәренең мәктәбендә ниндәй майҙансыҡ булдырырға теләй, шул проекттар өҫтөндә эшләйҙәр. Конкурс, тауыш биреү буйынса иң кәрәклеһе һайлап алына һәм финанслана. Мәҫәлән, 2024 йылда республика уҡыусылары тарафынан 374 ғариза бирелгән, шуларҙың 220-һе төп этапҡа үткән. Балалар ниндәй генә проекттар тәҡдим итмәй: стадион, ял бүлмәһе, тренажер залы, медиастудия. Быйыл да  ""Уҡыусыларҙың инициативаһын бюджетлау"" программаһы буйынса конкурс көсөргәнешле бармаҡсы. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",600 мең һум буласаҡ,0,analytics,Донъя,1023,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-11-27/600-me-um-bulasa-4483936,2025-11-27T11:23:00+00:00
30 июня в Уфе состоится республиканский День молодёжи.,В Уфе состоится республиканский День молодёжи,1,news,Яңылыҡтар,54,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-25/v-ufe-sostoitsya-respublikanskiy-den-molodyozhi-3822532,2024-06-25T15:38:15+00:00
"Самауыр, әлбиттә, бөгөн дә күптәрҙә һаҡлана, халҡыбыҙҙың бай көнкүрешенең бер өлөшө. Байрамда ҡунаҡсыллыҡтың сиге булманы, бик оҡшаны, тыныслыҡта, муллыҡта йәшәргә яҙһын, ти килеп күреүселәр. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","Һай, байрамдары!",1,news,Яңылыҡтар,369,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-15/ay-bayramdary-4578646,2026-02-15T11:30:00+00:00
"Эскендер БариевКырымтатар эшмәкәр, меценат Ресул Велиляевны тоткарлауга берничә сәбәп, шул исәптән кырымтатарларның бизнесына басым ясау нияте дә булырга мөмкин. Бу хакта Кырымтатар Мәлесе әгъзасы, Кырымтатар ресурс үзәге мөдире Эскендер Бариев Крым. Реалиига белдерде. Янәсе саклау вакыты чыккан азык-төлек сатуда шикләнелә дип Велиляевны тоткарлауның рәсми сәбәбе күрсәтелгән иде. ""Беренчесе – бу кырымтатарларны чираттагы куркыту гамәле. Без репрессияләрнең яңа дулкынынына шаһит булдык. Икенче максат – кырымтатарлар бизнесына басым. Ресул Велиляевның бизнесы ул бөтен Кырымдагы сәүдә челтәрләре һәм меңнәрчә эш урыннары гына түгел, ә ""Крымопт"" аша тауар алган урта һәм кече бизнесның меңнәрчә эшмәкәре дә. Өченче сәбәп – кырымтатарларның миллилегенә һөүм дә булып тора, чөнки Велиляев меценат буларак Кырым һәм кырымтатарлар турында тарихи, әдәби һәм телгә багышланган басмаларны финанслады. Дүртенчедән – кырымтатарларның бердәм булуы, штрафларны бергәләп түләве, балаларга, гаиләләргә, сәяси тоткыннарга, аз керемлеләргә ярдәме оккупацияләгән хакимиятнең күңеленә хуш килми"", ди Бариев.26 апрель Карасубазарда (Белогорски) Велиляевлар гаиләсенең ""Гузель"" сәүдә үзәкләре, ""Крымопт"" ширкәтләрендә, Велиляевларның өйләрендә үткәрелгән киңкүләм тентүләрдән соң Ресуль Велиляев һәм ""Крымопт"" мөдире Али Бариев сак астынаалынган иде. Аннан соң ""Бизим балалар"" хәйрия фонды вәкиле Лиля Буджурова Велиляевны Лефортово төрмәсенә алып китүләре турында Фейсбуктахәбәр итте.",Эскендер Бариев: Меценат Велиялевны тоткарлау – кырымтатар бизнесына басым,1,news,Яңылыҡтар,1469,https://www.azatliq.org/a/29204402.html,2018-05-02T11:55:14+00:00
"19 апрель — Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында нацистар һәм уларҙың ярҙамсылары тарафынан Совет халҡына ҡаршы ҡылынған енәйәттәрҙең ҡорбандарын иҫкә алыу буйынса Берҙәм ғәмәлдәр көнө. Ошо айҡанлы ""Ваҡыты сикләнмәгән"" исемле Бөтә Рәсәй акцияһы буйынса төрлө саралар ойошторола. Республика балалар туризмын өйрәнеү үҙәгендә Өфөнөң 88-се мәктәбе кадеттары өсөн асыҡ дәрес үтте. Уны Башҡортостан Республикаһы мәғарифын үҫтереү музейы етәксеһе Рөстәм Ринат улы Иҡсанов алып барҙы. Йәш быуын фашистарҙың совет халҡына ҡарата енәйәттәре тураһында тарихи дөрөҫлөктө белергә тейеш. Яу яландарында күпме халыҡ ҡырылған, ә концлагерҙарҙа ла бит миллиондарса кеше һәләк булған, араларында 2 миллионлаған бала. Рөстәм Ринат улы кешелеккә ҡаршы енәйәттәрҙе ғәйепләгән халыҡ-ара хәрби суд — НЮНБЕРГ ТРИБУНАЛЫ тураһында ла һөйләп үтте. Әйткәндәй, ""Еңеү поезы""ның бер вагоны ошоға бағышланған. Германия нацистары етәкселәренә ҡаршы Нюнберг процесы бер йылға яҡын дауам итә. Дәрестән һуң балалар өсөн мәғариф музейы буйлап экскурсия ойошторолдо. Унда Бөйөк Ватан һуғышы йылдарына арналған бүлмә лә бар. Һәр кем үҙе өсөн яңы мәғлүмәттәр һәм онотолмаҫлыҡ тәьҫораттар алды был саранан. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Йөрәктәрҙе һыҙлатҡан көн,1,news,Яңылыҡтар,1590,https://amanat.su/articles/novosti/2025-04-22/y-r-kt-r-e-y-lat-an-k-n-4208203,2025-04-22T13:50:00+00:00
"Әле бына «Айыҡ ауыл» республика конкурсы айҡанлы «Айыҡлыҡ – киләсәгеңдең ышаныслы нигеҙе» тигән һөйләшеү ойошторолдо. Балалар сәләмәт тормош, айыҡ аҡыл тураһында әңгәмәгә ихлас ҡушылды. Клуб мөдире Гөлнара Айрат ҡыҙы Исламова турнир ҙа үткәрҙе. Ул бер нисә төрлө ярыштан торҙо. Егеттәр таһыллыҡта, етеҙлектә көстәрен һынаны. Йома көндө лә, Ураҙа, Ҡорбан байрамдарында иһә үҫмерҙәр күпләп ауыл мәсетенә йөрөй. Сәләмәт тәндә – сәләмәт рух, тигәндәй, Бәләкәй Ҡаҙаҡҡол ауылында йәшәүселәр – айыҡлыҡ яҡлы! Сөмбөл ЙОСОПОВА. Учалы районы, Бәләкәй Ҡаҙаҡҡол ауылы.",Сәләмәт тәндә - сәләмәт рух,0,analytics,Сәләмәтлек,555,https://yanshishma.com/articles/auly-y-bayly-y/2025-12-03/s-l-m-t-t-nd-s-l-m-t-ruh-4491515,2025-12-03T12:35:00+00:00
"1998 йылды ҡаршылар алдынан ""Тамаша"" журналы менән Ленин музейы бергәләшеп үткәргән корпоратив кисәгә Заһир Исмәғилевты, Камил Вәлиевты, Наил Ғәйетбайҙы, мине саҡырҙылар. Кисәне мәҙәниәт министры урынбаҫары, ""Тамаша""ның кураторы Наил Ғәйетбай алып барҙы. Миңә һүҙ әйтергә сират еткәс Наил ағай: ""Хәҙер Әхмәргә һүҙ бирәбеҙ, тик ул йырлай"", — тип әйтеп һалмаһынмы. Бына һиңә кәрәкһә! Заһир, Камил ағай кеүек титандар алдында нисек итеп ауыҙ күтәреп йырлайһың инде? Ҡотлап һүҙ әйткән булдым, тик ҡунаҡтар йырлауымды һорай. Ни булһа ла булһын, тинем дә, тоттом да ""Абдрахман""ды һуҙып ебәрҙем, малай. Гөр итеп ҡул саптылар, Заһир ағай ҡосаҡлап уҡ алып: ""Ҡустым, Заһир ағайыңды илаттың"", — тигән булды күҙенә йәш алып. Әллә, ысынлап та, йырым илатырлыҡ булған, әллә йәлләне инде. Ә бына Камил Вәлиев ысын мәғәнәһендә миңә бәйләнде. Ҡайҙа кем булып эшләп йөрөүемде һорашты ла: ""Бынан был яғына шиғыр-миғыр яҙып йөрөмәйһең. Фатирың булмаһа, Мортаза Рәхимовтан фатир алып бирәм. Йыл ярым эсендә мин һине әҙерләйем, ""Салауат Юлаев"" операһында Салауат партияһын һин башҡарасаҡһың"", — тип әйтеп һалды. Байрам ваҡытында әйтелгән шаяртыу һүҙе тип ҡабул иттем уның һүҙҙәрен. Тик алдағы көндәрҙә Камил ағай артымдан ҡалманы. Бер нисә тапҡыр ""Тамаша""ның баш мөхәррир урынбаҫары Рәмил Йәнбәкте машина менән алып килергә ебәрҙе. Төрлө сәбәптәр, дөрөҫөрәге, һылтауҙар табып барманым, ҡойроғомдо һыртҡа һалдым. Бер нисә йыл үткәс Сибайҙағы музыка училищеһы директоры булып эшләүсе Камил Абдрахман улы Вәлиевты ауылдаштарым ҡунаҡҡа саҡырып, Ташкит шишмәһенең һыуын эсергәс, ағай шулай тигән: ""Бындай шишмәнең һыуын эскәс, Буранбай ауылының шағирҙары ла йырлай инде. ""Әхмәр Ғүмәр-Үтәбай. ""Мең дә бер күҙәтеүем"" яҙмаларынан 793--сө күҙәтеү Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Саҡ-саҡ йырсы булманым,0,analytics,Йәмғиәт,1875,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-12-15/sa-sa-yyrsy-bulmanym-4053614,2024-12-15T21:15:00+00:00
"Одесса өлкәсенә ясалган һөүм нәтиәсефикерләрКонотоп шәһәренә булган һөүм аркасында 3 кеше яраланган. Күпфатирлы йортка һәм машиналарга техник ярдәм күрсәтү станциясенә зыян килгән, янгын килеп чыккан. Харьковка русияләр С-300 һәм Х-22 ракетлары белән аткан дип белдерә шәһәр мэры Игорь Терехов. Аның сүзләренчә, төнлә һәм иртән шәһәргә кимендә 12 ракет килеп төшкән. Львовка 10 пилотсыз очкыч һөүм иткән, ди шәһәр мэры Андрей Садовый. Корбаннар турында мәгълүматлар юк. Одессада бәреп төшерелгән пилотсыз очкычның калдыклары күпкатлы бинага килеп төшкән, янгын башланган. Ул хакта өлкә хакимияте башлыгы Олег Кипер хәбәр итә. Бүген иртән һава тревогасы Украинаның барлык территориясендә эшләгән. Запорожье белән Днепрда шартлаулар булган. Кораллы көчләрнең Һава көчләре Киев халкын качып торырга чакырган. Украинаның күзәтү каналлары ракетлар шушы мизгелдә Полтава һәм Киев өлкәләренә таба оча дип яза. Би-би-синың Урыс хезмәте дә Русия хәрбиләре ибәргән ракетлар Украинаның көнбатышына таба хәрәкәт итә дип хәбәр итә. Русия Украинага каршы сугышны 2022 елның 24 февралендә башлады. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Төнлә Русия гаскәре янә Украинага һөүм иткән,1,news,Яңылыҡтар,1180,https://www.azatliq.org/a/32751905.html,2023-12-29T07:10:41+00:00
"Всего в ярмарке приняли участие представители 270 издательств и книготорговых организаций из 22 региона России и 4 зарубежных стран: Беларуси, Ирана, Казахстана, Кыргызстана. Особенностью данной ярмарки стало большое количество детской, юношеской литературы, а также книг патриотической тематики.  Самое большое количество книг на ярмарку привезла Белоруссия, вес их составил 2,5 тонны, в том числе 1000 наименований были впервые представлены зрителям и покупателям. Почетными гостями фестиваля «Китап-Байрам» стали писатели и поэты Олег Рой, Александр Иликаев, Анна Ревякина, Валентин Постников, Рита Королева, Антонина Крейн, Мария Суворова, Сергей Лобанов, Андрей Усачёв и другие знаменитые писатели России. Активно на ярмарке работали все писатели Башкортостана. Также высокий интерес вызвала культурная программа с участием звезд российского театра, кино, российской эстрады Оксаны Федоровой, Илзе Лиепы, Екатерины Рождественской, Александры Захаровой, Ивана Замотаева, Сергея Нихаенко, башкирских звезд. Состоялись ежегодные фестивали и конкурсы: конкурс Издательства «Формат-М» «Читай! Умей! Живи ярко! », фестиваль Национальных книг, конкурс «Книга года на земле Урал-Батыра». Победителями последнего признаны 44 издательства, из них Гран-при получило издательство «Белый город» (г. Москва) за книгу «Летопись Победы ». В рамках «Китап-Байрама» подвели итоги конкурсов «Лучший библиотекарь года – 2025» и «Проба пера», «Здравствуй, здравствуй, сказка», республиканского конкурса среди детей-инвалидов «Мы не забудем вас, Герои». Ежедневно на главной сцене проходили показы спектаклей, всего показано 14 спектаклей, концертов и представлений. Каждый вечер ярмарки программа завершалась демонстрацией художественных и мультипликационных фильмов. На площадках книжного форума провели шесть акций: по сбору макулатуры; продаже школьных учебников; подписной компании на газеты и журналы. Так, было оформлено 411 подписок на издания издательского дома «Республика Башкортостан, из них 56 – в рамках акции «Добрая подписка». Также прошли акции «Письмо солдату» всего было написано около 1 тыс. писем и открыток. За три дня фестиваля сплетено 240 квадратных метров маскировочных сетей. Ежедневно работало более 27 тематических и интерактивных площадок. В рамках Фестиваля проведено 35 мастер-классов, лекций и тренингов, организовано 120 встреч с писателями, поэтами, издательствами. Международная книжная ярмарка «Китап-байрам» в Уфе стала ярким культурным событием, подтвердив статус Башкортостана как «Литературного флагмана России». Масштабное мероприятие объединило тысячи гостей, ведущие издательства, известных писателей и деятелей искусства. Успех ярмарки отразился в насыщенной программе, включавшей презентации книг, творческие встречи, конкурсы, спектакли и благотворительные акции. «Китап-байрам» не только укрепил любовь к чтению, но и стал площадкой для диалога культур, патриотического воспитания и поддержки литературных талантов.",Книжная столица страны.,0,analytics,Общие статьи,2946,https://uchbash.com/articles/common_material/2025-06-30/knizhnaya-stolitsa-strany-4524451,2025-06-30T15:53:00+00:00
"Башҡортостан дәүләт аграр университетының 16 уҡытыусыһына торлаҡ асҡыстары тапшырылды. Улар, йәшәү шарттарын яҡшыртыуға мохтажлыҡ кисергән хеҙмәткәрҙәр, Өфө ҡалаһы янындағы Миловка ауылында яңы фатирҙарға инде. Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары – ауыл хужалығы министры Илшат Фәзрахманов билдәләүенсә, аграр йүнәлештәге уҡыу йорттары педагогтарының торлаҡ шарттарын яҡшыртыу – бөгөн Рәсәй Ауыл хужалығы министрлығы алып барған ҙур эштең бер өлөшө. Һис һүҙһеҙ, һәр кемдең хеҙмәт һөҙөмтәһе уның социаль хәленә бәйле. Йәшәү шарттары насар булған кешенең эшкә дәрте артмаясаҡ, ул сифат, киләсәк тураһында ла уйламаясаҡ. Ә беҙҙең мәғариф, ауыл хужалығы тармаҡтарында тәү сиратта алдағыңды хәстәрләү мөһим. Тимәк, уҡытыусының социаль хәле иғтибар үҙәгендә булырға тейеш, – ти ведомство етәксеһе. – Агросәнәғәт комплексының төп проекттарын тормошҡа ашырыуға йәлеп ителгән белгестәргә торлаҡ наймы килешеүе буйынса торлаҡ төҙөү (алыу) программаһы Аҙыҡ-түлек хәүефһеҙлеген технология йәһәтенән тәьмин итеү милли проектының (национальный проект ""Технологическое обеспечение продовольственной безопасности"") Агросәнәғәт комплексында кадрҙар федераль проектына ярашлы тормошҡа ашырыла. Унда аграр юғары уҡыу йорттары белгестәренә найм килешеүе буйынса биреү өсөн муниципаль берәмек милкенә тапшырылған торлаҡты алған предприятиеларҙың сығымының 90 процентын компенсациялау ҡаралған. Ведомство мәғлүмәттәре буйынса, 2025 йылда ошо программа нигеҙендә республика өсөн 79,65 миллион һум бүленгән, шуның 78,05 миллион һумы – федераль бюджеттан. Ошо суммаға дөйөм майҙаны 886 квадрат метрлыҡ 16 фатир алынған. Билдәле булыуынса, яңыртылған милли проекттар, Рәсәй Президенты Владимир Путиндың ҡарарына ярашлы, 2025 йыл башынан тормошҡа ашырыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",16 уҡытыусыға – фатир асҡысы,0,analytics,Милли проекттар,1851,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-01-25/16-u-ytyusy-a-fatir-as-ysy-4549330,2026-01-25T08:30:00+00:00
"«ӨЙҘӘ» - «Сделано ДОМА» - это конкурс видеороликов о семье, снятый детьми. Проект приурочен к Году большой и дружной семьи в Республике Башкортостан. Для участия дети и подростки в возрасте от 8 до 17 лет должны прислать видеоролик о своей семье продолжительностью до 3 минут в горизонтальном формате. Конкурс состоит из 3 этапов:1 этап. До 30 марта необходимо отправить работу и заявку на участие (Приложение 1) личным сообщением в группу «Тамыр» социальной сети Интернет «ВКонтакте». Организатор отбирает не менее 15 работ для участия во 2 этапе.2 этап. Народное голосование. Первая декада апреля 2026 г. Организатор выносит не менее 15 лучших видеороликов на народное голосование в группе «Тамыр» социальной сети Интернет «ВКонтакте.3 этап. Награждение победителя - г. Победитель народного голосования получает приглашение для своей семьи на большой детский концерт телеканала «Тамыр», где получает главный приз медиаконкурса - телевизор. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Төп бүләк - телевизор!,0,analytics,Мәғариф,1064,https://uchbash.com/articles/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2026-02-09/t-p-b-l-k-televizor-4569768,2026-02-09T09:29:00+00:00
"КФУ-ның элекке ректоры Илшат Ғафуров 22 йылға иркенән мәхрүм ителде Мәскәүҙең Савеловский суды КФУ-ның элекке ректоры Илшат Ғафуровҡа ҡарата хөкөм ҡарары сығарҙы. Уны ғәйепле тип таптылар һәм 22 йыл ҡаты режимлы колония рәүешендә яза билдәләнеләр. Был хаҡта «Татар-информ» яҙа. Барыһы бергә 22 йыл ҡаты режимлы колония рәүешендә яза билдәләргә», - тине судья. Шул уҡ ваҡытта суд өс гражданлыҡ статьяһы буйынса 20-шәр миллион һум күләмендә әхлаҡи зыянды түләттереү тураһында ҡарар сығарҙы. Илшат Ғафуров ғәйепле түгеллеген бер нисә тапҡыр белдерҙе һәм судтан үҙен аҡлауын һораны. «Татар-информ» агентлығы элегерәк хәбәр иткәнсә, прокуратура Ғафуровты Алабуға эшҡыуары Айҙар Исрафиловты юҡ итеү эше буйынса 25 йылға иркенән мәхрүм итеүҙе һораған. Иҫкәртеп үтәбеҙ, Ғафуров бер төркөм менән кешеләр менән заказлы үлтереүҙе ойоштороуҙа ғәйепләнә. Тикшереүселәр фаразлауынса, 1999 йылда Ғафуров Исрафиловты үлтерергә заказ биргән. Исрафилов, Алабуға ҡала Советы депутаты булараҡ, ул мәлдә Алабуға башлығы вазифаһын биләгән Ғафуровты тәнҡитләп сыҡҡан. Исрафиловты Мәскәүҙә ЦСКА спорт комплексы янында 1999 йылда үлтерәләр. 2023 йылдың сентябрендә Мәскәүҙең Савеловский суды Исрафиловты үлтереүҙә ҡатнашҡаны өсөн «29-сы комплекс» ойошҡан енәйәтсел төркөм лидеры, Алик Большой булараҡ билдәле Адыган Сәләховты 25 йылға иркенән мәхрүм итә. Тикшереү барышында Сәләхов Ғафуровҡа ҡаршы күрһәтмәләр бирә, ул шулай уҡ ойошҡан енәйәтсел төркөм ағзаһы һәм үлтереүҙең инициаторы булған тип раслый. Элекке ректорҙың эше шул уҡ судта ҡарала. Ғ афуров үҙ ғәйебен кире ҡаға. Илшат Ғафуров КФУ-ны, 2021 йылда ҡулға алынғансыға тиклем, 2010 йылдан етәкләне.",Элекке ректор 22 йылға иркенән мәхрүм ителде,0,analytics,Хәүефһеҙлек,1633,https://shonkar.com/news/kh-ef-e-lek/2025-05-29/elekke-rektor-22-yyl-a-irken-n-m-hr-m-itelde-4254861,2025-05-29T11:10:00+00:00
"Әүеш-теүеш итеп, ҡулдан-ҡулға Күсереп тә булмай ул йөктө. Бөйөклөктө раҫлап алып булмай Ҡорал көсө менән, үс менән. Ысын бөйөклөктәр яуланалар Оло йөрәк, изге эш менән. Үҙ буйынан бейек, бөйөкмөн, тип, Ышанғандан төптө ҡаса ул. Бөйөклөккә дәғүә иткән бәндә Ил өҫтөнә төшкән яфа ул. Бөйөкмөн, тип оран һалып була, Әммә ул бит тыумай орандан. Ысын бөйөк ирҙәр йөҙ йылға бер Килер булған, тиҙәр, борондан. Бөйөктәрҙе заман, ер тыуҙыра Кәрәк саҡта илгә, халыҡҡа, Ғәҙелһеҙлек сиктән ашҡан саҡта, Сарсағанда кеше хаҡлыҡҡа. Яуа ямғыр, яуа бер өҙлөкһөҙ, Тәҙрәмдә бейей тамсылар. Ниңә бейей, ниңә арыу белмәй, Йәнгә тынғы бирмәй тамсы ла. Шыбыр-шыбыр. Нимә һөйләй икән? Һөйөнсө! — тиме икән. — Көҙ етте! Һыҡтанма ла, екһенмә лә, — тиме, — Мин килдем бит ерҙе үҙ итеп! Килер йылдың йәшел болондарын, Алтын баҫыуҙарын ҡоям мин. Ағастарҙың өмөт бөрөһөнә Серле мая һалып ҡуям мин. Шулай тиһең, көҙгө ямғыр, беләм, Яу, ямғырым, яу ҙа яу әйҙә. Изге тамсыларың әрәм булмаҫ, Икмәк булып аңҡыр һәр өйҙә. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",БӨЙӨКЛӨК,0,analytics,Йөҙ йыллыҡ,1658,https://henek.info/articles/+-+-+-+/2025-08-12/b-y-kl-k-4346704,2025-08-12T12:40:00+00:00
"Глава Республики Радий Хабиров поднял вопрос компенсации проезда в общественном транспорте для многодетных семей. Он отметил, что решение принято, но есть недоработки. Сейчас подготовлен проект постановления, позволяющий подать заявление на льготу через региональный портал госуслуг, в филиале соцподдержки или МФЦ. Льгота оформляется в течение 10 дней после подачи заявления. К концу октября все дети из многодетных семей смогут воспользоваться этой возможностью. В электронном заявлении нужно указать номер транспортной карты, к которой будет привязана льгота. С 23 октября механизм должен полностью заработать, но нужна инициатива родителей. Источник: Новости Баймака Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",В Башкортостане заработает механизм по льготному проезду для многодетных семей,1,news,Яңылыҡтар,793,https://uchbash.com/news/novosti/2024-10-08/v-bashkortostane-zarabotaet-mehanizm-po-lgotnomu-proezdu-dlya-mnogodetnyh-semey-3959427,2024-10-08T09:42:00+00:00
"8-9 июня в Акмуллинском университете прошла международная научно-практическая конференция «Фольклор и фольклористика в. : актуальные направления и перспективы исследовательских практик», посвященная 85-летию профессора А. М. Сулейманова.",Международная фольклорная конференция продолжилась в геопарке «Торатау»,1,news,Яңылыҡтар,237,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-10/mezhdunarodnaya-folklornaya-konferentsiya-prodolzhilas-v-geoparke-toratau-3805677,2024-06-10T21:33:59+00:00
"Башҡорт аты Бөгөн спортта ла, туризмда ла, эшҡыуарлыҡта, сәнғәттә һәм әҙәбиәттә үҙенең лайыҡлы урынын таба. Йылҡы йылы башланыр алдынан үҙебеҙҙең башҡорт тоҡомло ат тураһында фильмды ҡарағыҙ, дуҫтар.","Башҡорт аты тураһында фильм ҡарағыҙ, дуҫтар",0,analytics,Иғтибар,199,https://yanshishma.com/articles/i-tibar/2025-12-25/bash-ort-aty-tura-ynda-film-ara-y-du-tar-4521082,2025-12-25T16:21:00+00:00
"12 февраль - Башҡортостандың халыҡ шағиры Рәми Ғариповтың тыуған көнө. Үҙенең йәшәү дәүерендә ул тәржемәсе, шағир, журналист булараҡ танылыу алған. Ләкин дәрәжәле исемдәр уға үлгәндән һуң ғына бирелә",Бөгөн Рәми Ғарипов тыуған көн,0,analytics,Шиғриәт,199,https://henek.info/articles/shi-yr-ar/2025-02-12/b-g-n-r-mi-aripov-tyu-an-k-n-4117696,2025-02-12T08:20:00+00:00
"Казаннан килгән язучылар белән. Уңнан Рәшит Әхмәтов, Сеитумер Эмин, Эшреф Шеми-Заде, әүдәт Ильясов. ТашкентКырымтатар шагыйре, милли хәрәкәт ветераны Сеитумер Эминның 100 еллыгына багышланган Кырымтатар театрында узган төп чарада аның якыннарына, милли хәрәкәт ветераннарына сүз бирелмәгән. Хәтта аның кызын да сәхнәгә чыгарып халыкка тәкъдим итмәгәннәр. Бу хакта Азатлыкка милли хәрәкәт ветераны Гамер Баевсөйләде. Гамер Баев— Театрда безнең танылган шагыйребез, милләтпәрәвәр Сеитумер Эминның 100 еллыгы уңаеннан искә алу кичәсен үткәрделәр. Дәүләт органнары мондый чараларны үткәргәндә аларны галочка өчен үткәрә дигән хис туа. Гадәттә кешене искә алганда аның тормышта, иатта, милли хәрәкәттә нинди булганы турында аны белгән кешеләр хәтирәләре белән уртаклаша. Монда исә аның белән бер сафта көрәшкән милли хәрәкәт ветераннарына сүз бирмәделәр. Сеитумер Эминның кичәсенә аның белән бергә яшәгән, аралашкан, аны белгән һәм хөрмәт иткән кешеләр махсус автобус тотып Новороссийскидан театрга килделәр. Аларга да сүз бирмәделәр. Мин, һичьюгы, алар исеменнән чыгып бер-ике сүз әйтергә теләгән идем. Булмады. Шулай ук Новороссийскидан килгән аның кызы Меңгөлне дә сәхнәгә чыгармадылар, хәтта утырган урыныннан бастырып тамашачы белән таныштырмадылар, диде ул. Сеитумер Эмин һәм Гамер Баев - 1989 елның февралендә Казанда узган ТИҮнең оешу корылтаенда кырымтатар секциясе тәкъдиме белән делегат буларак катнашкан милли хәрәкәт ветераннары. Сеитумер Эминның бу корылтайда кырымтатар халкының хәле хакында иде минутлык ялкынлы чыгышын бөтен делегатлар аякка басып алкышларга күмгән иде. Кырымтатар активистлары ТИҮнең беренче корылтаенда. Сеитумер Эмин алдагы рәттә сулдан икенче, Гамер Баев өске рәттә уңнан икенче. Казан, 17 февраль 1989""Кырым хакимияте мондый шәхесләрдән аларның үлеменнән соң да курка, аларың сафдашларына сүз бирергә дә курка. Чөнки алар Сеитумер аганың нәрсә өчен көрәшкәне, тормышта нинди кеше булганы хакында сөйләр иде. Андый мисаллар безгә хәзер бик кирәк"", диде Гамер әфәнде. Сеитумер ЭминСеитумер Эмин – сугыш ветераны, десантчы, Одесса, Акъяр десантларында, ""Кече ир"" сугышларында катнашкан һәм яраланып, хәрби хезмәттән азат ителә, ләкин үз ихтыяры белән Кырым тауларына партизанлыкка китә, монда сугыша, листовкалар яза. Кырым азат ителгәннән соң Акмәчеттә ""Кызыл Кырым"" газетының берничә санын чыгарып өлгерә, ләкин 1944 елның 18 маенда сөргенгә Үзбәкстанның Бекабад шәһәренә ибәрелә, монда әнисе ачлыктан вафат була, үзе авыр эшләрдә Фархад ГЭС төзелешендә эшли, капчыкларда ир ташый, кырымтатар артистларын ачлык үлеменнән коткару өчен аларны туплап 60 кешелек ансамбль оештыра, аларга ипи карточкалары булдыра. Сеитумер Эмин Үзбәкстанда кырымтатар милли хәрәкәтенә нигез салучыларның берсе була. Исән чакта халык алдында чыгышлар ясап, имзалар ыеп, Мәскәү, Казан, Волжски, Фәрганә, Ташкент, Новороссийскида халыкны көрәшкә күтәреп йөри, Кремльдә халык вәкилләре белән очрашуларда катнаша. Шуның өчен 1974 елда КГБ аны Ташкенттагы Г. Гулям нәшриятыннан кудырта. Ул Новороссийскига китәргә мәбүр була. Ләкин Ташкенттан куылган шагыйрьне Новороссийскида да ипи-тоз белән беркем каршыламый. Урын таба алмыйча йортсыз яши, йөк ташучы булып эшли, йорт төзү өчен ир таләп итә. ""Кече ир"" сугышларында сугышса да, хакимият аңа ир бирми. Ахыргы чиктә ул ""миңа мин монда сугышкан окопны бирегез"" дип хат яза. Шуннан соң гына аңа ир бирелә. Нәкъ шул вакытта кырымтатарча язганны монда бастырып булмаячагын аңлап, ул рус телендә язарга мәбүр була.1987 елда Мәскәүдә Кызыл мәйданда кырымтатарларның массакүләм акцияләрен оештыручыларының берсе һәм катнашучысы була, шул ук елда Таман-Кырым әяүле йөрештә катнашканы өчен сак астына алына, совет матбугатында аның хакында коткы таратыла. Сеитумер Эмин Мәскәүнең Кызыл мәйданында хатыны Диләрә ханым белән кырымтатарлар акциясендә, 1987 елСССР язучылар берлеге әгъзасы, ике роман, дистәләгән хикәя, повестьләр, кырымтатар, рус телләрендә 15 ләп шигъри ыентыклар, публицистика, очерклар авторы, 1991 елда Русия язучылары корылтаенда кырымтатар халкының фаигасе хакында сөйләп: "" Мин – кырымтатар язучысы, ләкин Кырымнан килмәдем, Кырымга кайта да алмыйм, минем халкымның фаигасе дәвам итә"", дигән иде. Ул мәшһүр ""Гүзәл Кырым"" ыры сүзләренең авторы була. Ул сүзләр халык арасында таралып, кайбер юллары үзгәртелеп ырлана, ләкин Сеитумер Эминны якыннан белгән дуслары аның төп сүзләре 1948 елда Бекабад шәһәрендә сөргенлектә язылган яхшы хәтерли. Аның иаты туган халкына, авылына, Ватанына, Кырым тауларына, диңгезенә, гаиләсенә булган зур мәхәббәте белән сугарылган. Боларның барысын да ул үзенең иатында чагылдырды. Син булмасаң, Газиз халкым, Кем яклар, Якты чәчәр Юлыма? Син булмасаң, Былбыл кунмас Каләм тоткан Кулыма? Син булмасаң, Кем ишетер""Ватан! "" дигән Сүземне. Син булмасаң, Газиз халкым Кемгә кирәк бу Дөнья! Син булмасаң, әй гүзәлем, Ятим мин Кырымда. дип яза шагыйрь үзенең ""Син булмасаң"" шигырендә. Сеитумер Эмин - кырымтатар һәм рус телләрендә уңышлы иат иткән язучыларның берсе. Ул Краснодар өлкәсендә яшәүче рус язучылары арасында иатының югарылыгы белән зур хөрмәткә ия була. Аның монда иде китабы чыга. Аның шигъри юллары Кырымдагы Ялта шәһәре Сюйрень бистәсендә сөргенлеккә ибәрелгән кырымтатар корбаннарын истәлегенә куелган һәйкәлдә һәм туган авылы Албатта аңа куелган һәйкәлдә дә урын алган. Сеитумер Эминның туган авылы Албатта халык тарафыннан аңа куелган һәйкәл""Сеитумер Эминның тормышы, көрәше, иаты безне милли көрәшебезне дәвам итергә чакыра, безгә үрнәк булып тора. Шуңа күрә хакимияттәгеләр мондый шәхесләрдән аның үлеменнән соң да курка. Ләкин аның 100 еллыгына багышланган чара хакында бер-ике көн кала гына игълан ителсә дә, зал шыгырым тулы иде. Бу Сеитумер Эмин халык күңелендә мәңгегә урын алган дигән сүз"", ди аның сафдашы Гамер Баев. Шагыйрьнең туган халкына булган мәхәббәте халыкның сөекле шагыйренә карата мәхәббәтенә әверелде. Ант итәм: Газиз халкым, синең алдыңда –Азатлык өчен мин китәрмен корбан. Сиңа сөйге учагы яна күңлемдә –Тез чүгеп алдыңда, Үбәрмен Коръән. .АМИН.1987 ел Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","""Хакимият мондый шәхесләрдән аларның үлеменнән соң да курка""",0,analytics,Ҡырым,6231,https://www.azatliq.org/a/31302060.html,2021-06-11T11:00:46+00:00
"В апреле 2025 года Фондом развития и поддержки малого предпринимательства Республики Башкортостан, Национальным центром мониторинга и аналитики, филиалом Государственного фонда поддержки участников специальной военной операции «Защитники Отечества» по Республике Башкортостан заключены Соглашения о сотрудничестве. В рамках Года поддержки участников СВО и их семей, объявленного главой республики Радием Хабировым, на основании подписанных соглашений, планируется реализация ряда проектов для оказания помощи ветеранам, участникам специальной военной операции и членам их семей. Так, 26 мая, Фонд развития и поддержки малого предпринимательства РБ совместно с филиалом Государственного фонда поддержки участников специальной военной операции «Защитники Отечества» по РБ, Национальным центром мониторинга и аналитики при поддержке правительства республики организуют благотворительный музыкальный вечер «Ноты памяти «И поет мне в землянке гармонь…». В концерте прозвучат песни Великой Отечественной войны. Среди исполнителей будут участники специальной военной операции. Элиана Саитова, генеральный директор Фонда развития и поддержки малого предпринимательства Республики Башкортостан отметила, что «Ноты памяти» - это не просто концерт, а символ преемственности поколений, дань уважения подвигу героев прошлого, выражение признательности и поддержки тех, кто сегодня защищает нашу Родину. Предпринимательское сообщество Башкортостана активно оказывает различную поддержку участникам СВО и их семьям, участвует в социально-экономическом развитии региона, а также реализует общественно-значимые инициативы и проекты. В рамках организации и проведения музыкального вечера «Ноты памяти «И поет мне в землянке гармонь…» запланировано проведение благотворительного аукциона. Собранные средства будут направлены на мероприятия по поддержке ветеранов, участников СВО и членов их семей. Также в Год поддержки участников СВО и их семей в Башкортостане будет реализована масштабная образовательная программа акселерационного типа Бизнес - академия «СВОи новые возможности», с учетом потребностей наших ветеранов СВО и членов их семей. Программа, рассчитанная на 2,5 месяца, охватит не менее 500 человек и включит в себя масштабный опрос, качественный образовательный контент, практическое освоение 24 перспективных направлений бизнеса, сопровождение, наставничество и помощь в выходе на региональный рынок. Обучение будет проходить как очно, так и дистанционно. «В рамках заключенных соглашений с Фондом развития и поддержки малого предпринимательства Республики Башкортостан, Национальным центром мониторинга и аналитики запустим программы подготовки и переподготовки участников СВО и членов их семей, ориентированные на создание и развитие собственного дела. Кроме того, проведем мероприятия, направленные на поддержку предпринимательских инициатив и встречи с бизнес-сообществом», — рассказала о планах Гульнур Кульсарина. Данные проекты реализуются при поддержке правительства РБ.",МХО-ла ҡатнашыусыларға концерт һәм белем биреү программалары буласаҡ,0,analytics,Махсус хәрби операция,2974,https://shonkar.com/news/care/2025-05-15/mho-la-atnashyusylar-a-kontsert-m-belem-bire-programmalary-bulasa-4237291,2025-05-15T20:54:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрКазан мәктәпләрендә һәм югары уку йортларында ""яшьләр арасында гаилә кыйммәтләрен пропагандалау"" өчен гаилә белеме дәресләре кертеләчәк. Бу хакта матбугат очрашуында шәһәрнең ЗАГС идарәсе башлыгы Елена Студеникинаәйтте. Аның сүзләренчә, ЗАГС идарәсе мәктәп һәм югары уку йортларының белем бирү програмнарына гаилә белеме дәресләрен даими укыту өчен кертергә ярдәм итәчәк. Хәзер ЗАГС хезмәткәрләре мондый дәресләрне үткәрә дә башлаган инде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Казан мәктәпләренә һәм югары йортларына гаилә белеме дәресләре кертеләчәк,1,news,Яңылыҡтар,561,https://www.azatliq.org/a/32848772.html,2024-03-05T13:45:33+00:00
"Тофик АбдулгазиевКырымның Русиягә буйсынган Югары мәхкәмәсе ""Хизб ут-Тәхрирнең икенче Акмәчет эше"" кысаларында тоткарланган биш кырымтатарны сак астында калдырды. Аларның тикшерү изоляторында тору вакыты тагын өч айга – 15 сентябрьгә кадәр озайтылды. Бу турыда ""Кырым теләктәшлеге"" итимагый берләшмәсе хәбәр итә. Мәхкәмә карары Меджит Абдурахманов, Тофик Абдулгазиев, Билял Адилов, Энвер Аметовһәм Ремзи Бекировка чыгарылган. Тоткыннарның берсе –Серан Муртазага карата мәхкәмә утырышы 11 июньгә күчерелгән.9 июньдә мәхкәмә шушы ук эш кысаларында тугыз кырымтатарны 15 сентябрьгә кадәр тикшерү изоляторында калдыру карары чыгарды. Болар Яшар Муединов, Сервет Газиев, Джемил Гафаров, Осман Арифмеметов, Руслан Сулейманов, Шабан Умеров, Рустем Сейтхалилов, Владлен Абдулкадыровһәм Раим Айвазов. ""Хизб ут-Тәхрирнең икенче Акмәчет эше"" кысаларында гаепләнүче кырымтатарларны 2019 елның 27 мартында тоткарладылар. Барлыгы 24 активист кулга алынды. Шул ук көнне Эдем Яячиковюгалды, аның кайда икәнлеге хәзергә кадәр билгеле түгел. Соңрак шушы эш нигезендә тагын бер кырымтатар – Раим Айвазов тоткарланды.2019 елның маенда ""Мемориал"" бу эш нигезендә гаепләнүче 24 кырымтатарны сәяси тоткын дип таныды. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды.","""Хизб ут-Тәхрирнең икенче Акмәчет эшенең"" биш фигуранты сак астында калдырылды",1,news,Яңылыҡтар,1964,https://www.azatliq.org/a/30664783.html,2020-06-11T07:33:10+00:00
"– Ейәнсура районы Ҡужанаҡ ауылы ҡыҙымын. Матур тәбиғәт ҡосағында урынлашҡан  төпкөл ауылымда 2023 йылға тиклем мобиль элемтә лә, интернет селтәре лә юҡ ине хатта. Мөхәббәткә тулы ғаиләлә яратып-яратылып үҫтем. Атайым Айҙар Хажиғәли улы – ике йыл инде махсус хәрби операция биләмәһендә, әсәйем Гөлсинә Бәхтиғәни ҡыҙы – хаҡлы ялда. Азат ағайымдың эше нефть тармағы менән бәйле, ә ҡустым Айнур – 9-сы синыф уҡыусыһы. – Модель булыу бала саҡ хыялы инеме? Берәй ҡасан ҙур подиумда сығыш яһармын, еңеү яулармын тип уйлай инеңме? Атай-әсәйең, яҡындарың был шөғөлөңдө хуплаймы? Ҡайһы студияла, кемдә шөғөлләндең? – Бала сағымда «модель булам» тигән хыял менән янманым. Ләкин әсәйем мине кескенәнән ҡурсаҡ кеүек  кейендерҙе, сәсемә төрлө прическалар эшләне һәм мин үҙемде гел  батшабикә итеп тойҙом. Күреүегеҙсә, һәр гүзәл затта булырға тейешле юғары зауыҡ тойғоһо миндә бәләкәйҙән һалынған. Атай-әсәйем ныҡлы тәрбиә, белем алыу менән бергә үҙ көсөмә ышаныс, азатлыҡ та бирҙе, шуның өсөн уларға рәхмәтлемен. Мәктәпте тамамлағас, Өфө дәүләт нефть техник университетының механика факультетына уҡырға индем һәм буш ваҡыттарымда урындағы матурлыҡ студияһына йөрөй башланым. Модель булараҡ карьерам үҫешендә барыһы ла булды: яҡты көндәр менән ҡара төндәр ҙә, үргә үрләүҙәр менән түбәнгә тәгәрәүҙәр ҙә, оло еңеүҙәр менән еңелеүҙәр ҙә. Ләкин  үҙ көсөмә ышанысым арҡаһында бәләкәй аҙымдар менән алға ынтылдым һәм теләгән бөтә маҡсатыма ла ирештем, тип әйтә алам. Әгәр ҙә ниндәйҙер хыялым бар икән, мин уға бар булмышымды, энергиямды һалам һәм уңышҡа өлгәшмәйенсә туҡтамайым. – Матурлыҡ индустрияһында уңыш ҡаҙаныр өсөн ҡатын-ҡыҙға ниндәй һыҙаттар кәрәк? Нисек тулҡынланмай ҙур аудитория алдына сығырға? Һин үҙең нисек йөрьәт иттең? – Иң мөһиме – дисциплина: көн тәртибеңде булдырыу, режимды тотоу. Иртәрәк йоҡларға ятырға, дөрөҫ туҡланырға һәм, әлбиттә, физик күнекмәләр. Эске ныҡлыҡ, үҙеңде яратыу, еңеүгә ышаныс – һәр бейек үрҙе яуларға ярҙам итеүсе сифаттар. Күҙ алдына уңышлы сығыш яһауығыҙҙы килтерәһегеҙ, тамашасы менән  күҙ ҡарашы аша йылы мөнәсәбәт урынлаштыраһығыҙ һәм ошо ерҙә, ошо урында  үҙегеҙҙең хәл-торошоғоҙҙан,  хеҙмәтегеҙҙән йән рәхәте кисерәһегеҙ. – Модель булыу, шул өлкәлә эшләү – ауыр хеҙмәт, тип ишетәбеҙ йыш ҡына. Ысынлап та шулаймы? Ниндәй ҡыйынлыҡтарға, сикләүҙәргә дусар ителә һылыуҡайҙар? – Эйе, күп ҡыҙҙар  модель булырға хыяллана. Сөнки ситтән ҡарағанда камера алдында  матурлығыңды күрһәтеп, подиумда килешле итеп атлап йөрөүҙең ниндәй ауырлығы булһын инде, тип уйлайҙар. Ләкин тәү ҡарашҡа ғына еңел-елпе тойолған был һөнәр артында күпме тырышлыҡ һәм күңел хеҙмәте барлығын берәү ҙә белмәй. Шуға алдан күрә белеүсәнлек, эске тойомлау, сыҙамлыҡ менән бер рәттән көтөлмәгән  ауырлыҡтарҙы күтәрә белеү ныҡлығы булыуы ла мөһим. Һылыулыҡ менән һыу буйламайҙар, матур булыуың ғына етмәй, сөнки модель, иң беренсе сиратта, аҡыллы, уҡымышлы, аралаша белеү һәм телмәр оҫталығына эйә юғары мәҙәниәтле шәхес ул. – «Һылыулыҡ туйҙа кәрәк», ти беҙҙең халыҡ һәм матурлыҡты алға ҡуйыуҙы өнәп етмәй.  Ә һин нисек уйлайһың, Гөлсиә? – Шул уҡ ваҡытта «Матурлыҡ донъяны ҡотҡарыр» тигән ҡанатлы һүҙҙәр ҙә бар бит әле. «Матурлыҡ – көслө ҡорал» тип тә әйтәләр, тимәк, өнәһәк тә, өнәмәһәк тә, матурлыҡ төшөнсәһенең ҡиммәте, һиммәте юғары. Бөгөнгө көндә модель булыу – үҙе бер сәнғәт, айырым тормош стиле һәм уның тәғәйенләнеше, баһаһы бер йөҙ матурлығына ғына ҡайтып ҡалмай. Уның күҙгә күренмәгән эске бер тәрәнлеге лә бар. – Донъяның төрлө ҡитғаларында уҙған гүзәллек бәйгеләре башлыса инглиз телендә үтә. Сит телдә аралашыу, сығыш яһау ауырлыҡ тыуҙырмаймы? – Бөтә бәйгеләргә лә ентекле әҙерләндем, шуға ла инглиз теле менән дә етди шөғөл-ләндем. Сит ерҙәрҙә урыҫ әҙәбиәтен яраталар, Александр Пушкин, Федор Достоевский, Сергей Есенинды үҙ итәләр. Минең күңелемә лә рус классикаһы яҡын, шуға ла Филиппинда үткән бәйгелә бөйөк Пушкиндың «Евгений Онегин» романынан «Письмо Татьяны к Евгению Онегину» тигән өлөшөн инглиз телендә яттан һөйләнем. Жюри ағзалары сығышымды юғары баһаланы. Ғөмүмән, конкурс барышында финалда ғына түгел, ә әҙерлек ваҡытында ла үҙеңде лайыҡлы күрһәтеү бик мөһим. Ойошто-роусылар, башҡа конкурсант ҡыҙҙар менән дә уртаҡ тел табып, матур мөнәсәбәт урынлаштырыу – уңыштың яртыһы. – Гүзәллек бәйгеләрендә еңеүсегә матурлыҡ тажы, таҫма, аҡсалата приз, сәйәхәткә юллама һәм рекламала төшөүгә контракт бүләк итәләр. Хәйриәлеккә килгәндә, мохтаждарға ярҙам итеү, әҙәм ҡайғыһына битараф ҡалмау – кешене кеше иткән, тормошто яҡтылыҡҡа төргән изгелек орлоғо ул. Етемдәргә, сирлеләргә, тәбиғәткә, хайуандарға ярҙам итә алыу мөмкинлегең булыуы иһә – оло бәхет. Сөнки яҡшылыҡ эшләгәндән арта һәм үҙеңә әйләнеп ҡайта ул. Динебеҙ ҙә «уң ҡулың менән биргәнде һул ҡулың күрмәһен», тип өйрәтә, мин дә ул хаҡта маҡтанып, һөрәнләп йөрөргә яратмайым, иманлы эш тын ғына башҡарыла. Тыуған ояма йыш ҡайтам һәм яҡындарыма ҡул-тел ярҙамы менән дә, финанс яҡтан да терәк-таяныс булырға тырышам. – Йәшлек – үҙе нәфислек, ә урта йәштәрҙә модель булырға мөмкинме ул? Модель бизнесында йәш сикләүҙәре бармы? – Матурлыҡ индустрияһында үҙеңде төрлө йәштә һынарға була. Ләкин яҙмышыңды тулыһынса ошо өлкәгә бағышлайым тиһәң, 14–16 йәштән башлау отошлораҡ, әлбиттә. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Филиппиндың иң сибәре – үҙебеҙҙең Гөлсиә,0,analytics,Ҡатын-ҡыҙ,5262,https://bashkizi.ru/articles/a-byl-atyn-y/2025-08-25/filippindy-i-sib-re-ebe-e-g-lsi-4360470,2025-08-25T13:04:00+00:00
"Атайым Раян Нәҙербай улы Белорет районы Шығай ауылында дүртенсе бала булып донъяға килгән. Ул – баһадир кәүҙәле, сибәр йөҙлө, көслө, батыр йөрәкле кеше. Мәрхәмәтле, уңған, тырыш үҙе. Балта оҫтаһы булараҡ танылған. Ярҙам һорап килеүселәргә өй бураша, үҙебеҙгә лә йорт һалып, кәртә-ҡураны эшләп ҡуйған. «Аталы бала – арҡалы бала, – тиҙәр. Беҙ, ғаиләләге өс бала, атайыбыҙға арҡаланып үҫәбеҙ. Уның аҡыллы кәңәштәренә ҡолаҡ һалабыҙ. Ғаилә башлығы булғас, килеп тыуған мәшәҡәттәрҙе бергәләп хәл итәбеҙ. Атайым туғандары менән дә һәр саҡ яҡшы мөғәләмәлә, кәрәк саҡта уларға ярҙам ҡулы һуҙа. Хәҙерге көндә атайым вахта ысулы менән эшләп йөрөй. Мин уны һәр саҡ һағынып көтөп алам. Оло йөрәкле, изге күңелле атайым тураһында күпме генә яҙһам да, аҙ кеүек. Әсәйебеҙ Гөлдәр Зиннур ҡыҙы менән артабан да бәхетле ғүмер кисереүен, иҫән-һау эшләп йөрөүен теләйем. Гүзәлиә СӘЙФУЛЛИНА, йәш хәбәрсе. Белорет районы, Шығай мәктәбе. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Оло йөрәкле атайым,0,analytics,B ygel r,1339,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2026-02-13/olo-y-r-kle-atayym-4576865,2026-02-13T11:38:55+05:00
"Һуңғы алты ай эсендә районда 32 юл-транспорт ваҡиғаһы теркәлгән. Былтырға ҡарағанда 7-әүгә кәмерәк. Уларҙа 2 кеше үлгән, 1 кеше тән йәрәхәттәре алған. Берәүһендә водителдең эскән килеш транспорт менән идара итеүе асыҡланған. Йыл башынан 1330 ҡағиҙә боҙоу теркәлгән, шуларҙың 51 осрағы – эскән килеш транспорт менән идара итеү. Был осраҡта закон буйынса 1,5-2 йылға тиклем водитель таныҡлығынан мәхрүм итеү ҡарала. Былтырғы һандар менән сағыштырғанда, хәл үҙгәргән - күрһәткестәр үткән йылға ҡарағанда түбәнерәк. 8 кеше эскән килеш руль артына ҡабатлап ултырып тотолған, уларға ҡарата енәйәт эштәре ҡуҙғатылған. Транспорт саралары менән идара итеү хоҡуғынан мәхрүм ителгән һәм административ язаға дусар ителгән (хөкөм ителгән) 4 кеше транспорт сараһы менән идара итеүе өсөн енәйәт яуаплылығына тарттырылған. Районда төп проблемаларҙың береһе - теркәлмәгән транспорт (99 осраҡ) менән идара итеүселәр. Водитель таныҡлығы булмаған килеш руль артында йөрөүселәр – 88. Үткән йылға ҡарағанда артыуға бара. Автомобилдә балаларҙы махсус креслоһыҙ йөрөтөү – 28 осраҡ (былтыр - 56). Автомобиль тәҙрәләренә тонировка ҡуйған 75 водитель теркәлгән. Йәйге осор автомобилдә йөрөүселәр өсөн генә түгел, йәйәүлеләр өсөн дә хәүефле миҙгел – юлдарҙа мопед, мотоциклдарҙа йөрөүсе йәштәр, үҫмерҙәр күбәйә. Водитель таныҡлығы булмаған кешегә транспорт сараһы менән идара итеү хоҡуғын биргән - 20, 16-18 йәштәрҙәге бәлиғ булмағандар ҡатнашлығында 43 ҡағиҙә боҙоу осрағы асыҡланған, 36 мототехника штраф туҡталҡаһына ябылған. Дәүләт автоинспекцияһы хеҙмәткәрҙәре инициативаһы менән 22 ата-әсә РФ Административ хоҡуҡ боҙоуҙар кодексының 5.35 статьяһы (ата-әсәләрҙең (йәки законлы вәкилдәрҙең) бәлиғ булмағандарҙы ҡарау һәм тәрбиәләү буйынса бурыстарын үтәмәүе) буйынса яуаплылыҡҡа йәлеп ителгән. Автоинспекция хеҙмәткәрҙәре әйтеүенсә, юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен боҙоусы йәйәүлеләр, бигерәк тә тейеш булмаған урында юл аша сығыусылар, автомобиль юлында юл-транспорт ваҡиғаһы тыуҙырып йөрөүселәр бихисап. Юлдарығыҙ имен һәм хәүефһеҙ булһын.",Юлдарыбыҙ имен һәм хәүефһеҙ булһын,0,analytics,Хәүефһеҙлек,2009,https://tanburz.ru/articles/h-uefhez-lek/2025-07-03/yuldaryby-imen-m-h-ef-e-bul-yn-4300937,2025-07-03T16:00:00+00:00
"Фәридә КорбангалиевафикерләрИкенче Көнбатыш бүлгесе хәрби мәхкәмәсе журналист Фәридә Корбангалиевага һәм аның белән бергә эшләүче Алексей Барановскийга карата инаять эшен карый башлады. Алар террорчылыкны аклауда һәм пропагандалауда, шулай ук Русия Кораллы көчләре турында ялган хәбәрләр таратуда гаепләнә. Прокурор белдерүенчә, Корбангалиева видеолары Русия кешеләрендә борчылу, курку, көчсезлек һәм яклаусыз калу хисләре уяткан. Бу хакта ТАСС яза. Фәридә Корбангалиева һәм Алексей Барановскийга террорчылыкны ачыктан-ачык аклау һәм пропагандалау (Русия инаять кодексының 205.2 маддәсе, 2 нче өлеше) гаебе белдерелә. Моннан тыш, Корбангалиевага Русия Кораллы көчләре турында ялган хәбәрләр тараткан өчен дә (Русия инаять кодексының 207.3 маддәсе, 2 нче өлеше) инаять эше ачылган. Эш читтән торып каралачак һәм әмәгатьчелек өчен ачык булачак. Русия басмалары мәгълүматына караганда, 2024 елның маенда Корбангалиева һәм Барановский чит илдән видеохостинг платформаларының берсендә уртак әзерләгән видеоязма урнаштырган. Анда террорчылык гамәлләренә өндәү һәм терроризмны аклау элементлары табылган, дип саный тикшерү.2023 елның гыйнварында Корбангалиева, шулай ук чит илдән торып, мессенджерда Русия армиясенең ""махсус хәрби операция"" барышындагы гамәлләре турында ялган мәгълүмат тараткан. Фәридә Корбангалиева һәм Алексей Барановскийга карата читтән торып сак астына алу карары чыгарылган, алар халыкара эзләүдә. Русия Чехия хакимиятеннән Корбангалиеваны экстрадицияләүнеталәп итте. Праганың Шәһәр мәхкәмәсе Русиянең бу үтенеченкире какты. Фәридә Корбангалиева Казанда туып үскән, журналист. Башта ""Татарстан"" дәүләт телеканалында, соңыннан ""Русия-1"" федераль телеканалында эшләгән. елларда Алексей Барановский ""Русия азатлыгы"" легионында сугыша. Русиядә",Хәрби мәхкәмә журналист Фәридә Корбангалиев эшен карауга кереште,1,news,Яңылыҡтар,1755,https://www.azatliq.org/a/33475744.html,2025-07-16T10:52:17+00:00
"Ысынлап та, ял итеүҙең был төрө – һаулыҡ билгеһе. Әгәр ҙә әҙәм балаһы йоҡлай алмай ғазаплана икән, тимәк, уның тән йәки йән сәләмәтлеге яҡшынан түгел. Йоҡлағанда төш күреү үҙенсәлеге иһә кешегә донъяға яралған мәленән үк бирелгән. Уның тураһында Ҡөрьәндең Йософ сүрәһендә лә әйтелгән. Батша төш күрә лә юратыу өсөн кеше эҙләй. Һөҙөмтәлә Йософ ғәләйһис-сәләм юрап бирә. Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм үҙенең мөбәрәк хәҙисендә төштәрҙең өс төргә бүленеүе хаҡында әйткән. Беренсеһе Аллаһ Тәғәлә тарафынан килә (ул бөтөн ғәмәлдәрҙе үтәп, тәһәрәтләнеп йоҡлағанда, иртәнге намаҙға яҡыныраҡ инә, кешене рухландыра, дәртләндерә, яҡтылыҡ алып килә). Икенсеһе – тормоштағы мәсьәләләргә бәйле төш. Уны яҡшыға булһын тип теләргә генә кәрәк. Өсөнсөһө – һаташыу. Ыҙғыш, ғауға күтәрелгән бындай төштәрҙе берәүгә лә һөйләргә ярамай. Бындай осраҡта Пәйғәмбәребеҙ Әғүҙү билләһи минәш шайтанир ражим, бисмилләһир-рахмәнир-рахим тип доға уҡырға һәм төштө оноторға ҡушҡан. Шул да мәғлүм булһын: күргән һәр төштө һөйләп йөрөү урынһыҙ. Баҡыйлыҡҡа күскән атай-әсәйҙе төштә күреү – яҡшы билдә, ти дин белгестәре. Ҡайһы берәүҙәр йоҡлаған мәлендә мәрхүмдәр менән осрашһа, шикләнә башлай. Улайтырға ярамай: баҡыйлыҡтағылар беҙгә яҡшылыҡ теләй, һөйөнөсөн белдерә, ниндәйҙер ауырлыҡтан, хәүефтән ҡурсаларға теләй. Шул уҡ ваҡытта мәрхүмдәрҙең төшкә хәйер-доға һорап инеүе лә ихтимал. Бәлки, тормош мәшәҡәттәре менән булып, уларҙы бер аҙ онотоп ебәргәнбеҙҙер. Баҡыйлыҡтағылар бит Ҡөрьән уҡытыуға, хәйергә һәр ваҡыт мохтаж, аят-доғалар уларға нур, яҡтылыҡ, рәхмәт булып бара. Өҫтәүенә мәрхүмдәрҙең фани донъяла әйтеп ҡалдырған ниндәйҙер васыятын, аманатын үтәмәгәнгә төшкә инеүе лә бар. Әйтелгәндәрҙең барыһын да күҙ уңында тотоп, баҡыйлыҡҡа күскән яҡындарыбыҙҙың, ҡәрҙәштәребеҙҙең, айырыуса атай-әсәйебеҙҙең рухтарына бағышлап Ҡөрьән уҡытып, хәйер биреп торорға онотмайыҡ, васыяттарын үтәйек. Шул саҡта төштәребеҙ тыныс, йоҡобоҙ татлы булыр. Хәйерле төн!","""Әсәйем менән атайымды төшөмдә күрҙем. """,0,analytics,Йәмғиәт,1915,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-05-07/s-yem-men-n-atayymdy-t-sh-md-k-r-em-4227947,2025-05-07T21:45:00+00:00
"Сәс ҡойола башлаһа, нимә эшләргә? Был проблеманы хәл итеүҙең төрлө сараһы бар. Хатта хирургик ысулды ла ҡулланалар. Шулай уҡ  күптән һыналыу үткән һөҙөмтәле халыҡ медицинаһы тәҡдим иткән дауалар ҙа ыңғай һөҙөмтә бирә. Әммә, иң беренсе сиратта, бындай сәсте дөрөҫ итеп ҡарарға өйрәнергә кәрәк.",Сәстең ҡойолоуын туҡтатыу өсөн,1,news,Яңылыҡтар,292,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-15/s-ste-oyolouyn-tu-tatyu-s-n-4508492,2025-12-15T18:30:00+00:00
"Уҡытыусы, минеңсә, һөнәр түгел, ул булмыш булырға тейеш. Уҡытыусылыҡ һөнәре тәбиғәттән бирелмәһә, бары тик сараһыҙлыҡтан мәктәптә уңышлы итеп эшләп булмайҙыр. Сөнки был эш үтә ҙур сабырлыҡ, тырышлыҡ, балаларға һөйөү талап итә. Үҙ өҫтөңдә даими эшләргә, эҙләнергә, үҫешергә, замандан ҡалышмаҫҡа ла кәрәк. Нәҡ шундайҙар ғына мәктәп эшенән һис ситләшмәй, тейешле дәресте үткәреү менән хушһынмайынса, белем донъяһына мөкиббән китеп хеҙмәт итә. Бик күп йылдар Юлыҡ урта мәктәбендә башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы булып эшләгән Альмира Әхмәт ҡыҙы Яҡшыбаева тап шундай уҡытыусыларҙың береһе. Убалар ауылында тыуып үҫеп, урта мәктәптән һуң Башҡорт дәүләт университетының филология факультетын тамамлаған йәш уҡытыусы Альмира Әхмәт ҡыҙының Юлыҡ мәктәбендә башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы булып эш башлауына ла 35 йыл үтеп киткән. Юғары әҙерлекле, тырыш һәм иң мөһиме, хеҙмәттәштәре, уҡыусылар, ата-әсәләр менән тиҙ үк уртаҡ тел табып, уларҙың күңеленә үтеп инә алған уҡытыусы башкөллө эшкә сума. - Шул осорҙан алып көслө, берҙәм коллективта тиҫтәләрсә йыл бергә эшләп, бөгөнгө көндә хаҡлы ялда булған тәжрибәле, талапсан, шул уҡ ваҡытта ғәҙел булған уҡытыусыларға төплө кәңәштәре, ярҙамдары өсөн бик рәхмәтлемен, - ти бөгөн Альмира Әхмәт ҡыҙы эш башлаған тәүге йылдарын иҫкә алып. Йәш уҡытыусы тәүге көндән үҙ алдына әҙәбиәтте тормош менән бәйләп уҡытыу, уҡыусыларҙа әҙәби әҫәрҙәр уҡыуға теләк уятыу, уларҙың ижади һәләттәрен үҫтереүҙе үҙмаҡсат итеп ҡуя. Дәрестәрендә уларҙың логик фекерләүен үҫтереүгә, хәл-ваҡиғаларға үҙ күҙлегенән сығып, бөгөнгө менән бәйләп баһа бирергә өйрәтеүгә ҙур иғтибар бирә. Төрлө темалар буйынса шиғыр, мәҡәлә, инша, әкиәт һәм нәҫер яҙалар, күмәкләшеп таҡмаҡтар ижад итәләр. Тап шуғалыр ҙа Юлыҡ мәктәбе уҡыусылары башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса район, хатта республика кимәлендәге олимпиада, конкурстарҙа еңеүгә өлгәшәләр. Уларҙың ижад емештәре Йәншишмә, Табын гәзиттәрендә донъя күрә. Элекке уҡыусыларының береһе, бөгөн Шоңҡар журналында өлкән мөхәррир булып эшләүсе ике китап авторы булған Рәзинә Зәйнетдинова менән сикһеҙ ғорурлана ул. Бөйөк шағир Мостай Кәримдең 100 йыллығына арнап уҙғарылған шиғриәт бәйгеһендә Динара Насирова 1-се урын яулап, шағирҙың ҡыҙы Әлфиә Кәримова ҡулынан ноутбук ала. Икенсе уҡыусыһы Зөлхизә Зәйнуллина Өфөлә үткән Рәсәй кимәлендәге сәсәндәр бәйгеһендә лауреат дипломына лайыҡ була. Бергәләшеп ижад иткән таҡмаҡтары менән тотош Башҡортостанды тиерлек урап сыҡҡан егеттәрҙе кем генә хәтерләмәй икән. Башҡорт теле йылы сиктәрендә уҙғарылған республика кимәлендәге Таҡмаҡ батл конкурсында 2-се урын алһалар, Рухиәт байрамында Урал батыр рухландыра, башҡортлоҡто арттыра таҡмағы менән М. Кәрим исемендәге Йәштәр театрында сығыш яһау бәхетенә өлгәшкәндәр. Туған телгә арналған рэп стилендәге шиғыр менән Илсур менән Ильяс Кәримовтар Бөтә Рәсәй кимәлендәге конкурста айырым номинацияла еңеү яулаған. Ә инде гәзитебеҙ күренекле яҡташыбыҙ, яҙыусы, шағирә Гөлнур Яҡупова менән берлектә ойошторған Өмөтлө ҡәләм бәйгеһендә йылдың-йылы Юлыҡ мәктәбе уҡыусылары призлы урын ала. Альмира Әхмәт ҡыҙының уҡыусыларының уңыштары хаҡында шул тиклем бирелеп, ихласлап һөйләүенән уның эшен, һөнәрен, балаларҙы яратыуын тойомлайһың. Һәр балаға иғтибарлы, ихтирамлы, һәр уҡыусыны ысын шәхес итеп ҡабул итә ул. Шуға ла уны яраталар, хөрмәт итәләр. Бик күп йылдар элек мәктәпте тамамлаған элекке уҡыусылары ла ауылға ҡайтҡандарында бергә йыйылып, күстәнәстәрен тотоп, Альмира апаларының хәлен белергә киләләр. - Хатта әрме хеҙмәтенән ҡайтҡан уҡыусыларым килеп, уй-кисерештәрен һөйләп, кәңәш һорай. Ә инде балалар менән өй шарттарында төрлө темаларға һөйләшеү, әңгәмә ҡороу уларға ла, үҙемә лә бик оҡшай. Бында улар үҙҙәрен иркен тотоп, үҙ фекерҙәрен ҡыйыу итеп әйтә ала, - ти мөғәллимә. Уҡытыусы уларға төплө белем, туған телгә һөйөү, милли рух тәрбиәһе биреү менән бергә артабан тормошта юл ярырға өйрәтә. Йылдар аша ла улар юлын барлай, күҙәтә, уңыштарына һөйөнә. Альмира Әхмәт ҡыҙы мәктәптә әленән-әле яҙыусылар менән осрашыуҙар ҙа үткәрә. Уны беҙ төрлө осрашыуҙар, кисәләргә оҫта итеп сценарийҙар әҙерләүсе, алып барыусы тип тә беләбеҙ. Республика ағинәйҙәренең Имәндәш ауылында үткән йыйыны, шағирә Зөлфиә Ханнанова ҡатнашлығында район мәҙәниәт йортонда үткән Йөрәк һүҙе шиғри бәйгенең һәм башҡа бик күп сараларҙың сценарийҙарын яҙып, үҙе бик матур итеп алып та барҙы ул. Һәйбәт уҡытыусы, уңған хужабикә булыу өҫтөнә ул хәстәрлекле, йомшаҡ күңелле әсәй, өләсәй ҙә. Ҡыҙҙары Наҙгөл менән Гөлнар юғары белем алып, бөгөнгө көндә ғаиләләре менән Ырымбур өлкәһендә йәшәй һәм эшләй. Әйткәндәй, быйыл Гөлнар ҡыҙы ғаиләһе менән Ырымбур өлкәһендә үткән Өлгөлө башҡорт ғаиләһе конкурсында еңеп, Асыҡ республика конкурсында ҡатнашты һәм Рухлы ғаилә номинацияһында бүләкләнде. Зөлхизә ҡыҙы быйыл Салауат ҡалаһындағы индустриаль колледжды тамамлаясаҡ. Күренеүенсә, рухлы әсәнең ҡыҙҙары ла рухлы, тырыштар. Тырыш һәм фиҙаҡәр хеҙмәте өсөн Альмира Әхмәт ҡыҙы башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының 1-се Бөтә Рәсәй съезында Мәғариф министрлығының Маҡтау ҡағыҙына, Йыл уҡытыусыһы республика конкурсында Йәншишмә һәм Йәшлек гәзиттәренең махсус бүләктәренә лайыҡ була. - Эшемдең матди яғынан бигерәк, уҡыусыларҙың матур иҫтәлектәре, атай-әсәйҙәрҙең рәхмәте мөһимерәк. Мәктәпте тамамлауҙарына байтаҡ йылдар үтһә лә, элекке уҡыусыларҙың, һеҙҙең дәрестәрҙе, кисәләрҙе һағынабыҙ, тиеүҙәре, ялға ҡайтҡан саҡтарында килеп хәл белеүҙәре, уларҙан ишеткән ҡотлау-рәхмәт һүҙҙәре - уҡытыусы бәхетенең төп өлөшөлөр тип ҡабул итәм. Форсаттан файҙаланып, элекке һәм хәҙерге уҡыусыларыма, атай-әсәйҙәренә изге теләктәр менән рәхмәттәремде еткерәм. Яҙмыш һуҡмаҡтары ҡайҙа ғына илтһә лә, оло тормош юлында аҙашмай, иң бәхетле кешеләр булып йәшәгеҙ, - ти Альмира Әхмәт ҡыҙы. Мәрхәбә Собханғолова. Ғафури районы. ""Табын"" гәзитенән.",Уҡытыусылыҡ - уның булмышы,0,analytics,Мәҙәниәт,5738,https://shonkar.com/articles/culture/2025-06-02/u-ytyusyly-uny-bulmyshy-4260983,2025-06-02T13:56:00+00:00
"""Фатех-110"" ракетыфикерләрАмериканың сугышны өйрәнү институты () көндәлек күзәтүендә Русия белән Иранның сөйләшүләр алып баруыняза. Алар дроннар, шулай ук 300 чакрымга һәм аннан еракка һөүм итә алырдай ""Фатех-110"" һәм ""Зүлфикар"" баллистик ракетларын сатып алу белән бәйле диелә. Сентябрьнең икенче яртысында Иранга Русия саклану министры Сергей Шойгукилгән иде. Шул чакта аңа дроннар, ракетлар, һава һөүменнән саклану системы компонентлары күрсәткәннәр. искәртүенчә, БМОның иминлек шурасы резолюциясе Иранга 300 чакрымнан артык радиуста һөүм итәрдәй ракетларны сату мөмкинлекләрен чикли, әмма быел 18 октябрьдә аның вакыты чыга. Сугышны өйрәнү институты белгечләре фикеренчә, шуннан соң Русия ""Фатех 110"" һәм ""Зүлфикар"" ракетларын ала алачак. Мәскәү алар белән күптән кызыксынып килә иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",: Русия Иран белән еракка очучы ракетлар сатып алу турында сөйләшүләр алып бара,1,news,Яңылыҡтар,886,https://www.azatliq.org/a/32613991.html,2023-09-28T09:11:55+00:00
"Дәүләт автоинспекцияһы белдереүенсә, республикала  1528 уҡыусы юл ҡағиҙәләрен боҙған өсөн Эске эштәр министрлығында иҫәпкә ҡуйылған.","1,5 мең уҡыусы иҫәпкә алынған",0,analytics,Төнгө урам,132,https://yanshishma.com/articles/t-ng-uram/2025-07-22/1-5-me-u-yusy-i-pk-alyn-an-4322410,2025-07-22T16:01:30+00:00
"5Бекир Дегерменджи: ""Улымны болай гына ибәрмәсләр""Мостафа Дегерменджи 2014 елның 26 февралендә Кырым Югары Радасы алдында массакүләм чуалышларда (""Русское единство"" оешмасының митингына каршы урам ыенында) катнашуда гаепләнә. Ел ярым инде сак астында булган 27 яшьлек Мостафа өстеннән Акмәчеттә мәхкәмәләр дәвам итә. Аның атасы Бекир әфәнде улының эше хакында Азатлыкка сөйләде. – Бекир әфәнде, мәхкәмәдә эшнең каралуы ни дәрәәгә итте? – Эш әле төгәл карауга барып итмәде. Улымны 8 октябрьгәчә сак астында калдырдылар. Без апелляциягә бирдек, ләкин без инде алдан белә идек нинди карар булачагын. Гадәттәгәчә 20 минут барган мәхкәмә безнең апелляцияне кире какты. – Сез бөтен нәрсә алдан планлаштырылды димәкче буласызмы? – Мин моны сөйләмәкче түгел, мин моны беләм. – Сез нәрсәгә нигезләнеп болай әйтәсез? – Чөнки бер генә мәхкәмә дә башкача үтми. Барлык мәхкәмә утырышлары бер ук үтә. Без апелляция бирәбез, алар аны кире кагалар, без тагын апелляция бирәбез - алар аны тагын аны кире кага. Алар аларга нәрсә кирәк - шуны эшлиләр. Минемчә, алар бөтен нәрсәне куркыту, буйсындыру өчен эшлиләр. Мин моны башкача атый алмыйм. – Улыгызны конкрет нәрсәдә гаеплиләр һәм ул нәрсәдә үзенең гаепле булуын танымый? – Аны 26 февральдә массакүләм чуалышларда катнашуда гаеплиләр. Ул моны үз өстенә алмый, моны танымый. Бу митинг Украина чорында Украинада үтте. Әгәр алар, әйтик, гаепле булсалар да, аларны Украина хөкем итергә тиеш, ә бездә Русия хөкем итә. – Бу чуалышлар вакытында зыян күрүчеләр бар. – Әйе, анда 80 нән артык кеше зыян күргән диләр. – Мин ике үлгән кешене күз алдында тотам. – Әйе, андый сүзләр бар, ләкин мин алар кем, кайдан – белмим. – Ә аларның вәкаләтле вәкилләре мәхкәмәдә шаһитләр булып катнашмыймы? – Мәхкәмәдә моңа әлә барып итмәдек. Без төп мәсьәләгә әле барып итмәдек. Эш гаепләү–апелляция, гаепләү–апелляция дәрәәсендә бара. – Мөфтинең Мостафа белән очрашканы юкмы? – Әйе, ул аларда булды. – Нинди максат белән? – Ул аларны ничектер чыгырырга омтылган кебек булды, ләкин алар эшләмәгән эшләрен үз өсләренә алырга тиешләр иде. – Мостафа риза булдымы? – Юк. – Бу эш алда ничек дәвам итәчәк дип уйлыйсыз? – Минем фикеремчә, аларны болай гына чыгармаслар. ""26 февраль"" эше нигезендә, ягъни, 2014 елда Кырымның Русиягә кушылуын таләп иткән ""Русское единство"" оешмасының митингына каршы урам ыенында катнашкан кырымтатар активистлары – Мәлес рәисенең урынбасары Әхтәм Чийгоз, Али Асанов, Мостафа Дегерменджи кырымтатар телевидениесенең операторы Эскендер Небиев та кулга алынды. Эскендер Небиев ноябрь аенда 2,5 елга шартлы рәвештә хөкем ителде. ""26 февраль"" эше нигезендә гаепләнүче Мәлес рәисенең урынбасары Әхтәм Чийгөзөстеннән чираттагы мәхкәмә утырышы 18 августка билгеләнгән.","Бекир Дегерменджи: ""Улымны болай гына ибәрмәсләр""",0,analytics,Ҡырым,2696,https://www.azatliq.org/a/27926005.html,2016-08-17T05:00:56+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРәхимованың адвокаты бу беркетмә ""канунсыз һәм нигезсез"" төзелгән дип саный. Уфадагы полиция ""Пруфы"" басмасын гамәлгә куючы Рәүфә Рәхимовага яңа беркетмә төзегән. Бу юлы ""хакимияткә ихтирамсызлык"" турында (Русия административ хокук бозулар кодексының 20.1 маддәсе, 3 өлеше — мәгълүмати-телекоммуникация челтәрләрендә әмгыятькә, дәүләткә яки Русия хакимияте дәүләт оешмаларына ихтирамсызлык күрсәтүче мәгълүмат тарату). Бу хакта бүген, 18 декабрьдә куәт оешмаларына якын булган ""Оперсводки РБ""-каналыһәм ""Коммерсантъ""газетыхәбәр итте. Әлеге беркетмәне Уфадагы 9 нчы полиция бүлекчәсе инспекторы Д. Мәгасүмова Башкортстан эчке эшләр министрлыгына 30 ноябрьдә кергән материаллар нигезендә төзегән. Инспектор ""Рәхимованың -тавидеоязматаратуын ачыклаган, видеода дәүләт хакимиятенә ачыктан-ачык ихтирамсызлык һәм тискәре мөнәсәбәт күренә"", диелә. "". Реалии"" ачыклавынча, әлеге видеоны Рәүфә Рәхимова 2020 елның сентябре башында Куштаудагы вакыйгалар эзеннәнясаган булган. Ул видеода ""кешенең башкача фикерләвен, аның протест кәефен бастыру өчен хакимияткә иң уңайлы корал — курку""дип белдергән. Шулай ук ""хәзер башка чынбарлык килде — кешеләргә гаделлек һәм хокукларын ихтирам итүләре кирәк"", дигән. ""Якташлар! Хакимият сезнең курку энергиясе белән туена. Аларга моны эшләргә ирек бирмәгез, үзегезне, хокукларыгызны, ирләрегезне, абруегызны яклагыз"", ди Рәүфә Рәхимова мөрәәгатенең ахырында. Рәхимованың адвокаты Илнур Сәлимановфикеренчә, беркетмә ""канунсыз һәм нигезсез"" төзелгән. ""Административ хокук бозу монда бөтенләй юк"", дигән ул. Видеомөрәәгать ""Пруфы""ның -каналыннан сөртелгән булган. Бер ел элек әлеге видеовидеохостингындагы""Книжные приключения"" сәхифәсендә барлыкка килгән.10 декабрьдә Уфаның Совет районы мәхкәмәсе ""Пруфы"" басмасы мөхәррире Марина Кәримовага ""киңкүләм мәгълүмат ирегеннән явызларча файдаланган"" өчен 60 мең сум штрафсалган иде. Ноябрь аенда гына шушы ук мәхкәмә ""Пруфы"" бәйсез басмасын киңкүләм мәгълүмат ирегеннән явызларча файдалануда гаепле дип тапкан иде. (Русия Административ хокук бозулар кодексының 13.15 маддәсе). Басмага 200 мең сум штрафсалдылар. ""Пруфы"" нәшере Рәүфә Рәхимовабасма өстеннән Роскомнадзорга әләкне июль аенда Хәбиров хакимияте башлыгы Максим Забелинязуынсөйләде. Аның фикеренчә, Башкортстан хакимиятләренең максаты - ""Пруфы""ны лицензиясеннән мәхрүм итү. Рәхимованың үзенә быел октябрь башына Русия гаскәрен ""кимсетү""дә гаепләп 30 мең сум штрафсалганнар иде. Күптән түгел Башкортстанның БСТ дәүләт телеканалы бәйсез медианы һәм -каналларны Башкортстандагы вазгыятьне тотрыксызландырырга омтылуда гаепләпматериал чыгарды. Үзенең яңа сюжетында канал ""дус булмаган чыганаклар"" республика башлыгы Радий Хәбировның якында вазифасыннан китәчәге турындагы ялган хәбәрләр тарата, дип белдерә. БСТ сюжетында Радий Хәбировның китәчәге турында беренче булып ""Пруфы"" басмасы язуы әйтелә. Басманың хуасы Рәүфә Рәхимованы аерым телгә алып, алып баручы ""аның мәгълүмат чарасы һәрвакыт хакимияткә каршы, тикшерелмәгән һәм уйлап чыгарылган гына түгел, ялган мәгълүмат та тарата. Дәүләткә каршы мондый эшчәнлек федераль дәрәәдә дә сизелми калмады: күптән түгел мәхкәмә Рәүфә Рәхимованы ил гаскәрен ""кимсетү""дә гаепле дип тапты, 30 мең сум штраф салды"", ди. Рәүфә Рәхимова үзе исә әлеге хәлне аңа карата ""сәяси заказ"" дипатаган иде. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Башкортстан полициясе ""Пруфы"" басмасы хуасы Рәүфә Рәхимованы ""хакимияткә ихтирамсызлыкта"" гаепләгән",1,news,Яңылыҡтар,3331,https://www.azatliq.org/a/bashkortstan-politsiyase-prufi-basmasi-hujasi-raufa-rahimovani-hakimiyatka-ihtiramsizlikta-gaeplagan/33244507.html,2024-12-18T16:00:47+03:00
"Иллюстратив рәсемфикерләрБашкортстанда инде берничә ел рәттән эшсезләр саны Татарстан белән чагыштырганда күбрәк. Бу хакта Росстат мәгълүматларына таянып яза.2022 ел нәтиәләренә күрә, Башкортстанда эшкә яраклы халыкның 0,8 проценты эшсез утыра. 2021 елда бу күрсәткеч 1,2 процент булган. Шул рәвешле, бер елда республикада эшсез кешеләр саны 0,4 процентка кимегән.2020 елда Башкортстанда эшсезлек дәрәәсе 5,6 процент булган, бу – Идел буе төбәгендә иң зур күрсәткеч. Татарстанда исә 2022 елда эшкә яраклы халыкның 0,4 проценты гына эшсез утыруы ачыкланган, бу – Башкортстан белән чагыштырганда ике тапкыр яхшырак күрсәткеч. 2021 елда да татарстаннар арасында эшсезләр саны 0,6 процент тәшкил иткән, Башкортстан күрсәткечләреннән ике мәртәбә яхшы булган. Басма искәртүенчә, соңгы елларда Башкортстанда иң кискен торган мәсьәләләрнең берсе – эш яшендәгеләрнең күрше һәм төньяк төбәкләргә күчеп китүе. Төбәктә вахта ысулы белән читкә барып эшләү дә киң таралган. Башкортстанда, Татарстан белән чагыштырганда, вахта ысулы белән эшләүчеләр биш тапкыр күбрәк, дип язабасма. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда эшсезләр Татарстандагыга караганда ике тапкыр күбрәк,1,news,Яңылыҡтар,1165,https://www.azatliq.org/a/32310427.html,2023-03-09T14:38:25+00:00
"Бер ваҡыт ир кеше яҡшы кәйефтә уянып, ихатаһына сыҡһа, унда сүп-сар тулы бер биҙрә ултыра ти. Ул биҙрәне ала, сүбен түгә, һауытын ялтырап таҙарта һәм иң ҙур, өлгөргән, ҡыҙыл, тәмле алмаларҙы тултырып күршеһенә индерә. Күршеһе ишеген шаҡығас: ""Ниһайәт, мин уның маҙаһына тейҙем! "" - тип ҡыуана. Ирешергә әҙерләнеп ишеген асһа, ә теге уға алмалар һалынған биҙрәһен бирә лә: - Кем нимә менән бай, шуның менән бүлешә инде! - тип, алма тулы биҙрәһен күршеһенә һуҙа.",АҠЫЛЛЫЛЫҠ ТУРАҺЫНДА ҠИССА,0,analytics,Йәмғиәт,460,https://tamasha-rb.ru/articles/obshchestvo/2024-05-23/a-yllyly-tura-ynda-issa-3780569,2024-05-23T16:56:00+00:00
"Хәния Фәрхи һәйкәле30 май татар халкының яраткан ырчысы Хәния Фәрхигә туган ягы, Башкортстанның Тәтешле районы үзәге Югары Тәтешледә һәйкәл ачылды. Тантанада Хәния Фәрхинең туганнары, хезмәттәшләре, Башкортстанның һәм Татарстанның сәхнә осталары катнашты. Узган ел Тәтешледәге Балалар иаты үзәгендә ырчының музее ачылган иде. Һәйкәл шушы музей каршына куелды. Хәния Фәрхи истәлегенә ике елга бер ырчының туган ягы – Тәтешле районы Югары Тәтешле авылында ""Онытылыр димә"" дип аталган фестиваль-бәйгеуздырыла. Быел аның финалына 33 кеше чыкты. Белешмә: Хәния Фәрхи 1960 елның 30 маенда Тәтешле районының Югары Салаюа авылында туа. Бәдрәш авылы мәктәбендә, Мәскәү тегүчелек институтында һәм бер үк вакытта музыкаль училищеда укый. Казанда театр училищесында укый һәм Тинчурин театрында эшли башлый. 2006 елдан ""Бәйрәм"" театр-студиясен итәкли. 2017 елның 27 июлендәбакыйлыкка күчте. Ул татар эстрадасының иң якты йолдызларының берсе иде. Бауман урамындагы Йолдызлар аллеясендә аның да исемле йолдызы бар. ""Татар ыры"" бәйгесендә ул 15 ""Алтын барс"" сынына лаек булды. Татарстанның һәм Башкортстанның халык ырчысы. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Югары Тәтешледә Хәния Фәрхигә һәйкәл ачылды,1,news,Яңылыҡтар,1204,https://www.azatliq.org/a/31875648.html,2022-05-30T19:05:24+00:00
"«Ҡарағыҙ әле, башҡорт малайы Рамаҙан Биккинин «Онотмағыҙ» йырын ҡалай йөрәккә үтеп инерлек итеп, бар күңелен һалып башҡара. Был Кремлдә «Еңеү музейы» проекты концертынан өҙөк. Йәш артист тураһында — минең «Һоҡланғыс кешеләр тормошо» рубрикаһында. Рамаҙанға 12 йәш. Ғаиләһе менән Өфөлә йәшәй, Нариман Сабитов исемендәге 1-се балалар музыка мәктәбендә уҡый. Әсәһе уны 7 йәшендә музыкаға алып килгән, тәүҙә ул баян класында шөғөлләнгән, һуңынан вокалға күскән. Рамаҙан рус, башҡорт һәм инглиз телдәрендә йырлай. Бер нисә конкурста еңеү яулаған, афарин! Малайҙың уңышы – уның ата-әсәһе Рәсимә Фәрүәз ҡыҙының һәм Илдус Исламғәле улының оло хеҙмәте. Улар балаларында матурлыҡҡа һөйөү тәрбиәләй, милли мәҙәниәт менән таныштыра. Ысын илһөйәрҙәр үҫтерә. Әйткәндәй, Рамаҙандың ғаиләһе ижади, уның апаһы Алһыу Өфө сәнғәт училищеһының эстрада-джаз йыры бүлегендә уҡый. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Радий Хәбиров йәш артист Рамаҙан Биккинин менән таныштырҙы,1,news,Яңылыҡтар,1016,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-07-22/radiy-h-birov-y-sh-artist-rama-an-bikkinin-men-n-tanyshtyr-y-3857140,2024-07-22T12:03:00+00:00
"Әбйәлил районында махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың ғаиләләре өсөн берҙәм ҡабул итеү көнө үтте Асҡар, Ташбулат һәм Буранғол ауылдарында 120-нән ашыу мөрәжәғәт ҡабул ителгән. Улар, башлыса, социаль ярҙам сараларына, төҙөлөш өсөн ер участкаһы биреү, льготалы ипотека һәм төбәк түләүҙәре алыу, торлаҡты ремонтлау һәм башҡа һорауҙарға ҡағылды. Ошо уҡ майҙансыҡтарҙа һәләк булған яугирҙарҙың яҡындары өсөн өҫтәл артында ултырып һөйләшеү ойошторолдо.",Осрашыуҙар дауам итә,0,analytics,Махсус хәрби операция,451,https://shonkar.com/news/care/2025-05-31/osrashyu-ar-dauam-it-4258228,2025-05-31T14:54:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАерым алганда, Франция белән Британия ""һавада, диңгездә һәм энергетика инфраструктурасына булган атышларны"" бер айга туктатырга тәкъдим итә. Шул ук вакытта бу ирдә барган хәрби хәрәкәтләргә кагылмый. Франция президенты Эммануэль Макрон басмасына Украина белән бәйле альтернатив тынычлык планы булуынсөйләгән. Макрон АКШ һәм Русия килештергән тынычлык килешүенә ышанмавын әйткән. Моңа альтернатива буларак Франция белән Британия ""һавада, диңгездә һәм энергетика инфраструктурасына булган атышларны"" бер айга туктатырга тәкъдим итә. Шул ук вакытта солых ирдә барган хәрби хәрәкәтләргә кагылмый. ""Атышны туктата калсалар, аның фронт сызыгы буйлап үтәлүенә ышану авыр булыр иде"", дигән Макрон. Әлеге планда Украинага Европаның тынычлык тәэмин итү гаскәрләрен ибәрү дә бар, әмма анысын солых төзегәннән соң гына эшләү ниятләнә. ""Якын атналарда украин ирләрендә бернинди европа гаскәрләре дә булмаячак. Сөйләшүләр, солых төзү берничә атнаны алачак, аларга ирешү өчен бу вакытны ничек кулланачакбыз — мәсьәлә шунда. Солых имзалангач, гаскәрләр урнаштырыла башлаячак"", дигән Макрон. ""Европа тынычлык тели, әмма ул ""теләсә ниндия бәһа белән, гарантияләрсез"", булмаска тиеш, ди ул. Украина президенты Владимир Зеленскийжурналистларга бу план хакында беләм, дип әйткән. Элегрәк Британия премьер-министры Кир Стармертынычлык планы әле эшләнеп бетмәде, аның турында АКШ белән фикер алышачаклар һәм АКШ белән берлектә тормышка ашырачаклар, дигән иде. Бу план белән бәйле якында яңа очрашу булачак, диде Стармер. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Макрон Украина белән бәйле планны аңлатты: бер айлык солых төзү һәм тынычлык тәэмин итү гаскәрләрен кертү тәкъдим ителә,1,news,Яңылыҡтар,1566,https://www.azatliq.org/a/makron-ukraina-belan-bayle-planni-anglatti-ber-aylik-solih-tozu-ham-tinichlik-taemin-itu-gaskarlaren-kertu-takdim-itela/33334130.html,2025-03-03T09:51:52+03:00
"Если в детсаду есть дополнительные кружки и секции, например художественные или спортивные, их тоже можно оплатить маткапиталом. Как это сделать? — Проверьте на сайте Рособрнадзора (.529 ), есть ли у выбранного вами детского сада лицензия на образовательную деятельность. — Если всё в порядке, заключите с ним договор. В документе или в дополнительном соглашении к нему отметьте, что платите из средств маткапитала. — Подайте заявление об этом в клиентскую службу Социального фонда или в МФЦ. Также можно воспользоваться Госуслугами: найдите раздел «Распоряжение материнским капиталом»; перейдите на вкладку «Образование ребёнка»; выберите категорию образовательной организации «Детский сад»; укажите, какая услуга вам нужна: если посещение детсада, то «Присмотр и уход», если кружок или секция — «Образовательные услуги»; заполните заявление и нажмите «Отправить». Объясняем РФ Объясняем Башкортостан",Как оплатить детский сад маткапиталом?,1,news,Яңылыҡтар,901,https://uchbash.com/news/novosti/2024-09-26/kak-oplatit-detskiy-sad-matkapitalom-3946728,2024-09-26T19:15:00+00:00
"Башгидромет мәғлүмәттәре буйынса, республикала йылыта башлай. Ҡаты һыуыҡтарҙан Һуң Башҡортостан биләмәһенә йылыраҡ һауа массаһы килә. Ҡар яуасаҡ, әммә һыуыҡтар бөтөнләй сигенмәйәсәк. Ғинуарҙың һуңғы аҙнаһында уртаса һауа температураһының норманан 4–5 градусҡа түбән булыуы көтөлә. Февраль, Рәсәй гидрометеорология үҙәгенең яҡынса фараздары буйынса, ғәҙәттәгенән йылыраҡ була. Был айҙа һауа температураһы уртаса климат нормаһынан юғары, ул –11,7 градус тәшкил итә. Мартта ла ғәҙәттәгенән йылыраҡ булыуы көтөлә. Уртаса температура климат нормаһынан –5,1 градусҡа юғарыраҡ буласаҡ.",Быйыл яҙ ғәҙәттәгенән иртәрәк киләсәк,1,news,Яңылыҡтар,578,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-28/byyyl-ya-tt-gen-n-irt-r-k-kil-s-k-4553318,2026-01-28T11:02:00+00:00
"фикерләрКытай Русиягә Украинада сугыш алып бару өчен мөһим була барган технологияләр һәм иһазлар бирә. Бу хакта АКШ дәүләт күзләве мөдире офисының күптән түгел чыгарылган хисабына сылтама белән хәбәр итә. Әлеге хисапта күбрәк ачык чыганаклардан алынган белешмәләр, Көнбатыш матбугаты хисаплары китерелгән, шулай ук анда АКШ күзләү берләшмәсе ""сугыштагы тырышлыкларында Русия өчен Кытай мөһим терәк булып тора"" дигән бәяләмә дә биргән. Март аена кадәр Кытай Русиягә ""якынча 12 миллион долларлык пилотсыз очкычлар һәм аларның өлешләрен саткан"" диелә хисапта. Моны Русия таможнясы белешмәләрен анализлап ачыклаганнар. Кытай дәүләт саклану ширкәтләре Русиянең чикләүләргә эләккән дәүләт саклану ширкәтләренә сугышта да кулланып була торган башка төрле технологияләр дә саткан. ""Мәскәү хәрбиләре аларны Украинадагы сугышны дәвам итү өчен куллана"" диелә хисапта. Мәсәлән моңа ""навигация иһазлары, хәрби очкычларга кирәк-яраклар"" керә. Кытайдан Русиягә ярымүткәргечләр экспорты да арткан, Көнбатышның кырыс чикләүләр кертүе, экспорт контроле булуга да карамастан, ""АКШда яки Америка брендлары астында итештерелгән йөзләрчә миллион долларлык ярымүткәргечләр Русиягә килә"", диелә. Хисапта әйтелгәнчә, мөгаен кытай оешмалары Мәскәүгә чикләүләрдән качарга булышадыр. Русия Украинага каршы сугыш башлаганнан соң, Кытай аның өчен нык мөһим икътисади партнерга әйләнде, дип искәртелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Медиа: Кытай Русиягә сугыш өчен кирәкле иһазлар һәм технологияләр сата,1,news,Яңылыҡтар,1468,https://www.azatliq.org/a/32523823.html,2023-07-28T07:19:13+00:00
"Зәңгәр күҙҙәре менән үҙенә баҡҡан ун ете йәшлек улының мөләйем йөҙөнә ҡарап, ҡатын эстән генә: Эй, үткән ғүмер, - тип, уфтана биреберәк тә ҡуйҙы. Эйе, үҙе лә бит ҡасан ғына әле улы йәшендәге ғәмһеҙ ҙә, шаян да ҡыҙ ине. Ана, үҙенең шул саҡта төшкән фотоһы стенала элеүле тора. Инде егерме йыл ваҡыт үтеп тә киткән. Ул ара күҙ асып-йомған кеүек тә, бик оҙон да һымаҡ Валентинаға. Йәшләй генә Сергейға ғашиҡ булып, ун туғыҙы тулыр-тулмаҫтан кейәүгә сығып та ҡуйҙы. Егермелә улы тыуҙы. Ләкин бер ҡайғыһыҙ, бәхетле тормошта биш йыл ғына йәшәп ҡалды Валя. Камазында Белорет яғынан ағас ташыған Сергейы, машинаһы менән Алатауҙан ҡолап, бик ҡаты имгәнде. Тәүҙә больницала, унан өйҙә ятты. Ләкин, мандый алмай, яҡты донъя менән хушлашты. Сергейының үлеме ҡапылдан булмаһа ла, өҙөлөп һөйгән кешеһен юғалтыуҙы бик ауыр кисерҙе йәш ҡатын. Шулай ҙа бирешмәҫкә, ныҡ булырға тырышты. Ваҡыт тигән нәмә аҡрынлап йөрәк һыҙлауҙарын баҫты. Ләкин ундағы яра, оло һағыш мәңгелеккә ҡалды. Һуңыраҡ йәш, сибәр тол ҡатын янында аҙғын ниәт менән йөрөүселәр ҙә, ысын һөйөү тәҡдим итеүселәр ҙә булды, әлбиттә. Тик араларында Сергейын алыштырырҙайҙы күрмәне ул. Бар һөйөүен, күңел наҙын улына бағышлап йәшәй бирҙе. Колькаһы тәртипле, инсафлы бала булды, уның йөҙөнә ҡыҙыллыҡ килтермәне. Тырыш малай мәктәпте яҡшы билдәләргә генә тамамланы. Күптән түгел имтихандарын уңышлы тапшырып, Өфөләге институтҡа уҡырға инеп ҡайтты. Һәм бына, әсәһен япа-яңғыҙ ҡалдырып, иртәгә таң менән шунда юлланасаҡ. Валя стеналағы сәғәткә күҙ төшөрөп алды. Инде төнгө беренсе китте, ә улы һаман юҡ. Нишләптер оҙаҡлай. Валя үҙенең нишләптер оҙаҡлай тигән уйына көлөмһөрәп ҡуйҙы. Үҙе лә бит әсәһенә Сергей менән осрашыуға ярты ғына сәғәткә, тип әйтеп сығып, ул ярты сәғәте таңға тиклем һуҙыла ла ҡуя ине. Колькаһы менән Оля ла бер-береһенән айырыла алмайҙарҙыр инде. Йоморо ғына кәүҙәле, һөйкөмлө генә ҡыҙ Оля. Улы менән беренсе кластан бергә уҡынылар. Баштан уҡ дуҫ булдылар. Хәҙер килеп дуҫлыҡ мөхәббәткә әүерелде, күрәһең. Улы көн дә осрашыуға саба. Хоҙай бәлә-ҡазаларҙан азат итһен, балаларға бәхет, тәүфиҡ ҡына бирә күрһен инде. .Хәйер, үҙенә Сергейын алыштырырҙай кеше булманы тиһә лә, берәү бар ҙа ул. Элекке һабаҡташы, оҙаҡ йылдар ситтә йөрөп ҡайтҡан отставкалағы офицер. Был буйҙаҡ ир Валентинаға оҡшай. Шулай ҙа бына икенсе йыл инде, ымһындырып йөрөтә. Коляһы китеп, бер яңғыҙы ҡалһа, кем белә, бәлки, өйөнә керетеп тә ҡуйыр. Сәғәттең дөңгөлдәтеп берҙе һуғыуы Валентинаны һиҫкәндереп ебәрҙе. Ҡапыл ғына күңелен шом биләй башланы. Таң менән китәсәген белә тороп, кеше был ваҡытҡа тиклем йөрөмәҫ, берәй хәлгә тарыманымы икән, тип Валентина тынысһыҙлана уҡ башланы. Ул өҫтөнә кофтаһын һалып, ихатаға сыҡты. Аяҡ тауышы ишетелмәй микән, тип бер аҙ ҡолаҡ һалып торҙо ла, бер нәмә лә тойолмағас барып килмәй булмаҫ, ахырыһы, тип ишеген йоҙаҡлай һалып, Олялар йәшәгән яҡҡа ҡарай атланы. Уларҙың биш ҡатлы йорто Валентиналарҙың шәхси өйҙәрҙән торған ҡасабаһынан алыҫ түгел. Ағас-ҡыуаҡтар менән ҡапланған йырғанаҡты сығып, бер аҙ юғары күтәрелергә генә кәрәк. Тик ғүмер буйы был һуҡмаҡтан йөрөһә лә, тәрән генә соҡор аша уҙғанда күңелгә шом төшә. Ә бындай дөм ҡараңғы төндә бигерәк тә. Йырғанаҡтың арғы башында, Тәйрүк йылғаһы менән ҡушылған ерендә усаҡ яҡтыһын күреп, Валентина бер аҙ тынысланып ҡалды. Шулай ҙа соҡор аша сыҡҡанда шикләнеп, тирә-яғына ҡарап-ҡарап алды. Ҡапылдан башына килтереп ҡапланған япма, Валентинаға ыһ итергә лә ирек бирмәй, шунда уҡ тынын быуҙы. Бер нисә пар ҡул сәбәләнгән ҡатынды күтәреп алды ла ҡайҙалыр алып та китте. Бер аҙҙан туҡтап ергә ташланылар. Кемелер башындағы япманы һыпырып алды. Икенсеһе, әзмәүерҙәй егет, йыш-йыш тын алып ятҡан ҡатынға эйелеп, ҡарлыҡҡан тауыш менән: Если пикнешь, убью! –тип муйынына бысаҡ терәне. Валяның танауына әсе араҡы еҫе килеп бәрелде. Ул да булмай күлдәген ҡулбаштарына тиклем күтәреп, итәген баш осонда төйнәп тә ҡуйҙылар. Ҡабалана-ҡабалана эске кейемдәрен һыпырҙылар… Үҙен эләктергән өсәү эштәрен бөтөргәс, ҡарлыҡҡан тауышлы кемгәлер: Бар, башҡаларҙы саҡыр! -тип бойорҙо. Оҙаҡ та үтмәй, күлдәк эсендә томаланып, саҡ-саҡ тын алып ятҡан ҡатынға йүгерешеп килгән аяҡ тауыштары ишетелде. Береһе шунда уҡ уға йәбеште. Ҡалғандары: Мин уның артынан! , Юҡ, мин! , Ә мин һинән һуң – тип башта шымыраҡ, аҙаҡ ҡысҡырына биреп үк, сират бүлеште. Валентинаның ҡолағына араларында таныш тауыштар ҙа ишетелгәндәй булды. Быныһы улының класташы Мансур түгелме һуң? , Саша ла бында! . Ә быныһы? Юҡ, булыуы мөмкин түгел! Ҡатындың мейеһенән йәшен уты үткәндәй булды. Аңы томаланды. Ә бер аҙҙан нисектер барыһына ла битараф ҡалып, тик уйы менән генә сәғәт телендәй Алтау. ., һигеҙ. ., ун бер. ., – тип, үҙенән үткәндәрҙе һананы. Егеттәр тәүге эштәрен, бер-береһен ҡабаландырып, ашыҡ-бошоҡ ҡына башҡарҙылар. Унан икенсе әйләнеш китте, буғай…Ҡатын аңын юғалтты. Таң атҡас ҡына иҫенә килде Валентина. Өнөммө был, төшөммө тигәндәй, бер аҙ алйып ятты ла, тороп ултырҙы. Төйөнө ысҡындырылған күлдәген рәтләп кейҙе. Ҡайҙалыр быраҡтырылған эске кейемдәрен эҙләп тормай, эргәлә ятҡан кофтаһын эләктереп алды ла аяғына баҫты. Ҡапылдан башы әйләнеп, уҡшытып, ҡоҫҡоһо килде. Бер аҙ тын алғас, ҡатын хәлһеҙләнгән аяҡтарын көскә һөйрәп, өйөнә табан атланы. Ул ингәндә Коляһы кейенгән килеш диванда ултыра ине. Юл сумкаһы ла аяғы осонда әҙер тора. - Автобусҡа һуңға ҡалам бит инде, ҡайҙа йөрөйһөң ул? ! – тип ҡаршыланы әсәһен Коля урынынан тороп. Ишек яңағына һөйәлгән ҡатын башта өндәшмәне. Аҙаҡ шым ғына тауыш менән: - Һин ҡайҙа, мин дә шунда булдым…Һин унда, улым…ун өсөнсө инең…- тине. Әсәһенең һүҙҙәре ҡапыл ғына Коляға барып та етмәне, шикелле. Ә инде аңлап алғас, ул шап итеп диванға ултырҙы. Шунан ҡапыл һикереп торҙо ла ҡулына сумкаһын эләктерә һалды һәм, әсәһен бәреп йыға яҙып, ишектән тышҡа ташланды. Валентина карауатына барып тәгәрәне лә, мендәренә ҡапланып, үкһеп-үкһеп иларға тотондо. Коляны шул көндө үк теге йырғанаҡ төбөндө үҫкән ҡайын ботағында аҫылынған килеш таптылар… Был ваҡиғанан һуң арыу ваҡыт үтеп китте. Ҡапылдан сәстәре салланған, сүгеп ҡалған Валентина көн һайын улының өҫтәлдәге фотоһүрәтен ҡулына алмай ҡалмай. Коляның йөҙөнә бик оҙаҡ ҡарап тора ул. Башын һәр саҡ: Ниңә генә Оля өйҙә булмай сыҡҡан да, ниңә генә Коляға иптәштәре менән күңел асырға тип Тәйрүк буйына төшөп барған Мансур осраған икән? Ниңә генә уны үҙҙәре менән алып киткәндәр? Ниңә икән уларға үҙҙәренән өлкәнерәк, электән таныш бер нисә әҙәм аҡтығы килеп ҡушылған? .. тигән бер үк уйҙар тынғыһыҙлай. Фотоны кире өҫтәлгә ҡуйғанда, ирендәрен генә ҡыбырҙатып: Ниңә ҡайҙа булғанымды Коленькама әйттем мин? ! Ниңә өйгә ҡайтмай, шунда үҙем башымды элмәккә тыҡманым? ! – тип үҙен-үҙе ҡәһәрләй Валентина.",Һин ун өсөнсө инең. Хикәйә. Мөҙәрис Багаев,0,analytics,Хикәйә,6574,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-03-16/in-un-s-ns-ine-hik-y-m-ris-bagaev-3179691,2023-03-16T15:18:00+00:00
"Севиля Омерова. Русия карамагындагы анкой районы мәхкәмәсе ""Хизб ут-Тәхрир""нең Карасубазар (Белогорски) эше фигуранты Риза Омеровның хатыны Севиля Омеровага карата административ эш кысаларында кабат утырыш уздырды. Итимагый яклаучы Айдер Сулейманов сүзләренчә, хөкемдар Мария Ермакова Омерованы гаепле дип тапкан һәм чикләү чарасы буларак кисәтү белдергән. Бу турыда ""Кырым теләктәшлеге""хәбәр итә. Мәхкәмәдә полиция майоры Николай Литвин Омерова тарафыннан хокук бозылуын ""Э"" Үзәге хезмәткәрләреннән белдем дип сөйләгән. ""Э"" хезмәткәрләре пикет булганын социаль челтәрләрдән карап белгән диелә. Мәхкәмә, ике якны да тыңлап, Севиля Омерованы гаепле дип табарга һәм кисәтү хөкеме чыгарырга карар иткән. Омерованың яклаучысы әлеге хөкем карары белән килешми һәм сәяси тоткынның хатынын тулысынча гаепсез дип тануга ирешергә тели, диелә хәбәрдә. Моннан тыш, мәхкәмә утырышының ябык тәртиптә узуы да әйтелә. Мәхкәмәгә килгән кырымтатарларның барысын да полиция видеокамерага төшереп торды диелә.2020 елның 27 декабрендә Севиля Омерова Кырымның анкой районы Азовское бистәсендә ялгыз пикетка чыккан иде. Ул ""Кырымтатарлар террорчылар түгел. Репрессияләрне туктатыгы! Иремне иреккә ибәрегез"" дигән язу тотып торды.2021 елның гыйнварында Севиля Омеровага полиция килеп, ялгыз пикет турында сораулар бирергә тырышкан.12 гыйнварда ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасында торуда гаепләнгән Карасубазар (Белогорски) төркеменәхөкем карары чыкты. Өч кырымтатарга барлыгы 48 ел төрмә әзасы хөкеме чыгарылды. Энвер Омеров– 18, аның улы Риза Омеров 13, Айдер Джеппаров 17 елга кырыс тәртипле колониягә хөкем ителде. Украина омбудсмены Людмила Денисоваәлеге мәхкәмә карарын хөкем итеп чыкты. Украина тышкы эшләр министрлыгы мәхкәмә карарын гамәлдән чыгаруны һәм кырымтатарларны иреккә ибәрүне таләп итте. Кырым автономияле республикасы һәм Акъяр прокуратурасы кырымтатарларга карата Русия мәхкәмәсе карарын ""репрессияләрнең чираттагы дулкыны"" дип атады. Карасубазар төркеме фигурантларына каршы карарны Европа илчеләре хөкем итеп чыкты. Алар кырымнарны иреккә чыгарырга чакырды. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","Кырымда мәхкәмә ""Хизб ут-Тәхрир"" фигуранты хатынына ялгыз пикет өчен хөкем чыгарган",1,news,Яңылыҡтар,3064,https://www.azatliq.org/a/31164859.html,2021-03-23T06:47:09+00:00
"""Ҡазан ҡалаһында Рәшит Ваһапов исемендәге халыҡ-ара йыр фестивалендә ГРАН-ПРИҒА лайыҡ булдым. Минең өсөн янып көйөүсе атай-әсәйемә, уҡытыусыларыма, остаздарыма һәм яратҡан тамашасыларыма оло рәхмәтемде еткерәм! Алла бирһә, артабан да сәнғәткә хеҙмәт итеп, ҙур аҙымдар яһарға яҙһын! Ошондай матур конкурсты ойоштороп, беҙгә-йәштәргә ҙур мөмкинселектәр биргәндәре өсөн Татарстан Республикаһы мәҙәниәт министрлығына һәм Татарстан Республикаһының Рәшит Ваһапов исемендәге Ижтимағи татар мәҙәниәте фондына ҙур рәхмәт! Артабан да ҙур уңыштар теләйем, фестиваль сәскә атһын! "" - тип яҙа үҙенең Бәйләнештәге сәхифәһендә моңло тауышы, үҙенсәлекле башҡарыу манераһы һәм йырға булған һаҡсыл ҡарашы менән тамашасыны әсир иткән Алмас СИРУСИН. Бөгөн күптәр йырлап өлгөрмәй, үҙенә төрлө юлдар менән пиар эшләй, уңлы-һуллы шәхси тормошо тураһында һөйләп, танылыу ала. Ә Алмасды бары тик сәхнәлә күрергә була, хатта социаль селтәрҙә лә уның тураһында мәғлүмәт табыу мөмкин түгел, шикелле. Ысын күңелдән ҡотлайбыҙ, Алмас! Уңыштарың менән тағы ла һөйөндөрөп тор!",Алмас Сирусин Ҡазан ҡалаһында Рәшит Ваһапов исемендәге халыҡ-ара йыр фестивалендә ГРАН-ПРИҒА лайыҡ булды,1,news,Яңылыҡтар,1043,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-05-23/almas-sirusin-azan-ala-ynda-r-shit-va-apov-isemend-ge-haly-ara-yyr-festivalend-gran-pri-a-layy-buldy-3780811,2024-05-23T22:28:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрЮгары уку йортлары икътисад һәм башка дисциплиналарда ""беркемгә кирәкми торган"" белгечләр әзерли. Уку йортын бетерүчеләр арасында ""зыялылар"" саны күп булуы аркасында Башкортстан оешмаларына эшчеләр итми. Бу хакта бүген, 29 ноябрьдә, Башкортстан Корылтаеның сәламәтлекне саклау, социаль сәясәт һәм ветераннар эшләре комитеты рәисе Салават Харасовәйтте, дип яза РБК. ""Элек без беркемгә кирәкми торган белгечләрне чиктән тыш әзерләдек: икътисадчыларны, башка белгечләрне, зыялыларны. Югары уку йортлары һәр ел йөзләгәнне әзерләп чыгара - алар икътисадта кирәк түгел, аларга ихтыя юк. Шуннан соң алар үзләрен кайдадыр эзли башлый. Ә оешмаларга эшкә бармыйлар - белгечлекләре андый түгел. Хәзер без башладык инде - яңа белгечлеккә әзерләү өчен финанс ярдәме дә бар, тик моңа вакыт кирәк"", дип белдергән депутат комитет утырышында. Башкортстанның гаилә, хезмәт һәм социаль яклау министры урынбасары Тимур Кәримовта хезмәт базарында югары белемле белгечләр күбрәк, ә икътисадка эшчеләр кирәк дигән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстан Дәүләт ыены депутаты безгә икътисадчылар кирәк түгел дип белдерде,1,news,Яңылыҡтар,1113,https://www.azatliq.org/a/32706625.html,2023-11-29T10:58:04+00:00
"Мәскәүнең иллюзия театры артистары  балаларға матур байрам бүләк итте. Әйҙә, уйнарға! фестиваленә Мәскәүҙең Высокие братья клоунада театры артистары килгән. Улар Совет майҙанына йыйылған балаларҙы уйнатып, көлдөрөп, бергә фотоға төшөп, күңелдәрен күтәрҙе.",Балаларға – Дурацкий ц Ырк спектакль-тамаша,1,news,Яңылыҡтар,255,https://yanshishma.com/articles/yanyliktar/2025-06-05/balalar-a-duratskiy-tsyrk-spektakl-tamasha-4267195,2025-06-05T21:55:00+00:00
"Хәрби формалағы, байрамса кейенгән балалар ҡулдарына ҡәләм һәм аҡ ҡағыҙ тотоп өҫтәл янына йыйылған. Баҡтиһәң, улар һалдаттарға хат яҙасаҡ икән. Үҙҙәренең йөҙө бик етди ҙә, уйсан да. Тынғыһыҙ журналист был көндө лә эш өҫтөндә. Әле – сираттағы «Өскөл хаттар» акцияһы. Баймаҡ биләмә-ара китапханаһында «Йәншишмә» балалар һәм үҫмерҙәр гәзитенең хаттар бүлеге мөдире, өс тиҫтә йылдан ашыу ғүмерен балалар баҫмаһына бағышлаған журналист, Башҡортостан Республикаһы һәм Рәсәйҙең Журналистар союзы ағзаһы Зөһрә Хәкимованың «Еңеү ҡайтыр атай менән» китабының исем туйы үтте. Китаптың тәүге өлөшө махсус хәрби операцияла ҡатнашҡан ир-егеттәрҙең ғаиләләренә арналһа, икенсеһе – Баймаҡ районының төрлө ауылдарҙан йыйылған ирекмәндәренең яугирҙарға күрһәткән изге эше – тыл ярҙамы хаҡында. Баймаҡтар ҙурҙан ҡубып, бик ихлас үткәрҙе был сараны. Китапхана директоры Гөлназ Сабирова һәм байрамды алып барыусы Раушания Рәхимова ла маҡтауға лайыҡ. Китаптың геройҙары үҙҙәре ҡатнашыуы сараны бәҫле, үҙенсәлекле итте – ҡыйыу яугир, «Башҡорт» позывнойлы һалдаттың тотош ғаиләһе – хәләл ефете Гөллирә ханым, уларҙың улдары Тимур, Илсур һәм Артурҙың, «Артист» позывнойлы яугирҙың әсәһе Фәниә Мәҡсүтованың китап хаҡындағы тәьҫораттары менән уртаҡлашыуы үҙе бер онотолмаҫлыҡ тарих, тәрбиә дәресе булды. «Башҡорт»тоң өлкән улы Тимурҙың шиғырынан алынған китаптың исеме. Ағаһының яҙғанын Илсур бик матур итеп һөйләне. Яугир ни өсөн МХО-ға юлланыуы тарихын бәйән итте. «Артист» позывнойлы яугирҙың видеобәйләнеш аша сығышы ла тетрәндергес, рухлы булды – китап авторына бергә хеҙмәт итеүсе яуҙаштары исеменән дә рәхмәттәрен еткереп, яҡындарына һәм сарала ҡатнашыусыларға сәләмдәрен ебәреп, ҡурай моңдарын бүләк итте ул. Был тулҡынландырғыс ҡотлауҙы залдағылар оҙаҡ алҡышлап ҡул сапты. Илшаттың әсәһе Фәниә апайҙың сығышы – башҡорт ҡатындарының сабыр, аҡыллы, тыйнаҡ булыуына дәлил. «Печник» позывнойлы яугирҙы видеобәйләнеш аша күреү, уның фекерен ишетеү бәхете лә тейҙе тамашасыға. Хатта күҙҙәргә йәштәр йыйылды. Бәхетленең ҡунағы бер көндә, тигәндәй, уның байрамы ла бер көндә булып сыҡты – сараның икенсе өлөшөндә махсус хәрби операциялағы яҡташтарына һәр төрлө ярҙам күрһәткән ирекмәндәр, йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре, ағинәйҙәр һүҙ алды. Үрге Яйыҡбайҙан «Ағинәйҙәр» ойошмаһы етәксеһе Зөлхәбирә Мырҙағәлина, Йомаш ауылы «Ағинәйҙәр» ойошмаһы етәксеһе Зифа Иҫәнова, Беренсе Этҡол ауыл биләмәһенең «Ағинәйҙәр» ойошмаһы етәксеһе Көнһылыу Азаматова һәм Ир-егеттәр ҡоро етәксеһе Мөҙәрис Әбелғазин, әүҙем ирекмәндәр –яугирҙарға ихлас ярҙам итеүселәрҙең вәкиле – Ир-егеттәр ҡоро етәксеһе, Иҫке Сибай мәктәбенең хеҙмәт дәресе уҡытыусыһы Сибай Утарбаев, «Хәрби туғанлыҡ» һәм «Беҙ – бергә! » ирекмәндәр үҙәге ойошмалары етәкселәре Рәмис Әмиров, Лилиә Такаеваларҙың баймаҡтарҙың ирекмәнлек эштәре хаҡында тәфсирләп һөйләүе, китаптың үҙҙәренең эшенә бер баһа һәм тарихи ваҡиға икәнлеген белдереүе йыйынтыҡтың ысынбарлыҡтың күсермәһе булыуын раҫланы. Китап авторының күп һанлы яҡташтары – изге эш, тип ваҡытын йәлләмәгән, яугирҙарыбыҙға төрлө яҡлап ярҙам итеүҙе бурысы һанаған ирекмәндәр менән бер тулҡында, бер һүҙҙә, бер ниәт-маҡсатҡа ынтылышта булыуына ла төшөндөк. Һәр яҡлап булдыҡлы баймаҡтар үҙҙәренең талантлы ҡыҙын ике «бишле» алған байрамы – тыуған көнө айҡанлы ла тәбрикләне. Район хакимиәте башлығы Азамат Иҙрисов исеменән райондың мәҙәниәт бүлеге начальнигы Гөлназ Йыһаншина ҡотлау һүҙҙәрен еткерҙе: – Зөһрә Әҙеһәм ҡыҙы, һеҙ белем усаҡтары менән дә тығыҙ эш алып бараһығыҙ. Илдә махсус хәрби операция башланғас, балаларҙың күңел йылыһын еткереүсе «Өскөл хаттар» акцияһын ойоштороп, һалдаттарға ҡыуаныс, өмөт бүләк иттегеҙ. Үҫеп килгән быуында телһөйәрлек, илһөйәрлек, ватансыллыҡ тойғоһо тәрбиәләүгә тос өлөш индереүегеҙ – беҙҙең өсөн сикһеҙ ҡыуаныс. Шулай уҡ һеҙҙең Баймаҡ районының «Беҙ – бергә! » ирекмәндәр ойошмаһының әүҙем ағзаһы булыуығыҙ оло хөрмәт һәм һоҡланыу уята. «Еңеү ҡайтыр атай менән» исемле китабығыҙҙың донъя күреүе лә – һеҙҙең фиҙакәр хеҙмәтегеҙҙең ҡәҙерле бер емеше. Китап геройҙары араһында төп урында беҙҙең яҡташтар – МХО яугирҙары, ирекмәндәрҙең булыуы беҙҙең өсөн ҙур ғорурлыҡ. Райондың мәғариф бүлеге методисы Гөлшат Иҫәнъюлова ла китап авторына ҙур баһа биреп, райондаштары исеменән рәхмәт һүҙҙәрен әйтте, артабан да ижади үрҙәргә үрләүен теләне. Килгән халыҡ иһә, ошо китап менән генә мөрхәтһенмәй, тағы ла яҙыуын һорап ҡына ҡалманы, яҡташтарына бурыс-наказ ҡуйҙы – башҡа яугирҙар, ирекмәндәр хаҡында китап баҫып сығарырға! Белем усаҡтарында авторҙың әүҙем эшләгән дуҫтарының күп булыуы ла һоҡландырҙы. Баймаҡтағы 3-сө мәктәп директоры Заһит Сәфәрғәлиндең улы Басир менән йырлауы, 5-се мәктәп уҡыусыларының һәм Рәшиҙә Иҙелбаева етәкселегендәге «Шатлыҡ» фольклор берекмәһенең сәсәндәр төркөмөнөң сығышы, Баймаҡтағы 4-се лицей, Ниғәмәт, Ярат уҡыусыларының шиғыр ятлауҙары, уларҙың рухлы йырҙары баймаҡтарҙа рух күтәренкелеге өҫтөнлөк итеүен сағылдырҙы. Зөһрә Әҙеһәм ҡыҙын ныҡ хөрмәт итә икән яҡташтары – Сибайҙан ирекмән Сибай Утарбаев ағай уға арнап ошо тамаша залында шиғыр ижад итә һалған, шиғыр-бүләк берәүҙе лә битараф ҡалдырманы. Туғандарының баянда уйнап, йыр бүләк итеүе Иҫәндәүләтовтарҙың туғанлыҡ бәйләнешенең ҡоростай ныҡ булыуын күрһәтте. Автор үҙе лә китап геройҙарына гөлләмәләр, иҫтәлекле бүләктәр, балаларға тәмле күстәнәстәр әҙерләүе, сараға килгән һәр береһенең яҡташтарына йылы һүҙ әйтеү менән бер ҡатар уны гөлләмәләргә күмеп ташлауы көҙгө һоро көндө ысын сағыу көнгә – күңел һәм рух байрамына әйләндереп ебәрҙе. Тиккә генә быйыл Рәсәй Журналистар союзының «Намыҫ. Лайыҡлылыҡ. Профессионализм» миҙалына лайыҡ булмаған Зөһрә Хәкимова. «Беҙ – бергә! » ойошмаһының ирекмәне булыуы ла – һүҙен эш менән нығытыуына ишара. Әйткәндәй, ошо сарала ла уҡыусылары менән «Өскөл хаттар» акцияһын дауам итеп, Аллаһ ризалығы өсөн үҙ исеменән ҡорбан салдырып, ҡорбанлыҡ малдың итен «Беҙ – бергә! » ирекмәндәр штабына тотошлайы менән тапшырҙы. Үрге Яйыҡбайҙан «Ағинәйҙәр» ойошмаһы етәксеһе Зөлхәбирә Мырҙағәлина, Мәхтимә һәм Таһир Рахманғоловтар, Гөлбикә Сәфиуллина, Фәнүрә Ғәббәсова ул иттән МХО яугирҙарына 37 вакуум һауытта былау һәм 17 банка быҡтырылған ит әҙерләне. Ошо арала Үрге Яйыҡбайҙа ваҡытлыса ялда булған «Нуғай» позывнойлы яугир әлеге әҙер ризыҡты яуҙаштарына алып китте. Алла бирһә, һалдаттарыбыҙҙың ризығына яҙһын, Зөһрә Әҙеһәм ҡыҙының ҡорбандары ҡабул булһын! Заман менән бергә атлаусы шәхес, рух ныҡлығына, ватансыл сифаттарға эйә булған Зөһрә Хәкимованың быйыл Башҡортостан Республикаһының Зәйнәб Биишева исемендәге «Китап» нәшриәтендә башҡорт, урыҫ, татар, мари, сыуаш һәм мордва телдәрендә донъя күргән «Еңеү ҡайтыр атай менән» китабының Баймаҡта үткән исем туйы – ҡаһарман яугирҙар менән ҡаҡшамаҫ тылдың берҙәмлегенә, халҡыбыҙҙың рухлы, илһөйәр, берҙәм һәм маҡсатлы булыуына, көнүҙәк темаларҙы яҡтыртып, журналист ҡәләменең үткерләнә барыуын, халҡына әйтер һүҙенең тәғәйен һәм урынлы, ваҡытлы булыуына ишара. Айһылыу ҒАРИФУЛЛИНА, шағирә, Башҡортостан һәм Рәсәй Яҙыусылар, Журналистар союздары ағзаһы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Бөрйән районының Самат Ғәбиҙулин исемендәге премияһы лауреаты.",Зөһрә йондоҙ балҡышы,0,analytics,Китап,7046,https://yanshishma.com/articles/ya-y-kitap-sy-ty-/2025-11-22/z-r-yondo-bal-yshy-4477587,2025-11-22T20:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырСәбәпләре әйтелми. Ул Иннополис башлыгы итеп 2016 елда билгеләнгән иде. Иннополист чатында Руслан Шаһалиеввазифасыннан китүенигълан итте. Аны эштән ибәрү карарын бүген, 18 июньдә Иннополис депутатлары шурасы утырышында кабул итәчәкләр. Нигә китүе әйтелми. Иннополисны ул 2016 елдан бирле итәкләде. Иннополис - Татарстанның Югары Ослан районындагы шәһәр, Казанның иярчен-шәһәре, аның агломерациясенә керә. Бу шәһәрдә Иннополис университеты һәм ""Иннополис"" махсус икътисади зонасы бар. Мәскәү янындагы Сколково үзәге һәм Новосибирскиның Кольцовосы белән беррәттән Русиядәге өч фәнни шәһәрнең берсе булып тора. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстандагы Иннополис шәһәре мэры Руслан Шаһалиев вазифасыннан китүен белдерде,1,news,Яңылыҡтар,766,https://www.azatliq.org/a/tatarstanning-innopolisi-meri-ruslan-shagaliev-vazifasinnan-kituen-iglan-itte-/32997763.html,2024-06-18T12:58:19+03:00
Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачев «Салют» реабилитация үҙәгендә булды. Уның маҡсаты – үҙәктә парламент ҡабул иткән ҡануниәт нормаларының ғәмәлгә ашырылыу барышы менән танышыу.,"""Бурысыбыҙ – балаларға үҙҙәрен кәрәкле итеп тойорға ярҙам итеү""",1,news,Яңылыҡтар,221,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-10/burysyby-balalar-a-ren-k-r-kle-itep-toyor-a-yar-am-ite-4500788,2025-12-10T11:45:00+00:00
"Шәһит Хамматов менән ""Тел биҫтәһе"" программаһының ""Миллион һум аҡсаң булһа"" тигән тапшырыуын ҡарағыҙ. Балаларҙың һөйләгәнен күпме тыңлаһаң да ялҡытмай.",Тел биҫтәһе,1,news,Яңылыҡтар,151,https://amanat.su/news/novosti/2025-02-07/tel-bi-t-e-4113298,2025-02-07T22:42:00+00:00
"Иллюстратив фотоТөмән дәүләт университетының филиалы булган Тубыл педагогика институтында татар теле һәм әдәбияты бүлеге эшен яңадан башларга мөмкин. Себертатарлар һәм Төмән өлкәсе татарларының милли-мәдәни мохтарияте шурасы вәкилләре шундый үтенеч белән университетның ректоры, өлкә депутаты Валерий Фальковка мөрәәгать иткән. Бу турыда Төмән татарлары милли-мәдәни мохтарияте рәисе Ләйсән Хөрмәтуллинахәбәр итте. ""Без ректор белән очрашып, университетта 2013 елда ябылган татар бүлеген яңадан кайтару турында сөйләштек. Яшьләр туган телләрен өйрәнеп, төбәкнең мөхтәрәм мөгаллимнәренә алмаш булсыннар иде. Белешмә өчен, хәзер өлкәнең көньягында 50 гә якын татар этномәдәни компонентлы мәктәп бар"", дип язды Ләйсән Хөрмәтуллина. Ректорга язган хатта (Азатлыкта аның күчермәсе бар) татарларның Төмән өлкәсендә һәм Русиядә сан ягыннан икенче халык булуы искәртелгән. 2010 елда узган анисәп нәтиәләренә караганда, Төмән өлкәсенең үзендә генә дә (Ханты-Манси автоном өлкәсе һәм Ямал-Ненец автоном өлкәсен исәпкә алмаганда) 102 мең татар яшәве теркәлгән. 2019 елның 1 сентябренә алынган мәгълүматка караганда, 77 мәктәптә татар балалары туган телләрен өйрәнә. 51 мәктәптә 4 меңнән артык кеше туган татар телен һәм әдәбиятны аерым предмет буларак өйрәнә. Якын арада 33 яңа мәктәп төзеләчәк, шуларның 17 се – татарлар яшәгән урыннарда, һәм алар этномәдәни компонентлы булачак. Шул ук вакытта Төмән өлкәсе хакимиятенә татар әмәгатьчелегеннән туган телне мәктәпләрдә генә түгел, югары уку йортлары дәрәәсендә дә сакларга кирәк, дигән борчулы мөрәәгатьләр килеп тора, дип яза хат авторлары.",Тубыл педагогика институтында татар теле бүлеген яңадан ачуны сорыйлар,1,news,Яңылыҡтар,1580,https://www.azatliq.org/a/30296915.html,2019-11-28T11:46:02+00:00
"Шишәмбе, 15 октябрҙә, уртаса ел вәғәҙә итәләр. Һауа температураһы төндә -2, -7 тиклем төшәсәк, урыны менән -13 тиклем һыуытасаҡ, көндөҙ 6, 11 фаразлана. Шаршамбы, 16 октябрҙә, көньяҡ еле һәм һауа температураһының -2, -7, урыны менән төндә -13 тиклем булыуы көтөлә. Көндөҙ 6, 11 градустан артмаясаҡ. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Һауа температураһы -13 градусҡа тиклем төшәсәк,1,news,Яңылыҡтар,729,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-14/aua-temperatura-y-13-gradus-a-tiklem-t-sh-s-k-3966212,2024-10-14T10:23:00+00:00
"Республика Башлығы Радий Хәбиров  Ләлә мәсетендә Юғары мөфтөй Тәлғәт Тажетдин үткәргән байрам вәғәзендә ҡатнашты һәм Башҡортостан мосолмандарын Ураҙа байрамы менән ҡотланы, күмәк намаҙға баҫты. Ураҙа байрамы мөбәрәк булһын! Сығанаҡ: Башинформ.",Башҡортостан Башлығы мосолмандарҙы ҡотланы,1,news,Яңылыҡтар,243,https://amanat.su/news/novosti/2025-03-30/bash-ortostan-bashly-y-mosolmandar-y-otlany-4178170,2025-03-30T14:02:00+00:00
"Кырымтатар театры29 август Кырымның мәдәният министры катнашында узган ыелышта Украинаның атказанган артисты Дилявер Сеттаров, Сейтабла Меметов, Әминә Джевдетова, Луиза Усеинова, Фатма Асанова- барлыгы 20 ләп кеше әйге яллардан соң гариза язып театрдан китүләрен игълан иттеләр. Бу китүләрнең сәбәбе - август башында Кырымтатар музыкаль-драма театрыныңмөдире һәм сәнгать итәкчесе, Украинаның атказанган сәнгать эшлеклесе Билял Биляловныңвазифасыннан алынуы. Театр артистларының кайберләре матбугатта Биляловның китүенә протест йөзеннән августтагы яллардан соң эшкә чыкмаячагын игълан иткән иде. Театрдан китүче артистлар, әгәр дә элеккеге итәкче вазифасына кайтарылса, театрга кайту ихтималын инкярь итмиләр. Театрда барлыгы 150 гә якын кеше эшли, шуларның 75 е - иади төркем, артистлар, оркестрда эшләүчеләр, биючеләр. Яңа мөдир итеп театр итәкчесенең хуалык эшләре, тамашачылар өчен аваплы урынбасары Меджиде Мельгазиеватөгаенләнде, ә ул үз боерыгы белән сәнгать итәкчесе итеп артист Эльдар Джелиловныкуйган. ""Мин 30 ел театрда эшлим. Безгә итәкче итеп күрсәтелгән намзәтләр белән мин риза түгел. Антны бер тапкыр бирәләр, шәхсән мин үз теләгем белән гариза язып, театрдан китәм"", диде Азатлыкка Украинаның атказанган артисты Дилявер Сеттаров. ""Театр режиссеры, итәкчесен хөрмәт итергә кирәк, аның өчен аларның белем, иади яктан дәрәәләре артистлардан өстен булырга тиеш, хәзер башлык итеп куелган итәкчеләр бу критерийларга туры килми, шуңа күрә киләчәгемне алар белән күрмим. Бездә булган 30 артистның 11 е китте, башка цехлардан, биючеләр, баш хореограф Украинаның атказанган артисты Мунир Аблаев, баш режиссер Украинаның атказанган сәнгать эшлеклесе Ринат Бекташевта китте"", диде Азатлыкка театрның актеры һәм алып баручысы Фатма Асанова.1994 елдан бирле театрның мөдире һәм сәнгать итәкчесе булган Билял Билялованы уйлап чыгарылган гаепләүләр белән вазифадан алуларын һәм мәхкәмәгә мөрәәгать итәчәген белдерде. Вазифасыннан алынган Билял Биляловның 33 миллион сум акчаны канунсыз сарыф итүдә гаепләнүен аңа теләктәшлек белдереп эшеннән киткән артистлар гаделсезлек дип атыйлар. Билял БиляловРусия Кырымны аннексияләгәннән соң Билял Билялов театрга караган, ләкин театр өчен рәсмиләштерелмәгән, шул сәбәпле куллануга кертеп булмаган бинаның тагын бер өлешен, ирен мәхкәмә аша кайтаруга, рәсмиләштерүгә ирешә, әмма бу кайтарылган бинада инде 38 ел элек пропискага кергән украин театры кешеләре яшәсә дә, алар коммуналь түләүләрне түләмәгәннәр. Ул кешеләрне Билял Билялов бинадан чыгара алмаган, ә бина инде рәсми кырымтатар театрына каравы сәбәпле аның суын, электрны кисмәсеннәр, театр эшеннән туктамасын дип бюджеттанмы, театр табышыннанмы аларның бурычларын капларга мәбүр булган. Конфликтның өстә яткан сәбәбе һәм гыйнвар аеннан бирле барган тикшерүенең нәтиәсе шул, ләкин Кырымның мәдәният министрлыгы бу эшне хәл итү урынына бөтен гаепне Биляловка йөкләгән булып чыга. Театр бинасыАны вазифасыннан алынуы да театрның барлык артистлары әйге ялларына киткәннән соң август башында булган. Рәсми булмаган чыганакларга күрә, инде 15 августта ук Кырым министрлар шурасындагы аваплы түрәләр шул бәхәсле бинада яшәүчеләр белән очрашып, аларны күчерү өчен фатирлар аерылачагын белдергеннәр. Мәсьәләне хәл итү инде башланган кебек булганда ни өчен Биляловны ашыгып вазифадан алулары аңлашылмый. Шуны да әйтергә кирәк, бәхәсле бинада яшәүчеләр яңа фатирларга күчәргә ыенмаганнарын да сөйли башлаганнар. ""Без монда яхшы урында, үзәктә яшибез, бер якка да китәргә ыенмыйбыз"", дип сөйләде Азатлыкка исемен әйтмәскә үтенгән кырымтатар актерларының берсе.2015 елда кырымтатар театрына Татарстан президенты ярдәме белән заманча ремонт ясап, гастрольләргә чыгу өчен автобусбүләк ителгән иде. Мәдәният министрлыгы түрәләре ""Нәрсәгә Билялов бу бинаны театрга кайтарды, кайтармаган булса бу мәсьәлә күтәрелмәс иде"", дигән сүзләр дә ычкындырган. Эшеннән киткән кырымтатар артистлары исә бинаның тарлыгы театр үсешенә комачаулый башлаганын да сөйләде Азатлыкка. Кырым мәдәният министры Арина Новосельскаяяллардан чыккан кырымтатар театры хезмәткәрләре белән очрашуда яңа итәкчеләрне тәкъдим иткән, театрга күпме акча аерылганын сөйләгән. Анда Биляловны ни өчен вазифадан алдыгыз дигән сорау да күтәрелгән. Бу очрашудан соң бер төркем артистлар эштән китүләрен белдереп гариза язган. Кайбер артистлар яңа итәкчеләрнең үз арабыздан куелуы мәсьәләне куертмау, матбугатта шау-шу күтәрмәү өчен вакытлыча эшләнде, бераз вакыттан соң үзләренә яраклы итәкчеләрне китерерләр дигән фикерне белдерделәр. Билял Билялов үзе вазифасыннан алынуын мәхкәмәгә шикаять иткән. Русиядә тыелган Кырымтатар мәлесе рәисе Рифат Чубаров Киевтан Биляловның вазифадан алынуын тәнкыйтьләп бу мәсьәләне ЮНЕСКО иткерәчәкбез диде. Билял Биляловның вазифасыннан алынуы Ремзи Ильясовның 23 июльдә вице-спикер вазифасыннан китүенә бәйлеме-юкмы икәне билгесез. Ремзи Ильясов театрны нык яклап торган, аның итәкчесе белән якын кеше иде. Ильясов итәкләгән ""Кырым""оешмасыныңчаралары театрда даими узып тора иде. Ильясовка оппонент саналган Русия думасы депутаты Руслан Бальбекның бу эштә кулы бармы-юкмы турында да фаразлап кына була. Сүз уңаенннан, февраль аенда Биляловның апасы, Акмәчетнең 44 нче мәктәбендә мөдир булып эшләгән Элеонора Акимова вазифадан алынып, аның урынына Бальбек кешесе куелган дип хәбәр ителән иде.",Күренекле кырымтатар артистлары протест йөзеннән театрдан китә,0,analytics,Ҡырым,5272,https://www.azatliq.org/a/29463633.html,2018-08-31T12:16:01+00:00
"– Улар тарафынан Украинала ойошторолған ойошмалар һәм мәғлүмәт-психология операциялары үҙәктәре Рәсәйҙәге хәл-торошто болғау маҡсатында бығаса булмағанса киң кампания, неонацизм идеяларын пропагандалау, халыҡты ҡуҙғытыу, теракттар һәм диверсиялар яһау, интернет ярҙамында Рәсәй граждандарын вербовкалау эшен башлап ебәрҙе, – тип БР прокуратураһының экстремизмға ҡаршы тороу бүлегенең өлкән прокуроры Татьяна Овчинникованың фекерен килтерә «Башинформ» агентлығы. Быйыл хоҡуҡ һаҡсылары МХО тураһында ялған хәбәр таратҡан һәм Рәсәй армияһын хурлау менән шөғөлләнгән 650-нән ашыу сайтты япты. Һәр мәғлүмәткә тәнҡит аша ҡарағыҙ Милли республикаларға енәйәтселәр айырым иғтибар бүлә, бында «кәмәне һелкетеү» һәм хәлде тотороҡһоҙландырыу еңелерәк, тип иҫәпләй. – 2024 йылда Башҡортостан сит илдәрҙән иң күп мәғлүмәт һөжүме яһалған өс Рәсәй төбәгенең береһе булды, – ти БР Мәҙәниәт министрлығының гуманитар тикшеренеүҙәр үҙәге директоры Марат Мәрҙәнов. – Барлығы 960 мәғлүмәти сәбәп теркәлгән. Был күрһәткес буйынса беҙ Чечня Республикаһынан һәм Дағстандан ғына бер аҙға ҡалышабыҙ. Был ғәйәт ҙур көсөргәнеш. Волга буйы федераль округында республикабыҙ тикшереүҙе талап иткән мәғлүмәт сәбәптәре һаны буйынса беренсе урынды биләй. Төрлө хәйлә алымдары уйлап табып ҡына торалар: социаль селтәрҙәрҙәге яҙмалар, тарихты боҙоп күрһәткән, милләт-ара көсөргәнешлек тыуҙырған ялған ғилми теориялар. Шуға күрә һәр ваҡыт һәр мәғлүмәткә тәнҡит күҙлеге аша ҡарағыҙ, манипуляция объекты булмаҫ өсөн төплө ҡарарҙар ҡабул итегеҙ. Балаларға баҫым яһала Балалар террорсылар өсөн уңайлы ҡорал һанала. Улар социаль селтәрҙәрҙә «еңел» генә аҡса эшләү юлдары тәҡдим итеп, бәлиғ булмағандарҙы аулайҙар. 5 – 15 мең һум аҡсаға алданып, үҫмерҙәр енәйәттәр ҡыла һәм иркенән мәхрүм ителә. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, диверсия, теракт яһарға маташыу өсөн 20 йылға тиклем төрмә янай. Провокаторҙар кәрәҙле элемтә вышкаларын, заводтарҙағы, тимер юлдағы объекттарҙы яндырырға ҡуша, ә был ғәмәлдәр һәләкәткә һәм күп һанлы кеше ҡорбандарына килтереүе ихтимал. 2024 йылда республикала Өфөлә һәм Ишембай районында транспорт объекттарында диверсиялар, Өфөлә һәм Өфө районында кәрәҙле элемтә вышкаларын яндырыу, Өфөлә автомобилдәргә ут төртөү, шулай уҡ хәрби дан символдарын боҙоу, Нефтекамала һәм Өфөлә Ватанды һаҡлаусылар һәйкәлен хурлау осраҡтары асылды. Аяныслы хәлгә тарымаҫ өсөн мотлаҡ бала менән социаль селтәрҙәге сит кешеләрҙең талаптарын үтәү ни тиклем хәүефле булыуы тураһында һөйләшегеҙ. Үҫмерҙең аралашыу даирәһенә иғтибар итегеҙ, ул нимә менән мауыға, ниндәй сайттар менән ҡыҙыҡһына. Енәйәтселәр йоғонтоһо аҫтында балаларҙы ялмауы ихтимал тағы бер ҡурҡыныс «соҡор» – «Колумбайн» һәм «Маньяктар. Үлтереүселәр культы» хәрәкәттәре (террористик ойошмалар тип танылған, Рәсәйҙә эшмәкәрлектәре тыйылған). Уларҙа үҫмерҙәрҙе психологик йәһәттән эшкәртәләр һәм ҡурҡыныс енәйәттәр яһарға этәрәләр. Былтыр хоҡуҡ һаҡлаусылары скулшутинг темаһы (уҡыусыларға ҡораллы һөжүм, инглизсә – «мәктәптәге атыш») менән ҡыҙыҡһынған 30-ҙан ашыу кешене асыҡланы. Бәхеткә күрә, уларҙың ҡыҙыҡһыныуын ваҡытында һүндерә алдылар. Аҡылһыҙлыҡ арҡаһында аҡсаһыҙ ҡалалар Бөгөн террор менән мутлыҡ бер сылбырҙың ҡулсалары булып тора. Тәүҙә енәйәтселәр кешеләрҙән аҡса ала, ә һуңынан диверсиялар яһарға мәжбүр итә. Улар алданыусыларҙы мыҫҡыллы рәүештә «биодрондар» тип атай. Мутлашыусылар ауына теләһә ҡайһы урында эләгергә мөмкин: танышыу сайтында, шәхси әйберҙәреңде һатҡанда, хатта хәбәрҙәге һылтанма буйынса күскән осраҡта. Кеше аҡсаһын юғалтҡандан һуң енәйәтселәр үҙҙәрен махсус хеҙмәттәр вәкилдәре итеп таныта һәм, йәнәһе, мутлашыусыларҙы тотоуҙа ярҙам һорай. Ҡайһы берҙә ниндәйҙер эште башҡарған осраҡта аҡсаны кире ҡайтарырға вәғәҙә итәләр, ә ҡайһы саҡта хатта туғандарын һәм яҡындарын үлтереү менән янайҙар. Ахырҙа кешеләргә ниндәйҙер объектты яндырыу йәки башҡа төрлө диверсия яһау тураһында инструкция бирелә һәм улар, паникаға бирелеп, ауыр енәйәт ҡылыуын аңламайынса, задание үтәй. Бындай хәлгә тарымаҫ өсөн барлыҡ мәғлүмәттәргә иғтибарлы булығыҙ, таныш булмаған шылтыратыуҙарға яуап бирмәгеҙ, ә инде мутлашыусыларҙың ауына эләкһәгеҙ, мөмкин тиклем тиҙерәк полицияға хәбәр итегеҙ.",Башҡортостан халҡына нисек ауға эләкмәҫкә,0,analytics,Антитеррор,4116,https://tanburz.ru/news/antiterror/2025-09-12/kemg-fay-aly-ik-nen-e-l-4385463,2025-09-12T14:39:00+00:00
"Баймаҡ ҡалаһы ""Йондоҙло"" балалар баҡсаһының уртансы ""Гномики"" төркөмө тәрбиәләнеүселәре Бөйөк Еңеүҙең 79 йыллығына арнап ""На привале""(""Ял мәлендә"") тип аталған флешмоб ойошторған.","Донъялар имен, күгебеҙ тыныс булһын!",1,news,Яңылыҡтар,179,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-12/don-yalar-imen-k-gebe-tynys-bul-yn-3762282,2024-05-12T18:10:38+00:00
Бөгөн Рәсәй Мәғариф министрлығында йомғаҡ яһау һәм еңеүселәрҙе бүләкләү тантанаһы була. Мәктәп коллективына уңыш һәм еңеү теләйем! – тип яҙған социаль селтәрҙәрҙә Башҡортостан мәғариф министрлығы етәксеһе Илдар Мәүлетбирҙин. Сығанаҡ,Мәктәп ашханалары ярыша,1,news,Яңылыҡтар,232,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-12/m-kt-p-ashhanalary-yarysha-4004510,2024-11-12T11:46:00+00:00
"Аннексияләнгән Кырымда Украинага каршы сугышта катнашучыларгы бушлай ир кишәрлекләре бирү турында канун кабул иттеләр. Бу хакта РИА Новостихәбәр итә. Кырымның Русия куйган башлыгы Сергей Аксеновәйтүенчә, бушлай ир ""махсус хәрби операция""дә катнашкан хәрби хәрәкәтләр ветераннарына, сугышта яраланып, контузияләнеп яки авырып инвалид калучыларга; сугышта һәлак булганнарның яки инвалид калганнарның гаиләләренә биреләчәк. Шул ук вакытта Аксенов әйтүенчә, быел 24 февральгә кадәр бу кешеләрнең яшәү урыны Кырымда теркәлгән булу мәбүри. Әмма Крым. Реалии түрәләрнең бу сүзләренәшикләнеп карый. ""Биргән вәгъдәне үтәү өчен ир кирәк, ә Кырымда ул - юк"", дип яза басма. Һәм мисал буларак Кырымның Сак һәм Черноморски районнарын китерә. ""Кырым хакимиятләренең шәхси торак төзү өчен биргән ирләре бу эш өчен яраклымы дигән сорау да бар. Кырымның Сак һәм Черноморски районнары яшәү өчен уңайлы түгел: агачсыз-куаксыз иксез-чиксез далалар, ташлы туфрак, әен көйдерерлек эссе, кышын үзәк өзгеч суык илләр, ә иң мөһиме - цивилизация юк. Торак пунктларга якын урыннарда кирәкле күләмдә ир кишәрлекләре табулары да икеле. Димәк, ирләрне кешеләр яши торган урыннан еракта өләшәчәкләр. Димәк берничә километр радиуста хастаханә дә, мәктәп тә, балалар бакчалары да, кибетләр дә булмаячак. Ләкин иң зур проблем- су һәм канализация челтәрләренең булмавы. Кырымның көнбатыш өлешендә эчәргә яраклы су чыганаклары юк. ирле скважиналарның суы тозлырак һәм каты, ә магистраль челтәрләрне ерактан сузып, кишәрлекләргә торбалар ибәрү - катлаулы да, озак та, кыйммәт тә"", дип искәртә басма. Түрәләр өчен ир табу чын баш авыртуы, диелә язмада. Шул ук вакытта, Украина юристлары кырымнарны кисәтә: ярымутрау оккупациядән азат ителгәч, Русия хакимияте канунсыз бүлеп биргән теләсә нинди ир кишәрлекләре кире тартып алыначак, ә аларның хуаларын Украина хакимиятләре хөкем итәргә дә бик мөмкин, ди алар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Аннексияләнгән Кырымда Украинага каршы сугышучыларга бушлай ир бирү турында канун кабул иттеләр,1,news,Яңылыҡтар,1968,https://www.azatliq.org/a/32176321.html,2022-12-14T12:59:39+00:00
"Равил хәзрәт ГайнетдинДөньяда ислам диненә кагылышлы соңгы вакыйгалар ( журналына һөүм) сурәтендә Азатлык хәбәрчесе Русия мөфтиләр шурасы рәисе Равил хәзрәт Гайнетдиннән бу хакта фикерләрен белеште. – Равил хәзрәт, исламның тарихи ядкарьләренә күз салсак, ислам динендә борынгы заманнарда Мөхәммәт пәйгамбәрнең рәсемнәрен ясаганнар дип әйтергә була. Димәк, ул вакытта рөхсәт ителгән. Аның Буракка атланып мигра кылган сурәтен дә күргәнем бар. Дөрес, анда пәйгамбәрнең бите каплаулы. Европа илләрендә пәйгамбәргә карата ясалган рәсемнәр хакында ни әйтер идегез? – Безнең сөнни мәзхәбендә булган мөселманнарның традициясендә пәйгамбәрнең рәсемен ясау юк. Шигыйларда ул бар. Алар пәйгамбәрнең кияве хәзрәти Алине дә ясыйлар. Пәйгамбәрнең оныклары Хәсән Хөсәен хәзрәтләренең рәсемнәрен дә ясыйлар. Ләкин шигый мәзхәбе традициясендә пәйгамбәрнең рәсемен ясаганда аның йөзен ясамаганнар. Бары тик гәүдәсен-башын ясаганнар, ләкин күз-каш һәм йөздәге башка әгъзаларын ясамаганнар. Ясаган тәкъдирдә дә аның йөзен пәрдә белән каплап ясаганнар. Йөз урыны гына билгеләнгән һәм башында чалмасы да бар. Бүгенге көндәге карикатураны ясау һәм әйтеп үтелгән рәсемнәр - болар бит икесе ике фәлсәфә. Әгәрдә аны Буракка атлатып, миграын ясасалар, Мәккәдән Иерусалимга очканын күрсәтсәләр, аны гүзәл итеп, матур итеп эшләсәләр, бу – пәйгамбәребезгә карата мәхәббәт сәясәте булыр иде. Хәзерге карикатураны алган вакытта – ул бит пәйгамбәребезне кимсетеп ясалган рәсем, ул бит мыскыллау, бит ул пәйгамбәребезне кимсеткән, мөселманнарның күңелләренә килеп бәрелсен мөселманнар чыдый алмыйча башка халыкларга дошманлык эшләсен дип уйланып эшләнелгән провакация. Әгәр сез ул карикатураларны күрсәгез, бик каты нәфрәтләнер идегез. Ул рәсем мөселманнар кабул итәрлек түгел. Ул искиткеч вәхши һәм вәхши төстә ясалган рәсем. Бу мөселманнарның нәфрәттән күзләренә яшьләр чыгара торган рәсем. Бу кешеләр бик гөнаһлы, бик хаталы кешеләр. Мөселманнар беркайчан да христиан, яһүд дине изгеләрен, әүлияләрен мәсхәрә кылып карикатуралар ясамадылар һәм ясамаячаклар да. Чөнки ислам дине ул халыкны өйрәтә, бөтен мөселманнарны өйрәтә. Коръәни кәримдә әйткән: без Аллаһының ир өстенә ибәргән барлык пәйгамбәрләрен берсен дә аермыйбыз, барысын да кабул итәбез, чөнки алар Аллаһның илчеләре диелгән. Шуңа күрә мөселманнар беркайчан да пәйгамбәрләрне мыскылламады. Без халыклар, илләр арасында мәхәббәт, ихтирам булсын дип телибез. Искиткеч изге кешебез булган пәйгамбәребезне шул хәтле түбәнсетеп карикатура чыгарганнар икән, ул провакацияне ясаучылар үсеп килүче, күтәрелеп, күбәеп килүче мөселманнар тарафыннан нәрсә көтәләр икән? Нинди хезмәттәшлек, нинди хөрмәт турында сөйләшергә була бу хәлләрдән соң? Башка диннәргә карата мөселманнар ничек карарга тиеш була? Менә күпме сорау туа. Шул ук вакытта ул сораулар үзләре үк авап булып тора. – Дөньяда демократия тәгълиматы дип танылган сүз иреге, дин иреге кебек төшенчәләр исламда бармы? Алар бер-берсенә тәңгәләр киләләрме? Нинди аерма бар дип әйтер идегез? – Без демократик кыйммәтләрне яклыйбыз. Кешелек дөньясы өч диннән генә тормый бит. Без шуны аңларга тиешбез. Әгәр дә сүз иреге бирелгән икән – нәрсә эшләсәң дә, нәрсә әйтсәң дә ярый дигән сүз түгел бит ул. Ул сүзеңнең кая барып итәчәген аңламасаң, сүз төбенең нәрсә китереп чыгарачагын белмәсәң, бу искиткеч зур трагедиягә китерәчәген аңларга тиешле. Безнең үзебезнең татар телендә дә шундый тәгълимат бар – сүз дәвалый, сүз үтерә, тән ярасы китә, сүз ярасы китми диләр. Сүз белән дөньяда яшәгән ике миллиардка якынайган мөселман өммәтен үтертергә, сүз белән, шул вәхши карикатуралар белән мөселманнарны рухи яктан үтерергә теләгән эшне шундый сәясәт дип аңларга кала. Сүз иреге турында Рим папасы Франциск әйткән фикер ошады миңа. ""Сүз ирегенең дә чиге булырга тиешле. Сүз иреге чыгырыннан чыкмаска тиеш. Демократия дип кенә сүзнең кая китергәнен аңламыйча эшләргә ярамый, сүз ирегенең дә чиге бар"", диде Рим папасы. Кешене рухи яктан үтерә торган сүз иреге була икән, аны авызлыклар өчен дә йөгән кирәк. Мин аны шулай дип саныйм. – Бу вакыйгаларга карата сез Чечняда, Грозныйда уздырылганчаралардада катнаштыгыз, чыгыш ясадыгыз. Мондый чараны Татарстанда да үткәрергә мөмкин булыр идеме икән, Рөстәм Миңнеханов Рамзан Кадыйров кебек моңа рөхсәт бирер идеме икән? – Әлбәттә, үткәрергә була Казанда. Президент та каршы килмәс иде дип уйлыйм. Тик Татарстан ул Чечня кебек 100 процент мөселман яши торган республика түгел. Анда яртысы гына мөселман, калганы башка халык. Татарстанда Чечнядагы кебек миллионнан артык халык тупланган митингны үткәреп булмый. Һәм үткәрергә кирәк тә түгел. Мәскәүдә ике кеше 100 мең кешелек митинг үткәрик дип тәкъдим керткән булганнар, бу хакта гариза да биргәннәр дип ишеттем. Ләкин алар безгә мөрәәгать итмәделәр. Шуны аңларга кирәк, мондый митингны уздырыр өчен аерым кешеләрнең мөмкинлеге юк. Алар аны булдыра алмый. Без менә гариза бирдек – үткәрәбез, дип кенә булмый. Зур оештыру эшләре алып барырга кирәк. Анда ашыгыч ярдәм дә, полиция дә, урам бәдрәфләре белән дә тәэмин итәргә тиешле. Кайнар чәй, ризыкны оештырырга кирәк булачак. Тәртип саклау. Моңа миллионнарча акча кирәк. Без аны эшли алган булыр идек. Ләкин аны Мәскәүдә уздыру кирәк түгел дип саныйм. Карикатураларны бастырган илләрнең илчелеге алдында нәрсәдер кычкырып, таш белән тәрәзә ватып, флагларын яндырдың ди. Шуның белән нәрсә була? Халыкка аңлату эшләрен алып барырга кирәк. Мәскәүдә бит бик күп төрле халык, төрле диннәргә караган кешеләр яши. Пәйгамбәребез нинди шәхес иде, башка пәйгамбәрләр кем? Аларның ирдәге вазифасы ни иде? Алар нәрсәгә чакырдылар, нәрсә эшләделәр? Нәрсәгә өйрәттеләр? Алар кешеләргә игътибарлы, ихтирамлы булырга өйрәттеләр, кеше гомерен сакларга өйрәттеләр – менә шул турыда сөйләргә кирәк. Барысы да шуны аңлата белергә кирәк. Иң соңгысы – безнең пәйгамбәр бөтен кешелек дөньясында танылды. Ул исемлектә беренче сан белән тора. Аның тәгълиматы кыямәт көненә кадәр актуаль булып калачак. Моны мәгърифәтле, мәдәниятле оешкан төстә күрсәтә белергә кирәк. – 25 гыйнварда Крокус Сити Холл дигән зур концерт залында ""Мәүлид Ән-Нәби"" дип аталган чара көтелә. Бу вакыйгаларга бәйле ул чарада сүз булачакмы? – Мәүлид бәйрәмендә бу турыда сүз булачак. 7 гыйнвардан шундый гауга кузгалып, Мәүлид бик актуаль югарылыкка күтәрелде. 25 гыйнварда без анда карикатура мәсьәләсен күтәрәчәкбез. Русия мөселманнарына, халыкка ничек пәйгамбәребезне яратуыбыз турында халыкка иткерәчәкбез. Без мәдәният ягынан, мәгърифәт ягыннан бернинди фетнә-гауга чыгармый, канунсыз нәрсә ясамыйча, менә сезгә безнең авап дип әйтәчәкбез. Мин Чечнядагы митингта да ул сүзне миллионлаган халыкка иткердем. Бу карикатураларның икенче ягы да бар. Әгәр сез интернеттагы социаль челтәрләргә кереп карасагыз, анда төркем-төркем яшь кызлар-егетләр, европалылар мәчетләргә килеп, иман кәлимәсен укып, шәһадәт бирәләр, ислам кабул итәләр. Ислам, пәйгамбәр турында китаплар эзлиләр. Европа илләрендә пәйгамбәрне белергә телиләр. Меңнәрчә халык исламга килә. Интернетта бу темага багышланган язмалар бик күп. Исламны туктату мөмкин түгел. Ислам үсә. Мин Мәскәү мәчетендә имам-хатыйб булганда, егерме ел элек, Корбан гаете вәгазен сөйләгәндә әйтә идем: Бер миллиард мөселман халыкның ике миллионга якын хаие бүген ха сәфәрен тәмамлады, дип. Елдан-ел мөселманнар саны арта килде, хәзер инде без ике миллиардка якын булган мөселманнарның өч миллионнан артык хаие ха кыла дибез. Егерме ел эчендә мөселманнара бермә-бер арткан булып чыга. Моңа дәлил дә бар. Әгәр дә 20 ел элек Төркиядә 40 миллион халык булса, хәзер анда 80 миллион халык яши. Иранда 50 миллион булса, хәзер 85 миллион. Аллаһы куәт һәм көч иясе – безнең ислам динен кыямәт көненә кадәр сакларга вәгъдә иткән икән – ул аны саклаячак.","Равил Гайнетдин: ""Франциядәге хәлләргә гаугасыз авап бирәчәкбез""",0,analytics,Әңгәмә,7649,https://www.azatliq.org/a/26808034.html,2015-01-22T15:04:27+00:00
"Турнир йомғаҡтары буйынса 9 йәшлек Розалина Яушева блиц һәм рапид дисциплиналарында ике алтын миҙал яулаған. Милана Хасиева һәм Софья Степанова рапидта алтын алған. Эмиль Меньков, Тимур Мәзитов, Алина Динисламова һәм Даниил Ильин көмөш миҙалға лайыҡ булған. Марсель Шәрәфетдиновта – бронза. Блиц-турнирҙа Илшат Баҡыев, Искәндәр Янбаев, Әҙилә Ғәзизова, Алина Динисламова һәм Мелания Мөлөкова – көмөш миҙал, Семен Филиппов, Тимур Хәйретдинов, Милана Хазеева, Даниил Ильин һәм Степанова Софья бронза миҙалға лайыҡ булған. Башинформдан.",Шашкасыларыбыҙ 19 миҙал яулаған,1,news,Яңылыҡтар,532,https://amanat.su/news/novosti/2025-04-03/shashkasylaryby-19-mi-al-yaula-an-4182580,2025-04-03T11:58:00+00:00
"– Әсәйемде бөтөнләй хәтерләмәйем, йәш ярымлыҡ сабый булып тороп ҡалғанмын, – ти Саша. – Еҫен генә иҫләйем. Атайым мине бәләкәй сағымда уның кейеменә урап йоҡлата торғайны. Шулай ураһам, тынысланып йоҡлап китәһең, тип һөйләне. Атайыма йәш баланы ҡарауы еңелдән булмағандыр, димләп өйләндергәндәр. Атай өйҙә саҡта ул ҡатын һин дә мин, ә эшкә сығып китеүе була, мине рәнйетә, туҡмай.",Бәхетһеҙлек буйынса туғандар,0,analytics,Йөрәк,380,https://shonkar.com/news/y-r-k-sere/2025-03-14/b-het-e-lek-buyynsa-tu-andar-4157262,2025-03-14T12:47:19+00:00
Гәзитебеҙҙең баш мөхәррире Мирсәйет Ғүмәр улы ЮНЫСОВ Рәсәй Журналистар союзының иң ҙур наградаһы «Намыҫ. Лайыҡлылыҡ. Профессионализм» Почёт билдәһе менән бүләкләнде.,Хеҙмәтенә күрә – хөрмәте,0,analytics,Ҡотлау,165,https://yanshishma.com/articles/otlayby-/2025-07-04/he-m-ten-k-r-h-rm-te-4303261,2025-07-04T17:40:00+00:00
"Выступят популярные артисты, , Марат Яруллин и. Для гостей также будут организованы -зона, игры, встречи с блогерами, аниме-косплей, выставка автозвука и тюнинга, научный слэм и маркет молодых. Мероприятие бесплатное и рассчитано на молодежь от 14 до 35 лет. Фото и материал - ""Молодежная газета"".","В Уфе отметят День молодежи концертом, и других исполнителей",0,analytics,Аңлатма,297,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-06-18/v-ufe-otmetyat-den-molodezhi-kontsertom-elman-baby-ti-i-drugih-ispolniteley-4280864,2025-06-18T17:17:00+00:00
"Таскирә Нәғимйән ҡыҙы Абдразаҡова 1946 йылдың 25 октябрендә Өфөлә тыуған. Педагогия училищеһының художество бүлеген тамамлағас, 1976 йылға тиклем театрҙың художество оҫтаханаһында декоратив биҙәү рәссамы булып эшләй. Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы ҡарамағындағы художество советында була. Әммә уның тормошонда ғаиләһе төп урынды биләй. Ғүмер юлдашы – башҡорт кино сәнғәтенә нигеҙ һалған, милли мәҙәниәтте һаҡлауға тос өлөш индергән Әмир Абдразаҡов, хәҙер «Башҡортостан» киностудияһы уның исемен йөрөтә. Тәскирә Нәғимйән ҡыҙы Әмир Ғабделмән улының фильмдарын әҙерләүҙә әүҙем ҡатнаша. Абдразаҡовтар Асҡар һәм Илдар исемле улдар тәрбиәләп үҫтергән, уларҙа Тыуған илгә, үҙ халҡына һәм музыкаһына һөйөү тәрбиәләгән. Студент йылдарында уҡ ағалы-ҡустылы халыҡ-ара конкурстарҙа үҙҙәрен танытып өлгөрҙө. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, Әмир Ғабделмән улы 2008 йылдың мартында арабыҙҙан китте, улдарының тарихы тураһында «Ҡанаттарым минең» исемле фильмы тамамланмай ҡалды. «Тәскирә Нәғимйән ҡыҙы интеллигентлы, әүҙем, үҙ-үҙенә ышанған ханым ине. Әхлаҡи сәләмәтлек, бер-береңде хөрмәт итеп йәшәү ғаиләлә төп тормош йүнәлештәре булды. Ул улдарының тормошо менән бик ҡыҙыҡһынды, сабыр холоҡло, компромисслы ҡарарҙар таба белде. Улдары әсәләрен тик яҡшы һүҙҙәр менән генә иҫкә ала», — тиҙәр уның хаҡында. Тәскирә Абдразаҡова «Ата-әсә ҡаһарманлығы» миҙалы менән бүләкләнгән.",Асҡар һәм Илдар Абдразаҡовтарҙың әсәһе вафат,1,news,Яңылыҡтар,1351,https://henek.info/articles/novosti/2025-10-02/as-ar-m-ildar-abdraza-ovtar-y-s-e-vafat-4411343,2025-10-02T11:20:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр12 октябрьдән Русия кинотеатрларында Уфа киностудиясендә төшерелгән ""Төньяк амурлары"" (""Северные амуры"") мультфильмы күрсәтеләбашлаячак. Бу хакта Башкортстан башлыгы Радий Хәбировиткерде, дип хәбәр итә ""РБК"". Фильмны ясаучылар аны экраннарга 2022 елның 11 октябрендә чыгарачакларын әйткән иде, бу бер елга соңарып башкарыла. Ул 1812 елгы Русия-Франция сугышының 200 еллыгы уңаеннан төшерелде. ""Безнең ""Төньяк амурлары"" исемле тулы метражлы анимация фильмы әзер, 31 августтан күрсәтә башлыйбыз. Мультфильмны беренче булып Башкортстанда яшәүчеләр күрәчәк, ә 12 октябрьдән Русия прокатына чыгачак"", дигән Хәбиров. Башкортстан башлыгы сүзләренчә, бу – Башкортстанда ясалган һәм бөтен ил кинотеатрларында күрсәтеләчәк беренче анимация фильмы. Аны башкорт һәм урыс телләрендә тавышландырганнар. Тамашачылар нинди телдә караячагын үзе сайлый алачак диелә. ""Мультфильм башкорт сугышчылары катнашкан тарихи вакыйгалар турында бәян итә. Аның сюжеты чын тарихка нигезләнгән, ә фильмны эшләгәнче күпсанлы фәнни киңәшләшүләр узган"", дип искәртә РБК. Мультфильмда ""дөньяның әннәт почмагында яшәүче"" биш дус Швеция белән сугышка китә. Баштагы өлешендә тарихи анекдотны гәүдәләндергәннәр: урыс императоры башкортларны сугышка чакыру өчен атчабар ибәргән, әмма ул беркемне дә таба алмаган, чөнки башкортлар саранча белән көрәшергә киткән. РБК язуынча, ""Төньяк амурлары"" – Башкортстан"" дәүләт киностудиясенең һәм ""Муха"" Уфа анимация студиясенең уртак иат имеше. Аны төшерүгә бюджеттан 47 млн сум акча бүлеп бирелгән булган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Русия кинотеатрларында Башкортстанда төшерелгән ""Төньяк амурлары"" мультфильмы күрсәтелә башлаячак",1,news,Яңылыҡтар,1627,https://www.azatliq.org/a/32567611.html,2023-08-28T07:34:41+00:00
Филиал государственного фонда «Защитники Отечества» в Башкортостане готов включиться в работу по реализации региональной кадровой программы «Герои Башкортостана». Об этом заявила его руководитель Гульнур Кульсарина.,В Башкирии госфонд готов включиться в программу «Герои Башкортостана»,0,analytics,Ватан,215,https://tanburz.ru/news/vatan-a-ynda/2025-02-24/v-bashkirii-gosfond-gotov-vklyuchitsya-v-programmu-geroi-bashkortostana-4139779,2025-02-24T18:35:00+00:00
Йәмилә Баязитова ыҫланған ҡоротто махсус операцияла ҡатнашҡан яугирҙәргә лә гуманитар ярҙам сифатында ебәрә.,"Ыҫланған ҡош, һыйыр, йылҡы, һарыҡ ите, балыҡ, ҡоротто яратып һатып алалар",0,analytics,Эшҡыуар,108,https://bashgazet.ru/articles/esh-yuar/2025-12-06/y-lan-an-osh-yyyr-yyl-y-ary-ite-baly-orotto-yaratyp-atyp-alalar-4495719,2025-12-06T01:15:00+00:00
"Батыр позывнойлы яугир яҡташыбыҙ ҙа Тыуған ил, һәр беребеҙҙең именлеге өсөн көрәшә. Ҡыҫҡа ваҡытлы ялға ҡайтҡан сағында ул көнкүреш шарттары, махсус хәрби операцияла ҡатнашыу тәжрибәһе хаҡында бер аҙ һөйләп үтте. Бәләкәй Ҡыпсаҡ ауылы егете Башҡорт дәүләт аграр университетын тамамлағандан һуң армия сафтарында хәрби бурысын үтәй. Ҡайтҡас, йәш белгес Һарғаяла - Башҡорт дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығында эш башлай. Мораҙым ҡыҙына өйләнеп, артабан баш ҡалала йәшәргә ҡарар итәләр. Яҡташыбыҙ Өфөлә Тәбиғәттән файҙаланыу институты ғилми-производство предприятиеһында белгес булып эшләй, артабан тырыш, яуаплы хеҙмәткәр директор вазифаһына тиклем күтәрелә. Әммә уның тормошонда ҡырҡа үҙгәреш яһап, илдә өлөшләтә мобилизация иғлан ителә - ул 2022 йылда махсус хәрби операцияға алына. -Ҡазанда хәрби әҙерлек үткәндән һуң операция зонаһында уҡсы булып хеҙмәт иттем. Унда башҡорттар күп кенә, араларында райондаштар ҙа бар. Гуманитар ярҙам, нигеҙҙә, Бөрйәндән килә, адреслап ебәрелгән тыуған яҡ күстәнәстәре имен килеп етә. Маскировка селтәрҙәре күп кәрәк. Кейем, атап әйткәндә, еп ойоҡтар тиҙ туҙа, дымлы салфеткаларға даими ихтыяж кисерәбеҙ. Дөйөм алғанда, боеприпастар етә, кейендерәләр, ашаталар, үҙебеҙ ҙә бешереп ашайбыҙ. Блиндаждарҙа уртаса 6-12 кеше йәшәйбеҙ, - ти яугир. Батыр хәҙер ярты йыл самаһы инде хәрби тәьминәттә хеҙмәт итә. Һалдаттарҙы кейем-һалым, боеприпастар, аҙыҡ-түлек менән тәьмин итә, төрлө документация эштәрен алып бара. Мөмкинлегенә ҡарап, Батыр 9 йәки 6 ай һайын ҡайтып, ғаиләһе янында ял итергә, көс йыйырға тырыша. -Ҡыҙым башланғыс класты, улым балалар баҡсаһын тамамланы. Әлеге ялымда улымдың хушлашыу иртәлегенә осрашыуға саҡырҙылар. Унда миңә атайҙары махсус хәрби операцияла булған бәләкәстәргә Минең атайым - герой тигән билдәләр тапшырыу хоҡуғы бирелде. Илһөйәрлекте үҫтереү кәрәк. Мәктәптә генә тәрбиә биреү етмәй. Тыуған илде яратыу балала атай менән әсәй, беренсе уҡытыусы тәрбиәһе аша уяна, - ти бала сағынан патриот булып үҫкән, тәбиғәтте һөйгән яҡташыбыҙ. Батыр махсус хәрби операция биләмәһендә күрһәткән батырлыҡтары өсөн Жуков, Генерал Шайморатов, 2-се дәрәжә Батырлыҡ, Донбасты азат иткән өсөн миҙалдары менән наградланған. Уларҙан тыш, полк исеменән бирелгән миҙалдары ла бихисап. Әлбиттә, был миҙалдар артында әллә күпме ваҡиға, тарих, хәтер һаҡлана. Тик аҙ һүҙле яугир был турала һөйләргә теләмәне. Ҡыҫҡа ваҡытлы ялға ҡайтҡан Батыр позывнойлы яҡташыбыҙға һәм илебеҙ тыныслығы өсөн Ватан һағына баҫҡан барлыҡ ир-егеттәргә имен-һау тыуған яҡтарына әйләнеп ҡайтырға яҙһын.",Илһөйәр булып ҡалам,0,analytics,Ватан,2504,https://tanburz.ru/news/vatan-a-ynda/2025-06-06/il-y-r-bulyp-alam-4282233,2025-06-06T09:00:00+00:00
"Тыуған яҡтарға иҫән-һау, еңеү менән әйләнеп ҡайтырға яҙһын! Видео: ""Записки журналиста""",Радик Динәхмәтов барлыҡ педагогтарҙы һәм уҡыусыларҙы Белем көнө менән ҡотланы,0,analytics,Файҙалы эштәр,87,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-09-01/radik-din-hm-tov-barly-pedagogtar-y-m-u-yusylar-y-belem-k-n-men-n-otlany-3907262,2024-09-01T20:06:00+00:00
"Радий Хабиров отметил эффективное взаимодействие управленческой команды региона с застройщиками. – С 2022 года объём вводимого жилья в республике ежегодно превышал 3 млн кв. м. В прошлом году отрасль столкнулась с определёнными трудностями, характерными для многих регионов. Несмотря на эту ситуацию, мы смогли ввести более 3 млн кв. м. Нам важно максимально сохранить набранные темпы, – сказал Глава Башкортостана. – Для этого нужна системная совместная работа власти, бизнеса и профессионального сообщества. Через Ассоциацию мы получаем обратную связь о том, как действуют федеральные и региональные меры поддержки «на земле». Благодарю вас за активную работу и выстраивание прямого диалога со строительным бизнесом. Руководитель региона высоко оценил федеральную поддержку отраслевых проектов. – Республика успешно включилась в реализацию нацпроекта «Инфраструктура для жизни». В его рамках мы ведём работу по повышению доступности жилья, параллельно реализуя задачу по созданию инфраструктуры нового качества. Также продолжаем работать над увеличением градостроительного потенциала, – отметил Радий Хабиров. – С использованием механизмов инфраструктурного меню возводим пять объектов водоснабжения и водоотведения на территории Забелья – в 2026 году планируем ввести их в эксплуатацию. Приступили к реализации проекта по развитию инженерной инфраструктуры Зауфимья. Глава Башкортостана также обозначил основные задачи жилищного строительства на ближайшие годы. – В целом с привлечением федеральных и региональных инструментов мы должны стабилизировать показатели по объёму ввода жилья. План на 2026 год – 3,3 млн кв. м. Это обязательное условие для достижения к 2030 году поставленной перед республикой цели – 34,7 кв. м общей площади на человека и выхода на ежегодный ввод 4 млн кв. м. Участники встречи обсудили вопросы, влияющие на развитие строительной сферы, прогноз ввода жилья в Уфе, в том числе освоение перспективных территорий – Забелья и Зауфимья.",Важно максимально сохранить набранные темпы строительства жилья в Башкортостане,0,analytics,Йәмғиәт,1962,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-02-04/vazhno-maksimalno-sohranit-nabrannye-tempy-stroitelstva-zhilya-v-bashkortostane-4565619,2026-02-04T15:25:00+00:00
"Екатеринбур хәрби мәхкәмәсе""Хизб ут-Тәхрир"" фиркасе эшчәнлегендә катнашуда гаепләнгән Тольятти мөселманнары Эльмар Мамедовбелән Радик Хәйретдиновны сак астында тоту вакыты 2022 елның 15 августына кадәр озайтылды. Бу хакта бүген Екатеринбур хәрби мәхкәмәсендә узган утырышта билгеле булды. Эльмар Мамедов һәм Радик Хәйретдиновка карата ""Тольятти эше"" 2019 елның сентябрендә башланды. Алар Русия инаять кодексының 205.5 маддәсенең 2 нче өлеше (""Русиядә террорчы дип танылган оешма эшчәнлегендә катнашу"") нигезендә гаепләнде. Элегрәк мәхкәмә Хәйретдиновны 11 елга ирегеннән мәхрүм итү, Мамедовны 12 елгы кырыс режимлы колониягә ибәрү карары чыгарылган иде. Мамедовны шулай ук 205.2 маддәнең 2 нче өлеше (""Террорчылыкны аклау"") нигезендә дә гаепләделәр.2021 елның 17 июнендә Русия Апелляция хәрби мәхкәмәсе Хәйретдинов белән Мамедовның әлеге хөкем карарларын гамәлдән чыгарды. Хәзер аларның эшләре яңадан карала. Мамедов һәм Хәйретдинов 2019 елның 23 сентябрендә Тольятти шәһәрендә кулга алынды. Бу хакта тулырак язма һәм Хәйретдиновның апасы белән әңгәмә Азатлыкта соңрак булачак. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Хизб ут-Тәхрир"" эшчәнлегендә гаепләнгән Эльмар Мамедов һәм Радик Хәйретдинов 15 августка кадәр сак астында кала",1,news,Яңылыҡтар,1946,https://www.azatliq.org/a/31834086.html,2022-05-04T12:56:13+00:00
"Фәсхиямал… коммунистарҙы маҡтаны, Кәримә демократтарҙы яҡланы. Көрәш ике яҡтың да еңелмәүе менән тамамланды. Шунан һуң ай ярым һөйләшмәй йөрөнөләр. Ике күрше һәйбәт кенә йәшәй башлағайнылар, тағы сәбәп табылды: ирҙәре ҡайҙалыр эскәндәр ҙә сәкәләшеп алғандар. Ошо хәлгә кем түҙһен инде! Бик оҙаҡ ваҡыт бер-береһенән һаулыҡ та һорашманылар. Был да онотолоп бөткәйне, Кәримәнең малайы Фәсхиямалдың ҡыҙының уйнап йөрөгәндә сәсенән тартҡан. Тегенеһе шарылдап илап кергән дә киткән… Ярай, был да ҡасан да булһа онотолдо, ти. Тик барыбер ике ҡатынға оҙаҡ ваҡыт матур һәм татыу йәшәргә яҙмағандыр. Сөнки ауылдаштары бөгөн генә әлеге күршеләрҙең һыйырҙары һөҙөшөп торғандарын күргәндәр… Үҙегеҙ уйлап ҡарағыҙ, шунан һуң да нисек тыныс, матур йәшәйһең инде? ! Фото. :",ИКЕ КҮРШЕ,0,analytics,Юмор,756,https://henek.info/articles/++--/2025-09-15/ike-k-rshe-4388733,2025-09-15T15:25:00+00:00
Башҡортостанда биш һәм унан да күберәк бала тәрбиәләгән 50 әсә «Әсәлек даны» миҙалы менән бүләкләнде.  Улар араһында Бөрйәндән дә әсәләр бар.,Бөрйәндән 2 әсәгә Әсәлек даны миҙалы тапшырылды,0,analytics,Йәмғиәт,141,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-02-24/b-ry-nd-n-2-s-g-s-lek-dany-mi-aly-tapshyryldy-4134152,2025-02-24T11:55:00+00:00
"– Йомортҡа менән балды бутайым  да сәстәремә туҡлыҡлы битлек эшләйем. Лимон ҡушыу ҙа килешә. Буҙа ла һөртәм. Һәм  сәскә  йыш ҡына массаж эшләү файҙалы. Еүеш килеш тышҡа сығырға ярамай, сәс һына, тамыры өшөй. Баштың түбәһенә дегәнәк япрағын һалыу баш ауырыуынан һаҡлай, - тине ғаилмә. Фото кисә ""Башҡортостан"" дәүләт концерт залында Розалиә Солтангәрәеваның ижади эшмәкәрлегенә 50 йыл тулыуға һәм юбилейына арналған «Яҡшылыҡ нуры» концерт-театрлаштырылған тамашанан.",Розалия Солтангәрәеванан матурлыҡ серҙәре,0,analytics,Ҡатын-ҡыҙ,465,https://bashkizi.ru/news/a-byl-atyn-y/2025-11-17/rozaliya-soltang-r-evanan-maturly-ser-re-4470063,2025-11-17T13:43:00+00:00
"Легендар йырсы, «Дәрүишхан» төркөмө солисы Дим Мәннәнгә үлгәндән һуң «Башҡортостандың халыҡ артисы» исеме бирелде. Башҡортостан премьер-министрының беренсе урынбаҫары вазифаһын башҡарыусы Урал Килсенбаев бөгөн «Дәрүишхан рухы» концертында награданы йырсының ҡатыны Альбина Ҡоләхмәтоваға тапшырырҙы. Ошондай уҡ исем менән «Рух» төркөмөнөң тәүге солисы Ғәзинур Биктимеров (үлгәндән һуң), «Дәрүишхан» төркөмө төркөмөнөң хәҙерге лидеры Альберт Ғәббәсов наградаланды. Указға Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров ҡул ҡуйған. «БР-ҙың атҡаҙанған артисы» һәм «БР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт эшмәкәре» званиелары йырсылар Ринат Зариповҡа һәм Юлай Асҡаровҡа, Хәйбулла районы Маҡан ауылының мәҙәниәт йорто хеҙмәткәре Сергей Захаровҡа тапшырылды. 1990 йылдарҙа Дим Мәннән «Дәрүишхан» төркөмө солисы булараҡ танылыу яулай. Төркөм иһә башҡорт эстрадаһында иң популяр коллективтарҙың береһе була. Дим Мәннән (Ҡоләхмәтов) 2005 йылда 35 йәшендә ҡапыл вафат булғас, «Дәрүишхан» төркөмө тарҡала.",Легендар рок-йырсы Дим Мәннәнгә «Башҡортостандың халыҡ артисы» исеме бирелде,0,analytics,"""Аманат"" йондоҙлоғо",969,https://amanat.su/articles/amanat-yondo-lo-o/2024-11-29/legendar-rok-yyrsy-dim-m-nn-ng-bash-ortostandy-haly-artisy-iseme-birelde-4029938,2024-11-29T12:14:00+00:00
Йыл һайын декабрь аҙағында Илекәева (Шәмиғолов) Әлфиә Йәғәфәр ҡыҙы Әбделмәмбәт урта дөйөм белем биреү мәктәбенең уҡыу алдынғыларына үҙенең премияһын тапшыра. Быйыл был премияға олимпиадала еңгән 9 уҡыусы лайыҡ булды.,Уҡыу алдынғыларына – премия!,0,analytics,Мәғариф,216,https://tanburz.ru/articles/m-arif/2024-12-29/u-yu-aldyn-ylaryna-premiya-4071422,2024-12-29T09:00:00+00:00
"Резервисты получат во время несения службы статус военнослужащих со всеми положенными льготами, социальными гарантиями и выплатами, сообщал ранее «Башинформ».",Владимир Путин подписал указ о мобрезерве в 2026 году,0,analytics,Йәмғиәт,158,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-01-02/vladimir-putin-podpisal-ukaz-o-mobrezerve-v-2026-godu-4533770,2026-01-02T09:00:00+00:00
"Әлмәттә узган ""Печән базары"" чарасындаТатар яшьләре оештырган заманча шәһәр мәдәнияте фестивале, дизайн-маркет ""Печән базары"" быел 29-30 августта узачак. Бу турыда Дөнья татар яшьләре форумы рәисе урынбасары Гүзәлия Гыйниятуллинабелдерде. ""Быел Печән базары ""Милли кием"" бәйрәме белән бергә үтә. Бу бәйрәм быел икенче тапкыр уза, ул безнең фестиваленең максаты белән тәңгәл килә. ""Печән базары"" фестивале татар дизайны һәм шәһәр мәдәнияте дөньясындагы төп вакыйга булып тора. Быел ул тугызынчы тапкыр оештырыла"" ди Гүзәлия. Былтыр ""Печән базары"" кысаларында беренче мәртәбә ""Милли кием көне"" узган иде. Гүзәлия сүзләренә караганда, быел фестивальда катнашыр өчен 400 дән артык гариза килгән. ""Печән базары"" фестивале Казанның Кабан күле яры буенда узачак. Фестиваль кысаларында төрле чаралар каралган – ике көн дәвамында дизайн-маркет, туклану һәм бию урыннары эшләячәк, төрле остаханәләр узачак. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","Быел ""Печән базары"" фестиваленә 400 дән артык гариза килгән",1,news,Яңылыҡтар,1141,https://www.azatliq.org/a/31393295.html,2021-08-04T11:17:52+00:00
"Событие произошло в Уфе в рамках Дней армейской культуры. Начальник отдела культурных программ департамента культуры Минобороны РФ Ольга Фаллер отметила, что взаимодействие двух учреждений культуры «заискрится после подписания соглашения»: - Главные действующие лица сегодня – два уникальных музея. Жемчужина центральных военных учреждений культуры – Студия военных художников имени Грекова и жемчужина Башкирии - художественный музей имени Нестерова. Это и есть - армия, культура, единство. Айрат Терегулов, директор художественного музея имени Нестерова, подчеркнул, что совместная работа с грековцами даст зеленый свет новым проектам. Напомним, в рамках Дней армейской культуры в музее им. Нестерова развернулась выставка «Открываем Россию заново, вместе! », где представлены произведения членов Студии военных художников имени Грекова.",Нестеров музейы хәрби рәссамдар студияһы менән хеҙмәттәшлек итәсәк,1,news,Яңылыҡтар,839,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-08-28/nesterov-muzeyy-h-rbi-r-ssamdar-studiya-y-men-n-he-m-tt-shlek-it-s-k-4365315,2025-08-28T12:54:00+00:00
"«Напомню, что в свое время, уже много лет назад, мы занимались укреплением зданий, сооружений на Камчатке, именно как находящихся в опасной сейсмической зоне, работали там над системами коммуникации», — отметил глава государства. Путин подчеркнул, что проведенные работы, вероятно, дали хороший результат, поскольку на Камчатке не зафиксировано серьезных разрушений, информации о жертвах тоже нет. «Это очень здорово», — заключил президент РФ. Ранее российский лидервысказалсяо хирургах, которые продолжали спокойно работать во время землетрясения на Камчатке. Он отметил, что они заслуживают государственных наград. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Путин прокомментировал ситуацию с землетрясениями на Камчатке,0,analytics,Йәмғиәт,794,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-08-04/putin-prokommentiroval-situatsiyu-s-zemletryaseniyami-na-kamchatke-4348828,2025-08-04T16:00:00+00:00
"Башҡортостан Йәмәғәт палатаһында Башҡортостан буйынса Рәсәй хәрби-тарихи ойошмаһының республика бүлексәһендә 2025 йылға йомғаҡ яһалды, киләһе йылға маҡсаттар билдәләнде. Башҡортостан буйынса Рәсәй хәрби-тарихи ойошмаһының республика бүлексәһе рәйесе, тарих фәндәре докторы Рәмил Рәхимов әйтеүенсә, уларҙың ойошмаһында 230-ға яҡын кеше ағза булып тора, республикабыҙҙағы бүлексә 2013 йылдан бирле эшләй. Былтыр иһә республикабыҙ буйынса Рәсәй хәрби-тарихи ойошмаһы республика бүлексәһенең ете урында бүлеге булдырылған. – Бөйөк Ватан һуғышына бәйле күп төрлө саралар ойошторҙоҡ, – тине Рәмил Нәсибулла улы. – Батырҙарыбыҙҙың исемен мәңгеләштереү – мөҡәддәс бурыстарыбыҙҙың береһе. Ғилми-ғәмәли конференциялар уҙғарыуҙың әһәмиәте баһалап бөткөһөҙ ҙур. Евразия ғилми-белем биреү үҙәгенең вуз-ара студенттар кампусында йәмәғәт-белем биреү майҙансығын астыҡ. Республика Хәрби Дан музейында махсус хәрби операция залы эшләй. Эҙәрмәндәр геройҙарҙы табыу менән әүҙем шөғөлләнә, был тәңгәлдә эштәр киләсәктә лә алып барыласаҡ. Рәсәй тарихын өйрәнеүҙе дауам итәсәкбеҙ. Бөгөн үҫмер ныҡ аҡыллы һәм белемле, һәр береһе илен ярата. Башҡортостан буйынса Рәсәй хәрби-тарихи ойошмаһының республика бүлексәһе башҡарма директоры Тимур Ильясов йәштәргә тарихыбыҙҙы тәрән өйрәтеү һәр йәһәттән дә отошло булыуына баҫым яһаны. Әйткәндәй, быға тиклем Башҡортостан буйынса Рәсәй хәрби-тарихи ойошмаһының республика бүлексәһе рәйесе вазифаһын Дәүләт Йыйылышы–Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев башҡарған. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Башҡортостандағы бүлексә – Рәсәйҙә алдынғы!,0,analytics,Ғорурлыҡ,1588,https://bashgazet.ru/articles/gorurlanabiz/2026-02-18/bash-ortostanda-y-b-leks-r-s-y-aldyn-y-4583903,2026-02-18T18:15:00+00:00
"Второй год подряд Тимур демонстрирует глубокие знания и навыки в области искусственного интеллекта, добиваясь заслуженных призовых мест. Победителей и призеров Олимпиады поздравил Министр просвещения Сергей Кравцов, который отметил, что благодаря Всероссийской олимпиаде по искусственному интеллекту дети из всех регионов России могут стать частью большого сообщества будущих -специалистов. Победители и призёры получают преимущества в виде дополнительных баллов или зачисления без вступительных испытаний при поступлении в ведущие вузы страны. Поздравляем Тимура с заслуженной победой! Его успех – это гордость не только для него самого, но и для его семьи, учителей и всей республики! Минобрнауки Башкортостана Минпросвещения Образование Год Семьи Год Семьи 2024",Лицеист занял место на Всероссийской олимпиаде по искусственному интеллекту,0,analytics,Файҙалы эштәр,764,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-11-18/litseist-zanyal-ii-mesto-na-vserossiyskoy-olimpiade-po-iskusstvennomu-intellektu-4013001,2024-11-18T13:16:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРусия хакимиятләре Украинадагы сугышка каршы чыгыш ясаучыларны халыкара һәм федераль эзләүгә игълан итә. Алар арасында чыгышы белән Татарстаннан булган кешеләр дә бар. Эзләүгә игълан ителүчеләрне нәрсә көтә? Бу хакта белгеч белән сөйләштек. Русия-Украина сугышына каршы чыгучылар арасында эзләүгә игълан ителүчеләрдә чыгышы белән Татарстаннан һәм Башкортстаннан булган сәясәт белгече Руслан Айсин, журналист Фәридә Корбангалиева, Татар итимагый үзәге рәисе Фәрит Зәкиев, журналист Юлия Фәйзрахманова, Башкортстан әмәгать пулатының элекке рәисе, Украинада сугыш башлангач Русиядән киткән һәм соңрак ""ят агент"" дип табылган Ростислав Морзаголовбар. Алар барысы да сугышка каршы позицияләре өчен эзәрлекләнә. ""Вот так"" басмасы халыкара эзләүнең ничек эшләвен, Русиянең Интерпол белән ничек эш итүен һәм кайсы илләрнең Русия ватандашларын ешрак тотып бирүе турындагы мәгълүматны анализлаган. Үзватандашларын илгә кайтару, яки экстрадицияләү турындагы Русия таләпләреннән 2023 елда бөтен дөнья буйлап санаганда 114 мәртәбә баш тартканнар, шуларның 38 е — ""сәяси сәбәпләр"" аркасында. Барыннан да күбрәк баш тартучылар — Австрия, Германия, Чехия, Польша, Италия һәм Кыпрыс. Шул ук вакытта Русия хакимияте Интерполдан башка да эзәрлекләнүчене илгә кайтаруга ирешергә мөмкин: Русиянең 65 ил белән Русиядә гаепләнүчеләрне һәм читтән торып хөкем ителгәннәрне кайтарып бирү турында ике яклы килешүе бар (алар арасына Эстония, Испания, Литва, Латвия керә). Моннан тыш, Русия күп яклы, мәсәлән, БДБ кысаларындагы килешүләрдә дә катнаша. Халыкара эзләнүгә игълан итүнең нәтиәләре һәм аларның тискәре йогынтысын ничек киметеп булуы турында — Русиядә эзләүнең формаль рәвештә өч төре бар: халыкара, дәүләтара һәм федераль. Соңгы вакытта кешеләрне федераль һәм дәүләтара эзләүләргә бер үк вакытта игълан итәләр. Дәүләтара эзләү дигәндә, Русия белән шундый эзләү турында махсус килешү төзегән илләр турында сүз бара һәм бу, кагыйдә буларак, БДБ илләре. Халыкара эзләүләр Интерпол аша тормышка ашырыла, бу — барлык илләрне диярлек кеше эзләү системына берләштерүче халыкара оешма. Аларның базасына инаятьчеләр генә түгел, шаһитләр дә, билгесез югалган кешеләр дә керә. Журналистлар һәм дәүләт оешмаларының матбугат хезмәтләре еш кына кешенең нинди эзләүгә игълан ителгәнен бутап яза. Кайвакыт халыкара эзләүгә игълан иткәннәр, диләр, тик чынлыкта кеше дәүләтара эзләүдә генә була, яки — киресенчә. Шуңа күрә монда матбугат релизына түгел, ә конкрет кешегә карата эш материалларында булган документларга таяну бик мөһим. Әмма кайсы гына очракны алсаң да, бу кеше өчен охшаш проблемнар тудыра. Алар артык аерылмый, әмма әлеге карарларның таралу ирлеге төрле. Иң беренче телгә килгән авырлыкны әйтсәк, бу, әлбәттә, чикне узу кыенлыгы. Интерпол системына кергән теләсә кайсы ил әлеге систем белән кисешкән кешеләрне тикшерергә тиеш. Димәк, чик кичкәндә, төрле илләрдә ниндидер билетлар сатып алганда — кеше ирле хокук саклау органнары белән күрешергә мәбүр булырга мөмкин. Кагыйдә буларак, бу күрешүләрнең сценарие шундый: кешене тоткарлыйлар, шуннан соң аны эзләү шартларын ачыклый башлыйлар — экстрадиция процедурасын эшләтеп ибәрергә нигез бармы һәм, нигез булса, экстрадиция процедурасы башлана. Кеше өчен бу — итди проблем, тоткарлаган илнең хокук саклау һәм мәхкәмә системы белән аралашырга туры киләчәк. —Мин дөрес аңлыйммы: хәрби хезмәткә каршы позицияле кешене Русиядә федераль эзләүгә игълан итсәләр, димәк, берникадәр вакыттан соң аны дәүләтара яки халыкара эзләүгә дә игълан итәргә мөмкиннәрме? — Хәзер дәүләтара эзләү һәм федераль эзләүне бер карарда игълан итәләр. Ягъни, әгәр кеше федераль эзләүгә игълан ителсә, димәк, аңа Русия белән дәүләтара килешү булган илләр буйлап хәрәкәт итү куркыныч. Халыкара эзләүгә игълан итү бераз катлаулырак. Беренчедән, кешенең читтән торып сак астына алынган булуы кирәк. Икенчедән, Интерпол фильтрын узарга кирәк. Интерпол сәяси дип санаган кайбер маддәләр нигезендә кешеләрне принципиаль рәвештә эзләми. Бу, мәсәлән, Русия армиясе турындагы фейклар таратуда яки гаскәрне дискредитацияләүдә гаепләүгә кагыла. Әмма Русиядә сәяси яктан эзәрлекләнгән маддәләрнең бер өлеше барыбер кайвакыт Интерпол фильтрын уза. Мәсәлән, террорчылык маддәләре. Бездә террорчылыкка кагылышлы бик күп эшләр бар: террорчылыкны аклау, террорчылык оешмасы эшчәнлегендә катнашу һәм шуңа охшаш башка эшләр — һәм Интерпол шундый маддәләрне кайвакыт уздырып ибәрә. —Юристлар һәм хокук яклаучылар Русия ватандашларына нинди илләргә йөрергә ярамаганын, әйтик, халыкара эзләүгә игълан ителгән Русия ватандашларына кайсы илләргә кермәскә кирәген әйтә аламы? — Моны аңлау бар, ләкин бу беркайчан да йөз процент төгәл булмаячак. Иң төп проблемны нәкъ менә шушы дәүләтара эзләүләр ясый, чөнки Русиянең берничә ил белән турыдан-туры килешүе бар, һәм алар Интерпол офисыннан тыш турыдан-туры хезмәттәшлек итә. Ягъни, әйтик, Русия Эчке эшләр министрлыгы белән Казакъстан Эчке эшләр министрлыгы турыдан-туры хезмәттәшлек итә. Әгәр дә кешене Казакъстан Эчке эшләр министрлыгы хезмәткәрләре тоткарлый икән, ниндидер халыкара органнарны әлеп итмичә, экстрадиция процедурасы башлана. Шуңа да, беренче чиратта, Русияне чолгап алган илләргә бару куркыныч: бу — Казакъстан, Кыргызстан, Әрмәнстан. Шулай ук туризм белән яшәгән Азия илләренә — Вьетнам, Таиландка барыр алдыннан да уйларга кирәк. Алар, кешене нинди дә булса базада күрсәләр, еш кына хәйләкәр кылана — без алдан әйткән экстрадиция процедуралары белән булышып тормыйлар. Алар, мәсәлән, кешене ниндидер вак хокук бозуда гаепли, янәсе, илдә теркәлмәгән яки ниндидер хокук бозган, ди: мәсәлән, хокуксыз йөргән яки юл хәрәкәте кагыйдәләрен бозган. Русиядә белдергән гаеп нигезендә эзләү процедурасыннан тыш, үзләрендә хокук бозуны сәбәп итеп, Русиягә депортациялиләр. Ягъни бу бик тиз эшләнә. Хәтерлисезме, ""Би-2"" төркеме белән шундый хәл булган иде? Аларны бит ниндидер инаять маддәсе нигезендә түгел, ә кагыйдәләрне бозган өчен генә экстрадицияләмәкче булдылар, янәсе алар, илдә эшләр өчен рөхсәт алмыйча, концерт куеп акча эшләргә килгәннәр. Еш кына менә шулай эшләнә дә инде бу. – Халыкара эзләүгә игълан ителгән кеше тагын нинди проблемнарга юлыга? — Икенче итди проблем — документлар проблемы. Русиядә эзәрлекләнүче кешеләр өчен күпкә кискенрәк проблем бу. Эзләү базасында булу Русия илчелегендә яки Русиянең үзендә паспорт алу шансларын нульгә төшерә, чөнки инаять эзәрлекләве факты үз артыннан илдән чыгу хокукын бетерүгә һәм чит ил паспортын бирүне тыюга китерә. Имин юрисдикцияләрдә, мәсәлән, Европа берлегендә булган кешеләр документларының вакыты чыгу проблемы белән очраша. Яңаларны ясата алмыйлар, ә ирле паспорт алу өчен хокукый нигез юк. Һәм алар бик катлаулы хәлдә кала. Монда ничек тә булса бу илдә канунлашырга тырышырга гына кала — сәяси сыену урыны сорарга, ватандашлык алырга тырышырга, даими яшәү рөхсәтен алырга. Тик бу барыбер өстәмә авырлыклар. —Әйтик, кеше Русиядә аңа каршы инаять эше кузгатылганын белә. Эзәрлекләүнең ни дәрәәдә икәнен, ягъни сине берәр төрле эзләүгә игълан иттеләрме, юкмы икәнен ничек аңларга? — Мин ""Дәүләт хезмәтләре""нә керү мөмкинлеге булган кешеләргә вакыт-вакыт анда хөкем ителүе булмау турында белешмәне соратырга киңәш итәр идем. инаять эше ачылган яки аңа каршы эш кузгатылган кеше һәрвакытта да Эчке эшләр министрлыгының эзләү базасына эләкми. Ә менә хөкем ителү турындагы белешмәдә ""инаять эзәрлекләве факты"" баганасы бар, һәм анда инаять эше кузгатылуы яки кузгатылмавы турындагы мәгълүмат күпкә дөресрәк. Әгәр сез инаять аваплылыгына тартылганыгызны яки Русия хакимияте белән аралашудан ниндидер куркыныч янавын беләсез икән, сезгә үз сәфәрләрегезне яхшы уйлап планлаштыру мөһим. Билетлар сатып алганда, кайсы илләрдә очкычтан очкычка күчеп утырганыгызны карагыз. Русия белән янәшә булган илләргә барырга кирәкми — үз иминлегегез турында уйларга кирәк. Акылыгызга киртләп куегыз: әгәр дә сез Русия хакимиятенең оппоненты икән, әгәр дә сезне инаять эзәрлекләве куркынычы бар икән, үз логистикагызны һәрвакыт ентекләп уйлагыз. Һәм Русия документларын актуаль тотыгыз. Әлегә сез эзләүдә юк икән, башка илдә документлар белән булырга ихтимал проблемнарны мөмкин кадәр артка чигерер өчен, икенче чит ил паспорты алуны кайгыртыгыз, — дип киңәш итә адвокат Евгений Смирнов. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Эзләүгә игълан ителү: федераль, дәүләтара һәм халыкара эзләү",0,analytics,Донъя,8234,https://www.azatliq.org/a/ezlauga-iglan-itelu-federal-daulatara-ham-halikara-ezlau/33192052.html,2024-12-22T00:00:08+03:00
"Өфөлә йәшәүсе 54 йәшлек ҡатынға йәнәһе элемтә операторынан шылтыратыу килгән. ""Белгес"" ҡатындың элемтә биреү килешеүенең ғәмәлдә булыу ваҡыты тамамланыуы тураһында иҫкәртеп, килешеүҙе оҙайтыуҙа ярҙам тәҡдим итә. Ир ҡатынды һылтанма буйынса инергә күндерә һәм кеҫә телефонына ситтән инеү мөмкинлеген ала. Ҡатын уның күрһәтмәләрен үтәп, 100 мең һумдан ашыу аҡсаһын юғалта. Эске эштәр министрлығының Стәрлетамаҡ ҡалаһы буйынса идаралығына 30 йәшлек ир мутлашыу тураһында ғариза менән мөрәжәғәт итә. Полицияға ул мессенджер аша уға өҫтәмә аҡса тәҡдим ителеүе тураһында әйтә. Ир ялған брокерға ышана һәм үҙенең инвестиция янсығына 1,5 миллион һумдан ашыу аҡса ебәрә. Зыян күреүсе аҡсаһын кире сығара алмай. Мәләүез районында йәшәүсе 47 йәшлек ир ҙә шундай хәйләгә эләккән. Ул да 1,5 миллион һумдан ашыу аҡсаһын юғалта. Яңауылда йәшәгән 54 йәшлек ҡатынға социаль фондтың ялған хеҙмәткәре шылтырата. Енәйәтсе иҫәпкә алынмаған хеҙмәт стажы өсөн компенсация һылтауы менән ҡатын-ҡыҙҙы 400 мең һумдан ашыу аҡса күсерергә күндерә. Күпмелер ваҡыт үткәс кенә зыян күреүсе үҙенең мутлашыусыларҙың йоғонтоһонда булыуын аңлай һәм полицияға мөрәжәғәт итә. Миәкә районынан 73 йәшлек пенсионер ҡатын Роскомнадзор һәм ФСБ хеҙмәткәрҙәре булып сығыш яһаған телефон аферистары ҡорбаны була. Енәйәтселәр оло йәштәге ҡатынды, посылка алыу һәм кредитты рәсмиләштереүҙе булдырмау өсөн, смс-хәбәрҙән кодты әйтергә күндерә. Бынан һуң шылтыратыусыларҙың күрһәтмәләре буйынса пенсионер 700 мең һум аҡсаны билдәһеҙ иҫәптәргә ебәрә. Полиция иҫкәртә: таныш булмаған кешеләр менән аралашҡанда һаҡ булығыҙ! Иҫегеҙҙә тотоғоҙ, ""хәүефһеҙ иҫәп"" юҡ! Ҡыҫҡа ваҡыт эсендә ҙур табыш алырға вәғәҙә иткән сит кешеләрҙең вәғәҙәләренә һис тә ышанмағыҙ! Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Биш кешенән дүрт миллион һум,1,news,Яңылыҡтар,1880,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-29/bish-keshen-n-d-rt-million-um-4556233,2026-01-29T20:10:00+00:00
"Решат Аметовның кабереСигез яшьлек Али, биш яшьлек Хатидже һәм өч яшьлек Усние әниләреннән әледән-әле әтиләре турында сорап тора. Алар әтиләрен нык юксына. Өч ел узса да, Кырымда Решат Аметовны кем үтергәне әле ачыкланмаган. ""Ирем үтерелгәнгә өч ел узды, инать эшен тикшерү дәвам итә, ул ябылмады, гәеплеләр әле дә табылмады. Аны ни өчен үтергәннәрен мин аңламыйм. Ул Акмәчеттәге Ленин мәйданына ялгызы гына протест пикетына чыккан иде. Ул берүзе, тыныч кына тора иде. Өч кечкенә балабыз ятим калды. Алга таба ничек яшәрбез, мин белмим. Ансыз бик авыр, бик авыр. Балалар аны бик сагыналар, даими аны сорыйлар. Милләтәшләребез безне онытмыйлар, рухи яктан да, матди яктан да ярдәм итеп торалар. Аларга зур рәхмәт, алар булмаса, безгә тагын да авыррак булыр иде"", диде Азатлыкка Аметовның әмәгате Зарина ханым. 5Зарина Аметова: ""Иремне ни өчен үтергәннәрен аңламыйм""Моннан өч ел элек, Русия Кырымны яулап ала башлагач, 3 мартта Акмәчет үзәгендәге мәйданда ялгыз гына протест белдереп торган Решат Аметовны ""самообороначылар"" машинага утыртып алып китәләр. 16 март Акмәчет-Кефе юлы янында вәхшиләрчә кыйнап үтерелгән Аметовның мәете табыла. Кайбер хәбәрләргә күрә, Аметовны ике ""самообороначы"" һәм сивил киемдәге тагын бер кеше алып киткән. Моны тасвирлаган видео да бар. Решат әфәндене Кырымны Русиягә кушу референдумы алдыннан, 16 мартта үтергәннәре мәгълүм. Халык арасында таралган, бу хәлне референдум алдыннан махсус кырымтатарларны куркыту өчен эшләделәр, дигән фикер бүген дә үзгәрмәгән. Мәйданнан Аметовны алып киткән ""самообороначалар""ның сорау алганда без аны машинага утыртып алып китеп, юлда төшереп калдырдык дигәннәре генә мәгълүм. Кайбер рәсми булмаган мәгълүматларга күрә, ул көннәрдә каршылык белдергән кешеләрне Акмәчет военкоматының идән астында тотканнар. Анда утырып чыккан, исән калган, хәзер Киевта яшәүче бер украин журналисты әйтүенчә, аларны бер унлап кешене чишендереп, вәхшиләрчә кыйнап тотканнар. Решатның абыйсы Рефат аны эзләп әлеге военкоматка барган, ләкин аның сәфәре уңай нәтиә бирмәгән. Усние (с), Али һәм Хатидже""Решат шундый идән астында тотылган булганмы, әллә юкмы, бу хакта военкоматка барган Рефатка сөйләмәгәннәр. Решатның үлеменнән соң тикшерүчеләр аның өске киемнәренең яндырылганнан калган кисәкләрен күрсәттеләр. Бу аның янгыннан калган кием-салымнары иде, бәлки, аны чыннан да чишендереп кыйнаганнардыр. Аны үтергәннән соң Акмәчет-Кефе юлы янындагы авыл янына күмәргә китергәннәр, ләкин ул озын буйлы булганга, казылган кечкенә чокырга сыймаган. Чокырны зурайта башлаган чакта аларны кемдәр өркеткән һәм алар тиз генә мәетең өстенә ябып качканнар. Басуга чыккан бер кырымтатары мәетне күреп полициягә хәбәр иткән"", дип сөйли Зарина ханым. Аның сүзләренчә, еназадан соң да билгесез кешеләр аны гел күзәтеп торган. Әлеге вакыйгадан соң Аметовларның өйләренә күпләгән журналистлар килә. Аларның йортын урамннан битлекле ике кеше күзәтеп торган. ""Сезгә ни кирәк, нәрсәгә монда торасыз дигәнемә, без сезне саклыйбыз дип китми тордылар. Китегез моннан дисәм дә, алар китмәделәр, безгә шундый боерык бирелде дип тордылар. Мин өйдән чыгып каядыр барганда артымнан, номерлары булмаган, бер кара машина күзәтеп бара иде"", ди Зарина ханым.38 яшьлек Решат Аметовны 2014 елның 18 мартында, Кырымның Русиягә кушылуы имзаланган көндә, Акмәчетнең Абдал зиратында ирлиләр. Президент Петр Порошенкога Аметовка Украина каһраманы исеме бирегез дигән тәкъдимнәр соңгы вакытта ешрак ишетелә башлады. Аның кабере өстендә кырымтатар милли байрагы сурәтләнгән. Решат Аметовның кабере өстендәге ташБу дөньядан фаигале, вакытсыз киттеңандан газиз эуләтләрең (балаларың) ятим калды. Ватан өчен, халкың өчен корбан булдың, Яшь аныңны аямадың, фида иттең, дигән сүзләр ташка уеп язылган. Кырым 2014 елда Русия тарафыннан аннексияләнгәч, аннан китәргә ыенмаган кырымтатарларның хәле начарланды. Хакимият бу халыкны төрле ысуллар белән буйсындырырга тырышуын дәвам итә. Моның бер чагылышы – кырымтатарларны кулга алулар, аларны урлаулар, үтерүләр әледән-әле булып тора.","Кырым язы: кемгә – тантана, кемгә – кара кайгы",0,analytics,Ҡырым,3982,https://www.azatliq.org/a/28366663.html,2017-03-13T12:03:36+00:00
"Сара республика Башлығы инициативаһы буйынса һәм төбәк Хөкүмәте ярҙамында уҙғарыла. Беренсе көн программаһында бер нисә сара бар. Улар иҫәбендә – Өфөнөң Еңеү паркында Мәңгелек утҡа сәскәләр һалыу, күргәҙмәләр асыу: - Рәсәй. Донбасс. МХО Республика Хәрби Дан музейында. - Башҡортостан Милли музейында Мәҙәниәт армияһы һәм Рәссам күҙҙәре менән МХО"" (Егор Смирнов). - Беҙҙең заман геройҙары (Юрий Сивачев) һәм Донбасс күмере. Еңеү йөҙҙәре (Сергей Марченко) Башҡорт дәүләт академия опера һәм балет театрында. Бөтә күргәҙмәләргә инеү ирекле. Стәрлетамаҡта күсмә оҫталыҡ дәрестәре һәм РФ Оборона министрлығының ижади коллективтары концерты, шул иҫәптән А. В. Александров исемендәге Рәсәй армияһының йыр һәм бейеү ансамбле һәм РВСН-дың Ҡыҙыл йондоҙ йыр һәм бейеү ансамбле концерты үтәсәк. Киске сәғәт алтыла Өфөнөң Совет майҙанында Армия мәҙәниәте көндәрен асыу тантанаһы, РФ Дәүләт флагы көнөнә арналған флагтар парады һәм Көҙ романтикаһы – Һуғыш йылдары йырҙары халыҡ-ара классик музыка фестивален асыу концерты була. Концертта Асҡар Абдразаҡов, Василий Ладюк, Оксана Волкова, Б Р дәүләт академия симфоник оркестры һәм хор коллективтары ҡатнаша. Бынан тыш, БР дәүләт академия рус драма театрында Минең меҫкен Маратым спектакле һәм СВО-я ғаилә ҡунаҡ бүлмәһе түңәрәк өҫтәле була. Сығанаҡ:","Башҡортостанда ""Армия мәҙәниәте көндәре"" башлана",0,analytics,Иҫтәлекле көндәр,1281,https://henek.info/articles/++++/2025-08-22/bash-ortostanda-armiya-m-ni-te-k-nd-re-bashlana-4360023,2025-08-22T12:15:00+00:00
"Өфөлә һәр кем Матбуғатҡа яҙылыу көнөндә ҡатнаша ала. Бөгөн, 5 декабрҙә, Өфөнөң «Китап» нәшриәте магазинында Матбуғатҡа яҙылыу сараһы бара. Ҡатнашыусылар гәзит-журналдарға ташламалы хаҡҡа яҙыла һәм ""Изгелек подпискаһы"" акцияһында ҡатнаша.","""Башҡортостан"" гәзитен һайланылар",0,analytics,Гәзиткә яҙылыу,237,https://bashgazet.ru/news/g-zitk-ya-ylyu/2025-12-05/bash-ortostan-g-ziten-aylanylar-4495398,2025-12-05T16:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырӘти-әниләр балаларының камерадан оялуын, бәдрәфкә кермәвен сөйли. Мәктәп итәкчелеге исә камера мәктәп мөдире бүлмәсенә юнәлтелгән, дип ышандыра. Бу хәл белән прокуратура кызыксынган. Башкортстанның Уфа районы Миловка авылында ирләр һәм хатын-кызлар бәдрәфләренә камералар куелган. ""Башкортстан"" дәүләт телеканалыхәбәр итүенчә, моңа бәдрәфләрдә тәмәке тартулары, мәктәп милкенә зарар бирүләре һәм буллинг сәбәпче булган. Миловка авылы мәктәбе итәкчелеге ышандыруынча, камералар мәктәп мөдиренең бүлмәсенә таба юнәлтелгән, янәсе кабинкалар камерада күренми. Әти-әниләрнең бер өлеше моңа тискәре карашта, дип искәртә журналистлар. Алар балаларының камерадан оялуын сөйли. ""Алар дәресләр беткәнче түзеп торалар да, өйгә кайтырга ашыгалар"", дип сөйләгән ике бала анасы Регина Коновалова. Мәктәптәге бу хәл белән прокуратура кызыксынган диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстан мәктәбендә тәмәке тартучылар һәм буллинг белән көрәшү өчен бәдрәфләргә камералар куйганнар,1,news,Яңылыҡтар,996,https://www.azatliq.org/a/ufa-yanindagi-maktapta-tamake-tartuchilar-ham-bulling-belan-korashu-ochen-badraflarga-kameralar-kuygannar/33116084.html,2024-09-11T16:27:49+03:00
"1 йомортҡа, ярты сынаяҡ ҡайнап һыуытылған һыу, тоҙ, он һалып, ҡамыр баҫабыҙ. Өйрәк йәки ҡаҙ итен, ашҡабаҡты, һуғанды ваҡ ҡына итеп турайбыҙ ҙа, борос, тоҙ һалып бутайбыҙ. Ҡамырҙы нәҙегерәк итеп йәйеп, эслекте һалып, мантыйҙар эшләйбеҙ һәм 45 -50 минутҡа бешерергә ҡуябыҙ. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Ашҡабаҡ мантыйы,0,analytics,Аш-һыу,944,https://henek.info/articles/-+-+-+/2025-09-09/ash-aba-mantyyy-4380353,2025-09-09T11:25:00+00:00
"Рамил Ваһапов һәм Фәрит Зәкиевфикерләр10 сентябрьдә, Парижда, Эйфель манарасы янында Дөнья татар итимагый үзәге (ТИҮ) рәисе Фәрит Зәкиевһәм башкорт милли хәрәкәте активисты Рәмил Ваһаповтеле хакына үз-үзен ут төртеп үтергән удмурт галиме Альберт Разин истәлегенә багышланган пикет үткәргән. ""Барлык халыклар өчен: татарлар, башкортлар, удмуртлар, чуашлар, барысы өчен дә бик кайгылы көн. Мәскәү басымы астында Татарстанда да көнкүрештән, сәясәттән, дәүләт идарә оешмаларыннан татар теле кысрыклап чыгарылды. Тел бетсә, милли үзаңа да бетәчәк, ""Татар халкы тарихы"" дигән зур китапны ябып куеп булачак. Шуңа күрә бу кайгылы көнне әлеге фаиганы бөтен халыклар да искә алырга тиеш"", диде пикетта Фәрит Зәкиев. Ваһапов та бу фикерләргә кушылды: ""Бу бик фаигале, куркыныч көн: удмурт галиме телен яклап башкача көрәшә алмаганлыктан, теле югалып баруга түзә алмый үз-үзен үтерде. Телләр югалу - Идел буенда яшәүче һәр халык өчен зур проблем. Бу - дәүләтнең милли телләрне юк итүгә юнәлтелгән аңлы сәясәте. Бүген без галимне искә алырга, кулдан килгәнчә, телләребезне кайгырту турында уйланырга тиеш"". Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Парижда татар-башкорт активистлары удмурт галиме Альберт Разинны искә алды,1,news,Яңылыҡтар,1191,https://www.azatliq.org/a/33526761.html,2025-09-10T12:18:11+00:00
"– Башҡортостанда 2026 йылды Ҙур һәм татыу ғаилә йылы тип иғлан итеү – ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу, йәмғиәттең гармониялы үҫеше өсөн шарттар булдырыу өсөн тағы бер мөмкинлек. Тематик йылдың төп маҡсаты – ғаиләнең, ҙур һәм дуҫ, күп балалы һәм күп быуынлы ғаиләләрҙең абруйын күтәреү, – тип һөйләне республиканың ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Ольга Кабанова. Ҙур һәм татыу ғаилә йылының логотибын төрлө форматтарҙа һылтанма буйынса күсереп алырға мөмкин.",Ҙур һәм татыу ғаилә йылының логотибы раҫланды,1,news,Яңылыҡтар,468,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-19/ur-m-tatyu-ail-yylyny-logotiby-ra-landy-4584732,2026-02-19T11:47:00+00:00
"Аҙыҡ-түлек хәүефһеҙлеген технологик тәьмин итеү милли проекты маҡсаттарына ярашлы, Мин Агрола проекты сиктәрендә үткән сарала балалар ауыл хужалығы компаниялары эшмәкәрлегенең үҙенсәлектәре, инновацион технологияларҙы һәм етештереүҙең экологик ысулдарын файҙаланыуға индереү перспективалары тураһында белде. Ойоштороусылар аграр тармаҡта эшләйәсәк хеҙмәткәрҙәр үҫешенә булышлыҡ иткән профессиональ мөхиттең мөһимлеген билдәләне. Тәжрибәле белгестәр балаларға консультация бирҙе. Уҡыусылар тематик локацияларҙа һәм оҫталыҡ дәрестәрендә булды. Мин Агрола тигән проектты Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығы тормошҡа ашыра. Проекттың төп маҡсаты – балаларҙа ауыл хужалығына ҡыҙыҡһыныуҙы арттырыу, буласаҡ белгестәрҙең үҫеше өсөн кәрәкле шарттар тыуҙырыу. Бигерәк тә өлкән синыф уҡыусылары менән эшкә ҙур иғтибар бирелә. Улар ауыл хужалығы предприятиеларына экскурсияларға алып барыла, заманса технологиялар менән таныша һәм уҡыу йорттарын тамамлағандан һуң эшкә урынлашыу мөмкинлектәрен өйрәнә. Сығанаҡ: Кушнаренко район хакимиәте. Обеспечениепродовольственнойбезопасности Аҙыҡ-түлекименлегентәьминитеү",Уҡыусылар ауыл хужалығын өйрәнә,1,news,Яңылыҡтар,1101,https://amanat.su/news/novosti/2025-11-25/u-yusylar-auyl-huzhaly-yn-yr-n-4481533,2025-11-25T17:08:00+00:00
"19 мая в Греческом зале состоится литературно-музыкальный спектакль «Два огромных человека. Шаляпин и Горький», который создан при поддержке Президентского фонда культурных инициатив. Премьера постановки состоялась в рамках «Цикла мероприятий к 150-летию со дня рождения Ф. И. Шаляпина» года в Казани. В роли певца выступит Алексей Тихомиров (Геликон-Опера), в роли Горького – Иван Крушин (Казанский академический русский Большой драматический театр имени В. И. Качалова). 20 мая в рамках фестиваля покажут оперу «Аттила», где главные партии исполнят Татьяна Сержан (Мариинский театр) Шота Чибиров (Геликон-Опера). 22 мая в опере «Дон Кихот» выступят солисты Мариинского театра Анна Кикнадзе и Михаил Колелишвили, 23 мая спектакль будет показан на сцене полностью уфимским составом. 25 мая уфимцы смогут увидеть оперу «Князь Игорь» с участием Игоря Морозова (Геликон-Опера) и Марии Баянкиной (Мариинский театр), дирижёром выступит Владислав Карклин. 26 мая пройдет вечер романса «В звёздах горят небеса…» в Греческом зале театра. Солистка Башоперы Альфия Каримова предстанет как исполнительница камерной музыки. В концерте примут участие  известные музыканты Рустам Шайхутдинов (рояль) и Артур Назиуллин (кларнет), а также солист Саратовского академического театра оперы и балета Аббасхан Рахматуллаев. Завершаются «Шаляпинские вечера в Уфе» 27-28 мая балетом «Рахманинов. Симфония длиною в жизнь», где одним из главных образов является Федор Шаляпин – друг и соратник великого русского композитора Сергея Рахманинова.","Өфөлә Шаляпин кисәләре"" Халыҡ-ара опера сәнғәте фестивале була",1,news,Яңылыҡтар,1518,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-04-17/f-l-shalyapin-kis-l-re-xvii-haly-ara-opera-s-n-te-festivale-bula-3731494,2024-04-17T14:07:00+00:00
"Былтыр бронетранспортёрға һейеп кинәнгәндәрен, улар менән бергә эсеп йөрөгән ҡыҙҙарҙың береһе видеоға төшөрөп, телеграмға һалған. Ғәйепләнеүселәр үҙҙәренең ғәйебен тулыһынса таный. Юғары суд уларҙы ике йылға мәжбүри эштәр төрөнә хөкөм иткән. Шулай уҡ уларҙың эш хаҡының 15 процентын дәүләт иҫәбенә күсерәсәктәр. Енәйәтселәр язаны енәйәт-башҡарыу системаһы учреждениелары һәм органдары билдәләгән урындарҙа үтәйәсәк. Өс йыл дауамында уларға патриотик саралар үткәреүҙә һәм бәлиғ булмағандарҙы патриотик тәрбиәләүҙә ирекмәнлек эшмәкәрлеге менән шөғөлләнеү тыйыла. Ҡыҙҙың эше буйынса суд әле лә бара. Уны интернетта Ватанды һаҡлаусыларҙың хәтерен хурлауҙа ғәйепләйҙәр. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477","Их, егеттәр.",0,analytics,Еңеү,825,https://tamasha-rb.ru/news/pobeda-80/2025-06-09/ih-egett-r-4271256,2025-06-09T17:17:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырИзраил саклану гаскәре Бәйрут чигендәге Харет-Хорейк һәм Әл-Лейлаки кварталларында яшәүчеләргә мөрәәгать иткән һәм биналардан чыгып китәргә чакырган, якында аларга һөүм ясалачак диелә.1 октябрьгә каршы төндә Израил саклану көчләре (ЦАХАЛ) Лүбнәннең көньягында, ""Хизбулла"" радикаль төркеменең объектлары һәм инфраструктурасына каршы ""чикләнгән, төгәл күзләү мәгълүматына нигезләнгән ир өсте рейдлары"" башлавын игълан итте. Бу хакта Израил гаскәренең хәрби итәкчелеге белдерүендә әйтелә. Бу объектлар ""чиккә якын авылларда урнашкан, алар Израил торак пунктларына турыдан-туры куркыныч тудыра"", дип ышандыра итәкчелек. һәм иткерүенчә, илгә Израил танклары үтеп кергән. белешмәләренчә, Израил хәрбиләре Лүбнәннең көньягында күзләү операциясе уздыра. ирле халыкка һәм иминлек хезмәтендәге чыганагына сылтама белән язуынча, Лүбнән гаскәре Израил белән көньяк чиктән берникадәр чигенгән. Лүбнән гаскәре вәкиле моңа фикер белдермәгән. Агентлыкның иминлек хезмәтендәге икенче бер чыганагы Лүбнән гаскәрләре чигенгәннән соң чиктән кимендә биш чакрымга кадәр күчкән дип белдергән. телеканалыхәбәренчә, Израил саклану гаскәре Бәйрут чигендәге Харет-Хорейк һәм Әл-Лейлаки кварталларында яшәүчеләргә мөрәәгать иткән һәм биналардан чыгып китәргә чакырган, якында аларга һөүм ясалачак диелә. газеты мәгълүматынча, Лүбнәнгә берничә зур төркем генә бәреп кергән. Кирәк булса, соңгы көннәрдә Лүбнән чигенә тупланган зуррак төркемнәр дә керергә мөмкин диелә. ир өсте операциясе башлаганга кадәр Израил гаскәре Лүбнәндәге ""Хизбулла""төркеме белән бәйле булган объектларга һавадан көчле һөүмнәр ясады. АКШта һәм Европа берлегендә террорчы дип табылган ""Хизбулла"" даими рәвештә Израилне ракет һөүмнәренә тотты, алар нәтиәсендә дистәләгән мең израилле илнең төньягындагы торак пунктлардан өйләрен ташлап китәргә мәбүр булды. Израил Лүбнән ирләрендә ир өсте операциясен 2006 елдан бирле (Икенче ливан сугышы башлангач) беренче тапкыр үткәрә. Элегрәк Лүбнәнгә ясалган һава һөүмнәре нәтиәсендә Израил көчләре ""Хизбулла"" төркеме лидеры Хәсән Нәсралланыһәм ""Хизбулла""ның югары дәрәәдәге хәрби итәкчесе Набил Каукныюк итте. Лүбнән хакимиятләре бу һөүмнәрдә йөзләгән тыныч кеше үлде дип тә белдерде. Әлегә Израил хакимиятләре бу операциянең күпме барачагын әйтми. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Израил Лүбнәндә ир өсте һөүме башлады,1,news,Яңылыҡтар,2390,https://www.azatliq.org/a/izrail-lubnanda-jir-oste-operatsiyase-bashladi/33141553.html,2024-10-01T10:23:32+03:00
"«Олпат йәштә һәм һуғыш ауырлыҡтарын кисереүенә ҡарамаҫтан, ул беҙгә сыҙамлыҡ өлгөһө булып тора. Быйыл беҙҙең йөҙйәшәр бер быуатлыҡ юбилейын ҡаршыларға, шулай уҡ Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығын да билдәләргә әҙерләнә. Хоҙай Солтан Хаматғәли улына һаулыҡ бирһен! », — тип яҙған Ришат Мансуров социаль селтәрҙәге сәхифәһендә. Сығанаҡ Башинформ",Шишмә районы башлығы Бөйөк Ватан һуғышы ветеранының хәлен белеште,1,news,Яңылыҡтар,334,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-01-22/shishm-rayony-bashly-y-b-y-k-vatan-u-yshy-veteranyny-h-len-beleshte-4092644,2025-01-22T12:00:00+00:00
"Проект «Үҫеш», организованный инициативной группой башкирской молодежи, ставит перед собой задачи личностного роста, сохранения культурного наследия и объединения молодежи республики. Для достижения этих целей в рамках проекта проводятся разнообразные мероприятия: образовательные семинары, практические мастер-классы по народным танцам и изобразительному искусству, открытые дискуссионные площадки, интеллектуальные викторины (квизы), тематические киновечера, а также мероприятия, направленные на активный отдых и развитие навыков, такие как пейнтбол и стрельба из лука. Вчерашний квиз, посвященный Дню башкирского языка, собрал молодежь из различных районов республики для проверки знаний о башкирском языке, географии, традициях, искусстве Башкортостана и его выдающихся личностях. Победителями стали команды: «Тамъян вариҫтары» (1 место), «Ялҡын» (2 место) и «Салауат тоҡомдары» (3 место).",Молодежный проект «Үҫеш»,0,analytics,Краеведение,893,https://uchbash.com/articles/kraevedenie/2025-12-15/molodezhnyy-proekt-esh-4507725,2025-12-15T10:55:00+00:00
Уллы бер әсә үҙенсә һөҙөмтәле ысул уйлап тапҡан.  Был Ҡытайҙа булған хәл.,Һәйбәт килендәрҙе ҡайҙан алырға?,0,analytics,Ғәләмәт бит,73,https://henek.info/articles/++-++/2025-03-12/yb-t-kilend-r-e-ay-an-alyr-a-4154350,2025-03-12T18:00:00+00:00
"""Вагнер""ның Беларустагы сугышчысыфикерләрПольша, Литва, Латвия һәм Эстония Беларус хакимиятләреннән кичекмәстән ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәте сугышчыларын илдән чыгаруны таләп иткән. Бу хакта матбугат очрашуында Польша эчке эшләр министры Мариуш Камински( )хәбәр итте. Бүген, 28 август иртәсендә Варшауда Польша һәм Балтия илләре эчке эшләр министрлыклары башлыкларының очрашуы узды, ул ""Вагнер"" белән бәйле вазгыятькә багышланган иде. Каминскиәйтүенчә, Беларуста берничә мең кораллы вагнерчының булуы – ил ватандашларына да, тулаем төбәккә дә куркыныч тудыра. Министр әйтүенчә, Европа берлеге илләре вагнерчылар катнашында ""хәрби хәлләр"" килеп чыгарга мөмкин дип саный. Бу очракта Польша һәм Балтия илләре Беларус белән чикләрне тулысынча ябарга әзер, диде Камински. Моннан тыш ул соңгы вакытта Беларус ягыннан чикләрдә Европа берлеге илләренә канунсыз чыгарга ниятләүче мигрантлар төркеме күбрәк туплануын искәртә. Министрлар Лукашенка режимыннан бу мигрантларны үз ватаннарына озатуны, миграция кризисын катлауландырмауны таләп итә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Польша һәм Балтия илләре ""Вагнер"" сугышчыларының Беларустан китүен таләп итә",1,news,Яңылыҡтар,1134,https://www.azatliq.org/a/32568175.html,2023-08-28T14:09:52+00:00
"Ҡар башына ҡар етер, тиһәләр ҙә, апрелдә быйма кейге килмәй бит әле ул, ивет. Шулай ҙа. быйма кейҙермәгәндә лә, тәпешкәләрҙе систереүе мөмкин әле ул. Тош-тош урындарҙа ятып ҡалған ҡарҙарын алып китергә уйланымы икән әллә? Яҙғы ел бит ҡар ашап туйына.","Ҡар башына ҡар етә, тиҙәр ҙә бит.",0,analytics,Тәбиғәт,250,https://tanburz.ru/articles/t%D0%B0big%D0%B0t/2025-04-09/ar-bashyna-ar-et-ti-r-bit-4190360,2025-04-09T11:55:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырШуңа күрә Казандагы парлар аерылышу өчен башка шәһәрләргә бара башлаган. Казанда яшәүче кайбер парлар тизрәк аерылышу өчен башка шәһәрләргә бара башлаган. Татарстан башкаласында бу эшләр озакка сузыла, аерылышу өчен өч айга кадәр көтәргә кирәк, дипхәбәр итә""Татарстан-24""Казанның ЗАГС хезмәткәрләре аңлатуынча, моңа башка төбәкләрдә яшәүчеләрнең нәкъ менә Казанда аерылышырга теләве сәбәпче. Әмма шул ук вакытта Казанда аерылышучылар саны әкренләп кими: соңгы елда 16,3 процентка әзәйгән. Психологлар аерылышуга китергән сәбәпләр арасында мадди файда эзләү дә бар дип белдергән. Кайбер хатын-кызларга аерылышканнан соң ялгыз ана статусы бирелә, андыйларга дәүләттән ярдәм каралган. Шулай ук белгечләр интернет белән блогерларның йогынтысы да бар, алар бәйсез булу турындагы идеяне тарата, дигән. Казан ЗАГСлары шәһәрдәге аерылышулар санының Уфа, Пермь, Самар, Түбән Новгород белән чагыштырганда азрак булуын искәртә. Күптән түгел Думаның Татарстаннан депутаты Илдар Гыйлметдинов Татарстанда һәр икенче гаилә таркала дип белдерде. Депутат фикеренчә, өлкән буын яшьләрне гаилә коруның күңел ачу гына түгел, хезмәт тә булуына өйрәтергә тиеш. Хәзерге вакытта ата-аналар балаларын артык нык иркәли һәм гаилә корырга өйрәтми, ди ул. Уртак балалары балигълык яшенә итмәгән парларның үзара килешеп яки мәхкәмә аша аерылышкан очраклары турында сүз бара. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казанда аерылышырга теләүче парлар берничә айлык чиратта тора,1,news,Яңылыҡтар,1503,https://www.azatliq.org/a/kazanda-aerilishirga-telauche-parlardan-bernicha-aylik-chiratlar-hasil-bulgan-/33320220.html,2025-02-19T13:08:45+03:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстан башлыгы Радий Хәбиров республикага эшче куллар итмәвен белдерде. Республика идарә үзәгендә узган киңәшмәдә ул Башкортстанга мигрантлар кирәклеге таныды. — Безгә мигрантлар кирәк. Эшли торган, кануннарны, безнең гореф-гадәтләрне таныган танучы мигрантлар кирәк, — диде ул. Аның сүзләрен каналыкитерә. Апрель азагына кадәр Хәбиров төрле диаспора вәкилләре белән очрашып, хезмәт кадрлары итмәве мәсьәләсен күтәрергә ыена диелә. Элегрәк Башкортстанда эшчеләр итмәве турында республика Хезмәт министры Ленара Ивановадабелдергәниде. ""Безгә ирләр итми. Эшче куллар итмәве белән бездә коточкыч хәл"", дигән иде ул.2023 елның уртасыннан Башкортстан хакимияте икътисадның төп проблемы булып эш кадрларының итмәвен атый башлады. Башкортстан – Украинадагы сугышта иң күп ир-атны югалткан Русия төбәге. Русиядә","Радий Хәбиров: ""Башкортстанга мигрант эшчеләр кирәк""",1,news,Яңылыҡтар,832,https://www.azatliq.org/a/33372372.html,2025-04-03T10:54:39+00:00
"5Казанда мөселман уку йортлары мөгаллимнәренең халыкара форумы үттеКазан милли-мәдәни үзәгендә үткән әлеге чарада Татарстанның төрле төбәкләре, шулай ук Гарәп Әмирлекләре, Һиндстан, Марокко мөгаллимнәре катнашты. Чит ил кунаклары үз ирләрендә дини белем бирү тәрибәсе белән уртаклашты. Татарстан мөфтие урынбасары Рөстәм хәзрәт Хәйруллин, Татарстанның бүгенге көндә дини яктан берникадәр уңышы булса да, әби-бабалар вакытындагы дәрәәгә әле ирешмәдек, дип искәртте. ""Аллаһ безгә күрергә насыйп итсен әби-бабаларыбыз вакытында ничек булган, бөтенесе динле иде һәм, гомумән, хәзерге вакытта әгәр Татарстанда бер мең ярым мәчет булса, революциягә хәтле Татарстанда өч меңнән артык мәчет булган. Ягъни әле без әби-бабаларыбыз вакытында булган дәрәәгә барып итмәдек, дип сөйләде Рөстәм хәзрәт. Форумның беренче көне мәчетләр каршында эшләүче курсларда дини белем бирүгә багышланды. Катнашучылар арасында мәчетләр каршында дәресләр алып баручы остабикәләр дә шактый иде. Чарада әлеге курсларга бәйле булган Вөдан иреге һәм дини оешмалар турындагы федераль канунга кертелгән үзгәрешләр хакында да сөйләнде. Биредә билгеләп үтелгәнчә, 2012 елда мәгариф турындагы 273 нче федераль канун (аның 91 нче матдәсе уку-укыту эшчәнлеген лицензияләүгә багышланган иде), 2013 елда исә уку-укыту эшчәнлеген лицензияләүнең төгәл таләпләрен шәрехләгән 966 номерлы кагыйдәнамә кабул ителү нәтиәсендә республика мәчетләрендә тикшерүләр башланган булган, ягъни мәчетләр каршындагы дәресләрнең укыту эшчәнлеге, әлеге документларның үтәлүе тикшерелгән. Чарада әйтелгәнчә, бу елның әендә Вөдан иреге һәм дини оешмалар турындагы федераль канунга үзгәрешләр кертелгән һәм аның нәтиәсендә мәчетләр каршында курслар үткәрү өчен лицензия таләп ителми. Чарада билгеләп үтелгәнчә, мәчетләр каршындагы курслар өчен республикада бердәм дини тәрбия програмы да булдырылган. Ул китап буларак бастырылган, чарада остабикәләр әлеге програмнар белән тәэмин ителде.",Мөселман мөгаллимнәре Казанга ыелды,0,analytics,Дин,1921,https://www.azatliq.org/a/27278903.html,2015-09-30T14:13:55+00:00
"– Эй, ҡәрендәш, үләһең бит! Һыу аҫтында таш ятҡан, шуға башың менән бәрелеп, иҫеңде юйғанһың. Ярай әле ат һыулата төшкәйнем. Ҡан күргәс дуҫтарың ҡасышып бөттө. Тегеләй булһа. Йә, ярай, һылыу, бер үлемдән ҡалғас, оҙон-оҙаҡ йәшәрһең әле. .Икенсе тапҡыр Хәсби күҙҙәрен асҡанда эргәһендә берәү ҙә юҡ ине. Дуҫтары ташлап киткән. Ә теге кеше? Әллә булды, әллә юҡ. Әллә ысынбарлыҡ, әллә төш. Шаңҡыған Хәсби бер ниндәй уйһыҙ-ниһеҙ унда-бында йөрөнө лә йөрөнө. Күпме ваҡыт үткәндер, әллә ҡояш байыуға ыңғайлағас, әллә тәбиғәт ҡушыуы буйынса, ауыл осона күҙ һалды. Ысынлап та, Осло Түбә яғынан көтөү йылан кеүек һуҡмаҡтарҙан борғолана-борғолана ауыл яғына ыңғайлай ине. Хәсби Бикә ҡушаматлы һыйырҙары менән Алйот тигән кәзәләрен ҡаршыларға йүгерҙе. Тик шуныһы ҡыҙыҡ, ауылға ингәндә һыйырҙар мөңрәй, кәзәләр мәьэлдәй, һарыҡтар мырҡылдаша торған ине. Бөгөн ауыҙҙарын асалар, ә тауыштары ишетелмәй. Ҡайтҡас та Хәсби аптырай ҡуйҙы: әтәстәр ҡысҡырмай, тауыҡтар ҡытҡылдамай, һыйыр һау, һау тип мөңрәмәй. Әсәһе лә эш ҡушмай. Аптыраған ҡыҙ көс-хәл менән һәндерәгә барып етте лә, салғы менән сабылған үлән кеүек, иҫке бишмәткә ауып, оҙон-оҙаҡ йоҡо даръяһына сумды. Күпме йоҡлағанын үҙе лә хәтерләмәй. Әсәһе әйтеүенсә, ике төн, ике көн иҫһеҙ, ыңғырашып, һаташып ята. Шул уяныуҙан һуң ике ҡолаҡҡа ла ҡатып ҡала (эй, Хоҙайым, ул заманда Ашығыс ярҙам түгел, фельдшер ҙа булмаған бит ауылда). Һаңғыраумы һин, һуҡырмы, тәбиғәттең үҙ ҡануны. Хәсби ҙә үҫеп-ҙурайыуҙан туҡтаманы. Иҫ китерлек булмаһа ла, сибәр генә ҡыҙ булып буй еткерҙе. Бер нигә ҡарамай алыусы егете лә табылды. Бынамын итеп донъя көтөп алып киттеләр. Эшенә лә өлгөрҙөләр, йортон да ҡорҙолар. Мал-тыуары, ҡош-ҡорттары ишле булды. Дүрт балалары булһа ла, ит-һөтө үҙҙәренә лә етте, һатырға ла ҡала торғайны. Һатыу тигәндән, элек халыҡ ниңәлер Златоустҡа йөрөй торғайны. Хәсби ҡарсыҡ та төшөп ҡалғандарҙан түгел. Ул да бер заман сауҙа итеп алырға булды. Шулай итмәй ни, балаларға әйбере лә, сәй-шәкәре лә кәрәк, донъя көткәс, башҡа ваҡ-төйәге лә кәрәк. Бер-ике ҡаҙын, майын-ҡоротон, әжегәйен, күпмелер бәрәңгеһен алып, тәүәккәлләргә булды был. Бабайы ултыртышып ебәргәс, Мейәс ҡалаһына ҡаза-бәләһеҙ генә барып етә. Мейәстә ул ваҡытта паровозды алмаштырып таға торғайнылар. Барғанда составтың алдынан тартһа, аҙаҡ паровоз ҡойроҡтан һөйрәй. Ҡалаға етәрәк паровоз, пыш та пыш килеп, тиҙлеген кәметә башлай. Хәсби ҡарсыҡтың ҡолағы насар ишеткәс, Хәсби төш, Хәсби төш-ш тигән кеүек була. эй, Аллам, бер миңә көсөң етмәй икән, – тип әйберҙәрен ала ла төшөп ҡала. Ул юҡ-барын платформаға ташып бөтөүгә паровоз пышылдап ҡуҙғалып та китә. Һаңғырауыраҡ Хәсбигә был Хәсби, хуш, Хәсби, хуш-ш-ш булып ишетелә. Ә һатыуымы? Шунда нимәлер эшләгән бер мәрйә (була бит Аллаһтың изге бәндәләре) бының бөтә тауарын һатышып, кәрәк-ярағын алышып, үҙҙәренә алып ҡайтып ҡунаҡ итеп, оҙатып ҡуя. Шунан һуң Хәсби ҡарсыҡ Златоустҡа бармай, Мейәстә генә кәсеп итә башлай. Ызнакумы булғас ни. Марат СӘҒИТОВ.","Төш, Хәсби, хуш, Хәсби!",0,analytics,Хикәйә,2914,https://henek.info/articles/s-sm-r-r/2025-04-28/t-sh-h-sbi-hush-h-sbi-4216103,2025-04-28T14:00:00+00:00
"Гимназисты активно участвуют в проектной деятельности под руководством Чулпан Рафимовны. Музей, который она курирует, стал для них не только местом хранения экспонатов, но и площадкой для исследований. По завершении мероприятия гимназисты провели для гостей экскурсию по новой экспозиции «Маршал Г. К. Жуков». Учителя-историки отметили высокое качество организации экспозиции и выразили уверенность в том, что этот опыт будет полезен им в дальнейшей работе. Такие мероприятия способствуют повышению профессионального уровня педагогов и помогают распространять передовой опыт в области образования. Башкирская республиканская гимназия-интернат 1 имени Рами Гарипова продолжает оставаться центром притяжения для всех, кто интересуется историей и образованиеми стремится к обмену знаниями и практиками. Важно отметить, что подобные встречи не только обогащают опыт учителей, но и вдохновляют учащихся на более глубокое изучение истории своей родины и её выдающихся личностей. В рамках экскурсии по экспозиции «Маршал Г. К. Жуков» гимназисты продемонстрировали свои знания о жизни и деятельности великого полководца, его роли в истории Великой Отечественной войны и значении его стратегических решений. Экспонаты, представленные в музее, включают фотографии, документы, личные вещи и воспоминания современников, что позволяет создать полное представление о времени и событиях, связанных с именем Жукова. Учителя, присутствовавшие на уроке, отметили, что такой подход к обучению, основанный на проектной деятельности и активном вовлечении учащихся, способствует развитию критического мышления, исследовательских навыков и патриотического воспитания. Они выразили желание внедрить подобные методы в своих учебных заведениях, что, безусловно, положительно скажется на качестве образования в регионе. Кроме того, Хамидуллина Чулпан Рафимовна поделилась с коллегами рекомендациями по организации музейной работы, привлечению учащихся к исследовательской деятельности и созданию интерактивных выставок. Она подчеркнула важность сотрудничества с местными историками, архивами и другими образовательными учреждениями для расширения возможностей музея и повышения интереса к истории. В завершение мероприятия учителя истории обсудили планы на будущее, включая возможность проведения совместных проектов и обмена опытом между гимназией и другими школами республики. Это открывает новые горизонты для профессионального роста педагогов и углубленного изучения истории для учащихся. Башкирская республиканская гимназия-интернат 1 имени Рами Гарипова продолжает активно развиваться, оставаясь примером для других образовательных учреждений. Взаимодействие между учителями, учащимися и музеем создает уникальную образовательную среду, способствующую формированию у молодежи уважения к истории своей страны и её культурному наследию. Фото: Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Современные подходы к изучению истории,0,analytics,Краеведение,2942,https://uchbash.com/articles/kraevedenie/2025-09-23/sovremennye-podhody-k-izucheniyu-istorii-4399410,2025-09-23T22:26:00+00:00
"Рәсәйҙә Бум Батл масштаблы экологик акцияһы дауам итә, ул Экологик именлек милли проектына (национальный проект Экологическое благополучие) ярҙам итеү маҡсатында тормошҡа ашырыла. Проекттың төп маҡсаттары – ҡағыҙҙы рациональ ҡулланмауҙы кәметеү һәм ҡалдыҡтар менән эш итеүҙең экологик мәҙәниәтен формалаштырыу, тип хәбәр иттеләр республиканың Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығынан. Макулатура йыйыу акцияһында илдең һәр кешеһе ҡатнаша ала. Иң яҡшы һөҙөмтә өсөн ғаиләгеҙ менән дә көрәшергә мөмкин. Йола буйынса, коллектив зачет балалар баҡсалары, мәктәптәр, колледждар, юғары уҡыу йорттары араһында үткәреләсәк. Шулай уҡ ҡағыҙҙы эре производство предприятиелары, бизнес, ритейл һәм йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре тапшырасаҡ. Ҡатнашыусыларҙың әүҙемлеген онлайн режимында акцияның рәсми сайтында төбәктәр рейтингы аша күҙәтергә мөмкин. Башҡортостан ҡатнашыусы төбәктәр рейтингында ҙур алға китеш күрһәтә, 2019 йылдан 2024 йылға тиклем 12-се урындан 5-се урынға күтәрелгән. — Әлеге ваҡытта республика ҙур төбәктәр араһында акциялар рейтингында 1-се урынды биләй. Беҙ Башҡортостанда экологик мәғарифтың һәр ваҡыт юғары кимәлдә булыуын теләйбеҙ. Бум Батл – ул икенсел сеймал йыйыу ғына түгел, ә тәбиғәткә аңлы ҡарашыбыҙ. Бындай саралар тирә-яҡ мөхитте һаҡлауҙың мөһимлеген тәрәнерәк аңларға ярҙам итер тип ышанам"", - тип һөйләне Башҡортостандың тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министры Нияз Фазылов. Яңыртылған милли проекттар ил Президенты Владимир Путиндың Указына ярашлы, 2025 йылдан тормошҡа ашырыла. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Башҡортостан - алдынғылар рәтендә,0,analytics,Йәмғиәт,1689,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-19/bash-ortostan-aldyn-ylar-r-tend-4487584,2025-11-19T18:00:00+00:00
"""Сөембикә"" журналы баш мөхәррире Ләйсән Юнысоваяңа сайтукучылар санын арттырырга мөмкинлек бирәчәк дип белдерә. Сайтта фикер алышу, белгечкә сорау бирү, үз иатыңны тәкъдим итү һәм башка мөмкинлекләр дә тудырылган. Юнысова Азатлык сорауларына авап бирде. – ""Сөембикә"" яңа сайт тәкъдим итте. Кем теләге булды бу? – Яңа сайт булдыру күптәнге теләгебез иде. Элекке сайтыбыз анлы түгел, аңа журналдагы язмалар гына куелып килде, фикер алышу мөмкинлеге дә юк иде. Яңа сайтны булдыруга сөенеп бетә алмыйбыз. – Яңа сайтка карата берәр төрле фикер белдерүчеләр бармы? – Ул бер айга якын сынау рәвешендә генә эшләде. Кемдер күрергә өлгерде, ә кемнәрдер бөтенләй күрмәде. Шунысы куанычлы, яңа сайт хакында бары тик уңай фикерләр генә ишетәбез, хәтта Мәскәүдән дә ""шулкадәр горурландык"" дип язып ибәрделәр. Бу яңа сайтның милләттәшләребезгә дә кирәк булганлыгын, аның мөһимлеген аңладык. – Сайттан укып белүебезчә, ""Сөембикә"" басылып чыкканчы ук, аны дөньяның теләсә кайсы ирендә уку мөмкинлеге тудыргансыз. – Журналны алдыру Русиянең ерактагы төбәкләрендә, бигрәк тә чит илләрдә яшәүчеләргә бик кыйбатка төшә. Почта белән китерүнең бәясе дә һаман арта бара. Электрон вариант исә журнал нәшрияттан чыкканчы ук укучысына барып ирешә. Бу, беренчедән, укучы белән арабызны тагын да якынайтачак һәм, икенчедән, арзангарак та чыгачак. Сайтны яңартканда бу безнең төп максатларның берсе иде. Чит илләрдә, Русиянең төрле төбәкләрендә яшәүче милләттәшләребезнең дә ""Сөембикә""не уку мөмкинлеге булсын дип тырыштык. Ләйсән ЮнысоваТатар хатын-кызларының, укучыларыбызның фикер алышу мөмкинлеген тудыру безнең шулай ук төп максатыбыз иде. Хәзер яңа сайтта комментарлар да, үз рецептыңны да калдырып була. Кул эшләренең нечкәлекләрен бер-береңә тәкъдим итү өчен дә юлы ача. Мисал өчен, пылауны да, бәлешне дә һәм башка милли ризыкларны да милләттәшләребез һәркем үзенчә пешерә бит. Без классик рецептны куябыз һәм теләгән кеше үз ысулын ибәрә ала. Шулай ук яңа сайтта үз иатыңны да тәкъдим итәргә мөмкин. Бүген хатын-кыз проблемнары турында фикер алышу да мөһим әйбер. Берәр проблемны күтәреп язма урнаштырабыз икән, анда һәркем үз фикерен, үз тормышындагы ниндидер тәрибәне дә калдыра ала. Хатын-кыз кайда гына яшәмәсен, аның уртак проблемнары да, һәм шул ук вакытта гаилә кыйммәтләренә үз карашы да бар. Хатын-кызларыбыз безнең сайт аша аралашып, фикер алышып яшәсен дип теләгән идек. – Төрле белгечләрне дә әлеп иткәнсез һәм аларга да турыдан-туры сорау бирү мөмкинлеге булдыргансыз икән. – Без моны да бик мөһим дип саныйбыз. ""Сөембикә"" абруйлы басма буларак, дәүләт оешмалары белән халык арасында арадашчы да ул. Безгә кешеләр күпләгән проблемнары белән килә. Хәзер укучыларыбыз белгечләргә турыдан-туры үзләренең сорауларын юллый ала. Белгечләр арасында юрист та, кеше хокуклары вәкиле дә, табиблар да, психолог та бар. Бу исемлек алга таба тагын да тулыланыр дип уйлыйбыз. Бер генә сорауны да авапсыз калдырмаска тырышачакбыз. – Сезнең укучы белгечкә сорау бирә икән, ул сорау турыдан-туры аңа китәме, әллә журнал аша тапшырыламы? – Ике ягын да карадык. Белгечкә дә ибәрәбез һәм әлеге сорау бездә дә булачак. Әгәр сорау авапсыз калса, белгечнең авабын алып, барыбер аны сәхифәгә урнаштырачакбыз. Башка өлкәләргә караган сораулар туса, ул вакытта бу тармакны яхшы белгән белгечләрне дә әлеп итәчәкбез. Безнең бу сайтыбыз хатын-кыз мәнфәгатьләренә корылган. Хатын-кызларның фикер алышуын булдырасыбыз һәм кыенлыкларда ярдәм дә итәсебез килә. – Татарстанда кайбер басмаларның мөхәррирләре, язылучылар санын киметәчәк дип, электрон версиягә бик үк теләп алынмый, вакытында сайт ясауга каршы чыгучылар да булды. – Бу мәсьәләгә төрлечә карап була. Моңа кадәр язылганнарның беркадәре электрон варинатка да күчергә мөмкин. Татарстанның кайбер районнарында хәтта ""сайтыгызда бөтенесе бар, язылмыйбыз, шуннан гына укырбыз"" дип әйтүчеләр дә булды. Басма журналны кулга алып уку үзе үк бер ләззәт бит. Бу ләззәтнең тәмен белгәннәр басма журналдан баш тартмаслар дип уйлыйм мин. Электрон вариант ул басма журналны алдыру мөмкинлеге булмаганнарга, почтага барып язылуны үз итмәгәннәргә, көннәрен компьютер артында үткәргәннәргә һәм кулларында айпад булганнарга кулай булачак. Без электрон вариантны да булдыру укучыларыбызны киметмәс, ә киресенчә арттырыр дип өмет итәбез. – Сезнең яңа сайтыгызга да мәкаләләр, язмалар куела, акча әрәм итеп нигә электрон вариантына язылып торыйм әле дип уйлаучылар булмасмы? – Сайтның үзенә яңа санның язмаларын куярга ашыкмаячакбыз. Алга таба сайтта үзенә бер язмалар, ә басма һәм электрон вариантта башка язмалар булыр дип план корабыз. Электрон формат белән кәгазь формат – эчтәлеге белән алар бер үк журнал булачак. Кемгә кайсы айлы, шунысын укый алачак. – Сез сайт аша язылуны да популярлаштырасыз, халыкка бу яңалыкны да тәкъдим итәсез дип аңладык. – Сайтта өйдән бер кая чыкмыйча да кәгазь вариантка да, электрон вариантка да безнең журналга язылып була. Ул гына да түгел, һәм кулланучыларга да безне уку мөмкинлеге булдырдык. . киоскында хәзер ""Сөембикә"" журналы да бар. Моңарчы анда ""Салават күпере""нең ""Тәмле теле"" теле генә иде, бүтән татар басмалары анда юк, минемчә. Шулай ук социаль челтәрләрдә: Фейсбукһәм Вконтактедаэшебезне дәвам итәбез. Без заман белән бергә атларга тырышабыз. – Бу яңалыгыгызны татарча башка басмалар да үрнәк итеп алыр микән? Кызыксынучылар бармы? – Сайтыбызны карап ""бик шәп булган"" дип әйтүчеләр күп булды. ""Мәгариф"" журналы сайты да яңача эшли башлады, бу да игътибарга лаек. Хәзер күпләр үз сайтларын яңарта, кызыксынсалар һәм безнең тәрибәне дә куллана алалар. Тәрибәбезне бүлешергә дә әзер, чөнки без барыбыз да татар халкы өчен эшлибез бит. – 2015 елның беренче яртысына электрон вариантка язылучылар күп булыр дип уйлысызмы? – Әлегә ниндидер фаразлар ясау иртәрәк. Укучыларның әле бу яңалыкка күнекмәгәннәрен дә истә тоту кирәк. Электрон вариант чит илләрдә яшәүче милләттәшләребезгә ""Сөембикә""не уку өчен иң кулай вариант булып тора. – Бүген Татарстаннан читтә ""Сөембикә""не күп алдыралармы? – Язылучылар әй көне азрак, ә кышын күбрәк була. 1600 данәдә алдыралар, ә кайвакыт 1800 гә дә итә. Татарстаннан ераккарак киткән саен журналның язылу бәясе кыйбатлана бит. Без милләттәшләребезнең укырга теләге булса да, алдырырга финанс мөмкинлеге юктыр дип уйлый идек. Хәзер электрон версияне булдыргач, укучылар саны тагын да артыр һәм чит илләрдә дә алдырырлар дип өметләнәбез. Хәзер басмаларның тиражлары елдан-ел кимүгә таба бара. Бу барыбызга да кагыла. Хәзер безне якынча сигез мең кеше алдыра. ""Сөембикә"" кулдан-кулга йөри торган басма. Берәү алдырса, аны кимендә биш гаилә укый. Күпләр китапханәләрдән алып укый иде. Укучылар булса да, тиражлар югары дип мактана алмыйбыз, икенче яктан караганда, хәзерге замана өчен сигез мең тираж да аз түгел кебек. ""Сөембикә"" – 100 еллык басма, төрле чорларны узып, ул әле дә милләткә хезмәттә. Татар халкы белән бергә, милләтнең йөзек кашы булып, әллә ничә буын хатын-кызларыбызны тәрбияләгән ул. Бу басманы югалтмау милләттәшләребез белән бергә уртак эшебез. Без, хезмәткәрләр басманың дәрәәсен төшермәскә, укучыларга кызыклы да, файдалы итәргә тырышабыз. ""Сөембикә""нең бүгенге мәгълүмат базарында югалмыйча исән калуы безнең бөтенебездән тора.","""Сөембикә"" заманча яңа сайт тәкъдим итте",0,analytics,Татарстан,7131,https://www.azatliq.org/a/26700313.html,2014-11-21T07:22:13+00:00
"ашкортстанның Баймак районы Ишморза авылында алтын табучы оешмаларга лицензия бирүгә каршы халык ыены. Апрель, 2023фикерләрБашкортстанда яшәүчеләрнең каршылык белдерүеннән соң хакимиятләр республикада алтын чыгаруны вакытлыча тыеп тора. Алтын табучы оешмаларга яңа лицензияләрне 2030 елга кадәр бирми торачаклар. Ә ""инде эшли башлаган"" оешмаларны хакимиятләр ""тәртипкә китермәкче"". Алар бу өлкәдә ике проблемны аерып күрсәтә: беренчедән, алтын табучылар кулланылган ирләрне торгызмаган, икенчедән ир асты байлыкларын куллану өчен лицензияләр бирелгәндә ирле халыкның мәнфәгатьләре исәпкә алынмаган. ""Бүтән кешеләр сәүдәгә корылган оешмалар белән бергә бер калмаячак. Нык торачакбыз, Башкортстан мәнфәгатьләрен тыныч һәм ышанычлы итеп яклаячакбыз"", дип яза үзенең-каналында Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров. Гыйнварда Баймактаһәм Уфадаактивист Фаил Алсыновка чыгарылган хөкем карары белән бәйле киңкүләм каршылык чаралары үтте. Алсыновны районда алтын чыгаручыларга каршы халык ыенында әйткән сүзләре өчен хөкем иттеләр. Тикшерүчеләр фаразынча, 2023 елның 28 апрелендә Башкортстанның Баймак районын Ишморза авылында узган халык ыенында Алсынов башкорт телендә чыгыш ясап, ""Кавказ кешеләре"", ""Урта Азия"" вәкилләре, ""әрмәннәр"" турында тискәре фикерләрен яңгыраткан. ""Кайбер сүзләремдә ""криминал"" тапканнар. Аерым алганда, безнең егетләр Украинада сугышкан чакта монда — Башкортстанда аларның ирләрен тартып алалар дигән идем. Шулай ук аларга республикага килеп, шул исәптән файдалы казылмаларны канунсыз чыгару белән шөгыльләнгән мигрантлар турындагы сүзләрем дә ошамаган, дип аңлатты Алсынов. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстан хакимиятләре халык протестларыннан соң республикада алтын чыгаруны вакытлыча тыеп тора,1,news,Яңылыҡтар,1689,https://www.azatliq.org/a/32799772.html,2024-01-31T14:55:02+00:00
"Сулпан ауылынан Илдар Ильяс улы Һаҙыев (позывнойы «Чёрный») МХО-ға 2022 йылдың сентябрендә мобилизациялана. Ул илебеҙҙе һәм уның мәнфәғәттәрен яҡлауҙағы шәхси батырлығы, ҡаһарманлығы, тәүәккәллеге өсөн иң абруйлы хәрби наградаларҙың береһе – Изге Георгий ордены – дәрәжәле Георгий Тәреһе менән наградланған. Фото: Янғантау урта мәктәбе. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Махсус хәрби операция яугире Илдар Һаҙыев тыуған мәктәбенә ярҙамлашҡан,0,analytics,Файҙалы эштәр,459,https://uchbash.com/articles/godpoleznihdel/2026-01-02/mahsus-h-rbi-operatsiya-yaugire-ildar-a-yev-tyu-an-m-kt-ben-yar-amlash-an-4527595,2026-01-02T23:19:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанның Нуриман районында яшәүче 69 яшьлек Анатолий Поповка каршы инаять эше ачылган, аны экстремист оешмада катнашуда шикләнәләр. Бу хакта республиканың тикшерү идарәсеиткерә. Тикшерү фаразынча, 2022 елның августыннан башлап Попов Русия хакимиятләре экстремист дип тапкан ""СССР ватандашлары"" итимагый оешмасында торган. Ул почта аша дәүләт оешмаларына хатлар ибәргән, алардан эшчәнлекләрен туктатуны таләп иткән, ә интернетта тыелган оешма турында видеолар чыгарып, кешеләрне Русия кануннарын бозарга чакырган. Ирнең өендә тентү уздырганнар, документларын һәм әйберләрен тартып алганнар, аның белән тикшерү эшләре уздырылуы әйтелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Башкортстанда 69 яшьлек иргә ""СССР ватандашлары"" экстремист оешмасы белән бәйле инаять эше ачылган",1,news,Яңылыҡтар,761,https://www.azatliq.org/a/32319004.html,2023-03-15T06:51:31+00:00
"Ғалим - филолог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Филология фәндәре кандидаты, доцент. Әйткәндәй, уның бөгөн тыуған көнө. Юлай Кәримов фотоһы.",Фәнзил Санъяров,1,news,Яңылыҡтар,134,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-17/f-nzil-san-yarov-4581323,2026-02-17T11:30:00+00:00
"Шул уңайҙан Ейәнсура районының «Ләйсән» балалар баҡсаһының  «Йәйғор» төркөмө лә ситтә ҡалманы, был акцияға тәрбиәселәре - Гөлназ Миңлебай ҡыҙы Назарова һәм музыка етәксеһе - Гөлшаян Миңлебай ҡыҙы Ишдәүләтова менән берҙәм ҡушылды. Балаларҙың ихлас йырын һеҙ ҙә тыңлағыҙ әле!",Рәсәй халыҡтары телдәре көнө менән!,0,analytics,Краеведение,273,https://uchbash.com/articles/kraevedenie/2025-09-08/r-s-y-haly-tary-teld-re-k-n-4379009,2025-09-08T14:21:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУл институтта фәнни хезмәткәр булып калып, фән белән шөгыльләнергә ниятли. Филология фәннәре докторы, профессор, әдәбият галиме Ким Миңнуллин Галиман Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты (ТӘСИ) мөдире вазифасыннан китә. Бүген, 28 июньдә аның соңгы эш көне, дип иткерә""Татар-информ"". Кичә ул хезмәттәшләренә гыйльми шурада соңгы тапкыр рәис буларак катнашуын әйткән. ""Әйе, бүген минем мөдир буларак соңгы эш көнем. Киләсе атнада яңа итәкче тәкъдим ителер дип көтәбез"", дигән ул агентлык хәбәрчесенә. Миңнуллин алга таба институтта фәнни хезмәткәр булып калып, фән белән шөгыльләнергә ниятләвен дә әйткән. ""Дөнья үзгәрә, чор үзгәрә, академик фәнгә дә яңача караш формалаша, институт белән итәкчелек итәргә дә башка кешеләр кирәк"", дигән ул. Ким Миңнуллин Галиман Ибраһимов исемендәге Тел әдәбият һәм сәнгать институтын 2006 елдан башлап, 18 ел дәвамында итәкләде. Быел февральдә ТӘСИ ""Татар халык иаты"" хезмәтенең 25 томлыгынтәкъдим итте. ""Татар халык иаты"" сериясе 25 томнан тора. Быел аның дүрт томы дөнья күрер дип көтелә. Биредә татар халкының мифология, йола, әкият, риваятьләр, бәетләр, мөнәәтләр, мәзәкләр, мәкальләр һәм башка халык авыз иаты тупланган. Томнарга ХХ йөзнең 40 нчы елларыннан башлап үткәрелгән экспедиция нәтиәләре кергән. ТӘСИ соңгы 10-12 елда Русиянең 30 төбәгендә, Татарстанның 10 районында 600 гә якын авылда экспедиция үткәргән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Ким Миңнуллин Тел, әдәбият һәм сәнгать институты мөдире вазифасыннан китә",1,news,Яңылыҡтар,1531,https://www.azatliq.org/a/adabiyat-galime-kim-mingnullin-tel-adabiyat-ham-sangat-instituti-modire-vazifasinnan-kita/33013214.html,2024-06-28T15:51:46+03:00
"Иллюстратив фотофикерләрТатарстанда унынчы сыйныф укучыларын ""бернинди искәрмәсез барысын да"" биш көнлек хәрби әзерлек ыеннарына ибәрәчәкләр. Бу хакта республика яшьләр эшләре министры Ринат Садыйковәйтте. ""Бу безнең хәзерге заман ватанпәрвәрләрен тәрбияләүдә мөһим юнәлеш. Укучылар беренче тапкыр Калашников автоматын ыеп-сүтәргә, тезелеп басарга өйрәнә. Радиация, химикатлардан саклану, физик әзерлек. Һәр ел саен шактый кызыклы курслар үтә"", дип чыгыш ясаган ул брифингта, бу хакта""Коммерсантъ""иткерә. Министр сүзләренчә, ыеннар Татарстан мәгариф министрлыгы һәм урыннардагы хакимиятләр белән ""тыгыз бәйләнештә"", ""Авангард"" ""хәрби-патриотик"" тәрбия үзәкләрендә узачак. ""Бүген шундый чираттагы курсны ""Патриот""та башлап ибәрәбез"", дигән ул.2023 елның августында Татарстан хөкүмәт йорты хәрби хезмәткә чакырылу яшенә итмәгән гражданнарны уку елында хәрби хезмәткә әзерләүнең төп чаралары планын раслады. Бу документка ярашлы, Татарстан хакимият оешмалары, хәрби комиссариат, оешма итәкчеләре, республика итимагый берләшмәләре укучыларны хәрби хезмәткә әзерләүне, шулай ук мәгариф оешмаларында, яшьләр, балалар берләшмәләрендә хәрби- патриотик тәрбия эшен оештырырга тиеш. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагы",Татарстанда унынчы сыйныфта укучы балаларны хәрби ыенга ибәрәчәкләр,1,news,Яңылыҡтар,1268,https://www.azatliq.org/a/32847201.html,2024-03-04T12:29:02+00:00
"Ҡыҙ урлау еңел эш түгел, егеттәр. Ҡыҙҙар үҙҙәре риза булған осраҡта ла скиҙары бик күп уның. Беренсенән, ата-әсәһе ризалығын бирерме, һине ҡыҙҙарына тиң күрерме? .. Икенсенән, ҡыҙ нисек ҡабул итер был ҡылығыңды? Өсөнсөнән, кеше һүҙе лә ҡурҡыта: -Кешесә йөрөп, ҡыҙ ҙа ала алманы, меҫкен, бахыр тиәсәктәр. Нәзирә уға тиң ҡыҙмы, буйы етмәгәнгә үрелә, тип тә ебәрһәлер, ят та үл. Нәзирә урта мәктәпте бөтөрөп, бухгалтерҙар курсын тамамланы. Ауылда һылыу ҡыҙға күҙ һалыусы егеттәр байтаҡ. Фәтих был аҫыл ҡошто күҙ алмаһы кеүек һаҡлап, янында ғына йөрөй. Уның эргәһенә бер кемде лә ебәрмәй һәм әлегәсә үҙе лә бик яҡынламай. Өркөтөп ҡуйыуҙан ҡурҡа. Нәзирә уны ышаныслы дуҫы, тип иҫәпләй икән, әйҙә шулай булып торһон, әлегә. Тик һуңғы ваҡыт ҡыҙ эргәһендә ҡоҙғондар күп оса башланы. Шуға егет, быға тиклем булған уңайлы позицияһынан сығып, уйындан ҡайтышлай ҡыҙға: -Беләһеңме, Нәзирә, беҙ хәҙер күптән баласаға түгел. Һинең һөнәрең бар, мин дә шоферҙар курсын тамамлап ҡайттым. Какой ни какой колхоз бынамын тигән машинаға ултыртып ҡуйҙы. -Эйе, беләм, шунан! .. -Ана, күл буйында, һалынып бөткән өйөм, кәләш алғанымды көтөп ултыра. Оҙон һүҙҙең ҡыҫҡаһы, мин һине үлеп яратам, сыҡ миңә кейәүгә! Беҙҙән дә бәхетле кеше булмаҫ донъяла! - тип, ниһәйәт әйтеп бөттө ниәтләгән һүҙен. Ҡыҙ башта ни әйтергә лә белмәй баҙап ҡалды. Бит алмалары алланды. Тулҡынланып, төшкән сәсен ҡолағы артына ҡыҫтырып, егетте баштан-аяғына тиклем күҙҙән үткәрҙе. Үҙе лә яуапҡа ни ишетерен белмәй, тулҡынланып торған Фәтихҡа: - Фәтих, миңә саҡ ун һигеҙ йәш тулды, әлегә кейәүгә сығаһым килмәй. Атай-әсәй йортонда иркә ҡыҙ булып танһығым ҡанманы. Бер үк асыуланма, йәме, һин шәп егет, тик миңә әле кейәүгә сығырға иртәрәк - тип, яуап бирҙе. -Нәзирә, әллә ҡайҙа китмәйбеҙ ҙә инде. Бер ауылданбыҙ. Әсәйеңдәргә көндә килеп йөрөрбөҙ. -Юууу-уҡ, Фәтих, килеп йөрөү менән бергә йәшәү бер түгел, - ҡыҙ йылмайҙы. -Әгәр мин һинһеҙ бер көн дә йәшәй алмайым, үлеп яратам, тиһәм. - Үлеп яратам, тиһәң дә. -Сәмемә тейәһең, Нәзирә. Үҙ теләгең менән миңә кейәүгә сыҡмаһаң, урлайым мин һине! -Урлайһың? !. Кит, әкиәт һөйләмә! Ҡыҙҙарҙы урлап алған замандар үткән инде. -Урлайым, ант итәм! -Ҡулыңдан килһә, тәүәкәлләп ҡара! .. Үҙ теләге менән миңә кейәүгә сығырға риза булмаһа, башҡа егеттәр башын әйләндермәҫ элек, ысынлап, был сибәркәйҙе урларға тура киләсәк. Егет ҡайтыу яғына ыңғайланы. Урларға тура килһә, нисек урларға? Әгәр ул мине һуңынан бөтөнләй күрәлмәй башлаһа нишләрмен? .. Әлегә егет бер һорауына ла яуап белмәй. Дуҫ егете Нәжип тә: -Был заманда ҡыҙ урлайҙармы һуң? - тип ҡулдарын ғына йәйҙе. -Урлайҙармы, юҡмы икәнен әйтә алмайым. Минең дә ишеткәнем юҡ. Бына минең атайым әсәйемде урлап алған. Ана, бынамын, тигән итеп йәшәп яталар. Әгәр ысынлап шулай итергә тура килһә, миңә һинең ярҙамың кәрәк булыр, дуҫ. Нәжип: -Әлләсе тағы, төрмәгә ябып ҡуймаҫтармы? Ул һиңә һарыҡ бәрәсе түгел, кеше балаһы! .. Кемдең балаһы бит әле ишшыу – Шәрифулла бабайҙың иң яратҡан, бер бөртөк ҡыҙы. -Дәәә-ә, дөрөҫ әйтәһең! .. Икенсе көн Фәтих бухгалтерия ишеген килеп ҡаҡты, тик ишек бикле ине. Күрше бүлмәләге ҡыҙҙар: -Нәзирә район үҙәгенә отчет алып китте, бөгөн булмай тинеләр. Егеттең кәйефе ҡырылды. Председатель ҡушҡан ваҡ-төйәк эштәрҙе башҡарып, тегендә-бында һуғылып йөрөнө-йөрөнө лә, машинаһын стоянкала ҡалдырып, өйөнә ҡайтып китте. Юлында Нәжип тап булды. Фәтих: -Әйҙә, беҙ уны бөгөн, киске уйындан һуң урлайбыҙ! -Кемде? – тине Нәжип, ҡапыл ғына дуҫының уй осон тоталмай. -Нәзирәне! -Ээээ-эй, әпәт шул, бер балыҡ башы! .. Ҡуй, юҡ менән булмайыҡ, унан кире әсәйем дә әрләйәсәк, һин иҫәр ыңғайына йүләрләнеп йөрөгәнгә. Нәжип ҡайтыу яғына ыңғайланы. -Ярар, дуҫлығың шул сама ғына икән. Һинән башҡа ла урлайым мин уны. Тик күп һөйләнеп йөрөмә, аңланыңмы, мороноңа алырһың. Нәзирә менән Фәтих киске уйында, клубта осраштылар. Ҡәҙимгесә һөйләшеп, көлөшөп, уйындарҙа ҡатнашып, ҡапма-ҡаршы бейештеләр. Бик күңелле булды. Ҡайтышлай ҡыҙ: -Иртәгә район үҙәгенә барып, бөгөн бөтмәгән эштәремде ослап ҡайтам. Силсәүит рәйесе, һинең менән барырға ҡушты. Юл ыңғайы, силпоға һуғылып, магазинға тауар ҙа тейәп алырһығыҙ тине. Иртән юллама алырға онотма, йәме. Мин һине ауыл ҡапҡаһы төбөндә көтөп торормон, - тине лә, өйөнә йүгереп инеп китте. -Тыныс йоҡо, Нәзирәм! – тип тороп ҡалды егет. - Әллә шаяраһың, әллә иғтибар итмәгән булып ҡыланаһың, аңламайым мин һине, - тип, үҙ алдына һөйләнеп, көйләп ҡайтыу яғына ыңғайланы егет. Шаярып-көлгән кеүек булһа ла, ул да мине ярата кеүек. Әле бая, ҡапма-ҡаршы бейегендәрендә, ҡалай яратып ҡараны ул миңә. Ә ҡулдары шундай йомшаҡ, йылы, хатта йөрәгенең тибеше тойолған кеүек. Ҡайтып ятҡас та егет оҙаҡ йоҡлап китә алмай, иртәгәге сәфәр тураһында уйланып ятты. Башына матур ғына уйҙар ҙа килде. Фәтих иртән тороп, йыуынып, кейенеп, тамаҡ ялғап алды ла, күтәрмәгә сығып баҫты. Эшкә китергә әҙерләнеп йөрөгән әсәһе: -Һа-а-ай, үҙемдең улым да ҙур үҫте, кәләш алырлыҡ булды! – тине һоҡланып. -Әсәй, әгәр ысынлап кәләш алып ҡайтһам, һеҙ атайым менән ҡаршы булмаҫһығыҙмы? – тине, уйынсы-ысынлы. -Киленгә кеше ҡаршы була ти мени, иҫәркәйем? -Әтеү, бөгөн үк алып ҡайтам, йәме, әсәй, әҙер тор! Шаярмайым, ысынлап алып ҡайтам. -Ярар! Тик атайың кеүек була күрмә. -Атайыма нимә булған? Ул һине урлағанын беләм. Мин дә был йоланы ҡабатларға уйлайым әле. -Урланы ти, ана, юҡ хәбәр, - әсәһе ҡысҡырып көлдө. -Әсәй, һөйләле, урламанымы әллә? -Оҙон һүҙ китапҡа яҡшы, - тигән боронғолар. Мин үҙем атайыңды урланым. Карандаслы атҡа ҡыңғырауҙар тағып, атайыңдың дуҫы Зинур бабайыңды кусырға ултыртып, үҙем аҙиалға төрөнөп, атайың эргәһенә менеп ултырҙым да, өләсәйеңдәр ҡапҡаһы төбөнә килеп туҡтаныҡ. Юл ыңғайы, атайыңдың ҡолағына: Һин мине ысынлап яратаһыңмы? – тип шыбырҙаным. Ул: Яратмаған ҡайҙа ул, яратам кәнишнә! – тине. Атайың ҡыйыуланып китеп, мине күтәреп алып өйҙәренә индерҙе: -Әсәй, ҡайҙа мендәрең, киленеңдең аяғы аҫтына һал! – тип һөрәнләп ебәреүе булды, өләсәйең ап-аҡ тышлы мендәрен аяғым аҫтына килтереп тә һалды. -Һеҙ, ир-аттарҙы шулай, кәрәк урында, әҙерәк төртөп тә ебәрергә кәрәк ул. Ана шул көндән алып даны таралып китте атайыңдың. Хатта ир-аттар: Йүнле ирҙәр кәләште урлап ҡына ала, ана Нурислам кеүек! – тип кенә ебәрәләр. Атайың, ҡорсанғы, маһайып торған була шунда. -Был турала бер кемгә лә һөйләмәгәнһеңдер, әсәй? -Юу-у-уҡ! Үҙемә мәртәбәләһә! Шуға ҡәҙәр, шунан һуң да ауылда башҡа ҡыҙ урлаусы булманы. Ә уйлап ҡараһаң ниндәй матур йола! .. Ярай, улым, эшкә ашығам, һау булып тор! -Пока, әсәй! -Ҡара һин уларҙы, ниндәй сер һаҡлап йөрөтәләр. - Атай, мин һинең хатаңды ҡабатламам, - тине егет, үҙенә ишетерлек кенә итеп һәм эшкә сығып йүгерҙе. Район үҙәгендә, Нәзирә үҙ эштәрен бөтөргәнсе, Фәтих машинаһын силпо алдында ҡалдырып, магазиндарҙа йөрөп, кәрәк-яраҡ алды. Шунда йәшәүсе Фатима инәһенә инеп, хәл-әхүәлдәрен белешеп, һөйләшә-серләшә сәй эсеп алғас, ишек алдында тәгәрәп ятҡан түмәрҙәрен ярып ташланы. -Инәй, миңә берәй матууур аҙиал һатып алырға кәрәк ине. Мин сепрәк-сапраҡтың рәтен белмәйем, алып бирешмәҫһең микән? - тине ул инәһенә, һуңғы ярылған дүмәрҙе өйөмгә ырғытып. - Алырбыҙ, алырбыҙ. Әсәйең ҡуштымы ни? .. Хәҙер өҫтөмдө генә алыштырып сығайым да. -Иң матур күлдәгеңде кей, йәме, инәй, - тип артынан ҡысҡырып ҡалды Фәтих. Беҙгә барып етеп әйләнерһең, күптән килгәнең юҡ. Әсәйемдәр ҙә ҡыуаныр. Юлда Нәзирәне ултыртып алдылар. -Таныш бул, Нәзирә, был минең Фатима инәйем, - тине Фәтих. Фатима инәй, ә был бая һиңә әйткән - Нәзирә, - тип таныштырҙы егет. Район үҙәге менән ауыл араһы ун биш саҡырым, төшкә ҡәҙәр елдереп ҡайтып еттеләр. -Башта, Фатима инәйемде өйгә алып ҡайтып ҡалдырайым да, һуңынан һине илтеп ҡуйырмын, йәме, Нәзирә, - тип, Фәтих үҙҙәренең өй алдына килеп туҡтаны. Ата-әсәһе лә төшкө ашҡа ҡайтҡандар икән. Машина ҡапҡа алдына килеп туҡтағас, Фәтих етеҙ генә төшөп, икенсе яҡтан ишекте асып ебәрҙе. Нәзирә ситтә ултырғас, Фатима инәйҙе үткәрәйем тип, ергә һикерҙе. Тап шул мәл Фатима инәй, бая һатып алған аҙиялды яҙып ебәреп, ҡыҙҙың башынан япты. Шуны ғына көтөп торған Фәтих, Нәзирәне төрөп, күтәреп өйөнә алып инеп тә китте. Өйгә ингәс: - Өйгә ингәс: -Әсәй, ҡайҙа мендәрең, киленеңдең аяғы аҫтына һал! – тип һөрәнләне егет. Ул арала, алдан һөйләшеп килешкәнсә, Фатима инәй балын, майын тотоп йүгереп килеп инде. -Килен, телең майҙай йомшаҡ, балдай татлы булһын! – тип, ҡыҙға бал менән май ҡаптырҙы. . Ул ике арала Нәзирәнең ата-әсәһе килеп етте. Күрше-тирәләр ҡапҡа алдына йыйылды. Нәзирәнең атаһы: -Ҡыҙым, ризаһыңмы, яратаһыңмы? – тип, ҡыҙына ишетерлек кенә итеп, һораны. Ҡыҙ эйе, тигәнде аңлатып, башын ғына ҡаҡты. Йыйылған халыҡ араһынан берәү: -Һай, Нурисламдың малайы, афарин! Атаһынан ҡалышманы! Маладис! - тигән тауыштар яңғыраны. Фәтихтарҙың өй эсе, ҡапҡа алды умарта күсе кеүек гөөөж килде. Ауылда яңылыҡ тиҙ тарала бит ул. Ә был, онотҡанда бер булған Ҡыҙ урлау йәшен тиҙлегендә тирә-йүн ауылдарға ла барып еткән ине инде. Нәзирәгә күҙ атып йөрөгән асыҡ ауыҙҙар Фәтихҡа көнләшеп тә, һоҡланып та ҡаранылар. -Вәт, егет исмаһам, әллә ни һәйләнеп тә йөрөмәне, әйтте эшләне! – тине Нәжип, дуҫының ҡыйыулығына һоҡланып. Туйға бөтә ауыл йыйылды. Ҡаҙандар элеп, ҡутарып, бишбармаҡ бешерҙеләр, әллә нисә самауыр ҡайнаттылар. Буҙа, ҡымыҙ эстеләр! Йырланылар, бейенеләр, уйнанылар-көлдөләр. Тәмле һый-хөрмәттән өҫтәлдәр, затлы бүләктәрҙән һикеләр бөгөлдө. Йәйге көн ҡояшлы. Талғын ғына йылы ямғыр һибәләп үтте. Йәйғор сыҡты. Таң менән еңгәләр йәш киленгә һыу юлы күрһәтергә алып киттеләр. Ҡоҙа-ҡоҙағыйҙар ҡәнәғәт, сөкөрләшеп, йәштәр артынан эйәрҙе. Салауат күпере ауылдың ике осон тоташтырып, һыу юлы ҡапҡаһы булып, йәштәрҙе өйҙәренәсә оҙатып, аҡ ебәк болоттар араһына инеп ирене. Йәш кәләш мөлдөрәмә силәктәрен сайпылдырмай, ҡәйнәһе тупһаһына алып ҡайтып, тәүге самауырын ҡайнатырға ҡуйҙы. Миләүшә ҒӘЙФУЛЛИНА","Үҙ теләге менән риза булмаһа, урларға тура килә.",0,analytics,Әкәмәт,9619,https://shonkar.com/articles/k-l-m-st-r/2025-04-10/tel-ge-men-n-riza-bulma-a-urlar-a-tura-kil-4191891,2025-04-10T10:35:00+00:00
"Боҙлауыҡта нисек тайып йығылмаҫҡа? Роликта ябай ғына һаҡлыҡ саралары тураһында һөйләйҙәр. Иң мөһиме – аяҡ аҫты тайғаҡ булһа, ашыҡма, әкрен йөрө.",Тайғаҡ юлда ипләп йөрө,1,news,Яңылыҡтар,144,https://amanat.su/news/novosti/2026-01-02/tay-a-yulda-ipl-p-y-r-4527230,2026-01-02T12:19:00+00:00
"Русия Думасы утырышы. Архив фотосыфикерләрБүген, 17 ноябрьдә, Русия думасы өченче, ахыргы укылышта 2024 елгаһәм елгы план чорына хөкүмәт тарафыннан кертелгән бюджет өлгесенкабул итте. Канунга ярашлы киләсе елда дәүләт бюджеты керемнәре 35 триллион сум, 2023 елда 33,5 триллион сум, 2026 елда 34,1 триллион сум булачак. Бюджетта хәрби чыгымнарга акчалар Русиянең яңа тарихында моңарчы күрелмәгән кадәр күп бүленгән. Аңлатма язуында әйтелгәнчә, 2024 елда ""дәүләт саклану"" маддәсенә 10,8 триллион сум биреләчәк, бу чыгымнарның 29,4 проценты дигән сүз. Әлеге маддә кысаларында гаскәр генә түгел, хәрби сәнәгать, шулай ук сугышта катнашканнарга социаль түләүләр дә финанслана.2023 елда хәрби чыгымнар өчен 6,4 триллион сум гына салынган иде, димәк хәзер 1,5 тапкырга артачак дигән сүз. Хәрби чыгымнар эчке тулай итештерү күләменең (ВВП) якынча алты процентын алып торачак, бу дөньядагы беренче урыннарның берсе. РБКискәртүенчә, ""Социаль сәясәткә"" чыгымнарның 21,1 процентын - 7,7 триллион сум бирү ниятләнә.15 ноябрьдә булган икенче укылышка 920 төзәтмә тәкъдим ителгән иде, аларның 768 ен кабул иттеләр. Нәтиәдә социаль програмнарга фаразланган чыгымнар берникадәр артты. Икенче укылышта шулай ук хәрби хезмәткәрләрнең, эчке эшләр оешмаларында һәм инаять-башкару системында эшләүчеләрнең хезмәт хакының төп өлешен арттыруга да акчалар табылды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русия Думасы моңарчы күрелмәгән хәрби чыгымнар салынган бюджетны кабул итте,1,news,Яңылыҡтар,1437,https://www.azatliq.org/a/32688873.html,2023-11-17T11:28:38+00:00
"Сергей АксеновфикерләрАннексияләнгән Кырымның Русия билгеләгән башлыгы Сергей Аксеновярымутрауда саклану сызыгы төзү эшләренең ничек баруы турында сөйләде. Бу хакта РИА Новостияза. ""Без бөтен хәрби хәрәкәтләрнең тәрибәсен исәпкә алып, стандарт булмаганча эш итәбез. Президентыбыз карарлары үтәләчәк"", дигән ул, ләкин нечкәлекләрне аңлатып тормаган. Саклану корылмалары төзү карарын Аксенов ""сакланганны Алла саклар"" дип аңлаткан. ""Тынычлык теләсәң, сугышка әзерлән диләр. Шуңа күрә иң яхшысы - әзер булып торыйк. Кырым да, бөтен Русия дә бу мәсьәләдә тыныч йоклар"", дигән ул. Украина президенты офисы киңәшчесе Михаил Подоляк итальян басмасына әңгәмәсендә Украина якындагы ике айда һөүмгә күчәргә мөмкин дип белдерде. ""Русияләрне Бахмутта йончытып, башка иргә күчәчәкбез"", ди ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Аксенов Кырымда саклану сызыгы төзүләрен сөйләде,1,news,Яңылыҡтар,877,https://www.azatliq.org/a/32312135.html,2023-03-10T14:40:43+00:00
"Казанда -ны яклау митингында. 13 май, 2018Бу хакта Роскомнадзор хәбәренә сылтанып Татар-информяза. Тикшерү вакытында күрсәтелгән -адреслар тыелган сайтлар исемлегенә кертелмәгәнлеге ачыкланган. ""Татарстанның берничә ширкәтенең интернет-ресурслары -ның томалауны урап узарга тырышуы нәтиәсендә зыян күргән"" диелгән Роскомнадзор хәбәрендә. Күптән түгел ""Ана теле"" сайтының да берничә атна эшләмәве турындахәбәр ителде. Татарстан мәгариф һәм фән министрлыгының сүзчесе Фәридә Ишморатова хилафлыкларны төзәтү эшләре бара дигән иде. Кайбер мәгълүматларга караганда, ""Ана теле"" сайтына да Роскомнадзорның -ны томаларга тырышуы нәтиәсендә зыян килгән.",-ны томалау тырышлыгы нәтиәсендә Татарстан сайтлары да зыян күргән,1,news,Яңылыҡтар,644,https://www.azatliq.org/a/29229853.html,2018-05-16T10:21:32+00:00
"Вил МирзаяновАКШта яшәүче татар активисты Вил Мирзаяновитәкчелегендәге үзбилгеләнгән ""өргендәге татар хөкүмәте"" әгъзалары кайбер илләр итәкчеләренә, шул исәптән АКШ президенты Дональд Трампка Русия халыкларын дәүләтнең этноцид сәясәтеннән яклауны сорап мөрәәгать итте. Мирзаянов мөрәәгатьнең текстын -ка чыгарды. ""Сезгә, тәэсирле һәм цивилизацияле илләрнең итәкчеләренә 1959 елның 17 июлендә кабул ителгән һәм АКШның 34-нче президенты Дуайт Эйзенһауэр раслаган ""Әсир милләтләр кануны""н истә тотуны һәм үз илләрегедә дә шундый кануннар булдырырга өндәп мөрәәгать итәбез. Бу канун Идел-Урал, Себер һәм Кавказ халыклары өчен әле дә бик мөһим документ булып кала. Бу документның халыкара дәрәәдә танылуы, һичшиксез, Кремльнең агрессив сәясәтен туктату факторы һәм әсир халыкларның хокукларын колониаль администрация башбаштаклыгыннан яклау факторы булачак, диелә мөрәәгатьтә. Аны имзалаучылар фикеренчә, колония хәлендә яшәүче барлык халыкларга карата кырыс ассимиляцияләү һәм аларны россияннар дип аталган, үз йөзләре һәм фикерләре булмаган, ни кушсалар шуны үтәүче масса итү сәясәте алып барыла. Бу максатта буйсынучан ""кесә"" парламенты кеше хокукларын, милли азчылыклар һәм асаба халыклар хокукларын яклау турындагы халыкара хокук актларына, шулай ук БМО резолюцияләренә һәм декларацияләренә каршы килә торган, халыкка каршы эшли торган кануннар чыгара"", ди мөрәәгатьне имзалаучылар. Анда шулай ук Путин Русиясендә деструктив кануннар чыгару һәм мөмкин булган һәртөрле тыюлар аша кырыс рәвештә этноцид сәясәте алып барылуы турында языла. ""Бу сәясәткә ярдәм итүдә Рус православ чиркәве (РПЦ) дип аталган оешма да шактый ярдәм итә. Бу оешма (РПЦ) ФСБ кулындагы оешма буларак, башка дин вәкилләрен эзәрлекли, аларны динсез, тарихсыз, телсез, һәм үзенчәлекле мәдәниятсез ""урыс православлары""на әверелдерә, диелә. Мөрәәгать итүчеләр Русия хакимиятләренең гамәлләрен сурәтләүче мисаллар да китерә. ""Путин хакимиятенең беренче елында Татарстанда гына да теге йә бу сылтау белән 690 татар мәктәбе һәм гимназиясе ябылды. Соңгы елларда бу турыдагы статистика яшерелә, әмма БТИҮ активистлары исәпләвенчә, 2017 елга ябылган татар мәктәпләре саны меңьярымга иткән"", ди мөрәәгать итүчеләр. Алар соңгы елда актив эш алып барган ""Азат Идел-Урал"" итимагый хәрәкәте шул ук исемдәге киләчәк конфедерациянең нигезе булырга тиеш дип исәпли. Мөрәәгатьне Вил Вирзаяновтан (АКШ) тыш күренекле татар активистлары Рәфис Кашапов(Британия), Нәфис Кашапов(Польша), Роза Корбан(Төркия) һәм ""Азат Идел-Урал"" хәрәкәтенең Нью-Йорктагы вәкиле Камил Сукаевимзалаган.","""өргендәге татар хөкүмәте"" әгъзалары кайбер илләр итәкчеләренә мөрәәгать юллады",1,news,Яңылыҡтар,2530,https://www.azatliq.org/a/29930609.html,2019-05-09T11:25:14+00:00
"Кәңәшмәгә Силәбе, Ырымбур, Һамар, Ҡурған өлкәләренән, ХМАО-Югра автономия округынан, Татарстан, Ҡаҙағстан республикаларынан вәкилдәр килгән. Өс көн дауамында уҙасаҡ семинар-кәңәшмәнең программаһы бик бай: команда ойоштороу һәләтен үҫтереү буйынса тренинг, ҡала буйлап экскурсия, төрлө бәйгеләр, башҡорт фильмдарын ҡарау, белем биреү буйынса ҡыҫҡа курстар, танылған блогерҙар менән осрашыу, квиз-уйындар, инновацион мәктәптәр менән танышыу ҡаралған.",Семинар-кәңәшмә үтә,1,news,Яңылыҡтар,448,https://uchbash.com/news/novosti/2024-10-29/seminar-k-shm-t-3988850,2024-10-29T22:16:00+00:00
"Донъя күрке – йәр менән. Өйләнмәгәндән аҡыл һорамайҙар. Ҡыҙ егеткә ҡушыла – ебәк булып ишелә. Еткән ҡыҙ кейәүҙән ҡурҡмаҫ. Сәскәне ваҡытында өҙөү фарыз. Ҡарт булһа ла ирең булһын, алама булһа ла өйөң булһын. Алыҫтан ат алма, яҡындан ҡыҙ алма. Алыҫтан ҡыҙ алһаң, ҡосаҡ-ҡосаҡ бүләк килер, яҡындан ҡыҙ алһаң, ҡосаҡ-ҡосаҡ ғәйбәт килер. Ишәк туйы – иллелә. Менгән атың – аҡбуҙ, һөйгән йәрең – йәш ҡыҙ. Йәш ҡайынға терәлеп ҡарт ҡайын ҡырҡ йыл йәшәгән. Ҡыҙың булһа, ирҙә булһын, ирҙә булмаһа, гүрҙә булһын. Ҡарт ҡыҙ ир һайламаҫ, үлгән кеше ер һайламаҫ. Иртә өйләнгән – улынан-ҡыҙынан кинәнгән. Атын алма, затын ал. Ат алһаң – ауылың менән, ҡыҙ алһаң ырыуың менән кәңәшләш. Ярап торорға өй һалма, ярап торорға бисә алма. Дегәнәк араһында үҫкән сәскәнән һаҡлан. Күҙең менән һайлама, ҡолағың менән һайла. Ҡыҙҙың кемлеге кемәйенән (әхирәтенән) билгеле. Тибешеп ятһа ла тиңең булһын. Юрғаһына күрә дуғаһы. Буйың етмәгәнгә үрелмә. Ҡыҙыңды үҙеңдән түбәнерәккә бир, киленде үҙеңдән юғарыраҡтан ал. Бай менән ҡоҙа булһаң, наҙланып маҙаңды алыр, ярлы менән ҡоҙа булһаң, теләнеп маҙаңды алыр. Ҡалаҡ тотһа, хан ҡыҙының ҡулы ҡабара. Ҡамышты үҙ күлеңдән ал, кәләште үҙ илеңдән (йәғни, үҙ динеңдән, милләтеңдән) ал. Көсләп асҡан күҙҙең нуры юҡ. Һөйгән йәр – һөйәгең елеге. Һөймәгәнгә һөйкәлмә. Мөхәббәт таш ярҙырта. Ике күңел бер булһа, сүплек башы гөл булыр. Ғишыҡ тотҡан – күҙһеҙ. Мөхәббәт тешкә ҡарамай, эшкә ҡарай. Алма үҙең һөйгәнде – алданырһың, ал үҙеңде һөйгәнде – ҡыуанырһың. Ныҡ һөйә тип һөйөнмә, уртаса һөйә тип көйөнмә. Оялсан егет йәрһеҙ ҡалыр. Асҡыс ярамаҫ йоҙаҡ юҡ. Ҡыҙ оҙатҡан яланғас ҡалыр, килен алған түренә урын һалыр. Бирмәҫ ҡыҙҙың ҡалымы ҙур. Ҡыҙыңа тиң кейәү килһә, ҡалым алма, тиген (бушлай) бир. Ат алһаң арба кәрәк, ҡатын алһаң бары ла кәрәк. Эшкә ашмаған ир – башыңа сир. Ябағаны яуға менмә, ялы бар тип, яман менән ҡоҙа булма, малы бар тип. Бер бар – берәгәйле бар. Туғандарҙың татыулығы бар байлыҡтан артыҡ.",Никахҡа ҡағылышлы башҡорт халыҡ мәҡәлдәре,0,analytics,Төрлө,1913,https://henek.info/articles/+++-/2025-05-12/nikah-a-a-ylyshly-bash-ort-haly-m-ld-re-4230956,2025-05-12T13:15:00+00:00
"Хөкем ителгәннәр (сулдан уңга): Рустем Ваитов, Нури Примов һәм Руслан Зейтуллаев. 2016 елның 7 сентябрь, Ростов-Дон мәхкәмәсеРусиянең Төньяк Кавказ хәрби бүлгесе прокуроры Русиядә тыелган Хизб ут-Тәхрир эшенә бәйле бәйле террорчылык гамәлләре оештыруда гаепләнеп иректән мәхрүм ителгән Акъяр (Севастополь) дүртлеге Руслан Зейтуллаев, Феррат Сайфуллаев, Рустем Ваитов, Нури Примовның озаграк мөддәтләргә иректән мәхрүм итүне сораган иде. Аппеляцион мәхкәмәнең Руслан Зейтуллаев эшен яңадан карау турындагы карарын аңлатып, Кырым кеше хокуклары контакт төркеме координаторы Абдурешит Джеппаров аның эшендә гаепләү маддәсен үзгәртү каралган, әгәр дә шулай барып чыкса, аңа бирелгән 7 ел урынына 10-15 елга иректән мәхрүм итү яный диде Азатлыкка. Галган өч кешене 5 елга иректән мәхрүм итү карары үзгәрешсез калачак. Русиядә инаять кодексының 205 нче маддәсе нигезендә гаепләнүчеләр эшләрен хәрби мәхкәмәләр, прокурорлар карый, мәхкәмәдә Кырымнан адвокат Эмиль Курбединов катнашты, диде Джеппаров.",Мәскәү мәхкәмәсе Руслан Зейтуллаев эшен яңадан карарга кушты,1,news,Яңылыҡтар,993,https://www.azatliq.org/a/28200189.html,2016-12-27T16:06:14+00:00
"Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллин чыгыш ясыйфикерләрУзган атнада Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллинитәкчелегендәге зур делегация Русия тарафыннан басып алынган Украинаның Донецки һәм Луһански шәһәрләренә барды. Бу сугыш башланганнан бирле мөфтиятнең беренче тапкыр зур составта сәфәр кылуы булды. Анда барлыгы 20 кеше катнашкан: мөфти урынбасарлары, имамнар, журналистлар. Сәфәрнең максаты — ирле мөселманнар белән хезмәттәшлекне арттыру һәм ""һоспитальдәге Татарстан солдатларына ярдәм күрсәтү"" дип аңлатты мөфтият. Ни өчен Татарстан дин әһелләре баскынлыктагы ирләр белән эшне көчәйтә? Эш сәфәрендә Татарстан мөфтиеннән тыш, мөфтинең беренче урынбасары Илфар Хәсәнов, мөфти урынбасары Мансур әлалетдинов, Казанның баш мөхтәсибе Рөстәм Вәлиуллин, Казанның Тынычлык бистәсендәге имамы Рамил Фәйзуллин, Тукай районы мөхтәсибе Инсаф Сәүбәновһәм башкалар катнашкан. Мөфтиятнең сайтыннан күренгәнчә, эш сәфәрендә фикер алышулар, төрле очрашулар узган, һуманитар йөк тапшырылган. Шул ук вакытта бу хакта тулырак мәгълүмат юк. Шуңа да карамастан, бу Татарстан мөфтяитенең сугышка һәм баскынлыктагы ирләргә ""тугызынчы тапкыр һуманитар миссия белән сәфәр кылуы"", дип хәбәр ителә. Татар дин әһелләрен Донецки мөселманнары Диния нәзарәте рәисе Рәшит Брагинһәм Луһански мөселманнары Диния нәзарәте рәисе Эльдар Гамбәровкаршы алган. Татарстан Диния нәзарәтехәбәр итүенчә, бу юлы делегация берничә юнәлештә эш иткән. Беренчедән, татар дин әһелләре Донецки шәһәрендә ""Тышкы куркынычлар алдында Русиядә ислам"" темасына дини конференциядә һәм Луһанскида шундый ук исемдәге түгәрәк өстәлдә катнашкан. Анда исламофобия һәм дини экстремизм турында сөйләшкәннәр. Татарстан Донбасс мөселманнарын дини әдәбият һәм уку әсбаплары белән тәэмин итәргә әзер булуын әйткән. Бу юлы мөфти баскынлыктагы мөфтиятләргә яңартып бастырылган ""Казан басмасын"" тараткан. Очрашу вакытында Донецки мөфтияте Татарстаннан кадрлар белән ярдәм итүне сораган, дипяза""Бизнес "". — Камил хәзрәт миңа: ""Казанга кил, без ислам институты, мәдрәсәдә бишенче курста укучылар белән очрашырбыз һәм бәлки кемнедер сайларбыз"", — дип әйтте"", — дип сөйләгән Рәшит Брагин. — Шулай ук Дөнья татар конгрессында теркәлдек, хәзер безгә татар теле укытучысы кирәк. Күп нәрсә кирәк, чөнки телне онытканбыз, барысын да яңарту мөһим. Камил Сәмигуллин Татарстанда Донбасстан татарларны укытып кире шунда ибәрергә тәкъдим иткән. — ирле татарларның балаларын безнең мәдрәсәләргә укырга ибәрсәләр, без аларны бушлай укытып, кире кайтарырга әзер. Хәзер генә бер имам яныма килеп, 17 яшьлек бер егет турында әйтте. Мин аңа килсен дидем, — дип сөйләгән Татарстан мөфтие. Сәмигуллин матди ярдәмнән тыш, фәнни һәм дини ярдәм күрсәтергә әзер булуын әйткән. Татарстан мәдрәсәләрендә фетнәчел Донецки һәм Луһански ""халык республика""лары татарларын укыту турында сүз инде беренче тапкыр гына яңгырамый. Узган ел мөфти Камил Сәмигуллин үзе шундый тәкъдим беләнчыкканиде. Бер елдан артык вакыт эчендә нинди дә булса нәтиәләр бармы — ачык чыганакларда бу хакта берни юк. Икенче юнәлеш — хәрби һоспитальдә ятучы Татарстан хәрбиләре белән очрашу һәм аларга ярдәм күрсәтү, диелә. Анда Татарстан шефлыкка алган хәрби бүлек һәм ике һоспитальдәге солдатларга һуманитар йөк илткән. Луһанскида Татарстанны ""Мәрани"" мәчете имам-хатыйбы вазифасыннан алынып, мөфти урынбасары итепбилгеләнгән Мансур әлалетдиноввәкиллек иткән. Хәзер ул Русиянең Украинага каршы сугышында катнашучыларга һәм аларның гаилә әгъзаларына ярдәм итү өчен авап бирә. — Без һоспитальгә бардык, үз куллары белән төзегән мәчеттә егетләр белән сөйләштек. Аларның гозерен тыңладык, барысыда тизрәк СВО (Махсус хәрби операция — Русия хакимияте Украинадагы сугышны шулай атауны сорый) бетсен дип хыяллана, — дипсөйләгәнул ""Бизнес ""га. Мөфтият исеменнән Татарстан хәрбиләренә хәләл ит ризыклары, ""Хозур"" нәшриятыннан дини китаплар, ноутбуклар, ылыткычлар, тиз әзерләнә торган ашлар, баш киемнәре һәм эчке киемнәр, тәм-томнар, һигиена әйберләре — барлыгы 1,5 тонна авырлыктагы йөк тапшырылган. — Солдатлар белән хәрби бәрелешләр урыннарында хезмәт итүче имамнарга аерым хөрмәт күрсәтелде, — диелә мөфтият сайтында. — Алар арасында хәрби бәрелешләр вакытында кулын югалткан, Торез шәһәреннән Донецки Халык Республикасы (Русия баскынлыгындагы Украинаның Донецки өлкәсе - ред. ) мөселманнары Диния нәзарәте имамы Сәйдәш Әхмәдишевта булды. Татарстан хәзрәтләре белән бергә алар хәл итәсе мәсьәләләр, хезмәттәшлек итү һәм эшчәнлекне гамәлгә ашыруда ярдәм күрсәтү мөмкинлекләре турында фикер алышты. Сәясәт белгече Руслан Айсин Татарстанга Украинаның Русия басып алган ирләренә кураторлык миссиясе йөкләнгән дип саный. Аныңча, мөфтиятнең сәфәрләрне ешайтуы шуның белән аңлатыла. — Бу ирләрдә Русиянең идеологик басымы Татарстан аша алып барыла, — дип саный ул. — Андагы татарлар һәм мөселман халкы белән тыгыз эшләү өчен Диния нәзарәтенең вәкилләре кулланыла. Аларга махсус ресурслар — матди һәм административ ярдәм бүлеп бирелә. Иң мөһиме — бу басып алынган ирләрдә Русия хакимияте идеологик байрагы илфердәп торырга тиеш. Кызганычка, безнең мөфтиләребез бу эшкә иң сызганып катнаша башлады. Гомумән, Татарстан һәм татар халкы әлеге гаделсез сугышта үзен актив катнашучы буларак күрсәтә. Әлбәттә, бу Мәскәү тарафыннан махсус эшләнелә. Шулай да, ни генә булмасын, бу татарның сәяси йөзенә зур кара тап булып төшә. Айсин фикеренчә, алга таба да Мәскәү Татарстанны файдаланачак. Чечняны хәрби яктан куллансалар, Татарстанның хәрби ресурслары булмау сәбәпле, эшне идеологик, мәдәни һәм финанс яктан алып барырга кушалар, дип белдерде ул. Русиянең Украинага каршы сугыш башлавыннан соң Русия мөфтиләре, шул исәптән Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллин Путин сугышын яклапчыкты. Русиянең Украинага каршы сугыш башлавыннан соң Украинаның фетнәчеләр контролендәге ""Донецки халык республикасы"" (""ДНР"") имамнары Равил Гайнетдинитәкләгән Русия мөселманнары Диния нәзарәте карамагынакерде. Луһански мөселманнары Диния нәзарәте Әлбир Кргановның Русия Дини ыелышынабуйсынды. Украина мөфтияте аларга басым булган дип белдергән иде. Татарстан мөфтияте сугыш башлану белән Русия сугышчыларына ярдәм күрсәтеп килә. Казанда узучы милли һәм дини ыеннарда аларга түрдән урын бирелә. Быел май аенда узган Татар дин әһелләре ыенында фетнәчеләрнең ""ДНР"" ""мөфтие"" Рәшит Брагинчыгыш ясады. Ул Казанда Украинаның кануни шәһәрләрен Русиягә оккупацияләргә чакырды. — Бер проблем бар — бездән киткән мөселманнар бик күп. Әкертен генә кире кайталар. Документларын алырга булышабыз, — дип өстәде ул. Быел Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллин Русия баскынлыгындагы ирләргә сәфәрләрен ешайтты. Февраль аенда ул Луһанскида омга намазынукытты. Май аенда Татарстан хәзрәтләре ике һоспиталдә Русиянең яралы хәрбиләре белән очрашты, сугышчыларга намазлыклар, догалыклар, тәсбихләртапшырды. Июль аенда исә мөфти сугыш кырында ут астына эләгүехәбәр ителде. Мөфтият аша зәкәт һәм сәдака акчаларын сугышка ибәрүләре дәачыкланганиде. Быелның сентябрендә Камил Сәмигуллин Украинадагы сугышта катнашучылар ""шәһит була""диде. Ислам белгече, Коръән-хафиз (Коръәнне яттан белүче) һәм Львов шәһәрендәге Кырымтатар мәдәни үзәге башлыгы Ислам Тохлу Русия хәрбиләре өчен бу сугыш — инаять кылу диде. — Русиянең һөүм сугышы, баскын сугышы турында сүз бара. Гомумән, мөселманнарның бу гаскәрдә торырга хакы юк. Мондый гаскәргә кушылган, аның ягында сугышкан кеше ислам күзлегеннән караганда Аллаһка ышанмаучы булып санала, чөнки ул исламда каралмаган максатларда кемнедер үтерә. Исламга ярашлы бу авыр — инаять, —дидеул. Сугыш башланганнан бирле Украина ягында мөселманнар кулына корал алып үз Ватанын саклый. Алар арасында Украинаның элекке мөфтие, Донецки татары Сәид Исмәгыйлевихтыяри булып үз иленең гаскәренә кушылды. Ул берничә тапкыр Русия мөселманнарына мөрәәгать итеп сугышка барудан качарга чакырды. Ул мобилизациядән качарга, йә әсир төшәргә тәкъдим итте. Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллинның Украинаның басып алынган ирләренә килүен шәригать һәм халыкара нормаларга да сыймый дип — Ул (Камил Сәмигуллин) монда баскын буларак килде. Ни өчен дисезме, чөнки ул хәрбиләр өчен дини лидер — имам-капеллан буларак чыгыш ясый. Аның Украинага килергә һәм баскын сугышчылар белән очрашырга, шулай ук вакытлыча басып алынган Донбасс ирләрендәге аларның төзелешенә бернинди өлеш кертмәгән мәчетләрдә булырга хакы юк. Оккупантларны якларга килгән һәр дини рухани да Украина өчен оккупант һәм һөүм өчен һәдәф булып тора. Мөфтиме, имаммы — мин уйлап тормыйча аңа ут ача алам. Шәригать ягыннан мин хаклы булачакмын, чөнки бу — минем туган ирем, ватаным, минем монда гаиләм яши һәм мин аны сакларга тиеш. Татарстан мөфтиенең монда берние юк — ире дә, ватаны да, беркеме дә. Ул — Кремльнең инаятьчел боерыгын үтәүче генә, — диде Исмәгыйлев. Русиядә","Татарстан мөфтиятенең баскынлыктагы Донбасска сәфәре: имамнар һоспитальдә йөргән, донбасслар — имамнар сораган",0,analytics,Татарстан,8643,https://www.azatliq.org/a/33208353.html,2024-11-19T20:55:32+00:00
"Башҡортостандла оло йәштәгеләрҙең һанлы хәүефһеҙлеге буйынса проект эшләй башлай. Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙа Оло быуын кешеләре өсөн һанлы хәүефһеҙлек проектын тормошҡа ашырыу буйынса семинар-кәңәшмә үтте. Дәүләт Думаһының Дәүләт төҙөлөшө һәм закон сығарыу буйынса комитеты рәйесенең беренсе урынбаҫары, Рәсәй юристары ассоциацияһының Башҡортостан бүлексәһе рәйесе Ирина Панькина әйтеүенсә, федераль кимәлдә кибермутлашыуға ҡаршы тороу буйынса саралар әҙерләнгән. Бөгөнгө көнгә тиклем һанлы мутлашырға тырышыуға оло йәштәгеләрҙең 80 проценттан ашыуы осраған. Уларҙың яртыһы был хәлдә ни эшләргә икәнен белмәй. Закондарға үҙгәрештәр индереү кире тенденцияны туҡтатыуға йүнәлтелгән. Оло быуын кешеләре өсөн һанлы хәүефһеҙлек проекты Башҡортостан Башлығы грантына бойомға ашырыла. Рәсәй юристары ассоциацияһының Өфө бүлексәһе рәйесе, Башҡортостан Республикаһы Башлығы ҡарамағындағы дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы (БАГСУ) юридик клиникаһы етәксеһе Василиса Курбанова уның кибермутлашыуҙы иҫкәртеүгә, һанлы грамоталылыҡты арттырыуға йүнәлтелгәнен билдәләп үтте. Оло йәштәгеләрҙең ҡағыҙға баҫылғанға ышаныуын иҫәпкә алып, рус һәм башҡорт телдәрендә мәғлүмәти буклеттар сығарыу һәм социаль учреждениелар, күп функциялы үҙәк офистары аша таратыу ҡарала. Мутлашыусыларҙың ете төп схемаһы тураһында һөйләгән видеояҙмалар булдырыу һәм уларҙы телевидение аша, МФЦ, поликлиника һәм башҡа урындарҙа күрһәтеү планлаштырыла. Февралдән сентябргә тиклем оло йәштәгеләр өсөн ҡалаларҙа һәм райондарҙа осрашыуҙар ойошторола.  Проектта алтмыш йәштән оло һигеҙ мең кеше ҡатнашыр, тип көтөлә. Башҡортостан Республикаһы Конституцион советы менән Рәсәй юристары ассоциацияһының Башҡортостан бүлексәһе хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйҙы.",Оло йәштәгеләрҙе хәстәрләп,1,news,Яңылыҡтар,1730,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2026-02-05/olo-y-sht-gel-r-e-h-st-rl-p-4565232,2026-02-05T09:46:00+00:00
"фикерләрРусиядә беренче сентябрьдән смартфоннар һәм планшетларга мессенджерын урнаштыру мәбүри булачак. Әлеге фәрманны хөкүмәт башлыгы Михали Мишустинимзалаган. Русия хөкүмәтендә белдерүләренчә, электрон айланмаларга алдан урнаштырыласы мәбүри програмнар исемлегенә кертеләчәк һәм -ны алмаштырачак. Әлеге мессенджер 2023 елны кертелгән иде. Шулай ук беренче сентябрьдән һәм системнарын кулланучы айланмаларда Русиянең кушымтасын урнаштыру мәбүри булачак. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русиядә беренче сентябрьдән итештерүчеләргә смартфоннар һәм планшетларга мессенджерын урнаштыруны мәбүр итәчәкләр,1,news,Яңылыҡтар,552,https://www.azatliq.org/a/33509591.html,2025-08-21T16:33:02+00:00
"Милли парк вәкилдәре һөйләүенсә, йыл һайын 10 000 кеше Эльбрусҡа менергә тырыша. Уларҙың бик һирәге генә үҙе артынан сүп-сарын йыйыштыра икән. Туристарҙың күбеһе ҡый-һыйын тауҙа ҡалдыра. Ҡалдыҡтар шул тиклем күп йыйыла, уны Камаздар менән ташырға тура килә ти хатта. Ә юғарынан уны волонтерҙар көсө менән төшөрәләр икән. Ошоға өҫтәп, Эльбрус боҙлоғо 2010 йылдан алып 200 метрға сигенгән, был иһә стратовулканға йөкләнеште көсәйткән һәм ҡар ташҡындары осраҡтарын арттырған. Шуға ""Приэльбрусье"" хакимиәте пландарында – туристар ағымын кәметеү һәм шулай уҡ уларҙың хәүефһеҙлеге өсөн тауға менеүҙе ҡиммәтрәк итеү. Милли паркты улар ваҡытлыса яба йә иһә унда кереүҙе сикләй алмай, шуға хаҡты арттырырға теләй. Ул көньяҡ һәм төньяҡ маршруттар өсөн ғәмәлдә буласаҡ. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Эльбрусҡа менеү хаҡын 150 тапҡырға арттырырға уйлайҙар,0,analytics,Төрлө,1431,https://henek.info/news/+++-/2025-06-26/elbrus-a-mene-ha-yn-150-tap-yr-a-arttyryr-a-uylay-ar-4291492,2025-06-26T12:35:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырИсемлектә торучыларның әле яртысы да ир белән тәэмин ителмәгән. Казанда канун нигезендә өченче бала өчен бирелергә тиешле ир кишәрлеге бүлеп бирү проблемы кискенләшкән. Бу хакта бүген шәһәр башкарма комитетының ир һәм милек мөнәсәбәтләре комитеты рәисе Ренат Галәветдинов мэрия киңәшмәсендә белдерде. — Бүген 9 693 күпбалалы гаиләне ир кишәрлеге белән тәэмин итәргә кирәк. Шәһәр әлегә 3 005 гаиләгә генә ир бүлеп бирә ала. Тагын 6 688 ир кишәрлегенә ихтыя бар, — диде ул. Бушлай ир бүлеп бирү төп проблемга әверелде дип өстәде рәсми.2024 елга барлыгы 18 130 гаилә исемлеккә кергән. Әлегә шуларның 8 437-се генә ир белән тәэмин ителгән. Бу исемлектә торучыларның 46,5 гына дигән сүз. Казан хакимияте шәһәр янындагы районнардагы ир кишәрлеге бүлеп бирә. Мәсәлән, хәзерге вакытта Биектау районының Яшь көч авылы янындагы ирләр биреләчәк. Шул ук вакытта Казан хакимияте бүлеп биргән әлеге ирләрдә инфраструктура юк. Казан башкарма комитеты итәкчесе Рөстәм Гафаров сүзләренчә, бу ирләрдә балалар бакчасы, мәктәп, юллар булуны күзалдында тоткан проект эшләнә. ""Бу бик кыен эш"", дип искәртте ул. Бүгенгә Татарстанда 30 мең күпбалалы гаилә ир кишәрлеге бирелүен көтә. Аның төп өлешен Казан һәм Чаллы шәһәрләре алып тора. Бу сан елдан-ел арта. Мәсәлән, 2021 елда 20 мең гаиләгә ирбирелмәгән иде. Шул ук вакытта ир кишәрлеген инфраструктура булмаган урыннардан бүлеп бирүдән зарланучылар күп. 2019 елда Чаллы шәһәре янында күпбалалы гаиләләр өчен бүлеп бирелгән Подсолнухи бистәсе халкы Русия президенты Владимир Путинга мөрәәгать беләнчыккан иде. Русия тикшерү комитеты бистәдә юллар, су һәм газ үткәргечләр булмауга зарлану уңаеннан тикшерү башлады. Биредә инфраструктура төзү берничә елга сузылды. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казанда 10 меңгә якын күпбалалы гаилә ир кишәрлеге көтә,1,news,Яңылыҡтар,1759,https://www.azatliq.org/a/kazanda-10-mengga-yakin-kupbalali-gaila-jir-kisharlege-kota/33232163.html,2024-12-09T12:23:07+03:00
"фикерләрКазан федераль университетның Филология һәм мәдәниятара багланышлар институты кытай теле укытучыларын әзерли башлый. Бу хакта бүген институт мөдире Рәдиф амалетдинов матбугат очрашуында белдерде. Аныңча, кытай теле укытучылары әзерләү өчен яңа програмнар ачыла. — Без укучыларның ата-аналар теләге һәм фикерен исәпкә алып, урыс теле програмына урыс теле һәм кытай теле профилен өстәдек. Узган ел урыс теле һәм инглиз теле белгечлегенә кабул иткән идек. Чит телләр програмында элек беренче чит тел булып инглиз теле, икенчесе — европа теле санала иде. Быел чит тел (инглиз теле) һәм икенче тел буларак кытай теле профильләрен өстәдек, — диде ул. амалетдинов сүзләренчә, КФУның Филология институтына чит илләрдә укырга керүчеләр саны арткан. Бу кампаниядә генә дә 600-700 гариза кергән. — Соңгы елларда Татарстанда Кытай студентлары саны арта, Кытай теле республиканың кайбер мәктәпләрендә укытыла, бу предметтан БДИ тапшырып була. — Казан университетының Кытай белән киң хезмәттәшлекпрограмыбар. Моннан тыш университетта кытай телен укыту һәм популярлаштыру белән шөгыльләнгән Конфуций институты эшли. — Кытайның Идел буе төбәге белән кызыксынуы турында Азатлык инде күптәннән язып килә. Әйтик, 2017 елда Кытай Татарстанның чит ил сәүдә партнерлары унлыгына да кермәгән булса, 2020 елда беренче бишлектә урын алды. Кытайдан Татарстанга тауар кертү нәкъ 2017 елда кискен артты. — 2022 елда Кытай белән Русиянең хезмәттәшлеге тагын да зуррак тизлек белән арта башлады. Русия Украинага һөүм иткәннән соң, Көнбатыш илләр Русиягә карата чикләүләр кертте. Бу сурәттә Русия түрәләре икътисадны Азия илләренә, беренче чиратта, Кытайга борды. Сәяси яктан Мәскәү Кытайны якын беректәше дип атый. — Кытайның Татарстанга килүе республикага һич тә файда китермәс. Аерым түрәләр моннан финанс файда күрә ала, әлбәттә, ләкин без шуны аңлыйбыз: Кытай болай гына килми. Ул акча гына эшләми, ул әкерен генә экспансия алып бара. Шул исәптән, һуманитар экспансия дә, — дипсаныйсәясәт белгече Руслан Айсин. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Быелдан КФУның Филология институты кытай теле укытучыларын әзерли башлый,1,news,Яңылыҡтар,2090,https://www.azatliq.org/a/33008600.html,2024-06-25T13:13:44+00:00
"Участниками очередного этапа Всероссийской программы Движения Первых «Мы – граждане России! », приуроченного ко Дню флага, стали более 150 ребят из 16 муниципальных образований Республики Башкортостан. Благодаря программе Движения 14-летние подростки получили паспорта гражданина России в торжественной обстановке. В рамках церемоний вручения главного документа гражданина ребята исполняли гимн и приносили клятву на верность Родине. Первые пообещали быть достойными гражданами, преданными Отечеству, защищать интересы, безопасность и независимость России. Движение формирует среду, способствующую глубокому пониманию детьми их связи с Родиной. Участники Движения осознают свою причастность к созданию сильной и независимой страны и готовы посвятить себя развитию общества. Например, программа «Мы – граждане России! » превращает процедуру получения первого паспорта в нечто большее – настоящий праздник, символизирующий взросление. Такие события становятся для ребят символом духовно-нравственных ценностей, которые защищает каждый гражданин нашей страны. «Сегодня мы не просто вручаем паспорта, мы открываем двери в мир возможностей для наших детей. Этот документ символизирует их первый шаг во взрослую жизнь, возможность строить свои мечты и реализовывать амбиции. Важно помнить, что каждый из них – это будущее нашей страны, и мы гордимся тем, что можем поддержать их на этом пути», – поделился мыслью проведения подобных мероприятий председатель Совета регионального отделения «Движение первых» Республики Башкортостан Ранис Хасанов. «Сегодня был самый волшебный день! Мне вручили паспорт на торжественной церемонии. Это не просто документ – это мой ключ во взрослую жизнь! Все поздравляли меня, и я чувствовал гордость за свою страну. Этот момент останется в памяти навсегда! » – поделилась своими впечатлениями Мария Серова, ученица гимназии 82. В День Государственного флага РФ по всей стране в торжественной обстановке первые паспорта ребятам вручили представители органов исполнительной власти, МВД, участники СВО, выдающиеся деятели науки и культуры. Своим примером они показывают, что значит быть настоящим гражданином страны, передают юным участникам Движения опыт, традиции, культуру нашей Родины. Благодаря такому взаимодействию между наставниками и детьми Движение возрождает институт общественного воспитания. Так, в городе Уфе главный документ гражданина вручал министр образования и науки Республики Башкортостан Ильдар Мавлетбердин. В Абзелиловском районе в торжественной церемонии принял участие социальный координатор фонда Защитники Отечества, участник СВО, ветеран боевых действий Ильнур Карабулатов. В Мишкинском районе паспорта активистам вручал член Общественного Совета ветеранов Муллахан Ханов. Программа Движения Первых «Мы – граждане России! », реализуемая при активной и всесторонней поддержке Министерства внутренних дел РФ, стартовала в 2023 году в День космонавтики. Одна из задач акции – это сделать день получения первого паспорта торжественным событием в жизни каждого подростка. Число талантливых ребят, желающих принять участие в программе, продолжает расти.",Башкортостан присоединился к Всероссийской программе Движения Первых,1,news,Яңылыҡтар,3099,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-23/bashkortostan-prisoedinilsya-k-vserossiyskoy-programme-dvizheniya-pervyh-3896323,2024-08-23T11:17:00+00:00
"Был китап башҡорт телендә нәшер ителгән, киләсәктә ҡытай һәм рус телдәренә лә тәржемә ителәсәк. Өфө ҡалаһында йәшәгән Әлмира Әлмөхәмәтова фоторәссам иллюстрациялары менән биҙәлгән китапты һатып алыу өсөн балалары менән «Китап Байрамы» йәрминкәһенә килгән. Ул Флүр Ғазиндың ижадын күптән күҙәтеүен һәм һәр саҡ  ул эшләгән асылмаларҙы, шулай уҡ китаптарын һатып алыуы хаҡында  һөйләне. Китап БайрамыАманат Журналы",«Китап Байрамы» йәрминкәһендә Флүр Ғазиндың китаптарын һатып алырға мөмкин,1,news,Яңылыҡтар,411,https://amanat.su/news/novosti/2025-05-31/kitap-bayramy-y-rmink-end-fl-r-azindy-kitaptaryn-atyp-alyr-a-m-mkin-4258333,2025-05-31T15:40:00+00:00
"Унда: Яратҡан кешегеҙгә кем тип өндәшәһегеҙ? - тип яҙған инеләр. Ҡатын-ҡыҙ халҡы береһенән-береһе матур һүҙҙәрен теҙә лә башланы. Мин уларҙы уҡып, уйланып, унан ҡайғырып киттем. Нисәмә йыл йәшәйбеҙ ирем менән (25 йылдан ашып киткән икән! ) бер уға ундай һүҙҙәр әйткәнем юҡ. Күңелем килгәндә ауыҙҙы тултырып исеме менән өндәшәм, һуғып ҡайтһа ыҫылдап әйтәм, йәнем көйһә Эй, һин тейем. Йәлләп киттем бабайымды. Насар кеше түгел ул. Мин уны яратам, ул да мине яраталыр тип уйлайым. Тик был хаҡта икебеҙ ҙә ләм-мим. Төнгө һөйләшәүҙәрҙе уҡып, әллә күпме матур һүҙҙәр өйрәнеп бөтөп йоҡо бүлмәһенә инеп яттым. Бабайым мыш та мыш килеп йоҡлай. Күңелдәрем иреп китте! Ҡосағына сумдым да, баяғы һөйләшеүҙәге иң оҡшаған һүҙҙе яңғыраттым. Йәнем! Ирем ырғып килеп ултырҙы ла, мине ситкә этеп ебәрҙе. Ниндәй Йәмил? ! Һин мине кем менән бутап ятаһың? ! Бер ҡасан да ҡыҙғанмаған иремдән бындай ҡыланышты көтмәгәс, тәүҙә аптырап ҡалдым. Унан туҡтай алмай шарҡылдап көлә башланым. Саҡ-саҡ эш нимәлә булғанын аңлата алдым. Ирем: Һе, йәнем, имеш. Ғүмер буйы исем менән өндәшкәс, шулай тип әйт тә ҡуй. Ултырма бында шарылдап, ят, йоҡла, - тип әйләнеп ятып йоҡлап та китте. Ә мин оҙаҡ уйланып яттым. Унан иптәшем йәнемде көйҙөргән саҡта йәнем тип әйтергә булдым. Әйҙә, ниндәйҙер Йәмилде уйлап йөрөй тип ҡайғырһын. Башдонъя төркөмөнән",Йәнем!,0,analytics,Юмор,1310,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-07-04/y-nem-4302422,2025-07-04T12:55:00+00:00
"Первые участники акции уже подписали на республиканские и районные газеты и журналы семьи участников специальной военной операции. ""Добрая подписка"" будет работать в течение всего фестиваля. Стать ее участником можно в течение года - во всех отделениях Почты России, а также в Доме печати.","Акция ""Добрая подписка"" работает на фестивале ""Башкорт аты""",0,analytics,Ваҡиға,289,https://tamasha-rb.ru/news/proisshestviya/2025-09-06/aktsiya-dobraya-podpiska-rabotaet-na-festivale-bashkort-aty-4377493,2025-09-06T11:10:00+00:00
"Хәҙер эттең кәрәге юҡ, Байып шашына халыҡ. Ике метр ҡойма ҡуя, Ҡалдырмайса бер ярыҡ. Һәр бер йорт алдарында, Камералар ҡуйылған. Кәртәнең ярығынан, Сығ(а)лмай хатта йылан. Эттәр хәҙер бөтөп бара, Өргән тауыштар һирәк. Эт урынына камеранан Кеше ултыра ҡарап. .Эх, замана, бик үҙгәрҙе- Ҡайҙа барып терәлер? Уттар һүнһә был донъяла, Кеше эт булып өрөр!","Йәмил Ҡотлогилдин ЭХ, ЗАМАНА",0,analytics,Шиғриәт,349,https://henek.info/articles/shi-yr-ar/2025-12-08/y-mil-otlogildin-eh-zamana-4497676,2025-12-08T11:05:00+00:00
"Башҡорт ҡатын-ҡыҙының милли биҙәүестәре төрлө-төрлө атамалы  һәм тәғәйенләнешле. Журналыбыҙҙа биҙәүестәрҙең фотоһүрәттәре һәм атамалары бирелә.  Был тарихи-мәҙәни тема менән ҡыҙыҡһыныусылар ҙа күбәйә бара. Сәлмән Ярмуллиндың Рамаҙан айы башланыуға һәм ураҙа тотоуға  бағышланған мәҡәләһе башҡорттарҙа таралған әйенселәү йолаһы менән таныштыра. Ураҙа байрамында балалар ауыл буйлап  әйенселәргә сығыр булған. Ошо уҡ һанда Хәйҙәр Тапаҡовтың Әйенселәү тигән хәтирәһе лә теманы дауам итә һәм сағыу буяуҙар өҫтәй. Март һанын данлы әҙибәбеҙ Һәҙиә Дәүләтшинаның тыуыуына 120 йыл тулыуға арналған мәҡәлә, Өфөнөң 102-се гимназияһында үткән Бикбай уҡыуҙары ҡатнашыусыларының шиғырҙары,  балаларҙың әсәйҙәргә бағышланған ижад өлгөләре һәм башҡа ҡыҙыҡлы материалдар биҙәй.",Аманат журналының март һанына күҙәтеү,1,news,Яңылыҡтар,760,https://amanat.su/news/novosti/2025-03-18/amanat-zhurnalyny-mart-anyna-k-te-4162408,2025-03-18T22:12:00+00:00
"фикерләр. петицияләр сайтында телләр өйрәнү мобиль кушымтасына башкорт телен дә кертүне сораган мөрәәгатьчыкты. ""Башкорт теле онытыла, һәм аны тел өйрәнү кушымтасына өстәү яхшы булыр иде. Башкорт теле – универсаль уникаль тел, аның ярдәмендә сез күп төрки телләрене, мәсәлән, татар, казакъ, үзбәк һәм башкаларны аңлый аласыз. Бу телне укыту хәзерге Башкортстанда ана телендә сөйләшүчеләрне арттырыр иде. Шуңа күрә, без кушымтасына башкорт телен кушуны сорап язабыз"" диелә мөрәәгатьтә. Шулай ук ""Ай, Һай, Салават! "" башкорт халык ыры да искә алына. ""Башкорт теле – Башкортостан республикасының рәсми теле, дөньяда 2 миллион башкорт яши, Яңартылган мәгълүматлар буенча, башкорт телендә сөйләшүчеләр саны елдан-ел кими бара, чөнки кешеләргә өйрәтүче юк. башкортча сөйләшүчеләр санын арттырырга ярдәм итәр дип ышанабыз, – дип яза мөрәәгать авторы. – Башҡорттар Алға! ""Хат авторы әлеге мөрәәгатьнең барлыкка килү тарихын да искә ала: ""Мәктәпкә килүемне хәтерлим. . 5 сыйныфка. Мин башкорт теле дәресендә күп балаларның гади өмләләр һәм сүзләрне тәремә итә алмавына гаәпләндем, аннары башкоот теленең чыннан да онытылуы турында уйладым, моңа ирек куймаска булдым""Хәзерге вакытка кушымтасына башкорт телен өстәүне сораган мөрәәгать астында 350 гә якын имза бар. Былтыр декабрьдә халыкара петицияләр платформасында шул ук кушымтасына татар телен өстәүне сораган петициябарлыкка килде. Мөрәәгатьне әлегә кадәр 11 мең кеше имзалаган. Хат авторлары ""сезнең кушымта безгә татар телендә сөйләшүчеләр санын киметү проблемына игътибарны әлеп итәргә ярдәм итәчәк, алай гына да түгел, бу мәсьәләне хәл итәргә, кулланучыларның зур даирәсенә татар телен өйрәнергә мөмкинлек бирәчәк"", дип яза. Алар тел белгечләреннән, методистлардан, -белгечләрдән торган ихтыярилар такымының ярдәмен тәкъдим итә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",кушымтасына башкорт телен өстәүне сорыйлар,1,news,Яңылыҡтар,1875,https://www.azatliq.org/a/33024271.html,2024-07-06T09:12:52+00:00
"Беҙҙен илебеҙ халыҡтарының, уларҙын мәҙәниәте һәм телдәренең күп төрлөлөгө менән бай һәм көслө. Киләсәк быуынды ошо илдең лайыҡлы граждандары итеп үҫтереү балалар баҡсаһынанбашлана. Өфө ҡалаһының 202-се «Аманат» полилингваль балалар баҡсаһы балаларҙың телмәрен төрлө телдә асыу һәм үҫтереү  өҫтөндә әүҙем эшләй. Был эште беҙ Башҡортостанда йәшәгән халыҡтарҙын тарихына, мәҙәниәтенә, борондан килгән йолаларына һәм көнкүрешенә таянып алып барабыҙ. Октябрь – ноябрь айҙарында үткән саралар Халыҡтар берҙәмлеге көнөнә арналды. Айырыуса ата – әсәләр менән берлектә үткән йәрминкә барыһына ла бик оҡшаны. Һәр төркөм милли кейемдәрҙә төрлө милли аш-һыу тәҡдим итеп кенә ҡалманы, ә уларҙын йырҙарын йырлап, ғөрөф –ғәҙәттәрен, йолаларын күрһәтеп сығыш яһанылар. Балалар төрлө телдәрҙә яңғыраған йырҙарға ҡушылып йырланылар, бейенеләр, яңы һүҙҙәр өйрәнделәр.  Ата –әсәләрҙен әүҙемлеге, йолаларға һәм халыҡ ижадына битараф булмауы, балаларҙа ла халыҡ мәҙәниәтенә ҡыҙыҡһыныу уятырға булышлыҡ итә.  Юғары патриотик рухта үткән сара балаларҙын хәтерендә оҙаҡ һаҡланасаҡ! Зәбирә БИКБАЕВА, балалар баҡсаһының етәксеһе.",Йәрминкәләр гөрләне,0,analytics,Тирмәкәй,1103,https://yanshishma.com/articles/tirm-k-y/2025-11-20/y-rmink-l-r-g-rl-ne-4474324,2025-11-20T08:19:00+00:00
"Ғабдрахман Ҡадыров Мәскәү өлкәһендә тыуа. Башҡортостандан ата-әсәһе комсомол төҙөлөшөнә килгән булалар. Атаһы Бөйөк Ватан һуғышында башын һала. Әсәһе төҙөлөштә ташсы булып эшләй. Һуғыштан һуң, әсәһе менән, бер нисә йыл Белорет районында йәшәйҙәр. Белорет тауҙарында Ғабдрахман мотоциклға оҡшаған ағас ҡаргиҙәрҙә юғары тиҙлектә шыуырға ярата. Ошо ваҡытта боҙҙа шыуыу, уҙышыу менән хыяллана башлай. 1947 йылдан Өфөлә йәшәй башлай. Машиналарҙа уҙышыу ярыштарында ҡатнаша. Был техниканы тәрәндән өйрәнә. 1970 йылда П. Ф. Лесгафт исемендәге Ленинград физкультура институтын тамамлай. Боҙҙа мотоуҙыш буйынса ярыштарҙа, СССР йыйылма командаһы өсөн сығыш яһай. Халыҡ-ара ярыштарҙа Ҡадыров Чехословакияның (Антонин Шваб һәм Милан Шпинке), Польшаның, Швецияның, Финляндияның һәм башҡа илдәрҙең спортсыларына алдынғылыҡты бирмәй. Ленинград физик культура институтын тамамлағандан һуң ул оҙаҡ йылдар Өфөнөң «Башҡортостан» командаһын әҙерләй, СССР йыйылма командаһының остазы була. Кадыровтың уҡыусыһы Михаил Старостин 1979 һәм 1982 йылдарҙа донъя чемпионаты финалисы була. Европала уға Габ ҡушаматы бирелә. Беренсенән, ысын исемен сит ил кешеләренә әйтеүе ауыр була. Икенсенән, уны «Битлз» төркөмө ағзаларына оҡшаш, тиҙәр. Белгестәр фекеренсә, уның спорт карьераһы оҙаҡ дауам итер ине. Әммә бәхетһеҙ осраҡ арҡаһында карьераһын тамамларға тура килә. 1974 йылда күнекмәләр ваҡытында мотоциклдың яғыулыҡ багы шартлай, ул етди тән йәрәхәттәре ала. Оҙаҡ дауаланғандан һуң, спортҡа кире ҡайта. Әммә элекке кимәленә сыға алмай. Спорт карьераһы тамамланғандан һуң спорт комментаторы, Халыҡ — ара ярыштарҙа арбитр, Өфөлә Башҡорт Дәүләт Филармонияһында администратор булып эшләй, Ике автобиографик китап яҙа: Мин боҙҙо һайлайым һәм Спидвейҙың Ауыр ҡулсалары. Улар 1974 һәм 1976 йылдарҙа Өфөлә һәм Мәскәүҙә нәшер ителә. 1993 йылдың 31 июлендә, Сочи ҡалаһында шифаханала ял иткәндә, инсульттан вафат була. Ул Өфөлә Мосолман зыяратында ерләнгән. Спортсы йәшәгән йортҡа мемориаль таҡтаташ ҡуйылған. Баш ҡалалағы урамдарҙың береһе уның исемен йөрөтә. Яңыраҡ Өфөлә легендар спортсы иҫтәлегенә боҙҙа мотоциклда уҙыш буйынса ярыш үтә. Фото интернеттан алынды.",Донъяны таң ҡалдырған Ғабдрахман,0,analytics,Затлы заттар,2129,https://shonkar.com/news/zatly-zattar/2026-01-27/don-yany-ta-aldyr-an-abdrahman-4552692,2026-01-27T20:42:00+00:00
"Вы можете отдать свой голос по бесплатному номеру до 10 августа включительно. Работа художника называется «Семья – наше наследие в будущее». Изображение нанесено на фасаде дома на Комсомольской улице в г. Уфе. Для того, чтобы отдать голос за работу Лили Молчановой (Синюковой) звоните (звонок бесплатный) и набирайте номер ""1"" и решетку. Голосуйте за участника из Башкортостана!",Фестиваль стрит-арта Приволжского федерального округа «Форм» выходит на финальный этап – экспертное и народное голосование.,1,news,Яңылыҡтар,378,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-08-12/festival-strit-arta-privolzhskogo-federalnogo-okruga-formart-vyhodit-na-finalnyy-etap-ekspertnoe-i-narodnoe-golosovanie-3881633,2024-08-12T11:38:00+00:00
"Маҡсатты тормошҡа ашырыу өсөн инициатив төркөм төҙөлдө һәм эшләнәһе эштәр билдәләнде. ""Тамсыҡайҙар"" мәктәпкә әҙерлек төркөмө тәрбиәселәре һәм тәрбиәләнеүселәре лә эште хуплап стенгазета сығарҙы. Тигеҙ, матур юлда тиҙерәк йөрөргә тигән теләктәр менән һүрәттәр төшөрҙөләр. Был проектта әүҙем генә ҡатнашып, еңеп сығырыбыҙға ышанабыҙ! Вәсилә АҘНАБАЕВА, тәрбиәсе.",Маҡсат - яңы асфальт!,0,analytics,Хаттар,359,https://yanshishma.com/articles/be-g-kilg-n-khattar-an-/2025-11-27/ma-sat-ya-y-asfalt-4484640,2025-11-27T20:34:00+00:00
"Кырым университеты ректоры вазифаларын вакытлыча башкаручы Андрей Фалалеевкатнашуы сәбәпле, Казанда узачак конференциягә Германия вәкилләре килмәүләре турында белдергән. Бу хакта Русия тышкы эшләр министрлыгы сайтындахәбәр ителә. Сүз Туполев исемендәге Казан дәүләт техник университеты (элекке КАИ) кысаларында 4-6 февральгә планлаштырылган Русия һәм Германия уку йортлары һәм фәнни-тикшерү оешмалары итәкчеләренең бишенче очрашуы турындабара. Конференциядә Кырым университеты ректоры вазифаларын вакытлыча башкаручы Андрей Фалалеев та катнашырга тиеш булган. Әмма форумга бер атна калганда Германия тышкы эшләр министрлыгы һәм Германия уку йортлары Конференциясе Фалалеевны чарада катнаштырмауны сораган диелә. Моны алар Германиянең Кырым һәм Акъярның Русиягә кушылуын танымавы белән аңлатканнар. ""Асылда, сүз Германия ягының әлеге төбәкләрдә яшәүчеләрне һәм андагы оешмалар вәкилләрен ике яклы хезмәттәшлек програмыннан чыгарырга ниятләве турында бара. Кырым һәм Акъяр Русиянең тулы канлы субъеклары булып тора, безнең бу позиция үзгәрешсез"", диелә Русия тышкы эшләр министрлыгы белдерүендә. Министрлык Казандагы конференциянең булмый калуы өчен аваплылыкны тулысынча Германия ягына йөкләгән. Уку йортының матбугат вәкиле Азатлыкка конференция бара диде. Әмма башка нечкәлекләре турында язма мөрәәгатькә генә авап бирә алабыз дип белдерде. Кырым федераль университеты ректоры исә вазифаларын вакытлыча башкаручы Андрей Фалалеев форумда барыбер катнашачагын белдерде. ""Мин Казанга очам, форумда катнашачакмын, тик аны үзгәртелгән форматта үткәрәчәкләр. Тарафлар очрашуның форматын яңадан карап чыгачак"", диде Фалалеев. Русия Кырымны 2014 елда Украина кануннарына каршы килеп, Кырымга гаскәр кертеп хәрбиләр күзәтүе астында уздырылган ""референдум"" нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Көнбатыш илләре моны халыкара нормаларны бозу дип саный һәм Кырымны Русиянеке дип танымый.","Кырым университеты ректоры катнашу сәбәпле, Германия вәкилләре Казанга конференциягә килүдән баш тарткан",1,news,Яңылыҡтар,1872,https://www.azatliq.org/a/29750545.html,2019-02-04T12:56:37+00:00
"Керич портыУкраинаның ""Никополь"" һәм ""Бердянск"" хәрби катерлары һәм ""Яны Капу"" буксиры Керич акваториясендәге ""Генмол"" портыннан юкка чыккан. Бу хакта Крым. Реалии яза. Әлеге кораблар былтыр ноябрьдә Русия ФСБсы тарафыннантоткарланганһәм Керичка китерелгән иде.24 июньдә әле ""Яны Капу"" буксиры портта торган булган, ә 25 июньгә ул да юкка чыккан. ФСБның чик сагы идарәсе матбугат хезмәте Украина хәрби корабларын күчерү турында рәсми хәбәр итмәде.25 июньдә Мәскәү һәм Киевның БМОның Диңгез кануннары халыкара мәхкәмәсенә Керич бугазындагы хәлләр турында хисап тапшыру вакыты чыга. Кремль матбугат үзәге бу мәхкәмәнең вәкаләтләре украин диңгезчеләрен тоткарлау белән бәйле вазгыятькә кагылмый дип чираттагы тапкыр белдерде.",Былтыр тоткарланган украин кораблары Керич портыннан юкка чыккан,1,news,Яңылыҡтар,722,https://www.azatliq.org/a/30019293.html,2019-06-25T12:16:44+00:00
"РӘСӘЙҘӘ Рәсәйҙең Спорт министры Александр Дегтярёвтың фекеренсә, ил халҡының 60 проценттан ашыуырағы физкультура һәм спорт менән даими шөғөлләнә, дүрт-биш йылдан был һан 70 процентҡа етергә тейеш икән. Әлбиттә, чиновниктар бөтөнләй уйламаған ерҙә һоҡланырлыҡ ҡаҙаныштар күреү һәләтенә эйә, әммә был факт барыбер иҫте китәрә. Тимәк, өс кешенең икәүһе спортты үҙ итә. Шуныһы ҡыҙыҡ: 2008 йылда физкультура һәм спорт менән шөғөлләнеүселәр һаны 15 процент ҡына булған. Һуңғы йылдарҙа иһә һандар ай үҫәһен — көн үҫә. Хатта барыбыҙ ҙа битлек кейеп йөрөгән 2020 йылда ла миллионлап кешегә артҡан. Ә бит ул саҡта парктарға йүгерергә сыҡҡандарҙы ла ҙур енәйәтселәй күрәләр ине бит. Башҡортостанда ла спортты үҙ итеүселәр 62 процентҡа еткән. БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Рөстәм Баҙамшин фекеренсә, әгәр балаларҙы һәм олоғайған кешеләрҙе иҫәпләмәһәң — барыһы ла спортсы булып сыға. Ҡыҙыҡ, уларҙы нисек иҫәпләйҙәр икән? Әгәр урынынан ҡуҙғалған автобусҡа өлгөрәм тип ун метр араны йүгереп уҙһаң – еңел атлетика менән шөғөлләнәһең, кәрәкмәгән ҡағыҙҙы сүп һауытына ырғытһаң – баскетбол уйнайһың, юлда ятҡан консерва һауытын тибеп осорһаң – әҙер футболист булып сығаһың. Был күҙ буяумы, әллә ил етәкселәре алдында һәйбәт күренергә теләгән чиновниктар уйынымы? Аптырағас, Һәнәк Өфө парктары буйлап йөрөп әйләнде, әммә бер нисә йүгеректән башҡа (улары ла физкультура дәресендәге студенттар ине буғай) шөғөлләнеүселәрҙе күрмәне. Ташбаҡа тиҙлеге менән саҡ ҡуҙғалып йөрөүселәр ҙә спортсыларға оҡшамаған, уларҙан һис тә тир еҫе килмәй. Әгәр һандар менән оҫта эш иткән чиновниктар ҙа ошонда булһа, уларҙан коррупция еҫе генә сығыр ине, буғай. ДОНЪЯЛА Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығына Европаның байтаҡ илдәре етәкселәре артыҡ иғтибар бирмәҫкә тырышты. Ярты Европаны азат иткән совет һалдатының ҡаһарманлығын оноторға, тарихты үҙҙәренсә үҙгәртергә маташалар. Яңыса фекерләгән тарихсылар фекеренсә, еңеүҙә төп ролде Көнбайыш ғәскәрҙәре уйнаған. Шулайҙыр, Гитлерға өс сәғәт буйы ҡаршылыҡ күрһәткән Бельгия, дүрт көндә баш һалған Голландия һәм башҡа егермеләп илдең тарихсылары телгә аптырамай. Ҡулынан килмәгәндең көнө теленә ҡала шул.","""ҺӘНӘК"" күҙлегенән",1,news,Яңылыҡтар,2111,https://henek.info/articles/ya-y-n-k-/2025-05-21/n-k-k-legen-n-4244557,2025-05-21T12:35:00+00:00
"Гыйбадәт кылучыларУфаның Затон бистәсе мөселманнарының аерым бинада урнашкан мәчете юк. Бистәдәге бердәнбер мәчет тугыз катлы йортның беренче катында урнашкан. ""Нур"" дип аталган бу мәчет йортның тулысынча беренче катын, 300 дүрткел метр мәйданны били. Мәчеткә керү бинаның бер ягында, фатирларга керү икенче якта. 5""Нур"" мәчете: ""Беркемгә дә комачауламыйбыз""Әлеге мәчет өч ел элек ачылган иде. Узган елларда мәчет тыныч кына эшчәнлеген дәвам итте. Агымдагы елдагы корбан бәйрәмендә халык мәчеткә сыймый урамда да гыйбадәт кылгач, бу йортта яшәүче берничә кеше шәһәр хакимиятенә гыйбадәт йортының тынычлыкны бозуы турында хәбәр иткән. Башкала хакимиятеннән килеп тикшереп киткәннәр, мәчеткә дәгъвалар белдерелмәгән. Тавыш көчәйткечләр юк, халык күп ыелган омга намазы да бик тыныч уза. Мәчеткә йөрүчеләрнең күпчелеген Урта Азиядән килеп эшләүчеләр тәшкил итә. Эш шунда, әлеге бистәдә Уфадагы иң зур күмәртләп сату базары ""Евразия"" сәүдә альянсы урнашкан. Абдрауф Хаи""Нур"" мәчете имамы Абдрауф Хаимәчет тынычлыкны бозмый дип сөйләде. ""Без гыйбадәтләрне тыныч уздырабыз. Тышка да тавыш чыкмый, бинада да тыныч кына үткәрәбез. Мөселманнарга хөтбә, вәгазь сөйлибез. Кешеләргә комачауламыйбыз, безнең зыяныбыз юк. Тавыш көчәйткечләребез дә юк, тышка яңгырату да юк. Тынычлыкны бозалар дип әйтүчеләр ялган сөйли. Шайтан йокламый, яхшылыкны начар итеп күрсәтергә тырыша. Без шайтанга бирешмәскә тиешбез. Йортта яшәүчеләр үзләре дә мәчеткә йөри. Алардан бары тик яхшы сүзләр генә ишетәбез. Мәчеткә татар-башкорт халкыннан тыш башка милләтләр дә, хәтта урыслар да килә. Аяк киемнәре салу урыны шыплап тулыШәһәр хакимиятеннән дә килеп карап киттеләр. Документларны да тикшерделәр. Без бернинди секта да түгел, мөфти Тәлгать Таетдин итәкләгән Русия мөселманнары диния нәзарәтенә карыйбыз. Хакимият вәкилләре бернинди дәгъва да белдермәделәр. Шулай дәвам итегез дип киттеләр"", диде Абдрауф хәзрәт. Радик Хәйруллин""Нур"" мәчете имамы ярдәмчесе Радик Хәйруллин: ""Безгә кемдер дәгъва белдергән икән, димәк ул яхшы ниятле кеше түгел. Безгә ризасызлык белдерүче ислам динен яратмаган кеше. Безгә ризасызлык белдерергә бернинди нигез дә юк. Тавыш куптармыйбыз, музыка юк, сыра сату оештырылмаган, ресторандагы кебек тавыш юк, бию дә, ыр да юк. Без бит яманлыктан ерак торабыз, яхшылыкка өндибез. Бүгенге көндә бу хакта халыкка күп сөйләргә кирәк. Без сөйләмәсәк, беркем дә сөйләмәячәк. Начарлыктан, вәхшилектән бары тик дин генә алып кала. Динебез көчле булса, алдагы көннәребез өметле булыр. Ислам дине кебек тәрбия башка юк ул"", диде Радик хәзрәт. Ул киләчәктә Затон бистәсендә аерым мәчет төзелер дигән өмет тә белдерде. Гыйбадәт кылучыларБашкортстанда күпкатлы торак йортта урнашкан башка мондый мәчет юк. Мәчетнең имамы Абдрауф Хаи сүзләренчә, гарәп илләрендә мондый тәрибә киң таралган. Чөнки, беренчедән, анда мөселманнар күпчелекне тәшкил итә, булган мәчетләргә генә сыймый, икенчедән, мөселманнар кайдадыр урнашкан мәчеткә барганчы, янәшәдәге гыйбадәт йортын уңаерак күрә. Мәчет каршы машиналар белән тулыТорак йортта урнашкан мәчет беренче һәм соңгы гыйбадәт йорты булырмы, яки тагы шундый мәчетләр ачылырмы, вакыт күрсәтер. Корбан бәйрәменнән соң белдерелгән дәгъваларның кызуы сүнгән, намазлар мәчеттә бик тыныч уза. Азатлык хәбәрчесе мәчет тирәсендә гыйбадәтханәгә каршы сүз әйткән беркемне дә очратмады.","""Нур"" мәчете: Беркемгә дә комачауламыйбыз",0,analytics,Башҡортостан,3297,https://www.azatliq.org/a/30197016.html,2019-10-03T21:27:42+00:00
"Цели и планируемый результат:1. Развивать кругозор, углубляя знания учащихся о значении символа матрешки в истории русского народного искусства, с  историческими фактами возникновения различных образцов традиционных матрёшек, с центрами по их изготовлению.2. Способствовать духовному развитию учащихся, формированию их интересов и духовных потребностей.3. Создание условий для  обогащения знаний, формирования и развития основ художественной культуры ребёнка через народное декоративно-прикладное искусство. Задачи: 1)создать эмоциональный фон классного часа, заинтересовать детей, вызвать интерес к народной игрушке, помочь учащимся ощутить себя продолжателем древних традиций;2)познакомить учащихся с матрешкой, историей ее возникновения, расширять кругозор, углубляя представления о  матрёшке, как символе русской красавицы, семьи, символе России;3)создать условия для развития творческого мышления и креативного воображения;4)воспитывать у детей желание познавать культуру своего народа, привить интерес учащихся к одному из самых молодых народных промыслов – русская матрешка;5)формировать бережное отношение к русской культуре, уважение к традициям русского народа;6)воспитывать интерес и любовь к народной культуре и вызвать чувство уважения к искусству своего народа и гордость за него. Оборудование: интерактивная доска, аудиозапись, матрешка на картоне, 3 коробочки, 3 набора маленьких деревянных матрешек для конкурса, косынки для танцев, карточки. Учитель. Ребята, послушайте стихотворение Самуила Яковлевича Маршака и подумайте, чему будет посвящен классный час? –  О какой же кукле идёт речь в стихотворении? (О матрёшке. )Значит, о чем мы будем сегодня говорить на классном часу? (О матрешке. )Молодцы, правильно! Мы будем говорить о матрешке, об игрушке, с которой играли ваши прабабушки и прадедушки, о символе русской души. Вот она наша матрешка! (Показ игрушек. )– Скажите, какие ассоциации возникают у вас, глядя на матрешку? (Если затрудняются ответить, объясняю слово ассоциация. )Ассоциация–  это то первое, которое приходит в голову,  когда вы видите предмет или слышите слово. Синонимы: истолкование, толкование, комментарий,  смысл, объяснение, прочтение. – Какие слова вам приходят в голову, когда вы слышите слово «матрешка»? Деревянная, игрушка состоит из нескольких игрушек, красиво расписанная, Россия,  кукла,    сувенир,   много,     яркая,   раскрашена,   из половинок. (Учитель пишет ассоциации на доске. )– Существует научное понятие. У вас на столах лежат желтые прямоугольные листочки, где написано определение, выписанное из Толкового словаря С. И. Ожегова. Переверните листочки и прочитайте, пожалуйста, что такое «матрешка»? (Матрешка-и, жен. Полуовальная полая  разнимающаяся посередине деревянная расписная кукла, в которую вставляются другие такие же куклы меньшего размера. Русская  м. Толковый словарь. С. И. Ожегов, Н. Ю. Шведова. 1949 – 1992. )– Похоже то определение, которое вы сформулировали, на то, которое вы только что прочитали? Да, вы сформулировали похожее определение. Так почему же «матрешку» так назвали? Давайте проведем исследование. Посмотрите на доску.  Выберите вариант, который, на ваш взгляд, является правильным. (Читают варианты. )Поднимите руку, кто считает, что название «матрешка» произошло от женского имени. Докажите. (Дети доказывают свое мнение. ) Поднимите руку, кто считает, что название «матрешка» связано со словом «мама». Докажите. (Дети доказывают свое мнение. )– Вы все правы, так как слово«матрешка»произошло от имени «Матрена»,  это имя было очень популярным раньше. Имя «Матрена» в переводе с латинского означает«мать семейства». Матери ласково Матрену называли Матрешей, Матрёнушкой. Вот и решили мастера назвать свою куклу ласково, коротко и просто  – «матрешка». –Сейчас я предлагаю побыть матрешками. Попрошу выйти к доске семь девочек, повязать платки, которые лежат на партах перед ними. Будет звучать музыка, девочки будут изображать матрешек и повторять движения за мной, а мальчики хлопать в ладошки, а остальные девочки повторяют движения. (Включаю аудиозапись с телефона. Звучит песня «Мы матрешки, вот какие крошки»). – Спасибо, молодцы! Итак, где же родилась эта красавица, ставшая символом нашей страны? Оказывается, у матрёшки есть родственники в другой стране. Посмотрите на карту. В восточной части материка Евразия, на котором живём и мы с вами, есть небольшая страна Япония, это государство расположено на группе островов в Японском море. Какое же отношение имеет русская матрёшка к Японии? – У вас на столах лежат белые листочки с рассказом, который и раскроет вам тайны русской матрёшки. Переверните их, прочитайте и сами ответите на вопрос. (Дети читают рассказ. )С японского острова Хонсю в Россию привезли фигурку мудреца Фукурумы, добродушного дедушки с лысой головой. В Японии Фукурума – символ счастья и мудрости. В его фигурку были вложены другие фигурки, которые защищали людей от бед и несчастий. Японцы, кстати, утверждают, что первым выточил подобную игрушку на острове Хонсю русский монах. Эта игрушка и явилась прообразом нашей матрешки. – Ребята, вы познакомились с текстом. Ответьте теперь на вопрос, откуда же пришла матрешка? (Ответы детей. )Как называлась японская матрешка? (Фукурума. )Матрена была в виде круглолицей, пухленькой, озорной крестьянской девушки в рубашке, сарафане и переднике. На голове – цветастый платок, а в руке у нее был черный петух. Внутри главной игрушки было еще 7 фигурок, причем все они различались не только размером, но и внешним видом. Особенные отличия имела 5-я фигурка — на ней изобразили мальчика, а также 8-я – в виде спеленатого ребенка. Всего восемь куколок. –Как вы думаете, почему эти фигурки были расписаны именно так. (Возможные ответы: Эти фигурки напоминают семью. От старших  детей к младшим. )–Вы правы. Матрешка – это символ материнства, плодородия, продолжения рода. Про матрешку говорят: «Матрешка  –  символ русской души». В матрешке соединены ценности русского народа: материнство, семья, единство, душевное тепло, покровительство, трогательная забота о близких. Кстати, в соответствии с Указом Президента Российской Федерации в целях защиты семьи, сохранения  традиционных  семейныхценностей 2024 год в Российской Федерации объявлен Годом семьи. –А сейчас мы с вами построим парад матрешек. Нужно разделиться на 3 группы. Каждая группа получает матрешку в коробке. Ваша задача: раскрыть матрешки, раскрытые передать следующей группе по часовой стрелке, принять у другой группы разобраные матрешки, собрать своих матрешек и составить их ровно по росту в коробок. – Существует поверье, что если внутрь матрешки положить записку с желанием, то оно непременно исполнится, причем, чем больше труда вложено в матрешку, чем больше в ней мест и чем качественней роспись матрешки, тем быстрее желание исполнится. На слайде показаны самые известные матрешки:  «Загорская», «Семеновская», «Полхов-Майданская», «Калининская», «Туринская», «Кировская», «Украинская». А на этом слайде изображена самая большая в мире матрешка, высота более 30 м. Она находится в китайском городе Манчжурия. Как вы думаете, зачем в китайском городе русская матрешка? (Ответы. )–Да, ребята, все верно. Матрешка построена в знак дружбы и уважения к русской культуре, русской душе. Наши матрешки олицетворяют и Башкортостан, и Россию в целом. Матрешки являются одним из самых узнаваемых символов России. Ими можно не просто полюбоваться и дарить, как сувенир, но и использовать в повседневной жизни. Так, матрешек с сюрпризом удобно применять в качестве развивающих детских игрушек, своеобразных копилок, шкатулочек для флэшек, сережек либо иных мелких предметов и украшений.  Матрешка в наши дни – одно из популярных произведений декоративно-прикладного искусства не только в нашей стране, но и за рубежом. В последнее время очень много делают авторские матрешки, тематические, например, персонажей сказок Пушкина, народных сказок, башкирские – к эпосу Урал-батыр, с изображением разных животных. Вы сами даже можете создать матрешку своей семьи. Наше занятие подходит к концу. Вы внимательно слушали, активно участвовали в работе и поэтому вам будет легко ответить на вопросы, которые вы ставили в начале урока. Выберите любой вопрос и ответьте на него. –Почему матрёшку называют необычной куклой? (В одной большой кукле прячется целое семейство – одна другой меньше. )Как выглядела первая матрешка? (Первая матрешка оказалась круглолицей, пухленькой, озорной девушкой в косынке и народном платье, с петухом в руке, похожа на простую крестьянскую девушку. )–Кем была подсказана идея создания разъёмной куклы? (Японской игрушкой с острова Хонсю, старцем, мудрецом. )Почему куклу назвали матрёшкой? (По очень распространённому имени Матрёна. )Назови места, где изготавливают матрёшек. (Сергиев Посад,  Семенов, Полховский Майдан, авторская. )–Какие изображения могут быть на расписных деревянных куклах? (Богатыри, герои литературных произведений, герои сказок и другие. )Молодцы! Я очень хочу, чтобы вы как можно больше узнали о нашей культуре, бережно относились к традициям народов России, берегли и ценили своих родителей, свою семью. – С каким настроением вы заканчиваете классный час, покажите, пожалуйста, стикером? (Рефлексия настроения: солнце, тучки. )Спасибо за внимание! Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Матрешка – символ русской души,0,analytics,Мәғариф,9347,https://uchbash.com/news/nachalnaya-shkola/2024-11-28/matreshka-simvol-russkoy-dushi-4027873,2024-11-28T11:05:00+00:00
"Эс һылау (хәҙерге медицинала ул висцераль массаж тип йөрөтөлә, иғтибар итегеҙ: исеме үҙгәрһә лә, есеме үҙгәрмәгән, дауалау ысулы – боронғоса һаҡланған) Эс һылау, ғәҙәттә, мунсала башҡарылған. Сирлене йылындырып, бер быуа тирләтеп алғас, һары май менән аҫтан - өҫкә табан һыпырып майлағандар. Һылаған ваҡытта доғалар менән өшкөрөп тә алғандар. Аҙаҡ яулыҡ менән тығыҙ итеп бәйләп ҡуйғандар. Ауырыған кеше бер нисә ай буйы ауыр күтәрмәй һаҡланып йөрөргә тейеш булған. Ҡырмыҫҡаға ултырыу Аяҡ-ҡул һыҙлағанда кешене ярты сәғәт самаһына урман ҡырмыҫҡаһы иләүенә ултыртҡандар. Ул былай әҙерләнә: бер иләүҙе тотош көрәп алып, эҫе һыу менән бешекләп, бер аҙ томалап тотҡас, шунда 30-40 минут тирәһе ятып дауаланғандар Ҡырмыҫҡаның үҙен дә ҡулланғандар: сөм һауыт төбөнә шәкәр һалып, ҡырмыҫҡалар тулғас, уны алып ҡайтып, йылы мейес төбөнә бөжәктәр иреп бөткәнсе тотоп, шул ҡатнашманы һыҙлаған ергә һөртөп дауаланғандар. Иҫтән яҙған кешене аңына килтереү өсөн дә нашатыр спирты урынына файҙаланғандар. Эс һылау (хәҙерге медицинала ул висцераль массаж тип йөрөтөлә, иғтибар итегеҙ: исеме үҙгәрһә лә, есеме үҙгәрмәгән, дауалау ысулы – боронғоса һаҡланған)Эс һылау, ғәҙәттә, мунсала башҡарылған. Сирлене йылындырып, бер быуа тирләтеп алғас, һары май менән аҫтан - өҫкә табан һыпырып майлағандар. Һылаған ваҡытта доғалар менән өшкөрөп тә алғандар. Аҙаҡ яулыҡ менән тығыҙ итеп бәйләп ҡуйғандар. Ауырыған кеше бер нисә ай буйы ауыр күтәрмәй һаҡланып йөрөргә тейеш булған. Ҡырмыҫҡаға ултырыу Аяҡ-ҡул һыҙлағанда кешене ярты сәғәт самаһына урман ҡырмыҫҡаһы иләүенә ултыртҡандар. Ул былай әҙерләнә: бер иләүҙе тотош көрәп алып, эҫе һыу менән бешекләп, бер аҙ томалап тотҡас, шунда 30-40 минут тирәһе ятып дауаланғандар Ҡырмыҫҡаның үҙен дә ҡулланғандар: сөм һауыт төбөнә шәкәр һалып, ҡырмыҫҡалар тулғас, уны алып ҡайтып, йылы мейес төбөнә бөжәктәр иреп бөткәнсе тотоп, шул ҡатнашманы һыҙлаған ергә һөртөп дауаланғандар. Иҫтән яҙған кешене аңына килтереү өсөн дә нашатыр спирты урынына файҙаланғандар. Аяҡ-ҡул һыҙлағанда кешене ярты сәғәт самаһына урман ҡырмыҫҡаһы иләүенә ултыртҡандар. Ул былай әҙерләнә: бер иләүҙе тотош көрәп алып, эҫе һыу менән бешекләп, бер аҙ томалап тотҡас, шунда 30-40 минут тирәһе ятып дауаланғандарҠырмыҫҡаның үҙен дә ҡулланғандар: сөм һауыт төбөнә шәкәр һалып, ҡырмыҫҡалар тулғас, уны алып ҡайтып, йылы мейес төбөнә бөжәктәр иреп бөткәнсе тотоп, шул ҡатнашманы һыҙлаған ергә һөртөп дауаланғандар. Иҫтән яҙған кешене аңына килтереү өсөн дә нашатыр спирты урынына файҙаланғандар.",Эс һылау,0,analytics,"""Халҡым һаулығы - илем байлығы""",2480,https://tamasha-rb.ru/articles/khal-ym-auly-y-ilem-bayly-y/2024-10-20/es-ylau-3975657,2024-10-20T11:45:00+00:00
"Уҡыусылар, матур төшөрөлгән һүрәттәрегеҙ булһа, беҙгә лә ебәрегеҙ. Һеҙҙән ижади эштәр көтәбеҙ, дуҫтар!",Көҙ,0,analytics,Тәбиғәт,102,https://yanshishma.com/articles/t-bi-t-m-y-sh/2025-11-15/k-4468240,2025-11-15T00:05:00+00:00
Янғын һүндереү барышында утта һәләк булған кешенең кәүҙәһе табылған.,Кемдеңдер яҡыны.,1,news,Яңылыҡтар,68,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-28/kemde-der-ya-yny-4523190,2025-12-28T12:22:32+00:00
"фикерләрУфаның фән һәм технология университеты Русия либертариан фиркасе активисты, Борис Надеждинның Уфадагы штабын итәкләгән Аким Туктаровныуку йортына яңадан укырга алган. Бу хакта үзенең -каналында Надеждинхәбәр итте. Егетнең университеттан куылуы ""медиада фаш ителгәннән соң"" аны кире алганнар дип искәртә сәясәтче. Туктаров кабат университетка алуларын ""Аспекты"" басмасына үзе дәсөйләгән. Аны университетта торгызу турындагы фәрман бүген, 21 мартта чыккан. Узган атнада Аким Туктаровны Уфаның фән һәм технология университетының Фәлсәфә һәм социология югары мәктәбеннәнкуганнар иде. Егет 4 нче курста белем ала. Рәсми сәбәбе - янәсе уку белән бәйле тапшырылмаган сынаулары булган. Шул ук вакытта деканатта аны ""экстремист"" дип атадылар. Туктаровны университеттан куу фәрманын узган елның декабренә кадәр Башкортстан Үзәк сайлау комиссиясен итәкләгән Илона Макренкоимзалаган, хәзер ул университетта ректорның мәгариф эшчәнлеге урынбасары булып тора. Активист уку йортыннан куылу сәбәпләре ""сәяси максатлар белән бәйле"" диде. Аның иптәшләре исә бу аның Русия либертариан фиркасе активисты булуы һәм соңгы айларда Надеждинның сайлау штабын итәкләве белән бәйле дип саный. Туктаров Надеждиннның Башкортстандагы сайлау алды штабын 2023 елның декабреннән быел мартка кадәр итәкләде. Штабның нигезен Русия либертариан фиркасенең ирле активистлары тәшкил итте. Алар Башкортстанда Борис Надеждин өчен биш меңләп имза ыйды. 15-17 март сайлау көннәрендә Русия либертариан фиркасе сайлау бүлгеләрендә экзит-поллар уздырмакчы иде. ""Узган атна буена ""Гражданлык инициативасы"" фиркасенең төбәкләрдәге бүлекләрендә һәм минем штабларымда эшләүчеләргә куәт оешмаларыннан басым булдың. ирле хакимиятләр аларга экзит-пол уздырырга һәм президент сайлавында тавыш бирергә комачау итмәкче иде"", дип яздыкичә, 20 мартта Борис Надеждин үзенең -каналында. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Надеждинның Уфадагы штабын итәкләгән Аким Туктаровның уку йортыннан куылуын медиа язып чыкканнан соң аны кире алганнар,1,news,Яңылыҡтар,1932,https://www.azatliq.org/a/32871444.html,2024-03-21T11:15:28+00:00
"Бында Өфө һәм Өфө районы өсөн намаҙ  уҡыу ваҡыты бирелгән. Намаҙ уҡыусылар, үҙегеҙгә һаҡлап ҡуйығыҙ!",Рәжәб айына – намаҙ уҡыу ваҡыты,1,news,Яңылыҡтар,100,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-20/r-zh-p-ayyna-nama-u-yu-va-yty-4515811,2025-12-20T14:00:00+00:00
"Конкурста - синыф уҡыусылары ҡатнаша ала. Төп номинациялары: ""Хеҙмәт геройы"", ""Рухи батырлыҡ"", ""Заман геройы"". Үҙеңдең геройың тураһында  матур инша яҙып, график фотоһын да ҡушып ебәрергә кәрәк. Иң шәп ижади эштәр ""Дөрөҫ дәфтәрҙәр"" серияһында баҫыласаҡ. Еңеүселәрҙе бүләкләү тантанаһы Мәскәүҙә Мәғариф министрлығында 2026 йылдың мартында уҙасаҡ. Ҡатнашығыҙ, дуҫтар. Проект ""Правильные тетрадки"" сайтында конкурс шарттары менән ентекләберәк танышырға мөмкин.","Геройың тураһында яҙ, конкурста ҡатнаш",0,analytics,Иғтибар,457,https://yanshishma.com/articles/i-tibar/2025-12-22/geroyy-tura-ynda-ya-konkursta-atnash-4516940,2025-12-22T12:23:00+00:00
"Съезд 13 майҙа асыла. Пленар ултырышта Башҡортостан Башлығы ҡатнашасаҡ һәм республиканың дәүләт наградалары менән бүләкләү тантанаһы үтәсәк. Тематик майҙансыҡтарҙа башҡорт телен уҡытыу мәсьәләләре буйынса  фекер алышыуҙар ойоштороласаҡ. Күргәҙмәләр эшләйәсәк. Съезды Башҡортостан  Хөкүмәте, Мәғариф һәм фән министрлығы, Башҡортостан Республикаһы башҡорт, рус туған һәм башҡа туған телдәр һәм әҙәбиәттәр уҡытыусылары ассоциацияһы үткәрә. Сара Башҡортостан Башлығы, БР Мәҙәниәт министрлығы, Бөтә донъя башҡорттар ҡоролтайы, Өфө фән һәм технологиялар университеты, Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты,  мәғариф өлкәһендә эшләгән урындағы үҙидара органдары булышлығында үтә. Фотола:  Бөтә Рәсәй башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары съезынан  күренеш. Мәғлүмәт һәм фото сығанағы бында.",Башҡорт телен уҡытыу мәсьәләләре ҡараласаҡ,1,news,Яңылыҡтар,815,https://amanat.su/news/novosti/2025-05-05/bash-ort-telen-u-ytyu-m-s-l-l-re-aralasa-4224130,2025-05-05T19:27:00+00:00
"– Халыҡ бейеүҙәре менән шөғөлләнгән балалар өсөн иң ҙур конкурс был. Осраҡлы килеп эләккән коллективтар юҡ. Һәм уның финалы республиканың төп сәхнәһендә быйыл дүртенсегә үтә, – тине Башҡортостан дәүләт концерт залы етәксеһе Вилдан Яруллин. Бейеүселәр ике йәш төркөмөндә ярышты.  Сара йәш бейеүселәрҙе үҫтереү, халыҡ бейеүҙәрен популярлаштырыуҙы маҡсат итеп ҡуя. Был матур сараның партнеры булып ""Лукойл"" нефть-газ продукттары яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте тора. Абруйлы жюри ағзалары фекеренсә, был уникаль конкурс айырыуса иғтибарға лайыҡ, сөнки күп милләтле республиканың был ижад төрөн үҫтереү Рәсәй халыҡтарының бай мәҙәни мираҫын һаҡлауға хеҙмәт итә. Республика балалар халыҡ хореографияһы фестиваль-конкурсының һайлап алыу турынан һуң жюри 2-се турға заявка биргән 23 коллективтан ике йәш категорияһында 15 коллективты һайлап алды. Иҫәп буйынса 4-се «дуҫлыҡ или биҙәктәре» Асыҡ Республика фестиваль-конкурсында Финалға Башҡортостан һәм Силәбе өлкәһе райондарынан, шул иҫәптән Салауат ҡалаһынан коллективтар үтте. Ике йәш категорияһында еңеүселәр «дуҫлыҡ или биҙәктәре» финал гала-концертында үҙҙәренең иң яҡшы хореография номерҙары менән сығыш яһаны. Фестиваль йомғаҡтары буйынса ""Ағиҙел"" өлгөлө хореография студияһы дәрәжәле лауреат булды. Конкурсанттарҙы лайыҡлы уңыштары менән ҡотлайбыҙ, яңы ҡаҙаныштар, илһам һәм уңыштар теләйбеҙ!","Өфөлә - ""Дуҫлыҡ иле биҙәктәре""",1,news,Яңылыҡтар,1340,https://amanat.su/articles/novosti/2024-10-21/f-l-du-ly-ile-bi-kt-re-3976857,2024-10-21T12:29:00+00:00
"Йыһазландырыу. Мультимедия проекторы, презентация: Б. Бикбайҙың фоторәсеме, 1812 йылғы Ватан һуғышына бәйле документаль, әҙәби әҫәрҙәрҙән, газета-журналдарҙағы материалдарҙан торған күргәҙмә. Башҡортомдоң тотҡан төп ҡоралы- Кәкре ҡылыс менән уҡ икән, Әй… был имперҙе бөтә айҡап сыҡтым Башҡортомдан батыры юҡ икән. «Мөхәмәтҡолой» йыры Дәрес барышы. Ойоштороу. Инеш һүҙ. – Хәйерле көн, хөрмәтле уҡыусылар! Данлы тарихыбыҙҙы һүрәтләгән әҫәрҙәрҙең береһе Бикбайҙың Бикбайҙың «Ҡаһым түрә»  драмаһын өйрәнеүҙе дауам итәбеҙ. . Өй эшен тикшереү. – Дәрес башында, уҡыусылар, һеҙгә үтелгән теманы иҫкә төшөрөү, Б. Бикбай  тормошо, ижады тураһында үтелгәндәрҙе үҙләштереү кимәлен тикшереү өсөн кроссворд сисергә тәҡдим итәм. ( Кроссворд сисеү. ) Б. Бикбайҙың  тыуған ауылы. (Ҡалта. ) Б. Бикбайзың бала саҡта яратып уҡыған яҙыусыһы. (Ғ. Туҡай. ) Ул нисә йыллыҡ мәктәпте тамамлай? (Һигеҙ йыллыҡ. ) Б. Бикбайзың «Ер» поэмаһындағы образ. (Халыҡ обаразы. ) 1922 йылдан һуң ҡайһы ҡалала педагогия техникумында  уҡый? (Ырымбур ҡалаһында. ) Буласаҡ яҙыусының ата-әсәһе кем булып эшләгән? (Уҡытыусылар. ) «Ҡаһым түрә» драмаһында кире образ. (Ҡолтүбә. ) Б. Бикбайҙың билдәле поэмаһы. («Ер». ) «Ҡаһым түрә» драмаһында Байыҡ кем ул? (Сәсән. ) Аҙағында фажиғә менән тамамланған драма жанры нисек атала? (Трагедия. ) Б. Бикбайҙың «Аҡселән ташҡанда» әҫәренең жанры. (Роман. ) 12. Б. Бикбайҙың  С. Юлаевҡа арналған драмаһы. («Салауат». ) Ҙур күләмле шиғри формалағы жанр. (Поэма. ) Б. Бикбайҙың ҡыҙ исеме менән аталған драмаһы. («Ҡарлуғас». ) «Илау» һүҙенең синонимы. (Һыҡтау. ) Б. Бикбайҙың «Ҡаһым түрә» драмаһында сотник. (Садыҡай. ) (Кроссвордты сискәс, «Ҡаһым түрә» драмаһы тигән һүҙ килеп сыға. ). Дәрес темаһын, маҡсаттарын асыҡлау. – Шулай итеп, уҡыусылар, беҙ бөгөнгө дәрестә ниндәй әҫәргә анализ яһаясаҡбыҙ? (Б. Бикбайҙың «Ҡаһым түрә» драмаһына. ) – Һеҙ драманың йөкмәткеһе менән таныш, дәрескә маҡсаттарҙы бергәләп билдәләйек. (Әҫәрҙең йәкмәткеһенә анализ эшләү, Б. Бикбайҙың ижадын өйрәнеү, 1812 йылғы Ватан һуғышы, тарихыбыҙ, Ҡаһым түрә тураһында белемдәребеҙҙе тәрәнәйтеү. ). Төп өлөш. – Эпиграфты тасуири уҡып сығып, уның дәрескә ҡарата бәйләнешен билдәләйек. (Башҡорт халҡы ниндәй генә яуҙарҙа ҡатнашмаһын, үҙен һәр ваҡыт батыр, ҡурҡыу белмәҫ яугир итеп танытҡан,1941 – 1945 йылғы Бөйөк Ватан һуғышы, Украинала барған махсус хәрби операциялағы һалдаттарҙың  батырлығы менән бәйле әңгәмә ойошторола. ) – Афарин, ә хәҙер бирелгән өлгөнө ҡулланып, драманың йөкмәткеһенә анализ эшләйек. Драмаға анализ Жанры, жанр үҙенсәлектәре. Яҙылыу ваҡыты, әһәмиәте. Темаһы. Идеяһы. Һүрәтләнгән осор. 6. Композицияһы. Образдар системаһы. Тел-стиль үҙенсәлектәре. –  Жанры, жанр үҙенсәлектәре тураһында нимә әйтер инегеҙ? (Әҫәр драма жанрында ижад ителгән, сәхнәлә уйнау өсөн тәғәйенләнгән, шаршауҙарға, күренештәргә бүленгән, диалог, монологтар  аша геройҙарҙың характерына ҡылыҡһырлама бирәбеҙ, декорация, грим, костюмдар мөһим роль уйнай. ) – Яҙылыу  ваҡыты ҡасан? Һеҙҙеңсә, ни өсөн тап ошо осорҙа ижад ителгән? (1941 – 1942 йылдарҙа, Бөйөк Ватан һуғышы  осоронда, илебеҙ азатлығы өсөн барған көрәштә һалдаттарҙы данлы үткәндәребеҙ яңы еңеүҙәргә әйҙәһен, дәртләндерһен тигән маҡсатта ижад ителгән. Әҫәрҙә рус һәм башҡорт халҡының дуҫлығы сағылдырылған. 1812 йылғы Ватан һуғышы тураһында тәүге әҫәр булыуы менән әһәмиәтле. ) – Темаһы ниндәй? (1812 йылғы Ватан һуғышында башҡорттарҙың рус халҡы менән бергә ил азатлығы өсөн көрәше, полководец Ҡаһым түрәнең тормошо, эшмәкәрлеге. ) – Идеяһы ниндәй, әҫәрҙең яҙылыу маҡсаты нимәлә, нисек уйлайһығыҙ? (Б. Бикбай был драмала башҡорт халҡының 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашыуы һәм һуғышта күрһәткән батырлыҡтарын,  хәрби традицияларын тасуирлай. Бының менән ул  милли ғорурлыҡ, батырлыҡ сифаттары тәрбиәләүҙе маҡсат итеп ҡуя. ) – Һүрәтләнгән осор тураһында нимәләр беләһегеҙ? (1812 йылғы Ватан һуғышы тураһында тарихи факттар менән танышыу. 1-се уҡыусының сығышы тыңлана. Экранда фотоматериалдар күрһәтелә бара. ) – Уҡыусылар, ошо яуҙа ҡатнашҡан яҡташтарыбыҙ тураһында документтарҙа ниндәй мәғлүмәттәр һаҡланып ҡалған? 2-се уҡыусы сығышы: – 1798 – 1830 йылдарҙа Сибай ауылы (Иҫке Сибай) кантон үҙәге булып тора. 1812 йылғы Ватан һуғышына ебәреү өсөн 15-се полк төҙөлә, меңәрләгән ат, кешеләр йыйылып яуға оҙатыла. Француздарҙың ҡотон алған Килмәк атлы урядник, Биктимер Мотаевтың улы есаул Ғәли Биктимеров, ейәне сотник Әхтәм Байгилдин, есаул Ҡотлозаман, Бикбулат һәм Алтынша Теүәлбаевтар   «За взятие Парижа года»,  «В память войны 1812 года» тигән көмөш миҙалдар менән бүләкләнә. – Композицияһы, әҫәрзең төҙөлөшө тураһында нимә әйтер инегеҙ? (Уҡыусылар сюжет элементтарын иҫкә төшөрәләр, әҫәр буйынса экспозиция, төйөнләнеү, ваҡиғалар үҫеше,  кульминация,  сиселешкә тап килгән урындарҙы табып уҡыйҙар. ) – Образдар системаһына туҡталайыҡ. Драмала төп образдар кемдәр, улар тураһында нимәләр әйтә алаһығыҙ, ыңғай һәм кире образдарҙы айырығыҙ. (Драманың төп образы – халыҡ, был образ Аҡназар, Аҡъегет, Аҫылбикә, Байыҡ, Егор, Ядкәр, Садыҡай кеүек персонаждар аша асыла. Уҡыусылар персонаждарҙың һәр береһенә ҡыҫҡаса характеристика бирә. ) – Ҡаһым түрә образы драмала нисек бирелә? (Уҡыусылар Ҡаһым түрә образын ҡылыҡһырлай. ) Ҡаһым түрә  тураһында мәғлүмәттәргә туҡталып китәйек. 3-сө уҡыусы сығышы: Ҡаһым түрә – Ҡаһым Мырҙашев Башҡортостандың хәҙерге Стәрлетамаҡ районы Айыусы ауылында 1778 йылда тыуған. Башҡорттарҙан тәүге булып Петербург хәрби академияһын тамамлай, 22 йәшендә полковник дәрәжәһенә лайыҡ була. Халыҡ араһында йөрөгән «түрә» ҡушаматы менән уға академия тамамлағас өндәшә башлайҙар, икенсе төрлө ул «етәксе» тигәнде аңлата. Ҡаһым түрәнең данлыҡлы полководец булыуы  риүәйәт, легендаларҙа, халыҡ йырында асыҡ сағылыш тапҡан. Башҡорттар уны сикһеҙ хөрмәт иткән. Аҡыллы, белемле яу башлығы халыҡ араһында ҙур абруй ҡаҙанған. Үкенескә күрә, 1813 йылда француздарҙы еңеп ҡайтып барғанда рус императоры вельможалары уны, икенсе Салауат булып ҡуймаһын, тигән уйҙа ағыулап үлтерәләр. 2008  йылдың 19 авгусында Ҡаһым түрәнең тыуған ауылы Айыусыла уға арнап  стелла асыла. – Рәхмәт, уҡыусылар, ысынлап та батша ярандары  Ҡаһым түрәнән икенсе Салауат сығып ҡуймаһын тип ҡурҡалар, драмала ла был турала һүҙ бар. Тағы ла  Салауат, Ҡаһым кеүек халҡыбыҙҙың данын күтәреүсе, азатлығы өсөн йәнен аямаған ниндәй ил батырҙарын беләһегеҙ? (Кинйә, Алдар Иҫәнгилдин, Ҡараһаҡал, Батырша һ. б. ) – Кире образдар Фольгнер менән Ҡолтүбәгә ниндәй характер сифаттары хас? (Уҡыусылар образдарға характеристика бирә. ) Төркөмдәрҙә эш. – Әҫәрҙе анализлауҙың артабанғы этабы – драманың тел-стиль үҙенсәлектәре. Уларҙы билдәләү өсөн 3 төркөмгә бүленеп эшләйек. 1-се төркөм драмала мәҡәлдәр-әйтемдәрҙе табып уҡып ишеттерә. 2-се  төркөм башҡорт халыҡ йырҙарын эҙләй. 3-сө төркөм тарихи лексикаға ҡағылышлы һүҙҙәрҙе билдәләй. (Һәр төркөм бирелгән эш буйынса үҙаллы эшләй һәм сығыш яһай. ) – Афарин, ысынлап та Б. Бикбайҙың «Ҡаһым түрә» драмаһының теле бик бай, әҫәрҙә мәҡәлдәр, әйтемдәр күп ҡулланылған, халыҡ ижады өлгөләре – йырҙар символик мәғәнәгә эйә. Тарихи һүҙҙәрҙе лә дөрөҫ билдәләнегеҙ. Ижади эш. – Уҡыусылар, эшебеҙҙе йомғаҡлап, бөгөнгө дәрес буйынса «Ҡаһым түрә», «Башҡорттар» темаһына  синквейн төҙөргә тәҡдим итәм. Теманы асыҡлаусы исем. Предметты баһалаусы ике сифат. Предметҡа хас булған өс ҡылым. Теманың йөкмәткеһен асыусы фраза. Уҡыусының темаға ҡарата үҙ фекерен бер һүҙ менән  сағылдырған һығымта яһаусы исем. (Уҡыусылар синквейн өлгөһөн иҫкә төшөрә, ижад итә, уҡып ишеттерә. ). Баһалау. – Уҡыусылар, һеҙҙеңсә, бөгөн кемдәр дәрестә әүҙем ҡатнашты? Ниндәй баһа ҡуйыр инегеҙ? (Уҡыусылар бер-береһенең эшенә баһа бирә. ). Өйгә эш. (Эштәр уҡыусыларҙың ижади  төркөмөнә ҡарап бирелә. ) 1-се ижади төркөм яу яланында төрлө йылдарҙа батырлыҡтар күрһәткән ил батырҙары тураһында мәғлүмәт таба; 2-се төркөм «Мин – режиссер» темаһына инша яҙа (уҡыусылар үҙҙәрен спектаклде ҡуйыусы режиссер итеп күҙаллап, пландары, уй-фекерҙәре менән уртаҡлаша); 3-сө төркөм 1812 йылғы Ватан һуғышы тураһында интернет селтәре аша слайдтар әҙерләй. . Йомғаҡлау. – Афарин,  уҡыусылар, теманы яҡшы үҙләштергәнһегеҙ. Ни тиклем йөкмәткеле ижади эштәр башҡарғанһығыҙ. Бөгөн дәрестәге эштәрҙең ҡайһылары һеҙгә айырыуса оҡшаны һәм ни өсөн? (Уҡыусыларҙың дәрес тураһында  фекерҙәрен тыңлау. ) – Рәхмәт, уҡыусылар, дәресте арҙаҡлы ил ағаһы Ғ. Хөсәйеновтың түбәндәге һүҙҙәре менән тамамлағы килә: «Әҙәм балаларының төрлөһө бар. Ҡәҙерлеһе, ҡәҙерһеҙе, халыҡтан да ала ла ҡола ла тыуа. Әммә халыҡты халыҡ иткән, мәртәбәһен күтәрешкәне тәүгеләре. Ҡәҙерле балалары менән халыҡ үҙе ҡәҙерле, ти. » Киләсәктә һеҙҙең дә халҡыбыҙҙы халыҡ итеп мәртәбәһен күтәрешкән, илебеҙҙең үткәндәрен  белгән, киләсәге өсөн янған, ҡәҙерле халҡыбыҙҙың ҡәҙерле балалары булып үҫеүегеҙҙе теләйем!","Б. Бикбайҙың ""Ҡаһым түрә"" драмаһы (дәрес-анализ)",0,analytics,Мәғариф,8651,https://uchbash.com/articles/bash-ort-tele-m-bi-te/2025-09-29/b-bikbay-y-a-ym-t-r-drama-y-d-res-analiz-4524035,2025-09-29T13:13:00+00:00
"Доналд Трамп һәм Марко Рубио матбугат конференциясендәфикерләрАКШ президенты Доналд Трамп шимбә иртәсендә матбугат очрашуы уздырды һәм анда Нью-Йорк прокуратурасы тарафыннан наркотиклар әйләнешендә һәм башка инаятьләрдә гаепләнүче Николас Мадуроны тоткарлау чарасы турында сөйләде. Президент Трамп сүзләренчә, хәрби чараның максаты — ""диктатор Николас Мадуроны аваплылыкка тарту"" булган. Аның әйтүенчә, Мадуро һәм аның хатыны (аңа карата да гаепләүләр белдерелгән) АКШ хәрби корабында, һәм алар Нью-Йоркка китереләчәк, анда киләчәктә мәхкәмә каршына басачаклар. Трамп ассызыклавынча, күчеш чоры дәвамында АКШ ""Венесуэлада калачак"". Аның сүзләренчә, АКШ ""Венесуэла белән идарә итәчәк"". Әмма моның нәрсәне аңлатуы турында президент Трамп төгәл аңлатма бирмәде. Ул Венесуэланың вице-президенты Делси Родригес АКШ белән хезмәттәшлек итәргә әзер булуын белдерде диде. АКШ президенты Америка хәрбиләренең Венесуэла ирендә булу-булмавы турындагы сорауга турыдан-туры авап бирүдән читләште, әмма ""илнең яхшы идарә ителүенә"" инаныр өчен барысын да эшләячәген әйтте. Юкса, ""без анда яңадан кайтырга әзер"", дип кисәтте Трамп. Дональд Трамп Венесуэланың нефть сәнәгатен торгызу мәсьәләсенә дә кагылды. Аның сүзләренчә, бу эштә американ нефть ширкәтләре актив катнашачак. Президент әйтүенчә, әлеге ширкәтләрнең Венесуэладагы активлары илдәге режим тарафыннан канунсыз рәвештә тартып алынган булган. Матбугат очрашуында шулай ук Берләшкән штаб башлыклары комитеты рәисе Дэн Кейнчыгыш ясады. Ул Мадуроны кулга алу чарасының берничә ай дәвамында әзерләнүен сөйләде. Аның әйтүенчә, махсус төркем боралаклардан Каракаста Мадуро резиденциясе янында төшкән, ә чараны хәрби очкычлар каплап торган. Боралакларның берсенә ут ачылган, әмма ул ""урынына"" әйләнеп кайта алган. АКШ ягыннан корбаннар булмаган. АКШ Дәүләт сәркатибе Марко Рубио Николас Мадуроны тоткарлау чарасын үткәрүгә нигез итеп аңа каршы Нью-Йорктагы федераль прокуратура тарафыннан белдерелгән гаепләүләрне атады. Рубио шулай ук Трамп Николас Мадурога үз теләге белән хакимияттән баш тартырга тәкъдим итүен, әмма аның АКШ белән уеннар алып барырга өстенлек бирүен, шул исәптән АКШка наркотиклар агымын арттыруын әйтте. АКШ дәүләт сәркатибе белдерүенчә, әлеге вакыйга башка диктаторлар өчен сабак булырга тиеш. Русиядә",Доналд Трамп Николас Мадуроны тоткарлау чарасы турында сөйләде,1,news,Яңылыҡтар,2260,https://www.azatliq.org/a/33639572.html,2026-01-04T01:25:20+00:00
"Мин, һигеҙенсе тиҫтәне ҡыуып барған өләсәй, уртансы улым Замир Сафиндың балалары тураһында һөйләмәксемен. Әбйәлил районының Байым ауылы ҡыҙы, киленем Римма менән Амангилде ауылы егете, улым Замир уландары тыуғас, ниндәй исем һайларға тип һис аптыраманы, Замир: ""Улыбыҙ Тамъян буласаҡ"" — тине, килен дә, беҙ ҙә ҡушҡуллап риза булдыҡ. Сөнки тәүге ейәнебеҙгә ырыуыбыҙ исемен биреү оло мәғәнәгә эйә ине. Ғаиләләрендә икенсе бала — ҡыҙ тыуғас Римма киленем: ""Ҡыҙыбыҙ Сәлимә буласаҡ"", — тине. Сәлимә исеме мәғәнәһе буйынса ""һау-сәләмәт"", ""таҙа күңелле"", ""ныҡ"", ""тыныс"" тигәнде аңлата. Йырҙарҙа йырланған был боронғо башҡорт исемен бөтөнөбөҙ ҙә оҡшаттыҡ. Ә инде ғаиләлә өсөнсө бала булып тағы бер ҡыҙ тыуғас, уға ата-әсәһе бер тауыштан Аиша (Ғәйшә) тип исем бирҙе. Аиша Мөхәммәт бәйғәмбәрҙең ҡатынының исеме булыуы ла күңелгә ятты. Ә мәғәнәһе инде ""йәшәү көсө һәм энергияһы"", ""тормош ыңғайлығы, позитив"" тигәнде аңлата икән. Ейән-ейәнсәрҙәремә исемдәре килешеп тора, үҙҙәренә лә оҡшай. Хәҙерге көндә шуларға ҡарайым да ҡыуанам. Тамьян бәләкәй сағында урыҫ телле балалар баҡсаһына йөрөһә лә башҡортлоғон юғалтманы. 8 йыл буйы ""Тамыр"" балалар студияһына йөрөп, йырлап, бейеп, ""Сулпылар"" телевизион конкурсында алып барыусы булып, хәҙерге көндә рухлы, дәртле егет булып үҫеп килә. Сәлимәнең дә балалар баҡсаһына йөрөгәндә ""Һаумы, һаумы әкиәт! "" конкурсында йылда ҡатнашыуы һәм башҡорт телен тырышып өйрәнеүе маҡтауға лайыҡ. Кескәй Аишабыҙ иһә спорт ярата. Быйыл Өфө ҡалаһының 51-се башҡорт балалар баҡсаһынан сығып, ағаһы-апайы янына Мостай Кәрим исемендәге 158-се Башҡорт гимназияһына уҡырға бара. Римма киленем менән Замир улымдың гел ошолай рухлы, дәртле һәм дарманлы булып йәшәүҙәрен теләйем. Мин шулай уҡ башҡа ейән-ейәнсәрҙәрем Зинира, Нурсилә, Рамаҙан, Искәндәр, Бейеш һәм Гөлйемештең дә матур башҡорт исемдәрен йөрөтөүҙәре менән ғорурланам. Уларҙың бөтөнөһөнә лә, ата-әсәһе биргән исемдәренә тап төшөрмәй, илебеҙ, телебеҙҙе һөйөп, ысын башҡорт булып үҫеүҙәрен теләйем. Ике донъя бәхеттәре насип булһын һеҙгә, балаҡайҙар! Фәүҡинур Сафина, мәғариф ветераны, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы.","Тамъян, Сәлимә, Ғәйшә",0,analytics,Исемең матур. Кем ҡушҡан,2092,https://amanat.su/articles/iseme-matur-kem-ush-an/2025-07-18/tam-yan-s-lim-ysh-4355433,2025-07-18T14:50:00+00:00
"Архив фотосыфикерләрРусия мәгариф министрлыгы ил мәктәпләрендә Украинадагы сугыш турында пропаганда видеоларын күрсәтүне хуплый. Бу хакта министр урынбасары Татьяна Васильевахатында әйтелә. Элегрәк бу тәкъдимне Русия думасы депутаты Яна Лантратоваясаган булган. Ул мондый инициатива белән Мәгариф министрлыгына мөрәәгать иткән. Васильева хатында мондый видеолар ""махсус операция турында патриотик видеолар"" дип атала. Русия хакимияте Украинага каршы башлаган сугышны ""махсус операция"" дип атый. Оешма фикеренчә, мондый видеоларны тарих дәресләрендә күрсәтеп була. Аларны шулай ук дәресләрдән тыш эшчәнлек вакытында һәм өстәмә белем бирү вакытында күрсәтү тәкъдим ителә. Моннан тыш сугыш турында пропаганда видеолары ""Мөһим турында сөйләшүләр"" дәресләрендә дә күрсәтелә ала, төрле темаларга дәрес материалларына да кертелә ала диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русия мәгариф министрлыгы мәктәпләрдә Украинадагы сугыш турында пропаганда видеоларын күрсәтүне хуплады,1,news,Яңылыҡтар,930,https://www.azatliq.org/a/32553730.html,2023-08-18T09:19:25+00:00
"5 февралдә Ҡаҙағстанда Айгиз Баймөхәмәтовтың повесы буйынса төшөрөлгән "" Тастамашы, ана! "" (""Ҡалдырма, әсәй! "") нәфис фильмының премьераһы үтә. Был байрамға яҙыусының үҙенә дә саҡырҙылар. ""Алматаға килеп төшөү менән бөтә ерҙә фильмдың баннерҙарын күреп иҫем китте. Хатта премьераға махсус рәүештә  3 мең тираж менән   фильмдан төрлө кадарҙар менән  ""Тастамашы, ана! ""  китабын нәшер иткәндәр, - яҙа Айгиз Ғиззәт улы үҙенең сәхифәһендә. Был Рәсәйҙән ситтә башҡорт яҙыусыларының әҫәре буйынса төшөрөлгән тәүге кино. Фильмдың режиссеры – Рабиға Абилпатта, сценарисы — Бекзат Мырҙахмәт, продюсерҙары — Жадыр Скабыл һәм Дархан Балажанов, башҡарма продюсеры — Жансерик Сапарбай. Мин был китап менән осраҡлы ғына  таныштым, баҡтиһәң, улым кластары  менән мәктәптә уҡыған. Уны был әҫәр шул тиклем ныҡ т етрәндергән. Улымдың кәңәше буйынса мин дә был китапты уҡыным. Әҫәрҙең ниндәй ҙур тәрбиәүи әһәмиәткә эйә булыуын аңлап, фильм төшөрөү теләге менән янып киттем, — ти  фильмдың продюсеры Жадыр Скабыл. Жадыл Скабыл бихисап  популяр ҡаҙаҡ фильмдары һәм сериалдарын төшөргән шәхес булараҡ билдәле. Башҡорт яҙыусыһының ижады Ҡаҙағстанда яҡшы билдәле. Айгиз Баймөхәмәтовтың "" Тастамашы, ана! (Ҡалдырма, әсәй! ) ҡаҙаҡ телендә ҡабат-ҡабат 10 тапҡыр яңынан нәшер ителә. Шулай уҡ авторҙың «Әкиәтһеҙ бала саҡ», «Урам балалары», «Алдаҡсы», «Ҡошҡа әйләнермен повестары Ҡаҙағстанда тәржемә ителә һәм нәшер ителә. Айгиз Баймөхәмәтовтың ҡаҙаҡ телендә нәшер ителгән китаптарының дөйөм тиражы 100 000 дананан ашып китә. Авторҙың әҫәрҙәре буйынса Ҡаҙағстан театрҙарында барған: И. Станиславский исемендәге Ҡарағанда рус драма театрында. К. Жандарбеков исемендәге Жетисай драма театрында  (Төркөстан өлкәһе), Шымкент академия театрында, Күксәтау, Тараз ҡалаларының Йәштәр театрҙарында спектаклдәргә халыҡ ағылып йөрөй. 2024 йылда Айгиз Баймөхәмәтовҡа «Ҡаҙағстандың Почетлы яҙыусыһы» исеме бирелде. Был Айгиз Баймөхәмәтовтың әҫәрҙәре буйынса төшөрөлгән берҙән-бер фильм түгел: Быйыл Әмир Абдразаҡов исемендәге «Башҡортостан» киностудияһы төшөргән «Беҙҙе ҡалдырма» фильмының премьераһы көтөлә, режиссеры-Вилүрә Иҫәндәүләтова.","Ну, был ҡаҙаҡтар!",0,analytics,Иҡтисад,2097,https://shonkar.com/articles/i-tisad/2026-02-03/nu-byl-a-a-tar-4561846,2026-02-03T09:55:00+00:00
"Айгөл Фәтих ҡыҙы УРАЗБАЕВА, Сибай ҡалаһы Балалар үҙәге - Аҡбуҙат балалар баҡсаһының уҡытыусы- логопеды",Почет грамотаһы һәм бүләккә – планшет алып ҡыуандым!,0,analytics,Файҙалы эштәр,102,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-02-26/pochet-gramota-y-m-b-l-kk-planshet-alyp-yuandym-3658218,2024-02-26T16:33:39+00:00
Стәрлетамаҡта полиция хеҙмәткәрҙәре магазиндан урлашҡан йәштәрҙе тотҡан.,Урлыҡ - хурлыҡ!,1,news,Яңылыҡтар,72,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-26/urly-hurly-4522151,2025-12-26T14:15:21+00:00
"Европа Берлеге илләре Кырым чикләүләрен тагын бер елга озайтырга ризалашкан. Бу турыда Азат Европа Бу чикләүләр Европа берлеге илләренә Русия аннексияләгән Кырымга инвестицияләр кертүне тыя. Шулай ук Кырымнан Украина сертификатлары алмаган тауарлар кертү, Кырымга Европа Берлеге флаглары астында зур круиз кораблары керү, Европа Берлеге ширкәтләренә оккупацияләнгән ирләрдәге милек һәм ширкәтләрне сатып алу да тыела. Чикләүләргә ярашлы, Европа Берлеге илләренең Кырым ширкәтләренә тауарлар һәм технологияләр сатарга да хокукы булмый. Чикләүләр 2014 елда Русиянең Украина ирләрен аннексияләвенә авап итеп кертелде. Алар берничә тапкыр озайтылды һәм киңәйтелде. Русия Кырымны 2014 елда канунсыз референдум нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Тавыш бирү Украина кануннарына каршы килеп һәм Кырымны Русия хәрбиләре үз кулына алгач уздырылды. Киев һәм Көнбатыш илләре моны халыкара хокук нормаларын бозу дип саный. Мәскәү Кырымны Русиягә кушуны ""тарихи гаделлекне торгызу"" дип атый.",Европа берлеге илчеләре Кырым чикләүләрен тагын бер елга озайтырга ризалашты,1,news,Яңылыҡтар,976,https://www.azatliq.org/a/30664572.html,2020-06-11T05:29:16+00:00
"1 кг кәбеҫтәгә 2 бөртөк татлы борос һәм 2 бөртөк кишер, алына. Рассол өсөн 100 мл һыу, 2 аш ҡалағы уксус, 100 мл көнбағыш майы, 2-3 лавр япрағы, 10 бөртөк душистый перец, 1 аш ҡалағы тоҙ, 3 аш ҡалағы шәкәр, 10 тырнаҡ һарымһаҡ алына. Йәшелсәләрҙе турайбыҙ. Рассолды әҙерләү өсөн һыуҙы ҡайнатырға ҡуябыҙ. Уға майҙы ҡойоп, тоҙ, шәкәр, лаврушкаларҙы, боросто һалып болғатабыҙ. Ҡайнап сыҡҡас туралған һарымһаҡты һалып, уксусты ҡоябыҙ һәм утты һүндерәбеҙ. Рассолды туралған йәшелсәләргә ҡойоп, өҫтөнә ҙур тәрилкә менән баҫтырып, 2 сәғәткә ҡуйып торабыҙ. Унан стерилләнгән банкаларға һалып алабыҙ. Тәмле булһын!",Ҡышҡылыҡҡа тәмле салат,0,analytics,Аш-һыу,604,https://bashkizi.ru/articles/t-mlek-s/2025-10-02/ysh-yly-a-t-mle-salat-4412014,2025-10-02T16:33:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУкраинаның Запорожье өлкәсе Энергодар шәһәрендә Русия куйган ирле депутатлар шурасы башлыгы Андрей Короткий шартлатылган. Ул хакта Украинаның Баш күзләү идарәседә, Русиянең Тикшерү комитетыда хәбәр итә. Тикшерүчеләр фаразынча, 4 октябрь иртәсендә билгесез затлар Короткийның машинасына үзләре ясаган шартлаткыч матдә урнаштырган. Украина күзләве тараткан видеодан күренгәнчә, машина хәрәкәт итә башлагач та шартлаган. Короткий алган әрәхәтләрдән соңрак хастаханәдә үлгән. Русия хакимияте вәкилләре Короткийны ""шәһәр шурасының элекке рәисе"" диптасвирлый. Шулай ук, ул Запорожье АЭСының сак хезмәте башлыгы һәм ""Бердәм Русия"" әгъзасы да булган. Украина ягы тараткан мәгълүматларга күрә, ул хәрби инаятьләр кылуда катнашкан, оккупациядәге украиннарга карата репрессияләр үткәргән, шулай ук, Русия армиясенә теләктәшлек күрсәтеп төрле чаралар да оештырган. Русия Тикшерү Комитетының Запорожье бүлеге кеше үтерү һәм шартлаткыч матдәләрнең кануни булмаган әйләнеше турында инаять эшләре ачкан. Энергодар шәһәре 2022 елның 4 мартыннан бирле Русия оккупациясендә. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Энергодар шәһәрендә Русия куйган ирле депутатлар шурасы башлыгын шартлатканнар,1,news,Яңылыҡтар,1124,https://www.azatliq.org/a/energodar-shaharenda-rusiya-kuygan-jirle-deputatlar-shurasi-bashligin-shartlatkannar/33145991.html,2024-10-04T11:45:50+03:00
"Район ирекмәндәре был йөн туҡымаларҙан йылы билбауҙар тегеп, махсус хәрби операция биләмәһендәге яугирҙәребеҙгә ебәрә.",Оҫта ҡулында - бәрәкәт,0,analytics,Йәмғиәт,118,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-03-13/o-ta-ulynda-b-r-k-t-4156604,2025-03-13T19:11:30+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрМай ахырына русияләр кредит карталарыннан акча кулланып банкларга 225 миллиард сумлык бурыч ыйган, бу карталар аша бирелгән барлык акчаларның 12 процентын тәшкил итә. ""Скоринг Бюро"" кредит тарихлары бюросына сылтама белән ""Коммерсантъ""язуынча, моңарчы тарихта русияләрнең кредит карталарында бу кадәр бурыч ыелуы күзәтелмәгән. Хәзерге вакытта барлык бирелгән карталарның алты процентында бурычлар вакытында түләнмәгән – узган елның октябреннән бу иң зур күрсәткеч. Әмма банклар кредит карталары бирүне дәвам итә һәм бу арта гына бара. Быел аена шундый ысул белән уртача ике миллион сум бирелгән, былтыр бу 1,8 миллион сум булган, 2021 елда исә 1,4 миллион сум. Уртача 90 мең сум бирәләр диелә. Күптән түгел кредитлар белән бәйле бурычланучыларның иң нык Татарстанда, Башкортстанда һәм Удмуртиядә артуыбилгеле булган иде. Аеруча бер ел эчендә Татарстанда иң нык арткан – 12,4 процентка. 2022 елның 1 апреленә республикада яшәүчеләрнең 717 миллион сум бурычы булган, ә 2023 елның 1 апреленә 805,7 миллион сумга иткән. Татарстанның 35 районында халыкның кереме уртача хезмәт хакыннан түбәнрәк булуы даәйтелде. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русияләрнең кредит карталарында 225 миллиард сум бурыч ыелган,1,news,Яңылыҡтар,1232,https://www.azatliq.org/a/32472334.html,2023-06-23T10:52:09+00:00
Башҡортостан! Һинең гүзәллеккә Тиң булырлыҡ ерҙәр бар микән?,Мөғжизәле Башҡортостаныбыҙ!,0,analytics,Тәбиғәт,60,https://yanshishma.com/articles/t-bi-t-m-y-sh/2025-08-05/m-zhiz-le-bash-ortostanyby-4338835,2025-08-05T14:35:00+00:00
"Татарлар төзеткән тарихи мәчет шундый булганАрхангельскида 1905 елда татарлар төзеткән ике катлы агач мәчет тулысынча диярлек янып беткән. 2012 елдан бирле анда төзекләндерү эшләре алып барылган. Бу эшләрне башлап йөргән Архангельски татар милли мәдәни мохтарияте рәисе Рим Кәлимуллинның Азатлыкка әйтүенчә, хәзер янгынның сәбәпләрен тикшерү бара. ""Ут төрткәннәрме, юкмы – аңлатма бирергә әлегә хокукым юк, чөнки тикшерү бара. Урында янгын сүндерүчеләр эшли. Әле төгәл генә берни дә әйтү мөмкин түгел. Атнакич-омга көнне авап булачак. Аннары инде сөйләрмен"", диде ул. Рим Кәлимуллин мохтарият әгъзаларын мәчет рәсеме белән таныштыраКәлимуллин әйтүенчә, шәһәр уртасында урнашкан мәчеткә элекке ""Нур Ислам"" исеме кайтарылган булган. ""Бу агач бина һәм аның әле бүрәнәләре яхшы иде, шуңа төзекләндерү эшләре башладык. Инде манараны урнаштырган идек дияргә була, михраб әзер иде. Менә хәзер инде киләчәк планнар корабыз. Безне беркем куркыта алмаячак. Мәчетне төзиячәкбез һәм ачачакбыз"", диде ул. Әлеге мәчет заманында татарларны ыеп тора торган урын булган. Аны төзүгә хөкүмәт 1903 елда рөхсәт биргән, ләкин 1931 елда мәчетне тартып алып милли азчылыклар клубына бирү карары кабул ителгән. Әйтергә кирәк, бу Рамазан аенда янган инде икенче мәчет. Июль башында Калмыкстан башкаласында да мәчетянды. Тәрәвих намазыннан соң мөселманнар өйләренә таралышкач төнге сәгать бердә мәчет янына машина килеп туктаган, аннан чыккан битлекле берничә кеше бинага шартлаткычлар аткан. Янгында мәчеттәге келәмнәр, кондиционерлар, пластик тәрәзәр янып беткән, диде сәхифәсенә Калмыкстан мөфтие урынбасары Аслудин Калабегов. Элиста мәчетенең эче Рамазан ае алдыннан гына яңартылган, келәмнәрне Дагыстан мөселманнары бүләк иткән булган. Мөфтият вәкиле ут төртүдә кемнән шикләнергә белми. Шәһәрдә мөселманнарга каршы провокацияләр элек тә булган.2001 елда Прикумский авылы мәчетенә дуңгыз башы ташлаганнар, 2008 елда мөфтигә һөүм булган, Сарпы районында мәчетне имергәннәр. ""Бу очракларны тикшерү өчен ачылган инаять эшләре гаеплеләрне тапмыйча ябылды"", диде мөфти урынбасары.",Архангельскида гасырда татарлар төзегән мәчет янган,0,analytics,Татарстан,2052,https://www.azatliq.org/a/25466290.html,2014-07-22T13:57:41+00:00
"""Мин татарча сөйләшәм! "" чарасының (14:00-20:00) барышын ВКонтакте челтәрендә аның төркемендә һәм -тагы """" каналында карап була. Акция онлайн форматка күчсә дә, аның програмы узган еллардагы кебек үк бай һәм эчтәлекле. Башка еллардагыча, мәктәп укучылары һәм студентлар катнашында Казанның тарихи урыннары буйлап узган квест иңүчеләре игълан ителә. Моннан тыш, чара програмында яңа артистлар, икетеллелекне оныткан оешмаларга антипремия, төрле илләрдә яшәүче татарлар белән репортажлар, яңа татар мәдәниятенә өлеш керткән өчен махсус премия булачак. Чара кысаларында уза торган заманча татар музыкасы фестивалендә, ,Бәллүр, Азат Гыймадиев, ,, Ришат Төхвәтуллин, Айдар Сөләйманов, Лилия Хәйруллинаһәм башка ырчылар чыгыш ясый. Туймазы дәүләт татар драма театры көн дәвамында Габдулла Тукайга багышланган чаралар тәкъдим итә. Гөлназ Латыйпова Тукайның ""Шүрәле"" әкиятен (13:00)укый, Марсел Мусавиров Тукайга багышланган шигырләр һәм ырлар (14:00)башкара, Динара Гыймадиева Тукай шигырьләрен һәм әкиятләрен (16:00) укый. Тинчурин исемендәге татар театры да ""Тукай көне"" дигән бәйрәмпрограмыәзерләгән. 14:00 дә ""ырлы мизгел"". Театр артистлары Резедә Сәлаховабелән Артем Пискунов Тукайның ""Туган авыл"" ырынбашкара. 17:00 дә ""Бергә ырлыйк"". Тинчурин театры артистлары күмәкләшеп Тукайның ""Туган тел"" ырынбашкара. Уфаның ""Нур"" татар театры артисты Мәхмүт Фатыйхов""Нурлы әкият"" проекты кысаларында Тукай әкиятләрен (19:00)укый. Әтнә татар театры да Габдула Тукайның туган көне уңаеннан бәйрәм оештыра. Театрның инстаграм сәхифәсендә көн дәвамында ""Тукай-Нонстоп"" флешмобы бара. Чара ""Тукай бәйрәме"" дигән онлайн концерты (20:00) белән тәмамлана. Концерт шулай үк театрның сәхифәсендәтуры эфирда барачак. Нәип иһанов исемендәге музей ""Нәип иһанов иатында Тукай әсәрләре"" дигән концерт програмынтәкъдим итә. ""Татар китабы йорты"" көн дәвамында быелгы Тукай премиясе лауреатлары белән элемтәгә кереп, туры эфирда фикер алышу оештыра. Музей шулай үк Тукайның иатына һәм тормышына багышланган ""Без белгән һәм белмәгән Тукай"" исемле онлайнквестоештыра. Мирхәйдәр Фәйзи исемендәге Оренбур татар драма театры ""ыр булып кайтырмын"" спектаклен (15:00)тәкъдим итә. Уфаның ""Башкортостан"" дәүләт зур концерт залы татар шагыйре Шәехзада Бабичка багышланган ""Бабич"" нәфис фильмын (17:00)тәкъдим итә. Әкият курчак театры артистлары челтәрендә туры эфирда татар әкиятләре (18.00) укуныдәвам итә. Бүген Камал театры ""иһанша белән ир әйләнә"" дигән яңапроект(19:00) башлап ибәрә. Театр артисты Фәнис иһаншатуры эфирда дөньяның төрле урыннарында яшәүче татарлар һәм коллегалары белән элемтәгә керәчәк. Әңгәмә вакытында алар яшәгән илдә һәм регионда карантин ничек үтә, Камал театрының онлайн спектакльләрен карыйлармы һәм башка кызыклы сораулар биреләчәк. Башкортстанның Мостай Кәрим исемендәге милли яшьләр театры артисты Чулпан Габдрәхимовабашкорт телендә ""Йәшмә"" әкиятен (19:00)укый. Мәит Гафури исемендәге Башкорт драма театры балалар өчен ""Әкият илендә"" проектын дәвам итә. Әкиятләрне (19:00) театр артистларыукый. Кариев исемендәге яшь тамашачы театры ""Тылсым"" проекты кысаларында татар әкиятләре укуын дәвам итә. Бүген Габдулла Тукайның ""Кәә белән сарык"" әкиятен театр артисты Илнар Низамиев укый. Әтнә татар театрысайтында""Фронтовичка"", ""Гүзәлем Әсәл"", ""Көрәктән – сәнәк"" комедиясен, ""Әниемнең ак күлмәге"", ""Бәби театр"", ""Югалган көн"", ""Күз нурларым"", ""Безнең шәһәрнең серләре"" спектакльләрен карап була. Билет бәясе – 30-70 сум.",Тукай көнендә онлайн мәдәният чаралары артты,1,news,Яңылыҡтар,3405,https://www.azatliq.org/a/30577259.html,2020-04-26T09:47:15+00:00
"Жюри ағзалары беҙҙе иң шәбе, тип табып Гран-при бирҙе. Эй ҡыуандыҡ! Беҙ-әле утыҙға ла етмәгән йәштәр. Шыршы байрамынан һуң дискотекаға ҡалғыбыҙ килә. Тик өйҙә ҡайны-ҡәйнә, балаларҙы алып ҡалып, ҡаш аҫтынан ғына ҡарап оҙатып ҡалды. Оҙаҡламағыҙ, тинеләр бит инде. Юҡ, тигән булдыҡ. Иптәшем: ""Әҙерәк йөрөп ҡайтайыҡмы әллә, бер сыҡҡас? ""- ти, ә мин ҡурҡам, сөнки ҡайны уҫал. Улын әрләмәй бит инде, таяҡ осо миңә тейәсәк. Эй ярар, бер әрләнгәндән нимә булған, тип ҡул һелтәнем дә, ҡалырға булдым. Шулай саҡта ваҡыт та тиҙ үтә бит. Нәмә белмәй шыршы уратып бейеп йөрөһәм, ирем: ""Бар, ҡайтып балаларҙы ҡарап кил, өйгә ипләп кенә ин, атайҙар уянып ҡуймаһын, ""- тине. Клуб өйҙән ныҡ алыҫ түгел. Йүгереп ҡайтып еттем дә, аяҡ осонда ғына өйгә индем. Беҙҙең йоҡо бүлмәһе ишек төбөндә. Бесәй кеүек кенә баҫып барып ҡараһам, ике балам да йоҡлап ята. Сәғәт төнгө өс. Шым ғына кире сыҡтым. Ә шул ваҡыт ҡайным тышта булған. Ҡайҙан йоҡлап ятһындар, беҙҙе көтөп йөрөйҙәр бит инде. Кәртә яғынан башы суҡайғайны, мин атылып ҡапҡа тышына килеп сыҡтым. Урам оҙон, уны буйлап йүгереп китеп булмай, ҡайным хәҙер урамға сығасаҡ. Мине күрҙе бит инде. Сабып барып күршеләр яһап ултыртҡан Ҡыш бабай артына барып сумып та өлгөрҙөм, баяғы, минең арттан килеп тә сыҡты. Шығыр-шығыр баҫып минең яҡҡа ҡарай атлай башланы. Дер ҡалтырап йәшенеп ятам. Атлай бирҙе лә: ""Пшол, пшол, һайт, пшол""- тип ҡысҡыра бит инде. Мин уның һайын ҡарға нығыраҡ һеңәм. Бер заман бейем килеп сыҡты ла ҡысҡыра: -Төн уртаһында кем менән талашып йөрөйһөң ул? -Ана, бер эт соландан әллә нимә урлап ҡасып сығып китте, өлгөрмәй ҡалдым, юҡ булды, инәңдең башы нәмә! - ти, ҡарты. -Соланда эт тейерлек аҙыҡ юҡ, әйҙә, ин, - ти, әбейе. -Әйтеп торам, шыптырлап сығып ҡасты, тип! -Ярай, ҡасҡан бит инде, тота алмағас, нимә йөрөйһөң таң биреһе ҡошап! Был икәү ҡараҡ этте тотабыҙ тип, үҙ-ара иреште лә китте. Ҡыш бабай артында мин үҙемде әрләп ултырам: ""Шым, Зөлфирә, килен кеше-кәм кеше-алабайға тиң кеше, ятып тор! "" Ололар һүҙ көрәштерә-көрәштерә ишек алдына инеп киткәйнеләр, торҙом да йүгерҙем клубҡа. Килеп ингәйнем, тиңдәштәр: ""Ҡайҙа юҡ булдың ул? ""- тип һорайҙар. ""Күршеләрҙең Ҡыш бабайын ҡосаҡлап ял итеп ятып торҙом! "" - тип көлә-көлә хәлде һөйләп бирҙем. Бына шулай. Ҡайны-ҡәйнә менән йәшәүҙең бер рәхәте, бер михнәте тигән кеүек. ата ҡуяндан бур көсөккә әйләнеүең бер ни тормай!","Яңы йыл төнөндә. йәки ата ҡуян, бур көсөк. Зөлфирә Таһирова",0,analytics,Хикәйә,2320,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-07-27/ya-y-yyl-t-n-nd-y-ki-ata-uyan-bur-k-s-k-z-lfir-ta-irova-3359796,2023-07-27T14:07:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРуслан Айсинга каршы ике инаять эше ачылган. Аның фикеренчә, шулай итеп бер яктан дәүләт башкаларны куркырга тели, икенче яктан, куәт оешмалары үзләренә ""медальләр"" яулый. Сәясәт белгече белән сөйләшеп алдык.19 март көнне сәясәт белгече, татар милли активисты, журналист Руслан Айсинга карата ике инаять эше ачылуыбилгеле булды. Бу хакта телеграм каналы язды. Аны язмаларына ""ят агент"" статусы тамгасын куймауда һәм нацизмны аклауда гаеплиләр диелә. Азатлык әлегә ачык чыганакларда инаять эшләре турында мәгълүматны таба алмады. Бер ел элек Русия Юстиция министрлыгы сәясәт белгечен ""ят агент"" диптаныган иде. Министрлык фикеренчә, янәсе Айсин ""дәүләт оешмалары турында дөрес булмаган мәгълүмат тараткан"" һәм сугышка каршы чыгышлар ясаган. Ул чакта Айсин Азатлыкка бу ""ят агент"" статусын инкяр итүен һәм Юстиция министрлыгы таләпләрен үтәргә ыенмавын белдергән иде. 2023 елның октябрендә аңа штрафлар салуыбилгеле булды. — ""Ят агент"" тамгасы бар кануннарга да каршы килә, сүз иреге, тел иреге, вөдан иреге бар. Ул минем эчке принципларыма каршы килә, мин дәүләт уеннарында катнашырга ыенмыйм, — дип белдергән иде ул чакта сәясәт белгече. Азатлык Руслан Айсин белән аңа каршы ачылган инаять эшләре, Татарстанда әмәгатьчелекнең аны яклау ихтималы һәм татар активизмына карата репрессияләрнең артуы турында сөйләште. — Руслан әфәнде, сезгә каршы инаять эшләре ачылуын кайдан белдегез, сезгә берәр белдерү килдеме? — Юк, ниндидер махсус белдерүләр, кисәтүләр булмады. инаять эшләре турында миңа шалтыраткан журналистлардан белдем. Болай, электрон почтага ят агент статусына бәйле төрле мәхкәмәләр карарлары, хатлары, штрафлар турында белдерүләр килеп торды. Сезгә штраф салынды, фәлән карар булды һәм башкалар. Мин аларга, әлбәттә, игътибар да итмәдем. Менә бер инаять эшенең нигезе шул булган, күрәсең. — Гадәттә, штрафлар түләнмәсә, банк хисаплары да томалана, сезнеке ничек? — Әйе, минем Русиядәге банк хисапларыма арест салынды. Минем өчен бу югалту булмады. Гомумән, Русиядә минем милкем юк. — Беренче инаять эше ""ят агент"" турында канунны үтәмәү булса, сезгә каршы икенче инаять эше ""нацизмны аклау"" маддәсе нигезендә ачылган диелә. Моны ничек бәяләр идегез, бу инаять эше нинди сүзләрегез өчен ачылган дип уйлыйсыз? — Миңа калса, минем һәр чыгышыма бәйләнергә мөмкин. Мин даими рәвештә бу режимны тәнкыйтьлим, аның чын йөзен кешеләргә аңлатам. Бу режим үзе нацизм режимы, мине бу яссылыкта гаепләү – бу режимның нинди булуын күрсәтә дип саныйм. Психологиядә шундый бер нәрсә бар: кемнедер мыскыллыйсың һәм аңа ""ярлык"" тагасың икән, димәк, син, беренче чиратта, үз эчке дөньяңны күрсәтәсең. Бу очракта да шулай дип уйлыйм. Русиядәге режим – инаятьчел, ул террор оештыра, шуңа башкаларны да, имеш, шунда гаепли. инаять эшендә ниндидер конкретика булачак дип уйлыйм. Берәр чыгышымны, видеоязмамны алачаклардыр. Аны кулланырлар. Бу мөһим түгел, чөнки минем һәр чыгышымда аларга ""кызык"" нәрсә табып була, мин һәр чыгышымда барысын да ничек бар, шулай сөйлим бит. Өстән боерык килгән, менә шулай итеп ""тырышалар"". — Өстән дигәндә, ничек уйлыйсыз, бу Татарстандагы ирле куәт оешмалары тырышлыгымы, әллә федераллардан килгән күрсәтмәме? — Икесе дә булырга мөмкин. Хәзер Татарстанда куәт оешмалары бөтен нәрсә белән идарә итә, аларның эше дә булырга мөмкин. Мәскәүдән берәр ишарә дә килергә мөмкин, бу очракта да безнекеләр аны авапсыз калдыра алмый. Метрополиядән кушылганны эшләргә тиешләр. — Сез Татарстанда билгеле кеше, Татар конгрессында да эшләдегез, Татар яшьләр форумын да итәкләдегез. Республикадан, әмәгатьчелектән ниндидер яклау көтәсезме, әллә барысы да куркачак дип уйлыйсызмы? — Миңа ""ят агент"" статусы бирелгәч, миңа Татарстаннан бик күп кеше шалтыратты, теләктәшлек күрсәтергә теләде. Алар арасында медиадан да, хәтта дәүләт структураларыннан да кешеләр булды. Мин Татарстанда күп кеше белән дустанә һәм тыгыз элемтәләрне саклыйм, алар өзелмәс дип ышанам. Татар дөньясында принципиаль, намуслы кешеләр дә бар, алар аз түгел. Кемдер ""эчке эммиграциягә"" китте, кемдер исә минем кебек тышкы эммиграциягә китәргә мәбүр булды. Ышанам, бу череп беткән диварлар ишелеп төшәчәк һәм без барыбер туган иребезгә кайтачакбыз һәм татар милләтенә хезмәт итүне дәвам итәчәкбез. Кемдер минем белән аралашуны ачыкча күрсәтмәс, әлбәттә. Мин үзем дә кешеләрне кисәтеп куям, сак булыгыз, мин кара исемлектә, үзегезгә зыян килмәсен дип әйтәм. Ул кешеләр өчен үзем борчылам. — Сез татар проблемнары турында даими сөйләүче һәм язучы кеше. Бу инаять эшләре шуның белән дә бәйле булырга мөмкинме, ничек уйлыйсыз? Алга таба бу тема белән шөгыльләнүчеләргә дә басым артырмы? — Репрессив хәрәкәт дәвам итәчәк, бу аңлашыла. Бу ""чүкеч"" миңа беренчеләрдән төште, чөнки мин медиада бик актив, күп ирдә чыгыш ясыйм, төрле проектларны тормышка ашырабыз. Төрле милләт вәкилләре белән эш алып барабыз, бу Мәскәүгә ошамый, әлбәттә. Безнең эшчәнлек аларга рәхәтсезлек китерә. Басым, инаять эшләре башка активистларга да яный. Кемдер активлык күрсәтә икән, кешеләрне әлеп итә ала икән, үз сүзе-эшчәнлеге белән абруй казана икән, бу кеше махсус күзәтүгә эләгәчәк дип уйлыйм. Репрессив режимга яңа-яңа корбаннар кирәк, аны иңел генә туктатып булмый. ""Дошманнарны тоттык, аларга каршы инаять эшен ачтык"" дип медальләр, дәрәәләр казану кирәк бит аларга. Ә миңа каршы ачылган инаять эшләренең тагын бер максаты булырга мөмкин – башкаларны куркыту. Дәшмәгез, дөресен сөйләмәгез дип әмәгатьчелекне алдан кисәтәләр. — Сезгә басым хәзер актив стадиягә күчте. Ник бу эш белән шөгыльләнә башладым, бәлки, активлыкны бераз киметергә дигән уй-фикерләр сездә булмадымы? — Юк, андый фикернең булганы да юк. Мин бу режимның яхшылыкка баруына ышанмыйм. Алар бездән шуны көтә дә: куркып утыруыбызны, тынып торуыбызны телиләр. Режим шулай эш итә, кешеләрне даими куркуда тота. Мин үзем өчен хәл иттем: бу юлга инде 25 еллап элек бастым, һәм бу юлымнан тайпылмыйм. Нинди генә куркыныч янаса да, дөресен сөйләргә дәвам итәчәкмен. Киресенчә, икеләтә көч, дәрт белән дәвам итәчәкмен. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Руслан Айсин: ""Режим безнең куркып утыруыбызны, тынып торуыбызны тели""",0,analytics,Донъя,6091,https://www.azatliq.org/a/ruslan-aysin-rezhim-bezneng-qurqip-utiruibizni-teli/32868314.html,2024-03-20T00:00:02+03:00
"""Бакчасарайда икенче Хизб ут-Тәхрир эше"" фигурантларыБакчасарайда икенче Хизб ут-Тәхрир эше дип йөртелгән эш фигурантларының идесе мәхкәмә карары белән сак астында калдырыла дип хәбәр итә Крым. Реалии. Сигезенче тоткын Сервер Мустафаевсәламәтлеге начар булу сәбәпле, аңа карата мәхкәмә 23 мартка күчерелгән. Мәхкәмә утырышы Дондагы Ростов шәһәрендәге Көньяк хәрби мәхкәмәсендә узган, Кырымга видеоэлемтә рәвешендә тоташтырылган. Утырышка тыңлаучылар һәм матбугат чаралары вәкилләре кертелмәгән. Адвокат Айдер Азаматовбелдергәнчә, утырыш башланыр алдыннан кайбер тоткыннар үзләрен начар хис итүе турында әйткән. Эрнес Аметовютәлгә, авызы коруына, башы авыртуга һәм тәне туңып-кызышып торуына зарланган. Сервер Мустафаевны тикшерү изоляторыннан алып киткәндә аның тән температурасы 37,6 га кадәр күтәрелгән булган, шул килеш аны мәхкәмәгә озатканнар дип сөйләгән адвокат. Мәхкәмә Сервер Мустафаевка ашыгыч ярдәм чакырырга рөхсәт биргән. Мустафаев калган тоткыннарның сәламәтлеге өчен борчылуын әйткән, һәм үзен коронавируска тикшерүләрен үтенгән диелә. Чакырып китерелгән табиб фигурантларның тән температурасын үлчәп, кайберләренә аны төшерү өчен дару кадаган. Адвокат сүзләренчә, ул тоткыннарның сәламәтлеге начараю сәбәпле апелляция шикаятьләрен карауны кичектерүне сораган, ләкин мәхкәмә бу үтенечне кире кагып, эшне дәвам иткән. Нәтиәдә иде тоткынга карата аларны тикшерү изоляторында калдыру турында карар чыгарылган. Сервер Муфстафаевның аппеляция шикаятен карау 23 мартка күчерелгән.2017 елның октябрендә Русия куәт оешмалары Бакчасарайда кырым татарлары йортларында тентү уздырып, Тимур Ибрагимов, Марлен Асанов, Мемет Белялов, Сейран Салиев, Сервер Зекирьяевһәм Эрнес Аметовларнытоткарлады. Алар Русиядә тыелган Хизб ут-Тәхрир оешмасында катнашуда гаепләнә.2018 елның 21 маенда Кырымда Кырым теләктәшлеге координаторы Сервер Мустафаев һәм Бакчасарай районы Долинное авылында яшәүче Эдем Смаиловтоткарланды. Аларга каршы гаепләүләрне дә Хизб ут-Тәхрир эшенә кушалар. Бакчасарайда Хизб ут-Тәхрир эше Ростов-на-Дону шәһәрендәге Көньяк бүлге хәрби мәхкәмәсе тарафынннан 2019 елның 15 ноябрендә карала башлаган.","""Бакчасарайда икенче Хизб ут-Тәхрир эше"": 8 кырымтатарның идесе сак астында кала",1,news,Яңылыҡтар,2114,https://www.azatliq.org/a/30498942.html,2020-03-20T08:11:05+00:00
Күгәрсен районы Мораҡтағы 1-се  мәктәптә «Милли кейем» көнө бик матур үтте. Бөгөн беҙҙең балалар һәм уҡытыусылар мәктәпкә башҡорт милли кейемендә килде.,Мораҡ уҡыусылары,0,analytics,Мәғариф,152,https://yanshishma.com/articles/be-e-m-kt-pt-/2025-04-18/mora-u-yusylary-4204558,2025-04-18T16:55:00+00:00
"- Кого я вижу? Здравствуйте! - Живы-здоровы. На базаре встретили односельчанку Гульназу. Не просто односельчанку, а к тому же еще и родственницу, хотя и троюродную, однако в детстве и юности, пока росли, особо не общались, потому и родственных чувств, вроде, как бы и нет. Тем не менее, о том, что они теперь бизнесом занялись, об их зажиточном состоянии слышали. Поскольку уж встретились, не будешь ведь молчать, начали расспрашивать друг друга о том, о сем: как в деревне дела, как дети? .. После того, как поговорили немного, Гульназа стала приглашать нас к себе домой: «Айда-те, айда-те! » - Чаю попьем, мы тут недалеко живем, вон там, - показала она рукой в сторону уже издали бросающегося в глаза дома. Решив, что говорит она это только ради приличия, мы стали отказываться: - Может, в другой раз, сейчас спешим очень, - думали по-быстрому избавиться, да не тут то было, соседка наша ни в какую, еще и о родстве напомнила. День был жаркий, очень хотелось пить, мучила жажда, поэтому хотя и спешили, последовали за Гульназой. Пока шли, односельчанка наша рассказывала о том, где они собираются отдыхать этим летом. - В прошлом году в Индию ездили, прямо понравилось. В этом году думаем в Египет поехать. Не успели переступить порог дома, и в глаза сразу бросилось, как богато живет односельчанка наша. - Красиво, - произнесли мы с женой в один голос. - Стараемся уж по-человечески всё обставить, чтобы перед людьми стыдно не было. - Гульназа стала водить нас из комнаты в комнату и показывать домашнюю обстановку. - Вот это по-заказу выписали из Польши, - сказала она, указав на мягкую кожаную мебель в зале. Цена такая-то. Затем завела в детскую комнату. - Синие выбрали, чтобы под цвет глаз дочери были, - едва коснулась она кончиками пальцев до оконных штор. - Красиво, правда ведь? - Гульназа не отрываясь смотрела на нас, ожидая утвердительного ответа. - Да, конечно! Путешествие по дому продолжалось довольно долго. - Вон те шторы за такую-то цену пошили. - Вон оно как… - Сейчас хотя и полно в магазине всего, но нужной тебе вещи, бывает, и не найдешь. Вот эту люстру насилу отыскали. Нельзя же квартиру разной ерундой заполнять. - Конечно, само собой. - Муж мне говорит, «и тебе машину купим». Только после того, как во всех подробностях рассказала, откуда привезена та или эта мебель, во сколько обошлась, хозяйка дома спохватилась: - Что же это я, пойду-ка чайник поставлю, - и с этими словами пошагала на кухню. Потом к столу пригласила. И здесь тоже продолжила знакомить с кухонной мебелью. - А вот эти позолоченные часы, знаете, где купила? - Взгляд Гульназы остановился на стрелках часов, и она на некоторое время замолчала. Потом схватилась за голову. - Ой, я же вот в это самое время должна была встретиться с очень большим, важным человеком! Простите бога ради. - Она второпях выключила плиту и, взглянув на нас, как бы говоря «ну что, пошли, что ли», направилась к выходу. - Ладно, лишь бы голова была цела! Не одним сегодняшним днем живем… Так и двинулись мы домой, мучимые жаждой. Зато побывали на экскурсии по райским кущам нашей родственницы. Если бы на чай не пригласила, когда бы еще увидели… Перевод с башкирского Алика Шакирова.",На чай пригласила Рассказ Венер ИСХАКОВ,0,analytics,Әҙәбиәт,3159,https://shonkar.com/articles/-bi-t/2025-06-10/na-chay-priglasila-rasskaz-vener-ishakov-4272422,2025-06-10T15:10:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырСибай мэры Русиянең Украинага һөүмен иң башыннан бирле нык хуплап килде. Башкортстанның Сибай шәһәре мэры Азамат Юлдашбаевконтракт төзеп Украинадагы сугышка киткән. Бу хакта ""Башинформ"" дәүләт агентлыгыхәбәр итте. Аның белән бергә Сибай шәһәре һәм Хәйбулла районы хәрби комиссары Ринат Зәбиров, шулай ук Сибай депутаты Әхәт Асылбаевта сугышка киткән. Сибай мэры Русиянең Украинага һөүмен иң башыннан бирле нык хуплап килде. 2022 елда ул ат суеп, итеннән казылыклар ясаттырып, хәрбиләргә ""яңа ел бүләге""ясады. Корбан да чалдырган иде, шулай ук хәрбиләр өчен православ гыйбадәте дә үткәрттерде. Шулай ук күптән түгел Украинага һөүмдә катнашучы хәрбиләргә ибәрү өчен халыктанмылтык ыя башлаган иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстанда Сибай мэры шәһәрнең хәрби комиссары белән бергә Украинадагы сугышка киткән,1,news,Яңылыҡтар,854,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanda-sibay-meri-shaharneng-harbi-komissari-belan-berga-ukrainadagi-sugishka-kitkan/33121538.html,2024-09-16T10:59:35+03:00
"фикерләрТатарстан Дәүләт шурасы Русиянең Украинага каршы сугышында катнашучы хәрбиләр өчен сайлауда катнашу мөмкинлеген гадиләштерергә тәкъдим итте. 82 депутат хуплады, икесе — каршы тавыш бирде. Республика депутатлары мөрәәгате Русия Думасына юлланачак. Бу Русиядә сайлау хокуклары һәм референдумда катнашу хокукларының төп гарантияләре турында федераль канунга төзәтмәләр кертүне күздә тота. Татарстан Дәүләт шурасының дәүләт төзелеше, ирле үзидарә комитеты рәисе Альберт Хәбибуллинсүзләренчә, бүген Украина сугышында катнашучылар читтән торып сайлауда намзәт була алмыйлар. Хәзерге вакытта Русиядә намзәт булырга теләгән кеше сайлау участогына үзе шәхсән барып, гариза һәм документлар тапшырырга тиеш. Бары тик авырган, хокук бозуда гаепләнелгән яки шикләнелгән һәм сак астында булган кеше өчен генә искәрмә каралган. Татарстан Дәүләт шурасы хәрбиләр өчен мондый искәрмә кертүне тәкъдим итә. — Федераль канунда хәрби хезмәттә булган һәм хезмәт урынын калдыра алмаган хәрби хезмәткәрләргә документларны башка затлар аша тапшыру мөмкинлеге каралмаган. Шул сәбәпле, хәрби хезмәткәрләр сайлау комиссиясенә документлар тапшыру һәм депутат булып сайлану мөмкинлегеннән мәхрүм ителә, — диде Хәбибуллин. Депутат фикеренчә, бу ""Ватанны яклаучыларның казанышын тану"" булып саналачак. Татарстан депутатларында бу мөрәәгать бәхәс уятмады. Татарстан Дәүләт шурасы рәисе Фәрит Мөхәммәтшин""башка фикерләр бармы"", дип сорады. Шулай да тавыш бирүдә ике депутат бу канун өлгесенә каршы чыкты. Татарстанның әлеге мөрәәгатен Русия Дәүләт думасында депутат Айрат Фәрраховтәкъдим итәчәк. Моңа кадәр Татарстанда Украинадагы сугышта катнашучылар арасыннан дәүләт оешмаларында һәм дәүләт ширкәтләрендә эшләүчеләрне әзерләячәкләреәйтелде. Моның өчен ""Батырлар — Татарстан каһарманнары"" дигән проект эшли башлаган. Ул Владимир Путин кушуы белән башлатылган ""Время героев"" федераль програмының бер төре булып тора. Беренче чиратта ""махсус хәрби операция ветераннарын"" (Украинага һөүмне Русиядә шулай дип йөртәләр — ред. ) укыту күздә тотыла. Ә хәзерге вакытта сугышта булучыларны демобилизацияләнгәннән соң гына укытачаклар. Узган ел хакимиятләр сайлау кампанияләренә Украинага каршы сугышкан кешеләрне әлеп итәргә тырышты. Владимир Путин аларны Русиянең ""чын элитасы"" дипатаган иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстан депутатлары Украинада сугышучыларга сайлауда катнашуны гадиләштерергә тәкъдим итте,1,news,Яңылыҡтар,2356,https://www.azatliq.org/a/33321554.html,2025-02-20T10:19:50+00:00
"РАИЛ БАЙБУЛАТОВ Бының идара рәйесе Рауил Бикбаевтың урынбаҫары сағы, Яҙыусыларҙың дөйөм йыйылышын алып бара. – Считаю открытым общее собрание СП РБ, – тип башлай, ""СП РБ"" беҙҙең телдә ""Союз писателей Республики Башкортостан"" тигәнде аңлата. Аҙаҡтан бер йәш яҙыусы Байбулатов янына килә: ""Ағай ""СП РБ"" тигәне нимә була ул? "" – Ул, ҡустым, ""Союз писателей Раиля Байбулатова"" тигән һүҙ була. Рауил Бикбаев быны ишетеп ҡала: – Нимә? ! – Әй, ғәфү! ""Союз писателей Равиля Бикбаева"" икән. РОБЕРТ БАЙЫМОВ – Роберт Нурмөхәмәтович, Һеҙ ниңә хәҙер әҫәр яҙмайһығыҙ? – Лауреат булдым бит инде. РАУИЛ БИКБАЕВ Булған һөйләшеү. Бер көн быға шылтыраттым: ""Хәлдәр нисек? "" – Ағай, илап ултырам әле. – ""Кәйефе шәп"" саҡтарҙа ул миңә шулай ""ағай"" тип ысҡындыра. – Ниҙәр булды, мырҙам? – Бына пенсия килтерҙеләр. РИФ ТОЙҒОНОВ Булыр-булмаҫ. Бер ара идара рәйесе урынбаҫары Риф Тойғонов та, һис кенә килешмәһә лә, һаҡал-мыйыҡ үҫтереп алды. Һорайһы иттем: – Мырҙам, ниңә һаҡал ебәрергә булдың әле? – Ағай, оло ғына йәштәһең, шуны ла аңламайһың – быйыл Рауил Төхвәтовичҡа 60 тула ла инде. Бер аҙҙан ҡарайым: теге һирәк кенә терпе йөндәрен ҡырып ырғытҡан. – Ниңә ҡырырға булдың һаҡалыңды? – Эш сыҡмаҫҡа оҡшаған, рәйеслектә үҙем ҡалам, ти. БУЛАТ РАФИҠОВ Президент Борис Ельцин наградаға ебәрелгән документтарҙы ҡарап ултыра. Динис Бүләковтың Булат Рафиҡовҡа 60 йәш тулыу уңайы менән ебәргән ҡағыҙҙарын ала: – А, Булат Рафиков! Помню, помню его. В Уфе встречались. Что, орден Ленина? Ну, Динис Мударисович, даешь. Я же орден Ленина ликвидировал. Булат Рафиков очень любит татар – женился татарке, очень любит русских – дочь выдал за русского. Орден ""Дружбы народов"" ему, понима-ешь! НАЗАР НӘЖМИ Ейәне Айсар: – Ҡарт әти, син Башкортостанның халык шагыйрымы, әллә Татарстанның халык шагыйрымы? – Улыкайым, мин Казанда чакта – Татарстанның халык шагыйре, Өфөлә саҡта – Башҡортостандың халыҡ шағиры. – Ә Мәскәүдә? – В Москве я – Назар Наджми. САФУАН ӘЛИБАЙ Башлыҡ булған һәр зат та дәүләт тарафынан беркетелгән еңел машинаны – үҙенеке, шоферын кинйә ҡустыһы итеп күрә башлай. Рауил Бикбаевтан күрмәксе, ""Ағиҙел"" журналының баш мөхәррире Сафуан Әлибай ҙа машинаһын аҫтынан төшөрмәй – иҫке булһа ла, ""Волга"" бит әле, етмәһә, ҡап-ҡара төҫтә. Былтыр Сафуан Әлибай Төркиәгә китте. Урынбаҫары Рәмил Йәнбәк, мин дә бер кинәнеп ултырып йөрөйөм әле, тиһә, ҡара ""Волга"" юҡ – Сафуан, тегене самолетҡа тағып, Төркиәгә алған да киткән. Тик изгелеген күрә алмаған – Истамбулға барып етеү менән, бының ҡара ""Волга""һын пресҡа һалып ҡыҫҡан да ҡуйғандар. Төркиәлә металлолом бик ҡәҙерле икән. БУЛЫР-БУЛМАҪ 80-се йылдарҙа Башҡортостанға ике монгол яҙыусыһы килде. Уларҙы райондар буйлап оҙатып йөрөү эшен Сафуан Әлибайға йөкмәттеләр. .Иртәгеһенә райкомдан КГБ-ға шылтыраталар: – Монгол яҙыусылары икәү, тигәйнегеҙ, өсәү булып сыҡты бит. Береһе башҡортса ла һупалай. Нишләтергә? .. РӘШИТ СОЛТАНГӘРӘЕВ Сығанаҡ: БР Милли әҙәбиәт музейы (НЛМ РБ)",БУЛҒАН ҺӘМ БУЛЫУЫ ИХТИМАЛ ХӘЛДӘР,0,analytics,Тарих,2889,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2026-01-17/bul-an-m-bulyuy-ihtimal-h-ld-r-4540598,2026-01-17T13:41:00+00:00
"Өфөлә пенсионер ҡатындың башына таможня бинаһы янында боҙ шыуып төшкән. Был бинала таможняның эксперт-тикшеренеү бүлеге урынлашҡан. Зыян күреүсене ашығыс рәүештә Өфөнөң 13-сө клиник дауаханаһына оҙатҡандар. Табиптар уның мейеһе һелкенеүен, баш һөйәге йәрәхәтләнеүен хәбәр итә.",Һаҡ булығыҙ! Пенсионерҙың башына боҙ төшкән!,1,news,Яңылыҡтар,276,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-06/a-buly-y-pensioner-y-bashyna-bo-t-shk-n-4567163,2026-02-06T11:35:00+00:00
"Деян Берич, Мәскәү, елфикерләрСербларны Украинадагы сугышта Мәскәү ягында сугышсыннар өчен Русия гаскәренә ибәрү белән шөгыльләнгән Сербия ватандашы Деян Бричвидеомөрәәгатьяздырган. Анда ул 119 нчы парашют-десант полкында серблардан ничек мыскыл итүләре турында сөйли. Берич сүзләренчә, полк итәкчелеге сербларны амунициясез һөүмгә ибәрә, аларны дәваламый, кыйный, үтерү белән яный. Берич үзенең ватандашларының Мәскәү янындагы хәрби бүлекчәдә Русия саклану министрлыгы белән контракт имзалавын сөйли. Аларны 106 нчы Тула һава-десант дивизиясенең 119 нчы полкына алганнар. Шуннан соң башта Рязаньга, соңрак Луһанскига ибәргәннәр. Берич ышандыруынча, полк итәкчелеге сербларны сугыш кирәк-яраклары белән тәэмин итмәгән. Яңа ел алдыннан аларны автомат өчен ике-өч ядрә кысасы биреп һөүмгә ибәргәннәр, сугышта үзегезгә коралны үзегез яулап алырга тиешсез дип аңлатканнар. Яллы сугышчылар амуниция белән иһазларны да үзләре сатып алган. Моннан тыш Берич әйтүенчә, хәрби итәкчеләр хәтта каты авыручыларны да дәвалатудан баш тарта. Алар ягәсе сербларны ""чегәннәр"" дип атаган һәм нигә сугышка килдегез дип сораган. Ихтыярилар сугыш кирәк-яраклары булмаган килеш штурмга барудан баш тарткан һәм бу хәлгә ачыклык кертүне сорап Русия президенты Владимир Путинга видео яздырган. Алар үзләрен башка хәрби бүлекчәгә күчерүнеталәп иткән. Шушы хәлдән соң серблар янына үзләрен хәрби полиция дип таныштырган кешеләр килгән һәм аларга төрмә белән янаган. Аларга коралларын тапшырырга боерганнар, иргә казып ясалган торакларыннан берничә тәүлеккә суыкка куып чыгарганнар, кыр ашханәсенә кертмәгәннәр. Дүшәмбе, 8 гыйнварда исә хәрби полиция вәкилләре коралсыз сугышчыларны кыйнаган, һавага атып аларны атып үтерү белән янаган, дип сөйли Берич. Берич үзенең гомере һәм азатлыгы өчен дә, Русия ягында сугышучы сербларның гомере өчен дә борчылуын әйтә. Ул үзен Русия гаскәрен ""кимсеткән"" өчен аваплылыкка тартырга мөмкин булуларын да искәртә. Әлегә Мәскәү Беричның хәбәренә фикер белдермәде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русия гаскәренә ялланган сербларга хәрби итәкчеләре янавы хәбәр ителә,1,news,Яңылыҡтар,2067,https://www.azatliq.org/a/32766807.html,2024-01-09T07:59:04+00:00
"""Рулгә ултырма, малай! "" Эйе, бөгөн беҙ, өлкәндәр, балаларға шулай тип әйтергә тейешбеҙ.","""Не рули, малай!",0,analytics,Ата-әсәләр иғтибарына,88,https://yanshishma.com/articles/ata-s-l-r-i-tibaryna/2025-05-29/ne-ruli-malay-4255949,2025-05-29T22:32:57+00:00
Башҡортостанда һауа шарттарының боҙолоуы арҡаһында М-5 Урал автомобиль юлында километрҙарында йөк һәм пассажирҙар транспорты өсөн хәрәкәт сикләнә. Был хаҡта БР дәүләт автоинспекцияһы башлығы Владимир Севастьянов хәбәр итте. Сикләүҙәр хәүефһеҙлекте тәьмин итеү маҡсатында индерелгән һәм 14:00 сәғәткә тиклем һаҡланасаҡ. Водителдәргә һауа шарттары яҡшырғансы юлға сыҡмаҫҡа кәңәш ителә.,Башҡортостанда төп трассаларҙың береһен яптылар,1,news,Яңылыҡтар,383,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-02/bash-ortostanda-t-p-trassalar-y-bere-en-yaptylar-4560625,2026-02-02T12:35:00+00:00
"Апрель айында белемде тикшереү буйынса  Өфөлә Бөтә Рәсәй «Тоталь диктант» ирекмәндәр акцияһы  уҙғарылғайны.  Унда барыһы 1420 кеше ҡатнашып, ә 182 диктант яҙыусы «бишле» билдәһенә яҙған.",«Йәншишмә» хеҙмәткәренә – «бишле»!,0,analytics,Конкурстар,186,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-05-31/y-nshishm-he-m-tk-ren-bishle-4258774,2025-05-31T20:00:00+00:00
Республикала Яңы йыл байрамдарында ярты меңдән ашыу һырғалаҡ эшләйәсәк. Был хаҡта ЦУР-ҙағы оператив кәңәшмәлә БР Дәүләт техник күҙәтеү комитеты рәйесе Урал Искәндәров хәбәр итте.,500-ҙән ашыу һырғалаҡ ҡуйыласаҡ,1,news,Яңылыҡтар,178,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-22/500-n-ashyu-yr-ala-uyylasa-4516992,2025-12-22T13:16:47+00:00
"15-летний Батырхан Гайсин из Аургазинского района Башкирии завоевал золотую медаль и установил исторический рекорд на чемпионате России по стрельбе из лука в Новокуйбышевске Самарской области. Соревнования, проходившие с 10 по 15 июля, собрали 210 участников из 31 региона страны. Республику Башкортостан представляли 12 спортсменов из разных районов. Особый интерес вызвала новая дисциплина – «Тиҙ атыш» (скоростная стрельба из бесприцельных луков), впервые включенная в программу чемпионата. Гайсин продемонстрировал феноменальный результат: набрав 15 очков за два подхода. Он не только стал победителем, но и установил исторический рекорд турнира. «Этот успех – результат ежедневных тренировок и полной самоотдачи Батырхана», – отметил его отец и тренер Фаим Гайсин. Он также выразил благодарность главе администрации Аургазинского района Арслану Шагаретдинову и директору ПО «Пищевик» Гузель Гумеровой за организационную и финансовую поддержку, позволившую спортсмену участвовать в соревнованиях. Победа юного лучника стала значимым событием для спортивного сообщества района. Коллектив «Аургазинского вестника» присоединяется к поздравлениям и желает Батырхану новых достижений. ""Аургазинский вестник""",Башҡорт егете - Рәсәй чемпионаты еңеүсеһе,0,analytics,Спорт,1206,https://shonkar.com/news/sport/2025-07-15/bash-ort-egete-r-s-y-chempionaty-e-e-se-e-4314321,2025-07-15T15:30:00+00:00
"Комитет рәисенең беренче урынбасары Людмила Боковамондый тыңлаулар үткәрү ирле хакимият оешмалары карамагында диелгән хат юллаган. Өстәмә рәвештә кырымтатарларга юлланган хатта укучыларга туган телләрне өйрәнү, теләгән телне сайлау мөмкинлеген тәэмин итү өчен канун өлгесенең икенче укылышында федераль уку стандартлары туган телләрдә укуны тәэмин иткән маддәләр белән тулыландырылырга тиеш диелә. Русия думасы депутаты Юрий Левицкийһәм думаның Мәгариф һәм фән комитеты рәисе Вячеслав Никоновның Акланган кырымтатар халкы хокукларын химәя итү кырым инициатив төркеме вәкиле Ильяс Беляловка туган телләр турында авап хаты да Федерация шурасыннан килгән хатка аваздаш, тик монда инде бу канун өлгесенә кагылышлы саннар да китерелә. Мәсәлән, бу канун өлгесенә бәя биргән 69 төбәк шураларының 68-е уңай, берсе тискәре, 74 төбәк башкарма хакимиятенең 73-е уңай, берсе тискәре бәя биргән. Бүгенге көндә туган телләрне өйрәнү турында федераль үзәк раслаган исемлектә тик биш тел дәреслекләре, ягъни татар, башкорт, алтай, чечен, хакас телләре дәреслеге, 13 тел, шул исәптән татар һәм кырымтатар телләренең уку програмнары бар диелә. Шуны да әйтергә кирәк, туган телләрне, республикаларның дәүләт телләрен уку мөмкинлеген тәэмин итү өчен канун өлгесенә тиешле маддәләрне кертү тәкъдим ителә, ләкин бу телләр укучылар сайлаган очракта укытылачак дигән аңлатма да бирелә. Республикаларның дәүләт телләре мәктәпләрдә мәбүри укытылачагы хакында сүз юк, ә менә урыс телен дәүләт теле буларак өйрәнүдән тыш, аны туган тел кебек тә, укучылар сайлап алган тел кебек өйрәнү мөмкинлеге дә бар. Бу инде урыс телен укуга сәгатьләр берничә тапкыр күп булачагына мөмкинлек бирә дигән сүз. Шулай итеп, республикаларның дәүләт телләре, шул исәптән татар һәм кырымтатар телләре дәүләт телләре булса да, бу телләрдә укыту, йә уку мөмкинлеге әни-әтиләр гариза язса гына булачагы аңлашыла. Димәк, мәктәпләрдә хәтта чит ил телләрен бернинди гаризасыз өйрәнергә мөмкин, ә республикаларның асаба, төп халыкларының дәүләт телләре итеп канунлаштырылган үз туган телләрен тик гариза язылса гына өйрәнә алачаклар. Федераль шура, Русия думасы кырымтатарларга юллаган хаттан шундый нәтиә ясарга була. Решат Аблязисов () һәм Ильяк Белялов (у)Думага хатны юллаган Акланган кырымтатар халкының хокукларын химәя итү кырым инициатив төркеме вәкиле Решат Аблязисовбу канун өлгесенә борчылу белдерде. Алар бу канунны үткәрәчәк, чөнки индеберенче укылыштааны яклап 370-кә якын депутат тавыш биргән иде. Безне урыс телен дә туган тел итеп укыту мәсьәләсе борчый. БДИны урыс теленнән бирү мәбүри булганга, әти-әниләрнең туган тел буларак урыс телен сайлау ихтималы зур. Димәк дәүләт теле буларак укытылган урыс телен тагын туган тел итеп тә әдвәлгә кертү мөмкинлеге кырымтатар телендә укытуга зыян китерәчәк дигән курку бар бездә, диде Азатлыкка Аблязисов. Кырымда югары түрәләрнең вазифадан китүе мөмкинКырымтатар халкының хокукларын химәя итү кырым инициатив төркеме вәкиле Ильяс Белялов Русия думасыннан килгән хатка бәйле фикерләрен Азатлык белән уртаклашып узган атна башында (9 июль) Кырымга ФСБ итәкчесе Николай Патрушевның килуе очраклы түгелдер диде: ""Без кырымтатар теле мәсьәләсе турында Акмәчеттә галимнәребез катнашында тагын бер конференция үткәреп, аның карарларын Мәскәүгә юлламакчы булдык, ләкин Кырым инженер-педагогия университеты президенты Февзи Якубов безгә конференцияне үткәрү өчен урын бирмәде. Кырым мөфтие Эмирали Аблаев та муллаларга тел мәсьәләсенә тыкшынмаска киңәш итә. Думада канун өлгесенә беренче укылышта тавыш биргән, Мәскәүдә Кырым депутаты булып утыручы Руслан Бальбек безнең тел турында беренче конференциябезнең аңа биргән резолюциясен һәм концепциябезне тиешле комитетка иткермәгәннән соң аның депутатлыктан китүен таләп иттек. Бальбекның Кырымда төрле вазифаларга, шулай ук кырымтатар мәктәпләрендәге вазифаларга үзенең кешеләрен утыртканы, театрбызның итәкчесен вазифасыннан алдыртуы һәм башка шундый эшләре өчен без Думаның Этика комитетына хат юлладык, комитет итәкчесе Отари Аршба белән очраштык. Бездә булган мәгълүматка күрә, аның мәсьәләсе, хәтта депутатлыктан китүе каралачагын көтәбез. Гомумән, без Кырымда хакимияттән иң югары дәрәәдәге түрәләрнең китүен фараз итәбез. Кырымның әмәгать пулаты рәисе Григорий Иоффеның Кырымда тел мәсьәләсендә берьяклы карашы милләтара мөнәсәбәтләрне киеренкеләштерүгә юнәлдерелгәнен дә Мәскәүгә иткердек. Минем фикеремчә, тел турындагы бу канун өлгесен думада хуплаган Татарстан депутатлары да аннан китәргә тиеш. Без Татарстан галимнәренә, матбугатына тел турында кабул иткән карарларыбызны, таләпләребезне юлладык. Безгә мәгълүм булганча, Мәскәү Татарстанга 100 миллиард сум акча аерган. Алардан 40 миллиарды инде килеп төшкән. Безнең фикеребезчә, бу тел өчен көрәшмәүнең бәясе булса кирәк. Без Русия думасына, Федераль шурага тел, Кырым мәсьәләсе турында 150-дән артык хат юлладык, күп очрашулар үткәрдек һәм төрле комитетлар, депутатлар белән элемтә урнаштырдык. Думада безнең активлыгыбызны иң зур активлык дип бәяләгәннәр. Моның нәтиәсендә алар Кырымда булган, белмәгән нәрсәләрне белгәннәрен сөйләделәр безгә. Патрушевның Кырымга килүендә безнең дә ниндидер өлешебез бардыр дим. (Патрушев Кырымда тотрыксызлык ихтималын чит илдә булган Кырымтатар мәлесенең итәкчеләре эшчәнлеге белән бәйләде - ред. ) Хәзер без тел мәсьәләсендә тагын бер документ әзерләп аны 18 июльгә хәтле Мәскәүгә ибәрергә тиешбез"" диде Ильяс Белялов Азатлыкка.",Туган телләрне уку турында әмәгать тыңлаулары үткәрү тәкъдиме кире кагыла,0,analytics,Ҡырым,5376,https://www.azatliq.org/a/29368043.html,2018-07-16T13:31:32+00:00
"""Сергей Котов"" патруль көймәсефикерләрАннексияләнгән Кырым ярларында Русиянең ""Сергей Котов"" патруль көймәсе батырылган булуы ихтимал. Бу хакта Украинаныңхәрби күзләвеһәм Русиянең сугышны хуплап язучы кайбер -каналлары хәбәр итте, алар көймәнең зарарлану видеоларын чыгарды. Шул ук чыганаклар көймә экипажы коткарылды дипышандыра. Украина ягы ""Сергей Котов""ка хәрби күзләүнең 13 төркеме һөүм итүен әйтә. Узган төндә Кырымга дроннар һөүм итте. Бу һава гына түгел, ә диңгез дроннарының да катнаш һөүме булырга мөмкин. Төн буе Керич күпере ябык торды. Русия саклану министрлыгы аннексияләнгән Кырымга һөүм булуына да, көймә батуына да әлегә рәсми фикер белдермәде. Азатлык сугыш барган шартларда бу мәгълүматларны бәйсез тикшерә алмый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Украина кораллы көчләре аннексияләнгән Кырымда Татарстанда төзелгән ""Сергей Котов"" көймәсен батыруын хәбәр итте",1,news,Яңылыҡтар,830,https://www.azatliq.org/a/32848583.html,2024-03-05T10:54:46+00:00
"- Районыбыҙҙың эшҡыуарлыҡ берләшмәһе йәнә үҙенең яҡташтарына тоғролоғон иҫбатланы, - тип яҙа Фәнүр Шәйхисламов. - Фидан Ғәлимйән улы Балағотдинов һәм Фәнис Юрис улы Хәлитов батырлыҡ һәм битараф булмау өлгөһө булып тора. Меценаттар МХО ихтыяждары өсөн 330 мең һумлыҡ биш ишекле ""Нива"" автомобилен һатып ала. Техника ауыр шарттарҙа алғы һыҙыҡтағыларҙы һынатмаһын өсөн, улар өҫтәмә рәүештә 20 мең һум аҡса бүләләр һәм бакты бензин менән тултыралар. Транспортты юлға әҙерләгән оҫталарыбыҙға айырым рәхмәт. Рамил Әхмәтдинов һәм Наил Хөсәйенов машинаның һәр төрлө бурыстарға әҙер булыуы өсөн ремонт һәм тулы техник хеҙмәтләндереү үткәрә. Автомобиль ""Ермак"" позывнойлы (Арыбаш ауылынан) һорауы буйынса һатып алынған. Техниканы фронтҡа ""Мин"" позывнойлы яугир алып бара, ул бер туған ағаһы менән иңгә-иң терәшеп Ватанды һаҡлай. Фидан Ғәлимйән улы һәм Фәнис Юрис улына, шулай уҡ беҙҙең оҫталарға дөйөм Еңеүгә ҙур өлөш индергәндәре өсөн ҙур рәхмәт белдерәбеҙ! ""Мин""гә, уның ағаһы ""Ермак""ка һәм беҙҙең бөтә егеттәргә уңыштар, ныҡлы тыл һәм тиҙерәк өйҙәренә иҫән-һау ҡайтыуҙарын теләйбеҙ! Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",МХО яугирҙарына автомобиль!,1,news,Яңылыҡтар,1253,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-19/mho-yaugir-aryna-avtomobil-4541077,2026-01-19T15:25:00+00:00
"Р. Ғарипов исемендәге 1-се БРГИ-ның айырым индивидуаллеген уның З. В. Хисмәтуллина исемендәге тыуған яҡты өйрәнеү музейы бирә. Уны булдырыу инициаторы һәм 20 йылдан ашыу даими етәксеһе – район тарихына һәм башҡорт халҡының мәҙәниәтенә битараф булмаған шәхес, география уҡытыусыһы, РСФСР-ҙың һәм Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы, Өфөнөң почетлы гражданины Зөмәрә Вәли ҡыҙы Хисмәтуллина була. Музейҙы формалаштырыу 1977 йылда башлана.  Зөмәрә Хисмәтуллинаның ойоштороу һәләте һәм эшенә бирелгәнлеге арҡаһында мәктәп нигеҙендә ярайһы уҡ ҡыҫҡа ваҡыт эсендә булдырылған бәләкәй генә мәктәп мөйөшө – республика һәм Рәсәй кимәлендәге этнографик музей ҡиммәтенә әйләнде. Егерменсе быуаттың 80 – 90-сы йылдарында беҙҙең музей РСФСР-ҙың мәктәп музейҙары араһында алдынғылыҡты бирмәне, уның өлгөһөндә башҡалары ла булдырылды.  Бының дәлиле булып РСФСР Мәғариф министрлығының гимназияның тыуған яҡты өйрәнеү музейына «Халыҡ музейы» тигән исем биреү тураһындағы ҡарары тора, ә аҙағыраҡ  «Рәсәйҙең иң яҡшы музейы» исеменә лайыҡ була. 1994 йылда тарихи-этнографик музей Бөтә Рәсәй тарих һәм мәҙәниәт ҡомартҡыларын һаҡлау йәмғиәте Үҙәк Советы Президиумы ойошторған республика музейҙар смотрында беренсе урынды яулай. 1990 йылда илдең социаль-иҡтисади тормошо  тамырынан үҙгәрештәргә бәйле булыуға ҡарамаҫтан, музейыбыҙ йәшәүен һәм үҫешен дауам итте. Статусы буйынса музей комплекслы, ә 2017 йылда гимназияның педагогик советы ҡарары менән музей үҙенә нигеҙ һалыусының исемен ала. Хәҙер был – З. В. Хисмәтуллина исемендәге тарих – тыуған яҡты өйрәнеү музейы. Ул Рәсәй Федерацияһының «Мәғариф тураһында»  Законы нигеҙендә эшләй, ә фондтарҙы иҫәпкә алыу һәм һаҡлау өлөшө «Рәсәй Федерацияһының музей фонды һәм Рәсәй Федерацияһы музейҙары тураһында» Федераль  законына таяна. Музей коллекцияларында ағас һауыт-һаба, сигеү һәм туҡыу әйберҙәре, традицион ҡатын-ҡыҙ кейемдәренең тулы ассортименты, ҡатын-ҡыҙ биҙәүестәре, көнкүреш әйберҙәре, башҡорт ҡоралдары бар. Музейҙың ғорурлығы булып быуат аҙағындағы «ҡәмәрҙәр» тора (ҡара көмөш өҫтөнә ярым аҫыл таштар менән биҙәлгән ҙур йөйлө киң билбау), ул кантон начальнигы  Теләктең әйберҙәре иҫәпләнә,   шулай уҡ йөҙ йыл элек Ҡаһирәлә сыҡҡан ғәрәп телендәге һирәк китаптар, Бөйөк Ватан һуғышы генералдары Т. Т. Күсимов, Г. А. Белов, авиамаршал И. И. Пстыголарҙың   гимнастеркалары һәм кепкалары, М. М. Шайморатов исемендәге 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының һуғыш урындарынан табылған походтарҙан килтерелгән гильзалары, һуғыш йылдарындағы хаттары, снаряд оболочкалары бар. Бөгөн музей заманса белем биреү стандарттары, тиҙ үҙгәреүсән технологиялар шарттарында эшләй. Мәктәп музейының маҡсаты – юғары класс уҡыусыларында гражданлыҡ һәм патриотик сифаттар тәрбиәләү, уларҙың офоҡтарын киңәйтеү һәм танып белеү ҡыҙыҡһыныуҙарын, һәләттәрен тәрбиәләү. Патриотик тәрбиә рухи-әхлаҡи, тарихи-край, хәрби-патриотик, социаль-патриотик, гражданлыҡ-патриотик һәм героик-патриотик йүнәлештәре буйынса тормошҡа ашырыла. Ошо йүнәлештәргә ярашлы, мәктәп уҡыусыларының музей эшмәкәрлеге   тарихи реконструкциялау, гражданлыҡ-патриотик һәм героик-патриотик йүнәлештәге проектлау-тикшеренеү эшмәкәрлеге, тыуған яҡты өйрәнеү буйынса эҙләнеү эштәре формалары аша  алып барыла. Уҡыусылар эҙләнеү  эшмәкәрлегенең практик күнекмәләрен үҙләштерә. Музей эшенең төп йүнәлештәренең береһе булып экскурсия эшмәкәрлеге тора. Гимназияла «Экскурсоводтар мәктәбе» эшләй. Экскурсиялар телмәр мәҙәниәтен үҫтереүҙең шәп ҡоралы булып тора, бынан тыш, йәш экскурсоводтар үҙе уҡыған уҡыу йортонда данлыҡлы һәм популяр була, был, тәжрибә күрһәтеүенсә, балаларҙа үҙ-үҙенә ҡарата ихтирам һәм ышаныс тыуҙыра. Йыл һайын уҡыусылар башҡорт гимназияһына килгән төрлө делегация ағзалары өсөн йөҙҙән ашыу экскурсия үткәрә. Экскурсиялар ике телдә – башҡорт һәм рус телдәрендә алып барыла. Тарих дауамында республика гимназияһы музейына Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең абруйлы сәйәси эшмәкәрҙәре, шулай уҡ 70-тән ашыу сит ил вәкилдәре, мәҫәлән, АҠШ, Венгрия, Төркиә, Дания, Голландия, Монголия, Мозамбик һ. б. илдән килгән  ҡунаҡтар килде.  Бер кемде лә уникаль экспонаттар битараф ҡалдыра алманы. 2018 – 2019 йылдарҙа гимназистар Халыҡ-ара, Бөтә Рәсәй, республика кимәлендәге ҙур сараларҙа ҡатнашыусылар өсөн экскурсиялар үткәрҙе. Шулай итеп, 2018 йылдың октябрендә музейҙа Рәсәй рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары йәмғиәтенең 6-сы съезында 250 ҡатнашыусы, 2019 йылдың майында башҡорт теле уҡытыусыларының  Беренсе республика съезында 150 делегат, 2019 йылдың октябрендә 4-се халыҡ-ара Гуманитар форумда  ҡатнашҡан  Татарстан Республикаһы, Курск өлкәһе, Ханты-Мансийск автономиялы округынан  80 делегат булды. 2018 йылдың 4 майында беҙҙә Рәсәй Геройы, осоусы-космонавт Сергей Николаевич Ревин, 2019 йылдың декабрендә Рәсәй сәйәсмәне һәм билдәле боксер Николай Сергеевич Валуев та музей менән танышты. 2023 йылдың июнендә күренекле дәүләт һәм сәйәси эшмәкәр Владимир Ростиславович Мединскийҙа музей күргәҙмәләре ҙур ҡыҙыҡһыныу уята. Музей эшмәкәрлеге һөҙөмтәһе булып беҙҙең балалар төрлө фәнни-ғәмәли конференцияларҙа һәм конкурстарҙа ҡатнаша. 20182019 уҡыу йылында гимназиянан музей активистары белем биреү ойошмалары музейҙары Бөтә Рәсәй конкурсының республика этабында ҡатнашып, «Музей тарихы» номинацияһында  2019 йылда беренсе урын яуланы һәм шул  йылдың октябрендә егеттәр Мәскәүҙә уҙғарылған бәйгенең финалында ҡатнашып, призер булды – өсөнсө урын яуланы. Һуңғы тиҫтә йылда интернеттың медиа-мөмкинлектәре музей һәм мәктәп эшмәкәрлеген үҫтереү өсөн яңы стимулға әйләнде. Инновацион технологияларҙың интеграцияһы уҡыусыларҙы һәр яҡлап үҫтереү мөмкинлеген бирә. Мәҫәлән, юғары класс уҡыусылары башланғысы менән мәктәп сайтында һәм социаль селтәрҙәрҙә музей экспонаттары тураһында мәғлүмәтте киң ҡулланыу мөмкинлеген бирер өсөн музей биттәре асылды. Балалар бигерәк тә төшөрөү һәм монтажлау процесын яратты. Шулай итеп, музей эшмәкәрҙәре бер нисә видеоэкскурсия әҙерләне һәм яҙҙырҙы, унда егеттәр музей тарихы һәм күргәҙмәләре тураһында һөйләй. Былтырғы уҡыу йылында музей эшмәкәре Анастасия Григорьеваның «Башҡорт биҙәүестәре донъяһына сәйәхәт» видеоэкскурсияһы Башҡортостан Мәғариф һәм фән министрлығы тарафынан ойошторолған экскурсоводтарҙың республика конкурсында беренсе урын яуланы. Зөмәрә Хисмәтуллина исемендәге тыуған яҡты өйрәнеү музейы – «мәктәп музейы активтары» уңышлы эшләгән гимназия майҙансығы ла. Музей активтары менән эшләүҙең перспективалы ысулы булып уҡыусыларҙа  ижади башланғысты бик яҡшы әүҙемләштереүсе проект эшмәкәрлеге тора.  Активистар «Музей төнө» проектын икенсе йыл тормошҡа ашыра. Балалар тема уйлап таба, программа эшләй, бурыстарҙы бүлеп бирә. Мәҫәлән, үткән уҡыу йылында музей төнө Башҡортостан тарихына һәм мәҙәниәтенә арналды. Проект үҙ эсенә бер нисә сараны алды: квестар, оҫталыҡ дәрестәре, «Нимә? Ҡайҙа? Ҡасан? » уйыны һәм беҙҙең сығарылыш уҡыусылары өсөн музей буйлап төнгө экскурсия ойошторҙо. Унда балалар, сығарылыш уҡыусыларының альбомдарын ҡарағандан һуң, мәктәп музейы үткәндәрҙең документаль дәлилдәрен туплап ҡына ҡалмай, ә бөгөнгө мәктәп йылъяҙмаһын да төҙөй, тигән һығымтаға килде. Бигерәк тә юғары класс уҡыусылары уйын проекттарын ярата, сөнки тап уйын барышында хис-тойғолар әүҙемләшә.  Квест-экскурсия барышында, логик мәсьәләләрҙе хәл иткәндә, балалар музей экспонаттарына нығыраҡ ихлас ҡарай, мәғлүмәтте тиҙерәк үҙләштерә, коллективта иркенерәк аралаша. Был йәһәттән дә уңыштарыбыҙ бар. Музей дәрестәрен үҫтереү буйынса «Мәктәп музейы. Киләсәккә ҡараш» Бөтә Рәсәй конкурсында ҡатнашып, беҙҙең команда мәктәп музейында квест дәресе эшләне һәм «Мөһим нәмәләр тураһында һөйләшеү» номинацияһында еңеп сыҡты. Награданы алыу өсөн былтыр  октябрҙә беҙҙе йыл һайын үткәрелгән «Еңеү мәктәп музейы» съезына саҡырҙылар, унда илебеҙҙең 42 төбәгенән балалар һәм уҡытыусылар йыйылды. Бөгөн «Рәсәй Федерацияһы граждандарын патриотик тәрбиәләү» Федераль проекты мәктәп музейҙарына иғтибар бүлә, беҙҙең мәктәп музейы «Еңеү мәктәп музейы» оҙайлы программаһына инде һәм мәктәпкә Еңеү музейы партнеры статусы бирелде. Ә 2024 йылдың сентябрендә гимназия музейы Еңеүҙең музейы рейтингында Топ-100 мәктәп исемлегенә инде. Проект эшмәкәрлеге өсөн ҙур этәргес булып Еңеү музейы ойошторған конкурстар торҙо, уларҙа беҙ 2022 йылда партнер булдыҡ.  Конкурс проекттарының төп продукты урындағы тарих видеояҙмалары булды. Проект өҫтөндә эшләүҙең бөтә процесы тикшеренеү күнекмәләрен үҫтереүгә, график һәм видеоматериалдар менән эшләүгә, шул иҫәптән видеояҙмалар төшөрөүгә, монтажлауға һәм дубляжға, шулай уҡ уларҙы эксперттар берләшмәһенә тәҡдим итә белеүгә булышлыҡ итә. 2022 йылда Еңеү музейы ойошторған мәктәп музейҙары араһында Бөтә Рәсәй видеоконкурсында «Минең районымдың мәҙәни йолалары» номинацияһында  еңеү, 2023 йылда «Маршал Жуков» конкурсында еңеү булды. Һөҙөмтәлә гимназиябыҙ мәктәптең тыуған яҡты өйрәнеү музейында Еңеү маршалы, дүрт тапҡыр Советтар Союзы Геройы, ике Еңеү ордены кавалеры Георгий Константинович Жуковтың шәхси әйберҙәрен ҡуйыу хоҡуғын алды. Саха Якутия Республикаһы һәм Алтай крайы менән берлектәге проект балалар өсөн ҡыҙыҡлы булып китте. Егеттәр социаль селтәрҙә «Хәтер – беҙҙең выждан» тигән сәхифә асып, бер-береһенә үҙ төбәктәренең үткәндәренең данлы биттәрен һөйләй. Шулай итеп, Зөмәрә Вәли ҡыҙы Хисмәтуллина исемендәге тыуған яҡты өйрәнеү музейы – холоҡ, рухтың иң яҡшы һыҙаттарын, сифаттарын тәрбиәләү урыны. Был – йәш быуындың ижади үҙ-үҙен тормошҡа ашырыу киңлеге. Юғары кластарҙа тыуған яҡҡа ҡарата яҡты һөйөү тойғоһо, яҡташтары өсөн ихлас ғорурлыҡ тойғоһо уятҡан мөхит ул З. В. Хисмәтуллина исемендәге тыуған яҡты өйрәнеү музейы!",Тыуған яҡты өйрәнеү музейы – уҡыусыларға патриотик тәрбиә биреү үҙәге,0,analytics,Мәғариф,9480,https://uchbash.com/articles/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2025-04-30/tyu-an-ya-ty-yr-ne-muzeyy-u-yusylar-a-patriotik-t-rbi-bire-ge-4494856,2025-04-30T00:00:00+00:00
"Каждый участник может подать не более трёх работ. Для участия необходимо до года включительно заполнить электронную заявку и приложить файл с работой через специальную форму в разделе «Конкурс афиш» на официальном сайте фестиваля. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Конкурс афиш,0,analytics,Мәғариф,353,https://uchbash.com/articles/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2026-01-24/konkurs-afish-4548933,2026-01-24T01:11:00+00:00
"Муттар Октябрьский ҡалаһында йәшәүсе 25 йәшлек ҡатынды алдаған. Эске эштәр министрлығы хеҙмәткәрҙәре әйтеүенсә, ул интернет селтәренә балалар коляскаһы һатыу тураһында иғлан ҡуя. Бер аҙҙан ""һатып алыусылар"" шылтырата һәм килтереп биреү (доставка) хеҙмәте өсөн һылтанма ебәреүҙәрен әйтә. Ҡатын уның буйынса банк картаһы һандарын яҙа һәм алты мең һум аҡсаһы юҡҡа сыға. Әлдә иҫәбендә ҙур сумма аҡса булмай, юғиһә юғалтыуҙар күберәк булыр ине.","Коляска һатам, тип аҡсаһыҙ ҡалған.",1,news,Яңылыҡтар,439,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-05/kolyaska-atam-tip-a-sa-y-al-an-4528954,2026-01-05T11:00:00+00:00
"- Был кадет балы Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығын байрам иткән йылда, Рәсәйҙә Ватанды һаҡлаусылар йылында уҙыуы менән иҫтәлекле. Ҡәҙерле балалар, һеҙ бөгөнгө күркәм тышҡы ҡиәфәтегеҙ асылығыҙға тура килергә тейешлеге тураһында ла онотмаҫҡа тейешһегеҙ. Был һеҙҙең яҡшы уҡыуығыҙҙа, тәрбиәле, тыуған илгә һәм республикаға лайыҡлы булыуығыҙҙа сағыла. Һеҙгә онотолмаҫ тәьҫораттар, яҡшы кәйеф, киләсәк тормошоғоҙҙа барыһы ла уңышлы булыуын теләйем, – тине сығышында Башҡортостан Республикаһы хәрби комиссары Михаил Блажевич. Өфө ҡала хакимиәте башлығы урынбаҫары Гөлләриә Ялсыҡаева киләсәктә был матур сараға республиканың башҡа район һәм ҡалалары кадеттары ла йәлеп ителәсәген белдерҙе. Шулай итеп, Петр заманында барлыҡҡа килгән романтик йола яңы һулыш ала. Әйткәндәй, кадет корпустарында бейергә өйрәтеү мотлаҡ, буласаҡ офицерҙар бейей белергә лә тейеш, тип һанала. Бөгөнгө тантанала егеттәр һәм ҡыҙҙар бер нисә вальс башҡарҙы: гранд-марш, полонез, вена фигуралы маршы, падеграс, кадет маршы. Ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы Муса Гәрәев исемендәге кадет корпусы уҡыусыларының сығышы ла матур булды. Ата-әсәләр һәм ата-әсәләр комитеттары советтары, Өфөнөң йәш педагогтар лигаһы ағзаларының котильон вальсын башҡарыуы байрамға йәм өҫтәне. Тантана аҙағында кадеттарҙы тәбрикләнеләр. Балдың принцтары һәм принцессалары билдәләнде. Иглиндағы 5-се мәктәптән Әлиә Рәҡипова һәм Өфөләге 116-сы мәктәптән Тимофей Куликов иң-иңдәре булып танылды.10 декабрҙә Мәскәүҙә халыҡ-ара Кремль хәйриә кадет балы үтәсәк. Унда Рәсәйҙең бөтә төбәктәренән һәм төрлө илдәрҙән 3,4 мең кадет ҡатнашыуы көтөлә. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Кадет балы үтте,0,analytics,Донъя,1962,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-11-28/kadet-baly-tte-4486097,2025-11-28T17:20:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЭлегрәк ""Агентство"" басмасы Русиядә мәхкәмәләр сәяси эшләрдә гаепләнүчеләрне мәбүри дәвалануга биш тапкыр ешрак ибәрә башлаган, дип язган иде. Русия Үзәк бүлге хәрби мәхкәмәсе Татарстанда яшәүче Павел Степановны гаскәрне кабат ""дискредитацияләү""дә һәм террорчылыкка чакыруда гаепле дип тапкан һәм аны мәбүри дәваланырга ибәргән. Бу хакта ""ОВД-Инфо"" хокук яклау проектыиткерә. Егеткә гаскәрне ""кимсетү"" турындагы инаять эшен Украинадагы сугыш турындагы фикерләре яңгыраган видеоролик өчен ачканнар. Ә террорчылыкка чакыру турында эш ачарга нәрсә сәбәпче булганы билгеле түгел.2023 елның августында аны тикшерү изоляторына утыртканнар, ә мартта экспертиза Степановны үз акылында түгел дип тапкан. Павел Степановка 29 яшь, ул социаль челтәрләрдә ""Государь Павелъ Александровичъ Степановъ"" һәм ""Духъ истины всея Руси! "" дигән тәхәллүсләр белән сәхифәләр алып барган.2022 елның сентябрендә егетне гаскәрне ""Дискредитацияләү"" маддәсе нигезендә 30 мең сумга штраф әзасына тарткан булганнар. Ул сугышны, Путинны һәм икътисадны тәнкыйтьләп фикерләр белдергән булган. Элегрәк «Агентство»басмасы Русиядә мәхкәмәләр сәяси эшләрдә гаепләнүчеләрне мәбүри дәвалануга биш тапкыр ешрак ибәрә башлаган, дипязган иде. Нибары ел ярым эчендә мәхкәмәләр шундый 33 карар чыгарган.2023 елда мәхкәмәләр шундый 25 карар чыгарган, ә 2024 елның беренче айларында - сигез карар.2023 елда мондый карарлар санының кинәт артуы - мәхкәмәләрнең 2022 елда сугышка каршы булучыларга ачылган инаять эшләренә карар чыгарулары белән бәйле, дип сөйләгән басмага ""ОВД-Инфо"" матбугат сәркатибе Дмитрий Анисимов. Хокук яклаучылар бу саннар тулы булмаска да мөмкин дип искәртә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Татарстанда яшәүче егетне гаскәрне кабат ""кимсеткән"" һәм террорчылыкка чакырган өчен психиатрия хастаханәсенә дәваланырга ибәргәннәр",1,news,Яңылыҡтар,1792,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-yashauche-egetne-gaskarne-kabat-kimsetkan-ham-terrorchilikka-chakirgan-ochen-psihiatriya-hastahanasena-davalanirga-jibargannar/33054958.html,2024-07-29T14:45:03+03:00
"Индексация 6,8 тәшкил итәсәк, тип белдерҙе Рәсәйҙең хеҙмәт һәм социаль яҡлау министры Антон Котяков. «Социаль пенсиялар йыл һайын 1 апрелдә арттырыла. 2026 йылда индексация 6,8 тәшкил итәсәк һәм 4,3 миллионға яҡын пенсионерҙың пенсия тәьминәте кимәлен күтәрергә мөмкинлек бирәсәк. Уларҙың 3,6 миллионға яҡыны — социаль пенсия алыусылар, 700 мең самаһы дәүләт пенсия тәьминәтен алыусылар», — тине Котяков. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, социаль пенсия алыусылар – төрлө сәбәптәр арҡаһында страховка пенсияһын алыу өсөн етерлек хеҙмәт стажы булмаған граждандар. Социаль пенсия төбәктәге пенсионерҙың йәшәү минимумынан кәмерәк булған граждандарға пенсия менән тәьмин итеүҙе ошо кимәлгә тиклем арттырырға мөмкинлек бирә торған социаль өҫтәмә түләү башҡарыла. Дәүләт пенсия тәьминәте алыусылар – Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар, «Блокадалы Ленинградта йәшәүсегә», «Ҡамауҙа ҡалған Севастополдә йәшәүсе» һәм «Ҡамауҙа ҡалған Сталинградта йәшәүсе» билдәләре менән бүләкләнгән граждандар, радиация йәки техноген һәләкәттәрҙә зыян күргән граждандар һәм уларҙың ғаилә ағзалары, осоу-һынау составы хеҙмәткәрҙәре араһынан граждандар. Башинформдан.",1 апрелдән кемдәрҙең пенсияһы арта?,0,analytics,Йәмғиәт,1129,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-09/1-apreld-n-kemd-r-e-pensiya-y-arta-4569629,2026-02-09T08:30:00+00:00
"Улар  операция үткәргән кешеләрҙең торошон күҙәткән. Яратҡан музыкаһын тыңлағанда ауырыуҙарҙың ауыртыныуҙары баҫылған, йөрәк тибеше нормалләшкән. Йыр яратыусылар ауыртыуҙы баҫа торған дарыуҙарҙы һирәгерәк ҡулланған, йәрәхәте тиҙерәк уңалған. Нормаль йөрәк тибеше кислородтың һәм туҡлыҡлы матдәләрҙең ҡан менән бөтә ағзаларға тейешенсә барып етеүен аңлата. Был, әлбиттә, операция йәрәхәтенә лә ыңғай йоғонто яһай. Шомланыуҙың зыяны шунда: организм һауығыуға кәрәкле көсөн ауыр кисерештәргә әрәм итә, күңел төшөнкөлөгө хәлен ала. Башы борсолоуҙан  сыҡмаған кешенең организмында елһенеү, шешеү, эренләү бөтөүгә табан китмәй, киреһенсә, көсәйә икәне күптән иҫбатланған. Шулай итеп, музыканың тынысландырғыс көсө лә һауығыуға шарт тыуҙыра. Был турала КП баҫмаһы яҙған.",Шомланыу һаулыҡты боҙа,1,news,Яңылыҡтар,763,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-23/shomlanyu-auly-ty-bo-a-3980614,2024-10-23T14:51:00+00:00
"Рэпер (Иван Дремин)Уфаның Киров районы мәхкәмәсе хөкемдары Ришат Зәйдуллин кушаматлы рэпер Иван Дреминга(Уфада туган) 300 мең сум штраф салган дип яза""Коммерсантъ-Уфа"". Мәхкәмәнең матбугат хезмәте белдерүенчә, Дремин үзенең эшчәнлеге турында хисаплар тапшырмаган (РФ Административ хокук бозулар кодексының 19.34 маддәсенең 2 нче өлеше). Дремин үзе дә, аның вәкиле дә мәхкәмә утырышында катнашмаган. Элегрәк музыкант ""ят агент"" дип тамгаланганнан соң тиешле таләпләрне үтәмәүдә гаепленгән иде. Социаль челтәрләрдә үз постларын тиешенчә билгеләмәгән өчен мәхкәмә аңа 10 мең сум штраф салган иде.2022 елның мартында -да Русиягә башка кайтмаячагын һәм илдә концертлар бирмәячәгенсөйләгән иде. ""Мине һәм якыннарымны үз йортымнан, үз иремнән кудылар, сезнең дәүләтегез куды, мин аны хәзер үземнеке дип атый алмыйм, һәм үз халкыбыз куды, майлы ипигә акчасы итсә ул башкасына төкереп тә бирми"", — дип язган иде музыкант. Рэпер Украинадагы сугышны хөкем итте. ""Бөтен сугышны узып Берлинга иткән һәм Суворов ордены белән бүләкләнгән бабам күрсә иде сезне. Әгәр ул 75 ел узганнан соң сез үзегезгә яңа свастика уйлап чыгарып, үзегезне Европаны азат итүчеләр дип санап, иртә таңнан 28 тапкыр кечерәк булган тугандаш илгә һөүм итәчәгегезне белсә, ул сезнең өчен сугышуын дәвам иткәнче үзен атып үтергән булыр иде"", — диде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Уфадагы мәхкәмә рэпер -ка ""ят агент"" турындагы канунны бозган өчен 300 мең сум штраф салды",1,news,Яңылыҡтар,1406,https://www.azatliq.org/a/32547535.html,2023-08-14T14:17:13+00:00
"Әхмәтова Сәминә төшөргән һүрәт. Туймазы районы, Серафимовка ауылы.","""Балыҡта"" һүрәте",0,analytics,"""Мин донъяны һүрәтләйем""",66,https://amanat.su/articles/min-donyany-r-tl-yem/2024-09-07/baly-ta-r-te-3915298,2024-09-07T11:15:00+00:00
"Бынан тыш, унан яһалған дарыуҙар йөрәк тамырҙарында, баш мейеһендә ҡан әйләнешен яҡшырта, артериаль баҫымды, үҙәк нервы системаһы эшмәкәрлеген көйләй. Шулай уҡ йөрәк мускулдарының ҡыҫҡарыуын яҡшырта, тахикардия, аритмия күҙәтелгәндә лә файҙаһы ҙур, йөрәк тәңгәлендәге ауыртыуҙы баҫа, баш әйләнеүенән арындыра. Ашҡаҙан-эсәк ауырыуҙарына килгәндә, энәлек панкреатит, гастрит, эс китеү кеүек сирҙәр яфалағанда ярҙам итеүе ихтимал. Шулай ҙа һәр нәмәлә сама кәрәк: энәлек емештәрен ризыҡ сифатында ҡулланғанда һаҡ булырға кәрәк, сөнки артыҡ ашағанда, еңелсә ағыуланырға мөмкин. Эсәктәргә зыяны тейеүе лә ихтимал. Емештәрҙе ашағандан һуң һалҡын һыу эсергә ярамай. Энәлекте йыйып, мейестә бер аҙ киптереп, аҙаҡ ит турағыс аша үткәреп, сәй йәки һут итеп эсергә лә мөмкин. Шулай ҙа уны ҡулланыу алдынан табип менән кәңәшләшергә онотмағыҙ. Шуны хәтерегеҙҙә тотоғоҙ: дауа өсөн энәлектең тик ҡыҙылы ғына файҙалы. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Ҡыҙылы ғына файҙалы,0,analytics,Сәләмәтлек,1573,https://henek.info/articles/----+-+/2025-07-23/y-yly-yna-fay-aly-4323444,2025-07-23T12:45:00+00:00
"2019 йылдан алып Башҡортостан Республикаһы Торлаҡ һәм ҡала мөхите милли проектының Уңайлы ҡала мөхите булдырыу федераль проектын тормошҡа ашырыуҙа ҡатнаша. миллипроект нацпроект национальныепроекты Башкортостан БР Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, алты йыл эсендә 806 йәмәғәт урыны төҙөкләндерелгән, бының өсөн 8,2 миллиард һум аҡса тотонолған. Республика халҡы Уңайлы ҡала мөхите булдырыу программаһы сиктәрендә төҙөкләндереләсәк урынды, проектты үҙе һайлай. 2021 йылда үткән тәүге онлайн тауыш биреүҙә 387 мең кеше ҡатнашһа, 2022 йылда уларҙың һаны 560 меңгә тиклем артҡан, 2023 йылда – 760 меңгә, ә 2024 йылда иһә миллионға еткән. 2024 йылда 123 йәмәғәт урыны төҙөкләндерелгән. 2025 йылда яңы Йәшәү өсөн инфраструктура милли проекты буйынса 94 йәмәғәт урынында яңыртыу эштәре алып барыу күҙаллана. Фото һәм сығанаҡ –.",Уңайлы мөхит булдырыла,0,analytics,Милли проекттар,859,https://bashkizi.ru/news/milli-proekttar/2025-02-26/u-ayly-m-hit-buldyryla-4137144,2025-02-26T11:38:00+00:00
"Башҡортостандың мәғариф һәм фән министры Илдар Мәүлетбирҙин белдереүенсә, эксперттар комиссияһы белем биреү проекттарын баһаланған, уларҙың 150-һе еңеүсе тип билдәләнгән. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Республика ауылдарында йәш педагогтар араһында грантҡа эйә булыусылар асыҡланды,1,news,Яңылыҡтар,293,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-25/respublika-auyldarynda-y-sh-pedagogtar-ara-ynda-grant-a-ey-bulyusylar-asy-landy-3897975,2024-08-25T21:35:00+00:00
"Мин уға телефондан шундай кәңәш бирҙем: - Плитәгә (плиткәгә, газға) таба ултыртып йылытырға (эҫетергә) кәрәк, бер шешә спирт алып, бер аҙын ҡалдыр, ҡалғанын эҫе табаға ҡой. Ҡатыныңды ултырғысҡа ултырт, аяғын ошо табаға баҫтыр, үҙеңә ҡатыныңдың аяғын йылы спирт менән тубығына тиклем ыуырға кәрәк. Спиртты табан һурып ала, табала тик һыу ғына ҡала. Шунда уҡ, баяғы ҡалған ҡалдырғанын эсереп, ҡатыныңды йылы юрған менән ябып һалып ҡуй, башы ла күренмәһен, - тип аңлаттым. Бер аҙналап ваҡыт үткәс, Айбулат шылтыратты: - Ағай, ҡатыным шәбәйҙе бит. Һеҙ өйрәткәнсә эшләнем. Һалып ҡуйған инем, ҡатыным йоҡланы, иртәнсәк кенә уянды, ә юрғаны һығып алмалы һыу ине. Үҙе, минең бер ерем дә ауыртмай, ти, баҫып ҡарай, атлай ала. Беҙ һеҙгә шундай рәхмәтлебеҙ. Бер айлап ваҡыт үткәс, тағы шылтыратты, ҡатыны үҙен яҡшы тоя, йүгереп йөрөй. Уколын алырға ла онотҡан икән. Был хәлгә ун йылдан ашыу ваҡыт үтте. Хәлдәрен һөйләп торалар"". Сығанаҡ: ""Олатайҙар аманаты"" китабынан - ИҒТИБАР! Ҡаршы күрһәтмәләр бар. Был мәғлүмәт таныштырыу маҡсатында ғына бирелде. Алымды ҡулланыр алдынан дауалаусы табип менән кәңәшләшегеҙ.",Атлай алмаған (Булған хәл),0,analytics,"""Халҡым һаулығы - илем байлығы""",1099,https://tamasha-rb.ru/articles/khal-ym-auly-y-ilem-bayly-y/2024-09-19/atlay-alma-an-bul-an-h-l-3936042,2024-09-19T11:51:00+00:00
Был хаҡта республика етәксеһенең матбуғат хеҙмәтендә хәбәр иттеләр.,Башҡортостанда яңы министрлыҡтар булдырылды,0,analytics,Сәйәсәт,67,https://shonkar.com/news/s-y-s-t-m-kho-u/2025-03-11/bash-ortostanda-ya-y-ministrly-tar-buldyryldy-4152612,2025-03-11T11:57:43+00:00
"Заместитель Председателя Правительства России Дмитрий Чернышенко отметил, что Президент Владимир Владимирович Путин поставил задачу – создать к 2030 году эффективную систему подготовки кадров для приоритетных отраслей экономики исходя из прогноза потребности в них. На это направлен федпроект «Профессионалитет» национального проекта «Молодежь и дети». В рамках него активно развивается экосистема чемпионатов по профессиональному мастерству. В прошлом году в организацию чемпионата «Профессионалы» и Чемпионата высоких технологий были вовлечены более 7,6 тысячи работодателей по всей стране. - В 2025 году в мероприятиях движения «Профессионалы» приняли участие более 1 миллиона 130 тысяч человек. Более 28 тысяч победителей и призеров прошлого года получили предложения о стажировке и трудоустройстве на ведущие предприятия страны. Желаю конкурсантам нового чемпионатного цикла уверенности в своих силах и ярких побед! Пусть ваши таланты и навыки станут крепким фундаментом для будущих достижений нашей страны, – сообщил вице-премьер. Региональный этап Всероссийского чемпионатного движения по профессиональному мастерству «Профессионалы» продлится до 28 февраля. В число конкурсантов войдут школьники от 14 лет (юниоры) и студенты колледжей и техникумов (основная категория). Они продемонстрируют свои навыки по компетенциям, которые наиболее востребованы работодателями в их регионах. Соревнования пройдут на различных площадках, в том числе на территории предприятий. - Минувший год для движения «Профессионалы» стал поистине знаковым. Более миллиона участников, 296 востребованных и инновационных компетенций, масштабный финал чемпионата «Профессионалы», прошедший в трех городах. За впечатляющими цифрами – судьбы тысяч ребят, которые обрели уверенность в своих силах, получили предложения о стажировках или трудоустройстве. Чемпионаты помогают синхронизировать подготовку студентов колледжей и техникумов с запросами предприятий: ребята осваивают именно те навыки, которые нужны бизнесу прямо сейчас, а работодатели получают готовых специалистов. Это точная настройка образования под реальные нужды экономики, где каждый конкурсант знает, что его мастерство востребовано, – отметил Министр просвещения РФ Сергей Кравцов. Конкурсанты, показавшие лучшие результаты на региональном этапе, представят свои субъекты Российской Федерации на итоговом (межрегиональном) этапе, а завершающими событиями чемпионатного цикла 2026 года станут финалы чемпионата «Профессионалы» и Чемпионата высоких технологий. Всероссийское чемпионатное движение по профессиональному мастерству «Профессионалы» направлено на поддержку талантливой молодежи, укрепление кадрового потенциала и обеспечение технологического суверенитета России и включает в себя чемпионат «Профессионалы» и Чемпионат высоких технологий. Чемпионат «Профессионалы» – самое масштабное соревнование по профессиональному мастерству в России, он проходит по наиболее востребованным и массовым компетенциям в соответствии с запросами реального сектора экономики. Чемпионат высоких технологий – это конструкторское бюро новых профессий, соревнования проходят по инновационным компетенциям, востребованным в условиях высокотехнологичного производства и цифровой экономики для обеспечения достижения технологического суверенитета. Оба чемпионата проводятся в рамках федерального проекта «Профессионалитет» нацпроекта «Молодежь и дети». Движение «Профессионалы» организовано при поддержке Минпросвещения России. Федеральный оператор – Институт развития профессионального образования. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Открыт чемпионатный цикл «Профессионалы»,0,analytics,Мәғариф,3653,https://uchbash.com/articles/professionalnoe-obrazovanie/2026-01-14/otkryt-chempionatnyy-tsikl-professionaly-4537168,2026-01-14T17:56:00+00:00
"В документе указывается, что награда связана со значительным вкладом жителей города в Победу в Великой Отечественной войне. В годы войны Ишимбаю довелось сыграть особую роль. Всего за годы Великой Отечественной войны страна получила около 4,5 млн тонн ишимбайской нефти.",Президент РФ В. В. Путин присвоил городу Ишимбай почетное звание,1,news,Яңылыҡтар,270,https://uchbash.com/news/novosti/2025-01-16/prezident-rf-v-v-putin-prisvoil-gorodu-ishimbay-pochetnoe-zvanie-4085752,2025-01-16T10:50:00+00:00
"Әллә күҙ тейҙеме, сихыр ғәләмәтеме тип, муллаға киткән. – Әсәй яңғыҙ ҡалды, янына һирәк ҡайттыҡ, шуға арып китеүен дә һиҙмәгәнбеҙ. Хәҙер бер ниндәй ҙә дауа ярҙам итмәй, – тигән ҡатын. – Әсәйеңде өйөңә алып ҡайт та эргәһендә булырға тырыш, ваҡытығыҙҙы бергә үткәрегеҙ, – тип яуаплаған дин әһеле. Ҡатын шулай эшләгән. Күпмелер ваҡыт уҙғас, әсәһе һауыҡҡан. Был шифаның серен белергә теләп, ҡатын ҡабат мәсеткә барған. – Әсәйемдә ниндәй ауырыу булды икән? Һеҙ ҡушҡанса эшләгәс, ул ысынлап терелде, – тигән муллаға. – Ул балалары хәлен белешмәгәнгә, борсолоп, ауырыуға һабышҡан. Ә был сирҙе яҡын кешеләрҙең мөхәббәте, йәнәшәһендә тороу, әсәйгәк булыу ғына дауалай ала, – тип аңлатҡан уныһы. Эйе, шулай йыш ҡына донъя мәшәҡәттәренә һылтанып, тормош ығы-зығыһынан бушамай яҡындарҙың хәлен белешеп шылтыратырға, тыуған йортҡа ҡайтырға әмәл тапмайбыҙ. Ә әсә тәҙрәнән күҙен алмай балаһын көтә. Әсә күңеле – балала, баланыҡы –- далала. Әсәһенә игелек күрһәтмәгән баланың яҙмышы хәйерле булмаҫ. Иҫән саҡтарында хәлдәрен беләйек, эргәләренә ҡайтайыҡ, яңғыҙ ҡалдырмайыҡ. Мәрхүм булғастары ла онотмайыҡ. Уларҙың рухына көн дә доға ҡылһаҡ та, артыҡ булмаҫ. Мөхәммәт пәйғәмбәргә бер кеше килгән дә: ""Ата-әсәм яҡты донъянан китте, уларға хәҙер ниндәй изгелек эшләй алам? "" – тип һораған. Пәйғәмбәр: ""Биш төрлө изгелек ҡыла алаһың. Беренсеһе – урындары йәннәттә булһын тип доға ҡылып тороу, икенсеһе – истиғфар ҡылыу, йәғни Аллаһтан, уларҙың гонаһтарын ғәфү ҡыл, тип һорау, өсөнсөһө – ата-әсәңдең иҫән саҡтағы берәй хәйерле, яҡшы хыялы тормошҡа ашмаһа, шуны бойомға ашырыу, дүртенсеһе – уларҙың дуҫтарын хөрмәт итеү, улар менән аралашыу, бишенсеһе – ата-әсәйең яғынан яҡын туғандарың менән яҡшы мөнәсәбәттә булыу. Былар үтәлһә, уларҙың рухтары тыныс буласаҡ"", – тигән. Әллә күҙ тейҙеме, сихыр ғәләмәтеме тип, муллаға киткән. – Әсәй яңғыҙ ҡалды, янына һирәк ҡайттыҡ, шуға арып китеүен дә һиҙмәгәнбеҙ. Хәҙер бер ниндәй ҙә дауа ярҙам итмәй, – тигән ҡатын. – Әсәйеңде өйөңә алып ҡайт та эргәһендә булырға тырыш, ваҡытығыҙҙы бергә үткәрегеҙ, – тип яуаплаған дин әһеле. Ҡатын шулай эшләгән. Күпмелер ваҡыт уҙғас, әсәһе һауыҡҡан. Был шифаның серен белергә теләп, ҡатын ҡабат мәсеткә барған. – Әсәйемдә ниндәй ауырыу булды икән? Һеҙ ҡушҡанса эшләгәс, ул ысынлап терелде, – тигән муллаға. – Ул балалары хәлен белешмәгәнгә, борсолоп, ауырыуға һабышҡан. Ә был сирҙе яҡын кешеләрҙең мөхәббәте, йәнәшәһендә тороу, әсәйгәк булыу ғына дауалай ала, – тип аңлатҡан уныһы. Эйе, шулай йыш ҡына донъя мәшәҡәттәренә һылтанып, тормош ығы-зығыһынан бушамай яҡындарҙың хәлен белешеп шылтыратырға, тыуған йортҡа ҡайтырға әмәл тапмайбыҙ. Ә әсә тәҙрәнән күҙен алмай балаһын көтә. Әсә күңеле – балала, баланыҡы –- далала. Әсәһенә игелек күрһәтмәгән баланың яҙмышы хәйерле булмаҫ. Иҫән саҡтарында хәлдәрен беләйек, эргәләренә ҡайтайыҡ, яңғыҙ ҡалдырмайыҡ. Мәрхүм булғастары ла онотмайыҡ. Уларҙың рухына көн дә доға ҡылһаҡ та, артыҡ булмаҫ. Мөхәммәт пәйғәмбәргә бер кеше килгән дә: ""Ата-әсәм яҡты донъянан китте, уларға хәҙер ниндәй изгелек эшләй алам? "" – тип һораған. Пәйғәмбәр: ""Биш төрлө изгелек ҡыла алаһың. Беренсеһе – урындары йәннәттә булһын тип доға ҡылып тороу, икенсеһе – истиғфар ҡылыу, йәғни Аллаһтан, уларҙың гонаһтарын ғәфү ҡыл, тип һорау, өсөнсөһө – ата-әсәңдең иҫән саҡтағы берәй хәйерле, яҡшы хыялы тормошҡа ашмаһа, шуны бойомға ашырыу, дүртенсеһе – уларҙың дуҫтарын хөрмәт итеү, улар менән аралашыу, бишенсеһе – ата-әсәйең яғынан яҡын туғандарың менән яҡшы мөнәсәбәттә булыу. Былар үтәлһә, уларҙың рухтары тыныс буласаҡ"", – тигән.",Баҡыйлыҡтағы атай-әсәйгә биш төрлө изгелек ҡылырға була,0,analytics,Йәмғиәт,3499,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-04-09/ba-yyly-ta-y-atay-s-yg-bish-t-rl-izgelek-ylyr-a-bula-4191396,2025-04-09T23:26:00+00:00
"Башкортстан башлыгы Радий ХәбировфикерләрБашкортстан башлыгы Радий Хәбиров Украинадагы сугыш белән бәйләп, түрәләргә Яңа ел бәйрәмен тыйнаграк итеп үткәрергә кушкан. Бу белдерүен ул республика хөкүмәте киңәшмәсендә ясаган. Бу хакта иткерә. — ""Махсус хәрби операция"" барганын беләбез (Украинага һөүмне Русия хакимиятләре шулай атый - ред. ). Әйдәгез Яңа елны тыйнаграк үткәрик. Муниципалитет башлыкларына фейерверкларга бирелеп китмәскә тәкъдим итәм, әйдәгез алардан башка гына, дигән ул. Шулай ук ул дәүләт һәм муниципаль оешмалар итәкчеләренә корпоративларны тыйнаграк итеп үткәрергә кушкан. ""Яңа ел алдыннан ыелып коллективны котлап, бер бокал шампан шәрабы эчеп куюны беркем тыймый, әмма акылдан язулар: ризыктан сыгылып торган өстәлләр, әйләнә-тирәдә артистларның биеп йөрүе булмасын"", дигән ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Хәбиров түрәләргә Яңа елны ""тыйнаграк"" үткәрергә кушкан",1,news,Яңылыҡтар,897,https://www.azatliq.org/a/32725619.html,2023-12-11T13:34:03+00:00
"Детскую сказку на башкирском языке «Мин башҡорт телен өйрәнәм» («Я учу башкирский язык») Лилии Искужиной в постановке заслуженного деятеля искусств РБ, главного режиссера театра Рустема Хакимова представил в День башкирского языка Национальный молодежный театр РБ имени Мустая Карима. В постановочной группе спектакля также художник-постановщик Искандар Бакиров, композитор Василь Гафаров, хореограф Александр Родионов, художник по свету Денис Черепанов. Мальчик Тимерхан попадает в беду из-за плохого знания родного языка. Чтобы спастись от этой напасти, ему с друзьям предстоит пройти Ураган загадок, Поляну пословиц, Болото скороговорок. Перед началом представления, в фойе театра детей встречала праздничная елка. Гости театра водили хороводы, отгадывали загадки, играли и традиционно зажигали новогоднюю елочку вместе с Дедом Морозом, Снегурочкой и героями сказок.","В Молодежном театре состоялся спектакль ""Мин башҡорт телен өйрәнәм""",0,analytics,Файҙалы эштәр,869,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-12-15/v-molodezhnom-teatre-sostoyalsya-spektakl-min-bash-ort-telen-yr-n-m-4053219,2024-12-15T00:01:00+00:00
"Ә беҙҙең Башҡортостан Республикаһы нәшриәт йорто ойошторған Яҙыл да от! акцияһы буйынса Башҡортостан юлдаш телеканалында уйнатылған бүләктәрҙе алыр өсөн ике баҫмаға яҙылыу хаҡында хатығыҙҙы электрон почтаһына юллағыҙ. Бергә булдыҡ, бергә ҡалайыҡ, дуҫтар!",2026 йылда – Башҡортостан гәзите менән!,0,analytics,Гәзиткә яҙылыу,254,https://bashgazet.ru/news/g-zitk-ya-ylyu/2026-01-15/2026-yylda-bash-ortostan-g-zite-men-n-4538055,2026-01-15T13:30:00+00:00
"Бөгөн Башҡортостанда көндөҙ 18 градусҡаса һалҡынайта, тип хәбәр итте синоптиктар. Башгидромет мәғлүмәттәре буйынса, 17 июндә аяҙлы-болотло һауа торошо көтөлә. Ҡыҫҡа ваҡытлы ямғырҙар, урыны менән йәшен була. Ел көньяҡ-көнбайыштан, көнбайыштан талғын, көндөҙ урыны менән көсәйеүсән. Һауа температураһы көндөҙ 18, 23 градус. Шаршамбы, 18 июндә, йәнә ҡыҫҡа ваҡытлы ямғыр, урыны менән йәшен көтөлә. Ел көньяҡ-көнбайыштан, көнбайыштан талғын, көндөҙ урыны менән көсәйеүсән. Һауа температураһы төндә 9,14, көндөҙ 18, 23.",Һауа торошо үҙгәрә,0,analytics,Йәмғиәт,513,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-06-17/aua-torosho-g-r-4278490,2025-06-17T09:35:00+00:00
"Балалар һәм үҫмерҙәрҙең яман шеш сиренә юлығыуы - Рәсәй медицинаһында ҙур проблемаларҙың береһе. Статистиканан күренеүенсә, балалар һәм үҫмерҙәр араһында был хәүефле сир арта ғына бара, тимәк, йәмғиәттең, етәкселәрҙең һәм белгестәрҙең был мәсьәләгә тағы ла етдиерәк иғтибары талап ителә. Заман талаптарына ярашлы диагностика, юғары технологиялар һәм ваҡытында дауалай башлауҙың мөһимлеге бәхәсһеҙ. Былтыр Республика балалар клиник дауаханаһы базаһында асылған Онкология һәм гематология үҙәге алдында торған онкология, гематология һәм иммунология сирҙәренә дусар балаларға махсус юғары технологиялар ярҙамы күрһәтеү, был йүнәлештәге медицина ярҙамы сифатын һәм кимәлен яҡшыртыу бурысы ла арта бара. Үҙәк төҙөү тураһындағы ҡарарҙы Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Һаулыҡ һаҡлау министрлығы етәкселәре менән бергә кәңәшләшеп ҡабул итте. Учреждениеның бик ҡыҫҡа осорҙа, ике йылдан аҙ ғына күберәк ваҡытта ҡалҡып сығыуы үҙе мөғжизә. Бер яҡтан, Балалар һаулыҡ һаҡлау тармағын үҫтереү милли проекты ярҙам итһә (федераль үҙәк төҙөлөшкә дүрт миллиард һумдың 1,5 миллиард һумын ҡапланы), икенсе яҡтан, сирлеләрҙе дауалауға мохтажлыҡ (ауырыуҙарҙың барыһы ла махсус ярҙамды өйҙә алыу мөмкинлегенә эйә булманы) эште тиҙләтеүгә этәрҙе. 2023 йылда Мәскәү һәм Санкт-Петербург федераль үҙәктәрендә Башҡортостан балаларын 320 тапҡыр ҡабул иттеләр. Хәҙер кескәй пациенттарға махсус дауаны өйгә яҡын үҙәктә, Башҡортостанда алырға мөмкин. Проекттың ҡатмарлығы уның ғәҙәттәге өлгө буйынса төҙөлмәүендә. Үҙәк инновациялы, заманса булһын өсөн алға ҡарап эш итеү мөһим ине. Федераль үҙәктәге хеҙмәттәштәребеҙ был ҡарашты хупланы. Дима Рогачев исемендәге балалар гематологияһы, онкологияһы һәм иммунологияһы Милли медицина тикшеренеү үҙәге президенты, академик Александр Румянцев үҙәкте асыуҙа ҡатнашып, уның илдә иң яҡшы төбәк онкология үҙәге булыуын билдәләне, – тине һаулыҡ һаҡлау министры Айрат Рәхмәтуллин. Төҙөгәс, һәйбәт итеп, байтаҡ йылдарға уңышлы хеҙмәт итерлек итеп төҙөргә кәрәк, тигән ниәттән сығып планлаштырылды. Ете ҡаттан торған, 18 мең квадрат метр майҙан тәшкил иткән үҙәк 92 пациентҡа һәм яҡындарына иҫәпләнгән. Бында иммунология һәм молекуляр биология лабораториялары, төрлө йүнәлештәге бүлексәләр, көндөҙгө стационарҙан тыш, ҙур операция бүлмәһе юғары технологиялы хирургия әмәлиәттәрен башҡарырға, шул иҫәптән нейроонкологик пациенттарҙы ҡабул итергә мөмкинлек бирә. Белгестәр Мәскәү һәм Санкт-Петербургтың махсуслаштырылған үҙәктәрендә уҡыу курстарын, ҡайһы берәүҙәре Швейцарияла, Англияла стажировка үтте. Элек ҡулланылмаған диагностика һәм дауалау технологияларының ғәмәлгә индерелеүе, яңы терапия ысулдары хәүефле сирҙәргә ҡаршы һөҙөмтәле көрәшергә ярҙам итәсәк. Үҙәктә булдырылған уңайлы шарттар ҙа ауыр сирҙәр менән көрәшергә ярҙам итә. Айырым палаталар, балаларға ярҙам итеүсе өлкәндәр өсөн карауаттар урынлаштырылыуы, уйын бүлмәләре, уҡыу кластары – барыһы ла ғәҙәти тормош шарттарына яҡынлаштырылған. Үҙәктең өҫтөнлөктәрен кескәй пациенттар ғына түгел, уларҙың яҡындары, ата-әсәләр ҙә баһаларға өлгөрҙө. Айырыуса хис-тойғоға бай, хәстәрлекле әсәләр ғәжәпләнеүҙәрен йәшермәй, беҙҙә, Башҡортостанда, шундай яҡшы шарттар булыуына ышанып та етә алмайбыҙ, ти улар. Үҙәктең төп бурыстарының береһе тормошҡа ашырылды – балалар юғары технологиялы медицина ярҙамы ала. Алдағы мөһим этап – үҙәктәге заманса ҡорамалдарҙың бөтә мөмкинлектәрен һәм табиптарҙың белемен тулыһынса файҙаланыу. Статистиканан күренеүенсә, республикала йыл һайын балаларҙа 120-гә яҡын онкология сире теркәлә. Үҙәктең ҡеүәте бынан тыш, күрше төбәк пациенттарына ярҙам итергә лә мөмкинлек бирә. Республика баш ҡалаһында мөһим һәм көтөп алынған медицина учреждениеһының эш башлауын Рәсәй Президенты Владимир Путин да юғары баһаланы һәм балалар сәләмәтлегенә ҡағылған бөтә нәмә – изге бурыс, тип тағы бер ҡат иҫкә төшөрҙө. Былтыр июль аҙағында яңы үҙәктә Башҡортостан тарихында тәү тапҡыр етди ҡан сирҙәрендә ҡулланылыусы ҡатмарлы операция – елек майын күсереп ултыртыу әмәлиәте үткәрелде. Табиптар коллективының был аҙымға оҙаҡ әҙерләнеүе, Дима Рогачев исемендәге үҙәк белгестәренең баһалап бөткөһөҙ ярҙам күрһәтеүе яҡшы билдәле. Һөҙөмтәлә ун йәшлек ҡыҙға үткәрелгән үтә яуаплы тәүге операция уңышлы үтте. Ә бындай бәхетле, тулҡынландырғыс мәлдәр, еңеүҙәр үҙәк яҙмышында аҙ булмаҫ, ауыр сирҙәр менән көрәштә тәьҫирле яңы ысулдар, технологиялар артабан да камиллашыр тип өмөтләнәбеҙ. Бик үкенесле, беҙҙең балаларыбыҙ ауырый, айырыуса сирҙәрҙең ауыр булыуы. Һәм беҙҙең бурыс – улар өсөн иң яҡшы шарттар тыуҙырыу. Элек бындай  пациенттарға операция яһатыу өсөн башҡа төбәктәргә китергә тура килә ине. Хәҙер Өфөлә асылған Үҙәк һөҙөмтәһендә сифатлы дауаны өйҙә алырға мөмкин. Балаларыбыҙҙың сәләмәтлеге – был иң ҙур ҡиммәт. Беҙ хатта иң ҡатмарлы осраҡтарҙа ла өйҙән алыҫ китмәйенсә сирҙе диагностикалау һәм баланы һауыҡтырыу мөмкин булһын өсөн барыһын да эшләйбеҙ. Быға Балалар онкологияһы һәм гематологияһы үҙәге ярҙамға килә. Һәм Мәскәү, Санкт-Петербургтың төп клиникаларында стажировка үткән иң яҡшы белгестәр. Үҙәк алдынғы ҡорамалдар менән йыһазландырылған, бында өр-яңы дауалау ысулдары файҙаланыла: таргет терапияһы, иммунотерапия, юғары дозалы химия терапияһы, аҙ тишемле хирургия. Республикала беренсе тапҡыр елек майын аутотрансплантациялау үткәрелде – был алға табан иҫ киткес ҙур аҙым! Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Өйҙә дауаланыу яҡшыраҡ,0,analytics,Сәләмәтлек,5369,https://bashgazet.ru/articles/s-l-m-t-bulayy/2025-12-14/y-daualanyu-ya-shyra-4506085,2025-12-14T09:45:00+00:00
"Автобусы марок ГАЗ, ПАЗ и УАЗ предназначены для перевозки школьников и полностью укомплектованы для обеспечения безопасного проезда детей. Все новые автобусы отвечают установленным техническим стандартам, включая наличие ремней безопасности, выдвижной подножки у пассажирских дверей, системы ограничения скорости, внутренней и внешней аудиосистем, а также устройства подачи звукового сигнала при движении назад. Также они оснащены тахографами и навигационным оборудованием ГЛОНАСС или ГЛОНАСС. На данный момент подвозом к месту обучения и обратно охвачены 52 206 учеников из 876 школ, расположенных в 2638 населенных пунктах нашей республики. Для этих целей используются 1523 школьных автобуса. Кроме федеральной поддержки, республика регулярно приобретает школьные автобусы за счет собственных ресурсов. За последние пять лет благодаря региональному финансированию было куплено 253 автобуса. В общей сложности за этот период школы получили 700 новых транспортных средств, приобретенных за счет федерального и регионального бюджетов.",50 новых автобусов переданы в школы,0,analytics,Файҙалы эштәр,1033,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-12-05/50-novyh-avtobusov-peredany-v-shkoly-4039644,2024-12-05T15:25:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАны тарих укытучылары бишенче-иденче сыйныф балаларына укытачак. Русия мәктәпләренә Русия халыкларының рухи-әхлакый мәдәнияте нигезләре дәресе кире кайтачак. Аны тарих укытучылары бишенче-иденче сыйныф балаларына укытачак. Бу хакта патриарх Кирилләйтте, дип иткерә ТАСС дәүләт агентлыгы. Русия мәгариф министры Сергей Кравцовисә бу фәннең мәктәпләргә 2026 елның 1 сентябреннән кайтачагыниткергән. Русия халыкларының рухи-әхлакый мәдәнияте нигезләре дәресен башта 2023 елдан башлап, бишенче-тугызынчы сыйныф балаларынаукытмакчылар иде. Яңа фәнне укытуның максаты – укучыларда ""шәхес тәрбияләү"", аларны ""Русиянең традицион рухи-әхлакый кыйммәтләренә, әмгыятьтә үз-үзеңне тоту кагыйдәләренә һәм нормаларына тарту"" диелде. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Киләсе елдан мәктәпләрдә Русия халыкларының рухи-әхлакый мәдәнияте нигезләре дәресе укытыла башлый,1,news,Яңылыҡтар,787,https://www.azatliq.org/a/kilase-eldan-rusiya-maktaplarenda-rusiya-haliklarining-ruhi-ahlakiy-madaniyate-nigezlare-darese-ukitila-bashliy/33292076.html,2025-01-28T17:46:26+03:00
"– Өләсәй, өләсәй, тор, асыҡтым, – бәләкәй ейәненең һүҙҙәренә уянып китте Гөлнур. Ошо сабыйҙар хаҡына аяғына баҫып килә ул. Врачтар, ҡәтғи генә итеп, юҡ тиһәләр ҙә. Алға китеш бар. Сырхау кешене, теләгән теләктәре лә йүнәлтә тиҙәр бит. Ысын, ахырыһы. .Бер генә бөртөк ҡыҙ булып үҫте ул. Нишләптер, башҡа балалары булманы атай-әсәһенең. Ниңә минең ағай-апайҙарым, йә булмаһа кесе туғандарым юҡ тип һораһа: Эй, бәпесем, һине саҡ табып алдыҡ, – тип яуап бирерҙәр ине. Шулай итеп яйлап онотолдо төпсөнөүҙәр. Иркәләнеп кенә үҫте. Артыҡ йәлләп тә үҫтергәндәрҙер бәлки. Аяғына зәғифләнеп ҡалды бала саҡта. Һигеҙ йәшендә, муйыл ағасынан йығылып төшөп имгәнде. Быуынын да ултырттылар, һыламаған май ҡалманы. Тик. бер аяғы ҡыҫҡараҡ булып үҫеште. Ә шулай ҙа ауылда беренсе ҡыҙ ине! – Матурлыҡты ҡыҙыңа Хоҙай муллап биргән, Сәлимә. Хур ҡыҙылай! – тип әйтеп килделәр ауылдаштары. Үҙ ыңғайына баҫып торһа, кәртинкә меней? Тик шул, атлап китһә, ҡыйшайыңҡырай. Ә сәстәре, оҙооон ине, үксәһенә тиклем. Хәҙер киҫтерҙе. Биленән ҡалдырып. Йоҡарһа ла, матур сәсе. Сикә тирәһендә генә ағара башланы. Нәҫелдәрендә сәстәре бик ағарып бармай. Элек дуҫ ҡыҙҙары ярышып тарарҙар ине. Ине. Барыһы ла артта хәҙер. .Ауылда тыуып үҫкән кеше икелетә бәхетле бит ул. Нишләптер, Гөлнур һәр саҡ шулай уйлай. Бына ҡарағыҙ әле. Яҙ миҙгеле – үҙе бер сихри донъя. Ҡуй инде, йоҡонан уятмағыҙ – тигән һымаҡ шыбырҙап ҡына ҡар һыуҙары аға. Үпкәләп кенә үләндәр морон төртә. Ҡояш апайҙы һағындыҡ, асығыҙ, зинһар ер-япманы, тигәндәй. .Таң менән әсәйеңдең сепарат тауышына уянып китеүе-үҙе бер серле моң. Быжж, быжжж. Ятаһың тыңлап, күҙәтәһең. Ситтән кеше эшләүен еңел генә кеүек тояһың. Хәрәкәттәре лә еңел тип. Хәҙер генә аңлайһың, иртәнге татлы йоҡоһон ауыл ҡатындарының. Ә, көҙҙәрен һуң! .. Алтын төҫтәр! .. Бар тәбиғәт һарғылт төҫтәргә мансыла. Тыныс, һиллек. Муллыҡ айы. Ауылдың гөрләгән мәле. Ихласлап иген ташыһындармы. Ҡауын тейәлгән арбалар. Сөгөлдөр баҫыуҙары ҡайнай. Тирә-яҡ эш менә тулған. Тормош үҙе бер агрегат кеүек. Мәктәп балалары менән нисек күңелле йөрөйҙәр ине ярҙамға. Комсомол, пионерия осоро. Барыһы ла иҫтәлеккә ҡалды. Хеҙмәт тәрбиәләне бала-сағаны ул осорҙа. Һуңынан, күңелде тулыландырып, шәкәр тараталар ине бит әле. Эшләгәнеңә баһа. Эй, шатланаһың. .Эскерһеҙ бала саҡ! .. .. Бала саҡтың ғәмһеҙ сағы, ҡыштыр ул. Баҡса утарға түгел. Уйнайһың да, уйнайһың көнө буйы. Быймаларың, итектәрең шаҡылдап тора. Ҡайтырға уйлаған кеше юҡ. Барыбер ауыл балалары иркен үҫә. Тәбиғәт балалары. Бушҡа ғына атаҡлы йырсылар гүзәл тәбиғәт төбәктәренән түгелдер. – Ҡуй әле, төпкә төшмәйем, – Гөлнур уйҙарын бүлде. Уйҙарға бирелә лә китә шул. Ғүмер уҙа, аҡыл керә, балам. Минең йәшкә етһәң, бигерәк тутлы уйҙар, – тейер ине мәрхүм әсәһе. Эйе, тутлы хәҙер уйҙары, таҫыллап һалынған үҙ урынына. .Мәктәпте уңышлы тамамлап, Стәрлетамаҡтағы педагогия институтына уҡырға керҙе. Тырыш булды уҡығанда. Зәғифлеге күҙгә күренеп беленһә лә, староста итеп ҡуйҙылар. Тыңлата белә кешене Гөлнур. Характерлы тиҙәр ундайҙарҙы. Төркөм менән һайлағас, ризалашты. Студент йылдары уҙып та китте. Уҡып бөтөп, үҙ ауылына эшкә ҡайтты. Һигеҙ йыллыҡ мәктәп ауылдарында. Балалар күп. Йөҙөп эшләне. Йыр түңәрәге алып барҙы. Үҙеңә баһа биреп булмай. Тик Хисле йырлайһың, күңел төбөнән, тип директор үҙе ҡыҫтағас, түңәрәк эшен алды. Күрше ауылдар менән бер-береһенә концерттар ҡуйып йөрөй башланылар. Ана шунда осратты ла инде яҙмышын – Рәфис исемле шофер егетте. Колхоз автобусын йөрөтә ине. Кәрәк саҡта мәктәп йомоштарын ҡушалар. Райондар буйлап йөрөй торғас, яҡынлашып киттеләр. Өс йыл эшләп та ташланы. Йәше еткән. Рәфис тәҡдим яһағас, юҡ тимәне. Тауыш-тынһыҙ ғына ғаилә ҡороп ебәрҙеләр. Тәүҙә иренең әсәләрендә төпләнһәләр, аҙаҡ колхоз йортонан бер бүлмә алып башҡа күсенде йәш ғаилә. Һин үтәһе ғүмер юлын Үтмәҫ шул әсе елдәр. Һынағанды һынай яҙмыш, Түҙер бары сабырҙар. . Шшулай булып ҡуйҙы ла. Үпкәһенә һыуыҡ тейеп, өс ай ауырыны тигәндә үлеп тә ҡуйҙы ире. Йүтәлләп йөрөп, кем белгән шулай булырын. Арҡаһына тотонорлоҡ хәл ҡалмағас барҙылар шул больницаға. Тик үпкәһе шешеп таралған ине инде. Бер йәшлек ҡыҙы менән тол ҡалды йәш ҡатын. Һынау артынан һынау. Оҙаҡ та тормай, атаһы ла ташлап китте яҡты донъяны. Әсәһе эргәһенә ҡайтып, кире бергә йәшәп алып киттеләр. Ҡыҙы, Ләйсәне һөйөндөрә әсәһен. Атаҡай ғына! Шым ғына күренһә лә, шундай шуҡ. Һөйкөмле бала. Өйҙәренең биҙәге, ҡолонсағы. Шулай алтынсы йәшкә лә етте бәпесе. – Ҡыҙым, һин юҡта Тимерәйҙән килеп һоратып киттеләр бит әле. Күркәм генә күренә буласаҡ кейәүең, – тип шаяртыу ҡатыш әсәһе ҡаршы алды бөгөн. Нисек инде һораттылар? – Йола буйынса, балам. Күрше әбейе менән килделәр. Туғандары беҙҙең ауылда бар тей, шикелле. Маҡтағандар һине. Кис, үҙем килеп сығам, тип хушлашты буласаҡ кейәү балаҡай. Һиңә сәләм әйтергә ҡушты, Фәрүәз исемле. Үҙе лә яңғыҙлыҡтан талсыҡҡайны. Әсәһе лә: Яңғыҙ үткәрмә матур сағыңды, балам. Бешкән сағың бер осор. Ләйсәнеңә лә иптәш алып ҡайтырһың – тигәс, өгөтөнә ҡаршы килмәне шул. Килгән-киткәнендә яғымлы күренде Фәрүәз. Механизатор икән. Өй башлаған. Ризалашты ла ҡуйҙы Гөлнур. Ике-өс көнләп кенә белгән ир кешегә ышанып алға атланы. Йәмле июнь айы ине. Кем йәй көнө сыҙаһын һыу инмәй. Ире эштә булғанда, ҡыҙы менән һыу инеп ҡайттылар. Бәләкәй генә, тәрән булмаған күл ауыл эргәһендә. Исеме лә йәтеш, Мәләшле. Ҡыҙыу ҡояш нурҙарына ҡойоноп, эй шатлана ҡыҙсығы. Күңелдәре булып өйҙәренә ҡайттылар рәхәтләнеп һыу инеп. Кинәнес менән тәмләп сәй эсеп, эшкә кереште ул көн. Һаман хәтерендә ул көн. .Ҡолаҡ төбөнән зыңҡ итеп нимәлер осҡандай булғанға, тертләп артына әйләнеп ҡараған ине. Ҡурҡышынан ни күрә – сүмес тотоп ире тора ла һуң. – Нимә булды ул, – тип әйтеп тә өлгөрмәне. Һуғып та йыҡты иптәше. – Кәнтәй. Рөхсәт һорамай һыу инергә йөрөйһеңме? Ҡәйнештәреңде күҙләп. Иң яман һүҙҙәр ишетте был төн Гөлнур. Шунда ғына ҡайтып китмәй. Харап итте киләсәген. Кешенән оялам, кеше нимә әйтер, тигән булып ҡалды бит. Имеш, иренә ярамай айырылған. . Ахмаҡ булған. Хәҙер бына күрә емештәрен. Үҙенән оялып йәшәй. Кеше һүҙенән түгел. Ләйсәне ошо тауыштан һуң, күрә алмаҫ булды үгәй атаһын. Атай, – тип өйрәнеп, әкренләп яйға ла һалып киленә ине. Тик буталды барыһы. Бала күңеле кисермәне. Ҡурҡты. Ихтирамын юғалтты үгәй атаһына. Аяҡтарына теҙләнеп илап алып ҡалды Фәрүәз ҡатынын, ҡайтарманы. Ысынлап, башҡа ул хәтлем енләнеүҙәре булманы. Тик матур ҙа йәшәмәнеләр. Ярты йыл тигәндә улы Альфирға ла уҙған ине. Ләйсәне илап, бында йәшәмәйем, тип өләсәһенә ҡайтты. Ҡайтты тип. Ҡасып китте, әллә нисә тапҡыр кире үҙҙәренә ҡайтарып ҡаранылар. Тик иренә башҡаса ҡыҙы әйләнеп тә ҡараманы. Сабый күңеле рәнйегән ине. Кем рәнйетә һине – ҡасырға кәрәк. Үҙеңде яратырға кәрәк. Уҡыусыларына тәрбиә емештәрен ошо юҫыҡта аңлатһа ла, үҙе һүҙендә торманы. Кеше нимә һөйләр, тип ҡалды шул Гөлнур. Ә һуңынан. Йылдар уҙҙы. Малайҙары тыуҙы. Мәктәп эше күп ваҡытын ала ине. Йылы һүҙгә, ир наҙына әүрәп йәшәмәне ҡатын. Бер нисек тә ыңғайына ярай алманы. Ләйсәне, мәктәпте бөтөп училищеға керҙе. Ошо йылдар дауамында әсәһенә үпкәһен белгертеп кенә торҙо. – Мине түгел, иреңде һайланың. Өләсәйҙә төндәрен һине һағынып илай инем тип, – йөрәген йолҡоп сығарып ҡулдарына тотторорҙай булып ҡайтып китә ине Гөлнур үҙҙәренә. Кейем-һалым, ашауҙан өҙмәһә лә. Әсәй тәрбиәһен тулыһынса бирә алманы. Бирә алманы шул. Үҙе ғәйепле, бер кем түгел. Бала, әсәй эргәһендә үҫергә тейеш. Әсәй иркәһен төймаған бала, ҡырыҫ була. Күңеле тулы айҙай балҡымай. Ташландыҡ кеүек хис итә үҙен. Аңлай ҙа бит Гөлнур. Ваҡыт уҙған. Шулай байтаҡ ғүмер уҙып кителде. Илле бер йәшендә ире һыуға батып үлде. Эштән нисек кенә арып ҡайтһа ла, ихлас балыҡсы ине. Үҙенсә хоббиһы. Эләкһә лә, эләкмәһә лә, яр буйын тапаны. Альфиры егет булып үҫеп етте. Үҙе лә ваҡыты етеү сәбәпле, уҡытыусы стажы менән пенсия ала башланы. Шулай ҙа эшен тиҙ ҡалдырманы. Эшләне лә әле бер осор. .Ир ҡайғыһы – итәктә, баланыҡы – йөрәктә. Ана шул, бала ҡайғыһы аяктан йыҡты ла инде. Ҡыҙы, саҡлы-суҡлы уҡыуын тамамлағас, ауылға ҡайтты. Ял көндәрендә күренмәгән шул, эсеүгә һалышҡан булып сыҡты. Етмәһә, балаға уҙған. – Атаһы кем? – тип һораһаң, яуабы ней тора. Ояты! – Һинең иреңде лә күрмәйем, – тип уҫал төрттөрә башланы. Һәр бер өйрәтеүгә яуабы бар. Имеш тә ул ир эҙләп күрше ауылға китмәгән ваҡытында. Балаһын ҡыуып ҡайтармаған. Тәфсилләп, дөрөҫләп аңлата башлаһаң, донъяны ҡыйрата башлай. Шунан китә иреш-талаш. Илауҙар. Һуңғы алты йылда ошондай тормош хөкөм һөрә. Ябай ғына ауыл ғаиләһендә. Хәҙер балалары өсәү, ейәндәргә бай Гөлнур. Тупылдап торған малайҙар. Биш-алты ир индереп йәшәп тә ҡараны ла бит ҡыҙы. Араларында арыу ғыналары бар ине. Бигерәк дыуамал шул. Үҙе башлап һуғыша башлай. Юҡтан талаш сығара. Ошо хәлдәрҙән ауырыу ғына аяҡтарына етә ҡалды Гөлнурҙың. Хәлгенәһе юҡ. Саҡ йөрөй. Альфиры бушаған арала ҡайтып өгөт-нәсихәт уҡыһа, аҙыраҡ рәтләнә апаһы. Өйҙө улына яҙҙырҙы, шуға ла үпкәләй. Яҙҙырмаҫ ине, ҡыуып сығарыуы бар. Альфирына ышанысы ҙур. Эсмәй. Эшләп йөрөй. Туғандарын кейендерә. Эскелектән дауалап та ҡаранылар Ләйсәнде. Шымлатып, имләгән дарыуҙар эсереүҙәр. Куп инде ул. Нимә генә ҡулланманы Гөлнур менән улы. Тик ваҡытлыса шул. Яман сиргә тарыны балаһы. Ямау өҫтөнә ямау. – Ана, күрәһеңме, яратҡан улыңа – өй, миңә күкиш! – тип туҡмап һалып ҡуйҙы элекке көн. Йәш ҡатындың эсеүе, әлбиттә, халыҡ телендә йөрөй. Опека хеҙмәткәрҙәре лә килеп, әллә нисә тәрбиәләп маташтылар. Гөлнур Раисовна, бер һүҙегеҙ етә – сабыйҙарҙы алып китәбеҙ. Яҡшы урынға урынлаштырырбыҙ, – тип өгөтләһәләр ҙә риза түгел. Үҙе ҡараясаҡ хәленән килгәнсә. Бәлки аҡылына килер тип өмөт итә әсәй. Әсәй бит ул, ышанырға тейеш әсәй кешегә. Ейәндәрен бирә алмай ул хөкүмәткә. Йөрәге ҡушмай. Ҡыҙына үпкәләрҙәр  тип ҡурҡа. Киләһе бәләләр ошонда бөтһөн ине, тип теләй. Ниндәй генә булһа ла яҙмыш, үҙ әсәләре менән үҫһендәр балаҡайҙары. Эсмәгән саҡтары була ла һуң Ләйсәндең. Керҙәрен йыуып ала ап-аҡ итеп. Ҡоймағын да ҡоя һирәкләп. Үҙ ҡулдары менән сығарған күктәренә кремдәр һөртөп яйлай әсәһенең тәнен. Йәлләй бит барыбер. Тимәк, һуң түгел әле. Юҡ, һуң түгел. Ышана ул балаҡайына. Ышана. Хоҙай аяғынан ғына яҙҙырмаһын. Хәҙер өсләтә түләй бит ул хаҡты. Өсләтә. Өсләтә. Римма Саньярова.",Өсләтә (хикәйә) Римма Санъярова.,0,analytics,Әҙәбиәт,9998,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-11-05/sl-t-hik-y-rimma-san-yarova-4453745,2025-11-05T15:26:00+00:00
"Оҙайлы һәм әүҙем тормош милли проекты (национальный проект Продолжительная и активная жизнь) сиктәрендә Стәрлетамаҡ балалар дауаханаһы механотерапия өсөн ҡорамалдар — Орторент Актив аппараты алды. Был хаҡта республиканың Һаулыҡ һаҡлау министрлығынан хәбәр иттеләр. Был медицина ҡорамалы аяҡтарҙы һәм ҡулдарҙы әүҙем механотерапиялау өсөн тәғәйенләнгән. Аппарат мускул корсетын нығытыуға, шешенеүҙе кәметеүгә булышлыҡ итә, физиологик симметрияны тергеҙеүгә ярҙам итә. Милли проект ярҙамында дауахана даими рәүештә техник базаны яңыртыу һәм хеҙмәтләндереү стандарттарын яҡшыртыу мөмкинлегенә эйә була, был ауырыуҙарҙы ваҡытында диагностикалауға һәм төбәк халҡының һаулығын яҡшыртыуға булышлыҡ итә. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Балалар өсөн бик файҙалы ҡорамал,0,analytics,Милли проекттар,803,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2025-12-22/balalar-s-n-bik-fay-aly-oramal-4517738,2025-12-22T07:10:00+00:00
"Рөстәм ИльясовфикерләрТатарстан эчке эшләр министрлыгының Икътисади иминлек идарәсе вәкилләре Актаныш районы башкарма комитеты итәкчесе Рөстәм Ильясовны тоткарлаган. Ул Тикшерү комитетына китерелгән дип яза ""Бизнес онлайн"" үз чыганакларына сылтанып. Басма язуынча, Ильясов Мөслим районында эшләгәндә бер ширкәттән ришвәт алуда шикләнелә. Ришвәт бәясе бер миллион сумнан артык диелә. Әлегә бу хакта рәсми хәбәрләр юк. Рөстәм Ильясов 20 ноябрьдә бертоткарланган иде. Аны акча белән хәрәмләшүдә (инаять кодексының 159 маддәсе) шикләнделәр. Ләкин 48 сәгать тоткарланып торудан соң бернинди дә чикләү чарасы бирми чыгарып ибәрделәр. Ильясов Чаллыда туган, аңа 40 яшь. 2010 елда Социаль һәм һуманитар белемнәр институтын бетергән. Хезмәт юлын 2003 елда Мөслим үзәк район хастаханәсендә икътисадчы булып эшләүдән башлый. 2004 елда Мөслимдәге торак коммуналь хуалык оешмасында бүлек итәкчесе була. 2010 елда ""Мөслим инженерия челтәрләре"" оешмасында финанс-икътисад бүлекчәсен итәкли.2014 елда Мөслим районы башкарма комитетына территориаль үсеш бүлеге итәкчесе итеп куела. 2015 елда Мөслим районының ""Хуалык тәэмин итү"" оешмасын итәкли башлый. елларда, район башлыгы әле Фаил Камаев булган чакта ул Актаныш районы башкарма комитеты итәкчесе була. Камаевка карата да ришвәтчелек турында инаять эше ачылган, ноябрьдә ул тикшерү белән килешү төзеде һәм СИЗОдан йорт сагыначыгарылды. Түрә белдерелгән гаепләүдә гаебен тулысынча таныган һәм үзенең инаять эше белән бәйле булмаган яңа инаять эшләренә кагылышлы тулы күрсәтмәләр биргән иде.2018 елда Ильясов кабат Мөслим районы башкарма комитетына беренче урынбасар булып кайта. Әмма 2022 елда Актаныш районы башкарма комитеты итәкчесе вазифасына алына. Ильясов өйләнгән, өч баласы бар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Медиа: Актаныш районы башкарма комитеты итәкчесе Рөстәм Ильясов янә тоткарланган,1,news,Яңылыҡтар,1819,https://www.azatliq.org/a/33230326.html,2024-12-07T10:44:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр 2022 елның 24 февралендә Русия президенты Владимир Путинкарары белән Украинага каршы башланган сугышта Казаннан — инде кимендә 700 кеше, Чаллыдан кимендә 500 хәрби һәлак булган. Моны 20 март иртәсенә Татарстаннан бу исемлектә 4404 кеше бар. Башкортстаннан сугышка китеп һәлак булган 4909 кеше исеме табылды. Шулай итеп, ике республикадан сугышта кимендә 9313 кеше үлеме турында билгеле. Сугышта һәлак булган хәрбиләр исемлеген Үлгән хәрбиләр саны белән Русия төбәкләре арасында Башкортстан — беренче урында, Татарстан икенче урында бара. Бу һәлак булган хәрбиләр исемлеген бар Русия буйлап туплаучы ""Медиазона""проектысаннарыннан күренә. Башкортстан белән Татарстан шушы беренчелекне мобилизациягә эләгүчеләр дә, ихтыярилар арасында да тота. Татарстан харитасына аерым күз салыйк. Саннардан күренгәнчә, иң күп үлүчеләр — Казаннан һәм Чаллыдан. Бу ике шәһәр турында күбрәк мәгълүмат астарак. Башка ""алдынгы"" районнар түбәндәгечә: Казан белән Яшел Үзәнне исәпкә алмаганда, харитада аеруча көньяк-көнчыгыш районнарның зур зыян күрүе күренә. Үлүчеләрнең яшьләренә караганда, исемлек шундый: Медиазона саннарынакарасак, Татарстаннан үлүчеләрнең кимендә 554 е —мобилизациягә эләгүчеләр. Кимендә 1209 кеше — үз ихтыяры белән контракт төзеп, сугышка китүчеләр. Бу саннар — тулы түгел: еш кына сугышка китүчеләрнең хәрби статусы яшерелә, ачык мәгълүмат булып чыгарылмый.20 март иртәсенә Татарстан башкаласыннан үлүчеләрнең кимендә 45 е — 18-24 яшь аралагында. Кимендә 192 кеше — 25-34 яшьтә.263 кеше — 35-44 яшьтә. Кимендә 187 кеше — 45 яшьтән олырак. Үлүчеләр арасында күпчелек гади хәрби дәрәәдә булса да, югары дәрәәле хәрбиләр үлеме дә билгеле. Татарстанның зурлыгы белән икенче шәһәреннән дә сугышка китеп үлүчеләр саны зур. Без кимендә 501 мондый очракны таба алдык. Исегезгә төшерәбез: сүз Чаллыдан үлүчеләрнең өчтән бересе — 35-44 яшь арасында (кимендә 184 кеше). Шулай ук зур өлешне 45 яшьтән олырак булганнар ала — кимендә 157 кеше. Яшьләр дә сугышта шактый үлә: кимендә 105 кеше — 25-34 яшьтә булса, кимендә 44 кеше — 25 тән яшьрәк. Русиядә 2021 елда узган рәсми анисәп саннарына караганда, Казанда 1,3 миллионкеше яшәсә, Чаллыда 548 меңләпкеше яши. Ике шәһәрдә үлүчеләр саны аермасы нибары 200 булуы Чаллыдан сугышта күпкә күбрәк кешенең үлүен күрсәтә. Үлүчеләр турында мәгълүматны тулырак Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Украинадагы сугышта Казаннан — кимендә 700, Чаллыдан кимендә 500 кеше үлгән",0,analytics,Сугыш,2361,https://www.azatliq.org/a/ukrainadagi-sugishta-kazannan-kimenda-700-challidan-kimenda-500-keshe-ulgan/33353055.html,2025-03-21T09:05:06+03:00
"Иллюстратив фотофикерләрБүген, 31 октябрь иртәсендә Башкортстанның Нефтекама шәһәрендә машинасы ПАЗ мәктәп автобусы белән бәрелешкән. иңел машина каршы яктан хәрәкәт итүчеләр ягына чыккан булган. Бу хакта республика ЮХИДИ һәм прокуратурасы матбугат хезмәтләренә сылтама белән ""Коммерсантъ""иткерә. Беренчел мәгълүматларга күрә, юл һәлакәте килеп чыгуга 32 яшьлек иңел машина йөртүчесе гаепле. Ул машинасының әйге тәгәрмәчләрен кышкысына алыштырмаган диелә. Юл һәлакәте белән бәйле прокуратура тикшерү башлаган. Мәктәп автобусы Краснокама районыннан Уфага юл тоткан, анда 14 яшьлек 10 үсмер утырып барган. Дүрт баланы, йөртүчесен һәм аның өч юлчысын хастаханәгә алып киткәннәр. Калган балаларны башка автобуста мәктәпкә ибәргәннәр диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Башкортстанда мәктәп автобусы юл һәлакәтенә очраган, дүрт баланы хастаханәгә алып киткәннәр",1,news,Яңылыҡтар,833,https://www.azatliq.org/a/32661861.html,2023-10-31T08:25:23+00:00
"Китап тышлыгыфикерләрДүрт комисктан торган яңа китапның чыгуы турында аның авторы, журналист, музыкант Рәдиф Кашаповүзенең Телеграм каналында хәбәр итте. Китап ""Мәхәббәт"" дип атала. Ул тулысынча татар телендә. Ни өчен китап ""Мәхәббәт"" дип аталганын автор мәхәббәт ул романтикага гына бәйле хис түгел, китапта тасвирланган тарихлар ул кешеләрнең бер-берсе белән сынаулар аша узу тарихлары, бергә мөһим уртак проектлар булдыруы, мәсәлән, кешеләр газет чыгаралар, мәктәп ачалар. Бу - мәхәббәтнең мисаллары дип аңлата Рәдиф Кашапов. Яңа комикска кергән шәхесләрнең тарихлары документаль. Уйдырмалар юк, дип яза Кашапов. — Без кемнәр турында язачакбыз дип күп уйладык, алар халыкка таныш та булырга тиеш, шул ук вакытта милләткә күп файда китергән, әмма әмәгатьчелек аларны бәяләп бетермәгән мисаллар сайланды. Мәсәлән, ""Тәреман"" дигәндә барысы да Исмәгыйль Гаспринскийныискә ала, әмма редакция эшен аның хатыны Казан кызы Зөһрә Акчуринатартып бара. Аның өлеше бик зур. Яки менә күпме кеше татар режиссеры Кәшифә Тумашеваны белә? Рәхим исемле ирен югалтып ике бала белән ялгыз кала, әмма режиссер булып китә. Гаять авыр эш. Аның Балтач районында Нөнәгәр авылында музейлары бар, әмма бик мөшкел хәлдә. Танылган татар хатын-кызлары турында комикслар китабын чыгарганда ник Фатиха Аитова юк дип сораучылар күп булды. Менә аның ире белән бергә танышып, өйләнешеп татарлар өчен гаять мөһим мәктәпләр булдырганын яздык. Хәсән Туфанның хатыны Луиза Сәлиәскәрова турында да яңа фактлар, детальләр бар. Бер ни дә күктән алынмады. Хатлар, язучыларның истәлекләре өйрәнелде, галимнәр, музей хезмәткәрләре, бу шәхесләрнең әле исән туганнары белән аралашу нәтиәсендә туган китап бу, - ди ул. Бу китапка рәсемнәрне Юлия Галиәкбәрова, Арина Филлипова, Наташа Соло, Фәйрүзә Латыйфуллинаясаган. Китапны чыгару эшенә алты ай вакыт киткән. Аңа крауфандинг аша акча тупланган, бары 356 мең 372 сум акча ыелган. Бу акча авторларның гонорарын каплап, ыентыкны мең данәдә чыгарырга мөмкинлек бирәчәк дип әйтелде. Китапның бәясе - 750 сум тора. Авторлар соңгы вакытта полиграфия хезмәте һәм кәгазь бәясе нык артты дип аңлата моны. Июль азагында китапны тәкъдим итү булачак дип көтелә. Моңа кадәр ""Татарча комикслар"" проектында Сәхибамал Гыйззәтуллина-Волжская– беренче актриса, Сара Шакулова– беренче математика профессоры, Сара Садыйкова– беренче композитор, һәм Мәгубә Сыртланова– татар хатын-кызлары арасында беренче Совет берлеге каһарманы, очучы турында китап чыкты. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",«Татарча комикслар» проекты дүрт татар гаиләсе турында китап чыгарган,1,news,Яңылыҡтар,2540,https://www.azatliq.org/a/33440109.html,2025-06-11T13:29:58+00:00
"Клуб мөдире уны Әсә көнөнә арналған кисәнән әрләп ҡайтарып ебәрә. Бынан 45 йыл элек булған хәлдәр өсөн үс һаҡлау, оло кешене рәнйетеү дөрөҫмө икән?",Әсәйем был байрамды бөтөнләй яратмай,0,analytics,Йәмғиәт,147,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2025-11-29/s-yem-byl-bayramdy-b-t-nl-y-yaratmay-4486458,2025-11-29T20:10:00+00:00
"Ее ключевая цель – получение точных данных о способности различных экосистем поглощать парниковые газы, что критически важно для выполнения международных климатических обязательств и разработки стратегий декарбонизации. Исследования охватывают разнообразные экосистемы – залежные земли, степи, болота и леса. Это позволяет составить общую картину углеродного баланса региона. На всех участках применяется комплекс современных технологий, включающий дистанционное зондирование с применением БПЛА, обеспечивающее высокую точность и достоверность данных.  Для точной оценки поглощения и эмиссии потоков климатически активных газов и динамики накопления поглощенного атмосферного углерода в растительности и почве проводятся наземные измерения с применением различных газоанализаторов и приборов. – Полученные данные не остаются в стенах лабораторий. Они уже публикуются в высокорейтинговых международных журналах и используются для верификации климатических проектов, направленных на повышение углерододепонирующего потенциала природных экосистем, – отметил заместитель директора Центра технологий декарбонизации УГНТУ Павел Широких. Большое значение деятельность ученых на Евразийском карбоновом полигоне имеет и для подготовки кадров – в УГНТУ запущен ряд образовательных программ по климатической тематике, где будущие специалисты учатся работать с подобными данными и технологиями. Евразийский карбоновый полигон в республике представляет собой передовую научную площадку, где детальное изучение природных процессов ложится в основу практических решений для обеспечения экологической безопасности и низкоуглеродного развития страны. – В республике проводится большая работа по созданию карбоновых полигонов, изучению углеродного баланса и поглощающей способности экосистем. Это имеет важное значение для разработки эффективных стратегий декарбонизации и способствуют получению ценных данных по подготовке квалифицированных специалистов в области климатических исследований. Использование современных научных исследований и практического опыта карбоновых полигонов открывает новые возможности для реализации климатических проектов и внедрения инновационных технологий, направленных на сокращение выбросов ₂ и адаптацию к климатическим изменениям, – отмечает министр природопользования и экологии Республики Башкортостан Нияз Фазылов. Справочно. УГНТУ является оператором проекта создания и функционирования Евразийского карбонового полигона в Башкирии и координирует выполнение утвержденной программы. Проект реализуется Евразийским климатическим консорциумом, в который входят ведущие научные и образовательные учреждения: Башкирский государственный аграрный университет, Уфимский университет науки и технологий, Уфимский федеральный исследовательский центр Российской академии наук. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Проект уфимского Межвузовского кампуса – это студенческое пространство с жилыми помещениями на 4,3 тысячи человек, учебно-научным комплексом, лабораториями, деловыми зонами, магазинами, уютными скверами и другими объектами комфортной городской среды, которые также будут доступны для всех жителей и гостей Уфы.",Евразийский карбоновый полигон Межвузовского кампуса Уфы закончил полевой сезон,0,analytics,Йәмғиәт,3518,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-10/evraziyskiy-karbonovyy-poligon-mezhvuzovskogo-kampusa-ufy-zakonchil-polevoy-sezon-4460121,2025-11-10T14:55:00+00:00
"Ежегодно 14 декабря в республике отмечается День башкирского языка. Дата установлена в 2019 году указом Главы Башкортостана и приурочена ко дню рождения великого башкирского поэта-просветителя века Мифтахетдина Акмуллы. Традиционно, АНО по сохранению и развитию башкирского языка организовала праздничное мероприятие, посвященное родному слову. В этот день в ТРЦ МЕГА работали несколько площадок для всех желающих прикоснуться к культуре и традициям башкир. Мастера Республиканского центра народного творчества, Дома дружбы народов РБ и Башкирской государственной филармонии организовали мастер-классы по рукоделию и музыкальным инструментам. Повсюду звучала башкирская речь – на сцене выступали известные артисты и юные дарования. Праздник открылся спектаклем Гадкий утенок на башкирском языке, который привезли артисты Башкирского государственного театра кукол. Зрителей развлекали этно группа, артисты Башкирской государственной филармонии им. Х. Ахметова Алия Искужина и Альфия Галлямова, детский вокальный ансамбль Тамыр, образцовый ансамбль Дуслык уфимской гимназии 158. Искренними выступлениями сердца зрителей завоевали воспитанники башкирского детского сада Гаилэ. Параллельно с концертными номерами были организованы интерактивные игры и флешмобы. День башкирского языка – важный для жителей нашей республики день. Его цель – сохранить и развивать башкирский язык, поддерживая языковое многообразие народов России. Язык – это душа народа, его память и бесценное наследие. И мы стараемся бережно хранить и передавать это богатство будущим поколениям, - отметила директор АНО по сохранению и развитию башкирского языка Гульназ Юсупова. Фото – пресс-служба АНО по сохранению и развитию башкирского языка.",В Уфе отпраздновали День башкирского языка,0,analytics,Аңлатма,1711,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-15/v-ufe-otprazdnovali-den-bashkirskogo-yazyka-4507923,2025-12-15T14:46:00+00:00
"Израил премьер-министры Биньямин Нетаньяһу һәм Украина президенты Владимир ЗеленскийБу хакта Владимир Зеленский Киевта 19 августта уздырылган уртак брифингта әйтте. ""Украинаның бербөтенлегенә теләктәшлек күрсәткәнегез өчен, Украинаның көнчыгышындагы сугышка һәм Кырым аннексиясенә карата тотрыклы карашлары өчен беректәшләргә рәхмәт"", диде Зеленский. Израил премьер-министры Биньямин Нетаньяһу 18 августта ике көнлек эш сәфәре белән Киевка килде. Бу Израил хөкүмәте башлыгының соңгы 20 елда Украинага беренче сәфәре. Кырым Русия тарафыннан 2014 елда Украина кануннарын бозып, Кырымга Русия гаскәрләрен кертеп уздырылган, әмма халыкара әмәгатьчелек танымаган ""референдум"" нәтиәләре нигезендә аннексияләнде. Дөнья әмәгатьчелеге Кырымның Русиягә кушылуын танымый, ярымутрауны Украина ире дип саный.",Зеленский Нетаньяһуга Израилнең Кырымга бәйле карашы өчен рәхмәт белдерде,1,news,Яңылыҡтар,795,https://www.azatliq.org/a/30117438.html,2019-08-19T12:26:14+00:00
"Рак бер генә генә күҙәнәктән үҫә башлай. Нормаль күҙәнәктең яман шеш күҙәнәгенә әүерелеүе – күп этаплы процесс. Был үҙгәрештәр кешенең генетик факторы менән өс типтағы тышҡы факторҙың үҙ-ара мөнәсәбәткә инеүе арҡаһында барлыҡҡа килә. Тышҡы факторҙарға физик канцерогендар (ультрафиолет һәм ионлы нурланыу), химик канцерогендар (асбест, тәмәке төтөнө компоненттары, аҙыҡты бысратыусы матдәләр, мышьяк) биологик канцерогендар (вирустар, паразиттар һәм бактериялар тыуҙыра). Онкологтар мәғлүмәттәре буйынса, ир-егеттәр араһында иң йыш осраған рак ауырыуҙарына – простата биҙе, үпкә, бронхтар һәм трахея    сирҙәре, ә ҡатын- ҡыҙҙар араһында күкрәк биҙе һәм аналыҡ яман шеше  инә. Ике енес вәкилдәрендә лә тире яман шеше берҙәй киң таралған. Балаларҙа иһә яман сир күберәк ҡан һәм лимфалар системаһын зарарлай, шулай уҡ саркома кеүек ауыр төрө лә йыш осрай. Статистика күрһәтеүенсә, ауырыуға килтереүсе төп сәбәптәр араһында иң беренсе урынды дөрөҫ туҡланмау биләй. Икенсе урында – тәмәке тартыу. Шулай уҡ ҡояшта ҡыҙыныу һәм төрлө тәмләткес һәм  төҫ биреүсе мәтдә ҡушылған ашамлыҡ менән дә артыҡ мауығырға ярамай. Даими рәүештә табипҡа күренеп торорға онотмағыҙ. Сирҙең башланғыс стадияһында тулыһынса тиерлек дауалап, һауығып була, ти табиптар. Айырыуса күкрәк, аналыҡ биҙе, ир-егеттәрҙен енси ағзаларындағы, баш һәм муйын, лимфома шештәрен дауалау мөмкин. Әйткәндәй, рак ауырыуҙарының 99 проценты хирургик ысул менән дауалана.50 йәштән алып  һәр кеше йылына бер тапҡыр мотлаҡ онкологҡа күренергә тейеш. Ҡатын-ҡыҙҙарға гинекологҡа, проктологҡа һәм маммологҡа күренергә кәңәш ителә, ә ир-егеттәр йыл һайын үпкәһенә рентгент тикшереүе үтеп, ашҡаҙанын, йыуан эсәген һәм простата биҙен тикшертеп торорға бурыслы. Медицина тикшереүе онкология ауырыуҙарын  иртәрәк асыҡларға ярҙам итә. Әйткәндәй, был ҡурҡыныс сирҙе ваҡытында асыҡлау һәм иртәрәк дауалау курсын башлауға йүнәлтелгән саралар йылдан-йыл әүҙемләшә. Элегерәк ауырыу осраҡтарының 16 процентында ғына ул башланғыс стадияһында асыҡланһа, хәҙер был күрһәткес күпкә юғары. Һәр кем ике йылға бер тапҡыр онкологияның иң таралған төрҙәренә скрининг тикшереүе үтә ала.  Диспансерлаштырыу, республикабыҙҙа йыл һайын ойошторолған Сәләмәт республика – сәләмәт төбәк акцияһы  һәм башҡа саралар был ауырыуҙы ваҡытында асыҡларға ярҙам итә. Шулай ҙа, һәр сир кеүек үк, яман шештән һаҡланыу сараһы ла үҙебеҙҙән тора. Бының өсөн иң мөһиме – өс ҡағиҙәне иҫтән сығарырға ярамай: ваҡытында табиптарға күренеп, һаулығыңды ҡайғыртыу, дөрөҫ туҡланыу, сәләмәт тормош алып барыу. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Яман шештән һаҡланыу  – үҙебеҙҙән тора,1,news,Яңылыҡтар,2683,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-07/yaman-shesht-n-a-lanyu-ebe-n-tora-4567744,2026-02-07T11:00:00+00:00
"фикерләрБашкортстанның Мәдәни мирасны саклау идарәсен һәм аңа буйсынган оешмаларны тикшерә башлаганнар. Прокуратура дәүләт казнасыннан бүленеп бирелгән акчалар тиешле максатта кулланылмаган дип саный. Бу хакта ""Коммерсантъ-Башкортостан"" яза. Медиа хәбәр итүенчә, прокуратураның дәгъвалары беренче чиратта идарәнең фәнни-итештерү үзегенә кагыла. Тикшерүчеләр фикеренчә, аларга тарихи-мәдәни экспертиза ясар өчен дәүләттән бүленеп бирелгән акча дөрес кулланылмаган. Моннан тыш ""Древняя Уфа"" оешмасы фәнни-итештерү үзеге итәкчесе Динар Абделхуинга 50 экспертиза ясарга бирелгәне ачыкланган, 50 акт имзаланган. Һәр килешү 1 сумга төшкән, әмма бернинди дә акча түләнмәгән. Оешма шулай ук ""Ирәндек"" музей-тыюлыгының ирендә археологик мирасны тәшкил иткән урыннарны билгеләү эшенә заказ биргән. Әмма моңа Русиянең мәдәният министрылыгының рөхсәте кирәк, ә бу документ юк. Ләкин Башкортстанның Мәдәни мирасны саклау идарәсе хезмәткәрләре бу хезмәт өчен хисапны үзләре ясаган булып чыккан. Моңа өстәп Мәдәни мирасны саклау идарәсенең фәнни-итештерү үзеге 2024 елның сентябрендә ""Росстань"" оешмасы белән 32,4 млн сумлык килешү төзегән. Аның нигезендә Уфаның Коммунистическая урамындагы Поликарпов йортын саклап калыр өчен эшләр башкарылырга тиеш булган. Эшнең бер өлеше генә башкарылган, әмма йортка ремонт ясалган дип хисап бирелгән. Прокуратура хисабында күренгәнчә, ""Шүлгәнташ"" тыюлыгы аларга бирелгән субсидиядән дәүләт сатып алу хезмәтәнеңе белгеченә хезмәт хакы түләгән. Гәрчә бу кеше анда эшләмәгән һәм бернинди дә эш башкармаган. Мәдәни мирасны саклау идарәсе эчке тикшерү уздырыла, аларга караган оешмалардагы хезмәткәрләрнең гамәлләре тикшерелә дип аңлатма биргән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда прокуратура Мәдәният министрылыгына караган оешманы тикшерә,1,news,Яңылыҡтар,1762,https://www.azatliq.org/a/33489359.html,2025-07-30T09:15:58+00:00
"Дуҫтар, һеҙҙе бөгөнгө йәштәр араһында иң популяр йырсыларҙың береһе (Заһир Ғәлиәкбәров) менән таныштырырға булдыҡ. «Бәйләнештә» социаль селтәрендә ҡыҙыҡлы вайндар ҙа тәҡдим иткән, «Тинькофф Холл» үҙәгендә концертын да ойоштороп өлгөргән йәш башҡарыусы ҡайҙан, кем икән? Үҙебеҙгә лә ҡыҙыҡ, әйҙә танышайыҡ әле.",Ауыл малайы,0,analytics,Һеҙ табынған йондоҙҙар,308,https://yanshishma.com/articles/e-tabyn-an-yondo-ar-/2025-08-22/auyl-malayy-zaga-4358064,2025-08-22T16:05:00+00:00
Вышел в свет сентябрьский номер журнала «Башҡортостан уҡытыусыһы» («Учитель Башкортостана»),Сентябрь һаны донъя күрҙе,1,news,Яңылыҡтар,91,https://uchbash.com/articles/novosti/2025-09-29/sentyabr-any-don-ya-k-r-e-4406537,2025-09-29T14:53:00+00:00
"Аптеканан һатып алынған һолоно, өс литрлыҡ банкаға оло ҡалаҡ менән бер аш ҡалағы йыуып, өйөп һалып, йыуғанда өҫкә йөҙөп сыҡҡан буштарын түгеп, тултырып һыу ҡойорға. Һыулы банканы ҙур кәстрүлгә һыу һалып шунда ҡуйып, ҡайнатырға кәрәк. Ҡайнап ултырғанда тәүҙә һоло өҫкә ҡалҡа, аҙаҡ ҡайнай-ҡайнай аҫҡа төшөп ултыра. Шунан банканы алып, һыуытып, һөҙөргә кәрәк. Был төнәтмәне көн һайын ас ҡарынға бер сынаяҡ эсергә кәрәк. Уны һыуытҡыста һаҡлау мотлаҡ. Ике банка эскәндән һуң, өс аҙна ял итергә, аҙаҡ тағы берҙе ҡабатларға. Мин шулай итеп эсә башлағандан һуң, күҙ теймәһен, хәлем күҙгә күренеп яҡшырҙы. Атлаған саҡта ла әсетеп ауыртҡан бауырым баҫылды, хәҙер ауыртмай, хәл инеп китте, ойоған ҡул-бармаҡтарымды бөтөнләй оноттом. Үҙәк көйөү, туҡтауһыҙ кикереү кеүек нәмәләр ҙә юғалды. Майлыны ашаһам, төнөн ауырый торғайным, Аллаға шөкөр, тәмләп кенә, әҙләп майлыны ла ашайым. Хәҙер үҙем икенсе банканы эсеп бөтөп киләм, башҡаларға ла ҡайнатып биреп, ҡарап эсерер кәрәк. Әйтмәһәң, эсергә оноталар бит. Бына шулай, һаулыҡ үҙебеҙҙең ҡулда. Теләһәк һауығабыҙ, теләмәһәк, йыбанһаҡ, ауырып тик ятабыҙ инде. Эс  ҡаталау проблемаһы бар ин, ул да шунда уҡ яйға һалынды, йомшартам, тип көн дә йәшелсә генә лә ашап булмай, үҙ бер бәлә ине. Шунан, бит тиреһенең ала-сола булып торған төҫөн дә тигеҙләй, матурлай. Рәзилә Ямалеева.",Бауырҙы нисек таҙартырға?,0,analytics,Йәмғиәт,1310,https://agideljurn.ru/articles/common_material/2025-09-02/bauyr-y-nisek-ta-artyr-a-4370514,2025-09-02T15:26:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКарадениз бу мәчетне 2016 елда Татарстанның Биектау районы Калинино авылы янында, Казан юлы өстендә төзетә башлаган иде. Казанның ""Рубин-2"" футбол клубы баш тренеры, ""Рубин""ның элекке уенчысы Гөкдениз Карадениз Казанда үзе төзеткән мәчетнең ачылу тантанасына Төркия президенты Рәәп Эрдоганны көтә. Бу хакта ул ""Новости"" агентлыгына әңгәмәсендәәйткән. ""Мәчеткә кадәр мин Казанда озак вакыт футбол уйнадым һәм монда яшәдем. ""Рубин"" белән иңүләр яуладым һәм зур уңышка ирештем, бу мине шәһәр һәм республика белән барыннан да ныграк бәйләде. Әлбәттә, мәчет төзелешеннән соң Казан белән тагын да якынайдым"", дигән Карадениз. Хәзер элекке футболчы Төркия президенты белән сөйләшүләр алып бара. Гөкдениз Карадениз аны үзе төзеткән мәчетне рәсми ачарга чакырган. Гөкдениз Карадениз ""Рубин""да елларда уйнады. Өч тапкыр Русиянең иң яхшы футболчылары исемлегендә өченче урынга чыкты. 2009 елда Ноу Кампта ""Барселона"" капкасына хәлиткеч туп кертеп, ""Рубин""ның иңүенәкитерүе белән тарихка кереп калды. 2018 елның 3 маенда спорт карьерасын тәмамлавын белдерде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Футболчы Гөкдениз Карадениз Казан янында салдырган мәчет ачылышына Төркия президентын чакырган,1,news,Яңылыҡтар,1205,https://www.azatliq.org/a/karadeniz-machet-achilishina-torkiya-prezidentin-chaqirgan/32991426.html,2024-06-13T14:26:21+03:00
"30 января в 10:00 прямую трансляцию проведут государственные телеканалы: БСТ, «Салям», «Башкортостан 24» и «Вся Уфа». Онлайн-трансляция также будет доступна в официальных социальных сетях главы республики. В своём выступлении Радий Хабиров подведёт итоги работы за предыдущий период и обозначит приоритеты на будущее. Особое внимание планируется уделить поддержке участников специальной военной операции и их семей. Также в Послании будет затронута тема внедрения искусственного интеллекта и нейросетей в различные сферы жизни республики. Традиционно будут освещены вопросы экономики, социальной политики, благоустройства и экологии. Ежегодно Послание главы региона задаёт вектор законотворческой деятельности: содержание Послания ляжет в основу работы Государственного Собрания – Курултая Республики Башкортостан в 2026 году. Ранее ожиданиями от Послания главы региона парламенту с «МГ» поделилась депутат Госсобрания республики, руководитель волонтёрского штаба имени Шаймуратова и регионального Комитета семей воинов Отечества Эльвира Мацкевич. Она отметила, что одним из ключевых приоритетов в Послании, как ожидается, станет тема специальной военной операции. По словам Мацкевич, поддержка участников СВО и их семей, которая не ослабевает уже почти четыре года, будет и далее усилена. Сегодня в республике действует 54 меры поддержки, а объём их финансирования за это время был увеличен вдвое. Материал, фото ""Молодежная газета""",Прямая трансляция Послания главы Башкирии: где смотреть,0,analytics,Аңлатма,1433,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-01-28/pryamaya-translyatsiya-poslaniya-glavy-bashkirii-30-yanvarya-2026-gde-smotret-4553626,2026-01-28T13:29:00+00:00
"Эпилепсия — баш мейеһенең хроник ауырыуы. Ул иң киң таралған ауырыуҙарҙың береһе һанала. Һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы мәғләүмәттәре буйынса, донъяла йыл һайын 5 млн кешелә был ауырыу асыҡлана. Дөйөм алғанда 50 млн самаһы кеше уның менән яфалана.",Эпилепсияны алдан иҫкәртеп буламы?,0,analytics,Сәләмәтлек,239,https://henek.info/articles/----+-+/2025-02-07/epilepsiyany-aldan-i-k-rtep-bulamy-4111986,2025-02-07T12:30:00+00:00
"Ойоштороу. Темаға алып инеү. – Хәйерле көн, хөрмәтле жюри ағзалары, буласаҡ коллегаларым! Һеҙҙе ошо  матур көндә сәләмләүемә шатмын! (Эпостан өҙөк яңғырай. ) – Был юлдар ниндәй әҫәрҙән? (Студенттар яуаплай. ) – Эйе, мәшһүр Урал батыр эпосынан. Мин бала саҡтан Урал батыр эпосын ятлап, уны төрлө сараларҙа һөйләп үҫтем. Был һөйөүөм студент йылдарында тағы ла нығынды. Күңелемдә йөрөткән ошо бөйөк хисте балаларҙың күңеленә түкмәй-сәсмәй еткереү теләге көслө ине. Был юлда мин уңышҡа өлгәшә алғаныммы? (Экранда Урал батыр эпосы буйынса конкурс күренештәре, уҡыусыларҙың еңеүҙәре, шат йөҙлө балалар, дипломдар күрһәтелә. ) – Ҙур конкурста еңеү яулап, Шүлгәнде күргең килһә, Урал батыр эпосын ятла! тип күҙҙәре янып торған уҡыусыларыма ҡарап, мин дөрөҫ юлдамын тип уйлайым. Урал батыр эпосы буйынса эшемде бөгөн мәктәптә методик яҡтан киңәйтәм. Беҙҙең гимназияла Урал батыр фольклор театры эшләп килә.  Мин – етәкселәрҙең береһе, ҡала шарттарында ике генә йыл эшләүенә ҡарамаҫтан, театр түңәрәгебеҙ ярайһы уҡ уңыштарға өлгәште. (Видеолар, грамоталар күрһәтелә. ) Бөгөн мин һеҙгә уңыш серем менән бүлешмәксемен. Шулай итеп, оҫталыҡ дәресемдең темаһы Урал батыр эпосы нигеҙендә уҡыусыларҙың һөйләү телмәрен һәм илһөйәрлек тойғоһон үҫтереү тип атала. Оҫталыҡ дәресенең  маҡсат һәм бурыстарын һеҙ экранда күрәһегеҙ. Маҡсат. Урал батыр эпосы нигеҙендә уҡыусыларҙың һөйләү телмәрен һәм илһөйәрлек тойғоһон үҫтереү темаһы буйынса уңышлы һәм отошло  тип һанаған эш алымдары менән уртаҡлашыу. Бурыс. Оҫталыҡ дәресендә  ҡатнашыусыларға һөнәри үҫеш өсөн шарттар тыуҙырыуға юл күрһәтеү; уҡыусыларҙың һөйләү телмәрен үҫтерергә булышлыҡ итеүсе алымдар именән таныштырыу, уларҙы практикала ҡулланыу юлдарын  өйрәтеү. Төп өлөш. – Хөрмәтле студенттар, иҫкә төшөрөгөҙ  әле, ни өсөн ата йортон ҡалдырып китә, ҡайҙа юл тота? (Яуаптар тыңлана. ) – Эйе. Йәншишмәнән тере һыу эҙләй ул. Бөгөнгө беҙ ҙә  һеҙҙең менән тере һыу эҙләргә юлға сығабыҙ. (Экранда – карта. ) – Оҫталыҡ дәресенең ҡағиҙәһе бик ябай: беҙ серле кубикты һелтәй барабыҙ, Урал батыр эпосы буйынса һорауҙарға яуап бирә барабыҙ. Ә мин методик сер менән уртаҡлаша барам. Шулай итеп тәүге серле  кубикты һелтәйек. (Студенттар кубикты ташлай. ) Эш дәфтәре. Урал батыр эпосын өйрәнеү өсөн махсус эш дәфтәре булдырҙым. Ул ҡыҙыҡлы күнегеүҙәр, төҫлө һүрәттәр менән байытылған, уҡыусыларҙың йәш үҙенсәлегенә иҫәпкә алып төҙөлгән. Дәфтәрҙә маркер менән яҙып-юйып мөмкинлеге булыуы уҡыусыларҙа ҡурҡмай яҙыу, рәхәтләнеп эшләү теләге,  ҡыҙыҡһыныу уята. Хөрмәтле студенттар, беҙ ҙә ошо дәфтәрҙә башҡорт эпосы буйынса белемебеҙҙе һынап ҡарайыҡ әле. (Дәфтәрҙә 5-се күнегеүҙе бергәләп эшләйҙәр. ) – Афарин! Был эш дәфтәре нимәһе менән үҙенсәлекле һәм файҙалы тип уйлайһығыҙ? (Студенттар фекерҙәре менән уртаҡлаша. ) – Эйе, был эш дәфтәре беҙ Урал батыр эпосы буйынса  белемебеҙҙе киңәйтергә ярҙам итә. Яҙып юйыла торған дәфтәр уҡыусыларҙы хаталарҙан ҡурҡмай эшләргә өйрәтә. – Юлыбыҙҙы артабан дауам итәйек. (Экранда – карта. ) Киләһе кубикты ташлағыҙ. Мин кем? уйыны. Урал батыр эпосын өйрәнгәндән һуң, уҡыусыларыма геройҙарҙы иҫтә ҡалдырыу өсөн Был кем? Был  нимә? уйынын тәҡдим итәм. Уйындың шарты бик ябай. Урал батыр эпосын иң яҡшы белеүсе студентты таҡта янына саҡырам. (Студент сыға. ) – Һин  Урал батыр эпосының бер персонажын  төрлө һорауҙар аша асыҡлап белергә тейешһең. Һорауға дуҫтарың эйе йә юҡ тип кенә яуап бирә. (Уйын уйнала. ) – Рәхмәт! Урал батыр эпосын иң яҡшы белеүсе студентыбыҙҙы алҡышлап алайыҡ! Шулай итеп, был уйын ни яғы менән әһәмиәтле? (Яуаптар дөйөмләштерелә. ) – Эйе, тап шулай, уйын фекерләү һәләтен үҫтерә, белемен камиллаштырырға ярҙам итә – уҡыусының интеллектуаль үҫешен тәьмин итә. – Юлыбыҙ дауам ит ә, хөрмәтле студенттар! Кубик һеҙҙе көтә! (Кубик ташлайҙар. Экранда карта күрһәтелә. ) Команда менән уйын. Урал батыр эпосын өйрәнгәндә, әлбиттә, аудирование –тыңлап-аңлау ҙур ярҙам итә. Бөгөн кешене тыңлап аңлай белеү мөһим. Шуға ла Урал батырэпосын өйрәнеүҙә кластан тыш эшмәкәрлек өсөн аудиояҙмалар менән уйын булдырҙым. Һеҙҙең иғтибарлылыҡты, хәтерегеҙҙе нығытыу өсөн, аудиотекстар ярҙамында уйын уйнап  алайыҡ. Ике командаға бүленеп онлайн форматта уйнайбыҙ. (Уйын уйнала. ) – Был уйын ҡыҙыҡлымы? Әһәмиәте нимәлә? (Студенттар яуаплай. ) – Эйе, белемде камиллаштырыуҙан тыш, командала бергә эш итергә өйрәтә ул. Юлыбыҙ аҙағына яҡынлаша, тағы бер кубикты ташлағыҙ! (Студент кубикты һелтәй, картала артабанғы юл күренә. ) Инсценировка. (Уҡытыусы эпосты өйрәнеүҙең йомғаҡлау этабы хаҡында һөйләй, студенттар менән бергә ҡыҫҡа инсценировка әҙерләнә. ). Рефлексия. – Минең оҫталыҡ дәресем оҡшанымы һеҙгә, буласаҡ коллегаларым? Бөгөнгө юлыбыҙҙың осона сыҡтыҡ, тере һыуҙы таптыҡ! Афарин! (Дәрестә ҡатнашыусыларға махсус һауыттарҙа зәм-зәм һыуы таратыла. ) Театр түңәрәге ойоштороуҙың әһәмиәтен бергәләп билдәләйек. (Фантазия үҫешә, хәтер нығына, коллектив менән эшләү күнекмәләре барлыҡҡа килә, һүҙлек байлығы арта, телмәр мәҙәниәте барлыҡҡа килә, балаларҙың эмоциональ кәйефе һаҡлана һ. б. ) – Эйе, Урал батыр фольклор театрының әһәмиәте ҙур. Беҙ  балаларға үҙебеҙҙең алтын мираҫыбыҙҙы тапшырабыҙ, күңелдәренә әҙәбиәтебеҙгә, мәҙәниәтебеҙгә, тарихыбыҙға ҡарата ихтирам орлоҡтары сәсәбеҙ. Оҫталыҡ дәресендә тәҡдим ителгән эштәр Урал батыр эпосының йөкмәткеһен, асылын аңларға ярҙам итә. Һеҙгә дәресебеҙ өсөн  оло рәхмәтемде белдерәм. Именлек, әүҙем матур тормош теләйем! Заманса белем алыу серҙәренә төшөнөп, артабан мәктәптәрҙә халҡыбыҙҙың ул-ҡыҙҙарын илһөйәр шәхестәр итеп үҫтерерһегеҙ тип ышанам!",«Урал батыр» эпосы нигеҙендә уҡыусыларҙың һөйләү телмәрен үҫтереү,0,analytics,Мәғариф,5452,https://uchbash.com/articles/bash-ort-tele-m-bi-te/2025-04-25/ural-batyr-eposy-nige-end-u-yusylar-y-yl-telm-ren-tere-4484362,2025-04-25T15:55:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМилли проектларга 15 млн сум бирелде, диде ул. Татар яшьләре белән эш системлы төстә алып барыла, дип белдерде Татарстан яшьләр эшләре министры Ринат Садыйковбүген Дәүләт шурасы утырышында. ТНВ каналы мөдире, депутат Илшат Әминовтатар яшьләре белән эш ничек оештырылуы турында сорады. ""Татар яшьләрен берләштереп, татар яшьләре оешмаларын анландырып, татар телен саклауда һәм алга алып баруда нинди перспективалар бар? "" дип сорады ул. ""Бу гади сорау түгел. Ул системлы алып барыла. Бер ел эчендә күп эш эшли алмыйсың. Марат Әхмәтовитәкләгән комиссия ел да татар теле, мәдәнияте үсешенә бәйле проектларны финанс яктан тәэмин итеп тора. Татар гына түгел, башка халыкларга да ярдәм күрсәтелә. Соңгы ике елда милли сәясәт юлында эш итүче яшьләр оешмалары активлашты. Бу проектларга без 15 млн сум алдык. Кыскасы, без системлы һәм предметлы эш итәчәкбез. Башка юл юк"", диде ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Яшьләр эшләре министры: ""Татар яшьләре белән системлы эш бара""",1,news,Яңылыҡтар,1032,https://www.azatliq.org/a/yashlar-eshlare-ministri-tatar-yashlare-belan-sistemli-esh-bara/32981841.html,2024-06-06T15:12:01+03:00
"Кисә кис Әбйәлил районының Ҡырҙас ауылында ҡурҡыныс янғын булған. Һүндереүгә тиҙ арала күрше тирә-яҡ йыйыла, шулай уҡ янғын һүндереүселәр килә. Бүрәнә өй тулыһынса ут эсендә ҡалған, тип хәбәр ителә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, утты һүндергәндә 60 йәшлек ҡатындың кәүҙәһе табыла. Шулай уҡ унда ике үҫмер булған, (15 һәм 17 йәшлектәр) улар үҙ көсө менән утты һүндереп ҡарай, тик ул тиҙ тарала. Үҫмерҙәр йорттан сығып өлгөргән. Әле урында тәфтиш-оператив төркөм эшләй. Рәсәй ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы дознавателе мәғлүмәте буйынса, янғын электр ҡорамалдарының эшләмәүе арҡаһында килеп сығыуы ихтимал. Ут менән һаҡ булайыҡ!",Ҡот осҡос янғын кеше ғүмерен өҙгән,0,analytics,Хәүефһеҙлек,615,https://shonkar.com/news/kh-ef-e-lek/2025-07-03/ot-os-os-yan-yn-keshe-meren-g-n-4300110,2025-07-03T10:01:00+00:00
"Әлегә мин бер аҙна буйы мәктәпкә дәрескә әҙерлек төркөмөнә йөрөргә тейешмен. Нисек икән ул мәктәп тигәндәре? Шул тиклем күрге килә. Мин килеп еткәндә мәктәп алдында минең йәштәге бер нисә бала уйнап йөрөй ине. Ишектән мөләйем йөҙлө бер апай сыҡты. Ул — Менәүәрә апай. Беҙгә ҡунаҡҡа килгән саҡта: «Йә, Хөрмәтулла, ҡасан уҡырға киләһең? » — тип гел арҡамдан һөйә торғайны. Ул ҡулындағы ҡыңғырауҙы юғары күтәреп шылтыратырға тотондо. — Балалар, бына был ҡыңғырау тауышы дәрестең башланыу һәм тамамланыу ваҡытын хәбәр итә. Ә хәҙер, әйҙәгеҙ, класҡа инәйек, — тип беҙҙе мәктәпкә инергә саҡырҙы. Беҙ, йәмғеһе ун бала, апайыбыҙ артынан эйәрҙек. Парталар артына инеп ултырғас та апайыбыҙ журналын ҡулына алды. — Ә хәҙер, балалар, журналға кемдәр уҡырға килгәнлеген теркәйбеҙ. Исем, фамилияларығыҙҙы әйтегеҙ, — тип ҡулына ҡәләм алды. — Мерәсов Иршат. — Рахманғолов Сәлимгәрәй. — Хөрмәтулла. — Ә фамилияң нисек? — тип апай көлөмһөрәп миңә төбәлде. — Фамилия? .. Белмәйем. — Нисек инде белмәйһең? Мәктәпкә уҡырға килгәнһең, ә фамилияңды ла белмәйһең. Бар, өйөңә ҡайтып, әсәйеңдән һорап кил, — тип йылмайҙы Менәүәрә апай. Мин мәктәптән сығып, өйгә табан йүгерҙем. Ишек алдында тауыҡ себештәрен ашатып йөрөгән әсәйемә алыҫтан уҡ һөрәнләнем: — Әсәй, минең фамилиям нисек? — Үтәшев. Ә ниңә? — тине әсәйем аптыраңҡырап. — Уҡытыусы апай һорарға ҡушты, — тинем дә, кире мәктәпкә табан саптым. «Үтәшев. Үтәшев. Онотоп ҡына ҡуймаһам ярар ине! » Ах та ух килеп мәктәпкә етеп, класс ишеген асып инеү менән: — Апай! Минең фамилиям — Үтәшев! — тинем шатланып. — Шулаймы ни? Үтеп ултыр урыныңа. Хәҙер уйлайым да, Менәүәрә апай, әлбиттә, минең фамилиямды белгән. Ағайымды, дүрт апайымды уҡытып сығарған бит ул. Был аҙым менән ул мәктәпкә әҙерлекһеҙ килгән миңә, ә тәү сиратта ата-әсәйемә шелтә яһарға, һабаҡ бирергә телә- гәндер. Был хәлдән һуң, яйы сыҡҡан һайын, ата-әсәйем ике ҡустымдан: «Фамилияң нисек әле? » — тип һорарҙар ине. Тәүге дәрестә дәфтәремде тишә яҙып нимәләр сыймаҡлағанымды әле булһа хәтерләйем. Фотоһүрәт күҙ алдымда кеүек: баҫҡыс, тәгәрмәс, туп һәм КӨЛӘС ҠОЯШ! Көләс ҡояш нурҙары төрлө яҡҡа һибелгән. Бына шул тәүге тапҡыр мәктәпкә барған көнөмдәге ҡояш нурҙары күңелемде әле булһа йылытып, зиһенемде яҡтыртып тора. Хөрмәтулла Үтәшев Бер туғандар — Рәхимә, Рәхилә, Хәсән, Хөрмәтулла. 1965 йыл.",МИНЕҢ ФАМИЛИЯМ — ҮТӘШЕВ!,0,analytics,Тарих,2286,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2024-09-02/mine-familiyam-t-shev-3908078,2024-09-02T15:16:00+00:00
"Пермьдәге күргәзмәдә Чаллы рәссамы Зөлфия Илкәева плакатларыфикерләрАзатлык шушы күргәзмә һәм кеше исемнәрен бозуның нәрсәгә китерүе турында рәссамның үзе белән сөйләште. —Зөлфия, бу сезнең шәхси күргәзмәме яисә уртак проектмы? — Бу уртак күргәзмә. Мин арт-резиденциядә эшлим. Без биш сәнгатьче кыз. Без өч ай буе Пермьне өйрәнеп, бу шәһәр турында иат иттек. Мин Пермь татарлары темасына эшләргә уйладым. Монда әле бер програм да булачак. —Пермь татарлары белән аралашып булдымы? — Мин бит үзем дә Пермь татары кызы. Минем әтием дә, әнием дә Барда районыннан, Рәән һәм Аклаш авылларыннан. Һәм бөтен туганнарым шунда. Әтиемә 17 яшь булганда ул Чаллыга күченә, шунда яши, әнине дә шунда алып килә. Апаларым белән мин дә шунда тудык. Әмма бөтен әйләрне, каникулларны без Барда якларында үткәрдек, шуның өчен безнең телебез дә бераз аерыла, чөнки анда башкачарак сөйләшәләр, Казан татарлары кебек түгел. —Мәсәлән, бу аерма нәрсәдә чагыла? — Без беркайчан дадәү әнидип әйтмибез, кәртәнидип әйтәбез. Бу башкортча да шулай бугай… Юк, аларнәнәйди. Бәрәңгедимибез, картупдибез. —Арт-резиденциядә биш сәнгатьче кыз дидең. Бишесе дә татармы? — Юк, мин генә татар. Башкалар берсе Петербурдан, берсе Ростовтан. Тагын берсе Хакасиядән һәм бер кыз Пермьнән, урыс кызы. —Ни өчен бу исемнәр темасына иат итәргә булдыгыз? Ничек башланды бу эш? Зөлфия Илкәева, Юля Ланар фотосы— Монда килгәч, Пермь татарлары темасына эшләргә ыендым да, Пермь татарлары белән Казан татарлары арасында нинди аермалар барын өйрәнергә тотындым – музейларга йөрдем, китаплар укыдым. Һәм шуны аңладым: традицион темаларга эшләү актуаль түгел. Күбрәк проблемнар турында сөйләшергә теләдем. Башта үземнең гаиләмә киттем, этник яктан нинди проблемнар күрүләрен сорадым. Миңа әни (аның исеме Зөһрә) сөйләгән иде: ул 18 яшендә Пермьгә институтка керергә килә, әмма керә алмый һәм ике ел заводта эшли. Заводта эшләгәндә аңа Зөһрә димиләр, кешеләргә айлы булсын дип Зоя дип дәшәләр. Ул вакыйганы мин резиденциядәге кураторым Светага сөйләдем. Ул да Пермь кызы, Пермь ягында бер авылда яшәгән. Шул авылдагы укытучыны Галина Михайловна дип атаганнар, ә аның чын исеме Гәүһәр Мөдәрис кызы булган. Мин ничектер шул темага игътибар иттем һәм башка кешеләрдән шундый мисаллар турында сорый башладым. Һәм миңа монда, Пермьдә кешеләр шундый ук тарихлар турында сөйли башладылар. Шуның өчен мин менә бу исемнәрне бозу проблемын сәнгать аша күрсәтергә уйладым. —Ягъни, һәр плакаттагы тарихлар, локацияләр (мәктәп, завод һ. б. ) уйлап чыгарылмаган, ә чын тарихлар? — Күбесенчә, әйе, алар нәкъ реаль кешеләрнең миңа сөйләгән тарихлары. Кайберләре – үзләре миңа сөйләгән түгел, твиттер, инстаграм аша табылган тарихлар. Локацияләрнең кайберләре уйлап чыгарылган, билгеле, мондый хәлләр заводта яки институтта гына түгел, төрле ирдә була ала. Күргәзмәдәге плакат—Сезнең исемегез дә Зөлфия. Урыс теллеләр өчен әйтергә авыррак. Сезнең исемне дә бозып әйтәләрме? — Мине бозып әйтмиләр иде, ләкин Зуля дип әйтергә омтылышлар булды. Әмма минем әниемнең бу тәрибәсе, күрәсең, бөтен дусларыма, сыйныфташларыма тәэсир иткән, алар ""Юк, бернинди дә Зуля түгел"", дип әйтә иде. Һәм мин дә мине Зуля дип атарга ярамый, бары тик Зөлфия генә дип әйтә идем. —Гадәттә үзләренең исеме бозылып әйтелгән кешеләр балалары мондый мәшәкать күрмәсен дип иңелрәк исемнәр куша. — Әйе. Мәсәлән, минем беренче апамның исеме Юлия. Ул бит татар исеме түгел. Юлия исеме ул урыс та түгел, ниндидер грек исемеме шунда. Шуның өчен – иңел булсын өчен – шундый исем биргәннәр, Юлия дип. Үзе татарча да кебек, әмма татар исеме түгел. Аннан соң инде мин өченче бала, минем исемем Зөлфия – чын татар исеме. —Ни өчен татарларда үз исемнәренә мондый битараф караш дип уйлыйсыз? Мәсәлән, заводта гына түгел, хәтта өйдә дә Миша булып калучылар бар. Каян килә бу? — Миңа оныкларының соңыннан гына әбиләренең исеме башка икәнен белү очраклары турында язганнары бар. Белмим, бәлки ничектер әмгыятьтә иңелрәк яшәр өчен, айлашырга тырышудыр… Бу бит барыбер үзеңне ничектер иминрәк итү чарасы. Менә шундый уйларым бар. Мин инде социаль антрополог, эксперт түгел, бу үз уйларым гына. Башкаларга аңлаешлы, уңайлы булсын өчен. Исемеңне бер тапкыр, ике тапкыр әйтсәң, син кешеләргә аның авыр икәнен аңлыйсың бит, син аны өченче тапкыр әйтмисең инде. Кемдер әйтә, кемдер әйтми, өченче тапкыр да үз исемен әйтергә тырышучылар бар. Төрле мисаллар бар. —Хәзер, әнидән башка, үзегез нәрсәдер эшләгәндә, яңа танышлар, партнерлар, хезмәттәшләр исемегезне урыслаштырырга тырышса, ничек авап бирәсез? — Зуля түгел, Зөлфия, дим. Кемдер хәтта ярыймы-ярамыймы дип рөхсәт тә сорамый, Зуля, ди. Мин әйтәм, юк, Зөлфия, дим. Минем бит исемем болай да Зульфиядип урыслаштырыла, алар әле шуны да әйтергә теләми. —Танышларыгыз арасында ""нигә, урыс исемнәрен яратып кыскартып әйткән кебек, татар исемнәрен дә гадиләштереп әйтергә ярамый"" дип дәгъва белдерүчеләр юкмы? — Исемне әйтергә, истә калдырырга авыр дип әйтәләр. Мин андый сәбәпләрне аңламыйм. Алар белән ризалашмыйм, юк, дөрес әйтегез, дим. Бу – минем исемем. —Күргәзмәне күргәч, ""Кычытмаган ирне кашыйсыз, милләтләр арасында низаг тудырасыз"" диючеләр булмадымы? — Юк, булмады. Мин дә аннан курыккан идем, чынлап әйтсәм. Ачылышны күргәч, кешеләр миңа килеп, минем дә шундый мисаллар бар, минем әбиемнең исеме шулай иде, минем эштә шулай иде дип сөйләделәр, урыс кешеләре булса да. Тулаем аңлашу мохите булды. Күргәзмәдән күренеш—Татарларның үз исемнәрен кыскартырга риза булуына башка милләтләр нинди карашта? Хәзерге вакытта, русларның кайберләре үзләренең рус булмаган нәселләрен, шәәрәләрен өйрәнә башлаган заманда, ""ник татарлар үзләренең исемнәрен кыскарта? "" дигән сорау тумыймы? — Миңа ""Без бит аларның чын исеме нинди икәнен белмәдек, ул танышканда Миша диде, шуның өчен шулай атыйм. Минем гаебем бармы? "" дип сорау биргәннәре бар. Аларның гаебе юк инде. —Аңлавымча, сез бу тарихларны социаль челтәрләр аша да ыйдыгыз, шулаймы? Фикерләшүләр күп булдымы? — Әйе, ул постлар бик күп реакция ыйды, твитастында ике йөзләп тарих ыелды. Инстаграмда– туксанлап комментар һәм инстаграм хикәяләренә аваплар. —Барысы ничә плакат ясалды? — Унсигез. —Пермьдә бу сезнең беренче күргәзмәме? — Әйе, Пермьдә беренче. Гомумән, мин үземнең сәнгать юлымны башлыйм гына әле. —Күргәзмәгә сезне кем чакырды? — Резиденцияне Мәскәүнең Максар фонды ясады. Алар монда бер иганәче тапканнар иде – фармацевтика ширкәте мөдире. Аңа бу сәнгать темасы ошады, ул безгә үзәктә бинаны ремонтлашты, безгә гонорар, материалларга акча бирде. Ә гомумән бу иде, мин үземнең портфолиомны һәм проектымны ничек күрүемне ибәргән идем, һәм мине чакырдылар. —Ә башка катнашучыларның проектлары нәрсәгә багышланган иде? — Берсенеке Пермь диңгезе турында – электән монда диңгез булган, шуңа күрә монда тозлыклар күп, диләр. Монда геологиядәге Пермьнең үлү чоры ( ) эзләре бар. Икенче акция – без яшәгән иске Разгуляй районы турында. Монда агач йортлар бетә, яндырыла – шул турыда. Тагын берсе – Пермьне юбилейга әзерләү хакында. Быел Пермьгә 300 ел. Марттан бирле монда урамнарны яңарталар, биналар төзелеш белән уратып алынган – менә шуның хакында. Дүртенчесе – Пермьнең подъездлары турында. Гомумән, төрле темалар. —Пермь татарлары турында өйрәнү өчен музейларга йөрдем дидегез. Гомумән алганда, Пермь тормышында, мәдәният дөньясында татарлар нинди урын алып тора? — Туган якны өйрәнү музейларында Пермьдә нинди милләтләр бар, шулар күрсәтелә – анда костюмнар, ниндидер тукымалар, түбәтәйләр, ничек өйләр ясалган. Һәр милләтнең шундый почмагы бар. Мин инде Барда музеенда да булдым – анда да шундый ук тема. —Кызык булдымы ул музейда? — Юк, һич кызык түгел. Ул шундый академик күрсәтү ысулы – милләтләрне әйберләр аша, өйләр аша… Мондый күзаллаулар бөтенләй актуаль түгел, беркем дә шулай йөрми, шулай киенми. Бу бит инде совет чорыннан калган репрезентация, әле һаман яңасы юк. Безнең Барда ягында Барда гәзите чыга. ТНВда Бардага бер сәгать бирәләр. Мин монда татарларның ниндидер чарасы булса, барам. ""Пермь татар кызы""на бардым, әле сентябрь аенда Пермьдә татар-башкорт мәктәбе ачарга ыенганнарын белдем. Төрле эстрада концертлары, сабантуйлар була. —Казанда, Татарстанда күргәзмә оештырганыгыз булдымы? — Казанның ""Смена"" үзәге белән бер проект ясаган идем: былтыр Чаллының ЗЯБ районы турында проект ясадым. Анда ЗЯБтагы бер өй кебек инсталляция куелды: тәрәзәләрен ачсаң, анда бу район турында кешеләрнең тарихлары белән танышырга була иде. Тагын Казандагы Заманча сәнгать галереясы өчен видеоинсталляция ясаган идем. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Өйдә Зөһрә, эштә — Зоя. ""Исемне бозу проблемын сәнгать аша күрсәтәм""",0,analytics,Әңгәмә,8506,https://www.azatliq.org/a/32467191.html,2023-06-24T03:00:38+00:00
"Йәрмәкәй районының Оло Зиңгәрәй ауылынан Добрыня позывнойлы яугир БПЛА менән идара итергә өйрәнгән. Ул махсус хәрби операция биләмәһенә өлөшләтә мобилизация буйынса эләгә. Операторҙың эше концентрация, инженер фекерләү, физика һәм программалау белемен, шулай уҡ тиҙ ҡарар ҡабул итеү һәләтен талап итә. Был команда эше, унда разведка, дошманды күҙәтеү һәм граждандар объекттарына һөжүм итеүҙе иҫкәртеү мөһим. Дошман дрондарын тотоп алыу ҡатмарлы бурыстарҙың береһе булып тора. Добрыня батырлығы өсөн Жуков миҙалы менән бүләкләнгән. Ул был һөнәрҙә даими үҫеш һәм үҙ-үҙеңде дисциплиналауҙың мөһимлеген һыҙыҡ өҫтөнә ала. Башҡортостанда пилотһыҙ системалар ғәскәренә йыйыу башланды. Был – былтыр Юғары баш командующий Владимир Путин һәм оборона министры Андрей Белоусов ҡарары буйынса булдырылған ғәскәрҙәрҙең яңы элиталы төрө. МХО биләмәһендә дрондар ярҙамында ут бурыстарының 80 проценты үтәлә. Хәҙерге ҡораллы конфликттарҙа бындай сараларҙың роле шул тиклем юғары, ғәскәрҙәрҙең уңышлы хәрәкәт итеүе күп осраҡта пилотһыҙ системаларҙы идара итеүҙең һөҙөмтәлелеге менән билдәләнә. Әммә элек дрон операторҙары башҡа хәрби-иҫәп һөнәрҙәре буйынса иҫәпләнгән, хәҙер иһә уларҙың эше рәсми, юғары статус ала. Улар юғары класлы, яҡшы әҙерләнгән, автомат менән түгел, ә джойстик менән оҫта идара итеүсе яугирҙәр буласаҡ. Шуға күрә уларға башҡаларҙан айырылып торған махсус шарттар булдырыла һәм урындар һаны сикләнә. Был ғәскәрҙә хеҙмәт итеү өҫтөнлөктәре тураһында алдағы һандарҙа уҡырһығыҙ. Шулай уҡ БПЛА подразделениеларында хеҙмәт итеү тураһында тулы мәғлүмәтте башбат. рф сайтында һәм 122 телефоны буйынса алырға була. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Яҡташыбыҙ БПЛА менән оҫта идара итә,0,analytics,Геройҙар,1718,https://bashgazet.ru/articles/geroy-ar-d-ere/2026-01-27/ya-tashyby-bpla-men-n-o-ta-idara-it-4551824,2026-01-27T10:00:00+00:00
"Венер Фуатович Махмутов работает в сфере физической культуры и спорта более 46 лет, является тренером по полиатлону. Под его руководством воспитанники спортивной школы добились значительных успехов: он подготовил 2 мастеров спорта международного класса, 38 мастеров спорта России и 52 кандидата в мастера спорта. Урал Рахимович Исмагилов имеет более 30 лет трудового стажа в области физической культуры и спорта. С 1990 года он работает учителем физкультуры в сельском поселении Авдон, а с 2000 года – тренером по полиатлону в Спортивной школе Уфимского района. За годы работы он проявил себя как талантливый тренер и организатор, совместно с Венером Фуатовичем подготовив одного мастера спорта и 5 кандидатов в мастера спорта. ""Уфимские нивы""",Заслуженное признание: тренеры спортшколы Уфимского района награждены за вклад в спорт,1,news,Яңылыҡтар,743,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-15/zasluzhennoe-priznanie-trenery-sportshkoly-ufimskogo-rayona-nagrazhdeny-za-vklad-v-sport-3886201,2024-08-15T11:08:00+00:00
"Это вторая статья о наших проектах, она посвящена необычному применению графиков функций. Мы с ребятами создали из всем известных школьных парабол, гипербол, синусоид модели 12 стульев и вазочек и распечатали их на 3-принтере. С помощью наших моделей можно изучать такую сложную тему, как применение определенных интегралов для нахождения площадей и объемов легко и с интересом! Благодарим редакцию за то, что напечатали всю необходимую информацию для учителей-чертежи моделей и задания к ним, прменение наших идей для школьной проектной деятельности и участия во всероссийских конкурсах. Благодаря вашему журналу наши инновационные идеи принесут пользу и радость, повысят интерес школьников к изучению математики с применением современных технологий! С уважением, руководители кружка ""Творческая математика"" Терещук Л. С. , Терещук А. В.","Дорогая редакция журнала ""Учитель Башкортостана!",1,news,Яңылыҡтар,838,https://uchbash.com/news/novosti/2025-06-03/dorogaya-redaktsiya-zhurnala-uchitel-bashkortostana-4262194,2025-06-03T10:07:00+00:00
"Русия хәрбиләре. Иллюстратив фотофикерләр2023 елда Русиянең кимендә 147 хәрбие хәрби хәрәкәтләр бармый торган урында кеше үтергән өчен мәхкәмә каршына баскан. Бу элекке еллар белән чагыштырганда берничә тапкырга күбрәк, дип яза""Вёрстка"". Басма моны гарнизон һәм бүлге хәрби мәхкәмәләренең базаларын анализлап ачыклаган.2022 һәм 2023 елларда Русия хәрбиләре даими рәвештә үтерүләр турындагы инаять эшләрендә гаепләнүче булган, дип яза басма. Мондый инаять эшләре Русия Украинага каршы сугыш башлаганчы азрак булган. Әйтик 2020 елда үтерүдә гаепләп 14 хәрбине мәхкәмәгә биргәннәр, 2021 елда - 21 кешене.2022 елда үтерүләр турында мәхкәмәгә шундый 15 инаять эше кергән булса, 2023 елда аларның саны кисәк арткан. Быел гыйнвардан сентябрьгә кадәр кимендә 147 хәрби үтерүләр турындагы инаять эшендә гаепләнә. Чыккан хөкем карарларыннан күренгәнчә, хәрбиләр ешрак инаятьләрен исерек килеш кылган. Үтерү өчен алар пычаклар, балталар, ""Калашников"" автоматлары һәм пистолетлар кулланган диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Быел Русиянең кимендә 147 хәрбие сугыш бармый торган урында кеше үтергән өчен мәхкәмә каршына баскан,1,news,Яңылыҡтар,1082,https://www.azatliq.org/a/32624135.html,2023-10-05T09:23:30+00:00
"Был шиғырымды Азат Исҡужиндың 2016 йылдың май айында үткән «Диңгеҙҙәргә ҡаршы йөҙәм» тип аталған тәүге үҙаллы концертына баш һүҙ итеп яҙып биргәйнем. Аллаға шөкөр, Урал аръяғы райондары буйлап ҙур уңыш менән шаулап-гөрләп үтеп китте концерттары. Тамашасы үҙе өсөн яңы башҡарыусы тураһында тулыраҡ мәғлүмәт алды, уның ижады менән яҡынданыраҡ танышты. Азат Хәйбулла районының Йәнтеш ауылында ғәҙәти генә ғаиләлә беренсе бала булып донъяға килә. Әлфинә һәм Зәлфинә исемле һеңлеләре бар. Атаһы Азамат урындағы колхозда – тракторсы-механизатор, әсәһе Фәрҙиә ашнаҡсы булып эшләй. Райондың ожмахҡа тиңләрлек урман-тауҙар менән уратып алынған иң матур ауылдарының береһендә тыуып үҫеүе, бала сағының йырҙарҙа маҡталған йәмле Һаҡмар буйында үтеүе уның аҡ ҡағыҙҙай саф күңеленә бер моң булып һарылғандыр, йәшәү көсө, рух ныҡлығы менән бүләкләгәндер. – Тыумыштан күреү һәләтенән мәхрүм булыуымды Аллаһы Тәғәлә тарафынан ебәрелгән һынау тип ҡабул итәм. Яҙмышыма һис кенә лә үпкәләмәйем. Кешегә үҙе күтәрә алырлыҡ ҡына һынау бирелә бит. Тимәк, ошо яҙмышымды башҡаларға артмаҡлатмай ғына, үҙем күтәреп үтергә тейешмен был донъяла, – ти оло йөрәкле егет. Эйе, яҙмыш – һәр кемгә юғарынан бирелгән бүләк. Хатта ҡарап тороуға көслө генә күренгән кешеләр тормош һынауҙарына ҡаршы тора алмаған, юғалып ҡалған, һынған дәүерҙә ажарланып, дәртләнеп белем алырға, тормошта үҙ урынын табырға тырышып йәшәй Азат. Өфө ҡалаһының 28-се махсус мәктәбендә уҡыған сағында уяна ла инде егеттә йыр-моңға һөйөү. Уҡытыусыһы Гөлдәр Байғужинаны ҙур рәхмәттәр менән иҫкә ала, сөнки тап ул Азаттың бала сағынан уҡ күңелендә бөрөләнеп йөрөгән, сәскә атып китер өсөн һыу, наҙ һибеүҙәрен генә көткән музыкаль һәләтен күреп ҡалып, ошо йүнәлештә маҡсатлы эш башларға тәҡдим итә. Һәр кемдең дә үҙ ғүмерендә яҙмышын ҡырҡа үҙгәртеп ебәрә торған ваҡиғалар була. Азатты ла был һынылыш мәле урап үтмәй. Бәхетенәме, яҙмыш бүләгеме, тап ошо интернатта уҡыған сағында егеткә күренекле композитор, йырсы Салауат Низаметдиновтан сольфеджио дәрестәре алырға насип була. Маҡсатлы егет бар булмышы менән музыка донъяһына, уҡыуға, эҙләнеүҙәргә сума. Салауат Низаметдинов та уҡыусыһының бик ныҡышмал, шул уҡ ваҡытта талантлы ла икәнен һиҙеп ҡалып, уның менән өҫтәмә рәүештә шөғөлләнә башлай. Ә һөҙөмтә үҙен оҙаҡ көттөрмәй. Тыңлаусыһы фортепьянола ышаныслы итеп уйнарға, ноталарҙы өйрәнә, вокал һәләте лә асыла. Хатта Азат менән бергә уҡыған үҙе кеүек үк яҙмышлы Ләйсән Нуриева исемле ҡыҙ менән йырлаған дуэт эштәре зәңгәр экрандарға ла барып эләгә. Тик тормошта барыһы ла шыма ғына бармай шул. Остазы Салауат Низаметдиновтың ҡапыл ғына вафат булып ҡалыуын бик ауыр кисерә егет. Бөтә киләсәге селпәрәмә килеп, донъя ағышы туҡтап ҡалғандай тойола. Әммә маҡсатына бирелгәнлеге, был тормошҡа инде үҙ ҡарашы, үҙ фәлсәфәһе булыуы ижади юлында туҡтап ҡалмаҫҡа, бар ҡыйынлыҡтарҙы ла еңеп сығырға ярҙам итә, тағы ла ең һыҙғанып уҡый башларға этәрә. Пианинонан тыш баянда, ҡумыҙҙа уйнарға өйрәнә. Ҡазанда үткән күреү һәләте сикләнгән балалар өсөн ойошторолған Волга буйы республикалары конкурсында ҡумыҙҙа «Салауат маршы»н уйнап, икенсе урынға лайыҡ була һәм АҠШ-тың Вашингтон ҡалаһына барыу бәхетенә өлгәшә. Азаттың ул саҡтағы еңеүҙәренә Санкт-Петербург ҡалаһында үткән «Киләсәккә ҡаршы аҙым» конкурсында беренсе урын бирелеүен дә өҫтәп китһәм, урынлы булыр, тип уйлайым. Йәйге каникул мәлдәрендә лә өйҙә генә ятмай тынғыһыҙ егет. Тыуған ауылының мәҙәниәт йортонда йәштәргә дискотекалар үткәрешеп, концерттарҙа әүҙем ҡатнашып, ҡайнап йәшәй. Район үҙәгенә сираттағы концерт менән барған саҡтарында, һәләтле егетте билдәле рок-музыкант Юлай Асҡаров һәм уның хәләл ефете, йырсы Сәриә Асҡарова күреп ҡала. Был осрашыу уларҙың улдары, талантлы режиссер Айнур Асҡаров төшөргән «Яратам һине, донъя» исемле клип менән тамамлана. Үткәндәр, шәхестәр тураһында һүҙ башлаһаң, донъяла миһырбанлы кешеләрҙең күплегенә инанаһың. Ошо мәлдә район хакимиәте башлығы булып эшләгән Р. Р. Хәлиуллинды бары йылы һүҙҙәр, оло рәхмәттәр менән телгә ала Азат. Асҡаровтар ғаиләһенең юлламаһы буйынса «Бөйөк дала» исемле рок-фестивалдә ҡатнашҡандан һуң, көтмәгәндә егеттең күптәнге хыялы тормошҡа аша – уға профессиональ синтезатор бүләк итәләр. Түбәһе нисек күккә тейгәнен Азат үҙе генә белә. Был синтезатор байтаҡ ҡына туҙһа ла, ошо көнгәсә тоғро хеҙмәт итә егеткә. Ижад иткән бөтә йырҙары менән ошо киң күңелле, оло йөрәкле кешеләр алдында үҙен бурыслы һанай. Сибай ҡалаһында йәшәгән, бөтә йыһанға ярҙам итергә әҙер һәүәҫкәр композитор Юлай ағай Моратовтың Азатты күргеһе килгәнен белгәс, бергәләп барғайныҡ осрашыуға. Ижад, киләсәккә маҡсаттар тураһында оҙаҡ ҡына гәпләшкәндән һуң, Юлай ағай Азатҡа башҡарып йөрөһөн өсөн «Ағиҙел» тигән йырын бирҙе һәм бер тауыш пультын бүләк итте. Үкенескә ҡаршы, был иҫ киткес нескә күңелле Юлай ағай менән һуңғы осрашыуыбыҙ булған икән. – Донъяла һәйбәт кешеләр күп икән. Сибай ҡалаһы гәзите минең турала мәҡәлә баҫтырғас, Хазина Сирусина тигән апай мине дөйөм ятаҡҡа килеп, үҙе эҙләп тапты. Һөнәре буйынса – табип. Йыш ҡына тәмле-тәмле бәлештәр, аш бешереп алып килә. Оҙатып йөрөр кешем булмағанда, хатта Өфөгә бер конкурсҡа алып барышты. Ижад итер өсөн нимәләр кәрәклеген һорағас, проблемаларымды һөйләп биргәйнем, йүгереп йөрөп төрлө инстанцияларға хаттар, үтенестәр менән мөрәжәғәт иткән икән. Миңә компьютер алып бирешергә ярҙам итеште. Эскерһеҙ ярҙамдары өсөн Учалы тау байыҡтырыу комбинатының Сибай филиалы етәксеһе Йәүҙәт Биккиновҡа, яуаплылығы сикләнгән «Ремстройцентр» йәмғиәте етәксеһе Рафаэль Исмәғилев, шәхси эшҡыуарҙар Дамир Ғиззәтуллин, Юрий Иванов, Роза Янбаева һәм Заһир Ҡаҙаҡбаевҡа ҙур рәхмәттәремде еткерәм, – тип һөйләй Азат. Эйе, әлеге көндә Сибай ҡалаһының сәнғәт колледжында вокал бүлегендә уҡып йөрөгән егеттең пландары ҙур. Йыр булып сығырын көтөп ятҡан эштәре лә бер һандыҡ булып бара. Әлеге лә баяғы, эш аранжировкалар яҙыр өсөн студия, клавиша, микрофон, пульттарға барып төртөлә. Тырыш егеткә колледж директоры Азат Ғәйнетдин улы Ҡамбулатов һәр яҡлап ярҙам итергә тырыша. Күреү һәләттәре сикләнгән студенттарҙы уҡытыу буйынса тәжрибәһе булған уҡыу йорттары менән бәйләнеш булдырып, уҡыу өсөн кәрәк-яраҡ әсбаптар алдырыша, ижад менән шөғөлләнгәнен белгәнлектән, дөйөм ятаҡта ял бүлмәһенә яҡыныраҡ ерҙән бүлмә бирҙертә. Курсташтары ла Азат өсөн өҙөлөп тора. Уны дәрестәргә етәкләп алып йөрөйҙәр, бүлмәһен тәртиптә тотошорға ярҙам итәләр. Бигерәк тә эргәһенән китмәй ҡарашып йөрөгән Илһам Мөхәмәтшинға рәхмәтле Азат. Их, берәй заманса аҡыллы навигатор алып биргәндә, тигән уй килә ҡапыл башына. Колледжда көслө уҡытыусыларға эләгеүенә ҡыуанып бөтә алмай Азат. Дилбәр Бәхтизина, Гөлсинә Ҡудашева, Динар Ыласынов, Нурғәле Кәйекбирҙин кеүек үҙ эштәрен яратҡан, студенттарға юғары талаптар ҡуйып, ысын белгес итеп сығарған уҡытыусылар республикабыҙға бик күп сәнғәт әһелдәре, йырсылар бүләк иткән. Азат Исҡужиндың ижады сағыу, күп яҡлы. Ул башҡорт халыҡ йырҙарын да, заманса эстрада көйҙәрен дә яратып башҡара. Сер итеп кенә әйтәм: әлеге мәлдә рок, диско, хатта регги стилендәге яңы йырҙарын сығарырға әҙерләп йөрөй. Шулай уҡ етди әҫәрҙәргә лә мөрәжәғәт итә башланы. Үҙе яҙған ҙур ғына күләмле симфонияһының өҙөктәрен дә тыңларға яҙҙы миңә. Азаттың нисек бирелеп, бөтә донъяһын онотоп, әҫәрләнеп уйнауын күргән кеше генә аңлар мөмкинлегенең сикһеҙ икәнлеген. Билдәле композитор, музыка белгесе Ләйлә Заһир ҡыҙы Исмәғилева ла бик юғары баһа бирә Азаттың ижадына. Ул жюри етәксеһе булған Мәләүез ҡалаһында үҙешмәкәр композиторҙар араһында үткәрелгән төбәк-ара конкурста лауреат була Азат.2017 йылда Сибай ҡалаһында беренсе тапҡыр ғына Юлай Моратовтың яҡты иҫтәлегенә бағышлап үткәрелгән һәүәҫкәр композиторҙар бәйгеһендә лә икенсе урынды яуланы А. Исҡужин. Композитор булараҡ, үҙенең ижадына ла юғары талаптар ҡуя ул. Һуңғы ваҡытта эстрадала үрсеп киткән өс аккордтан ғына торған көйҙәргә ихтыяж ҙур булһа ла, күңел торошона тура килгән йырҙар ғына ижад итә. Ижадташ дуҫтары ла һыналған. Фирүзә Абдуллина, Гөлназ Ҡотоева, Лариса Абдуллина, Мотал Рәмов, Гөлнур Ҡыуатова, Гөлнара Хәлфетдинова, Рәзилә Ырыҫҡужина кеүек маһирҙарҙың ижадынан эҙләй кәрәк һүҙҙәрҙе. Уның йырҙарын Фәнис Сирбаев, Миңзифа Исҡужина һәм Артур Туҡтағолов, Гөлфиә Хәләфетдинова, Динә Аҡназарова, Хәлиҙә Ҡолшәрипова, Иҙел Манишев, Динислам Сафин, Илһам Мөхәммәтов, «Тархан» төркөмдәре башҡара. – Минең өсөн ҡыҙҙарҙың тышҡы матурлығы мөһим түгел. Күберәк эске матурлығы, күңел таҙалығы менән йәлеп итер иғтибарымды буласаҡ йәрем. Пландарым Наполеондыҡынан кәм түгел. Иң беренсе нәүбәттә, якшы билдәләр менән уҡыуымды тамамларға, диплом алырға кәрәк. Унан һуң эшкә урынлашыуҙы хәстәрләргә, ситтән тороп уҡырға инергә һәм, әлбиттә, үҙ көнөмдө үҙем күреп йәшәй башларға кәрәк буласаҡ, Алла бирһә. Бына ошондай ҙур пландар, аҡ өмөттәр менән йәшәп ята Азат Исҡужин. Һинең кеүек егеттең ҡулынан килмәҫ эш юҡтыр ул донъяла, аҡ юл һиңә, Азат ҡустым! Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",ДИҢГЕҘҘӘРГӘ ҠАРШЫ ЙӨҘӘМ,1,news,Яңылыҡтар,8931,https://tamasha-rb.ru/articles/novosti/2024-11-11/di-ge-rg-arshy-y-m-4002888,2024-11-11T11:45:00+00:00
"Йыл башынан Башҡортостандың Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитетына төлкөләрҙең ауыл, ҡала буйлап йөрөүе тураһында 50-нән ашыу мөрәжәғәт килгән. Ведомство 20 ғинуарҙа Ҡырмыҫҡалы районында булған хәлгә айырыуса иғтибар бүлде. Ҡырағай төлкө йорт ихатаһына инеп эткә һөжүм итә. Белгестәр ҡырағай хайуандар менән осрашҡанда үҙ-үҙеңде тотоу ҡағиҙәләрен иҫкә төшөрә. - Төлкөләрҙе ашатырға тырышырға ярамай. - Тыныслыҡ һаҡларға һәм әкрен генә сигенергә кәңәш ителә, был төлкөгә китергә мөмкинлек бирә. Белгестәр билдәләүенсә, төлкөләр ҡотороу ауырыуының төп таратыусыларының береһе булып тора. Кешенән ҡурҡмау һәм тораҡ пункттарға яҡынлашыуы хайуанда был хәүефле ауырыуҙың булыуын күрһәтә.","Һаҡ булығыҙ, ҡоторған төлкөләр арта!",1,news,Яңылыҡтар,688,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-01/a-buly-y-otor-an-t-lk-l-r-arta-4559726,2026-02-01T17:15:00+00:00
"Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, фажиғә ваҡытында алты кеше – полиция хеҙмәткәре, дүрт сит ил студенты, шулай уҡ ҡулға алынғанда һөжүм итеүсе үҙе зыян күргән. Һәр кемдә төрлө дәрәжәләге бысаҡ яралары бар. Биш кеше дауаханала ята, уларға тейешле медицина ярҙамы күрһәтелә. Радий Хәбиров ваҡиға шарттары менән танышты, студенттарҙың һорауҙарына яуап бирҙе һәм республикала белем биреү учреждениеларын һаҡлауҙы көсәйтеү буйынса өҫтәмә саралар күрелеүен билдәләне. - Мин һеҙҙең менән булған хәл тураһында асыҡтан-асыҡ һөйләшергә килдем. Беҙгә был ни өсөн булғанын һәм бындай хәл ҡабатланмаһын өсөн нимә эшләргә кәрәклеген аңлау мөһим. Был хәл өсөн ғәфү үтенәм. Был - республикабыҙ өсөн хас булмаған берҙән-бер осраҡ. Һәм быны эшләгән егетте лә йәл. Һаңғырау-телһеҙ әсәй һәм өләсәй менән йәшәгән, мәктәптә уҡыған, нимәгәлер өлгәшергә тырышҡан, әммә бына шулай яҙмышын юҡҡа сығарған. Уны был енәйәткә этәргән бәдбәхәттең кемлеген асыҡлайбыҙ, - тине Башҡортостан Башлығы. – Бөгөндән киске һәм төнгө ваҡытта был биләмәне полиция хеҙмәткәрҙәре ныҡлап патрулләйәсәк. Зыян күреүселәрҙең барыһына ла тейешле ярҙам күрһәтеүҙе дауам итәсәкбеҙ, шифаханаларыбыҙҙа дауаланасаҡбыҙ. Кәрәк икән, өйгә ҡайтырға мөмкинлек бирербеҙ. Бөтә сығымдарҙы һәм ойошманы үҙ өҫтөнә алабыҙ. Һөжүмде кире ҡағыуҙа батырлыҡ күрһәткән студенттарға дәүләт наградаларын тапшырырға һөйләштек. Осрашыу аҙағында Радий Хәбиров уҡыу аудиторияларын, көнкүреш бүлмәләрен ҡараны һәм студенттарға яҡшы уҡыуҙарын теләне.",""". Был - республикабыҙ өсөн хас булмаған берҙән-бер осраҡ""",1,news,Яңылыҡтар,1460,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-10/belem-bire-uchrezhdenielaryn-a-lau-y-k-s-yte-buyynsa-t-m-saralar-k-rel-4571606,2026-02-10T09:38:00+00:00
"АЛДАҠСЫЛАР Отпускыға сығам да йоҡо туйҙырам тип хыялланған Сания апайҙың пландары беренсе көндә үк селпәрәмә килде. Ире Ғаязды эшкә, улы Рәшитте мәктәпкә йыйындырып ебәргәс, тирә яғына иҫе китеп ҡарап торҙо ла, өй эшенә тотондо. Ял булғас, ял булһын тип, телевизорҙан бер концерт табып ҡуйҙы, кер йыуыу машинаһын тоҡандырҙы, үҙе пылесосҡа тотондо. Ә башында икенсе уй - ирҙәр ҡайтыуға нәмә бешереп ҡуйырға, йә, исмаһам, һорап та ҡалмаған. Бер сәғәт тә үтмәне, телефон шылтыраны. Рәшиттең класс етәксеһе икән. - Һаумыһығыҙ, Рәшит нишләп мәктәпкә килмәне? - Был һорауға ныҡ аптырап, ҡаушап китһә лә, Сания апай яуабын тиҙ генә тапты. - Рәшит ауырыңҡырап тора, температура, йоғошло булһа, бөтә класты сирләтер тип, ебәрмәнем. Әле ята. - Үҙе тиҙ генә улының номерен йыйҙы. - Улым, хәлең нисек, һин ҡайҙа? - Ҡайҙа булһын, мәктәптә, химия дәресе бара, - тип шыбырҙап ҡына яуап бирҙе Рәшит. Класс етәксеһе үҙе химия уҡыта, Рәшит уның дәресендә булып сыға бит. - Мин төшкөлөккә нәмә бешерәйем икән тип кенә һорайым тигәйнем, - Сания апай дөрөҫөн әйтергә ҡыйманы. - Әсәй, бәлеш бешер, гел билмән бешерә торғайның, ялҡытты. - элемтә өҙөлдө. Ярай, иҫән-һау, ҡайтыр, аңлашырбыҙ, тип үҙен тынысландырып ҡараһа ла, Сания апайҙың күңеленә ниндәйҙер шом кереп ултырҙы. Тынысланып та өлгөрмәне, тағы телефон шылтыраны. - Ғәфү итегеҙ, Ғаяз нишләп эшкә килмәне? - Начальниге икән, эштән шылтырата. Быныһына нәмә булды тағы, тип аптыраған Сания апай, яңылыш әйтеп, иремә зыян килтереп ҡуймайым тигән уйҙа ипләп кенә яуап бирҙе. - Ул да сырхап тора, әллә вирус инде, температура. -Ул да? Тағы кем сирләй унда? Сания апай яңылышыраҡ әйткәнен һиҙҙе, әммә яуабын тиҙ тапты. -Барыбыҙ ҙа ятабыҙ, йоғошло сир, ахрыһы, шуға эшкә барманы, - тип һүҙҙе өҙөргә ашыҡты. Үҙе шундуҡ иренә шылтыратты. - Һин ҡайҙа, хәлең нисек? - Ҡайҙа булһын, эштә, эш муйындан, бер минут ваҡытым юҡ, - тигән һүҙҙе ишеткәс, Сания апайҙың аптырауы сигенә етте, әммә белдермәҫкә тырышты. -Нәмә бешерәйем тип кенә һорайым, тигәйнем. -Билмән бешер, һинең билмәнең тәмле була. - Мин бәлеш ҡуяйым, тигәйнем. - Кәрәкмәй бәлеш, пицца ашап та ялҡып бөттөм инде, билмән бешер. Ярай, ҡайтырһығыҙ, аңлашырбыҙ, әле ике төрлө ризыҡ бешерергә тура килә, уйланып торорға ваҡыт юҡ. Сания апай пылесосын ташланы ла, ҡамыр баҫырға тотондо. Ярай әле, машина керҙе үҙе йыуа. Аталы-уллы бер юлы ҡайтып керҙеләр ҙә, туп - тура кухняға йүнәлделәр. -Әһә, бәлеш. -Әһә, билмән. -Тороп-тор, улым, бер генә һорауға яуап бир. Һин бөгөн мәктәптә булдыңмы? - Булмай ни, нишләп ундай һорау бирәһең ул? - Химия уҡытыусыһы әйтә, булманы тей. Рәшит күҙ ҙә йомманы. - Ул үҙе йүнләп үткәрмәне дәресте, тик ултырҙы, ҡартайған бит инде ул. Мин бөтә дәрестәрҙә лә булдым. Киноға ҡасып сығып киттем тип әйтеп булмай бит инде, шул бер һүҙҙә ныҡ торорға кәрәк. - Ә һин, Ғаяз, эштә булдыңмы? Начальнигең әйтә, булманы тей. - Бынағайыш, иҫке ауыҙҙан яңы һүҙ! Ярты көн бергә ултырҙыҡ, кәңәшмә булды. Начальник командировкаға китергә тейеш ине, шунан файҙаланып, бер нисә иптәш менән саунала һыра менән һыйланып көн үткәрҙе шул Ғаяз. Ә ул, йүнһеҙ, китмәгән булып сыҡты. - Беҙ бөгөн ашайбыҙмы, юҡмы? - Ике яҡтан яңғыраған һорауға Сания апайҙың асыуы ҡабарҙы. - Һеҙ алдаҡсыларҙы ашатып ултырғым килмәй, мин әсәйемә киттем, - тине лә, бөтә бешергән ризыҡты йыйып алып, сығып та китте. Ике алдаҡсы аптырашып ултырып ҡалдылар. -Әсәй, ашарға. - тип ҡысҡырған улын атаһы тынысландырҙы. . - Бошонма, улым. Күрҙеңме, нисек төрөп алып китте ул. Һыуынып та өлгөрмәҫ, ҡайтып керер. Әйҙә, ял итәйек, - тине лә, телевизор ҡабыҙҙы. Рәшит тә, телефонына тексәйеп, тынып ҡалды. Әммә был ултырыу оҙаҡҡа барманы. - Һин ҡасан ҡайтаһың, асығып бөттөк бит инде. Мине уйламаһаң, баланы уйла. - Ғаяздың был һорауына тыныс ҡына яуап килде. - Ул балаға 16 йәш, холодильниктә йомортҡа бар, бешерегеҙ ҙә ашағыҙ, беҙ әсәйем менән бәлеште бөтөрөп барабыҙ инде. Хәҙер билмәнгә лә сират етер. Ике ир, был һүҙгә ышанмай, оҙаҡ ҡына тик ултырҙылар. Ахырҙа Рәшит өләсәһенә шылтыратты. Бәй, әсәһе унда килмәгән дә имеш, ә хәҙер телефонын һүндереп ҡуйған. Әсәй кеше алдашырға тейеш түгел дә инде тип, асыуҙары сигенән сыҡты. Яндырып - көйҙөрөп, шыр тоҙло итеп, йомортҡа ҡурып ашаған булдылар. Сания апай тәки элемтәгә сыҡманы. Был мәлдә ул, алдаҡсы ирҙәрҙе нисек аҡылға ултыртыуын бер кәмит итеп һөйләй - һөйләй, әхирәте янында бәлеш, билмән менән һыйлана ине. Вәкил ШӘРӘФЕТДИНОВ.",ҺӘНӘК КИЛҺЕН ҺӘР ӨЙГӘ!,0,analytics,Йәмғиәт,4342,https://henek.info/articles/common_material/2025-05-07/n-k-kil-en-r-yg-4227679,2025-05-07T17:10:00+00:00
Всего в рамках «Профессионалитета» в Республике Башкортостан создано уже 14 кластеров. За время приёмной кампании для обучения по программам «Профессионалитета» было подано свыше 9 тысяч заявлений. Обучающимися кластеров станут более 5 тысяч первокурсников. Минобрнауки Башкортостан Минпросвещения Образование,года в республике откроют свои двери 6 новых кластеров,1,news,Яңылыҡтар,309,https://uchbash.com/news/novosti/2024-09-01/2-sentyabrya-2024-goda-v-respublike-otkroyut-svoi-dveri-6-novyh-klasterov-3907249,2024-09-01T19:38:00+00:00
"– Минең апайымдың ҡалҡан биҙе менән проблемалар бар ине. Гәрәбә муйынсаҡ таҡты. Заряд алһын тиеп, йәй көнө – ергә, ҡыш көнө гөл төбөндәге тупраҡҡа күмә ине. Аллаһтың рәхмәте менән учеттан төшөрҙөләр. Бер ҙә һалмай таҡты. Әсәй гәрәбә муйынсаҡты, ысын гәрәбә тип,  Ташкенттан алып ҡайтҡан ине. Ул ваҡытта гәрәбәне табыуы ла ҡыйын ине, – ти Гөлсинә Ғәлимова. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",«Гәрәбә муйынсаҡ ярҙам итте»,1,news,Яңылыҡтар,533,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-08/g-r-b-muyynsa-yar-am-itte-4531222,2026-01-08T12:39:00+00:00
"Борон айырылышыу осраҡтары бик һирәк булған. Ҡыҙ бала төшкән ерендә таш булып батһын да, хәләленең ғүмерлек юлдашы, алтын ҡанаты булып, нәҫелде дауам итеүсе, ил терәге булырлыҡ балалар тапһын, тип теләк теләгәндәр. Күлдең йәме ҡама менән, өйҙөң йәме бала менән, - тигәндәр боронғолар. Ҡатын-ҡыҙҙың иң маҡтаулы бурысы -  әсә булыу, бала бағыу, ләкин ҡайһы бер осраҡтарҙа йәш ғаиләләр бындай бәхеттән мәхрүм ҡала. Элек медицина ярҙамы ла тейешле кимәлдә булмағанлыҡтандыр, ҡыҙылса ауырыуы йәки башҡа сәбәптәр менән йәш балалар араһында үлем ныҡ көслө булған. Ҡайһы бер ғаиләләрҙә балалар тыуып торған,  үлеп торған, шуға ла ололар йәштәрҙе: Балаң тыуғанына ҡыуанма, торғанына ҡыуан, - тип  иҫкәрткәндәр. Борон балалары гел үлеп торған ғаиләләрҙә  Балаларҙы һатып алыу йолаһын үткәргәндәрен, ҡорбан салдырғандарын, ҡыҙ бала тыуһа, ир балаға кәләш итеп бирергә, ир бала тыуһа, берәй ҡыҙ баланың бәхетенә йәшәп китер әле, тип инселәгәндәрен  беләм.  Данлы уҙаман Уйылдан исемле китабымда ла  шундай ике осраҡты яҙғайным. Әле үҙем йәшәгән Ҡәйепҡолда ауылдаштарҙан  Бала һатып алыу йолаһын беләләрме икән, тип  һораштыра башланым. Улар: Тегене һатып алғандар, быны һатып алғандар, -тип, теҙеп  миҫалдар килтерә башланылар. Мәғәсүмова Дилара апай  ҡайнағаһы Мөхәмәт ағай Мәғәсүмовты һатып алыуҙары тураһында ошоларҙы бәйән итте: -  Инә ҡаҙ ишек алдында ни эшләрен белмәй, ары һуғылып, бире һуғылып ҡаңғылдап йөрөй ине. Ҡәйнәм тәҙрәнән ҡараны ла сеңләп илап ебәрҙе: - Ҡаҙымдың туғыҙ бәпкәһе берсә үлде, әүрәп йөрөргә, исмаһам, береһе лә ҡалманы бит. Ҡайһылай ғына зарланып илап йөрөй. Минең дә туғыҙ балам тыуып торҙо, үлеп торҙо. Һәр баламды ерләгән һайын шулай, ошо инә ҡаҙ кеүек, әсе ҡайғыларымдан үҙемә урын таба алмай, зарығып, һарһылып илап йөрөй торғайным. Унынсы балам Мөхәмәтемде һатып алдыҡ, шунан Вәрисем йәшәп китте. Өйөбөҙ шул тиклем тынысһыҙ булды. Өйҙө күсереп һалырға ҡайҙа һуң аҡсаһы, етешһеҙ тормош ине бит. Килендәше, Мөхәмәт ағайҙың ҡатыны Рәшиҙә еңгә лә, һүҙгә ҡушылып китте: - Эйе, ҡәйнәмдәр менән бергә шул өйҙә йәшәп ятҡан саҡта беҙҙең дә тәүге балабыҙ ауырымай ҙа ине, шул тиклем ныҡ итеп иланы ла иланы. Аптырағас, больницаға алып барҙыҡ. Врачтар ҙа ярҙам итә алманы, бәпәйебеҙ үлеп ҡуйҙы. Ҡараһаҡ, ғәжәп иттек: арҡаһында биш бармаҡ эҙе тора ине. Икенсе балабыҙ тыуғас, бер йәше тулғансы, атай йортонда йәшәнем. Үҙем менән бәләкәй саҡта булған хәл тураһында  иҫкә килеп төштө. Элек ауылдың уртаһында йәшәй торғайныҡ. Атайым менән әсәйем өйөбөҙ ныҡ тынысһыҙ булды, тип һөйләгәндәре хәтерҙә. Миңә бер йәштәр самаһы булғандыр, иртә һөйләшкәнмен. Бер ваҡыт төн уртаһында атайым әсәйемде: - Тор әле, тор, әллә нимә күкрәгемә баҫып, сәңгелдәккә ырғыны, - тип уятҡан. Әсәйем мине сәңгелдәктән алайым, тип эйелһә: - Ашай! - тип ҡысҡырып илап ебәргәнмен. Әсәйем тиҙ генә иҙән уртаһында дары быҫҡыта һалған. Мин ҡыуанысымдан ҡулдарымды сәпәкәйләп: - Үлде, бөттө, - тип, көлөп ебәргәнмен. Туғандарым һаташып ауырып киткән саҡтарында әсәйем артыш, дары быҫҡытыр, йә булмаһа, дарыны һөткә иҙеп, ҡултыҡ аҫтарына, устарына, табандарына һөртә торғайны. Муса ауылы ҡыҙы Нәбиуллина Фатима Мөхәмәт ҡыҙы ла атаһы менән әсәһе үҙен һатып алыуҙары  тураһында ошоларҙы һөйләне: - Атайым Мөхәмәт Ғәбит улы һәм әсәйем Зөлҡағиҙә Фәсхитдин ҡыҙы Нәбиуллиндәр бер ауылда тыуып үҫкәндәр, класташтар, бергә эшләгәндәр. Өйләнешеп, матур тормош ҡорғандар. Һандыҡ төбөндә ятҡан Тыуыу тураһындағы таныҡлыҡтарҙан миңә тиклем  Рафиҡ, Нәбирә, Гөлсирә, Рәйфә, Радик исемле туғандарым булғанын белдем, тик улар оҙаҡ йәшәй алмағандар, бер-бер артлы үлеп торғандар. Атайым менән әсәйем,  Зәйтүнә әбей менән Зәйнулла бабай Джантаевтарға   ат биреп, мине, яңы ғына тыуған баланы, тәҙрә аша һатып алғандар, Фатима тип исем ҡушҡандар. Бәпәй сағымдан ете ҡат ҡатмарлы күлдәк тегеп кейҙергәндәр,  тәңкәләр таҡҡандар.  Башлығыма ла, күҙ теймәһен тип, ҡаҙҙың өрпәйеп торған йомшаҡ ерен ҡуйғандар. Мине ныҡ һаҡлап ҡына йөрөткәндәр. Тәүге сәсем дә алынмаған. Әсәйем: - Балам, һинең тәүге сәсең алынмаған, тәүге сәсе алынмаған кеше рәнйешле була,  бер үк кешегә рәнйей күрмә, ипле бул, рәнйешең кешегә төшөп ҡуймаһын, - тип иҫкәртә торғайны. Мине һатып алғандан  һуң  беҙҙең ғаиләлә өс бала тыуып йәшәп киткән. Атайым менән әсәйемә үпкәләп: - Ниңә миңә Фатима,  тип әбейҙәр исемен ҡуштығыҙ? Мәктәптә класташтарым мине  батыйтип ирештерәләр бит. Берәй матур ғына яңғырашлы заманса исем тапманығыҙмы ни? - тип, илай торғайным. Атайым: - Ҡыҙ бала булып тыуғаныңа ҡыуан, исемең Фатима булғанға рәхмәт әйт. Малай булып тыуһаң, исемеңде Абдулла тип ҡушыр инек. Ул ваҡытта ла һине Апуш тип ирештерерҙәр ине, - тине. Балалары гел генә үлеп торған ғаиләләрҙә малай тыуһа – Абдулла, ҡыҙ тыуһа, Фатима тип исем ҡушҡандар икән. Юҡ, хәҙер улай исемемә заранмайым, минең исемем донъяла иң матуры. Борон ололар балаларына исем ататыуға ла ҙур иғтибар биргәндәр, исем балаларҙың яҙмышында ҙур роль уйнай,  тип иҫәпләгәндәр һәм мәғәнәлеләрен генә  ҡушырға тырышҡандар. Күп кенә исемдәребеҙ Ҡөрьән-Кәримдән   алынғанын беләбеҙ, баланың ғүмере оҙон булһын, ен-шайтандар әйтә алмаһындар, тип Мөхәмәтғәли, Нәғимйән, Көнбикә, Хәбибьямал кеүек  ҡушма исемдәр ҡушылған. Ен-зәхмәттәр баланың исеменән үк ҡурҡып торһон тигән маҡсатта  Төлкөбай, Һеләүһен, Аҡкөсөк, Айыухан, Арыҫланғәли  тигән исемдәр  менән дә атағандар. Мәләүез ҡалаһында йәшәүсе Фәйзуллина Хәмиҙә Бәҙеритдин ҡыҙы ла үҙенең иҫтәлектәре менән уртаҡлашты: - Ямашта (Бөрйән районы) өйөбөҙ бик тынысһыҙ булды. Өйҙөң бер түбә таҡтаһы төндә йөрөй, тип һөйләрҙәр ине. Мин иҫ белгәндә, атайым иҙән уртаһында дары быҫҡытыр ине. Өй тыныс булһын өсөн, олатайымдан ниҙер өшкөртөп нигеҙҙәргә һалдылар. Яңы өй һалып сыҡҡас, атайым менән әсәйемдең минән һуң бер улы, ҡыҙы тыуып, ауырымай-нитмәй генә үлгәндәр. Мин, беренсе бала, Шәмсиямал өләсәйемдең өйөндә тыуғанмын, мулла Уйылдан олатайымдың тәрбиәһендә генә тере ҡалғанмындыр инде. Миңә ун йәш тулғанда, ҡустым тыуҙы. Атайым инде донъяһын онотоп байрам итеп йөрөй. Уйылдан олатайым менән Шәмсиямал өләсәйемдең  һөйләшкәндәре  иҫтә ҡалған. - Баланы һатып алырға кәрәк, - тиҙәр. Мин ҡустымды һатып ебәрәләр икән, тип аңлап, ҡайғыра башланым. - Ҡустыһыҙ ҡалам да баһа, - тип илайым. Күмәк балалы ғаиләләргә ҡарап ҡыҙыға торғайным. Шәмсиямал өләсәйем күп итеп ваҡ өшәләр, бәлештәр, бәрәместәр бешерҙе. Һарыҡ һуйҙылар. Шунан өйҙөң тәҙрәһенән алып, ҡустымды тәҙрә аша Уйылдан олатайым,  Шәмсиямал өләсәйем, Фатима инәйем, Ҡанифа инәйем һатып алдыҡ тинеләр. Исемде лә Сынтимер тип ҡушып, бәпес туйы үткәреп таралыштылар. Биш йыл үткәндән һуң, тағы ла бер ҡустым тыуҙы, уға Биктимер тип исем ҡуштылар. Ышанырһыңмы, ышанмаҫһыңмы, бына бит ул элекке йолалар ниндәй булған! Бөрйән районы Ғәлиәкбәр ауылынан Бикешева Мәғрифә инәй һөйләгәндәрҙән. Мәғрифә инәй менән Мөхәмәт бабайҙың ике ҡыҙ, ике улдары, ата менән әсәне бала һөйөү ҡыуаныс-шатлыҡтарынан мәхрүм итеп, әсе ҡайғыларға һалып, тыуыу менән бер-бер артлы үлеп торалар. Аслыҡ, яланғаслыҡ, бөтә эштәрҙең дә ҡул көсө менән башҡарылыуы, иртәнән кискә тиклем ураҡ урыуҙар – бөтәһе лә балаларҙың үлеменә сәбәпсе булғандыр инде. Балаҡайҙары гел үлеп торғас, бишенсе бала, Гөлсөм апай, яҡты донъяға килеү менән, ата менән әсә яңы тыуған баланы Хөснитдинова Хәкимә өләсәҙән һатып алыу йолаһын башҡаралар. Хәкимә өләсәй сабыйҙы тыуыу менән төрә һалып, алып ҡайтып китә лә, ҡулына ете бөртөк мәрйен тағып, тәҙрә аша һатып бирә. - Ҡулымда биш һум ғына аҡсам бар, ошо балам үҫеп етһә, үҙ көсө менән инәһенә күлдәк алып бирер, тип уйланым. Биш һум ғына аҡса, бер баҫма еп, бер метр аҡ ситса тауар бирҙем. Ҡыҙым ике балалы булғас, һатып биргән инәкәйенә күлдәк алып биреп, был нәҙерҙе үтәп ҡуйҙы, - тип һөйләгәйне Мәғрифә инәй. Тормоштары ни хәтлем ауыр, етешһеҙ булһа ла, кешеләр тулы ғаилә булып йәшәргә тырышҡандар. Ата-әсәләре үлеп, ҡарауһыҙ ҡалған етем туғандарын да тәрбиәгә алғандар, шунлыҡтан элек илебеҙҙә балалар, ҡарттар йорттары булмаған. Беҙҙең быуын балаларының да күбеһе, барын да, юғын да күреп, олораҡтары кесерәктәрен ҡурсалап, бәләкәйҙәре өлкән ағайҙары, апайҙарынан ҡалған  кейемдәрен кейеп,  ишле ғаиләләрҙә үҫте. Тормош етешһеҙ булһа ла, балалар баҡсалары, мәктәптәр  бала-сағаларҙың шат тауыштарынан шау-гөр килеп торҙо. Атай-әсәйҙәребеҙ күмәк балаларын бер ҙә күпһенмәнеләр: Тауҙан таш артмай ул, - тип яратып торорҙар ине. Хәҙерге ваҡытта хөкүмәтебеҙ күп балалы ата-әсәләргә һәм шулай уҡ ҡарауһыҙ ҡалған балаларҙы тәрбиәгә алған ғаиләләргә ҙур ярҙам ҡулы һуҙырға ғына тора, төрлө саралар үткәрә: пособиелар арттырыла, әсәлек капиталы бирелә һ. б. , шуға ҡарамаҫтан, ауыл ерҙәрендә балалар һаны кәмей  барыу сәбәпле, бынамын итеп төҙөлгән балалар баҡсалары, мәктәптәр бер-бер артлы  ябыла бара. Киләсәк нисек булыр икән?  Балалы кеше – бай кеше, -тиҙәр.  Тәрбиәле, тәрән белемле,  күп һанлы үҫеп килгән йәш быуынлы ил бай ҙа, көслө лә була бит. Шәһүрә Әхмәҙиева, Учалы районы.",Балалы кеше – бай кеше,0,analytics,Ҙур һәм татыу ғаилә йылы,8774,https://henek.info/articles/-+-+-+-/2026-01-22/balaly-keshe-bay-keshe-4546562,2026-01-22T14:50:00+00:00
"Етмәһә, шаян телле Вәхит Хызыров өлкән йәштәге (87 йәшлек) әсәһен шаяртып та ала. Уларҙың үҙ-ара мәрәкәләшеп алыуын тыңлауы үҙе бер кинәнес. Өлкән кешеләр бик иртә тороусан, тынғы белмәй, күп итеп еләк-емеш, йәшелсә үҫтереүсән була бит ул. Оло булыуҙарына ҡарамаҫтан, һаман да баҡса ҡарай, ҡош-ҡорт, мал-тыуар аҫырай. Шуларҙы тәрбиәләп, хәрәкәттә-бәрәкәт тип, бер туҡтауһыҙ йөрөп торалар, эшләйҙәр, тик ултырмайҙар. Яратҡан йырсыбыҙҙың әсәһе лә шулай икән. Үҙе тилбер, үҙе етеҙ, үҙе тиктормаҫ. Балаларҙың шатлығын күреү – үҙе ҙур бәхет. Балалар яҡшы йәшәһә – миңә лә күңелле, мин дә бәхетле, - ти ул. Беҙ уларға күңелле йәйге ялдар теләйбеҙ!",Вәхит Хызыров ҡайҙа ял итә?,1,news,Яңылыҡтар,641,https://bashkizi.ru/articles/yondo-lo-ya-yly-tar/2025-07-13/v-hit-hyzyrov-ay-a-yal-it-4312363,2025-07-13T20:05:00+00:00
"Был сараны Башҡортостан юлдаш телевидениеһы,  ""Сәләм"", ""Башҡортостан 24"", ""Вся Уфа"" телеканалдары тура эфирҙа күрһәтәсәк. Радий Хәбировтың социаль селтәрҙәрҙәге төркөмдәрендә лә трансляцияны ҡарап буласаҡ. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Тура эфирҙа ҡарағыҙ,0,analytics,Донъя,596,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2026-01-29/tura-efir-a-ara-y-4555058,2026-01-29T11:12:00+00:00
"Мәктәптә яңыраҡ ҡына эшләй башлаһам да, балалар менән эшләү бик оҡшай. Беҙҙең мәктәптә төрлө милләт балалары уҡый. Барыһы ла үҙ-ара татыу һәм дуҫ. Башҡорт телен бик теләп өйрәнәләр. Башланғыс класс уҡыусыларын ""Аҡбуҙат"" журналы менән таныштырҙым. Ҡыҙыҡлы, сағыу һүрәтле баҫманы кескәйҙәр бик ярата. Журналға яҙылыу ҙа ойошторабыҙ. Күмертау ҡалаһының Маяҡ ҡасабаһы, 8-се мәктәп уҡыусылары. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",Кескәйҙәр баҫмаһын көтөп алабыҙ!,0,analytics,Йәмғиәт,611,https://akbuzat-rb.ru/articles/common_material/2021-12-21/kesk-y-r-ba-ma-yn-k-t-p-alaby-2628482,2021-07-12T17:15:00+05:00
Бөрйән районы Яңы Усман ауылында Ҡорбан байрамында балалар араһында сүрә ятлау буйынса ярыш уҙғарылды.,Сүрәләр ҙә ятланыҡ,0,analytics,Конкурстар,102,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-06-09/s-r-l-r-yatlany-4270699,2025-06-09T14:48:25+00:00
"Ленинград (хәҙерге Санкт-Петербург) ҡалаһы Бөйөк Ватан һуғышы осоронда фашистар ҡамауында ҡала. Күҙ алдына килтерегеҙ: ут юҡ, аҙыҡ-түлек юҡ, көнөнә йән башына 125 грамм әсе икмәк бирелә. Хатта эсәр һыу юҡ, ҡарҙы иретергә тура килә. Урам тулы мәйет, йыйып өлгөрмәйҙәр. – Әсәйем менән атайым – Шишмә районынан, ә мин иһә Ленинградта тыуҙым. Улар заводта эшләне, беҙгә фатир ҙа бирҙеләр. Апайым минән 14 йәшкә ҙурыраҡ ине, ул тимер юлға эшкә урынлашты. Бик ныҡ бәхетле йәшәнек. Тик ҡәһәрле һуғыш барыһын да емерҙе. Фин һуғышында ҡатнашҡан атайым был юлы бронь менән тороп ҡала алды. Ҡәҙерле кешеләрем хәлдәре булғансы эшкә йөрөнө, һуңынан атайым аслыҡтан хәлһеҙләнеп, бөтөнләй ятты. Бармаҡ башындай ғына һуңғы икмәген әсәйемә һуҙҙы ла: Шакирәне үлтермә, – тине. Үҙе янымда мәңгелеккә күҙҙәрен йомдо. Тик уның үлгәнен ике-өс көн мәйет йыйыусыларға әйтмәй торҙоҡ – атайым исеменә лә икмәк алып йөрөнөк. Заманы ауыр ине бит. Белһәләр, атырҙар ине, әлбиттә. 1943 йылда әсә ике ҡыҙы менән, рөхсәт алып, Ладога күленән үткән ғүмер юлы буйлап ҡаланан сыға һәм поезда Башҡортостанға юллана. Бер ай ҡайталар, юлда Шакирә инәйҙең апаһы юғала, ярай Шишмәгә иҫән-һау ғына алдан барып еткән була. Унда ла берәү ҙә ҡолас йәйеп көтөп тормай: аслыҡ хөкөм һөрә. Тиҙҙән йәш үлән баш ҡалҡыта, тамаҡ туйған һымаҡ булып ҡала. Ул арала әсә кеше үҙе сирләп китә – бәләкәй Шакирәнең пальтоһы менән ботинкаларын ҡаймаҡ менән йомортҡаға алмаштырып, ашатып терелтеп алалар. Әйткәндәй, Шакирә инәйҙең әсәһе лә, апаһы ла оҙон ғүмерле була. Мәҡәләм геройы махсус белемде Өфөлә сауҙа техникумында ала һәм ғүмер буйы тиерлек һатыусы булып эшләй. Тимер юлы вокзалында ла тир түгә, хаҡлы ялға унан сыға. Тормош иптәше менән ике ҡыҙ үҫтерәләр. Ҙурына – 70, бәләкәйенә 56 йәш инде хәҙер. Ейән-ейәнсәрҙәре лә белем алып үҙ юлын тапҡан, биш бүлә-бүләсәре бар. 25 йыллап элек Шакирә инәй дингә баҫа, махсус белем ала. Кешеләргә оҙаҡ йылдар Ҡөрьән уҡырға йөрөй. – Әсәйем уҡымышлы булды, ул китап аса белә ине. Шунда минең хаҡта гел, диндә буласаҡ, тигән яҙыу сыға ине. Үҙем ул саҡ ышанманым. Дөрөҫ булған бит! – ти инәй. Йыл һайын ғинуар аҙағында Ленинград ҡалаһын блокаданан тулыһынса азат итеү көнө билдәләнә, ветерандарҙы ҡотлайҙар. Был юлы ла Шакирә инәйгә Өфө ҡалаһы Октябрь районы хакимиәте вәкиле Ләйсән Зәйнетдинова, райондың Ветерандар советы рәйесе Евгений Стремоухов, уның урынбаҫары Гөлшат Насенник бүләктәр менән килгәйне. Улар артынса уҡ ишектә 155-се лицей уҡыусылары күренде. А синыфына Ленинград блокадаһы ветераны менән осрашыуҙы директорҙың тәрбиә буйынса кәңәшсеһе Ләйсән Карпова ойошторған. Балалар Шакирә Ғәйбәҙулла ҡыҙының һөйләгәнен аптырап та, уйланып та тыңланы. Эйе, инәй әйтмешләй, башҡа бындай ваҡиғалар ҡабатланмаһын ине. Автор фотолары.",Ҡар иретеп эсә инек,0,analytics,Бала саҡ хәтирәләре,2724,https://yanshishma.com/articles/bala-sa-kh-tir-l-re/2026-01-28/ar-iretep-es-inek-4553730,2026-01-28T14:46:00+00:00
"Какие условия нужны для получения льготы, что понадобится из документов и где подать заявление – в карточках. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Бесплатный проезд на автобусах для детей участников СВО,0,analytics,Махсус хәрби операция,232,https://uchbash.com/articles/care/2026-02-18/besplatnyy-proezd-na-avtobusah-dlya-detey-uchastnikov-svo-4584077,2026-02-18T23:49:00+00:00
"Һүҙ Красный Холм - Нефтекама юлы хаҡында бара. Рәсми хәбәрҙә 0 саҡрымдан алып 53-сө саҡрымға тиклемге арауыҡта, йөк һәм пассажирҙар транспорты өсөн Ҡалтасы, Краснокама райондарында хәрәкәт сикләнгән, тиелә. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Водителдәр иғтибарына,1,news,Яңылыҡтар,384,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-30/voditeld-r-i-tibaryna-4556796,2026-01-30T10:07:00+00:00
"В сердце театральной России, на Международном фестивале ""Александринский"", развернувшем свои объятия со 2 по 30 сентября, в течение месяца будут выступать театральные коллективы из Индии, Венгрии, Сербии и Китая. Участие Башкирского академического театра драмы имени Мажита Гафури в ""Александринском"" – это не только возможность продемонстрировать свой творческий потенциал, но и важный шаг в укреплении культурных связей, а также в популяризации башкирского искусства на большой театральной арене. Международный театральный фестиваль Александринский, известный своими высокими требованиями и взыскательной публикой, распахнул свои объятия башкирским артистам, одарив их теплым и искренним приемом. Башкирский драмтеатр представил на суд зрителей представил две постановки – 12 сентября состоялся показ  спектакля Айрата Абушахманова по роману-пенталогии башкирского классика Тансулпан Гариповой – на спектакле присутствовала и сама автор романа. Триумфальный успех ""Буренушки"" - бурные продолжительные аплодисменты зрителей и их горячие отклики, атмосфера искренности и эмоциональной отдачи, царившая в зале, продемонстрировала, что настоящее искусство не знает границ и находит отклик в сердцах людей разных культур. Второй день фестиваля ознаменовался показом спектакля «Дядя Ваня» по пьесе А. П. Чехова в интерпретации режиссера С. Пектеева. Эта смелая постановка стала уникальным опытом копродукции, где на сцене сплелись таланты двух театров: Башкирского академического театра драмы им. М. Гафури и Марийского национального театра драмы им. М. Шкетана. Спектакль-коллаборация, рожденный при поддержке Ассоциации национальных театров России, стал ярким примером плодотворного диалога культур на театральной сцене. Помимо блистательных показов спектаклей, труппа нашего театра активно заявила о себе и в насыщенной офф-программе. В первый день фестиваля состоялась теплая творческая встреча с главным режиссером театра Айратом Абушахмановым. Представители СМИ и завороженные зрители с неподдельным интересом расспрашивали о спектаклях, ставших жемчужинами репертуара, и о творческом пути режиссера. А 13 сентября, во второй день фестиваля, директор театра Иршат Файзуллин и главный режиссер Айрат Абушахманов приняли участие в оживленной дискуссии за Круглым столом Ассоциации национальных театров. Темой для обсуждения стал животрепещущий вопрос: «Национальная сцена. Опыт взаимодействия». Модератором этой важной встречи выступил Игорь Троилин, исполнительный директор Ассоциации национальных театров. Выход на прославленную сцену Александринского театра для Башкирского академического театра драмы им. М. Гафури – это новые горизонты развития, признание его весомого вклада в сокровищницу национальных театров России, подтверждение его силы и самобытности, укрепление его позиции в российском культурном пространстве, открытие новыхвозможностей для сотрудничества и реализации совместных проектов. Участие на фестивале Александринский - это победа, которую заслужили своим трудом, талантом и преданностью искусству все, кто причастен к Башкирскому академическому театру драмы им. М. Гафури. Динара Каюмова Фото автора.",Башгосакадемдрамтеатр имени Мажита Гафури на сцене Александринского театра,0,analytics,Аңлатма,3125,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-09-17/bashgosakademdramteatr-imeni-mazhita-gafuri-na-stsene-aleksandrinskogo-teatra-4391184,2025-09-17T10:20:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКоткаручылар эшчеләр калган шахтага төшеп итү өчен дүртенче тишек ясамакчы булган. Әмма кабат тау токымнары ишелү куркынычы булганга, бораулау эшләрен кичектерәләр. Шул ук вакытта имерелгән шахтада калган Башкортстан эшчеләренең туганнары үзләренә хакимияттән игътибар булмавын әйтә. Амур өлкәсендәге ""Пионер"" мәгъдәнлегендә коткару эшләренең күпчелек өлешен туктатканнар. Бу хакта ТАСС иткерә. Анда әле дә 13 эшче, шул исәптән Башкортстаннан биш вахтачы кала бирә. Оператив хезмәтләрдә әйтүләренчә, коткару эшләрен туфрак хәрәкәтчән булганга күрә туктатканнар. Коткаручылар эшчеләр калган шахтага төшеп итү өчен дүртенче тишек ясамакчы булган. Әмма кабат тау токымнары ишелү куркынычы булганга, бораулау эшләрен кичектерәләр.25 мартта коткаручылар мәгъдәнлек шахтасына су тулган булырга мөмкин дигән иде. Мәгъдәнлек вәкиле Роман Сорокинсу тулган дип ныклы ышаныч белән әйтеп булмый, чөнки коткаручылар шахтага төшә алу өчен тишекләр бораулавын дәвам итә, дип белдерде. Шул ук көнне мәгъдәнлек итәкчесе Алексей Бирюковны кулга алдылар. 27 мартта аңагаепләү белдерелде. Тикшерү фикеренчә, Бирюков шахтадагы эшләр су белән тулы карьер янында барганын белгән, әмма суны суыртып чыгаруны оештырмаган. Су карьердагы бер диварны имергән. Мәхкәмә Бирюковны тикшерү барган вакытка сак астына алды. Шул ук вакытта ""Пионер"" шахтасы имереклекләре астында ятучы Башкортстан эшчеләренең туганнары үзләренә хакимияттән игътибар булмавын искәртә. Мәсәлән берсенең хатыны ""Аи Ф"" басмасына мәгъдәнлек белән бәйле бөтен яңалыкларны медиадан беләм, республика хакимиятләре безнең белән элемтәгә чыкмадыдигән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Амурда имерелгән шахтадан таучыларны коткару эшләре туктатып торыла,1,news,Яңылыҡтар,1748,https://www.azatliq.org/a/amurda-jimerelgan-shahtadan-tauchilarni-kotkaru-eshlare-tuktatip-torila/32880772.html,2024-03-28T11:19:31+03:00
"Мин быны Башҡортостан ҡыҙы журналы редакцияһының еңеүе тип ҡабул итәм. Берҙәм булып, бер уйҙан булып эшләйбеҙ, шуның һөҙөмтәһе лә был, сөнки баҫмала донъя күргән һәр яҙма артында коллектив хеҙмәт ята. – тине Гөлшат Рафат ҡыҙы һәм баш мөхәрриребеҙ Миләүшә Ҡаһармановаға дәртләндереп, үҙбаһабыҙҙы күтәреп торғаны өсөн рәхмәт белдерҙе. Хөрмәтле Гөлшат Рафат ҡыҙы! Һине ихлас күңелдән ҡотлайбыҙ! Был еңеүең киләсәктә тағы ла илһамланып эшләргә, эҙләнергә, ижад итергә этәргес бирһен. Киләсәктә лә граждандар, ата-әсәләр яуаплылығы, патриотик тәрбиә, йәмғиәт алдында үҙ өҫтөнә яуаплылыҡ алған шәхестәр, ирекмәндәр, ҡыҙыҡлы яҙмышлы ҡатын-ҡыҙҙар   тураһында яҙып, уҡыусыларҙы ҡыуандырып тор. Һиңә сәләмәтлек, ғаилә именлеге, ижад шишмәләреңдең урғып тороуын теләйбеҙ! Ҡотлау менән, Башҡортостан ҡыҙы.",ҠОТЛАЙБЫҘ!,0,analytics,Аңлатма,793,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-17/otlayby-4511165,2025-12-17T12:20:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАлар азан тавышы борчыр дип тә сагая, мәчеткә ""Якын Көнчыгыштан радикальрәк караштагы"" дин тотучылар йөрер дип тә курка. Уфаның Менделеев урамында яшәүчеләр агачларны кисеп мәчет төзүгә каршы чыккан. Бу хакта ""Аргументы и факты""яза. Мәчет төзүгә бирелгән кишәрлектә наратлар һәм өрәңгеләр үсә, ә якын тирәдәге йортларда яшәүчеләр бу урынны ял өчен сакларга кирәк дип белдерә, диелә язмада. Булачак мәчеткә илтердәй юл юк, бары тик йортларның ишек алларыннан гына узып була, ә әгәр юл ясасалар, моның өчен өстәмә рәвештә урманны кисәргә кирәк булачак, ди. Көнгә берничә тапкыр азан әйтәчәкләр, ә бәйрәмнәрдә мәчет тирәсенә дин тотучылар тулачак, алар намазлыкларын әеп урамда килеш тә намаз укыячак, дип борчу белдергән уфалар. Шул ук вакытта янәсе корбан чалулардан да куркалар. Әмма Уфада инде берничә ел корбанны мәчет биләмәсендә чалмыйлар, моның өчен шәһәр читендә махсус мәйданчыклар бирелә, дип искәртә басма. ""Мәдәни-этник үзенчәлекләргә ия һәм радикальрәк карашта булган Якын Көнчыгыштан килгән дин тотучыларның мәчеткә күпләп йөриячәге дә борчый безне"", — диелгән күмәк мөрәәгатьтә. Янәсе, булачак мәчет тирәсендә яшәүчеләр төрле дин тотучылар арасында низаглар чыгарга мөмкин дип борчыла. Шулай ук ирле халык бу тирәдә балалар бакчалары белән мәктәпләрнең тулы булуын искәртә, алар белем бирү оешмасы урынына мәчет төзергә ниятләүләреннән канәгать түгел. ""Аргументы и факты"" мәгълүматынча, узган атнада мөселманнарның вәкилләре биредә яшәүчеләр белән очрашкан, әмма канәгатьсезлек кимемәгән. Бу очрашуда булган Михаил Константинов әйтүенчә, агачтан 20 гә 20 метр зурлыгында мәчет төзергә ниятләнә. Әмма кишәрлекне аерып алу проекты әле килештерелмәгән диелә. Русиядә Азатлык томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Уфада яшәүчеләр урман булган урынга мәчет төзүләренә каршы чыга,1,news,Яңылыҡтар,1821,https://www.azatliq.org/a/ufada-yashauchelar-urman-bulgan-uringa-machet-tozularena-karshi-chiga/33173199.html,2024-10-25T16:01:30+03:00
Радий Хәбиров Цветы Башкирии биҫтәһендә яңы балалар баҡсаһында булды.,Биҫтәлә ҙур ҡыуаныс,0,analytics,Социаль мәсьәлә,69,https://bashgazet.ru/articles/sotsial-m-s-l/2025-12-10/bi-t-l-ur-yuanys-4500996,2025-12-10T13:35:00+00:00
"Дин әһелдәре Хәмзә Хафизов менән Виктор Иванов йәнә махсус хәрби операция зонаһына яугирҙәр эргәһенә юлланды. Улар гуманитар ярҙам алып килде. Тәү сиратта кәрәкле әйберҙәрҙән, йылы кейем-һалымдан тыш, хәрбиҙәргә яңы йыл бүләктәрен дә тапшырҙылар. Мәҫәлән, Медведь позывнойлы яугиргә һәм уның иптәштәренә ҡаҙ килтергәндәр. – Беҙ һеҙгә Яңы йылға ошо ҡаҙҙы тапшырабыҙ. Насип итһә, Яңы йыл байрамынан һуң да күрешербеҙ. Һау булығыҙ. Тыуған яҡҡа иҫән-имен әйләнеп ҡайтығыҙ, - тине яугирҙәргә Хафизов. Алһыу Муллахмәтова. Автор фотоһы. Тепло Башкирии: священнослужители привезли в зону СВО посылки к Новому году",Башҡортостан йылыһын алып килделәр,0,analytics,Махсус хәрби операция,605,https://bashgazet.ru/news/care/2025-12-30/bash-ortostan-yyly-yn-alyp-kildel-r-4518873,2025-12-30T08:10:00+00:00
"Ләбиб ЛеронЯзучы, ""Безнең мирас"" журналы баш мөхәррире Ләбиб Леронкөзен узачак Татарстан Дәүләт шурасы сайлавында катнашырга ыенуын белдерде. Хәзер ул Ык буе бер мандатлы сайлау бүлгесендә бәйсез намзәт буларак сайлау көрәшенә чыгу өчен имза ыю эшләре белән йөри. Әлеге бүлгегә Леронның туган районы Актаныш, шулай ук Минзәлә һәм Мөслим районнары керә. Леронга бу сайлауда катнашу мөмкинлеге бирелсә, аның көндәшләре Дәүләт шурасының Дәүләт төзелеше һәм ирле үзидарә комитеты рәисе Алберт Хәбибуллин(""Бердәм Русия""), ""Гадел Русия"" фиркасенең Зәй бүлеге шурасы әгъзасы Сергей Зыков, КПРФтан Алмаз Гомәровһәм ЛДПРдан Рунар Фәрхетдиновбулачак. Азатлык Ләбиб Лерон белән аның Дәүләт шурасына нинди максатлар белән керергә ыенуы турында сөйләште. — Журналист буларак мин гел юлда, бөтен районнарга да йөрим, андагы чишелмәгән проблемнарны күрәм. Элегә энергия ташып торганда шул проблемнарны чишәргә булышасым, халыкка хезмәт итәсем килә. Үз гаиләмне генә алсам да, халыкны борчыган проблемнар минем гаиләмдә дә бар. Минем хатыным — укытучы. Шуңа күрә мин укытучыларның кәгаз тутыру эшенә күмелгәнлеген беләм. Эш эшлисе, балаларны чын мәгънәсендә тәрбиялисе урынга укытучылар урамнарга чыгып әләмнәр болгап йөрергә мәбүр. Кая кирәк булса, хакимият шул ук укытучыларны йомышчы малай урынына чаптыра. Мәктәпләрдә татар теленә һөүм башлангач минем хатыным да башка укытучылар кебек авыр хәлдә калды, елашып беттеләр. Әлегә эшләп йөри, әмма бик авыр булды, тел мәсьәләсе минем йөрәгемә бик каты сукты. Мин, баш мөхәррир буларак, татар теле укытучылары белән даими очрашып торам. Татар теле укытучыларының да, башка укытучыларның да хәле, ничек яшәве турында каяндыр укып, кемнәндер ишетеп кенә түгел, үзләреннән беләм. Яшьләр проблемнарын алсак, минем ике кызым бар. Ләйлә һәм Айсылу. Айсылу яшь гаиләләргә рәтенә керә. Яшь гаиләләрнең ссуда, кредит алу, кече бизнес ачу проблемнары да мине борчый. Андый проблемнар күп. Аларны рәсми рәвештә теркәп үз програмымны әзерләргә телим. Безнең күп кенә матур авыллар бетеп бара. Ул авылларда йортларны алдан төзетеп яшь гаиләләрне шул әзер йортларга кайтарырга, аларга ир һәм ссуда бирергә кирәк дип уйлыйм. Аннан соң аларга акрынлап түләү мөмкинлеге бирергә кирәк. Эшләргә атлыгып торган, энергияләре ташып торган күп кенә яшь егетләрне беләм. Күбесенең мөмкинлекләре юк, акчасы юк, ә аларга ипотека алу бик авыр. Дәүләт шундыйларны күреп алып аларга ярдәм итсен иде. Шундый яшьләргә ярдәм итү өчен республика күләмендәге програм әзерләү мәсьәләсен күтәрер идем. Пенсия яшен арттыру да борчый мине. Күпләр, бигрәк тә ирләр пенсия яшенә дә итә алмый үлеп китә. Минем бер күршем пенсиягә чыгуга шулай китеп барды, бер ай пенсия ала алдымы, юкмы — белмим. Ничә татар язучысы пенсиягә дә чыга алмый үлеп китте. Пенсионерлар турында да програмым бар. Әлегә рәсми теркәлмәгән килеш ул турыда тәфсилләп сөйләп тормыйм. Күп кенә авылларда, бигрәк тә Актаныш якларында юлда мобиль интернет эшләми. Ә хәзер эшмәкәрлек белән шөгыльләнгән яшьләргә интернет бигрәк тә кирәк. Хәтта телефон сигналы булмаган авыллар да бар. Авылны яшәртү өчен анда интернет кирәк. Ә авылларның бетүе безнең Татарстан һәм татар халкы өчен бик зур фаига булачак. Минем улым Бәхтияр — инвалид. Мин инде 29 ел буе шул улым белән йөреп районнардагы һәм Казандагы медицинаның, хастаханәләрнең нинди авыр хәлдә булуын, алардагы проблемнарны да беләм. Хәзер күпләр танышлык ярдәмендә генә табиблыкка укып чыга. Ул табибларның белемнәре бармы, юкмы — анысын белмим. Шундыйларны хәзер бүлек мөдирләре итеп куялар. Мин барган хастаханәдә шундый бер яп-яшь кенә кызны бүлек мөдире итеп куйганнар иде. Кирәк чакта эзләп карадык, таба алмадык. Бәлки төне буе йөргән булгандыр, безгә кирәк чакта ул бүлмәсендә йоклап утырган булып чыкты. Дәүләт шурасына сайлансам бу проблемнарны да күтәрер идем. — Әмма сез әйткән бу проблемнар Дәүләт шурасы гына хәл итә торган проблемнар түгел бит. Күп нәрсәне Русия думасы чыгарган кануннар билгели. Күп нәрсә бюджетның ничек бүленүеннән дә тора. — Мин аларның барысын да аңлыйм. Татнефтьнең күпме акчалары федераль үзәккә киткәнен дә беләм. Әмма аларга гына карап, алардан өмет итеп утырсак, без алга бара алмыйбыз. Без үзебез нидер эшләргә тиеш. Хәзер татар стратегиясе карала. Әгәр ул кәгазьдә генә калса, без бер адым да алга китә алмаячакбыз. Без нәрсә дә булса эшләргә тиешбез. Һәркем үз өлкәсендә эшләргә тиеш. Кемдер үз авылында чишмә ача, кемдер юл кертә, кемдер кафе ача. Барысы да халык мәнфәгате өчен эшләнергә тиеш. — Сез сайлауда көрәшергә теләгән бүлгегә Актаныш, Мөслим һәм Минзәлә районнары керә. Бу районнар гел хакимияттәге ""Бердәм Русия"" өчен башка районнардан күбрәк тавыш биреп килә. Ә бу сайлауда сезнең төп көндәшегез — Дәүләт шурасының Дәүләт төзелеше һәм ирле үзидарә комитеты рәисе, ""Бердәм Русия"" әгъзасы Алберт Хәбибуллин. Бу районнарда аны иңеп булыр дип ышанасызмы? — Әгәр дә иңәсемә ышанмасам, бу сайлауга чыгып та тормас идем. Беренчедән мин халык арасыннан чыккан гади кеше, әлегә сәясәт белән бозылмаган кеше. Минем үз хезмәтем, үз яшәешем белән яулаган Ләбиб Лерон дигән исемем бар. Шушы исемем — минем таныклыгым. Бу районнар — минем туган ягым. Туган ягым миңа бу мәсьәләдә булышыр дип уйлыйм. Мин үзем дә чын-чынлап халкыма, менә шушы туган ягыма булышу максаты белән барам сайлауга. Язучылар хакимият башлыкларын, мэрларны иңеп чыккан очраклар да бик күп булды бит. Без язучылар артистлардан шуның белән аерылабыз: без бернинди дә акча артыннан йөрмәдек. Мин хәзер кайтып шул якларда йөрергә тиеш булам. Без һәрвакыт юлда. Аларның күңелен борчыган мәсьәләләр — мине дә борчыган мәсьәләләр дип әйтергә кирәк. Күбесен белеп бетермисең бит инде кайсы районда нинди проблемнар булуын. Шуңа күрә хакимият башлыклары белән дә мин яхшы мөнәсәбәттә. Журналист һәм язучылык хезмәте хакимият белән даими аралашып торудан тора. Мин әтием — тракторчы булган кеше. Һәм бик каты күңелем төште ирләрнең шундый ташландык хәлгә калуына. Күп районнарда ташландык ирләр барлыгын беләм. Инвесторлар берни чәчми. Алар иминиятләштерә дә, соңыннан һава торышы әйбәт булмады, ир салкын иде, уңыш начар булды дип акчасын гына алалар. Ә анда шайтан таягы үсеп утыра. Шундый хәлгә төшерелгән ирләр — проблем. Кайбер элекке чәчүлекләрдән инде каеннар үсеп утыра. — Сайлаучылар сезнең өчен тавыш биргән очракта да, ялган кәгазьләр ташлап яки тавышларны үзләренә кирәкчә санам башка кешене уздырырга мөмкиннәр дигән шик бар. Ул хакта ни уйлысыз? — Андый шик булуын беләм. Тавышларны санау дөрес булсын. Аллаһ Тәгаләдән шуны гына сорыйм. Шундый вакытта ялган әйберләр булмасын. Бер шәһәрдән икенче шәһәргә барганда алмаштырулар булмасын. Күзәтүчеләрне чыгарып ибәреп икенче кәгазьләр тутыру булмасын. Ялган озакка чыдамый, хакыйкать барыбер бәреп чыгачак. — Соңгы вакытта халыкның сайлауларга өмете кимеде. Ничек тавыш бирсәң дә нәтиәсе гадел түгел дип халык сайлауга йөрми башлады. Сезнең катнашу сайлауга игътибарны арттырып ""Бердәм Русия""гә ярдәм итү генә булмасмы? — Мин аларын әйтә алмыйм. Халык надан түгел. Хәзер бөтенесе дә укымышлы. Барысын да күрәләр һәм беләләр. Ләкин өметсез — шайтан. Әгәр кулыбызны селкеп утырабыз, сайлауга бармыйбыз, мөнәсәбәтебезне белдермибез икән, дөрес эшлибез дип уйламыйм. Намзәтләрне белергә, биографияләрен өйрәнергә кирәк. Кешенең биографиясеннән күп әйбер күренә. Укымышлы кеше бу әйберне аңларга тиеш. Хәзер бит хакимияткә баеган кешеләр килде. Биш ел элек тә киңәшләшеп карадым. Ул вакытта миңа ""Син майонез патшаларын иңә аласыңмы? "", диделәр. Минем бүгенге көндә бер тиен дә акчам юк. Ләкин мин дусларга, танышларга ышанам һәм сайлау вакытында миңа да финанс ярдәме кирәк булачак. Шунсыз булмый да ул. Эш урыныңнан, кемнеңдер булышуыннан файдалану фиркаләргә, депутатларга ышанычны бетерде. Ләкин без һаман шулай булачак дип барсак, безнең ил һәм Татарстан алга китмәячәк. Разил Вәлиевләр һәм гомумән халык мәнфәгатьләрен яклап чыгыш ясаган депутатлар берничә генә булдылар. Алар чыгыш ясамаса, безнекеләр аларны сүгә башлый. Ә бит 70-90 процент депутатлар беркайчан да трибунага чыгып та карамады. Хәтта сессияләргә килеп йөрмәгәннәрен дә беләм. Алар шул байлык белән барган. Һәм хәзер дә депутатлыкка барырга теләмәүләре шул байлыклары тупланган булу белән бәйле. Шул байлыкны милек декларациясендә күрсәтәселәре килми. Халык намзәтләрнең нинди максат белән баруын дөрес аңласын иде. Партия мәфнәгатен кайгыртып барамы ул, яки гади сайлаучыны яклап барамы. — Сайланган очракта нинди канун өлгеләре тәкъдим итәр идегез? — Әле әзерләп куйган програмнарым юк. Мин әле апрельдә генә хәл иттем. Хәзер өйрәнәм. Киләчәктә ачыклабрак әйтермен. Мин әле рәсми теркәлмәгән. Әле имзалар ыярга тиешмен. Документларым беркем бәйләнерлек булмаска тиеш. Хилафлыклар булырга тиеш түгел. Кеше имза ыйганда ялган мәгълүматлар кереп китәргә мөмкин. Ә бу депутатлыкка барганда ярамый торган хәл. Бу мин белгән авыллар бит инде. Шул авылларда эшләдем Минзәләдә. Мөслимне дә аркылыга-буйга йөргән кешемен. Актанышны да беләм. Шуңа миңа кешеләр белән очрашу кызык. Аларның күбесе мине белә. Үз авылдашы кебек елмаеп каршы алалар. Татар тотып карамый ышанмый диләр. Мин шундый татарлардан инде.","Ләбиб Лерон: ""иңәсемә ышанмасам, бу сайлауга чыгып та тормас идем""",0,analytics,Татарстан,9053,https://www.azatliq.org/a/30056443.html,2019-07-15T11:45:57+00:00
"Количество участников регионального этапа окружного фестиваля этого года впечатляет даже организаторов: 124 заявки от театральных коллективов со всей республики, более 1700 юных и молодых артистов на сцене. 8 декабря в Уфе назвали имена лучших коллективов. Торжественная церемония награждения стала поводом для важного разговора. Перед вручением дипломов победителей руководители коллективов, режиссеры, артисты и члены профессионального жюри собрались, чтобы обсудить то, что их действительно волнует: в чем задачи режиссеров любительских театров, как работать с маленькими актерами и какую драматургию выбирать для постановок, чтобы было интересно и актерам, и зрителям. — Этот фестиваль детских и молодежных театров, мне кажется, — самый главный фестиваль ПФО. Мы, 14 регионов, соревнуемся уже седьмой сезон, — отметила, открывая разговор, замдиректора Республиканского центра народного творчества РБ Нафиса Тулыбаева. Жюри в этом году проделало огромную работу. Посмотреть 124 спектакля разных жанров — от военной прозы до комедий-буффонад — задача не только физически сложная, но и творчески ответственная. — Мы оцениваем спектакли не с позиции «нравится — не нравится». У каждого из нас свой опыт, свое видение, ракурс, мы все разные, но находили общее решение, — пояснила театральный критик, член жюри Ирина Шамсутдинова. — Но сложность заключалась в том, что мы ответственны еще и за ПФО: мы отправляем эти результаты другим членам жюри и сами будем далее оценивать спектакли других регионов. Просмотрев коллективы, мы были в восторге от того, что в фестивале принимает участие так много детских, их даже больше, чем молодежных. За это огромная благодарность педагогам. У всех этих любительских театров разные возможности, в том числе и финансовые, и мы рады просто тому, что дети приходят в эти коллективы, а взрослые с ними работают, особенно это касается школьных театров. В помощь руководителям Ирина Шамсутдинова рекомендовала методические пособия, процитировав ключевую, на ее взгляд, фразу: «Выходя на сцену, нельзя позволить себе роскошь испугаться». Хотя сейчас дети не так уж и боятся выходить на сцену, они очень открытые, это потрясающе красивое поколение. Но, чем старше ребенок, тем больше он начинает стесняться, нужно просто объяснить ему, зачем он выходит на сцену. Сейчас в республике около двух тысяч любительских театров, из них 82 образцовых, около 100 имеют другие звания, появляются и коммерческие театры. Одной из тем стала нехватка национальной драматургии в любительских театрах. Педагоги в зале объяснили это практическими сложностями: — Например, чтобы брать фольклор, нужен специалист, который в этом разбирается. Если бы перевели башкирские сказки драматургически, мы бы с удовольствием их поставили. При этом члены жюри напомнили, что фестиваль открыт для национальных языков, а в прошлом году в нем победил коллектив, игравший на татарском. Народная артистка РБ, актриса Молодежного театра имени Мустая Карима Александра Комарова, впервые вошедшая в состав жюри, поделилась впечатлениями: — Я не знала, что театральное дело у нас настолько хорошо развито в любительских театрах. Настоящее искусство там, в тех людях, которые пришли не за славой. Это кропотливая работа. Я работаю с детьми, я знаю, насколько это сложно. На фестивале были совершенно разные спектакли и по тематике, и по возрасту участников, и по опытности педагогов, — сказала она, — но если это цепляло, мы говорили: «Стоп, давайте еще раз посмотрим! Актриса привела конкретный пример: спектакль «Хрустальный башмачок» образцовой мастерской «Экспромт» из Мелеуза, ставший лауреатом второй степени: — Есть такие спектакли, когда просто «Ах! ». Я видела разных «Золушек». Но на эту «Золушку» я бы повела своего ребенка. Это красиво, это сказочно. — Цепляет то, что интересно самому ребенку, подростку, который играет в спектакле, когда он знает, про что говорит, что у него болит. Надо искать тот материал, который органичен людям, которые выходят на сцену, — советует народная артистка, которая тоже когда-то пришла в театральную студию в Стерлитамаке. — Можно сказать, что эта студия меня сделала. И на этом фестивале я смотрю на детей и вижу: они уже артисты! Очень много хороших ребят, и очень хочется, чтобы они сохранили свой интерес к театру и пришли в театральные учебные заведения. Профессионалы говорили и о разрыве между любительскими и профессиональными театрами. Заслуженный артист РФ, председатель Союза театральных деятелей РБ Алмас Амиров признался: — Когда однажды у Башдрамы появилась возможность набрать курс в московское театральное училище имени Щепкина, мы столкнулись с трудностями: артисты ездили по школам в районах и днем с огнем искали одаренных детей. А если бы этого разрыва тогда не было, такой проблемы бы не возникло. Наверное, виноваты сами театры. Связь с детскими студиями должна быть постоянной. Участники-лауреаты рассказали о своем театральном опыте. Кира Каринская, студентка Высшей школы информационных и социальных технологий УГНТУ, играет в Народном студенческом театре «Ст. Арт». Его спектакль «Спроси когда-нибудь у трав» по «Молодой гвардии» Александра Фадеева стал лауреатом второй степени. Любовь Киры к театру нашла выход даже в техническом вузе. — Театром я увлекаюсь давно, занималась в студии Константина Хабенского, хотела поступать в театральный институт, но меня, к сожалению, не взяли, — рассказала Кира. — Я поступила в УГНТУ, и когда узнала, что в нем есть театр, то сразу туда пошла. В театре меня привлекает то, что можно побыть в разных ролях, разными людьми. Это способ прожить множество жизней. Это познание себя и, мне кажется, одна из форм передачи миру своего мироощущения — через историю другого человека. У нас играют люди технических специальностей, горняки, нефтяники, но, как ни удивительно, порой это люди с более тонкой душевной организацией, чем гуманитарии. Режиссер театра «Лики» Анжелика Рамазанова, чей спектакль «Эшелон» по пьесе Михаила Рощина завоевал высшую награду, рассказала о процессе работы. — У нас такой театр: нам интересно соприкосновение представителей разных возрастов — молодежи, детей, взрослых, — отметила она. — Пожалуй, «Эшелон» — это единственная пьеса, которую мы так долго разбирали, около месяца. Мы в нее вникали, пытались прочувствовать эту дорогу эвакуации, этот вагон, полный людей. И думаю, нам это удалось. На сцене одномоментно находится около 15 человек, и между ними всеми идет живой диалог. Это сложно, даже в профессиональном театре не всегда удается. Нам это удалось. Анжелика Рамазанова — профессиональный режиссер с опытом работы в «Сатириконе» и МХАТе имени Горького, в драмтеатрах Уфы и Стерлитамака. Переехав из Москвы, она создала на базе ГКЗ «Башкортостан» любительский театр. Разница в работе с профессиональными актерами и актерами-любителями, конечно, колоссальная. — Профессиональному актеру просто ставишь задачу, и он ее выполняет, а с любителями нужно разобрать каждый шаг, каждый взгляд. Это очень емкий, кропотливый труд. При этом актеры-любители работают от всей души, ведь это их любимое увлечение. У меня в театре есть кандидат физических наук, журналист, есть папа и две дочери — можно сказать, целая семья актеров. — Театр напитывает молодежь, формирует личность, учит мыслить и сопереживать. Я всегда строго подхожу к отбору материала, думаю: а что они получат от этого, чему научатся, какой след в душе оставит эта история? «Эшелон» — пьеса непростая, она не про героизм, а про обычных людей, детей, женщин, стариков в вагоне эвакуации. Премьера спектакля прошла весной, и зрителей она зацепила, они аплодировали стоя. Сейчас режиссер восстанавливает в театре спектакль «Правда хорошо, а счастье лучше» и планирует постановку по Мустаю Кариму. Всего в репертуаре девять спектаклей, в которых играют 32 актера. Звание лауреата степени с коллективом «Лики» разделила вокально-театральная мастерская «Этюд» ДК «Сода» Стерлитамака. Руководители — Ильдар Сахапов и Гузель Юсупова. Коллектив представил спектакль «Чучело» по В. Железникову. Победители регионального этапа теперь представят Башкортостан на окружном туре. Фестиваль в очередной раз показал большой пласт любительского театра, где работают и играют энтузиасты. Не ради славы, а ради любви, хотя слава не помешает и артистам-любителям. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",«Нельзя позволить себе роскошь испугаться»,0,analytics,Йәмғиәт,8411,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-12-09/nelzya-pozvolit-sebe-roskosh-ispugatsya-4499932,2025-12-09T16:54:00+00:00
"Бөгөн эшләй башлаған экспозицияла Рәсәйҙең яңы төбәктәрендә йыйылған фотоһүрәттәр һәм видеоматериалдар тәҡдим ителә. Күргәҙмәнең авторы – Башҡортостан Республикаһы Милли музейы хеҙмәткәре Леонид Юлдашев. Ул 2024 йылдың октябренән МХОла Рәсәйҙәге беренсе роботлаштырылған электрон комплекстары ирекле отряды һәм илдең хәрби армия резервы системаһы – Б. А. Р. С. «Сармат» составында ҡатнаша. «Про СВОих» күргәҙмәһе Мелитополь, Донецк, Мариуполь ҡалаларында, Донецк һәм Луганск Халыҡ Республикаларының башҡа тораҡ пункттарында, хәрби корреспонденттар Изабелла Либерман (Блокнот Россия) һәм Дмитрий Григорьевтың (Аргументы и факты) туранан-тура ярҙамы менән эшләнгән 40 эште үҙ эсенә ала: . Күргәҙмәлә фотоһүрәттәрҙән тыш, видеоматериал да тәҡдим ителә, ул һуңынан Махсус хәрби операцияла ҡатнашыусылар һәм Рәсәйҙең яңы төбәктәрендә йәшәүселәр тураһында документаль фильмдың бер өлөшө булып тора. Күргәҙмәнең маҡсаты – махсус хәрби операция зонаһынан фотохрониканы күрһәтеү һәм Башҡортостан Республикаһы Милли музейының тарихи мәғрифәтселеккә, илһөйәрлек тойғоһон формалаштырыуға, хәҙерге ваҡиғалар тураһында дөрөҫ мәғлүмәтте трансляциялауға йүнәлтелгән эшен дауам итеү. Күргәҙмәне асыу тантанаһында Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты, Фән, мәғариф, мәҙәниәт, йәштәр сәйәсәте һәм спорт комитеты рәйесенең беренсе урынбаҫары Рөстәм Әхмәҙинуров, ЛДПР-ҙың Башҡортостан төбәк бүлексәһе координаторы Дмитрий Иванов, «Ватанды һаҡлаусылар» фондының Башҡортостан Республикаһы буйынса филиалының социаль координаторы, күргәҙмә авторының әсәһе Регина Юлдашева, Рус география йәмғиәтенең Башҡортостан бүлексәһе рәйесенең беренсе урынбаҫары, У. Н. Солтанов исемендәге халыҡ-ара аэрокосмик мәктәбе президенты Вячеслав Аброщенко һәм башҡа ҡунаҡтар ҡатнашты. Рөстәм Марат улы, Леонид Юлдашевҡа әһәмиәтле хеҙмәте өсөн рәхмәт белдереп, патриотик проекттарҙың һәм күргәҙмәләрҙең мөһимлеген һыҙыҡ өҫтөнә алды. «Һәр коллективта тыуған илен яҡларға киткән хеҙмәткәрҙәр, илебеҙ яҙмышы хәл ителгән урындарҙа туғандары, дуҫтары бар. Башҡортостандың Милли музейында беҙҙе яҡлау ғына түгел, фотоһүрәттәр мөхитен оҫта һүрәтләүсе кешене күреүебеҙгә шатбыҙ», - тип билдәләне ул. Үҙ сығышында Башҡортостан Республикаһы Милли музейы директоры вазифаһын башҡарыусы Рөстәм Исхаҡов күргәҙмәне ойоштороусы, музей хеҙмәткәре булараҡ, Леонид Юлдашевтың үҙ бурыстарын яҡшы үтәгән белгес итеп күрһәтеүенә иғтибар итте. Ул барыһын да Леонид Алексеевичтың юғары профессионализмын һәм илһөйәрлеген күрһәтеүсе күргәҙмә менән танышырға саҡырҙы. Рөстәм Әхмәт улы шулай уҡ республиканың мәҙәниәт учреждениеларында, шул иҫәптән музейҙарҙа, Махсус хәрби операция темаһына, геройҙарҙың батырлыҡтары тураһында иҫкә алыу һәм хәрби округта ҡатнашыусыларҙың барыһына ла тейешле баһа биреү өсөн айырым иғтибар бүленеүен һыҙыҡ өҫтөнә алды һәм музейға быйылғы йыл темаһы буйынса әйберҙәр бүләк итә башлау акцияһы тураһында иғлан итте. «Про СВОих» күргәҙмәһе – заманса ваҡиғаларҙы фотоға төшөрөү, дөрөҫ мәғлүмәт биреү генә түгел, ә гражданлыҡ позицияһы, хәрби журналистикалағы тәүге аҙымдар, тупланған ғәйәт ҙур тәжрибә, битараф ҡалмау хаҡында проект. Күргәҙмәне асыу тантанаһында ҡунаҡтар алдында сығыш яһап, Леонид Юлдашев, был күргәҙмә хәрби журналист сифатында илдең яңы төбәктәренә барыуҙың һөҙөмтәһе, тип хәбәр итте. Унда әле хәрби хәрәкәттәр бара. Күргәҙмә хәҙерге ысынбарлыҡҡа битараф булмаған киң даирәгә иҫәпләнгән. Экспозицияның эше 2025 йылдың 23 февраленә тиклем дауам итә.",Башҡортостан Республикаһының Милли музейында «Про СВОих» күргәҙмәһе асылды,1,news,Яңылыҡтар,3452,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2025-01-14/bash-ortostan-respublika-yny-milli-muzeyynda-pro-svoih-k-rg-m-e-asyldy-4083637,2025-01-14T20:24:00+00:00
Рәсәй президенты Владимир Путин 2026 йылда Рәсәй Федерацияһы граждандарын хәрби хеҙмәткә саҡырыу һәм саҡырылыш буйынса хеҙмәт иткән граждандарҙы хәрби хеҙмәттән бушатыу тураһында указға ҡул ҡуйҙы.,Путин хәрби хеҙмәткә саҡырыу тураһында указға ҡул ҡуйҙы,1,news,Яңылыҡтар,196,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-03/putin-h-rbi-he-m-tk-sa-yryu-tura-ynda-ukaz-a-ul-uy-y-4528157,2026-01-03T09:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырСан белән әйткәндә, бу 500-600 кеше диелә. Татарстанда 2023 ел эчендә абортлар санын 1,5 меңгә киметә алганнар. Бу хакта туучыларны арттыру мәсьәләләренә багышланган матбугат очрашуында Казан медицина университеты клиникасы баш табиб урынбасары Светлана Гобәйдуллинаәйтте, дип яза""Бизнес "". Хәзер 2024 елның беренче өч ае өчен дә статистика әзер. Гобәйдуллина әйтүенчә, хастаханәләргә аборт ясатырга килеп тә, табиблар белән сөйләшкәннән соң баш тарткан хатын-кызларның саны якынча 60 процент тирәсе. Сан белән әйткәндә, бу 500-600 кеше диелә. Күптән түгел Татарстанның зур шәһәрләрендә 19 медицина оешмасының аборт ясатуны туктатуыхәбәр ителгән иде. Татарстан бала хокуклары вәкиле Ирина Волынецәйтүенчә, бүген Татарстанда аборт ясату лицензиясе булган 103 хосусый клиника һәм медицина оешмасы челтәре бар. ""Кызганыч, Татарстан Русиядә аборт ясату саны ягыннан беренче бишлеккә керә. 2022 елда республикада 11 335 хатын-кыз аборт ясаткан, 2021 елда — 11 645"", диде ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда бу елның өч аенда хатын-кызларның 60 процентын аборт ясатмаска күндергәннәр,1,news,Яңылыҡтар,1128,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-bu-elning-och-ae-echenda-hatin-kizlarning-60lap-protsentin-abort-yasatmaska-kundergannar/32902756.html,2024-04-12T15:01:57+03:00
"Хәзерге вакытта Русиянең Көньяк бүлге хәрби мәхкәмәсендә кырымтатарларга каршы 13 инаять эше карала, дип белдергән адвокат Эдем Семедляев. Бу санны ул ""Кырым теләктәшлеге"" итимагый оешмасы очрашуы вакытында китергән. Бу беренчел инстанциядә каралучы эшләр, тагын өч инаять эше апелляция мәхкәмәсендә карала, дигән Семедляев. ""Бу бик зур сан. Бу халыкның фаигасе дияргә була. Читтә тормаганга, безгә булышкан өчен, халыкка үзенең хокукларын һәм ирекләрен яклауда ярдәм итүче коллегаларыма тагын бер кат рәхмәт әйтәсем килә"" дигән Семедляев онлайн узган очрашу вакытында. Адвокат шулай ук Русиянең Ростовтагы Дон шәһәрендә Украина баш консулы булып торучы Тарас Малышевскийга да рәхмәтләрен иткергән. ""Тарас Михайловичка, Украина консуллыгына рәхмәт, алар гел ярдәм итеп тора, егетләр янына килеп йөриләр"" дигән адвокат. Семедляев ""Хизб ут-Тәхрир""нең икенче Акмәчет эше"" мәхкәмәдә каралганда анда ""яшерен шаһитлар"" файдалануын да сөйләгән. Андый шаһитларны ул ""дәүләт агентлары"" дип атаган.2019 елның 27 мартында Русия куәт оешмалары бер төркем кырымтатар активистлары өйләрендә тентү уздырды, алар арасында ""Кырым теләктәшлеге"" вәкилләре дә бар иде. 24 кеше, шул исәптән ватандашлык журналистлары Осман Арифмеметов, Рустем Шейхалиев, Ремзи Бекировта тоткарланды. Алар барысы да кулга алынды. ""Мемориал"" хокук яклау үзәге (Русиядә ят агент дип танылган) аларны сәяси тоткыннар диптаныды.2021 елның март ахырында АКШ дәүләт департаменты 2020 елга кеше хокуклары турында хисабында Русия аннексияләгән Кырым ярымутравында ""куәт структураларының явызларча файдалану, кешеләрнең көч кулланып юкка чыгулары һәм газаплаулар"" очраклары булуын язды. Асаба халыкларга, шул исәптән кырымтатарларга көч куллану яки көч куллану белән янаудан гыйбарәт булган инаятьләр өчен авап бирүче булмавы да әйтелә. Русия тышкы эшләр министры Сергей Лаврованнексияләнгән Кырымда кеше хокуклары бозылуы турында сөйләшүләр – уйдырма, дигән иде. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды.",Адвокат: Көньяк хәрби мәхкәмәсендә кырымтатарларга каршы 13 инаять эше карала,1,news,Яңылыҡтар,2686,https://www.azatliq.org/a/31281987.html,2021-05-31T06:26:22+00:00
"""Мечталлион""-дың даны  "" "" төркөмө шикелле бөтә донъяға таралһын ине"", - тип башланы ""Беренсе канал""да тапшырыуҙы алып барыусы Дмитрий Хрусталев. Ул төркөмдәгеләрҙән ҡасан музыка менән шөғөлләнә башлауҙары, башҡорт халыҡ музыка ҡоралы - ҡурай тураһында һораны. Ринат Рамазанов студияла ҡурайҙа уйнап ебәргәйне, тәндәр зымбырлап китте. Алып барыусыға ла ҡурай моңо бик оҡшаны. Музыканттар  конкрет миссия менән сығыш яһауҙары хаҡында әйтте, төркөм йырҙарының нигеҙен тәшкил иткән ""Урал батыр"" эпосы, Һомай, Аҡбуҙат, ҡылыс, изгелек менән яманлыҡтың көрәше хаҡында һөйләп үтте. Эпос йөкмәткеһе буйынса барлығы 12 йыр ижад ителгәнлеге, альбом йәй көнө сығасағы хаҡында һәм тағы ла бер клип буласағы хаҡында хәбәр иттеләр. ""Ни өсөн төркөмдөң беренсе  клибының презентацияһы Мәскәүҙә булманы? "" - тигән һорауға, төркөмдәгеләр ""Урал батырҙың тыуған ере Башҡортостанда, шуға презентация ла республикабыҙҙың баш ҡалаһында булды"", - тип яуап бирҙе. Әйткәндәй, ""Башҡортостан ҡыҙы"" был сараны төшөрөп, видеоһын күрһәткәйне. Беҙҙең менән бергә ҡалығыҙ, беҙ һәр саҡ яңылыҡтар уртаһында.",""" "" төркөмө - Беренсе каналда!",1,news,Яңылыҡтар,1072,https://bashkizi.ru/news/yondo-lo-ya-yly-tar/2025-05-19/ay-yola-t-rk-m-berense-kanalda-4241817,2025-05-19T16:53:00+00:00
"Был эшкә 10 ҡотҡарыусы, 4 техника берәмеге йәлеп ителгән. Бөгөнгә 1250 һарыҡтың үләкһәһе сығарылған. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, үткән йылдың 16 декабрендә йоҡа боҙ өҫтөнән сығып барғанда һарыҡтар көтөүе һыу аҫтына киткәйне. Фермер, һарыҡтарҙың хужаһы 20 миллион һумлыҡ зыян күрҙе.",Үлгән һарыҡтарҙың һаны 1250-гә еткән,1,news,Яңылыҡтар,276,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-06/lg-n-ary-tar-y-any-1250-g-etk-n-4530249,2026-01-06T20:42:00+00:00
"Бөгөн реставраторҙар данлыҡлы скульптураны һүтә башланы. Һәйкәлде һаҡ ҡына итеп өлөштәргә бүләләр. Иң тәүҙә батырҙың кәүҙәһен һүтәсәктәр, һуңынан — арғымаҡты, ҡамсыһы, һәр деталь айырым алынасаҡ. Реставратор Михаил Татарников һөйләүенсә, был эш яйлап ашыҡмай башҡарылырға тейеш — конструкцияны һаҡлап ҡалыу өсөн һәр болт һәм нығытма тикшерелә. Һәйкәлде элекке урынына ҡайтарғас, барыһы ла ошондай уҡ тәртиптә йыйыласаҡ, бәлки, хатта шул уҡ беркеткестәр нығытмалар ҡулланылырға мөмкин. Өфө халҡы һәйкәлде оҙатырға килгән, күптәр уның янынан китмәй реставраторҙарҙың эшен күҙәтә.",Салауат һәйкәлен һүтә башланылар,1,news,Яңылыҡтар,577,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-10-03/salauatty-yk-len-t-bashlanylar-4413894,2025-10-03T16:41:00+00:00
"уртаклашуртаклашбастырСөйләшүләргә Украина президенты Владимир Зеленский кушылмаячак. Согуд Гарәбстанының иддә шәһәрендә украин һәм американ делегацияләре арасында сөйләшүләр башланды дип хәбәр итте Украина тышкы эшләр министрлыгы. ""Украин мәнфәгатьләрен яклау, сугышны ничек тәмамлауны ачык күрү, американ партнерларыбыз белән нәтиәле эшләячәкбез"", дип язды Украина президенты офисы башлыгы Андрей Ермакочрашу алдыннан. Сөйләшүләрдә шулай ук Украина тышкы эшләр министры Андрей Сибига, саклану министры Рустем Умеровһәм президент офисы башлыгы урынбасары Павел Палисакатнаша. Дүшәмбе иддәгә шаһзадә Мөхәммәт бин Сәлмәнбелән очрашырга килгән Украина президенты Владимир Зеленскийбүгенге сөйләшүләрдә катнашмый. Америка делегациясенә дәүләт секретаре Марко Рубио, АКШ президентының дәүләт иминлеге киңәшчесе Мак Уолцһәм Трампның Якын Көнчыгыштагы вәкиле Стив Уиткоффкергән. ""Без Украина позициясен аңларга һәм аның никадәр чигенергә әзерлеген белергә тиеш. Чөнки ике як та чигенүләргә бармаса, сез бу утны һәм сугышны туктатуга ирешә алмаячаксыз"", дипбелдердежурналистларга Рубио дүшәмбе иддәгә барган юлда. чыганаклары мәгълүматына караганда, бу атнада Уиткофф Русиядә Владимир Путинбелән очрашырга ыена. Русия һәм АКШның рәсми вәкилләре бу очрашу турында белдермәде. уртаклашуртаклашбастыр",Согуд Гарәбстанында Украина һәм АКШ сөйләшүләре бара,1,news,Яңылыҡтар,1290,https://www.azatliq.org/a/delegatsii-ssha-i-ukrainy-vstretyatsya-v-saudovskoy-aravii-dlya-peregovorov/33344000.html,2025-03-11T15:17:17+03:00
– синыф уҡыусыларҙың быйылғы «Ҙур тәнәфес» Бөтә Рәсәй конкурсында Башҡортостан делегацияһы ла ҙур уңыштарға өлгәште.,Еңеүселәрҙе ҙур сәйәхәт көтә,0,analytics,Мәғариф,116,https://yanshishma.com/articles/m-arif-ya-yly-tary/2025-08-04/e-e-sel-r-e-ur-s-y-h-t-k-t-4337547,2025-08-04T14:04:32+00:00
"26 сентябрьдә Русия мөфтиләр шурасының утырышы була һәм анда бер ай элек Чечняда тәкъдим ителгән Русиядә ислам өммәте турында фәтва турында карар кабул ителергә тиеш. Чечнядән барлык мөфтиятләргә әлеге фәтваны хуплап имза кую, яки инде каршы булсалар, аңлатмалар бирү соралган. Моннан тыш, каршы булганда, әлеге документ турында уртак сөйләшүгә әзер булуы да әйтелгән. Фәтва тәкъдим ителгәннән бирле бер ай вакыт узса да, аның шау-шуы тынмый. Билгеле булганча, фәтваныңнигезендәсуфичылык ята, ә шул фәтвада каралган төшенчәләргә туры килмәгән мөселманнар сектант һәм экстремист дип игълан ителә. Ягъни бу фәтвада чын сөнниләр дүрт мәзһәб белән һәм суфилар күрсәткән юл нигезендә барырга тиеш булып чыга. Билгеле булганча, әлеге халыкара ислам чарасында Русия мөфтиләр шурасы рәисе Равил Гайнетдин дә, Русия үзәк диния нәзарәте рәисе Тәлгать Таетдин да катнашмады. Ә менә Татарстаннан мөфти Камил Сәмигуллин барды. Ул Азатлыкка әлеге фәтваның күптән кирәк булуы турында әйтте. 5Камил Сәмигуллин: ""Традицион ислам турында рәсми билгеләмә кабул иттек""Традицион ислам дип сөйлиләр, ә нәрсә икәнен аңламыйлар. Хәзер инде кулыбызда рәсми карар бар, диде ул. Сарытау мөфтие Мөкаддәс Бибарсов исә Кавказ тәкъдимнәре башка төбәкләргә туры килми дип саный. Мөкаддәс БибарсовРусиядә төрле төбәк мөселманнарының хәлләре бик төрле. Шуңа ул бөтенесенә туры килә алмый. Алар Төньяк Кавказда мөселманнар күпчелекне тәшкил иткән төбәкләрдә яши, ә без киресенчә. Без мәчеткә ирләр алу өчен көрәшәбез, ә анда андый проблемнар юк. Анда мөселман бәйрәмнәре рәсми ял көннәре санала, бездә – юк. Яшьләр белән дә төрлечә эшләргә туры килә. Кавказның ислам үсеше тәртипләре безгә, ә безнеке аларга туры килми. Мондый аермалыклар күп, шуңа ул гомум була алмый. Әлбәттә радикализмга каршы тору максатын аңлыйм һәм хуплыйм, әмма әлеге документ бу проблемны хәл итмәячәк, ә хәтта куертачак кына, диде ул порталына. Нәфигулла АшировРусиянең Азия өлеше мөселманнары Диния Нәзарәте рәисе Нәфигулла хәзрәт Аширов сүзләренчә, кеше ирекле һәм аны мәбүр итү булмаска тиеш. Ниндидер кешеләр фикере белән кабул ителгән бу фәтваны бөтен мөселманнар истә тотарга тиеш булып чыга, диде ул.","Чечня фәтвасы: Татар-башкортка файдасы булмаса да, зыяны булуы ихтимал",0,analytics,Дин,2148,https://www.azatliq.org/a/28009366.html,2016-09-25T23:12:04+00:00
Синоптиктар декабрь аҙағына һәм ғинуар башына һауа торошона яңыртылған фараздар еткерҙе.,Ярайһы ғына һалҡын буласаҡ,1,news,Яңылыҡтар,88,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-15/yaray-y-yna-al-yn-bulasa-4507477,2025-12-15T11:50:00+00:00
"64 йыл иңгә-иң ҡуйып, күҙ ҡараштары менән бер-береһен наҙлап, һүҙ-ғәмәлдәре менән бер-береһен күтәрмәләп йәшәгән был парҙың мөхәббәт көсө сикһеҙ икәнлеген хисле йөрәгем улар менән бер күрешеүҙә үк тойоп алды. Мотлаҡ күрешеп һөйләшергә теләүем Альбина һәм Фәнис Исхаҡовтарҙың яҡтылыҡ, изгелек, миллилек һирпелеп торған йортона алып килде лә инде. Ишектән инеү менән, ейәндәре ҡаршы алды. Үҙ телендә, үҙ ымында ул мине өҫ кейемен һалырға, түргә уҙырға әйҙәне. Йорт хужаһы Фәнис ағай яңыраҡ дауахананан сыҡҡан, сырайында арығанлығы һиҙелеп торһа ла, ҙур аҡыл, оло тормош тәжрибәһе йөрөткән йән эйәһенең күҙҙәрендә генә була торған мөләйемлеге һөйләшеүҙәргә ылыҡтырып ҡына тора. Альбина апайҙың ғүмер буйы йыйып туплаған, юҡтан бар итеп тергеҙгән хазиналары – ҡул эштәре, стеналарға, шкафтарға ғына һыймай, иҙәнгә лә теҙелеп киткән. Матур тормош күргәҙмәһенә килеп эләккәндәй, хәтирәләр тулы фотолар, әйберҙәр, картиналар араһында йөрөгө лә йөрөгө килә. Ә йәнәш ҡуйылған ике фотонан ҡараштарҙы бөтөнләй алып булмай: береһе – 1960 йылдың 25 февралендә уларҙың ЗАГС-тан һуң, икенсеһе – 2010 йылда «Алтын туй»ҙарында төшкән фото. Ярты быуат ғүмер арауығында күпме кисерештәр, һынмай уҙылған һынауҙар һәм яуланған үрҙәр! Минең хис-тойғолар ҡойононда торғанымды күреп, Фәнис ағай әйтеп ҡуйҙы: – Бына шулай, тәү күргәндә үк ғашиҡ булғайным Альбинаға, һаман ғашиҡмын! – Һөйлә әле, ағай, нисек башланды был мөхәббәт? Бер-береһенең һүҙен йөпләй-йөпләй, олоғайған хәтер упҡынында юғалып ҡала яҙған иҫтәлектәрҙе тергеҙә-тергеҙә үҫмер саҡ хәтирәләрен яңыртты геройҙарым. Апаһы Санкт-Петербургҡа балет мәктәбенә уҡырға алып китеп барған Альбина, билет булмау сәбәпле, поездан тороп ҡалғас, уны 1-се һанлы мәктәп-интернатҡа алып килеп урынлаштыралар. Фәнис инде, күптән шунда. (Әле быуыны ла нығымаған бала көйө үкһеҙ етем ҡалып, тормоштоң әсе-сөсөһөн әҙ татымаған малайҙың күргән-кисергәндәре хаҡында Рәлис Ураҙғоловтың «Кешеләргә йылылыҡ өләшәм» исемле китабында бик тетрәндергес итеп яҙылған. ) Аҡ бантиктар тағып, сәсен үргән, ап-аҡ ҡына гөлфөй кейгән сибәр ҡыҙҙың һылыулығынан телһеҙ ҡалған үҫмер егет, һиҙҙермәй генә Альбинаны ҡурсалап йөрөй башлай. Хатта нәҡ ошо маҡсатта бокс түңәрәгенә яҙылып, ҡыҙҙы ла, үҙен дә яҡлай алырлыҡ таһыллыҡҡа, көскә эйә була ул. Һылыу, аҡыллы егет Альбинаның да иғтибарынан ситтә ҡалмай. Күп ҡыҙҙарҙың нәҡ Фәнисте уйлап һулыуҙарын да, уны бер күрер өсөн йән атып йөрөүҙәрен дә һиҙеп йөрөгән ҡыҙ, һыр бирмәй генә был шәп егеттең хәстәрләүен, үҙенә айырым иғтибарын ҡабул итә йөрөй. Һығылмалы, һомғол буйлы ҡыҙ барыһын да таң ҡалдырып, гимнастика менән шөғөлләнә, ҡатмарлы күнегеүҙәрҙе лә оҫта атҡарып сыға. Артабан, еңел атлетика буйынса Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең чемпионы, спорт гимнастикаһы буйынса СССР-ҙың спорт мастеры булыу ҙа ҡыҙҙың ныҡышмалылыҡ, тырышлыҡ һөҙөмтәһе. Әле лә олоғайҙым тип, үҙен генә йәлләтеп ултырмай Альбина Хажим ҡыҙы: 78 йәшендә тәүге тапҡыр конькиға баҫып, спорттың яңы төрөн үҙләштереүе – үҙе үк батырлыҡ был матур йәштәге кеше өсөн. Спорт менән дуҫлыҡтары ана шулай, йәш кенә саҡтан башланған Альбина Хажим ҡыҙы һәм Фәнис Ғәйнетдин улы Исхаҡовтарҙың 79 йәшендә ГТО нормаларын үтәп, алтын билдәгә лайыҡ булыуы ғәжәп түгел, әлбиттә. Ә тормош юлының башында, бер-бер артлы мәктәп-интернатты тамамлаған ғашиҡтар, аралар алыҫайған саҡта, һағыныу хисен татып, бер-береһе өсөн йән атып торғанлыҡтарын аңлағас, әллә ни шаштырмай ғына ЗАГС-ҡа барып яҙылып, бер ғаилә булып йәшәй башлайҙар. Яҙмыш елдәре ҡайҙа ғына, Ер шарының ҡайһы нөктәһендә генә йөрөтмәй уларҙы. Һуғыш осоро балалары күргән әсе яҙмыш, көс еткеһеҙ һынауҙар үткән йәш Исхаҡовтар ғаиләһе тыныс, матур тормоштоң ҡәҙерен белеп, ҡайҙа ғына йөрөһәләр ҙә, матурлыҡ һеңдереп, йылылыҡ өләшеп йәшәй. Альбина Хажим ҡыҙы һиҙгер йөрәгенең тыуған еренә, халҡының милли хазиналарына мөхәббәте бик көслө икәнен дә тойомлай сит ерҙәрҙә йөрөгән сағында. Өфөгә ҡайтҡас, боронғо селтәр-ҡашмау эҙләп табыу теләге көсәйеп, уны, төрлө эҙләнеүҙәргә килтерә. Үҙ белдеге менән генә, әле бер кем дә башҡорт ҡатын-ҡыҙының төп биҙәүесе булған селтәр-һаҡалдарға ҡыҙыҡһыныу уятмаған саҡта уҡ, ул, төрлө таштарҙан, мәрйендәрҙән бик күп селтәрҙәр, түшелдеректәр эшләй. Ана шулай, милли хазиналарыбыҙға иғтибар бөтөнләй юҡ кимәлендә булған осорҙарҙа уҡ, башҡорт ҡатын-ҡыҙы милли кейеменең төп атрибуты – тәңкәле һаҡалды тергеҙеүсе, уны популярлаштырыусы булараҡ билдәлелек яулай. Эҙләнә торғас, төпкөл райондарҙың береһендә боронғо ысын көмөш тәңкә, сулпылы селтәр барлығын ишетеп, уны барып, һатып ала. Шул тиклем ҡыуана, шул тиклем уның ҡәҙерле икәнен аңлай, хатта үҙенән дә ҡыҙғанып, уны ете йоҙаҡ артына бикләп ҡуя. Йәшереп кенә сығарып, ҡарап һоҡлана ла, тағы ла йыйып ҡуя. Йөрөй торғас, улай ярамай икәнлеген аңлай башлай. Уны һандыҡ төбөнән сығарып, күҙ алдына, тәҙрә төбөнә һалып ҡуя. Әйләнгән һайын барып, танһығын ҡандыра алмай оҙаҡ-оҙаҡ итеп был ҡомартҡыны ентекләп өйрәнә, уны кешеләргә, милләттәштәребеҙгә күрһәтеү теләге көсәйә бара. Ниңә шул тиклем ҡиммәтле, матдилыҡтан бигерәк рухи хазина булған был биҙәүескә иғтибар юҡлығы һыҙландыра. Һәм, уны кейеп сығып, баш ҡала халҡына күрһәтергә була. Тәүге тапҡыр ул опера һәм балет театрына, «Салауат Юлаев» операһына тағып бара боронғо селтәрҙе. Кешеләрҙең ҡайһылары сәйерһенеп ҡарай, ҡайһылары туранан-тура ҡыҙыҡһынып һәм һоҡланып, тотоп ҡарайҙар. Осҡондо дөрләтеп усаҡҡа әйләндерер мәл еткәнен аңлаған Альбина Хажим ҡыҙы ошо йүнәлештә әүҙем эш башлай. Онотолоп, юғалып барған рухи ҡиммәттәрҙе балҡытыу – уның тормош мәғәнәһенә әүерелә. Альбина Хажим ҡыҙы Исхаҡованы Башҡортостан балаларының өләсәһе тип кенә хөрмәтләп йөрөтәләр. Уның тормош әүҙемлеге, күңел байлығы, ысынлап та, өләсәйҙәрҙең алтын аҡылына мохтаж булған бөтә кешегә лә етерлек. Үҙ балаларын, үҙ ейәндәрен, тәрбиәгә алған балаларын халҡыбыҙҙың шәхестәре итеп үҫтереүҙән тыш, баш ҡалала үткән барлыҡ сараларҙы ла үҙенең ҡатнашыуы менән йәмләй. Исхаҡовтар ғаиләһенең тормош юлы барыбыҙға ла өлгө булырлыҡ матур эштәр менән туп-тулы. Ике бала тәрбиәләп үҫтереп, юғары белем бирә улар. Туғандары юл фажиғәһендә һәләк булғандан һуң, уларҙың Камилә менән Арыҫлан исемле балаларын тәрбиәгә алып үҫтерәләр, бының өсөн улар 2008 йылда «Иң яҡшы аҫрау ғаилә» тигән исемгә лайыҡ була һәм махсус премия менән бүләкләнә. Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәтен ойоштороусыларҙың береһе, «Аҡ тирмә» милли мәҙәниәт үҙәгендә өләсәйҙәр мәктәбенә нигеҙ һалыусы ла ул – Альбина Хажим ҡыҙы. Әлеге мәлдә, «Атайсал» мәҙәни үҙәгендә эшләп килгән «Селтәр» башҡорт халыҡ костюмы студияһы оҫтабикәһе булараҡ, бик әүҙем эшләй. Уның халҡыбыҙ хазиналарына битараф булмауы, уның өгөт-нәсихәте, башланғысы менән әлеге ваҡытта киң таралған, әүҙем эшләгән ойошмалар, төркөмдәр барлыҡҡа килә лә инде. Күптән түгел генә, милли кәсеп – һөнәрмәнлекте тергеҙеп, мамыҡ шәлдең тағы бер ғәжәйеп төрөн – һуғылған шәлдәрҙе күрһәткән күргәҙмәлә әүҙем ҡатнашты. Бәйләнгән шәлдән бер нисә быуат әүәл, кешеләр һуғылған шәл ябынған, тигән фекерҙә тарихсылар. Бигерәк тә һалҡын ҡышлы Урал буйында донъя көткән, тамырланған халҡыбыҙ кейемһеҙ булмаған. Тынғы белмәй, башҡорт мәҙәниәтен үҫтереүҙә ҙур эштәр башҡарған «Селтәр» башҡорт халыҡ костюмы студияһының оҫтабикәһе – Альбина Хажим ҡыҙы Исхаҡова был күргәҙмәлә «Иң оло оҫтабикә» итеп билдәләнде. Халҡыбыҙҙың хөрмәтле ағинәйҙәренең береһе, әүҙем йәмәғәт эшмәкәре, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының «Ал да нур сәс халҡыңа» миҙалы кавалеры, рухи яҡтан бай, тынғыһыҙ кеше Альбина апай Исхаҡованың тормошо – уҡып бөтөп булмаҫлыҡ матур китап кеүек. Тынғы белмәгән, камиллашыуҙан туймаған Альбина апай һәр тамашаның уртаһында ҡайнай. Ғөмүмән, мәҙәниәткә битараф түгел ул. Хаҡлы ялға сығып, 72 йәшендә ул сәхнәлә бейей башлап, «Байыҡ» бейеү бәйгеһендә үҙ көсөн һынап ҡарарға, еңеп сығырға ла булдыра. – Ҡайҙан һиндә бөтмәҫ-төкәнмәҫ энергия, Альбина апай? – тип һорайым. – Тормошто яратыуҙан, – ти ул, ябай ғына итеп. Шулайҙыр, асылда, тик тормошто яратҡандар ғына әйләнә-тирәгә йылылыҡ, нур өләшеп йәшәй. Шул яҡтылыҡтан яҡтыра белеп, күңел усаҡтарын дөрләтеп йәшәһәк ине. Миләүшә Ҡыҙрасова, ""Тамаша"" журналы, 2-2024 й.","Тормошто яратҡандар ғына әйләнә-тирәгә йылылыҡ, нур өләшеп йәшәй.",0,analytics,Тарих,8009,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2024-06-07/tormoshto-yarat-andar-yna-yl-n-tir-g-yylyly-nur-l-shep-y-sh-y-3803274,2024-06-07T18:39:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырОешма Кытайга алкоһол сатмакчы. Тик ""Русияләр кытай эчемлеге - байцзюны өнәп бетермәгән төсле, Кытайда яшәүчеләрнең дә Русия аракысын эчәсе килми"", ди ""Татспиртпром"" итәкчесе. Татарстанның хәмер итештерүче ""Татспиртпром"" оешмасы Кытай базарында сату өчен алкоһолле эчемлек ясаячак. Бу хакта оешманың башлыгы Руслан Мәкъсүдов РБК басмасынасөйләгән. Аның әйтүенчә, Русияләр кытай эчемлеге - байцзюны өнәп бетермәгән төсле, Кытайда яшәүчеләрнең дә Русия аракысын эчәсе килми. ""Ул аларның мәдәни үзенчәлекләренә бик үк туры килеп бетми"", дип аңлаткан Мәкъсүдов. Хәзер ""Татспиртпром"" Кытайдагы партнеры белән берлектә бөтен кешегә туры килердәй исерткеч ясарга уйлый. Бу байцзю да, аракы да булмаячак, мөгаен бик көчле булмаган ликерлар арасына керер, дигән ул. Русия президенты Владимир Путин Украинага каршы сугыш башлаганнан соң Европа белән АКШ Русия аракысына эмбарго кертте. Шуңа күрә илдәге хәмер итештерүчеләргә яңа экспорт базарлары эзләргә туры килә. Мәкъсүдов әйтүенчә, санкцияләр аркасында ""Татспиртпром"" дус булмаган илләр белән элемтәләрен югалткан һәм Якын Көнчыгышка, аерым алганда БДБ илләренә йөз тота, шулай ук Көньяк Америка дәүләтләре: Аргентина, Колумбия, Мексика һәм Перу белән сөйләшүләр алып бара. Аның әйтүенчә, хәзерге вакытта Татспиртпром итештергән хәмернең чит илләргә сатылган күләме - 10 процент кына. 2023 елда Русиянең чит илләргә аракы сатышы 2,5 тапкырга диярлеккимегән. Моңарчы Азатлык Татарстанда йөзләрне танучы ""Имин шәһәр"" системы кертелгәндә Татарстан Мәскәү кушуы белән кытай тәрибәсен өйрәнгән, проектны тормышка ашыру өчен кытай ширкәтләрен әлеп иткән, дипязган иде. Әйтик, бу эштә ширкәтекатнашкан. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Татарстанның ""Татспиртпром""ы кытайларга да ошарлык исерткеч эчемлек ясаячак",1,news,Яңылыҡтар,1798,https://www.azatliq.org/a/tatarstanning-tatspirtprom-i-kitaylarga-da-osharlik-isertkech-echemlek-yasayachak/33050522.html,2024-07-25T15:09:54+03:00
"""Зөләйха күзләрен ача"" китабы урыс телендә25 ноябрьдә Татарстан матбугат чаралары Лаеш районы башлыгы сүзчесе Рәсим Һаиевсүзләренә сылтанып, ""Зөләйха күзләрен ача"" сериалын язын гына күрсәтәчәкләр дип хәбәр таратты. Һаиев үзе сериалның сценарий авторы Гүзәл Яхинага сылтана. Татарстанда төшерелгән сериалның премьерасы быел көз булыр дип планлаштырылган иде. Язучы Гүзәл Яхина сериалны күрсәтүне күчерү турында берни әйтә алмыйм диде. ""Бөтен мәгълүмат һәм бөтен карарлар телеканалда. Мин, кызганычка, берни белмим. Минем сүзләргә сылтану - сәер"", диде ул Азатлыкка. Казанда туып-үскән Гүзәл Яхинаның""Зөләйха күзләрен ача"" дип аталган әсәре 2015 елда Русиядә ел китабы дип игълан ителгән иде. Китап чыккач, татар әмәгатьчелеге арасында каршылыклы фикерләр туды. Гүзәл Яхина татарлар турында дөреслекне бозып күрсәтә диделәр. Әсәр нигезендә күпсерияле фильм ""Россия-1"" каналы соратуы буенча төшерелде. Төп рольне, Зөләйханы татар актрисасы Чулпан Хәмматовауйнаячак. Быел Казан халыкара мөселман киносы фестивале кысаларында аның өзекләрен күрсәттеләр.","Гүзәл Яхина ""Зөйләйха күзләрен ача"" сериалының кайчан күрсәтеләчәген белми",1,news,Яңылыҡтар,1049,https://www.azatliq.org/a/30290825.html,2019-11-25T11:16:26+00:00
"Ә. Хәкимовтың йорт-музейы директоры Марсель Ғәлимов: Беҙ киләсәктә йәштәр, балалар араһында Ә. Хәкимов исемендәгне конкурс ойошторорға уйлайбыҙ, шуға күрә был сараларҙа тотош республиканың ҡатнашыуын теләр инек. Әхиәр Хәкимов – ул башҡорт әҙәбиәтенең алтын бағанаһы! – тине үҙенең сығышында. Шағирә, журналист, Аҡбуҙат журналының баш мөхәррире Лариса Абдуллина үҙ сығышында һәр ваҡыттағыса балаларҙы, йәштәрҙе үҙ шәхестәребеҙ миҫалында тәрбиәләү хаҡында һөйләне: Ул Бөйөк Ватан һуғышында полк улы булып йөрөгән. Бөтә ғүмерен башҡорт халҡының тарихын өйрәнеүгә, уны художество юғарылыҡта әҙәбиәттә сағылдырыуға өлгәшкән Әхиәр Хәсән улының ижады – һәр башҡорттоң өҫтәл китабына әйләнерлек әҫәрҙәр. Беҙ Аҡбуҙат журналында уның исемендәге конкурс ойошторасаҡбыҙ. Балалар уның ижадын яҡшы белеп үҫер, моғайын! Ә. Хәкимов исемендәге йорт-музейҙың элекке директоры Гөлүзә Арыҫланова бөгөн Башҡортостандан ситтә йәшәй, әммә ул киләсәктә халыҡ яҙыусыһына арналған конкурс ойошторорға ниәтләүен белдерҙе. Дәүләкән районындатыуған шағир В. Родин сара һуңында Әхиәр Хәкимовҡа арналған шиғырын уҡыны. Сарала ҡатнашыусы үҙ сиратында яҙыусы хаҡында яҡты хәтирәләре менән уртаҡлашты. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",Бөгөн Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Әхиәр Хәкимовтың тыуған көнө,1,news,Яңылыҡтар,1390,https://akbuzat-rb.ru/articles/novosti/2021-08-23/b-g-n-bash-ortostandy-haly-ya-yusy-y-hi-r-h-kimovty-tyu-an-k-n-2476010,2021-07-12T17:15:00+05:00
"Украинага Башкортстаннан киткән хәрби белән республика башлыгы Радий ХәбировфикерләрУкраинадагы сугышта һәлак булган Русия хәрбиләре исемлеген ыючы Медиазона проектымәгълүматынакүрә, Башкортстаннан сугышка ихтыяри булып (килешү төзеп) киткән кимендә 1016 кеше үлгән. Бу журналистлар ачык чыганаклардан табып, раслый алган сан гына, хакимият чын саннарны бәян итми, чынлыкта үлүчеләр саны күпкә зуррак була ала. Ихтыярилар үлемнәренә караганда, Башкортстан алдынгы урында бара. Бу күрсәткеч белән икенче урында торган Татарстанда мондый 596 очрак ачыкланган. Өченче урында 529 үлем белән Пермь өлкәсе бара. Барлык хәрби үлемнәр санына караганда, Башкортстан Русия күләмендә беренче урында, Медиазона мондый 2827 очракны раслый алган.2378 расланган үлем белән Татарстан дүртенче урында тора. Азатлык үзе алып барганхисаптанкүренгәнчә, тулаем алганда Башкортстаннан сугышка киткәннәрдән кимендә 3026 кеше һәлак булган. Татарстаннан кимендә 2740 үлем турында билгеле. Узган атна Азатлык үз хисабына нигезләнеп, Башкортстаннан Украина сугышына китеп һәлак булган хәрбиләрнең саны 3 меңнән артканынхәбәр иткән иде. ""Медиазона"" мөхәррире, Русия ягыннан үлгән хәрбиләр исемлеген ыю белән шөгыльләнгән Дмитрий Трещанинсүзләренчә, күзгә Башкортстаннан һәм Татарстаннан үлемнәрнең бик күп булуы ташлана, ул моны ""иррациональ"" һәм аңларга кыен булган нәрсә дип атый. — Фаразлавымча, биредә административ басым нык кулланыла, кешеләрне ""ихтыяри-мәбүри"" ибәрәләр. Башкортстанның ерак районнарыннан, авыллардан кешеләр күп. Ләкин мин моны дәлилли алмыйм, бу вазгыятьне аңлау омтылышы гына. Үлемнәр турында хәбәрләр агымын тикшергәндә, бу бик яхшы күренә: берсе артыннан берсе Башкортстан һәм Татарстан кешеләренең некрологлары бара. Сугыш башында Дагыстаннан үлемнәр күп күзгә ташлана иде, хәзер исә гел татар-башкорт исемнәре, Маратлар да, Марсельләр. Нәрсә бу, аңламыйбыз, бу ике республикадан ""канлы ясак"" түләттерәләр, диярсең, — ди журналист. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Медиазона: Украинадагы сугышта Башкортстаннан кимендә бер мең ихтыяри үлгән,1,news,Яңылыҡтар,2030,https://www.azatliq.org/a/33140648.html,2024-09-30T13:47:11+00:00
"Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров халыҡ-ара «Башҡорт аты» башҡорт тоҡомло аттар фестивале майҙансыҡтарында булды һәм Баймаҡ районының халҡы һәм һөнәрмәндәре менән аралашты. – Быйыл «Башҡорт аты»  фестивален Баймаҡ районының 95 йыллыҡ юбилейы хөрмәтенә үткәрелгән тантаналы саралар, Сибайҙың 70 йыллығы, Бөтә Рәсәй «Урал аръяғы» инвестиция һабантуйы менән берләштерҙек. Фестиваль майҙанында артабан федераль кимәлдәге башҡа  саралар үткәрерлек  капиталь объекттар төҙөү идеяһы ла бар, – тине Радий Хәбиров. Радий Хәбиров шулай уҡ Баймаҡ балалар технопарк тәрбиәләнеүселәре менән әңгәмәләште. Балалар төбәк етәксеһенә үҙ ҡулдары менән эшләгән роботтарҙы күрһәтте. Республика етәксеһе «Оҫталар ҡалаһы» күргәҙмәһендә булып, халыҡ кәсептәре һәм һөнәрҙәре оҫталарының изделиелары менән танышты, республика Хәрби Дан музейы һәм 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы музейының «Башҡортостан Ватан һағында» патриотик майҙанында булып, фестиваль ҡунаҡтары менән бергә атлылар парадын ҡараны. Әйткәндәй,  башҡорт аты гимнының исем-туйы   фестивалде асыу тантанаһының иң сағыу ваҡиғаһы булғандыр, моғайын. Бынан алда республикала фестивалдең төп йырына конкурс иғлан ителгәйне. Композитор Рәмил Туйсин еңеүсе булды. Ул «Башҡорт аты» гимнының барлыҡҡа килеү тарихын һөйләне. Ейәнсура районы вәкилдәре атлылар парады һөҙөмтәһе буйынса   урынды алһа, Ишембай, Мәләүез һәм Ауырғазы  райондары атлылары артабанғы урындарҙы бүлеште. Шулай ҙа төп бүләк баймаҡтарҙа ҡалды. 3 йәшлек һәм унан ҙурыраҡ бөтә төр аттар сабышҡан бәйгелә 6000 — 12000 метрлыҡ аралыҡта финишты беренсе булып үткән «Красивая» ҡушаматлы ат, хужаһы Сергей Айсеновҡа матур еңеү килтерҙе — уға бүләккә төп приз-автомобиль эләкте! Йылайыр районының Һултантимер ауылынан Нур Йомабаевтың «Ыласын» ҡушаматлы аты 6000 — 12000 метрлыҡ аралыҡта беренсе булып килде.  Әйткәндәй, атты бәйгегә әҙерләүсеһе һәм сабыусыһы — Батыр Үҙәнбаев (Аҡтау ауылы). Ике йәшлек аттар бәйгеһендә  2000 метрлыҡ  аралыҡта Илһам Мусин  үҙенең «Аманат» исемле  тайында урын яуланы. Ҡотлайбыҙ! «Ауҙарыш» бәйгеһен дә  халыҡ ҙур ҡыҙыҡһыныу менән ҡараны. Ошо ярышта урын алған Икенсе Этҡол егете  Даян Ғүмәров: — Был бәйгелә  дүртенсе йыл ҡатнашам, атымдың исеме «Ҡанат». Быйылғы «Ауҙарыш» бәйгеһендә  100-ҙән  ашыу кеше булды. Ныҡ оҡшаны бәйге. Үҙемә Ҡаҙаҡстандан, Ставрополь өлкәһенән дуҫтар таптым. Артабан бер-беребеҙ менән бәйләнештә булып,  кәңәшләшеп, тәжрибә уртаҡлашып торорбоҙ, тип уйлайым, — тине. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Баймаҡта — «Башҡорт аты» башҡорт тоҡомло аттар фестивале,1,news,Яңылыҡтар,2813,https://yanshishma.com/articles/yanyliktar/2025-09-07/bayma-ta-bash-ort-aty-bash-ort-to-omlo-festivale-4377687,2025-09-07T17:15:00+00:00
"фикерләрГерманиянең Конституцияне саклау федераль идарәсе ""Германия өчен альтернатива""ны () уңчы экстремистик оешма дип таныды. Идарәнең матбугат үзәге хәбәрендә әйтелгәнчә, әлеге фирка кеше абруен хөрмәт итү принцибын даими боза. Моңа кадәр ""Германия өчен альтернатива"" уңчыл экстремизмга шикләнелүчеләр исемлегендә иде. Яңа статус партиянең рәсми рәвештә конституциягә каршы дип танылуын аңлата. Бу махсус хезмәтләргә күбрәк вәкаләтләр бирә. Аерым алганда телефоннарны тыңлау һәм мәгълүмат ыючылар белән тыгызрак эшләү мөмкинлеге дә бар дип яза. Русиядә","""Германия өчен альтернатива"" ФРГ-да уңчы экстремистик оешма дип танылды",1,news,Яңылыҡтар,555,https://www.azatliq.org/a/33403125.html,2025-05-02T14:29:06+00:00
"""Көнбатыш Урал буе татарлары. Минзәлә өязе"" китабы тышлыгыфикерләрШиһабетдин Мәрани исемендәге Тарих институтында ""Көнбатыш Урал буе татарлары. Минзәлә өязе"" дип аталганкитапдөнья күрде. Аны галимнәр ""Татар-информ"" мәгълүмат агентлыгында тәкъдим иттеләр. Бу 2020 елда дөнья күргән ""Уфа өязе татарлары""китабыныңдәвамы булып тора. Яңа хезмәттә гасыр ахыры - гасыр башында Русия империясендә уздырылган 5-10 ревизия мәгълүматлары тупланган. Минзәлә өязе - бүгенге Татарстанның Минзәлә, Тукай, Түбән Кама, Актаныш, Әлмәт, Зәй, Мөслим, Сарман, Чирмешән районнарын, ягъни республиканың көнчыгыш өлешен үз эченә ала. Китапта барлыгы 400 дән артык авыл турында мәгълүмат бирелгән. Тарих фәннәре докторы Радик Исхаковсүзләренә караганда, әлеге китап Минзәлә өязендә башкортлар яши дип әйтүчеләргә карата ""объектив авап"" булып тора. ""Бу китап Әнвәр Әсфәндияровкебек башкорт тикшерүчеләренә объектив авап булып тора. Әлеге хезмәт Татарстанның көнчыгышындагы китапханәләрдә торырга тиеш"", диде ул. ""Бу галимнәр фикерен күрсәтә торган хезмәт түгел. Бары тик оригиналь архив чыганакларыннан файдаланып язылган кулланма. Шуңа күрә авторлар чыганакларда булган мәгълүматларны киң әмәгатьчелеккә иткерергә тырышты. Моның объективлыгына шикләнергә урын юк"", диде тарих институты мөдире урынбасары Марат Гыйбатдинов. Радик Исхаков сүзләренчә, Минзәлә өязендә сан ягыннан иң зур сославие булып ""ясаклы татарлар"" саналган. Аннан ""башкортлар"", ""типтәрләр"", ""хезмәтче татарлар"" һәм башкалар бара. ""Минзәлә өязендә башкорт сословиесындагы кешеләр икенче урында торган. Совет чоры башлану белән 1926 елда узган анисәптә бу ирлектә яшәүчеләрнең бик аз өлеше генә үзләрен башкорт дип яза. Большевиклар ир турында декрет чыгарганнан соң, сословиеләргә бүлү юкка чыга. Инкыйлабка кадәр башкорт сословиесына кергән татарлар үзләрен милләте белән күрсәтә башлаган - татар дип язылган"", ди ул. Аның сүзләренчә, китапны язучылар татарларның ничек ""башкорт"" сословиесына керүен, моңа нәрсә йогынты ясавын мисаллар белән тәфсилләп күрсәткән. ""Башкорт"" сословиесы эчендә мари, удмурт, казакъ, калмыклар да булган"", ди ул. Китап әлегә 100 данәдә басылган һәм институтның сайтында электрон нөсхәдә тәкъдим ителгән. Алга та хезмәт 1-3 мең данәдә дөнья күрер дип көтелә. Бу төбәк һәм авыл тарихын өйрәнүчеләр өчен мөһим басма булачак. Киләсе елларда тарих институты хезмәткәрләре Бөгелмә һәм Стәрлетамак өязе турында да аерым китап чыгарырга уйлый. Башкорт сәяси технологлары еш кына ""Минзәлә башкортлары"" төшенчәсен куллана.2018 елда Башкортстан дәүләт университетының тарих кафедрасы галиме Нурислам Калмәнтәевинкыйлабка кадәр Минзәлә һәм Бөгелмә өязләрендә 250 мең башкорт яшәгән дип белдергән иде. Ул Актаныш районында гына да 80 башкорт авылы ""билгеле сәясәт"" нәтиәсендә юкка чыккан дипәйтте.2021 елда Башкортстанда Әнвәр Әсфәндияровның ""Башкортстан һәм чиктәш территорияләрдәге авыллар тарихы"" һәм ""Минзәлә башкортлары авыллары"" китапларын яңаданбасылып чыкты. Тарихчы Радик Исхаков моны анисәп белән бәйле сәясәт дип дип атады. Соңгы елларда Башкортстанда татарларны башкортлаштыру сәясәте көчәйде. Аларның галимнәренең бер өлеше республиканың көнбатыш өлешендә яшәүче татарларның теленә, килеп чыгышына басым ясап, аларның чынында татар түгел, ә башкорт булуларын дәлилләргә тырыша. Татар теле дә башкорт теленең төньяк-көнбатыш диалекты дигән төшенчәне дә кулланышка кертеп ибәрде. Рәсми оешмалар да моныкуллана. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Казанда Минзәлә өязе татарлары турында китап дөнья күрде,1,news,Яңылыҡтар,3479,https://www.azatliq.org/a/32284774.html,2023-02-23T12:20:43+00:00
"Памятная литературно-музыкальная акция «Салауат рухы» продолжилась в обновленном здании Союза писателей — сначала в сквере «Уфимские липы», затем в актовом зале. Народный поэт Башкортостана Кадим Аралбай, заместитель председателя Союза писателей РБ Танзиля Давлетбердина, поэтесса и журналист Гульдария Юсупова поделились воспоминаниями о поездке в Палдиски. — Я занимаюсь темой Салавата с 1960-х годов, — после мероприятия поделился с «Башинформом» Кадим Аралбай. — В 1964 году после окончания 1-го курса мы вместе с будущим ученым Мирасом Идельбаевым посетили пещеру Салавата. Чтобы проникнуться его мыслями и чувствами, мы даже с фонариком прошли метров 100 в самую глубь пещеры. От этой экспедиции в Салаватский район остались незабываемые впечатления. Потом Мирас подробно исследовал жизнь и творчество воина и поэта, стал автором целой монографии о Салавате. А я в 1970-е годы написал поэму «Батыр яраһы» («Рана батыра»), потом на ее основе создал либретто для оратории композитора Мурада Ахметова. Ее исполнили хор и симфонический оркестр. Впоследствии в 1997 году мы съездили в Палдиски — место последнего пристанища батыра. Тогда там повторно установили бюст Салавата Юлаева работы скульптора Тамары Нечаевой. После поездки я написал целый цикл, в который вошли такие стихи, как «Рогервик», «Маяк», «Сабля Салавата» и другие. Молодые авторы Загида Мусина и Фагим Ахмеров прочитали стихи самого Салавата Юлаева. Кандидат филологических наук Гульсясяк Саламатова рассказала об образе Салавата в театральном искусстве. На мероприятии выступили Светлана Чураева – руководитель секции русскоязычных писателей и Руслан Сулейманов – руководитель секции татарских писателей. В событии также приняли участие народные писатели Башкортостана Марсель Салимов, Флюр Галимов, Леонид Соколов, поэты Гульназ Кутуева, Кристина Андрианова-Книга, Тансулпан Расул, литературовед Гиният Кунафин и другие. Задушевный вечер, пронизанный любовью и уважением к батыру Салавату, стихи, обмен мнениями о его жизненном пути показали, что Салават Юлаев живет в душе каждого писателя и продолжает вдохновлять их на новые произведения. Ранее «Башинформ» сообщал, что в Уфе в рамках Международной книжной ярмарки «Китап-Байрам» состоялось открытие обновленного Дома писателей Башкортостана. Строители обновили кровлю, укрепили фундамент, сделали его гидроизоляцию, отремонтировали отмостку, очистили и покрасили фасады, а также восстановили архитектурно-художественные элементы согласно историческому облику здания. Памятная литературно-музыкальная акция «Салауат рухы» продолжилась в обновленном здании Союза писателей — сначала в сквере «Уфимские липы», затем в актовом зале. Народный поэт Башкортостана Кадим Аралбай, заместитель председателя Союза писателей РБ Танзиля Давлетбердина, поэтесса и журналист Гульдария Юсупова поделились воспоминаниями о поездке в Палдиски. — Я занимаюсь темой Салавата с 1960-х годов, — после мероприятия поделился с «Башинформом» Кадим Аралбай. — В 1964 году после окончания 1-го курса мы вместе с будущим ученым Мирасом Идельбаевым посетили пещеру Салавата. Чтобы проникнуться его мыслями и чувствами, мы даже с фонариком прошли метров 100 в самую глубь пещеры. От этой экспедиции в Салаватский район остались незабываемые впечатления. Потом Мирас подробно исследовал жизнь и творчество воина и поэта, стал автором целой монографии о Салавате. А я в 1970-е годы написал поэму «Батыр яраһы» («Рана батыра»), потом на ее основе создал либретто для оратории композитора Мурада Ахметова. Ее исполнили хор и симфонический оркестр. Впоследствии в 1997 году мы съездили в Палдиски — место последнего пристанища батыра. Тогда там повторно установили бюст Салавата Юлаева работы скульптора Тамары Нечаевой. После поездки я написал целый цикл, в который вошли такие стихи, как «Рогервик», «Маяк», «Сабля Салавата» и другие. Молодые авторы Загида Мусина и Фагим Ахмеров прочитали стихи самого Салавата Юлаева. Кандидат филологических наук Гульсясяк Саламатова рассказала об образе Салавата в театральном искусстве. На мероприятии выступили Светлана Чураева – руководитель секции русскоязычных писателей и Руслан Сулейманов – руководитель секции татарских писателей. В событии также приняли участие народные писатели Башкортостана Марсель Салимов, Флюр Галимов, Леонид Соколов, поэты Гульназ Кутуева, Кристина Андрианова-Книга, Тансулпан Расул, литературовед Гиният Кунафин и другие. Задушевный вечер, пронизанный любовью и уважением к батыру Салавату, стихи, обмен мнениями о его жизненном пути показали, что Салават Юлаев живет в душе каждого писателя и продолжает вдохновлять их на новые произведения. Ранее «Башинформ» сообщал, что в Уфе в рамках Международной книжной ярмарки «Китап-Байрам» состоялось открытие обновленного Дома писателей Башкортостана. Строители обновили кровлю, укрепили фундамент, сделали его гидроизоляцию, отремонтировали отмостку, очистили и покрасили фасады, а также восстановили архитектурно-художественные элементы согласно историческому облику здания.",Яҙыусылар бөйөк батырҙың тыуған көнөн билдәләне,0,analytics,Мәҙәниәт,4985,https://shonkar.com/articles/culture/2025-06-17/ya-yusylar-b-y-k-batyr-y-tyu-an-k-n-n-bild-l-ne-4279104,2025-06-17T14:12:00+00:00
"— Наша газета давно проводит литературные конкурсы среди читателей, — рассказал главный редактор «Йэшлек» Артур Давлетбеков. — Основной темой рассказов конкурса стала любовь к родному краю, патриотизм. Но мы рассматривали все рассказы, среди которых была и лирика, и детективы. Всего на конкурс поступило 36 рассказов, а 20 лучших из них были опубликованы на страницах газеты под псевдонимами. Рассказы оценивало жюри, было выбрано 10 победителей. Первое место завоевала Разина Урманшина из Уфы. Вторыми стали Амина Яхина (Сибай) и Борис Махмутов (Оренбург). Третье место заняли Фарзана Акбулатова (Уфа), Зифа Ишмурзина (Зианчуринский район) и Рузида Утяшева (Сибай). Победители  получили денежные призы от спонсоров конкурса. Призовой фонд конкурса составил 100 тысяч рублей, специальный приз предоставил Союз писателей республики. — Такие конкурсы позволяют раскрыть новые таланты, в выигрыше — в первую очередь читатели — отметил Артур Давлетбеков. — Двое участвовали в конкурсе впервые, их имена — в числе победителей. Особо хочется отметить режиссера Оренбургского театра Бориса Махмутова с рассказом «Слепая танцовщица».",Ноғман Мусин иҫтәлегенә әҙәби конкурс еңеүселәре бүләкләнде,0,analytics,Мәҙәниәт,1126,https://shonkar.com/news/culture/2025-06-19/no-man-musin-i-t-legen-bi-konkurs-e-e-sel-re-b-l-kl-nde-4281763,2025-06-19T11:25:00+00:00
"Русия баскынлыгындагы Рубежное шәһәре. Архив фотосыфикерләрТатарстан Русия аннексияләгән Луһански ""халык республикасы""ның Рубежное шәһәрен үз карамагына алган, дипиткерә""Бизнес "". Басмага бу хакта Татарстан президенты сүзчесе Лилия Галимовахәбәр иткән. Рубежное – Русиянең Украинага һөүмендә имерелгән Лисичанскидан соң, Татарстан төзекләндерергә тиеш булачак икенче шәһәр. Рөстәм Миңнехановкушуы белән Татарстан премьер-министры Алексей Песошинһәм республика президенты хакимияте итәкчесе Әсгать Сәфәров Рубежноега барган. Хезмәттәшлек турында килешү имзалаганнар. Татарстаннан делегация шәһәрне карап чыкан. Хәзер Татарстанның Рубежноеда төп бурычы – яшәү өчен кирәкле инфраструктураны торгызу, газ, су, ут белән тәэмин итү диелә хәбәрдә.2022 елда июльдә Русия хәрбиләре басып алган Лисичанскиның Татарстан карамагына күчәчәге билгеле булды. Соңрак моны Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов та раслады, ""Русия президенты фәрманы белән без Лисичански өчен авап бирәбез"" диде. Быел гыйнвар башында Татарстан Лисичанскида су һәм газ торбаларын алмаштыруынхәбәр итте. Шул ук вакытта Чаллының Лисичански халкын ашату өчен һәр ай кимендә биш миллион сум тотуыбилгеле булды.2 майда Украинадан басып алынгач, Татарстан карамагына тапшырылган Лисичанскига Казаннан быел дүртенче тапкырһуманитар кәрван ибәрелде, ул 90 тонна авырлыкта иде. Бу юлы һуманитар йөккә моңарчы ибәрелә торган кирәк-яраклардан тыш, 9 май уңаеннан шәһәр ветераннарына бүләкләр һәм ""ирле халык сораганга"" орлыклар да ибәргәннәр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстан фетнәчел Донбассның тагын бер шәһәрен үз карамагына алган,1,news,Яңылыҡтар,1594,https://www.azatliq.org/a/32408746.html,2023-05-12T10:27:42+00:00
"Азат МифтаховфикерләрТатар математигы Азат Мифтахов ""террорчылыкны аклау"" эше нигезендә 4 елга хөкем ителде. Ул киләсе 2,5 елны — төрмәдә, калган вакытын — кырыс тәртипле колониядә утырачак. Галим гаебен танымады. Бүген, 28 мартта, Екатеринбур шәһәренең Үзәк бүлге хәрби мәхкәмәсе галим Азат Мифтахов эшенә нокта куйды. Хөкем карары чыгарыр алдыннан аңа соңгы сүз бирелде. Мифтахов чыгышында ""дәүләткә карата мәхәббәт"" уянмавы, дәлилләр фальсификацияләнгәне турында әйтте. Ул, киресенчә, дәүләтне террорчылыкта гаепләде. ""Дәүләт үзенең террорчы асылын күрсәтә, моны анархистларның соңгы президент сайлавы алдыннан ""ФСБ — төп террорчы"" шигаре күтәреп урамнарга чыгуы да әйтә. Хәзер без тышкы һәм эчке сәясәтнең үтерү һәм куркыту конвейерына барып тоташканын күрәбез. Мине террорчылыкны аклауда ялган шаһитләр белән дәлилләгән вакытта федераль каналларда дәүләт сәясәте белән риза булмаучыларны массалы төстә үтерергә чакырулар ишетелә. Дәүләт террорчылык белән көрәшәбез ди, чынлыкта исә дәүләтнең террорга үз монополиясен сакларга омтылуын күрәбез"", диде ул. Мифтаховның минут ярым чыгышыннан соң мәхкәмә хөкемдары Алексей Колесников аны туктатты һәм журналистларга төшерүне тыйды. Яшь галим үз чыгышында Украина сугышын да телгән алган. Ул Русия солдатларын ""империализм кораллары"" дип атаган. Тикшерү фаразынча, былтыр хулиганлык турындагы инаять эше нигезендә колониядә утырган чагында Мифтахов Украина ягында сугышкан дустының үлеме өчен ""үч алачагын"" һәм ""ФСБ хезмәткәрләрен шартлатырга кирәк""дип әйткән. Хатыны Елена Горбань Азатка каршы күрсәтмәләрне ""аның белән иң күп аралаша торган"" тоткын бирүен сөйли. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татар математигы Азат Мифтахов 4 елга хөкем ителде,1,news,Яңылыҡтар,1711,https://www.azatliq.org/a/32881495.html,2024-03-28T15:51:12+00:00
"2026 йылдың илдә – Рәсәй халыҡтарының берҙәмлек йылы, Башҡортостанда Ҙур һәм татыу ғаилә йылы тип иғлан ителеүе дәүләт власы органдарының һәм йәмғиәттең берҙәм эше өсөн ҙур офоҡтар аса. - Ҙур, татыу ғаилә – республика, тотош ил өсөн көс һәм тотороҡлолоҡ нигеҙҙәре. 2020 йылда уҡ республиканың Йәмәғәт палатаһы балалар тәрбиәләгән, ғаилә ҡиммәттәрен һаҡлаған һәм ижтимағи тормошта әүҙем ҡатнашҡан атайҙарҙы Атай ҡаһарманлығы йәмәғәт наградаһы менән бүләкләүҙе ойошторҙо. Конкурс ғаилә ҡиммәттәрен һәм атай ролен таратыу йәһәтенән ҙур өлөш индерә. Бындай бәйгеләр башҡа төбәктәрҙә лә ойошторола башланы, - тине сығышында Башҡортостандың Йәмәғәт палатаһы рәйесе Ынйы Әхмәҙуллина. – Йәмәғәт палатаһы ағзаһы Диана Фәррәхова республикабыҙҙа дәүләт медицина ярҙамы сифатын һәм унан файҙалана алыуҙы күтәреү өсөн барлыҡҡа килгән Здравконтроль федераль проектын тормошҡа ашырыу буйынса төркөмгә етәкселек итә. Бөгөн Башҡортостандың Йәмәғәт палатаһында үткәрелгән түңәрәк өҫтәл һөйләшеүе Бөгөн ҙур һәм татыу ғаилә тигән темаға арналды. Унда күп балалы ғаиләләргә ярҙам саралары, өлкән йәштәгеләрҙе ҡарау, шулай уҡ муниципалитеттарҙың ғаиләгә ярҙам саралары, ғаилә ҡиммәттәре һәм башҡалар тураһында һүҙ барҙы. Республиканың ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Ленара Иванова, ер һәм милек мөнәсәбәттәре министры урынбаҫары Артур Аманбаев, Өфө ҡалаһы хакимиәтенең Опека һәм попечителлек буйынса идаралығы етәксеһе Илнара Сатаева, Ғаилә республика ресурстар үҙәге директоры урынбаҫары Ангелина Девятерикова, Республика халыҡҡа социаль ярҙам үҙәге директоры Радмир Мөхәмәҙиев, Именлек республика геронтология үҙәге етәксеһе Зөлфирә Маскулова сығыш яһаны. Түңәрәк өҫтәл модераторы республиканың Йәмәғәт палатаһының Һаулыҡ һаҡлау, социаль сәйәсәт, хәйриә, ғаилә һәм балалар мәсьәләләре буйынса комиссияһы ағзаһы Роза Хужина булды. Сарала, Башҡортостанда граждандарға социаль ярҙам мәсьәләләренең көнүҙәклеген һәм мөһимлеген иҫәпкә алып, айырым категория граждандарға шәхси торлаҡ төҙөлөшө өсөн бер тапҡыр бушлай ер участкаһы бирелеүе тураһында ла һүҙ булды. 2011 йылдан ер участкаһын алыу буйынса иҫәпкә 97232 граждан ҡуйылған. Быйыл ғинуарҙа уларҙың 80 проценты – 74 меңдән ашыу кеше – ер участкаһы менән тәьмин ителгән. Былтыр республикала льготаға эйә булған граждандарға 1917 ер участкаһы бирелгән. Ярҙамдың альтернатив сараһын – бер тапҡыр 250 мең һум күләмендә аҡсалата түләү биреү льготаға эйә булған граждандарҙы тәьмин итеү йәһәтенән һиҙелерлек һөҙөмтәгә өлгәшергә булышлыҡ иткән. Автор фотолары.",Барыһы ла ғаиләнән башлана,0,analytics,Социаль мәсьәлә,2502,https://bashgazet.ru/articles/sotsial-m-s-l/2026-02-05/bary-y-la-ail-n-n-bashlana-4566339,2026-02-05T18:30:00+00:00
"менюсында ""Хәләл"" тамгасы, КазанТатарстандагы әмәгать туклану челтәре үзенең ризыклары хәләл булуын кире какты. Бу атнада ""Мулла из-за угла"" Телеграм-каналы ( –""Кентакидан кыздырылган тавык"") челтәренең берсендә хәләл азык-төлек сатылуын хәбәр итте. Югарыдагы фотодан күренгәнчә, Казанның иләкле бистәсендәге ашханә менюсында ризыкларның хәләр булуын раслый торган билге бар. Анда гарәпчә һәм урысча ""хәләл"" дип язылган. Кыздырылган тавык сату белән көн күрүче челтәр шәригать нигезендә чалынган мал белән эшләү теләген өч ел элек белдергән иде. Бу мәсьәлә ның төбәк мөдире Андрей Распоповһәм Татарстан мөселманнары диния нәзарәте карамагындагы Хәләл комитетының ул чактагы рәисе Марат Низамовочрашуында күтәрелде. Тик ""Хәләл"" комитетының хәзерге итәкчесе Ирек иһаншиниләкле бистәсендә ачылган ашханәгә хәләллекне раслаучы сертификат бирелмәвен белдерде. Комитетның рәсми белдерүендә: ""Ам Рест"" (ның Русиядәге идарәсе - ред. ) ширкәтенә хәләллеккә туры китерү таләпләре исемлеген иткердек. Тик әлегә ның хәләлгә сертификатлаштыру үткәне булмады. Үткән очракта, Хәләл комитетының махсус билгесен урнаштырырга рөхсәт биреләчәк, диелгән. Хәбәр матбугат чараларында таралгач, ашханә менюсында ""хәләл"" дигән тамга юкка чыкты. иләкле бистәсендәге туклану пункты мөдире Никита Беловта Азатлыкка: ""Кызганыч, бездәге ризык хәләл түгел"" дип иткерде. ""Хәләл"" тамгасы бетерелгән меню челтәренең матбугат хезмәте чыгарган белдерүдә кайбер ашханәләрдә хәләл менюны быел булдыру нияте язылган. ""Хәләл ашханә ачылгач махсус билгеләр урнаштырылачак. Тавык белән безне Агросила ширкәте (аның хуасы – Татарстан дәүләт киңәшчесе Миңтимер Шәймиевнең туганы, ""Сетевая компания"" итәкчесе Илшат Фәрдиев– ред. ) тәэмин итәчәк, аларның хәләллекне раслаучы сертификаты бар"", диелгән.",ел азагына Татарстандагы кайбер ашханәләрендә хәләл ризык булдырмакчы,1,news,Яңылыҡтар,1756,https://www.azatliq.org/a/30149787.html,2019-09-06T09:06:20+00:00
"Ҡатнашыр өсөн 8 - 17 йәшлек балалар һәм үҫмерҙәр үҙҙәренең ғаиләһе тураһында 3 минутҡа тиклем горизонталь форматта видео төшөрөп ебәрергә тейеш.1 -се этап. 30 мартҡа тиклем документ итеп айырым беркетелгән ғаризаны (Ҡушымта 1) һәм видеоны Бәйләнештә селтәрендәге төркөмгә. шәхси хәбәр итеп ебәрергә кәрәк. Ойоштороусылар 2-се этапҡа 15 иң яҡшы эште һайлап ала.2-се этап. Апрелдең беренсе ун көнөндә Тамыр телеканалының төркөмөндә тауыш биреү шарты буйынса бер еңеүсе һайлап алына.3-сө этап. Иң күп тауыш йыйған ғаилә 14 апрель Өфөгә Тамыр телеканалының ҙур концертына саҡырыла һәм конкурстың төп призы – телевизор менән бүләкләнә. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.","""Тамыр"" яңы конкурс иғлан итә!",0,analytics,Йәмғиәт,739,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-16/tamyr-ya-y-konkurs-i-lan-it-4580535,2026-02-16T18:45:00+00:00
"Ҡырмыҫҡалы районы, Малай мәктәбенең сығарылыш 9 класс уҡыусыларым, ата-әсәйҙәрем, бәләкәй туғандарыбыҙ.",Конкурсҡа ҙур теләк һәм өмөт менән,0,analytics,Конкурстар,103,https://amanat.su/articles/konkurstar/2024-09-09/konkurs-a-ur-tel-k-m-m-t-men-n-3922229,2024-09-09T15:45:00+00:00
"Был әйтемдең ""Эт менән эт булма"", ""Алйот еңдем, аҡыллы ҡуйҙым, тиер"" тигән варианттары ла бар. Уларҙың араһында ""Таш менән атҡанға аш менән яуап ҡайтар"" тигәне һәлмәгерәк барыбер. Ни өсөн тигәндә, был әйтемгә бер-береһенә ҡапма-ҡаршы позицияла тороусы ике кешене, ике яҡты, ике дәүләтте, ике илде яраштырыу, мөнәсәбәттәрен көйләү механизмы һалынған. Һәр бер таш атыуға яуап итеп таштар яуҙырыла башлаһа, кешелек һәләкәткә осрау ғына түгел, күптән инде еребеҙ күсәренән ысҡынып киткән булыр ине. Ә бит илебеҙ, милләтебеҙ өсөн тап ошондай һәләкәттең сигенә килеп еткән, ҡыл осонда торған мәлдәребеҙ күп булды. Тарихыбыҙға күҙ йүгертһәк, беҙ бындай мәлдәргә Алтын Урҙа, һуңынан Рус батшалығы менән килешеүле мөнәсәбәт ҡороуыбыҙҙы индерәбеҙ. Беҙгә уларҙың таш күтәреп килгән саҡтары ла күп булған һәм хәҙерге көндә милләтебеҙ үҙ республикаһында йәшәп ята икән, бында, әлбиттә, ""таш-аш"" нисбәте дөрөҫ билдәләнгәндер тип уйлағы килә. Беҙҙең еребеҙгә килеп төпләнеп, ерләшеп китеүселәр араһында беҙҙең башҡа тәғәйенләнгән ташты ҡуйындарында йөрөтөүселәр әле лә юҡ түгел. Әммә беҙ иһә, беҙгә таш атыусыларға һаман да аш атабыҙ. Сөнки беҙ башҡаса эшләй алмайбыҙ. Был беҙҙең ҡаныбыҙҙа. Миңә бала сағымдан ҡартәсәйемдең тәрбиә йоғонтоһо ғәжәйеп ҙур тәьҫирле булды. Уның миңә: ""Улым, яҡшы бул. Яҡшы кешене яман кеше лә ярата"", - тип әйткәне хәтеремә ныҡ уйылып ҡалған. Әллә совет осороноң һуғышсан атеизм йоғонтоһо көслө булдымы, әллә тәрбиәнең күберәк ""ярамай""ға ҡоролоуы һөҙөмтәһеме, ололарҙың тап ошолай тип әйткән һүҙҙәре, бер ҡолағыбыҙҙан инеп, икенсеһенән сығып китмәгән хәлдә лә, тормош беҙҙе икенсе төрлөрәк ҡаршы алып, башҡасараҡ уйҙар менән йәшәргә мәжбүр итте кеүек. Ул сағында һәр ҡайһыбыҙ ҡысҡырып әйтмәгән хәлдә лә, эстән генә ошондай хәҡиҡәтте таныны буғай: - Нисек инде, һиңә таш менән һуғыусы кешене аш менән һыйлап тораһың, инде шул ғына етмәгәйне. - Мин лутсы ташын алып үҙенең башын яра һуғам, тотһон бына йоҙроғомдо. Мин үҙем дә, мәҫәлән, совет осоронда был мәсьәләгә ошолайыраҡ ҡарашта инем. Яйлап донъяның һәм тормоштоң асылына төшөнә килә, күп нәмәгә ҡараштар үҙгәрә икән. Был йәһәттән атаҡлы урыҫ яҙыусыһы Лев Толстойҙың ""Яуызлыҡҡа көс менән ҡаршы тормау"" идеяһы хәҙерге ҡараштарыма тура килә. Йәшәйештең иң юғары серҙәренә үтеп инеүсе аҡыл эйәһе хатта христиан дине ҡанундарына ҡаршы килеп булһа ла, ""Таш менән атҡанға аш менән яуап ҡайтар"" фекерен яҡлап сыға. ""Урал батыр"" эпосының төп фекерҙәренең береһе лә быға ауаздаш. Үҙ халҡына, үҙенә ҡаршы ниндәй генә этлек эшләмәһен, Урал батыр Шүлгәнде аяй, уның ғүмерен һаҡлап ҡала. Сөнки ул бер хәҡиҡәтте яҡшы аңлай: кеше йәнен ҡыйыусы кеше - шул уҡ яуызлыҡ юлына баҫыусы ла.",ТАШ МЕНӘН АТҠАНҒА АШ МЕНӘН ЯУАП ҠАЙТАР,0,analytics,Йәмғиәт,2635,https://henek.info/articles/common_material/2025-07-22/tash-men-n-at-an-a-ash-men-n-yauap-aytar-4322137,2025-07-22T14:50:00+00:00
"Разведчик - иң хәүефле хәрби һөнәрҙәрҙең береһе. Уларҙың төркөмө һәр саҡ иң алдан йөрөй. Дошман позицияларына мөмкин тиклем яҡыныраҡ барып, хәл-торошто баһалау, мәғлүмәттәр йыйыу бурысы йөкмәтелә уларға. Заданиены үтәгәнсе ҡайһы ваҡыт ярты ай, йә бер ай ваҡыт үтеп китә. Бурысты үтәмәйенсә ҡайтыу юҡ. Яугирҙарҙан үҙҙәрен һиҙҙермәйенсә шым ғына йылдам хәрәкәт итеү, йәшерен күҙәтеү алып барыу оҫталығы, зирәк аҡыл, сослоҡ, ҡыйыулыҡ, иғтибарлылыҡ талап ителә. Улар тауыш-тынһыҙ, күләгә ише һәм ҡоростай ныҡлы булырға тейеш. .Дүрт кешенән торған разведка төркөмө хәрби заданиены үтәп, кире ҡайтыу яғына юлланғайны. Ҡайһы мәлдә уларҙы күреп-һиҙеп ҡалғандарҙыр, дрондар күҙ асып йомған арала егеттәрҙе тирә-яҡтан уратып алды, өҫтән ажғырып үлем сәсте. Бер снаряд Рифат Мөхәмәтғәлиндың эргәһенә генә килеп төштө. Мең һағыҙаҡ үлемесле ҡаҙауын бер юлы тәненә сәнстеме ни. Яндырып-көйҙөрөп алған ҡот осҡос ауыртыуҙан һуң егеттең тәне эҫеле-һыуыҡлы булып китте. Кеше шулай үлә икән, тип кенә уйлап өлгөрҙө лә, ергә ауҙарылып барып төштө. Шаңҡыны, битенән фонтан булып ҡан аҡты, күҙе күрмәне. Көс-хәлгә кеҫәһенән телефонын һәрмәп алды, ҡолағына терәне. Тик уныһы эшләмәне. Ә өҫтән һаман ут яуҙы – дошман минометтары эшкә керешкәйне. Нисек тә бынан ситкә шыуышыр кәрәк, тип бар көсөн йыйып, йән асыһына алға йомолдо Рифат. Ике йөҙ метр самаһы алыҫлыҡта окоп табып, шунда төшөп ятты. Эргәһенә икенсе төркөмдән егет килеп етә алды. Күпмелер ваҡыттан һуң уларҙы ҡабаттан утҡа тоттолар. Үҙҙәренең позицияларына барып етер өсөн ике Рифат - Бөрйән районынан һәм Белорет районынан ике башҡорт - өс тәүлек ярым атлайҙар. Дошман күҙенә, утына эләкмәҫ өсөн оло һаҡлыҡ сараларын күреп, нисек тә тере ҡалырға тырышып, туҡтамайынса алға баралар. Икеһе лә ауыр яралы, һыуһыҙ, ас килеш. Ҡанға батҡан егеттәр осорға ғына торған йәндәрен устарына йомарлап, тик рух көсө менән генә беренсе нөктәгә барып етә. Унда санинструктор яраларын эшкәртеп бәйләгәс, яралыларҙы мөмкин тиклем тиҙерәк госпиталгә эвакуациялайҙар. Луганск ҡалаһында тәненән ярсыҡтарҙы сүпләгән табиптар, бер нисә сәғәт эсендә операцияны яһағанда, күҙең иҫән ҡаласаҡ, тип уны ашығыс рәүештә Ростовҡа оҙатырға тырыша, тик өлгөрмәйҙәр. Ростовта операциянан һуң Санкт-Петербургтағы Киров исемендәге академияла тағы ҡатмарлы, көнө буйы дауам иткән операцияны кисерә Рифат. Күҙ аҫтынан һигеҙ ярсыҡ сығаралар, өсәүһен алырлыҡ булмай. Ерҙәге аҡ халатлы фәрештәләр уны ҡотҡарырға бар көсөн, оҫталығын һала, әммә күҙен һаҡлап ҡала алмайҙар. Беҙ танышҡанда реабилитация үткән Рифат документтар юллай ине. Һуғышта булмаған да һымаҡмын, ауылда һәүетемсә генә йәшәп тик ятҡан кеүекмен, тип ихлас көлгән батыр яугир мобилизацияға эләккәс, махсус хәрби операция зонаһында ике йыл да һигеҙ ай хеҙмәт иткән. Һуғышта күргән-кисергәндәрен иҫләмәҫкә, үткәндәрҙә ҡалдырырға тырыша. Тыныс тормоштоң рәхәтен һәр күҙәнәге менән тойоп, саф һауаны һулап, таҙа һыуҙы эсеп туя алмай. Яуҙан ҡайтҡан егетебеҙҙең ҡыуанысы артҡандан-арта, шөкөр: ауылында йорт һатып алып, өй ҙә туйлаған, өйләнгән дә! Кәләше - фельдшер булып эшләгән Азалия исемле һылыу. - Ҡалала ла фатир алырға булыр ине, әммә бер күҙ күрмәгәс, атлап китеп барғанда кешегә төртөләм дә ҡуям, - зарланырға, бәлә һалырға яратмаған яугир тағы ауыҙ йыра. – Мәктәп директоры Инсур Үтәбаев эшкә лә саҡырғайны, әлегә бара алмайым, тип баш тарттым. Әҙерәк тын алырға ине. Тыныс тормошҡа көйләнергә ваҡыт кәрәк. Мин бит һөнәрем буйынса физкультура уҡытыусыһы. БДУ-ның Сибай факультетын тамамланым да, һигеҙ йыл мәктәптә балаларҙы уҡыттым. Элек, уҡыусы сағымда, башҡорт теле уҡытыусыһы булырға теләгәйнем. Башҡорт теленә тәрән һөйөү уҡытыусыбыҙ Зифа апай Ғәлекәйеванан. Шунан мәктәпте бөтөр саҡта ҡапыл ғына физкультура уҡытыусыһы булырға ҡарар иттем. Бәләкәй саҡтан саңғыла йөрөргә яраттым, спорт уйындары менән мауыҡтым. Киләсәккә ниндәй пландар, тиһегеҙме? Йәшәргә! Рәхәтләнеп, кинәнеп йәшәргә! Бөрйән районы Әбделмәмбәт ауылында йәшәгән Фәниҙә Нух ҡыҙы менән Рамаҙан Фәрих улы Мөхәмәтғәлиндарҙың өлкән улдары Рифат, башы яраланыу менән, бөттө баш, тип бирешеп, барыбер ҡотолор әмәл юҡ, тип ятһа – ятыр ҙа ҡалыр ине яу яланында. Әммә йәшәүгә ынтылыш шул тиклем көслө унда, ҡылдай сыңлап өҙөлөргә генә торған ғүмер ебенә, гүйә, теше-тырнағы менән йәбешә лә, тоташтыра, ялғай. Физик әҙерлеге, сыҙамлығы, ныҡлығы ла иҫән ҡалырға, аяҡҡа баҫырға булышлыҡ итә. Ошо ҡыйыу, шаян башҡорт егетенә һоҡланыуыбыҙ сикһеҙ! Бәхеткә-шатлыҡтарға сорналып, мең йәшәһен! Фото: Жуков миҙалы, Махсус хәрби операцияла ҡатнашыусы миҙалы, ведомство наградалары менән наградланған батыр яҡташыбыҙ Рифат Мөхәмәтғәлин. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Батыр ауыл егете!,0,analytics,Йәмғиәт,4734,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-12/batyr-auyl-egete-4463207,2025-11-12T09:25:00+00:00
"Олег Евгеньевич, үҙ сиратында, өлкәнең алдынғы хеҙмәткәрҙәрен тәбрикләне. Ул шулай уҡ: Быйыл уҡытыусылар яңы уҡыу йылына яҡшы кәйеф менән аяҡ баҫа, сөнки балалар менән күҙгә-күҙ ҡарашып эшләйәсәктәр! – тине. Татьяна Ғәҙелшина шулай уҡ уңышлы эшләгәндәрҙе министрлыҡ исеменән тәбрикләне һәм киләсәктә лә төбәк менән хеҙмәттәшлек дауам итәсәк, тип белдерҙе. Айрат Марат улы – үҙе  ошо ҡалала уҡыған, шуға күрә төбәктең йәшәйеше, мәғариф системаһындағы хәлдәре тураһында ул яҡшы хәбәрҙар. Ул уҡытыусыларға яңы уҡыу йылында уңыштар һәм сәләмәтлек теләне. Ирина Геннадьевна белем биреү өлкәһендә юғары уҡыу йорто менән мәктәптең бәйләнеше, киләсәккә пландар менән таныштырҙы. Маҡсатлы белем биреү хаҡында уйларға тейешбеҙ, – тине ул. Уҡытыусы иңендә бөгөн бик күп бурыстар ята. Мәғариф системаһындағы һуңғы йылдарҙағы үҙгәрештәр, яңылыҡтар һәр көн һайын, һәр сәғәт һайын әүҙем рәүештә яңы алымдар менән белем биреү юлдарын өйрәнеүҙе талап итә. Уҡытыусының хатта өйрәнергә лә ваҡыты юҡ, ул эш барышында яңы методика менән таныша. Әммә, шуға ҡарамаҫтан, уҡытыусы үҙенең белем биреүсе генә түгел, ә баланың рухи донъяһын үҫтереүсе, ҡурсалаусы, уға ҡанат ҡуйыусы, һәләттәрен күрә белеүсе икәнен дә оноторға тейеш түгел. Ата-әсәләр бөгөн белем биреү процесында әүҙем ҡатнаша. Уларҙың уҡытыусы эшенә, уның энә менән ҡойо ҡаҙыған хеҙмәтенә ихтирам менән ҡарауы мөһим. Бөгөнгө балаларҙа уҡытыусыға ҡарата беҙҙең быуындағы мөнәсәбәт һаҡланған, тип әйтеп булмай. Балала һәр кешегә, бигерәк тә өлкәндәргә ихтирам тәрбиәләү ысулын, иң тәүҙә, ата-әсә ғаиләлә башларға тейеш. Әгәр беҙ балаларҙа нимә яҡшы, нимә яман икәнен әйтеп, уларҙы  Урал батыр эпосындағы һымаҡ, Яҡшылыҡ булһын атығыҙ, кеше булһын затығыҙ! тип үҫтермәйбеҙ икән, илгә ниндәй граждандар тәрбиәләйбеҙ булып сыға? Эйе, еңел түгел күңелдәрҙә гөл үҫтереү, әммә был бик мөһим. Бөгөн балаларыбыҙҙы туған телдә, милли мөхиттә, традицияларҙа үҫтереүҙең ни тиклем мөһимлеген беҙгә Ҡазандағы фажиғәле хәл дә күрһәтте. Бала мәктәбенә сәскә тотоп ҡайтып инһен өсөн беҙ, өлкәндәр, ата-әсәләр, уҡытыусылар, дәүләттең мәғариф учреждениелары үҙ заманыбыҙҙа барлыҡ көсөбөҙҙө һалырға бурыслыбыҙ. Рухи, милли, имани тәрбиә, сәселгән яҡтылыҡ орлоҡтары ыңғай һөҙөмтәһен бирер, бары тик ҡул һелтәп ҡуймайыҡ һәм битараф булмайыҡ. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы","УҠЫТЫУСЫ БЕЛЕМ БИРЕҮСЕ ГЕНӘ ТҮГЕЛ, УЛ БАЛАНЫҢ РУХИ ДОНЪЯҺЫН ҮҪТЕРЕҮСЕ ЛӘ!",1,news,Яңылыҡтар,2479,https://akbuzat-rb.ru/articles/novosti/2021-08-24/u-ytyusy-belem-bire-se-gen-t-gel-ul-balany-ruhi-don-ya-yn-tere-se-l-2477691,2021-08-24T22:20:00+05:00
"Яңы йыл алды Хәйбулла районының махсус хәрби операция ветераны Тимур Дәүләтбаев өсөн үҙенсәлекле булды. Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров уға ҡул менән идара итеүгә ҡулайлаштырылған автомобиль асҡысын тапшырҙы. Был бүләк хәрәкәт итеү сараһы ғына түгел, ә реабилитация һәм үҙаллылыҡ алыуға табан мөһим аҙым. Тимур, хәрби хәрәкәттәр биләмәһендә батырлыҡ һәм фиҙаҡәрлек күрһәтеп, ауыр яралана. төркөм инвалиды.  Ике аяғын да ампутациялағандар. Уның сыҙамлығы һәм ҡаһарманлығы юғары наградалар менән билдәләнә: дәрәжә Батырлыҡ өсөн, Хәрби батырлыҡ өсөн һәм генерал Шайморатов миҙалдары. Ҡул менән идара ителгән автомобиль махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға дәүләт ярҙамы программаһы сиктәрендә бирелә. Был сара ауыр йәрәхәтләнгән ветерандарҙы кәрәкле техник реабилитация саралары менән тәьмин итеүгә йүнәлтелгән. Айырыуса Тимур кеүек инвалид коляскаһында йөрөүселәргә йәки аяҡтарын парлы ампутациялағандарға иғтибар ҙур. Тимурҙың алда яңы пландары һәм ынтылыштары бар. Ул йорт һатып алырға һәм үҙен профессиональ спортҡа бағышларға хыяллана. Яңы автомобиль тулы һәм әүҙем тормошҡа ышаныслы ярҙамсы булһын. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Тимурға–тимер ат,0,analytics,Геройҙар,1216,https://bashgazet.ru/articles/geroy-ar-d-ere/2026-01-14/timur-a-timer-at-4536372,2026-01-14T08:00:00+00:00
"Башта растениеводство тураһында. Посевты оптималь сроктарҙа качественно итеп үткәргәс, урожайность та һәйбәт. Бында погоданың да влияниеһы булғандыр, тип уйлайым, сөнки, Туҡай әйтмешләй, быйыл ямғыр ҙа ваҡытында яуҙы, ел дә ваҡытында иҫте. Минераль удобрение ла купили, уныһының да влияниеһы теймәй ҡалмағандыр. Минераль удобрение действующее веществола бер гектарға күпменән тура килгәндер, хәтерҙә ҡалмаған. Белһә, главный агроном беләлер, был эш менән ул заниматься итте. Урожайносты озимойҙар күтәрҙе. Уларҙы раздельно убирать иттек, потеря булманы тип әйтерлек. Пшеница, ҡалған культураларҙы прямойға алырға тура килде. Уборкала эшләүселәргә көнөнә ике тапҡыр горячее питание организовать иттек. Комбайнерҙар добросовестно эшләне. Сельское хозяйствоның заслуженный работнигы Рафиҡ абзый йылдағыса ҡырҙан ҡайтып кермәне. Шуға күрә показателе лә, то есть намолоты ла, юғары. Зерноны токта оҙаҡ ятҡырманыҡ, семенаға һалдыҡ, населениеға тараттыҡ. ГСМ, то есть горюче-смазочный материал, туго булғанлыҡтан, зябь эшләй алманыҡ. Животноводствола ла, гәзиттәрҙә яҙылғанса әйтһәк, һыр бирмәйбеҙ. Ҡышҡа полный әҙерлек менән аяҡ баҫтыҡ. Корманың грубыйы ла, сочныйы ла етерлек. Условный бер поголовьеға примерно 20 центнер кормовая единица тура килә. Дөрөҫ, стойловое содержаниеға күскәс, продуктивность төштө төшөүен. Был – временное явление. Скоро массовый отел китә, һөт йылға булып ағасаҡ. Положенный условиялар создавать ителгәс, дояркаларҙың да, откормдағыларҙың да показателдәре йөҙ ҡыҙартырлыҡ түгел. Үҙемә килгәндә шуны әйтеү необходимолыр тим: Уфала аграрныйҙа агрономическиҙа уҡыным. СПК менән руководить итә башлағанға ла ун йыл булып килә. Так что опыт бар, Алла бирһә, киләсәктә лә среди передовиков булырбыҙ. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Факил МЫРҘАҠАЕВ,0,analytics,Йөҙ йыллыҡ,2390,https://henek.info/articles/+-+-+-+/2025-09-26/fakil-myr-a-aev-4403104,2025-09-26T10:50:00+00:00
"Екатеринбургта йәшәүсе ир 15 йәшлек Башҡортостан уҡыусыһы телеграм-ботта танышҡандан һуң енәйәт эше фигуранты була. 31 ғинуарҙа бәлиғ булмаған үҫмер 28 йәшлек ир менән таныша. Ә ике көндән һуң, атаһы менән талашып, яңы танышы янына ҡасып сығып китә. 2 февралдә көнө ҡыҙ үҙенең ауылынан Өфөнөң Көньяҡ автовокзалына килә, унда Уны Константин ҡаршы ала. Екатеринбург егете Уралмаштағы фатирына барырға тәҡдим итә, һигеҙенсе класс уҡыусыһы быға ризалаша. Тиҙҙән Викторияның пландан тыш каникулдары тураһында Уралдың баш ҡалаһында йәшәгән әсәһе белеп ҡала. Ул полицияға ғариза менән мөрәжәғәт итә. Үҫмер менән енси яҡынлыҡ ҡылған ир, барыһы ла ике яҡтың да ризалығы буйынса булды, тип раҫлай. Әммә уны енәйәт эшенең «16 йәшкә тиклемге бала менән енси мөнәсәбәткә инеү һәм башҡа ғәмәлдәр ҡылыу» статьяһы буйынса тикшерәләр.",Ир менән йоҡлар өсөн атаһынан ҡасып киткән!,1,news,Яңылыҡтар,817,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-09/ir-men-n-yo-lar-s-n-ata-ynan-asyp-kitk-n-4569994,2026-02-09T10:10:00+00:00
"19 апрелдә көндөҙгө сәғәт 1-ҙә «Арт-КВАДРАТ» Милли кейем көнөн билдәләй. Был көндө теләгән һәр кем милли кейемдә парадта ҡатнаша ала. Байрам ҡунаҡтарын фотосессия, сюрприздар һәм концерт сығыштары көтә.",Ял көнө – милли кейемдә,0,analytics,Төрлө,202,https://yanshishma.com/articles/t-rl-n-n/2025-04-17/yal-k-n-milli-keyemd-4202230,2025-04-17T12:55:00+00:00
"Рамил МуллинфикерләрТүбән Каманың элекке мэры Рамил Муллинга карата утырыш 29 гыйнвар көнне Чаллы шәһәр мәхкәмәсендә узган һәм аны тагын ике айга сак астында калдырганнар. Шулай ук Муллинга яңа эпизод өстәлгән. Әлеге эш ""СОл НЦе"" мәктәбе белән бәйле. Билгеле булганча, әлеге мәктәпнең мөдире Павел Шмаков Мәскәү тарафыннан милли мәгарифкә басым башлангач татар телен мәктәпләрдә саклап калу өчен актив көрәшүчеләрнең берсе булды. 2019 елның әендә ул мәктәпләрдә татар телен мотлак укытуны калдыруны сорап, Русия Югары мәхкәмәсенәмөрәәгать итте. Тикшерү белдерүенчә, Муллин Түбән Камада әлеге ""СОл НЦе"" мәктәбенә канунсыз муниципаль бина биргән һәм мәктәп укытучыларын муниципаль вазифаларга эшкә урнаштырган. ""Бизнес Онлайн"" язуынча, мәхкәмәдә нечкәлекләр китерелмәгән, әмма зыян күләме 10 миллион сум дип бәяләнә. Хәзер Муллинга карата ике инаять эше ачылган - ""Ялган юл белән акча үзләштерү"" һәм ""Вазифаи вәкаләтләрен арттыру"". Билгеле булганча, Муллинны яңа контрактчыларны Украинадагы сугышка әлеп итү өчен бүленгән акчаны үзләштерүдәшикләнәләр. инаять эшендә күрсәтелгән зыян күләме 30 млн сум дип исәпләнә. Хәзер сорау алуга 275 хәрбине чакырмакчылар. Муллинга 10 елга кадәр төрмә яный. Муллин үзе гаебен танымый. Басма язуынча, ул мәхкәмәдә инаять буларак бәяләнерлек бернинди гамәл кылмавын әйткән. Русиядә",Мәхкәмә Түбән Каманың элекке мэры Рамил Муллинны тагын ике айга сак астында калдырган,1,news,Яңылыҡтар,1314,https://www.azatliq.org/a/33666997.html,2026-02-02T15:22:52+00:00
"Мин абанбаева Амалия. Әәйемдең иеме-Альбина. Мин уны яатам, итиам итәм. Беҙ әәйем менән төлө түңәәктәгә, кнцеттаға йөөйбеҙ. Мин уның һымаҡ һүәт төшөөгә, тәмлекәстәр бешеегә яатам. Мин Өфө ҡалаһының 102-е башҡт гимназияһының 2 клаында уҡыйым. Минең Әәйем Аманат 2024","Әсәйемде яатам, итиам итәм",1,news,Яңылыҡтар,265,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-24/s-yemde-yapatam-ixtipam-it-m-4021834,2024-11-24T16:58:00+00:00
"– Яратмаҫлыҡмы ни былар, шуларҙың киләсәк бәхете өсөн йәшәйбеҙ түгелме ни. Беҙ бына хәрби кешеләр, ғүмерҙәрҙе ус төбөнә һалып, илдең именлеге, ошо сабыйҙарҙың ҡыуаныслы тормошо өсөн көрәшмәйбеҙме ни? Ул шулай үҙенең эсендәге хистәрен асып һалғас, беҙ шаҡтай танышып уҡ киттек. Мин үҙем хеҙмәттә булмаһам да, хәрби кешеләр менән һөйләшергә яратам. Улар күбеһенсә ҡорораҡ, аҙ һөйләүсән булалар. Ә был полковник, дәрәжәһе ҙур булһа ла, бик алсаҡ булып сыҡты. Саф күңеле йөҙөндә үк сағыла, күҙҙәрендә ниндәйҙер тормошто яратыу осҡоно. Исемдәрҙе лә әйтештек. Инсаф Сафарович, тиҙәр мине, – тип әйтә һалды ул. Ысындан да, был кешенең тормошо ҡыҙыҡһындырҙы мине. Беҙ, һөйләшә-һөйләшә, тротуарҙан атланыҡ. – Минең бөгөн ял көнөм. Бына һеҙҙең кеүек яҙыусы кеше менән аралашҡым килеп тора. Ваҡытығыҙ булһа, әйҙәгеҙ, беҙгә кереп ултырайыҡ. Мин ҡаршы килмәнем. Өйҙә беҙҙе мөләйем йөҙлө йәш кенә ханым ҡаршы алды. Сәсенә сал төшә башлаған, иллеләрҙе лә уҙған был ағай кешегә кем тейеш икән ул? Ҡыҙымы икән әллә? – тип уйлап ҡуйҙым эстән. – Фәниә була минең исемем, – тине ул, һәм, – уҙығыҙ, түрҙән уҙығыҙ, – тип беҙҙе эскә үткәрҙе. Был ҙур фатирҙың балаҫ йәйелгән иҙәнендә биш-алты йәшлек ике малай үҙ уйындарын ҡороп, машиналарын түтелдәтеп мәж килә. Беҙ килеп кергәс, уйындарын ҡуйып: Атай ҡайтты, атай ҡайтты! – тип, икеһе Инсафтың ике ботона килеп йәбеште. Йәш ханым сәй ҡуйып ебәрҙе. Тиҙ арала кескәй генә табын да ҡорҙо. Шаҡтай оҙаҡ ҡына һөйләшеп ултырҙыҡ беҙ. Яңынан уйындарын дауам итеүсе балалар әленән-әле миңә ҡарап ҡуялар. Улар ҙа минең иғтибарҙы үҙҙәренә тарта: Фәниәнең улдарылыр инде. Бәлки игеҙәктәрҙер ҙә. Береһе, ана, осло моронлоһо хужабикәгә оҡшап та ҡуя. Икенсеһе бөтә бит-йөҙө, ҡиәфәте менән полковниктың үҙе инде, һуйған да ҡаплаған, – башымдан шундай уйҙар ҙа йүгереп үтте. Ултыра торғас, мин малайҙарҙың исемдәрен дә белеп алдым: осло моронлоһо – Шамил, икенсеһе Камил. Йәш ханымдың полковник ҡатыны, биш-алты йыл элек өйләнгәндәре һәм, ошо кескәйҙәрҙе үҫтереп, ҡыуанышып йәшәп ятыуҙары асыҡланды. Мине һаман да әлеге: «Игеҙәктәр микән? » – тигән һорау ҡыҙыҡһындырҙы. Быны Инсафтың үҙенә лә әйтә һалдым. Ул ҡатынына йылмайып ҡараны ла: – Таныш-белештәр, күршеләр ҙә инде уларҙы игеҙәк итеп һанай. Бик үҙенсәлекле игеҙәктәр улар, – тип ҡуйҙы һәм уның серен миңә йәшермәй асыҡтан-асыҡ һөйләп бирҙе. Мин был тарихты уҡыусым алдына һүрәтләү итеп теҙеп һалырға булдым.           …Бала тыуҙырыу йорто үҙ тормошо менән ҡайнап тора. Бында үрһәләнеп ыңғырашыуҙар ҙа, бала илаған тауыштар ҙа, ҡыуанышып, кешеләрҙең бер-береһен ҡотлашып көлөүҙәре лә яңғырап ҡуя. Бына әле генә ул тапҡан йәш ҡыҙҙы карауатҡа килтереп һалдылар. Уның күҙҙәре йәшле, илай ҙа илай. Йәнәшәлә бала табырға әҙерләнеп ятҡан ҡатындар: – Илама, һылыу, ҡотолдоң бит. Бына тигән ул тапты, – тип әйттеләр. Ниңә, ҡыуанмайһыңмы ни баланың донъяға килеүенә? – тип, йыуатып ҡарайҙар. Йәш әсә уның һайын быуылып илай: – Ул алданы мине, алданы! Өйләнәм, ғаилә ҡорорбоҙ, балалар үстерербеҙ, – тине. Өйләнмәне, ташлап ҡасты. Ошо көнгәсә ут эсендә йәшәнем мин. Әсәйем туҡтатты. Тап баланы, үҙебеҙ ҡарарбыҙ, – тине. Инде мин нишләйем? Был баланы нисек үҫтерермен? Кешеләр ни әйтер? – тип һөйләне лә ҡыҙ шымды. Йәнәшәләге койкала урта йәштәрҙәге бер ханым да ошо уҡ мәлдә ул тапҡан. Ул иламай. Урынынан тороп, аҫыл халаттарын кейеп, иҙән буйлап йөрөнә. Ул да һөйләнә: – Ниһайәт, ҡотолдом, ул таптым. Уны тапмаҫҡа, тип күпме тырыштым, ирем мәжбүр итте. Ошо көнгә тиклем балаға уҙмай матурлығымды һаҡлап йөрөнөм. Ә ирем минең ҙур хәрби кеше, полковник. Нисә йылдар инде минән: Бала тап! Тап! – тип игәне лә игәне. Тапмаһаң, минән китәһең, – тип тә янаны. Бына хәҙер уныңса булһын инде, таптым балаһын. Шул арала был көйәҙ ҡатынға балаһын имеҙергә килтерҙеләр. Бала бүлмәне яңғыратып илай. Ә ҡатын сәбәләнергә кереште: – Имеҙмәйем мин уны. Имеҙһәм, фигурам боҙола, күкрәгем артыҡ ҙураясаҡ. Өйөм тулы аҫыл күлмәктәр, йыуанайып китһәм, улар миңә ярамаясаҡ. Имеҙмәйем! – тип, бүлмәләгеләрҙе шаҡ ҡатырҙы. – Нисек имеҙмәйһең, үҙ балаң бит! Ана, нисек илай, ашарға һорай, – тип уны тиргәп тә ҡарайҙар. Бүлмәләге ығы-зығыны ишетеп, табип килеп инде. Ул да баланы имеҙеүҙе талап итеп, ханымды әрләп ҡараны. Ә тегенең үҙ туғыҙы туғыҙ, ҡарыша, тыңламай. Шул ваҡыт урынында тымып ҡалған әлеге йәш әсә: – Үҙемә бирегеҙ балаһын, имеҙәм, һөтөм күп минең, – тип ҡалҡынмаһынмы. Табип баланы уның янына илтеп һалды. Сабый имеп, тамағы туйғас, илауынан туҡтап, йоҡлап уҡ китте. Оҙаҡламай йәш әсәнең үҙ балаһын да килтереп имеҙҙеләр. Шулай итеп ул көн дә ошо ике сабыйҙың тамағын туйҙырыусы булып китте. Бер көндө әлеге урта йәштәрҙәге ҡатындың ире лә килде. Уны палатаға уҙҙырҙылар. – Ҡотлайым, Рәсимә, улыбыҙҙы тапҡанһың, – тип ул ҡатынын ҡосаҡлап алды. Шул мәл бүлмәгә табип инде, һәм: – Ҡатынығыҙ балаһын имеҙмәй, – тип, бер полковникка, бер Рәсимәгә ҡарап, әйтә һалды. Ир кеше: – Һин нимә, Рәсимә, ысынлап та имеҙмәйһеңме? – тип, ҡатынына етди ҡараш ташланы. – Имеҙмәйем, түштәрем ҙурайып, йәмһеҙләнеп китәсәкмен. Ул саҡта миңә бер кейем дә ярамаҫ, – тип, үҙ көйһөҙлөгөн күрһәтте. – Кем имеҙә һуң минең баламды? – тип, ир кеше табипҡа төбәлде. – Ана, йәш әсә, Фәниә туйындыра уларҙы. Әл дә ул тыңланы әле. Полковник йәш ханым ҡаршыһына барып: – Рәхмәт инде һиңә, һылыу, – тип уның ҡулын үпте һәм уға оҙаҡ уҡталып, уйланып торҙо. Башынан аяғына тиклем күҙен йөрөтөп алды. Һәм, ҡатыны менән һөйләшеп тә тормаҫтан, бүлмәләгеләр менән һаубуллашып сығып китте. Был хәл һәммәһен дә аптыратты. Ҡатыны Рәсимә өсөн дә был көтөлмәгәнсә булып сыҡты. – Уға мин түгел, бала кәрәк. Ә мин үҙ матурлығымды юғалтаһым килмәй, – тип, Рәсимә, үҙ көйһөҙлөгөн һаман сәсә-сәсә, ишекле-түрле йөрөргә кереште. Бына бала тапҡан был ханымдарҙы өйгә ҡайтарыу көнө етте. Ҡулына сәскә бәйләме тотоп, Инсаф та килеп керҙе. Бөтә бүлмәләгеләрҙе шаҡ ҡатырып, ул сәскәләрҙе Рәсимәгә түгел, Фәниәгә һуҙҙы. Ике сабый ҙа был мәлдә Фәниә янында инеләр. Инсаф улын ҡулына күтәреп алды: – Был бала Рәсимәнеке түгел, һинеке буласаҡ, – тип ҡабат Фәниәгә тотторҙо. Полковник менән ике һалдат та килгән икән. Береһенең ҡулында матур ебәк күлмәк. Уны ла Инсаф Фәниәгә һуҙҙы: – Был, һылыу, һиңә. Һин минең улымды туйҙырыусы. Йыйын, мин һине алып ҡайтам, – тип үк ебәрҙе. Бүлмәләгеләрҙең аптырауы сигенә еткәйне. Ә Рәсимә үҙенең ысын йөҙөнә килде: – Нимә, һин шулай мине ташларға булдыңмы? Барып сыҡмаҫ. Мин быға юл ҡуймам, – тип, сәбәләнеп аҡырынырға кереште. Инде табип та улар янында ине. Ул хәлде аңлап алды. – Бында тауышланмағыҙ, Рәсимә ханым. Ундай мәсьәләне улай хәл итмәйҙәр, – тип, полковник ҡатынын тынысландырырға тырышты. Ҡыҫҡаһы, был ығы-зығы Инсафтың Фәниәне ҡултыҡлап бүлмәнән алып сығып китеүе менән тамамланды. Бүлмәләгеләр тәҙрәгә ҡапланып, уларҙың еңел машинаға ултырып ҡайтып китеүҙәрен генә ҡарап ҡалды. Рәсимә ярһып йөрөп арыны буғай. Ата-әсәһенә хәбәр итте, бөтәһен дә аңлатып бирҙе. Оҙаҡ та тормай, ҡарттар ҡыҙҙарын килеп алды. Был хәлдәр шулай тамамланды. Рәсимәнең пыр туҙыуҙары, ялыу яҙыуҙары ла, ата-әсәһен эйәртеп, полковниктың өйөнә барып ғауға ҡуптарыуҙары ла ярҙам итмәне. Бына шулай ғәҙәти булмағанса бик сәйер шарттарҙа оло йәштәрҙәге Инсаф менән егермеһе лә тулмаған Фәниә ир менән ҡатын булып киттеләр һәм ике малайҙы – ошо үҙенсәлекле игеҙәктәрҙе – ҡарап аяҡҡа баҫтырҙылар. Яратышып, мөхәббәтле тормош ҡороп ебәрҙеләр. Ваҡытында, өйләнәм, тип йөрөп, ҡыҙҙы алдаған һәм, балаһы тыуғас, күрергә лә теләмәй, ситкә ҡасҡан егеттең дә эҙе юғалды. Һәм уның кәрәге лә юҡ ине. Мөхәббәткә йәш араһы ла, кешеләрҙең бер-берен аҙ белеүе лә тотҡарлыҡ була алмай икән. Бер күкрәк һөтө менән туйынып үҫеп килгән сабыйҙар һуңлап табылған мөхәббәтте биҙәнеләр генә.           Мин ошо ғаилә менән шаҡтай дуҫлашып киттем. Малайҙарҙың инде мәктәпкә барған мәлдәрен дә күрҙем. Өйҙәрендә һөйләшеп ултырған саҡтар аҙ булманы. Һәм һәр саҡ яҡшылыҡтың, изге күңеллелектең өҫтөнлөгөнә, ысын мөхәббәттең барлығына ҡыуанып йөрөнөм. Ғәҙеллек менән ҡоролған был ғаилә әле лә йәшәп ята. Күкрәктәш сабыйҙар үҫә, киләсәккә атлай. Рауил ШАММАС",ҒӘҘЕЛ ЙӘНДӘР,0,analytics,Йәмғиәт,7938,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-09-17/el-y-nd-r-4391891,2025-09-17T15:49:00+00:00
"Экспозиция татар халкының гасырдан башлап хәзерге замангача үзенчәлекле мәдәнияте, рухи дөньясы, төрле чорларда иат иткән осталарның милли сәнгатьләре белән таныштыра. Күргәзмәдә музей фондларыннан тәкъдим ителгән экспонатлар арасында авылда һәм шәһәрдә куллануда булган татар киемнәре, иске кулъязма Коръән китаплары һәм аларның тышлыклары, хатын-кызларның бизәнү әйберләре, түбәтәй-калфаклар, татарларның чәй эчү гадәтенә бәйле самавыр һәм башка көнкүреш әйберләре, борынгы шамаилләр, каюлы читек-башмаклар, чигү үрнәкләре, филигрань ысулы белән көмеш, алтыннан эшләнгән ювелир әйберләр, сөлгеләр, татар өйләренең интерьерлары, намазлыклар, татар мәчетләре рәсемнәре тәкъдим ителә. Күргәзмә татарларның милли сәнгатен, рухи дөньясын күз алдына китерергә мөмкинлек бирә. Татар кешесенең ни рәвәшле үзенең төрле якларын күрергә мөмкинлек бирә. Кырымга килүебезнең максаты – бу күпмилләтле Русиянең аерым бер сәхифәсен күрсәтү. Кырымга без беренче тапкыр килдек, диде музей хезмәткәре Раушания Шәфигуллина. Бөтен чыгымнарны Татарстан ягы үз өстенә алган. Ачылыш чарасында кырымтатар сәнгать музее хәзмәткәрләре, Идел буе татарларының Кырымдагы милли-мәдәни мохтәриятенең рәис урынбасары Светлана Нәби кызы һәм бу оешманың кайбер вәкилләре катнашты. Кырым кырымтатар дәүләт ансамбле итәкчесе Сәрвәр Какура, ырчы Әминә Мустафаева чараны үзләренең ырлары белән бизәде.24 декабрьгә хәтле эшләячәк эшләячәк күргәзмәдәге күп кенә экспонатлар Азатлык фотогалереясендә. Акмәчеттә Татарстан милли музее күргәзмәсе",Акмәчеттә Татарстан милли музее күргәзмәсе ачылды,0,analytics,Ҡырым,1503,https://www.azatliq.org/a/28074398.html,2016-10-25T14:41:15+00:00
"Сентябрь башында уҡыу башланыр алдынан алған тәүге тәьҫораттары менән уртаҡлашҡандар. Университеттың бик ҙур, матур һәм бөхтә ихатаһы, ятаҡханала бөтә уңайлыҡтар булған бүлмәләр, аш-һыу төрлөлөгө. Дөрөҫ, бер-ике ҡыйынлыҡ менән дә осраштыҡ: ҡытай телен белеү бик кәрәк (инглиз телен һирәктәр белә), аш-һыу менән һаҡ булырға кәрәк (ҡытайҙар өткөс ҡырҡыу ризыҡтарҙы ярата), – тип яҙған магистрант Алһыу Кадаева. Ҡытайға килеү беҙгә донъяның ни тиклем төрлө икәнен, унда уҡыу ни тиклем ҡыҙыҡлы икәнен күрһәтте. Няньчанға килгәс, тәүҙә  сит ил ирекмәндәре менән осраштыҡ. Улар алсаҡ, изге күңелле һәм ярҙам итергә әҙерҙәр, инглиз телен ватып-емереп булһа ла).  Шунан ятаҡҡа урынлаштыҡ, теркәлдек һәм Няньчан университеты футболкаһын алдыҡ. Бында беҙгә рус телен оноторға тура килде, сөнки теркәүҙең бөтә этаптары, документтарға ҡул ҡуйыуға тиклем, инглиз телендә бара, был беҙҙең өсөн яҡшы имтихан булды. Әйтергә кәрәк, беҙҙең төбәк ярайһы уҡ эҫе һәм дымлы, шуға тышта һауа шул тиклем эҫе, ҡояш байығандан һуң да температура 32 кимәлендә ҡала. Әммә ерле халыҡ һаман да урамда йөрөүҙән баш тартмай, хатта күптәр көнө буйы эҫе мейес янында эшләй! Ҡытай үҙенең менталитеты менән дә ҡыҙыҡлы, унда кеше әйберен алыу ғәҙәте юҡ. (Беҙ быны магазинда онотоп ҡалдырылған керамик бесәй миҫалында күрҙек)) Ҡайһы бер магазиндарҙа кассир бөтөнләй юҡ, кешеләр аҙыҡ-түлек алып, аҡса ҡалдыра йәки карталарынан алып ҡалдыра, быны күҙәтеү бик тә күңелгә ятышлы. Тиҙҙән беҙҙең уҡыу башлана, Ҡытай артабан да үҙенсәлектәре менән таң ҡалдырыр тип ышанабыҙ)», — тип тәүге тәьҫораттары менән уртаҡлашҡан 2-се курс студенты Алмас Мәхмүтов. Сираттағы постарының береһендә, октябрь башында, Алмас Мәхмүтов ошоларҙы яҙа: Бер аҙна элек һауа торошо ҡапыл үҙгәрҙе: эҫе ҡояш юлындағы бөтә нәмәне һепертеүсе һалҡын ел менән алмашынды! Уның ҡарауы 15-тәрендә беҙ Көҙ уртаһы байрамын билдәләнек – ай бәлеше һәм ғаилә йылыһы хас булған байрам. Ай бәлеше беҙгә лә эләкте, тағы конкурстарҙа әллә күпме приздар оттоҡ: фонариктар, ЛЕГО, блокноттар. Университетта яңы этап башланды: бер ай ҡытай телен өйрәнгәндән һуң беҙ тәбиғи фәндәргә күсәбеҙ. Ҡытай ризығына күнегеп барабыҙ, әммә ҡытайҙар яратҡан чили боросонан бер ҡасан да ҡотолоп булмаҫ, ахыры. Уның ҡарауы Ҡытай аштары араһында ҡәҙимге билмәндең күплеге шатландыра. Ҡытай кешеләре сит илдән килгәндәрҙе ярата, хатта ҡайһы саҡта саманан тыш! Күптәр  эргәгә килә, танышырға, беҙҙең ҡайҙанлыҡты белергә  теләй, телефоныбыҙҙы һорай,  беҙҙең менән фотоға төшөүҙе үтенә. Ҡайһы берҙә баш тартабыҙ, әммә улар барыбер шым ғына фото төшөрә. Студенттарыбыҙ 19 октябрҙә Няньчан университетының фән күргәҙмәһенә барғаны тураһында ла яҙған. Инженер студенттар ҡулы менән эшләнгән бейеүсе роботтар, йөк ташыу ҡоролмалары, оса торған самолет моделдәре, тропик бөжәктәр тупланмаһы – нәмә генә юҡ ти унда! Уҡыусылар! Киләсәккә һөнәр һайлағанда Тәбиғәт һәм кеше институтына ла иғтибар итегеҙ. Уның бюджет һәм түләүле бүлексәләре бар. Институтта биоинженерҙар, биотехнологтар, биологтар, географтар, геологтар, гидрометеорологтар, картографтар, геоинформатика белгестәре, педагогтар, туризм белгестәре әҙерләнә. Фотоларҙа: Өфө студенттары Ҡытайҙа. Сығанаҡ",Беҙҙең студенттар Ҡытайҙа,1,news,Яңылыҡтар,3147,https://amanat.su/articles/novosti/2024-10-30/be-e-studenttar-ytay-a-3989310,2024-10-30T11:24:00+00:00
"Баш ҡалала 47 йәшлек Альвитта Вячеславовна Әмированы эҙләйҙәр. 26 ғинуарҙан бирле уның ҡайҙа булыуы билдәһеҙ.12 ғинуарҙа Өфөлә юғалған 42 йәшлек Руслан Мансур улы Иҡсанов һәм былтыр 28 октябрҙә Ейәнсура районында юғалған 53 йәшлек Батыр Нуритдин улы Хәмиҙуллин табылған.25 ғинуарҙа Иглин районында юғалған 87 йәшлек Сәкинә Сәйетгәрәй ҡыҙы Фәйрүзова (Хисаева) һәләк булған. Яҡындарының ауыр ҡайғыһын уртаҡлашабыҙ. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",36 йәшлек ир юғалған,1,news,Яңылыҡтар,590,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-29/36-y-shlek-ir-yu-al-an-4555116,2026-01-29T12:00:00+00:00
"Салауат районының Малаяҙ ауылында 22 ғинуарҙа ҡатын-ҡыҙҙың үлтерелеүе тураһында яңы мәғлүмәттәр билдәле булды. Наталья исемле ҡатындың йөрәгенә бысаҡ ҡаҙайҙар. Күршеләре әйтеүенсә, ул Малаяҙҙа бер ир менән йәшәгән. Ире  күптән түгел вафат булған. Фажиғә көнөндә ҡатын өс ир менән алкоголле эсемлек эсә. Шунан ирҙәр менән ҡатын араһында бәхәс сыға. Ниндәйҙер мәлдә ирҙәрҙең береһе Натальяның түшенә бысаҡ ҡаҙай. Ғәйепләнеүсе ҡулға алына. Әле тикшереү дауам итә.",Ҡатын-ҡыҙҙың мәйете табылған,1,news,Яңылыҡтар,460,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-02/atyn-y-y-m-yete-tabyl-an-4560923,2026-02-02T15:10:00+00:00
Белем биреү акцияһы 27 апрелдән 29-ына тиклем ойошторола. Диктант тексын дикторҙар «Башҡортостан юлдаш телевидениеһы» телеканалында тура эфирҙа 27 апрелдә 11:00 сәғәттә уҡый башлай.,Башҡорт теленән халыҡ-ара диктантты бергәләп яҙайыҡ!,1,news,Яңылыҡтар,181,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-24/bash-ort-telen-n-haly-ara-diktantty-berg-l-p-ya-ayy-3740863,2024-04-24T13:37:32+00:00
"Тренд-сессия стала площадкой для живого диалога между начинающими предпринимателями и представителями бизнеса. Более 200 студентов ведущих вузов Республики Башкортостан обсудили актуальные рыночные запросы и реальные кейсы вывода продуктов на рынок. Участники получили практические рекомендации по формированию бизнес-моделей, подготовке заявок и развитию стартапов после получения гранта. – Такие тренд-сессии показывают, что кампус – это полноценная площадка для развития технологического предпринимательства. Здесь студенты получают доступ к экспертам, индустриальным партнёрам и мерам поддержки, а их идеи могут пройти путь от первой гипотезы до полноценного стартапа. Наша задача – создать среду, в которой технологическое предпринимательство становится естественным продолжением образовательного и научного процесса, – отметил директор ООО «Кампус» Сергей Гладких. Спикерами тренд-сессии стали предприниматели и представители технологических компаний, которые поделились со студентами практическим опытом запуска и развития бизнеса. Тимур Ханбиков, собственник ООО «Фарфор франчайзинг», рассказал о масштабировании проектов, направления развития проектов и работе с франчайзинговыми моделями. Руслан Фатхулов, директор ООО «Агротехника», – о внедрении технологических решений в традиционных отраслях и рыночных запросах на инновации. Алина Минибаева, микробиолог, представитель ООО «НВП Башинком» – о выводе научных разработок на рынок и взаимодействии с индустриальными партнёрами. Михаил Унтура, руководитель направления Департамента регионального развития Фонда «Сколково» (группа ВЭБ. РФ), познакомил студентов с возможностями федеральной инновационной экосистемы и инструментами поддержки технологических стартапов. – Сегодня у студентов есть все возможности, чтобы превращать свои идеи в реальные технологические компании. Экосистема «Сколково» даёт доступ к экспертизе, грантовым и налоговым инструментам, партнёрствам с индустрией и выходу на рынки. Важно начинать как можно раньше: участвовать в конкурсах, тестировать гипотезы, собирать команды и не бояться ошибок – именно так формируются сильные технологические стартапы, – отметил Михаил Унтура, руководитель направления Департамента регионального развития Фонда «Сколково». Напомним, что ежегодно Республика Башкортостан входит в ТОП-5 субъектов России по количеству выигранных грантов конкурса «Студенческий стартап». Конкурс проводится Минобрнауки России совместно с Фондом содействия инновациям в рамках федерального проекта «Платформа университетского технологического предпринимательства». Оператором сопровождения заявочной кампании в регионе выступает Центр содействия инновациям в Республике Башкортостан. – С каждым годом интерес к конкурсу растёт, и это не может не радовать. Надеемся, что сегодня студенты получили ответы на свои вопросы, вдохновились и в будущем добьются серьёзных результатов, – отметил директор Центра содействия инновациям в Республике Башкортостан Руслан Шаймухаметов.",Более 200 студентов обсудили свои стартапы на тренд-сессии,0,analytics,Йәмғиәт,2971,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-02-07/bolee-200-studentov-obsudili-svoi-startapy-na-trend-sessii-4571065,2026-02-07T22:05:00+00:00
"Мәҙәниәт усағында хәҙер иркен тамаша залы, музей, китапхана һәм түңәрәктәр өсөн бүлмәләр бар. Бер ҡыйыҡ аҫтында шулай уҡ яңы велосипед тренажерҙары һәм йүгереү юлы менән йыһазландырылған спорт залы, фельдшер-акушерлыҡ пункты ла урынлашҡан. Ижади коллектив халыҡты яңы саралар һәм концерттар менән ҡыуандыра. Сәхнә өсөн яңы кейемдәр ҡайтарылған, юбилярҙарҙы хөрмәтләү йолаһы ла тергеҙелә. Мәҙәниәт йортонда ойошторолған барлыҡ саралар ҙа халҡыбыҙҙың ғөрөф-ғәҙәттәрен һаҡлауға йүнәлтелгән. «Мәҙәниәттең сиктәре юҡ. Кешеләрҙең гражданлығына, милләтенә, диненә ҡарамай, уларҙы берләштереүсе ҡорал», – тип билдәләгәйне Башҡортостан Башлығы 2021 йылдың майында «АРТ-Ҡоролтай» мәҙәни форумында. Был фекер бөгөн дә көнүҙәклеген юғалтмай. Ҡоръятмаҫ ауылының мәҙәниәт усағында эштәр «Мәҙәниәт» милли проекты ярҙамында башҡарылған. Һуңғы биш йылда республикала барлығы 98 мәҙәниәт объекты төҙөлгән һәм капиталь ремонтланған. 2024 йылда тағы 15 объектта ошондай эштәр планлаштырыла. национальныепроекты миллипроекттар нацпроекты нацпроекты Башкортостан Башҡортостандыңмиллипроекттары",элекхәҙерБашҡортостан,1,news,Яңылыҡтар,1071,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-08-13/elek_h-er_bash-ortostan-3883808,2024-08-13T16:47:00+00:00
"Өфөнөң «Торатау» конгресс-холында Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе илдәренең ижади һәм фәнни интеллигенцияһы форумы барышында «Тамға» халыҡ-ара башҡорт милли кейеме оҫталары конкурсының финалы уҙҙы. Финал ысын мәғәнәһендә башҡорт мәҙәниәте байрамына әүерелде, тип хәбәр иттеләр халыҡ ижады үҙәгенең матбуғат хеҙмәтенән. Милли кейемдең матурлығын һәм төрлөлөгөн күрһәткән этно-дефиленан һуң конкурс еңеүселәрен бүләкләү тантанаһы булды. «Быйыл конкурс бик күп ғаиләле ҡатнашыусыларҙы йәлеп итте, һәм был осраҡлы түгел. Ғаилә йылында конкурс үҫешә һәм дүртенсе тапҡыр тағы ла күберәк ҡатнашыусыларҙы, шул иҫәптән ғаиләләрҙе бергә туплай. Тимәк, ғаилә кәсебе, халыҡта ныҡлы традициялар бар», — тип билдәләне Башҡортостан мәҙәниәт министрының беренсе урынбаҫары Наталья Лапшина. Гран-приҙы Өфө районы оҫтаһы Гөлсөм Хөсәйенова алды. Еңеүсе 150 000 һумлыҡ сертификат менән бүләкләнде. «Балалар кейеме — реконструкция» номинацияһында беренсе дәрәжә лауреат исеменә Гөлгөнә Мәмбәтова (Ишембай), «Башҡорт традицион костюмы аксессуарҙары — реконструкция» номинацияһында Әлиә Аллағолова (Өфө, Нуғай ауылы) лайыҡ булды. «Башҡорт халыҡ кейеме — реконструкция» номинацияһында иң яҡшы ир-егеттәр кейемен — Роберт Хәмиҙуллин (Өфө районы), ҡатын-ҡыҙҙар кейемен Сәйҙә Әхтәмова (Балаҡатай районы) тәҡдим итте. Быйыл ойоштороусылар тәүгә ижади ғаиләләр араһында конкурс үткәрҙе. Әлеге номинацияла беренсе дәрәжә лауреат дипломына Өфөнән Рауза Ғәлиуллина лайыҡ булды. Тамашаны башҡорт эстрадаһы артистары Зәйнетдин шоу-проекты, Зилиә Бәхтиева, шулай уҡ Зәлиә Ғиниәтуллина һәм «Дарман» өлгөлө бейеү ансамбленең сығыштары биҙәне. «Тамға» проекты 2020 йылдан алып бойомға ашырыла. Ошо йылдар эсендә унда Башҡортостан, Пермь крайы, Ҡурған, Силәбе өлкәләре, Мәскәү, Алматы, Милан ҡалалары вәкилдәре ҡатнашты. Быйыл конкурста ҡатнашыу өсөн республикабыҙҙан, Силәбе, Ҡурған, Ырымбур өлкәләренән, Мәскәү ҡалаһынан, шулай уҡ Италиянан һәм Төркиәнән 60-тан ашыу ғариза килгән. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Өфөлә «Тамға» башҡорт костюмы конкурсы еңеүселәре иғлан ителде,1,news,Яңылыҡтар,2378,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-21/f-l-tam-a-bash-ort-kostyumy-konkursy-e-e-sel-re-i-lan-itelde-3938441,2024-09-21T13:05:00+00:00
"Украинаның дәүләт тел сәясәте кысаларында кырымтатар телен үстерү өчен комплекслы чараларга мохталык Кырымның вакытлыча оккупациядә булуы сәбәпле килеп чыкты, диелә вакытлыча оккупациияләнгән территорияләр мәсьәләләре министрлыгы белдерүендә. Кырымтатар телен үстерү эшен бу министрлыкка йөкләнәчәк. Бер яктан, кырымтатар телен куллану өлкәсен чикләүче Русиянең оккупацион хакимияте сәясәте куркыныч факторы булып тора, икенче яктан, бу телдә сөйләшүчеләр Украинаның кыйтга өлешенә чыгып сибелеп яшәгәү сәбәпле ассимиляция куркынычы туа һәм телнең потенциалы кими диелә белдерүдә. ""Кырымтатар телен үстерү мәсьәләсе ике үлчәүгә ия. Бер яктан, ул мөстәкыйль тел мәдәниятенең уникаль өлеше булып тора. Аны саклау һәм үстерү мөстәкыйль максат булып тора. Биредә беренче сүзне белгеч-лингвистлар әйтергә тиеш. Шуңа да карамастан, телне үстерү мәсьәләсен без Кырымны деоккупацияләү һәм реинтеграцияләү максатындагы гамәли адымнар контекстында да карыйбыз. Кырымда безнең ватандашлар белән турыдан-туры элемтә урнашсын өчен Украина дәүләт буларак инициативаны үз өстенә алырга тиеш. Без стратегик карар кылырга тиешбез"", дип белдерде Украина вице-премьеры, Украинаның вакытлыча оккупацияләнгән территорияләрен реинтеграцияләү мәсьәләләре министры Алексей Резников. Кырымтатар телен үстерүне кирилл йә латин әлифбасы нигезендә гамәлгә ашыру мәсьәләсен дә хәл итәргә кирәк булачак. Хәзер кырымтатар дәресләкләрен кирилл әлифбасында нәшер итүне дәвам итәбез, ә электрон форматта күбрәк латин әлифбасы кулланыла. Кырымтатар теленең язу кагыйдәләрен раслау, төп сүзлекләрне чыгару, кырымтатар телен кырымтатарлар арасында гына түгел, төрки телле Украина ватандашлары арасында да популярлаштыру мәсьәләләрен дә карарга тиешбез. Министрлык сайтының да кырымтатарча өлешен булдырачакбыз, диде Резников. Бер ай дәвамында министрлык Кырымтатар мәлесе, укытучылар, галимнәр белән киңәшләшүләр үткәргән. Гамәли яктан министрлык тел белгечләре галимнәр, тюркологлар, югары уку йортлары укытучыларыннан тәкъдимнәр ыя башлаган. Стратегиянең концепциясе 2020 ел ахырына кадәр әзер булырга тиеш. Кырымтатар телен үстерү програмы еллар дәвамында эшлекне күздә тотачак.",Украинада кырымтатар телен үстерү стратегиясе әзерләнәчәк,1,news,Яңылыҡтар,2144,https://www.azatliq.org/a/30871773.html,2020-10-03T09:07:34+00:00
"На ""Башкорт аты"" стартовала акция ""Добрая подписка"" Любой гость фестиваля на озере Графское в Баймакском районе может подарить подписку на газеты и журналы родным, друзьям, семьям участников СВО, либо нуждающимся. Условия участия просты. Во-первых, нужно найти стенд ""Доброй подписки"": точка на карте 52.715161,58.658308 Во-вторых, надо выбрать издание и оформить подписку на второе полугодие 2026-го. В-третьих, снимите селфи на фоне стенда акции, выложите на своей странице в соцсети с хештегом Добрая Подписка И четвёртое: передайте эстафету участия в акции друзьям или знакомым, чтобы добрые дела множились.","""Башҡорт аты""нда гәзит-журналдарға яҙылдылар",0,analytics,Йәмғиәт,611,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-09-06/bash-ort-aty-nda-g-zit-zhurnaldar-a-ya-yldylar-4377220,2025-09-06T22:05:00+00:00
"– Әлфиә Миңнулла ҡыҙы, ауыл старостаһының эше нимәнән ғибәрәт? Ниндәй йөкләмәләр ҡуйылған? – Хаҡлы ялға сыҡҡас, ял итермен, тигән уй ҙа бар ине. Ләкин сабып барған арғымаҡты ҡапыл туҡтатҡас, нимә булғанын шул арғымаҡ ҡына белә (көлә). Ҡырҡ йыл мәктәп эше, йәмәғәт эшмәкәрлеге мине ошо тормоштоң айырылғыһыҙ бер өлөшөнә әйләндергән. Староста итеп һайлағанда теләгемде һорап тороусы ла булманы. «Булдыраһың! » – тип кенә әйттеләр. – Бөгөн ниндәй проблема көнүҙәк? – Ауылда тормош бөтмәһә, уның проблемалары килеп сығып тора. Бөгөнгө көндә фельдшер юҡ, был ауыл халҡына айырым ҡыйынлыҡтар тыуҙыра. Кеше ҡапыл сирләп киткән осраҡта, «Тиҙ ярҙам» килеп етеп өлгөрмәҫкә лә мөмкин. Ошо ололарҙы ла, балалы йәштәрҙе лә хафаландыра. – Һеҙ үҫкәндәге ауыл – халыҡ,  ололар нисек ине, матур йолалар. – Әлбиттә, үткәндәр матур йырҙай иҫкә төшә. Колхозда дуҫ йәшәне халыҡ, бергә эшләне, бер-береһенә ярҙам итеште. Ул ваҡытта әлеге кеүек техника, гаджеттар юҡ. Кистәрен уйынға сығыуҙар, бейеүҙәр, тальян моңдары. Йәнле аралашыу, сәйгә йөрөшөүҙәр, кис  ултырыуҙарҙан  йөрәктә  йылы  хистәр  ҡалған.  Мин үҙем ике нәнәй, ҡарттай тәрбиәһен татып үҫтем.  «Ҡарға бутҡаһы», «Кәкүк сәйе», «Һабантуй» кеүек йолаларҙа ла бит халыҡтың нескә йәшәү аҡылы, тәрбиәһе сағыла. Ә туйҙар, йола буйынса, бер нисә көн дауам итер ине. «Бишек туйы»на күрше-тирә йылы аш алып килә, улар йәш ата-әсәне ҡотлай, сабыйға һаулыҡ, бәхет теләй. Ауырлыҡтар булһа ла, бай йәшәмәһәк тә, ул ваҡыттағы берҙәмлек, йолалар, өлкәндәргә һәм кескәйҙәргә ипле мөнәсәбәт, киләсәккә ышаныс беҙҙе көслө итте. – Ауыл уҡытыусыһы хаҡлы ялға сыҡҡас, уҡытыусы булыуҙан туҡтаймы? – Сит телдәр факультетын тамамлап, 40 йыл ғүмеремде ауыл мәктәбендә балалар уҡытыуға бағышлағанмын! Хәтеремдә, ауылдағы башланғыс мәктәпте дөйөм белем биреү мәктәбе итеп үҙгәртеү мәсьәләһе ҡуйылғайны. Төҙөкләнмәгән ике бина тора. Уҡыусылар Раевка, Дәүләкән интернаттарында уҡып йөрөй. Балаларын интернатта тәрбиәләргә өйрәнеберәк киткән ата-әсәләрҙе ҡыҙҙарын һәм малайҙарын ауыл мәктәбенә ҡайтарырға өгөтләргә, шул арала уҡытыусыларҙы ла тупларға кәрәк ине. Башланған эш – бөткән эш. Һәр ғәмәлгә шулай күңелемде һалам, кешенең хеҙмәтен дә энә күҙлегенән үткәрәм. Мәктәп тормошо, йәмәғәт эштәре шәхси мауығыуҙарыңды ла, үҙ донъяң мәшәҡәттәрен дә ситкә ҡуйҙыра. Ауыл уҡытыусыһының, мәктәп директорының тәүлек әйләнәһенә дауам иткән тынғыһыҙ эше, талапсанлығы шулай булмышыңа ла күсә. Һайлау, төрлө саралар, юл буйҙарын йыйыштырыу, мәктәп баҡсаһы, концерт, лекциялар. Рәхәтләнеп эшләнек.",Ауыл старостаһы,0,analytics,Ҡатын-ҡыҙ,2498,https://bashkizi.ru/articles/a-byl-atyn-y/2025-05-21/auyl-starosta-y-4245011,2025-05-21T15:25:00+00:00
"5Ниләр турында сөйләштек: - Гөлзирә чит илдә мунча сагына. - Эссе мунчадан салкын карга сикерү дөресме? - Ә ничек чыныгырга? - Кояш чыгышы һәм батышында булган кызгылт төскә карап торыгыз. - Ә зәңгәр салкын ут, компьютер, телефон экранын йоклар алдыннан булса да сүндерегез. - Телефон детоксы: Гөлзирә 24 әр сәгать телефонсыз тора ала. - Алсу телефонсыз калырга курка, туганнары өчен борчыла. - Медитация турында. - Ашарга пешерү, еп эрләү, намаз уку да медитация. - Янә мунчага кайтабыз: нинди су эчәргә, кайчан ашарга. - Массаж файдасы. Сәламәт булыгыз, үз организмыгызны тыңлап яшәгез, табиб белән киңәләшегез.",Мунча һәм татарча медитация,0,analytics,Милли һәм файдалы,613,https://www.azatliq.org/a/32319618.html,2023-03-16T14:25:52+00:00
Бөтенрусия татар имамнары ыеныСулда Әлбир КргановКазанда татар имамнары ыены узды,"Әлбир Крганов: ""Имамнар ыенында берләшү тәкъдиме ясалды""",0,analytics,Дин,81,https://www.azatliq.org/a/24611957.html,2012-06-12T13:11:20+00:00
"Херсон. 7 июнь 2023фикерләрКахов гидроэлектр станциясе буасы имерелгәннән соң, соңгы мәгълүматларга күрә, Днепрның Киев контролендәге уң як ярында 21 кеше һәлак булган. Бу хакта Украина эчке эшләр министры Игорь Клименкоиткерде. Шуларның бишесе – эвакуацияләнгән чакта Русия ачкан атышка эләгеп үлде, ди министр. Херсон өлкәсенең уң як ярдагы өлешендә 595 йорт су астында кала бирә. Херсонның Русия аннексияләнгән өлешендә – Днепрның сул як ярында су казасы чыккач 41 кеше үлгән. Бу хакта бүген, 21 июньдә баскын хакимиятләр иткерде. Херсон өлкәсенең Русия билгеләгән губернатор вазифаларын башкаручысы Владимир Сальдосу баскан урыннардан сигез меңнән артык кешенең эвакуацияләнүен, 115 кешенең хастаханәгә ибәрелүенәйтте. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Кахов буасы имерелеп су басканнан соң, Херсон өлкәсендә 60 тан артык кеше үлгән",1,news,Яңылыҡтар,820,https://www.azatliq.org/a/32468845.html,2023-06-21T08:43:19+00:00
"Чемпионат спорт декадаһы сиктәрендә ойошторолдо һәм унда ете команда көс һынашты. Көсөргәнешле ярыштар һөҙөмтәһендә ""Олимп"" командаһы (Әбйәлил районы) еңеү яуланы. ""Амигос"" ( Магнитогорск) командаһы 2-се урын алһа, ""АНАС СТАРС"" (Әбйәлил) өсөнсөлөктә билдәләнде. Айгиз Байғәлин (""Олимп"") - ""Иң яҡшы уйынсы"", Эльмир Сафиуллин (""АНАС СТАРС») - ""Иң яҡшы бомбардир"", Никита Пудовкин (""Амигос"") ""Иң яҡшы һаҡсы"" тип билдәләнде. Командаларға Маҡтау хаттары һәм иҫтәлекле бүләктәр тапшырылды.","Афарин, спорт һөйгән әбйәлилдәр!",1,news,Яңылыҡтар,483,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-05/afarin-sport-yg-n-by-lild-r-4529187,2026-01-05T16:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр26 август кичендә балалар ""Дим-Жуково"" станцияләре арасындагы Авдон тимер юл платформына ут төрткән. Уфада яшәүче үсмерләрнең әти-әниләренә ""балигъ булмаучыларны тәрбияләүдәге бурычларны тиешенчә үтәмәү"" турында административ беркетмә төзегәннәр. Бу хакта Эчке эшләр министрлыгының Уфадагы транспорт тармагы идарәсе матбугат хезмәте хәбәр итә. Административ эш материалларыннан күренгәнчә, 26 август кичендә балалар ""Дим-Жуково"" станцияләре арасындагы Авдон тимер юл платформына ут төрткән. Полиция хезмәткәрләре үсмерләрнең бу гамәлләрен -ны күзәтеп барган чакта ачыклаган – мессенджерда тукталышка ут төртүнең видеосын чыгарганнар. Полиция ике баланың кем булуын ачыклаган. Алар Уфа районының Жуков авылыннан һәм Чишмә районының Алкин авылыннан диелә. Сорау алган чакта платформга янучан маддәне хулиганлык максатында түктек, аннары аны яндырып ибәрдек, янәшәдәге үлән дә янып китте, дип аңлатканнар. Хәзерге вакытта башка үсмерләрнең кем булуы ачыклана. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Уфада үсмерләр тимер юл станциясендәге платформга ут төрткән. Полиция аларны аша тапкан,1,news,Яңылыҡтар,1115,https://www.azatliq.org/a/ufada-usmerlar-timer-yul-stantsiyasendage-platformga-ut-tortkan-politsiya-alarni-telegram-asha-tapkan-/33098224.html,2024-08-29T13:48:10+03:00
"Был көндө бер нәмә лә ашамаған көйөнсә ураҙа тотоуҙы дауам итәһегеҙ. Сәхәр ашамау - ураҙа тотмау өсөн сәбәп түгел. Хатта кисен ифтар ашамаһығыҙ ҙа, аҙаҡ иртән сәхәргә тора алмаһағыҙ ҙа, барыбер фарыз ураҙаны мотлаҡ тоторға тейешһегеҙ. Дөрөҫөн әйткәндә, күп кенә кеше сәхәр мәлен ваҡыты- ваҡыты менән йоҡлап ҡала. Был ғәҙәти хәлдән ҡурҡмағыҙ.","Сәхәргә йоҡлап ҡалһаң, нимә эшләргә?",1,news,Яңылыҡтар,341,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-22/s-h-rg-yo-lap-al-a-nim-eshl-rg-4588161,2026-02-22T07:30:00+00:00
"2026 йылда алты мәктәп һәм бер балалар баҡсаһы төҙөлөп бөтөргә тейеш. Был хаҡта Хөкүмәт кәңәшмәһендә мәғариф министры Илдар Мәүлетбирҙин белдерҙе. Алты мәктәптең береһе – Әбйәлил районы Асҡар ауылында, унда 640 урынлыҡ мәктәп һәм балалар баҡсаһы һалына. Төҙөлөш тамамланған, әле лицензия алыу эштәре бара. Министр әйтеүенсә, балалар баҡсаһы февраль аҙағында уҡ эшләй башлаясаҡ. Тағы бер мәктәп – Өфөләге 3675 урынлыҡ белем биреү үҙәге, ул 1225-әр урынлыҡ өс мәктәптән (Глумилин, Сағыу һәм Миловка микрорайондарында) тора. Йәнә Нефтекама ҡалаһында 1125 урынлыҡ һәм Стәрлетамаҡта 1050 урынлыҡ мәктәптәр быйыл файҙаланыуға тапшырылырға тейеш. Бынан тыш, Өфөлә ""Иң яҡшы нәмәләр – балаларға"" федераль проекты сиктәрендә Өфөлә 360 урынлыҡ Республика математика лицей-интернаты (250 йоҡо урыны) төҙөлә башлаған. ""Ғаиләгә булышлыҡ итеү"" федераль проекты буйынса Нуғай ауылында 260 урынлыҡ балалар баҡсаһы һалына, ул икенсе йылға тапшырылырға тейеш. Сығанаҡ: Башинформ.","Быйыл Башҡортостанда 6 яңы мәктәп, 1 балалар баҡсаһы асыласаҡ",1,news,Яңылыҡтар,960,https://amanat.su/news/novosti/2026-02-09/byyyl-bash-ortostanda-6-ya-y-m-kt-p-1-balalar-ba-sa-y-asylasa-4570486,2026-02-09T13:45:00+00:00
"Һөнәри байрам менән барлыҡ журналистарҙы, матбуғат хеҙмәткәрҙәрен ҡотлайбыҙ, эштәрендә уңыштар теләйбеҙ! «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Бөгөн - элеккесә Матбуғат көнө.,1,news,Яңылыҡтар,777,https://henek.info/articles/novosti/2025-05-05/b-g-n-elekkes-matbu-at-k-n-4223245,2025-05-05T11:00:00+00:00
"45 йәшлек ҡатын, 21-се ҡала дауаханаһына ҡолағы ауыртыуына зарланып, мөрәжәғәт итә. Был хаҡта социаль селтәрҙә Башҡортостандың һаулыҡ һаҡлау министры Айрат Рәхмәтуллин хәбәр итте. Стандарт тикшереү аныҡ картина бирмәй, шуға күрә диагнозды аныҡлау өсөн компьютер томографияһы тәғәйенләнә. Уның һөҙөмтәләре табиптарҙы ла, пациентты ла хайран ҡалдыра: ҡолаҡтың эсендә ручканың  башына  оҡшаған сит әйбер табыла. Ҡатын уның ҡолағына нисек эләгеүен аңлата алмай. Сит предметтың ҡолаҡ яны шыйыҡ биҙенә һәм бит нервыһына яҡын булыуы хәлде ҡатмарлаштыра. Был йәрәхәтләнеү һәм шешеү хәүефе тыуҙыра, шуға күрә уны сығарыу бик ауыр була. Операцияны яңаҡ-йөҙ хирургтары үткәреп, ул хирургик юл менән ят әйберҙе ҡолаҡ эсенән сығара.",Шок! Ҡатын-ҡыҙ ҡолағында ғәжәп нәмә табылған!,1,news,Яңылыҡтар,719,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-05/shok-atyn-y-ola-ynda-zh-p-n-m-tabyl-an-4566274,2026-02-05T17:10:00+00:00
"Русия аннексияләгән Кырымдагы Роспотребнадзор итәкчесе Наталья Пеньковскаябелдерүенчә, соңгы атнада коронавирус инфекциясен йоктыручылар саны ярымутрауда 28 процентка арткан. ""Соңгы өч атнада ковидтан үлүчеләр саны 62 процентка артты, Кырымда бу авыруның индстан штаммы таралган. Авыручыларның иң зур үсеше Кефе (Феодосия) һәм Судак шәһәрләрендә теркәлде"", диде Пеньковская. ""Соңгы атнада 2221 кеше инфекцияне йоктырды, 54 кешенең үлеме теркәлде. Соңгы өч атнада исә коронавирус белән авыручылар саны 200 процентка артты"", дип хәбәр итте коронавируска каршы оператив штаб утырышында Кырымның Мәскәүдән куелган башлыгы Сергей Аксёнов. Пандемия башыннан Кырымда коронавирустан 1559 кеше үлгән. Авыручылар саны артуга, июль башында Кырымның төрле төбәкләрендә (Керич, Ялта, Бакчасарай, иде Кое, Курман районнарында) көчле су ташкыннары сәбәпле инфраструктура имерелүгә, диңгез буендагы күп кенә пляжлар чиста булмау аркасында ябылуга карамастан, хакимиятләркурорт сезонынаял итүчеләрне чакыруны дәвам итә. Читтән Кырымга килүчеләр арасында коронавирус йоктыручылар саны узган атнага караганда өч тапкыр арткан. Бу май аеннан башлап иң зур күрсәткеч. Болай дәвам итсә, без читтән ял итәргә киләчәк балалар төркемнәрен кабул итүне туктатырга, балалар ялын август аенда ябу мәсьәләсен карарга мәбүр булачакбыз, диде Наталья Пеньковская. Аксёнов исә, ашату һәм ял итү урыннары 23 сәгатькә кадәр эшләү тәртибен бозган очракта, аларның электр һәм су үткәргечләрен кисәбез дип кисәтә. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Курорт сезонында Кырымда коронавирус йоктыручылар саны рекордлы дәрәәдә арта,1,news,Яңылыҡтар,1719,https://www.azatliq.org/a/31346090.html,2021-07-07T17:24:07+00:00
"Сочи ҡалаһында шахмат буйынса Рәсәй беренселеге үтте. Унда илдең 81 төбәгенән 800-ҙән ашыу йәш шахматсы ҡатнашты. 17 йәшкә тиклемгеләр төркөмөндә ""блиц"" уйынында Өфөнән Артур Ғәниев бронза миҙал яуланы. Ул 11 мөмкинлектән 8 мәрәй алды. Сығанаҡ: Башинформ.",Йәш шахматсы Артур Ғәниев Рәсәй беренселегендә призер булды,0,analytics,Спорт,255,https://amanat.su/news/sport/2026-02-07/y-sh-shahmatsy-artur-niev-r-s-y-berenselegend-prizer-buldy-4569075,2026-02-07T22:37:00+00:00
"«К федеральной сети площадок Техно ГТО подключаются еще 124 образовательные организации, а общая география проекта расширяется до 62 регионов. Такая заинтересованность показывает, что наши ценности и взгляды на важность технологической грамотности разделяют множество соратников, – отметил проректор НИУ ВШЭ, ответственный секретарь оргкомитета НТО, лидер рабочей группы НТИ «Кружковое движение» Дмитрий Земцов. – Участники Техно ГТО сдали нормативы в онлайн-формате уже более 130 тысяч раз, стали известны обладатели первой сотни золотых значков. Благодаря открытию новых площадок в разных городах России еще больше ребят смогут сдать очные нормативы и заработать высшие награды Техно ГТО, позволяющие получить дополнительные баллы к ЕГЭ при поступлении в университеты». Новые очные площадки Техно ГТО откроются на базе школ, колледжей, университетов, кванториумов и других образовательных центров. Статус площадки позволяет принимать очные нормативы у участников своего региона и проводить наградные мероприятия с вручением золотых знаков отличия Техно ГТО. Проектный офис Техно ГТО проведет инструктаж экзаменаторов, предоставит готовые материалы и задания, цифровую платформу для регистрации участников и внесения результатов сдачи, сертификаты и значки для вручения, а также обеспечит круглогодичную методическую и техническую поддержку. Перед запуском площадок образовательным организациям также рекомендуется провести презентации, мастер-классы и иные мероприятия для привлечения потенциальных участников. «Техно ГТО – яркий пример проекта, который объединяет множество вовлеченных людей и организаций в самых разных уголках нашей страны. Рады приветствовать новые очные площадки, где уже этой весной участники смогут побороться за золотые значки Техно ГТО, которые помогут получить важные баллы и поступить в лучшие вузы России. Вместе с коллегами мы шаг за шагом выстраиваем систему поддержки и возможностей для талантливых ребят, интересующихся инженерией, наукой и -технологиями, ведь именно они уже сегодня создают наше будущее», – подчеркнула заместитель генерального директора Президентской платформы «Россия – страна возможностей» Оксана Ачкасова. К началу 2026 года уже 105 участников в 21 регионе успешно сдали нормативы на высшие награды. Данные об обладателях золотых значков Техно ГТО ежегодно передаются в государственный информационный ресурс (ГИР) о детях, проявивших выдающиеся способности – это позволяет абитуриентам претендовать на бонусы при поступлении в российские вузы. В марте 2026 года на очных площадках Техно ГТО стартует следующая, весенняя сессия сдачи нормативов на золотые значки. Для доступа к очной сдаче участник должен в рамках онлайн-этапа сдать на сайте. . успешно пять или больше любых нормативов, продемонстрировав уверенные знания в разных технологических сферах. На втором, очном, этапе предстоит подтвердить свои знания на практике. Золотой значок Техно ГТО присуждается участнику за два успешно пройденных очных норматива по любым направлениям. Техно ГТО – комплекс нормативов для оценки общей технологической грамотности и готовности ответственно использовать технологии для решения задач в повседневной жизни. В комплекс входят 13 нормативов по кибербезопасности, искусственному интеллекту, технологиям космоса, электронике, цифровой навигации, фактчекингу и т. д. Задания приближены к реальным жизненным ситуациям: от настройки безопасного интернета до работы с нейросетями, навигационными приложениями и ведения социальных сетей. В 20252026 учебном году комплекс Техно ГТО включен в Приказ Министерства просвещения РФ об утверждении перечня олимпиад и иных интеллектуальных и творческих конкурсов. Благодаря этому данные об обладателях золотых значков Техно ГТО передаются в государственный информационный ресурс (ГИР) о детях, проявивших выдающиеся способности, и вузы могут начислить абитуриентам до 10 дополнительных баллов к ЕГЭ за это достижение. Анна Леонтьева, пресс-служба Кружкового движения НТИ",До 10 баллов к ЕГЭ,0,analytics,Мәғариф,3959,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2026-02-12/do-10-ballov-k-ege-4575619,2026-02-12T14:14:00+00:00
"30 января в «Дворце борьбы» состоится праздничная часть фестиваля. Гостей ждут презентации ведущих предприятий и молодежных организаций, а также яркая культурная программа. Главным сюрпризом для участников станут выступления популярных артистов. На сцене фестиваля зажгут хедлайнеры: (Арслан Тимиров), (Виталина Медведева) и Фогель (Роберт Черникин). Ведущими мероприятия станут зажигательный дуэт « ». Участие в фестивале ДОМА абсолютно бесплатное. Однако для посещения всех мероприятий необходима предварительная регистрация по ссылке: Этот фестиваль уже второй по счету. В прошлом году мероприятие собрало 1500 студентов, и организаторы с оптимизмом ожидают, что в этом году число участников превысит прошлогодние показатели. Фестиваль ДОМА – это уникальная площадка для общения, получения знаний и вдохновения для будущих лидеров Башкортостана. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Уфа готовится принять масштабный молодежный слет ДОМА,1,news,Яңылыҡтар,971,https://uchbash.com/articles/novosti/2026-01-22/ufa-gotovitsya-prinyat-masshtabnyy-molodezhnyy-slet-doma-4546209,2026-01-22T11:45:00+00:00
"Тегеләр ҡушҡанды үтәргә тип шаҡтай ҙур баҡсаға инеп китәләр. Береһе, өҫтөнә йөкмәгән вазифаһына бик яуаплы ҡарап, ҡапсығын баҡсала өлгөргән ниғмәттәр менән тултыра; икенсеһе, яртылаш ҡына тултырғандан һуң: Эй, ярамаған тағы! – тип, ҡапсыҡтың икенсе өлөшөнә тиҙ генә сүп-сар тултырып эшен бөтөрә; өсөнсөһө иһә, бөтөнләй эшләйһе килмәйсә: Батша абҙарға барып барыбер ҡарап-тикшереп йөрөмәҫ, ниңә интегеп ваҡыт үткәрәйем? – тип, ҡапсығын тулыһынса таш һәм сүп-сар менән тултыра ла бәйләп ҡуя. Бер аҙҙан был кешеләр ҡапсыҡтарын абҙарға тапшыра. Ҡайтып китергә тип баҡсанан сығып барғанда, уларҙы кинәт тотҡарлайҙар һәм әйтәләр: - Батшабыҙ һеҙҙе бер айға зинданға ябырға әмер бирҙе. Шул ваҡыт дауамында һеҙ ҡапсыҡтарығыҙға йыйған аҙыҡ менән туҡланырға тейеш булаһығыҙ! Батша бойорғанды намыҫ менән башҡарған кеше шунда: Әлхәмдү лилләһ, ярай әле, тырышып, бер ай туҡланырлыҡ ризыҡ тупланым, – тип һөйөнә. Ҡапсығын яртылаш ҡына тултырғаны: Их, ниңә батша ҡушҡанды еренә еткереп үтәмәнем икән? – тип үкенә, ә өсөнсөһө. бик хафаланып, хатта тетрәнеп ҡайғыға төшә. Бына был донъяла ла бөйөк Батшабыҙ Аллаһы Тәғәлә һәр кемгә сауап йыйыр өсөн ҡапсыҡ тапшыра, кешеләр иһә, нәҡ юғарыла әйтелгәнсә, өс төркөмгә бүленәләр. Әммә һөҙөмтәһе – фәҡәт үҙҙәренә әйләнеп ҡайтасаҡ.",ӨС ҠАПСЫҠ,0,analytics,Йәмғиәт,1256,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-04-03/s-apsy-4183186,2025-04-03T16:27:00+00:00
"Радий Хәбировка китерелгән эчәгефикерләрУфаның Шота Руставели урамы 5 нче йортында яшәүчеләр республика башлыгы Радий Хәбировкаэчәге тапшыру өчен Башкортстан хөкүмәт йортына килгән. Алар иске йортларга якын итеп утыз дүрт катлы йорт төзүгә каршы чыга. Видео ""Пульс Уфы, РБ, РФ"" -каналындачыкты. Активистларның берсе кулында эчәге салынган пластик чиләк тотып тора. Бу вакытта икенче бер активист хатын-кыз заманында Радий Хәбировның да бу төзелешкә каршы булуын искә ала. Ул төзүчеләргә ""Минем белән сугышып эчәгегез тишелер"", дигән иде. Радий Фәрит улы кем кемнең эчәгесен тишүен ачыклый алыр дип ышанабыз"", ди ул.2020 елда Башкортстан итәкчесе Радий Хәбиров Уфаның Шота Руставели урамы 5 нче йорты янында барган төзелешне караргакилгән иде. Ул иске йортларга якын итеп утыз дүрт катлы йорт төзү ярамый дип белдерде. ""7 х 7""хәбәр итүенчә, 2021 елның мартында мәхкәмә төзелешне тыюдан баш тарткан. 2022 елның сентябрендә мэрия урам төзелеше проектын раслаган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Уфаның Руставели урамында әналлы йорт төзелешенә каршы чыгучылар протест белдереп Хәбировка эчәге китергән,1,news,Яңылыҡтар,1057,https://www.azatliq.org/a/32445017.html,2023-06-05T09:18:14+00:00
"БМОның Иминлек шурасы утырышыфикерләрДүшәмбе көнне БМОның Иминлек шурасы АКШ президенты Доналд Трамп тәкъдим иткән Газзәдә тынычлык урнаштыруга нигезләнгән резолюцияне хуплады. АКШ тәкъдим иткән резолюция Халыкара тотрыклык булдыру көчләрен оештыруны күздә тота. Әлеге көчләргә берничә гарәп иленең хәрбиләре керәчәк, шулай ук Доналд Трамп итәкчелегендә эшләячәк ""Солых шурасы""н булдыру да каралган. Моннан тыш резолюциядә, берничә алдан билгеләнгән шарт үтәлгән очракта, Фәләстин дәүләтен төзү мөмкинлеге турында да әйтелә. Резолюцияне Иминлек шурасының 13 әгъзасы яклаган, Русия һәм Кытай тотылып калган. Бу күзәтүчеләр тарафыннан Доналд Трамп хакимиятенең дипломатик иңүе буларак кабул ителә. Русия позициясе аркасында резолюциянең кабул ителүе сорау астында иде. Элек Русия Фәләстин дәүләтен төзүгә өстенлек биргән үз вариантын тәкъдим итте. Әмма АКШ тәкъдим иткән резолюцияне гарәп һәм мөселман илләренең хуплавы уңышка китерде. Резолюциягә күрә, халыкара көчләр Газзә сызыгының демилитаризациясе, кораллы төркемнәрдән коралны алу, Газзәдә иминлек тәэмин итү һәм чикләрне саклау өчен аваплы булачак. Дүшәмбе көнне Фәләстиннең ХӘМӘС (АКШ һәм Европа берлеге илләрендә террорчы дип танылган) төркеме резолюцияне тәнкыйтькә тотты. Алар әйтүенчә, әгәр халыкара көчләрне аларны коралсызландыру өчен куллансалар, ул бәйсез көчләр булмый, ә басып алучылар ягында икәнне аңлатачак. Газзә халыкара көчләр контроленә күчкәннән соң, Израил хәрбиләре ул ирләрдән китәчәк. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",БМОның Иминлек шурасы АКШның Газзәдә солых урнаштыру планын раслады,1,news,Яңылыҡтар,1561,https://www.azatliq.org/a/33594716.html,2025-11-18T11:02:31+00:00
"11 февралдә Туймазыла Элвин Грей булараҡ билдәле популяр йырсы Радик Юлъяҡшин аншлаг менән сығыш яһаны. Йырҙарҙың береһенән һуң Илназ Дәүләтов сәхнәгә сәскәләр менән күтәрелде. Малай Туймазы районы Балтай ауылында ток һуҡҡандан һуң ике ҡулһыҙ ҡалған. Ул әүҙем тормош алып бара. Илназ йырсыға ижадта уңыштар теләй, Ә Элвин Грей, үҙ сиратында, малайҙың рух көсөнә һәм батырлығына һоҡланыуын белдерә һәм уға иҫтәлеккә шәхси автографы менән үҙе тураһында китап бүләк итә.",Туймазыла Элвин Грей ток һуҡҡандан ике ҡулһыҙ ҡалған Илназ Дәүләтовҡа үҙе тураһында китап бүләк итте,1,news,Яңылыҡтар,467,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-02-12/tuymazyla-elvin-grey-tok-u-andan-ike-ul-y-al-an-ilnaz-d-l-tov-a-e-tura-ynda-kitap-b-l-k-itte-3640477,2024-02-12T15:30:00+00:00
"1970 йылдың 1 сентябрендә арҙаҡлы шәхестәребеҙ Иҙел Агишев, Мөхәммәт Исҡужин, Рәми Ғарипов, Әкрәм Бейеш, Ким Әхмәтйәнов, Нияз Мәжитов, Әнүр Вәхитов, Булат Рафиҡов, Йыһат Солтанов, Диҡҡәт Бураҡаев, Әмир Сиражетдинов, Хәниф Вәлиев һәм башҡалар тырышлығы менән Өфөлә беренсе башҡорт мәктәбе асыла. Ул ваҡытта уҡыусылар йыйыу өсөн өйҙән-өйгә йөрөп, милләттәштәребеҙ менән аңлатыу эштәре алып барырға тура килә һәм баш ҡаланың төрлө тарафтарынан 500 бала йыйыла. Тәүге директоры Туғаҙаҡ Йәһүҙин була. Ул йылдарҙа Башҡортостандың мәғариф министры булып Фатима Мостафина эшләй. Шуға ла 1999 йылда белем усағына уның исеме бирелә, ә гимназия статусы 1992 йылда алына. 55 йыл элек йәш милләттәштәребеҙҙә туған телгә һөйөү тәрбиәләү, телебеҙҙе үҫтереү маҡсатында асылған мәктәп халҡыбыҙ өсөн бик ҡәҙерле, Өфөләге башҡа башҡорт гимназияларының ""әсәһе"" лә ул. Был уҡыу йортоноң абруйы ҙур, ара йыраҡлығына ҡарамай, балаларын нәҡ ошо гимназияла уҡытырға теләгән ата-әсәләр күп. Фатима Мостафина исемендәге 20-се башҡорт гимназияһы коллективы 55 йыл инде маҡсатына тоғро ҡалып, милли рухлы, зыялы башҡорт улдарын һәм ҡыҙҙарын тәрбиәләүен дауам итә. Уның сығарылыусылары араһында ғалимдар, күренекле әҙәбиәт һәм сәнғәт әһелдәре, төрлө ведомство, дәүләт һәм йәмәғәт ойошмалары етәкселәре бик күп. Юбилей тантанаһына ла элекке уҡыусылары, ветеран уҡытыусылар, ҡотлау өсөн абруйлы ҡунаҡтар килгәйне. БР Дәүләт йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе урынбаҫары Тамара Танһыҡҡужина, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты етәксеһе Юлдаш Йосопов, Рәсәй халыҡтары ассамблеяһының төбәк бүлексәһе рәйесе, Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаты Гөлнур Ҡолһарина һәм башҡалар алдынғы педагогтарға тырыш хеҙмәттәре өсөн лайыҡлы баһа – наградалар тапшырҙы. Гимназияның элекке уҡыусылары тантананы концерт номерҙары менән биҙәне. – Мәктәбемә рәхмәтлемен. Мин унда остазымды осраттым. синыфта ҡурайсы-педагог Әҙеһәм Исҡужиндан бер йыл эсендә 100 көй уйнарға өйрәнергә насип булды. Аллаға шөкөр, миңә ҡурайҙа уйнау, ҡурайсы булыу бәхете тейҙе, – тине Башҡортостандың халыҡ артисы Роберт Юлдашев һәм тамашасыларға ҡурай моңдарын бүләк итте. Ысынлап та, уҡыусы остазһыҙ уңышҡа өлгәшә аламы икән? Был йәһәттән Ф. Мостафина исемендәге 20-се башҡорт гимназияһы уҡыусылары бәхетле: балаларҙың һәләтен үҫтерергә ярҙам итеүсе көслө педагогтар күп бында. Уҡыусылар йыл һайын төрлө кимәлдәге олимпиадаларҙа, конкурстарҙа, ярыштарҙа ҡатнашып, һәйбәт һөҙөмтәләргә өлгәшә. Үткән уҡыу йылында Камилла Гәрәева технология буйынса республика олимпиадаһында еңеп, Рәсәй кимәлендә призер булған. Етәксеһе – Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы, Рәсәйҙең мәғариф отличнигы Гөлсөм Ғәлимйән ҡыҙы Шафиҡова. Башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса төбәк-ара олимпиадала Камилла Бикбулатова призлы урын яулаған. Етәксеһе – Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы Лилиә Ғилметдин ҡыҙы Бикбаева. Уның уҡыусылары башҡорт теле буйынса төньяҡ-көнсығыш олимпиадаһында ла әүҙем ҡатнаша: Гөлдәриә Сәғәҙәтова – еңеүсе, Кәрим Хөснуллин, Урал Усманов, Артур Рамаҙанов, шулай уҡ Нурзилә Дәүләтгәрәй ҡыҙы Шакированың уҡыусыһы Наҙгөл Кәлиева призер булған. синыфтан Сафия Танһыҡҡужина - шашка буйынса спорт мастерлығына кандидат, халыҡ-ара ярыштарҙа, призлы урындар яулай. Гимназияның йәш спортсылары волейбол, еңел атлетика һәм башҡа ярыштарҙа һынатмай. Әле белем усағында 800 уҡыусы уҡый. 2022 йылдан гимназияла күп йүнәлешле белем биреү ойошторола. Өлкән синыфтар технология, социаль-иҡтисади, тәбиғи фәндәр буйынса бүленеп уҡый. Гимназистар төштән һуң төрлө предметтар буйынса өҫтәмә дәрестәрҙә белемдәрен арттыра. Йыр, ҡурай, шашка түңәрәктәре, секциялар гөрләп эшләй. Егерменселәрҙе Осҡон балалар ойошмаһы берләштерә. Гимназияның үҙенең генә йолалары ла бар. Ике йылға бер тапҡыр Фатима Мостафина уҡыуҙары фәнни-ғәмәли конференцияһы ойошторола. Йыл һайын иң һөҙөмтәле эшләгән педагогтарға һәм уҡыусыларға Фатима Мостафина исемендәге премия тапшырыла. Уның исемендәге музей-кабинет та будырылған. Бөгөн белем усағын Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы Сулпан Мәүләүи ҡыҙы Уйылданова етәкләй. Егерменселәрҙе матур байрамдары менән ҡотлайбыҙ! 20-се башҡорт гимназияһы киләсәктә лә үҙҙәре әйткәнсә, башҡорттоң киләсәге булып ҡалыр, тип ышанабыҙ. Юлай Кәримов фотолары.","Байрамығыҙ менән, егерменселәр!",0,analytics,Ҡотлау,4216,https://yanshishma.com/articles/otlayby-/2025-11-01/bayramy-y-men-n-egermensel-r-4450464,2025-11-01T13:02:00+00:00
"Тәлгать ТаетдинТәлгать Таетдинуку йортларында рухи-әхлакый тәрбия дәресләре булдыру мәсьәләсе каралуын белдерде. Русия үзәк диния нәзарәте рәисе моны Уфаның ""Ләлә-Тюльпан"" мәчетендә Корбан гаете вәгазендә әйтте. — Хәзер Федерация шурасында һәм хөкүмәт мәгариф оешмаларында илебезнең традицион диннәр руханилары белән берлектә мәктәпләрдә һәм илнең югары уку йортларында рухи-әхлакый тәрбия дәресләре кертү мәсьәләсе турында актив сөйләшүләр һәм эш бара, диде Таетдин. Коронавирус пандемиясенә тукталып мөфти ""бу Аллаһ сынавын шаукымга һәм өметсезлеккә бирелмичә, сәламәтлек саклау оешмалары кушкан бар нәрсәне үтәп узарга"" чакырды. Ләлә-Тюльпан мәчете ихатасында гает намазыКорбан гаете республиканың 600, шул исәптән Уфаның 21 мәчете һәм гыйбадәт йортларында узды. Алар пандемия сәбәпле, чикләүләр белән оештырылды, мәчет эченә 100 дән артык кеше уздырылмады. Мәчет ихатасына битлексез кешеләр кертелмәде, тән температурасын үлчәп кенә үткәрделәр. Чара алдыннан яшьләре 65 тән югары булган һәм хроник авыру кешеләргә мәчетләргә килмәскә тәкъдим ителде. ""Ләлә-Тюльпан"" мәчетенә дә 100 гә якын гына кеше кертелде, калганнар ихатага намазлыкларын әеп урнашты. Ихатада да быел гает намазына басучылар узган еллардагыдан сизелерлек ким иде. Мәчет эчендә дә, ихатада да намаз укучыларга урнашу өчен метр ярым саен билгеләр куелган иде. Корбан сарыгын алып китүчеләрБашкортстанда соңгы елларда мәчет янында корбан чалу тыелган. Уфада, мәсәлән, ике махсус урын бүленгән. Аларның берсе – Уфа читендәге Зинино бистәсенең ""Кәрван"" сәүдә үзәге янында, икенчесе – Уфаның Төньяк автовокзалы артындагы мәйданда урнашкан. Бу корбан чалу урыннарында да быел халык башка еллардагыдан күпкә аз булды. Дөрес, узган елдан башлап корбанны онлайн чалдыру да оештырыла. Моның өчен интернеттагы -. сәхифәсенә кереп өйдән чыкмый гына чаласы малны сайларга, акча күчерергә кирәк. Шуннан соң үзәк хезмәткәрләре корбан итен өйгә үзләре китереп тапшыра. Узган ел Уфада барлыгы 2000 тирәсе сарык корбанга чалынды, быел да шул чама булыр дип фаразлана. Иң арзан сарыкларны 7 мең сумга алырга мөмкин. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","Тәлгать Таетдин: ""Мәктәпләрдә рухи-әхлакый тәрбия дәресләре кертү мәсьәләсе карала""",1,news,Яңылыҡтар,2313,https://www.azatliq.org/a/31368395.html,2021-07-20T12:19:12+00:00
"Модератором форума выступил доктор экономических наук, профессор кафедры экономики и управления БАГСУ при Главе РБ Ободец Роман Васильевич. Открывая заседание и подводя итоги проведенных мероприятий форума «Мы – патриоты! », ректор БАГСУ при Главе Республики Башкортостан Абдрахманов Данияр Мавлиярович отметил: «Данное событие объединило участников из разных районов Республики Башкортостан и стало кульминацией приложенных усилий в воспитании патриотизма и гражданской ответственности среди молодежи». С приветственными словами выступили руководитель Регионального отделения общероссийской общественно-государственной организации «Ассамблея народов России» республики Кульсарина Гульнур Галинуровна, председатель Исполнительного комитета Международного союза общественных объединений «Всемирный курултай (конгресс) башкир» Юсупов Юлдаш Мухамматович, По видеосвязи выступила Председатель Общероссийского общественного движения «Молодежная Ассамблея народов России «МЫ-РОССИЯНЕ» - Громатикополо Дина Савельевна и эксперты из Донецкой и Луганской Народных Республик: доктор филологических наук, доцент, заведующий кафедрой краеведения ФГБОУ ВО «Донецкая академия управления и государственной службы» Балко Марина Владимировна и доктор экономических наук, проректор по воспитательной работе и молодежной политике ФГБОУ ВО «Луганский государственный педагогический университет» Жданова Ольга Сергеевна. Обсуждая актуальные вопросы патриотического воспитания молодежи на пленарной части форума с докладами выступили ведущие федеральные эксперты: Худолеев Андрей Николаевич – ответственный секретарь Комиссии по вопросам информационного сопровождения государственной национальной политики Совета при Президенте РФ по межнациональным отношениям, председатель Координационного Совета при Доме народов России на тему: ««Искажение совместной истории российских народов в информационном пространстве»; Булякова Дина Фанилевна - руководитель филиала Дома Дружбы народов Республики Башкортостан Башкирский историко-культурный центр в ХМАО-Югре, председатель РОО «Курултай (конгресс) башкир Ханты-Мансийского автономного округа – Югра» на тему: «Башкирские национальные части Российской Армии. История и современность»; Хапизов Ермек Илюбаевич - федеральный координатор ООД «Молодежная Ассамблея народов России «МЫ-РОССИЯНЕ», эксперт региональных и федеральных грантовых конкурсов на тему: «Реализация молодежных проектов и программ в регионах России»; Бушина Екатерина Валерьевна заместитель директора, ведущий научный сотрудник Центра социокультурных исследований, доцент департамента психологии НИУ ВШЭ, кандидат психологических наук на тему: «Роль патриотизма и представлений о России в эпоху глобальных вызовов». В обсуждении представленных докладов приняли участие эксперты: Байков Анвар Робертович – секретарь общественной палаты г. Уфа, руководитель проекта «Уфимское ожерелье» и Никитина Светлана Юрьевна – федеральный эксперт Росмолодёжь. Вторая половина дня также была насыщенной для участников форума, так как прошли три секции в формате «диалог на равных» с экспертами форума по тематическим направлениям. На секции «Освещение механики противодействия фальсификации истории в контексте ВОВ и СВО», Андрей Николаевич затронул вопросы, связанные с причинами появления фальсификаций и представил интересные инструменты для их опровержения. Ермек Илюбаевич детально рассказал о возможностях участия студентов Академии в проектах ООД «Молодежная Ассамблея народов России «МЫ-РОССИЯНЕ». В рамках секции «Информационная война и инструменты противодействия: исторический контекст» Анвар Робертович и Екатерина Валерьевна проработали механику ведения информационной войны, обсудили с участниками секции важность поддержки бойцов, находящихся на СВО, а также волонтерскую работу в части помощи жителям Донецкой и Луганской Народных Республик. Помимо этого участники имели уникальную возможность выступить экспертами в рамках реализации проекта «Туган Як», который направлен на выявление малоизвестных фактов о Республике Башкортостан и создание Цифрового атласа малой Родины. «Такие форумы очень полезны для молодого поколения, так как есть возможность послушать и поработать с интересными экспертами федерального уровня. Наша активистка Ангелина Халикова смогла выиграть грант и достойно реализовать его» – комментирует руководитель Башкортостанского отделения ООД «Молодежная Ассамблея народов России «МЫ-РОССИЯНЕ» Урал Каримов. Секция «Особенности социального проектирования и развитие «мягких» навыков» прошла в игровом формата, где Светлана Юрьевна помогла участникам углубиться в механику создания социального проекта, а также прокачать «мягкие навыки». В завершении форума были торжественно вручены ценные призы и благодарственные письма участникам и победителям конкурса фотографий «Счастливая семья – история моя» и челленджа «Готов к труду и обороне». Организаторы форума выражают благодарность всем экспертам и участникам за активное участие и эффективную обратную связь! Росмолодёжь Мыроссияне Мыпатриоты! Башкортостан Уфа 1",Прошел форум «Мы – патриоты! »,0,analytics,Файҙалы эштәр,5026,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-11-13/proshel-forum-my-patrioty-4006976,2024-11-13T23:22:00+00:00
"Йомортҡа менән һөткә тоҙ, шәкәр ҡомо ҡушып күпертергә, он ҡушып бик ҡаты булмаған, туҡмастыҡы кеүек, ҡамыр баҫырға. Ҡамырҙы 15-20 минут ҡаплап, ял иттереп алырға. Ҡамыр ял иткәс, йоҡа ғына итеп йәйеп, 3 см киңлектә, 30 см тирәһе оҙонлоҡтағы таҫмаларға фигуралы киҫкес менән киҫәбеҙ. Таҫмаларҙы ағас ҡалаҡтың тотҡаһына урап, икенсе ҡулға оҙон ағас ҡалаҡ менән йәйелеп китмәһен өсөн тотоп, ҡыҙған майҙа ике яҡлап ҡыҙҙырабыҙ. Унан шәкәр пудраһы һибеп, табынға сығарабыҙ. Урамағыҙ тәмле булһын, уңып бешһен! Рецепт авторы Буләк Исмәғилова.",Урама бешереү рецебы,0,analytics,Аш-һыу,535,https://henek.info/articles/-+-+-+/2026-02-10/urama-beshere-retseby-4571900,2026-02-10T11:22:00+00:00
"- Олатайым Хөснөтдин Хисаметдинов 1840 йылда Бөрйән районы Ғәлиәкбәр ауылында тыуған. Ул Дәүләтбирҙин Хисаметдиндең улы икәне билдәле. Әммә олатайымдың атаһы тураһында мәғлүмәттәр бөтөнләй юҡ. Өс йәшендә олатайым тома һуҡыр булып ҡала. Шул ваҡыттан ул ҡояш нурҙарын күреүҙән мәхрүм була. Уҡыу-яҙыуҙы үҙләштереү йәшенә етеп өлгөрмәһә лә, Ҡөрьән Кәримде яттан белеүе менән халыҡты хайран ҡалдыра. Өләсәйемдең әйтеүенсә, ниндәйҙер мөғжизәле көс сабыйға ярҙамға килә - уны мосолман пәрейе уҡыта. Олатайым кешеләрҙе өшкөрөп дауалаған. Ауырыуҙарҙың бөтәһенә лә тиерлек ярҙам итерлек көскә эйә булған. Өләсәйемдең исеме Йәмилә булған. Ишеткәндәремдән бер тарихты ғына һөйләп китмәксемен. Ҡышҡы көндәрҙең береһендә олатайым менән өләсәйем Кәшәле ауылында йәшәгән ҡыҙына ҡунаҡҡа барырға булалар. Санаға ат егеп, икәүһе шунда урын алып, юлға сығалар. Ҡалыу тигән текә генә тауға барып менгәс, аттары сығынлап, санаһы-ние менән бергә ауып китәләр. Әммә ниндәйҙер мөғжизәле көс, атты, сананы, ундағы кешеләре менән бергә, кире юлға сығарып ултырта. ""Кем беҙҙе юлға төшөрөп ултыртты? Ҡулдары йомшаҡ ҡына ине? "" - тип һорай олатайым. ""Әлләсе, мин бер кемде лә күрмәнем. Кем булғандыр, белмәйем. Атыбыҙҙың, санабыҙҙың, үҙебеҙҙең талғын ғына тауҙағы юлға кире менеп ултырыуына аптырап тик ултырҙым"", - тип яуап бирә өләсәйем. Олатайым өндәшмәй, тик йылмайып ҡына ҡуя. Олатайым үлерен дә алдан белгән (тик өләсәйем йылын иҫләй алманы). Йома көндө иртән тәһәрәт алып инә. Намаҙын уҡый. Ошоларҙы атҡарғандан һуң, балаларын эргәһенә йыйып ала. ""Бөгөн йома ваҡытында был донъянан күсәм. Сәлләмде, улым, һиңә бирәм"", - тип, баш кейемен улына һона. Улы, Садиҡ олатайым, көлөп: ""Нисек тә шулай булмаған! Ауырымай, һау көйө үләме кеше? "" - тип ышанмауын белдерә. Зәкәриә, олатайымдың оло ҡыҙының кейәүе, шул мәлдә сослоҡ күрһәтә. ""Һин алмаһаң, мин алам! "" - тип, сәлләне эләктереп тә ала. Эштең былай барып бөтөрөн көтмәгән була Хөснөтдин олатайым: ""Һүттең инде, улым! Мә, исмаһам, таяғымды булһа ла ал"", - ти ҙә улына таяғын бирә. Сәлләһе менән улына муллалыҡ көсөн дә тапшырырға ниәтләнгән була олатайым. Сәлләһен алғас, Хөснөтдин олатайымдың муллалыҡ көсө уның кейәүенә күсә. Йома ваҡыты еткәс, олатайым тыныс ҡына баҡыйлыҡҡа күсә. Үҫә төшкәс, Садиҡ олатайым ныҡ үкенгән: ""Малайлығым менән аңламай ҡалғанмын шул! ""- ти. Хәкимә өләсәйем, уның ҡатыны, ире үлгәс, таяҡты ҡәҙерләп һаҡлаған. Үҙенең вафат булырын һиҙеп, мираҫты әсәйемдең әсәһе - Һәҙиә өләсәйемә - ҡалдырған. Ул әле лә иҫән. Тылсымлы көскә эйә булып сыға Хөснөтдин олатайымдың таяғы. Уның улы Мөхәмәтсадиҡ (Садиҡ олатайымдың тулы исеме шулай була) ауырыуҙарҙы өшкөрөп дауалай алған. Үлән, артыш, тоҙ ярҙамында ла кешеләрҙе һауыҡтырған, тип һөйләй торғайны әсәйем. Таяҡтың оҙонлоғо ун ҡарыш (170 см). Торғоҙоп ҡуйғанда, ул Хөснөтдин ҡарттың яурынынан булған. Мөхәмәтсадиҡ олатайымдың буйы ҡайтышыраҡ икәне билдәле - таяҡ уның ҡолаҡ япрағының аҫтынан икәнен ишеттем. Оҙон буйлы, елле ирҙәр килеп баҫа күҙ алдыма. Хәйер, Һәҙиә өләсәйем дә, ҡартайыуына ҡарамаҫтан, һис кенә лә сүкмәгән. Оҙон буйлы, тура кәүҙәле ҡалған. Атаһы Мөхәмәтсадиҡты күреү бәхете теймәй уға. Иң бәләкәс бәпес булғанлыҡтан, ғаилә башлығы вафат булыуға өс ай үткәс кенә донъяға килә. Хөснөтдиновтар нәҫеленең берҙән-бер вәкиле ул. Ағайҙары, һуғышҡа китеп, кире әйләнеп ҡайта алмаған. Шуға ла таяҡ өләсәйҙән өләсәйгә күсеп килә. Бөгөн дә өләсәйем, мал-тыуар ауырыһа, таяҡты өҫтөнән йөрөтөп өшкөрә. Файҙаһы тейә. Һәҙиә өләсәйем күп нәмәне иҫләмәүен әйтә. Әсәйем һөйләгәндәрҙең ҡайһыларын ҡолаҡҡа элмәнем - йәшем бәләкәй ине шул, ти. Иншамды шуның менән тамамлайым. Эшегеҙҙә уңыштар теләп, Гөлназ. Иҫкәртеү. Гөлназ, Гөлназдың туғандары! Һаҡ булығыҙ: тылсымлы таяҡты үҙләштерергә теләүселәр табылыуы мөмкин. Улар районығыҙҙа йәшәүселәр, башҡа төбәк кешеләре, хатта сит илдәрҙән килеүселәр араһынан да килеп сығыуы бар. Таяҡты йәшереп ҡуйығыҙ, сит кешеләргә уның ҡайҙа икәнен һөйләмәгеҙ. Самат МӨХӘМӘТЙӘНОВ",МӨҒЖИЗӘЛЕ ХӘЛДӘР - ТЫЛСЫМЛЫ ТАЯҠ,0,analytics,Йәмғиәт,3908,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-07-17/m-zhiz-le-h-ld-r-tylsymly-taya-4317422,2025-07-17T22:10:00+00:00
"Шулай уҡ ваҡытынан алда  пенсияға сығыу хоҡуғына эйә булған айырым категория граждандар. Атап әйткәндә, юғары хеҙмәт стажына эйә булыусы граждандар, йәғни  37 йыл рәсми теркәлгән хеҙмәт стажы булған ҡатын-ҡыҙҙар һәм 42 йыл хеҙмәт стажына эйә булған ир-егеттәр  билдәләнгән пенсия йәшенән ике йылға алдараҡ хаҡлы ялға сыға ала. Әммә ҡатын-ҡыҙҙар – 55, ир-егеттәр 60 йәше тулғас ҡына  ошондай хоҡуҡ менән файҙаланырға тейеш. Бынан тыш, пенсия йәшенә яҡынлашҡан граждандар эшкә урынлаша алмаған осраҡта ла ваҡытынан алда пенсия тәғәйенләү  ҡаралған.  Был осраҡта ла улар билдәләнгән пенсия йәшенән ике йыл алда хаҡлы ялға китә ала. Күп балалы әсәләргә лә пенсия ваҡытынан алда тәғәйенләнә. Белеүебеҙсә, биш бала тәрбиәләп үҫтергән әсәйҙәр 50 йәштән хаҡлы ялға китә. Шулай уҡ  өс балаһы булған  әсә  яңы билдәләнгән пенсия йәшенән өс йыл алда  хаҡлы ялға китеү хоҡуғына эйә.  Әгәр ҙә ҡатындың дүрт  балаһы бар икән,  тимәк, уға дүрт йыл алдан пенсия тәғәйенләү мөмкинлеге ҡаралған. Шул уҡ ваҡытта күп балалы әсәләрҙең  балаларын 8 йәшкә тиклем тәрбиәләүе мотлаҡ. Инвалид бала тәрбиәләүсе ата-әсәйҙәр ҙә ваҡытынан алда хаҡлы ялға сығырға хоҡуҡлы.  8 йәшкә тиклем инвалид бала тәрбиәләүсе  әсә 50 йәштә хаҡлы ялға сыға ала. Шулай уҡ 8 йәшкә тиклем инвалид бала тәрбиәләгән атайҙар ҙа ваҡытынан алда, йәғни 55 йәштә пенсияға сыға ала. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Быйыл кемдәр хаҡлы ялға сыға?,1,news,Яңылыҡтар,1505,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-17/byyyl-kemd-r-ha-ly-yal-a-sy-a-4538096,2026-01-17T14:00:00+00:00
"Баймактагы каршылыкларфикерләрАзат Кучарбаевныңхатыны Роза хәбәр итүенчә, аның ирен 1 февральдә сәгать иртәнге сигездә Магнитогорскидан Баймакка алып киткәннәр һәм 2 февральдә Уфага 1 нче санлы тикшерү изоляторына күчергәннәр. Өч бала атасы Кучарбаевны киңкүләм тәртипсезлекләрдә катнашуда гаеплиләр. Ул гаиләдә бердәнбер акча эшләүче, хатыны декрет ялында. Айдар Мәһдиевнышулай ук 1 февральдә сәгать 21.40 та Мәләүздән алып киткәннәр. ""Поиск инфо по задержанным после Баймака"" телеграм каналы хәбәр итүенчә, хәзерге вакытта ул Баймакта сак астында тотыла. Айнур Кәримовны Гафури районы Красноусол авылында 1 февральдә тоткарлаганнар. Бу турыда шулай ук әлеге телеграм канал хәбәр итә. Өч балигъ булмаган бала атасын ун тәүлеккә сак астына алганнар. Хатыны шулай ук декрет ялында. Хәзерге вакытта Кәримов Стәрлетамакта тотыла. Ильяс Байчуринны 3 февральдә Әбәлил районы Аскар авылыннан алып киткәннәр. ""Поиск инфо по задержанным после Баймака""га мәгълүматны иткерүчеләр әйтүенчә, Росгвардия хезмәткәрләре килеп, аның Баймактагы протестлар вакытында кигән киемнәрен алып, үзен билгесез тарафка алып киткәннәр. Аның белән элемтә юк, телефоны сүнгән. Баймактан Минзия Адыгамованыкиңкүләм тәртипсезлекләрдә катнашу эше нигезендә өй сагына утыртканнар. ""ОВД-Инфо"" хәбәр итүенчә, аның статусы билгеле түгел. ""Аспекты"" язуынча, бүгенге көнгә ""Баймак эше"" нигезендә 52 кеше тоткарланган. Аларның берсе -Рифат Даутовавтозактаүлде, Дима Дәүләткилдинбелән Айсыуак Яугастиннытуганнары әйтүенчә, тоткарлаудан соң кыйнаганнар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Баймак эше"" нигезендә тагын биш кеше тоткарланган",1,news,Яңылыҡтар,1610,https://www.azatliq.org/a/32804757.html,2024-02-04T11:09:03+00:00
"Дарья ТреповафикерләрПетербурдагы мәхкәмә хәрби блогер Владлен Татарскийны үтерү турындагы эш нигезендә Дарья Трепованы 27 елга колониягә хөкем итте, дипиткерә Север. Реалии. Аны өч маддә нигезендә гаепле дип тапканнар - үлемгә китергән, төркем белән кылынган теракт, канунсыз шартлаткычлар әйләнеше, ялган документлар ясау. Гаепләү Трепованы 28 елга утыртуны сораган иде. ""Медиазона""искәртүенчә, бу - Русиядә хатын-кызга чыгарылган һәм моңа кадәр билгеле булган хөкем карарлары арасында иң кырыс әза. Владлен Татарский былтыр 3 апрельдәһәлак булды. Ул Петербурның 1 кафесында үзенең иат кичәсе узган вакытта бүләк ителгән бюст шартлау нәтиәсендә үлде. Икенче көнгә үк Дарья Трепова кулга алынды. Шулай ук шартлауда дистәләгән кеше яраланды. Күпчелек әрәхәтләнүчеләр Треповага дәгъвалар язды, аларның суммасы 50 миллион сумга итә. Кула алынган көннән бирле Трепова тикшерү изоляторында утыра. Тикшерү ышандыруынча, ул Татарскийга бүләк иткән сынга шартлаткыч айланма урнаштырылган булган. Тикшерү фаразынча, Трепова Украина ирләреннән идарә ителә торган инаятьчел төркемгә кергән. Элегрәк Федераль иминлек хезмәте (ФСБ) Украина ватандашы Юрий Денисовны шартлауны оештыручыларның берсе дипатаган иде. Шартлауны оештыруда Украинада яшәүче журналист Роман Попков(ул элек Русиядә тыелган Милли-большевист фиркасенең Мәскәү бүлекчәсе лидеры иде) катнашкан диелде. Тикшерү әйтүенчә, янәсе Трепова Попковтан крипто-янчыгына 190 мең сум тирәсе акча алган. Трепова Попков белән алдан килешеп, Татарский белән танышуын, аның ышанычын яулау өчен башка исем астында аның белән очрашуларга йөрүен әйтә. Трепова сүзләренчә, аңа сынны тапшырырга кушканнар һәм бу биремне үтәгән өчен Украинада журналист булып эшкә алачакларын әйткәннәр. Ул сынның эчендә шартлаткыч булуын белмәдем ди. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Дарья Трепованы блогерны үтерү эше нигезендә 27 ел колониягә хөкем иттеләр,1,news,Яңылыҡтар,1867,https://www.azatliq.org/a/32791730.html,2024-01-25T14:57:10+00:00
"Дамир СатретдиновфикерләрБүген, 6 мартта Татарстан эчке эшләр министрлыгы хезмәткәрләренә яңа итәкчеләрен - полиция генерал-майоры Дамир Сатретдиновны тәкъдим иттеләр, дип яза Татарстан мәгълүмат чаралары. Әстерханда туган Сатретдиновны Татарстан эчке эшләр министры итеп 29 февральдә билгеләгәннәр - бу хактагы фәрманны Русия президенты Владимир Путинимзалаган. Аңа кадәр ул Русиянең Ханты-Манси автоном бүлгесендәге идарәсе белән итәкчелек иткән. Сатретдиновка кадәрге министр Артем Хохоринвазифасын калдыруы турында рапортны 2023 елның декабрендә язган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Казанда яңа эчке эшләр министрын тәкъдим иттеләр,1,news,Яңылыҡтар,654,https://www.azatliq.org/a/32850182.html,2024-03-06T12:06:38+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБашкортстанда башкорт телен өйрәнү әсбабы әзерләнгән иде. Аны филологлар, методистлар һәм програмчыларязган. Әсбапны Башкорт телен саклау һәм үстерү фонды эшләгән. Ул Башкортстан башлыгы гранты ярдәмендә башкарылган. ""Башкорт теле: яңа караш 2.0"" әсбабы телне яшьләр һәм олыларга өйрәтү мөмкинлеге бирә. Әлеге әсбапны Уфада бушлай курсларда да кулланганнар. Курсларда бу әсбапны файдаланган укытучы Ләлә Сафина укучыларда телгә карата зур кызыксыну уята алуларын сөйләгән. Шулай ук телне өйрәнүдә мобиль кушымта да эшләнгән. Аның аша телне башлангыч дәрәәдә белүчеләрдән алып яхшы сөйләшүчеләргә кадәр өйрәнергә мөмкин. Бу әсбап өчен 10 видеоклип төшерелде, алар материалны үзләштерүгә ярдәм итә. Әсбаптан Русия төбәкләрендә 8,5 мең кеше файдаланган. Соңгы дүрт елда Башкортстан башлыгының гранты ярдәмендә телне популярлаштыру һәм аны заманча тормышка кертү белән бәйле 16 проект тормышка ашырылган, дип хәбәр ителә. Быел Башкортстан башлыгы Радий Хәбировның телләр грантының 90 проценты башкорт телен саклау һәм үстерүгә тотылуы билгеле булды. Махсус татар теленә багышланган бер проект та булмады. Аның каравы, 2017 елда Татарстанда татар телен укыту Мәскәү басымы астында ихтыярига калды. Русия президенты Владимир Путинның ""ана теле булмаган телне мәбүри укыту – ярамаган хәл"" дигәнсүзләреннән соңпрокуратура республика мәктәпләрен тикшерде һәм милли телләрне мәбүри укыту програмыннан алуныталәп итте. Ул вакытта урыс телен укытуга зыян килүгә ишарә ясалды. Шул ук елны мәктәпләрдә татар теле дәүләт теле буларак өйрәтелми башлады, бары ата-аналар гаризасы белән туган тел буларак кына укытылды. Шул ук елны Мәскәү басымы белән Башкортстан мәктәпләрендә башкорт телен һәркемгә укыту тукталганнан соң, республикада ул дәүләт теле буларак өйрәтелми башлады, бары ата-аналар гаризасы белән туган тел буларак кына укытылды. Моңа кадәр Башкортстан башлыгы Радий Хәбировтан мәктәпләрдә башкорт теле дәресләрен арттырунысорадылар. Уфа районындагы мәктәпләрдә туган телне өйрәнүгә 0,5 сәгать бирелүе, шул рәвешле балаларның ана телләрен өйрәнүгә хокуклары бозылуы әйтелде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Башкорт телен уку әсбабыннан Русия төбәкләрендә 8,5 мең кеше файдаланган",1,news,Яңылыҡтар,2229,https://www.azatliq.org/a/bashkort-telennan-uku-asbabi-yazila/33117582.html,2024-09-12T16:55:38+03:00
"Был кисте пәйғәмбәребеҙгә салауаттар әйтеп, уның тормош юлын, хәҙистәрен өйрәнеп үткәреү һәйбәт була. Мөхәммәт ғәләйһиссәләмдең тыуған көнө билдәле түгел, дөрөҫөн әйткәндә, дүшәмбе икәне генә билдәле. Элек мосолмандарҙа тыуған көн билдәләү ғәҙәте лә булмаған. Ә бына кешенең вафат булған көнөн билдәләгәндәр, мәңгелеккә күсеү, тип иҫәпләнгән. Мәүлит кисе пәйғәмбәрҙең үлгән көнөнә тура килә икән. Мөхәммәт Мәккә ҡалаһында тыуған. Атаһы ул тыумаҫ элек вафат булған, әсәһе иһә - малайға 6 йәш тулғанда. Ул бала саҡтан дин менән ҡыҙыҡһына. Ә 40 йәшендә Ябраил фәрештә аша Аллаһы Тәғәлә Ҡөръәндең тәүге сүрәләрен индерә башлай. 23 йыл буйы Мәхәммәт пәйғәмбәргә Ҡөръән тапшырыла.",3 сентябрь - Мәүлит кисе,0,analytics,Дин,674,https://yanshishma.com/articles/iman-bar-a-khla-bar-/2025-09-03/3-sentyabr-m-lit-kise-4371394,2025-09-03T10:21:00+00:00
"В ходе встречи Е. В. Колесников рассказал о своем опыте работы в Саратовской государственной юридической академии, о годах учебы в Казанском государственном университете, поделился воспоминаниями о своих преподавателях, оказавших большое влияние на становление его как ученого в области конституционного права. Было достигнуто соглашение о двустороннем участии в научно-практических конференциях, как от Академии, так и от СГЮА. Встреча прошла в комфортной обстановке, оставив самые добрые впечатления у всех присутствовавших.",Полезные встречи,0,analytics,Файҙалы эштәр,526,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-08-17/poleznye-vstrechi-3889593,2024-08-17T11:46:00+00:00
Ике әтәс һуғышҡанын күргәнегеҙ барҙыр. Ә әтәс менән күркә һуғышҡанын?,Күркә бәпкәләрен әтәстән ҡыҙғана,0,analytics,Төрлө,69,https://yanshishma.com/articles/t-rl-n-n/2025-04-19/k-rk-b-pk-l-ren-t-st-n-y-ana-4204796,2025-04-19T16:00:00+00:00
"Учалы район суды 24 йәштән 36 йәшкә тиклемге өс ир-атҡа ҡарата енәйәт эше буйынса хөкөм ҡарары сығарҙы. Ролдәре һәм ҡатнашыу дәрәжәһенә ҡарап, улар урлашыуҙа ғәйепле тип табыла. Судта билдәләүҙәренсә, йылдарҙа Учалы ауылында йәшәүсе ир мессенджерҙа дистанцион рәүештә шәхси мәғлүмәттәр алырға һәм Интернет-сайттарға фишинг һылтанмалар асырға мөмкинлек биргән чат-бот булдыра. Онлайн-платформала ул һәм уның ике енәйәттәше бергә сәйәхәт итеү тураһында ялған иғландар урынлаштыра. Иғлан менән ҡыҙыҡһынған граждандарға улар фишинг һылтанмалар ебәрә, шуның арҡылы уларҙың шәхси мәғлүмәттәренә һәм банк иҫәбенә инеү мөмкинлеген ала. Бынан тыш, енәйәтселәр интернетта ябай ғына эш тураһында иғландар таратҡан (эш хаҡына һорау алыуҙар үткәреү). Эшкә инергә теләгән кешеләр реквизиттарын яҙып, аҡсаһыҙ ҡалған. Суд уларға дөйөм режимлы холоҡ төҙәтеү колонияһында 3 йыл, 4 йыл һәм 8 йыл да 6 айға иркенән мәхрүм итеү язаһын тәғәйенләй, шулай уҡ зыянды түләтеү буйынса талаптарҙы ҡәнәғәтләндерә, тип белдерә Башҡортостан Республикаһы прокуратураһы. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","Үәт, әй.",1,news,Яңылыҡтар,1215,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-26/t-y-4550613,2026-01-26T14:00:00+00:00
"Латипов Фидан ағай менән осрашыу ҙа эҙһеҙ үтмәне. Ул инде өсөнсө тапҡыр ҡыҫҡа ваҡытлы ялға ҡайтҡан ине. Ул беҙгә һалдаттарҙың дуҫлығы тураһында, бер ғаилә кеүек йәшәүҙәре, бер-береһе өсөн тауҙай ныҡ тороуҙары хаҡында ғорурланып һөйләне. Ә уйлаһаң, иҫ киткес матур тойғо, изге сифат бит ул – туғанлыҡ хисе. Бөгөн алмаңды, һыныҡ икмәгеңде бүлешәһең, иртәгә – йөрәгеңде. Ысын дуҫтар һуңынан туғанға әйләнә. Һәр һалдаттың хыял-маҡсаттарының яҡты, матур булыуы һөйөндөрҙө. Һәр беребеҙ ихлас күңелдән ошо матур ниәттәренең тормошҡа ашыуын теләнек. Фидан ағай әсәһе биргән доғаларҙы һәр ваҡыт үҙе менән йөрөтөүе тураһында әйткәндә уның күҙҙәре йәшләнде, тауышы ҡалтыранып китте. Был тылсымлы көс һәр кемде фәрештәләй һаҡлап йөрөтә. Ирекһеҙҙән, беҙҙең дә күңелдәребеҙ тулды, күҙҙәребеҙгә йәш эркелде. Әсәй! Улдарын махсус хәрби операциянан көткән әсәйҙәр түҙемлек, сабырлыҡ өлгөһө шул. Кис ятһа ла, иртән торһа ла уларҙа бары бер теләк йәшәй — балалары иҫән-һау йөрөһөн, һау-сәләмәт әйләнеп ҡайтһын. Яу ҡырында көтөлмәгән осрашыуҙар, шатлыҡлы миҙгелдәр ҙә булып ҡуя икән. Бер урамда уйнап үҫкән малайҙар — Динар менән Венер ағай уйламаған ерҙә, алғы һыҙыҡҡа инергә йыйынғанда осраша. Тиҙ генә фотоға төшөп, әсәйҙәренә ебәрәләр. Әсәйҙәре генә түгел, бөтә ауыл шатланды был хәлгә. Махсус хәрби операция барған мәлдә ил халҡы бер йоҙроҡ булып төйнәлде. Һәр кеше ҡулынан килгәнсә ярҙам ҡулы һуҙҙы. Өлкәндәр һалдаттарҙың һорауы буйынса кәрәк-яраҡ әҙерләһә, беҙ, мәктәп уҡыусылары, төрлө акцияларҙа ҡатнашып, окоп шәмдәре эшләп, һалдаттарға хаттар яҙабыҙ. Еңеүҙе яҡынайтыуға үҙ өлөшөбөҙҙө индерергә тырышабыҙ. Луганск Халыҡ Республикаһы менән Башҡортостан араһында хеҙмәттәшлек башланғас, төҙөүселәребеҙ, юлсыларыбыҙ, мәғариф, медицина хеҙмәткәрҙәре ҙур теләк менән уларға ярҙам ҡулы һуҙа. Улар араһында беҙҙең ауылдаштарыбыҙ ПСК йәмғиәтенең башҡарма директоры Георгий Нечаев менән комплектация бүлеге етәксеһе Ильяс Гәрәевтың булыуы беҙҙең өсөн ҙур ғорурлыҡ. Улар иң беренселәрҙән булып Красный Луч ҡалаһындағы 22-се мәктәпте реконструкциялау эшен башҡарып, 1 сентябргә ҡулланыуға тапшырҙы. Бөгөн дә улар ошо эштәрен дауам итә. Тыуған ерҙәренә ҡайтҡан ваҡытта ауыл халҡы улар артынан гуманитар ярҙам ебәрә, ә ағайҙар иһә ҡурҡыныс юлдарҙан ауылдаштар хеҙмәт иткән ерҙәргә барып, тыуған яҡ сәләмдәрен, яҡындарының өй йылыһын һаҡлаған күстәнәстәрҙе һалдаттарға тапшырып, һөйөндөрөп ҡайта. Яҙмамды һалдатҡа яҙған хатымдың өҙөгө менән тамамлайым: ""Хәйерле көн, хөрмәтле һалдаттар! Минең Һеҙгә ҙур рәхмәт белдергем килә. Беҙ беләбеҙ, һеҙгә хәҙер бик ауыр, әммә, иң мөһиме – ҡулдарығыҙҙы төшөрмәгеҙ. Һеҙҙе ғаиләгеҙ генә түгел, бөтөн Рәсәй көтә. Тыуған илдең тыныслығын һаҡлағыҙ һәм өйҙәрегеҙгә иҫән-имен әйләнеп ҡайтығыҙ! "" Әлиә Раянова, Илеш районы Бишҡурай мәктәбе уҡыусыһы.",Әсәләр көтәләр улдарын.,0,analytics,Еңеү,2756,https://amanat.su/articles/pobeda-80/2025-03-28/s-l-r-k-t-l-r-uldaryn-4161367,2025-03-28T10:30:00+00:00
"«Насколько знаю, работа жюри была напряжённой, - отметил первый заместитель Премьер-министра Правительства РБ Урал Кильсенбаев. - Во-первых, потому, что количество заявок в этом году побило очередной рекорд: 130 работ со всей страны против 100 – в 2024-м. География участников также расширилась: 38 издательств из 19 регионов России и зарубежья. Во-вторых, потому что на конкурс поступило очень много интересных и хорошо изданных книг, а из них пришлось выбрать лучшие». Жюри возглавил президент Ассоциации книгоиздателей России Константин Чеченев. Победителей определили в семи номинациях. Представитель издательства-победителя «Белый город» Сергей Епихин отметил, что он уже в третий раз на «Китап-Байраме» и считает его великолепным праздником для жителей Уфы и издателей. «Каждое издательство хочет найти отклик среди читателей и стать лучшим. Мы тоже надеялись на победу в конкурсе и рады, что наши ожидания оправдались! – отметил он. – Ведь каждый солдат стремится стать генералом».","Книгой года в Башкирии признано историческое издание, посвящённое юбилею Победы",0,analytics,Аңлатма,988,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-06-01/knigoy-goda-v-bashkirii-priznano-istoricheskoe-izdanie-posvyaschyonnoe-yubileyu-pobedy-4259727,2025-06-01T18:33:00+00:00
"Истанбулда Гаяз Исхакыйны искә алу чарасы23 февральдә төрек һәм татар әмагатьчелеге вәкилләре Истанбулның Әдирнәкапы зиратындагы кабере янында Гаяз Исхакыйны догалар укып искә алды. Бу турыда ""Азатлык"" татар яшьләре берлеге рәисе Наил Нәбиуллинхәбәр итте. ""Искә алуда 20-25 ләп кеше булды. Башта мин төрекчә һәм татарча Гаяз Исхакый турында сөйләдем. Аның тормыш юлын, ""Өйгә таба"", ""Дулкыннар"" әсәрләрен аңлаттым. Аннан соң шагыйрь Фәнил Гыйләевнең ""Кайтмадылар"", ""Исхакый каберендә"" дигән шигырьләрен төрекчәгә тәремә итеп сөйләдем. Шулай ук катнашучылар да Гаяз Исхакый турында үз фикерләрен иткерделәр, ахырдан аның рухына атап дога кылдык"", дип белдерде Азатлыкка Нәбиуллин. Аның сүзләренчә, бүген Казанда да ""Азатлык"" татар яшьләре берлегенең бер төркем активисты Гаяз Исхакыйны искә алган. Бу чара Садри Максуди һәйкәле янында узган. ""Ни өчен Садри Максуди һәйкәле? Чөнки Казанда Гаяз Исхакыйны искә алу өчен бер урын да юк. Без Гаяз Исхакыйның дусты, көрәштәше, фикердәше Садри Максуди һәйкәле янында ыелып Исхакыйны искә алу мантыйклы булыр дип күрдек. Без бу һәйкәлне бер үк вакытта имиграция вәкилләренә куелган һәйкәл итеп тә кабул итәбез. Бу чарада да Гаяз Исхакый турында сөйләп, аны догалар белән искә алдылар. Без бер үк вакытта Гаяз Исхакыйга Казанда һәйкәл булмавына игътибар әлеп итәргә телибез һәм аңа Казанда һәйкәл куюны таләп итәбез"", дип белдерде Нәбиуллин. Казанда Гаяз Исхакыйны искә алу чарасыГаяз Исхакый рәсми рәвештә Татарстанга кайткан булуына карамастан, хакимиятләр Гаяз Исхакый исеменнән әле һаман да курка, диде Нәбиуллин. Гаяз Исхакый""Гаяз Исхакыйның йөз ел элек язганнары бүген дә актуаль. Ул беркайчан да татарга хыянәт итмәгән. Һәрвакыт татарларның һәм төрки халыкларның хокуклары өчен көрәшкән. Һәм һәрвакыт туры сүзле булган. Бүген дә, кызганыч, аннан куркалар. Ул тиешле дәрәәдә әле дә бәяләнмәгән дип саныйбыз. Без бүген бик нык артка чигендек. Татар теле, кызганыч, мотлак укытылмый. Татар итимагый үзәге ябылу алдында тора. Бөтен яклап милли тормышны кысрыклау бара. Ә Исхакый һәрвакыт мондый хокук бозуларга каршы көрәшкән. Бүген Гаяз Исхакыйның милли байрак булып калкып чыгуыннан куркалар"", диде ""Азатлык"" берлеге рәисе. Наил Нәбиуллин Төркиянең Әнкара һәм Истанбул шәһәрләрендә Гаяз Исхакый урамнары булырга тиеш дип саный һәм моның өчен көррәшәчәкләрен, үз максатлары Исхакыйны Төркиядә дә таныту булын әйтте. Гаяз Исхакый – гасырның беренче яртысында татар, гомумән, төрки халыкларның киләчәге өчен эзлекле көрәш алып барган күренекле татар сәясәтчесе һәм язучысы. Исхакый 1919 елда Русиядән чит илгә китәргә мәбүр була. Башта Кытайда, аннары Франциядә, Германиядә, Польшадаяши. Икенче дөнья сугышыбашлангач Төркиягә килә. Чит илләрдә яшәгәндә дә төпле газета-журналлар чыгара, әдәби әсәрләр иат итә. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Истанбул һәм Казанда Гаяз Исхакыйны искә алдылар,1,news,Яңылыҡтар,2995,https://www.azatliq.org/a/31117810.html,2021-02-23T14:42:33+00:00
"В мероприятии приняли участие ведущие торакальные хирурги из России, включая главного торакального хирурга Министерства здравоохранения РФ, профессора Петра Яблонского, академика РАН Владимира Порханова,  профессора, заместителя директора НИИ онкологии им. Герцена Андрея Рябова, а также экспертов из Китая, Узбекистана, и других стран. Всего около 700 хирургов поделились опытом с участниками конгресса. На повестке конгресса - актуальные вопросы оказания специализированной торакальной помощи, консолидация экспертного и научного потенциала в сфере оказания специализированной онкологической, фтизиатрической и пульмонологической помощи, создания эффективных программ профилактики заболеваний. Конгресс открылся сессиями «живой хирургии» в Клинике БГМУ с участием приглашенных торакальных хирургов. На операционных столах -пациенты с различными сложными патологиями, к которым применены операционные вмешательства в формате роботической и малоинвазивной хирургии. Клинический опыт врачи передали студентам БГМУ Минздрава России, которые следили за операцией онлайн в Межвузовском студенческом кампусе. - Не случайно мы собрались на территории Межвузовского кампуса мирового уровня — это одна из научных точек Университета. Сегодня у нас оперируют великий академик Владимир Порханов, герой труда России, главный врач областной больницы Краснодара, легенда торакальной хирургии России, и главный торакальный хирург России, профессор Петр Яблонский. С нами работает большой международный десант — команда Харбинского медицинского университета и коллеги из Узбекистана. Мы живем в уникальное время, для студентов открыты огромные возможности, — отметил в своем обращении к студентам ректор БГМУ, академик РАН, профессор Валентин Павлов. Накануне конференции в лекционном зале Клиники БГМУ лекцию о роботизированной и малоинвазивной торакальной хирургии студентам-медикам прочитал доктор отделения торакальной хирургии второй аффилированной больницы Харбинского медицинского университета (Китай) Хао Сюй. Китайский профессор отметил большую вовлеченность студентов БГМУ Минздрава России в процесс обучения и получения новых знаний. - Мне очень понравились студенты БГМУ. Это умные ребята. Мне кажется, что в сравнении с нашими (китайскими) студентами они даже более вовлечены в процесс обучения - у нас действительно очень хорошие отношения между нашими университетами. Это мое первое путешествие в Россию и для меня большая честь выступить в стенах вашего университета, - отметил профессор Хао Сюй. Евразийский конгресс торакальных хирургов включал богатую деловую программу. На пленарной сессии участники обсудили развитие современной хирургии в России. - Министерство гордится тем, что Башкортостан, Башкирский медуниверситет стал площадкой для проведения такого крупного мероприятия, - сказала заместитель Министра здравоохранения РБ Динара Еникеева. Эксперты отмечали высокий уровень развития хирургии, в том числе торакальной, в Башкортостане. - Обмениваться хирургическими практиками важно, потому что люди имеют свой опыт. В Уфе, в Клинике БГМУ хорошее развитие торакальной хирургии. Наши коллеги часто бывают здесь, оперируют, - добавил Владимир Порханов, академик, директор НИИ краевой клинической больницы имени Очаповского. На конференции решением Ученого Совета БГМУ Минздрава России звание «Почетный доктор Башкирского государственного медицинского университета» с вручением мантии почётного профессора БГМУ присудили академику, директору НИИ краевой клинической больницы имени Очаповского г. Краснодар Владимиру Проханову и профессору, директору НИИ фтизиопульмонологии г. Санкт Петербург Петру Яблонскому. В рамках конгресса в уфимском Кампусе также провели олимпиаду по торакальной хирургии. Участниками стали лучшие студенческие команды из Башкирского государственного медицинского университета, Сеченовского университета, Военно-медицинской академии и медицинского факультета СПб ГУ. Организаторами Евразийского конгресса торакальных хирургов «Обучение, опыт, профессионализм» выступили Минздравы РФ и РБ, Ассамблея народов Евразии, Башгосмедуниверситет, Союз Медицинских профессиональных организаций, Ассоциация торакальных хирургов России, Национальная ассоциация фтизиатров, Ассоциация хирургов Республики Башкортостан, Первый московский государственный медицинский университет им. И. М. Сеченова, Российско-китайская ассоциация медицинских университетов. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",Межвузовский кампус Уфы принял Евразийский конгресс торакальных хирургов,0,analytics,Мәғариф,5107,https://tanburz.ru/news/m-arif/2025-12-08/mezhvuzovskiy-kampus-ufy-prinyal-ii-evraziyskiy-kongress-torakalnyh-hirurgov-4499044,2025-12-08T15:50:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырИргә 57 яшь булуы әйтелә. Түрәләр аның сугышка китүен ""патриотизм хисе"" белән аңлата. Шул ук вакытта Вәлиевларның ике улы да хәзерге вакытта сугышта диелә. Башкортстанда 29 бала атасы, Благовещенски районыннан Вахид Вәлиевконтракт төзеп Украинадагы сугышка киткән. Бу хакта ""Башинформ""яза. Ир хатыны Ирина Вервельскаябелән бергә бу балаларны тәрбиягә алып үстергән диелә. Иргә 57 яшь булуы искәртелә. Түрәләр аның сугышка китүен ""патриотизм хисе"" белән аңлата. Шул ук вакытта Вәлиевларның ике улы да хәзерге вакытта сугышта диелә. ""Башинформ"" хәбәрендә бу гаиләнең республикада хөрмәтле булуы, 2021 елда ""Ата-ана батырлыгы"" дигән дәүләт бүләге алуы да искәртелә. Быел Русиядә гаилә елы игълан ителде. Ә 8 июльдә Русиядә Гаилә көне үткән иде. Мобилизацияләнгәннәрнең хатыннарыннан оешкан ""Путь домой"" хәрәкәте хәрбиләрне сугыштан кайтаруны таләп итеп ""Гаиләсез көн"" дигәнчара үткәрде. ""Гаилә елы, гаилә көне, гаилә парады, традицион гаилә кыйммәтләре. Нинди матур, купшы һәм ясалма сүзләр. Безнең хакимиятләрнең чын гаилә кыйммәтләре шундый: үз балалары иң яхшы тормышта яши, ә безнекеләр әтисез үсә"", дип белдерде хәрәкәт әгъзалары. Украинадагы сугышта катнашучы ихтыярилар һәм контракт белән киткән хәрбиләр кайчан мобилизацияләнгән яки Русия саклану министрлыгы белән кайчанга кадәр килешү төзегән булуларына да карамастан, сугыш бетмичәөйләренә кайтмаячак. Бу хакта блогерлар һәм Украинадагы сугыш турында язучы медиалар хезмәткәрләре белән очрашуда Русия президенты Владимир Путинәйтте. Путин игълан иткән ""өлешчә"" мобилизациянең тәмамлануы турында фәрман булмаганга, контрактчыларны өйләренә ибәрмәү өчен юридик мөмкинлек бар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстанда 29 бала атасы сугышка киткән,1,news,Яңылыҡтар,1790,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanda-29-bala-atasi-sugishka-kitkan/33123731.html,2024-09-17T18:01:08+03:00
"Бына әле лә, көҙҙөң бөтмәҫ эштәрен ситкә ҡуйып, Атайсал халыҡты социаль хеҙмәтләндереү үҙәгендә эшләп хаҡлы ялға сыҡҡан бер төркөм ололар директорыбыҙ Зифа Ибраһимованың инициативаһы менән изге эшкә тотондо. Маҡсаттары - хәрби операцияла ҡатнашҡан яҡташтарға хәлдәренән килгән тиклем ярҙам итеү. Береһенең ейәне, икенсеһенең туғаны яуҙа һәләк булған. Күптәренең улдары, кейәүҙәре, яҡындары бөгөнгө көндә ут эсендә. Ошондай шарттарҙа берләшеү, ҡулдан килгәнде эшләмәү ҙур хилафлыҡ булыр ние. Иң тәүҙә бөгөнгө көндә райондаш яугирҙарға нимәләр кәрәк булыуын өйрәндек. Әлбиттә, оло финанс сығымдар талап ителгән эштәргә дәғүә итә алмайбыҙ. Уйлаштыҡ, кәңәшләштек, район ветерандар советы етәксеһе Олег Ғәлиев менән һөйләштек. Дөйөм фекергә килеп, дрондарҙан һаҡланыу одеялдары тегергә булдыҡ. Башта интернеттан одеялдарҙы тегеү технологияһын, ниндәй размерҙа, нисә ҡатлы итеп эшләргә, ниндәй материалдар ҡулланырға икәнлеген ентекле өйрәндек. Был өс ҡатлы, 210 х 160 сантиметр ҙурлығында тегелгән одеялдың үҙенсәлеге шунда: уның бер ҡаты махсус ҡатнашма һиптерелгән фольгалы полиэтилендан (фольгированный вспененный полиэтилен) тегелә. Тап ошо ҡатлам һалдаттың кәүҙәһен дрондарҙан һаҡлай ҙа инде – йәғни йылылыҡ юғалтыуға юл ҡуймай һәм шул уҡ ваҡытта тепловизорҙан да ышаныслы һаҡлай. Тағы ла уның бер отошло яғы бар, был одеялды ябынып йә түшәп ятырға, носилка итеп ҡулланырға ла мөмкин, кәрәк икән, палатка итеп ҡорорға ла була. Өҫкө ҡаты маскировка материалынан, ямғыр үткәрмәй. Кәрәкле материалдар йүнләп алыу байтаҡ сығымдар талап итте. Был тәңгәлдә шәхси эшҡыуар Илмир Ибраһимовтың даими финанс ярҙамы ҙур терәк булды. Арабыҙҙа электән тегеү оҫтаһы булып танылған Ҡарағолова Сәрүәр апайҙың булыуы эште күпкә еңеләйтте. Уның етәкселегендә тегеү эшен яҡшы белгән төркөмдәштәребеҙ Фәйләрә Хәйбуллина, Мәүлиҙә Ҡарағолова, Әлфиә Исмаҡовалар эште башлап та ебәрҙеләр. Материалдың ос-мотон да әрәм итмәйбеҙ – ҡалған ҡырҡымдары маскировка селтәре үреүгә китә. Аҙнаһына, материалдың килеп өлгөрөүенә ҡарап, 1-2 тапҡыр йыйылабыҙ. Эшебеҙҙе яңыраҡ ҡына башлауыбыҙға ҡарамаҫтан, бөгөнгө көндә 15 одеял әҙер, 3 маскировка селтәре үрелгән. Әлегә төркөмдә күп түгелбеҙ – 10-12 кеше. Тегеүселәр өҫтәлә баралар. Йәш килендәр ҙә ихлас ярҙам итеп, бер сетка үрә һалып ҡуйҙылар. Бөтә был эштәр менән Атайсал халыҡты социаль хеҙмәтләндереү үҙәге директоры Зифа Рәмил ҡыҙы Ибраһимова етәкселек итә. Үҙенең төп эшенән тыш, бағыусылар таба, материал йүнләй, эшләргә урын һөйләшә, эштәргә йүнәлеш бирә, интернеттан кәрәкле мәғлүмәт эҙләй, өйрәнә, беҙгә өйрәтә. Киләсәккә пландарыбыҙ ҙур. Артабанғы эштәрҙе тегеү йүнәлешендә үҫтерергә уйлайбыҙ. Үҙебеҙҙең кассирыбыҙ бар. Гел генә ситтән көтөп ултырмай, хәл барынса аҡсаһын да йыябыҙ. Шулай уҡ төркөмдәге кеше һанын арттырыу ҙа күҙ уңында тотола, шуға ла теләүселәр рәхим итһендәр. Әлегә тик Байназар һәм Ҡурғашлы ауылдарында йәшәгән пенсионерҙар йәлеп ителһә, киләсәктә яҡын-тирәләге коллегаларыбыҙҙы ла ҡушып алырға уй бар. Төркөмдө тик бер генә теләк берләштерә: тиҙерәк һуғыштар туҡтаһын, илебеҙҙә, донъяла тыныслыҡ урынлашһын. Ут эсендә йөрөгән ир-егеттәребеҙ имен-һау үҙ ғаиләләре, балалары, ата-әсәләре янына әйләнеп ҡайтһындар. Әгәр беҙ теккән одеялдар, үргән маскировка селтәрҙәре Аллаһү Тәғәләнең ҡушыуы буйынса һис юғы бер генә һалдаттың ғүмерен һаҡлап ҡала икән, беҙ үҙ маҡсатыбыҙға ирештек, бөйөк Раббыбыҙ беҙҙең доғаларҙы ишетте, тип ҡыуаныр инек. Ә бит районда беҙҙең һымаҡ төркөмдәр бихисап. Уларҙы ла ошондай маҡсат берләштереүенә иманым камил. Әйҙәгеҙ, райондаштар, көстән килгәнде эшләйек, күмәкләгән - яу ҡайтарған, тип юҡҡа әйтмәгән бит халыҡ. Һәр икебеҙгә уңыштар юлдаш булһын!",Дрондарҙан һаҡлау одеялдары тегәбеҙ,0,analytics,Йәмғиәт,3623,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-09-26/drondar-an-a-lau-odeyaldary-teg-be-4495239,2025-09-26T18:00:00+00:00
"Өфөләге вуз-ара студенттар кампусында спорт медицинаһында диагностикалауҙың заманса технологиялары тураһында һөйләштеләр. Спорт медицинаһында диагностикалауҙың заманса технологиялары оҫталыҡ дәрестәре спорт медицинаһы тармағында  һөнәри үҙ-ара эшмәкәрлекте булдырыу һәм Башҡортостанда йәшәүселәргә махсус медицина ярҙамын камиллаштырыуҙы тәьмин итеү маҡсатында ойошторолған. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, быйыл октябрҙә Рәсәй Һаулыҡ һаҡлау министрлығының Башҡорт дәүләт медицина университетында Адаптив физик культура һәм спорт медицинаһы кафедраһы асылды. Унда һөнәри спортсылар һәм физкультура яратыусылар менән эшләү өсөн медицина белемле юғары квалификациялы белгестәр әҙерләнәсәк. Кафедраға педагогия фәндәре кандидаты, Спорт теорияһы һәм методикаһы ғилми белгеслеге буйынса доцент, 80-дән ашыу ғилми эш, дүрт монография, 12 уҡыу пособиеһы авторы Алексей Лукьянов етәкселек итә. Ул үҙе Рәсәйҙең ауыр атлетика буйынса спорты мастеры, 18 йыл хеҙмәт стажы булған тренер, юғары категориялы тренер-уҡытыусы. Дауалау физкультураһы һәм спорт медицинаһы табибы, Рәсәй Фәндәр академияһының почетлы докторы, Континенталь хоккей лигаһының һөнәри хоккей клубтарының спорт реабилитациялауы буйынса табип-консультанты Михаил Касаткин оҫталыҡ дәрестәрендә эксперт булды. Конференцияны асҡанда Башҡорт дәүләт медицина университеты ректоры, профессор Валентин Павлов, Динамо йәмғиәте рәйесенең беренсе урынбаҫары, алты тапҡыр донъя чемпионы Максим Чудов һәм башҡалар ҡатнашты. Адаптив физик культура һәм спорт медицинаһы кафедраһында уҡырға инеү буйынса йыйыу бара. Кафедрала студенттарға, ординаторҙарға, аспиранттарға яңы белем алырға, спорт медицинаһы буйынса квалификация алырға була. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Әле бында уҡырға инергә була,0,analytics,Социаль мәсьәлә,1778,https://bashgazet.ru/articles/sotsial-m-s-l/2025-12-24/le-bynda-u-yr-a-inerg-bula-4524873,2025-12-24T14:30:00+00:00
"Республиканың балалар һәм үҫмерҙәр өсөн ""Йәншишмә"" һәм ""Аманат"" баҫмалары ""Китап-байрам"" байрамында шашка турниры үткәрә.",Балаларға – шахмат турниры,1,news,Яңылыҡтар,121,https://yanshishma.com/articles/yanyliktar/2025-06-01/balalar-a-shahmat-turniry-4259474,2025-06-01T15:35:00+00:00
"""Килмешәк"" спектакленнән. Татар драматургы Сөмбел Гаффарованың ""Килмешәк"" әсәренең бер өлеше Словения радиосында радиопостановка итеп ясадылар. Ул Словенияның. . радиосындаяңгырады. ""Мин берничә ел элек Кытайда халыкара драматургия лабораториясендә катнаштым. Шул лаборатория нәтиәсе итеп ""Килмешәк"" әсәре барлыкка килде. Шушы лаборатория кысаларында барлыкка килгән әсәрләрнең кисәкләре Норвегияда күрсәтелде һәм аларны төрле ил режиссерлары сәхнәләштерер өчен үзләренә алды. Минекен Фәритабый Бикчәнтаевалды. Шушы лабораториянең оештурычалырнаң берсе Вилма Штритоф Словениядан. Ул радиода шундый тапшыру эзерләгән – лаборатория кысаларында бөтен язылган әсәрләр турында берәм-берәм сөйләнде, авторлары турында да сөйләнде, һәм шушы әсәрләрнең өзекләре радиопостановка итеп эшләнде"", дип сөйләде Азатлыкка Сөмбел Гаффарова. ""Ул пьеса татар, инглиз, кытай телләрендә бар. Хәзер бер өлеше словен телендә дә бар"", дип өстәде Сөмбел. Яшь драматург Сөмбел Гаффарова әсәре нигезендә куелган ""Килмешәк"" спектакле Камал театры сәхнәсендә бара. Туган ир кайда? Үзең яшәгән ирме яки кендек каның тамган нигезме? Үз ватаныңа үги бала булгач, аны яратып буламы? Биредә шул сораулар күтәрелә. Сөмбел Гаффарова мөһаирлек – бүген иң кискен проблемнарның берсе дип саный. Гаффароваәйтүенчә, пьесадагы төп герой – реаль кеше: ""Ул – дәү әниемнең абыйсы Нәкыйп Әүхәдиев. Абый 18 яше тулыр-тулмас сугышка китә, берничә елдан соң хәбәрсез югала. Нишләптер абыйның исемен дә үзгәртәсем килмәде. Чөнки гаиләдәге ышанудан ерагаеп булмады. Хәтерлим әле, Нәкыйп абыйны әнием дә эзләтеп карады, апалары да төрле архивларга мөрәәгать итте, әмма ул суга төшкәндәй юк булган иде. Мәрьямбикә әби аның исәнлегенә, кайдадыр яшәп ятуына бик ышана иде. Менә бу ышану гаиләбездә матур бер риваятькә әйләнде. Аның исән дип уйлау безгә ниндидер бер иңеллек бирде"".2019 нче елда Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт Академия театры үз тарихында беренче мәртәбә Һиндстанга спектакль белән барды. Һиндстанның Дәүләт драма мәктәбе оештырган халыкара фестивальдә катнашып, Дәһли һәм Варанаси шәһәрләрендә Сөмбел Гаффарова пьесасы нигезендә Фәрит Бикчәнтәев сәхнәләштергән ""Килмешәк"" спектаклен тәкъдим итте. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","Сөмбел Гаффарованың ""Килмешәк"" әсәре Словения радиосында яңгырады",1,news,Яңылыҡтар,2413,https://www.azatliq.org/a/31163806.html,2021-03-22T14:46:21+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТатарстан мөфтие Камил Сәмигуллин гасырда яшәгән Шиһабетдин Мәранинең катнаш никахларга багышланган кулъязмасынкүчереп бастырырга теләмәветурында белдерде. Галимнәр мөфтиятнең бүгенге сәяси вазгыятькә яраклашуы һәм мирасны кайтаруда куркып эш итүе турында Азатлыкка сөйләде. Камил Сәмигуллин Мәранинең кулъязмасын ни өчен бастырырга теләмәве турында 16 гыйнварда Мәрани мәчетендә дин галименә багышланган фәнни конференциядә сөйләгән иде. ""Мәрани хәзрәтебез мөселман булмаган кызлар белән никах укуны тыя. Урыс һәм башка милләтләр турында әйтә: гаиләләребез бозылмасын, таркалмасын. Алар мөселман булырга тиеш, алар әлегә китап (әһелләре) түгел дип дәлилләр китерә. Бу аерым тема, шуңа без аны күчермәдек һәм бастырмадык"", диде ул. Әлеге кулъязма""Тәзкирәте-л-мөниб би гәдам тәзкият әле-с-салиб""(""Мәсихчеләрнең чистаруы булмау турында тәүбә кылучының искәртүе"") дип атала. Моңа кадәр тарих фәннәре докторы Рамил Адһамовныңфәнни мәкаләсендәбу хезмәт турында Мәрани ""Русия империясендә яшәүче православ динен тотучылар мәүси дигән нәтиә ясаган"", дип язган. ""Христиан дине дүрт Инилдәге (Евангелие) биш нигезгә нигезләнә. Христианнарның күпчелеге шушы нигезләр белән яши, зур булмаган бер өлеше генә аларны кабул итми. Алар троицага, Улның (троицада өчаллалыкның берсе) Мәрьям карынына иңдерелүенә, Гайсәнең үзен корбан итүенә, тәүбәгә килүенә, шулай ук, үзләренең кылган гөнаһлары өчен рухани алдында тәүбәгә килүенә ышаналар. Болар барысы да мөшриклек һәм имансызлык санала"", дигән цитат китерә Мәрани кулъязмасыннан Адһамов. Шулай ук Мәрани бу хезмәттә христианнарның мәүси булуына атакайларның абруена сукырларча ышану да сәбәп була дип язган. Шул ук вакытта, Рамил Адһамов язуынча, Мәрани барлык христиан кызлары белән никах укытуны тулысынча тыймаган. Моның өчен алар троицаны, Мәрьямнең һәм Гайсәнең илаһи зат булуын инкарь итәргә тиеш дигән ул. Бүгенге урыслаштыруга йөз тоткан сәяси шартларда һәм Русиянең кырыс кануннары нигезендә урыс-православларны мәүси дип атаган, катнаш никахларны тыярга чакырган хезмәтне бастыру төрле бәхәс уятырга мөмкин. Димәк, Русиядәге бүгенге вазгыять татар мирасын кайтарудан мәхрүм итә булып чыгамы? Галимә Резидә Сафиуллина Мәранинең бу хезмәте турында хәбәрдар. — Мәрани ул вакытта да вазгыятьне күреп торган, — ди ул. — Ул чорда хатын-кыз иренә буйсынып яшәсә дә, баланың тәрбиясе анадан икәнне белеп, балалар мөселман булып үсмәс дигәнне аңлаган. Шуңа да ул шундый итиһат чыгарган. Безнең шартларда татар-мөселман кешенең баласы мөселман булмавы ихтимал. Аныңча, бу хезмәтне бастырырга теләмәүләре белән ул килешми. — Камил хәзрәт белән мин, галимә буларак, килешеп бетмәсәм дә, аны бик яхшы аңлыйм, — ди ул. — Ул сәяси вәзгыятьне исәпкә алып сүз йөртергә мәбүр. Югыйсә аны милләтара ызгыш-талашта гәепләүләре ихтимал. Шәхсән үзем тарихи чыганакларны халыкка ничек бар, шул рәвештә иткерү тиешле дип саныйм. Шулай да, кабатлап әйтәм, бу — фәнни караш. Аңа барысы да әзер түгел, алдан ук тискәре һәм бозык аңлау булырга мөмкин. Шуңа күрә бу мәсъәләне кабартмау хәерлерәктер. Ничек инде бу хезмәтне бастырып булмый? Ул бу сүзне әйткән. Мин аны күчереп бастырмау белән килешмим. Бу — безнең мирас. Аны ничек бар, шулай иткерергә кирәк. Без аны берничек тә яшерергә тиеш түгел. Бүгенге шартларда бу фикерне кычкырып әйтү мөмкин түгел инде. Безне милләтчелектә гаепләүләре ихтимал. Шуңа күрә сак булырга мәбүрләр. Мимар Синан нәфис сәнгать университеты профессоры, доктор Исмаил Төркоглы Мәранинең кулъязмасын бастырырга теләмәүләре мөфти Камил Сәмигуллинның куркуына бәйле дип исәпли, гәрчә үзе бу хезмәт белән таныш түгеллеген әйтә. — Мәрани урыслар белән эшләгән кеше, — ди ул. — Минемчә, ул китапта урысларны рәнетүче бер сүз дә юк. Мәрани археологик әмгыятьтә һәм башка оешмаларда урыслар белән эшләгән. Ул аларны яманлап сүз язган дип уйламыйм. Мәрани зирәк һәм акыллы кеше. Ул урыслар белән яшәүне аңлаган һәм урыс телен өйрәнергә кушкан. Хәзерге мөфти куркадыр дип уйлыйм. Әлеге китапны бастырсаң, бер проблем да булмас. Мөфти курка. Ул Төркиядә укыган кеше буларак ФСБ контролендә, минемчә. Татар мирасы бетте. Бөтен тарих институтында татарга бәйле тикшеренүләрне тыялар. Инде татар теле дә бетә. Хәзер милләт өчен начар вакыт. Әгәр дә кулъязмада шулай дип язылса, куркудан аны бастырмасалар, мин аларны аңлыйм. Хәзер вакыты шундый. Анда бөтен мирасны бетерәләр. Моңа кадәр Исмаил Төрекоглы Мәранинең кулъязмаларның күбесенең өйрәнелмәве турында Азатлыккасөйләгән иде. Соңгы елларда Русия хакимияте һәм мөфтиятләр ""традицион ислам"" турында күп сөйли. Алар Октябрь инкыйлабына кадәр басылган дини мирас нигезендә эш итәргә чакыра. 2019 елда Болгарда узган Русия мөселманнарының илаһият мирасыыенында Милләтләр эшләре федераль агентлыгы вәкиле Русиядә мөселманнар арасында патриотизмны дини мирас белән күтәрергә чакырган иде. Шул ук вакытта татарның дини мирасында бүгенге сәяси вазгыятькә каршы килә торган фикерләр дә күп. Русия диния нәзарәте рәисенең беренче урынбасары Дамир Мөхетдиновфикеренчә, татар илаһият мирасы төрле каршылыклардан тора. ""Кемнең хаклы, кемнең ялгышканын ачык әйтеп булмый. Берәр шәхесне тәссавуф, суфичылыкка якын булганы өчен күтәрәләр, икенчесен, әйтик, Ризаэтдин Фәхретдиннесәләфичелек, ваһһабчылыкка якын булган дип төшерергә телиләр"", дип сөйләгән иде ул. Моннан тыш, Татарстанда катнаш гаиләләр саны арта. 2023 елның алты аенда гына да Казанда өйләнешкән парларның 30 процентыкатнаш никах корган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","""Катнаш никахларга каршы булган"". Мәрани мирасын нигә яшерәләр?",0,analytics,Дин,5535,https://www.azatliq.org/a/marjani-mirasin-nige-yashereler/32817987.html,2024-02-14T01:14:26+03:00
Республика Башлығы грантына төшөрөлгән был проект 20 сериянан тора. Унда Ләйсән исемле Өфө ҡыҙы (Айсулпан Фәйзуллина) Радмир исемле Норильск егетенә (Сыңғыҙ Ғиләжев) башҡорт телен өйрәтә.,"ҺИН, МИН ҺӘМ БАР ДОНЪЯ. (дауамы, 11-20 серия)",0,analytics,Йәмғиәт,187,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-02-18/in-min-m-bar-don-ya-dauamy-11-20-seriya-4126877,2025-02-18T16:53:17+00:00
"Кейәү ҡартәсәйе менән йәшәй. Ул әбей һикһәнгә етеп бара инде. Тәүҙә ул һеңлемдең килен булып төшөүенә ҡаршы килде. Унан яҡшы эштә эшләүен, эшлекле булыуын күреп сат йәбеште. Бергә йәшәнеләр. Кейәү һеңлемде туҡмағанда көлөп тик ултырған икән.","Апай, мин ниңә уның менән йәшәнем икән? """,0,analytics,Бәхәс,241,https://shonkar.com/articles/b-kh-s-alma-y/2025-03-02/apay-min-ni-uny-men-n-y-sh-nem-ik-n-4141993,2025-03-02T17:47:00+00:00
"Яугирҙың уңышлы үтәлгән заданиелары ла байтаҡ. Шулай ҙа ул батырлығы  тураһында һөйләргә теләмәй.  БПЛА  операторы күберәк тыуған яҡ, йорт, ғаилә, тыуған ил тураһында күберәк уйлай. Хеҙмәт иткән осоронда ул бер нисә тапҡыр яралана. Дауаланғандан һуң  һәр ваҡыт хәрби бурысын үтәргә кире ҡайта. Уның әйтеүенсә, махсус операцияның тәүге ваҡытында Рәсәй армияһы традицион һуғыш төрҙәренә — артиллерияға, бронетехникаға, авиацияға өҫтөнлөк ҡуя. Уларҙың роле әле лә мөһим, был РФ Оборона министрлығының көндәлек мәғлүмәттәренән күренә. Әммә шулай уҡ БПЛА операторҙарының эше беренсе планға сығыуы ла асыҡ. Был турала илдең оборона ведомствоһы отчеттары ла һөйләй. – Рәсәй хәрбиҙәре пилотһыҙ осоу аппараттары эшен уңышлы үҙләштерә. Башта үҙ аллы уҡый, һуңынан тәжрибәле инструкторҙар етәкселегендә полигондарҙа әҙерлек үтә. Әммә тәжрибә алғы һыҙыҡта туплана. Хәҙерге дроноводтар әҙерлеклерәк. Улар йәшерәк тә, реакцияһы ла тиҙерәк. Мин бер нисек тә бер нисә йыл элек бәләкәй күк йөҙөн яулаған яугирҙарҙың кимәлен төшөрмәйем. Әммә пилотһыҙ системалар ғәскәрҙәрен булдырыу — яңы алға китеш, тип танырға кәрәк. Беҙҙең рәттәрҙе гаджеттар, компьютерҙар һәм башҡа шундай ҡорамалдар менән бай тәжрибәгә эйә булған йәш белгестәр тулыландыра. Тәжрибә һәм йәшлек бер-береһен тулыландыра. Һөҙөмтәлә — үҙ  маҡсаттарына өлгәшеү өсөн яйға һалынған эш, – ти «Әхмәт» ҡушаматлы яугир. Туғандары һәм яҡындары тураһында уйҙар көс өҫтәй, уларҙың доғалары бик ярҙам итә. Әйткәндәй, ғинуарҙа яугир ҡыҫҡа ваҡытлы отпускыла булған. Йөрөгән ҡыҙы Оля эргәһенә Мәскәүгә килеп, Ҡыҙыл майҙанда тәҡдим яһаған. Киләһе отпускыла яҙылышырға теләйҙәр. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","«Яҡындарымдың доғалары ярҙам итә», – ти БПЛА операторы.",1,news,Яңылыҡтар,1789,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-13/ya-yndarymdy-do-alary-yar-am-it-ti-bpla-operatory-4576858,2026-02-13T11:45:00+00:00
"""Кырым"" фильмының белдерүеБеренче каналның ""Кырым"" фильмы премьерасын 17 мартта күрсәтәчәге турында ТАСС хәбәр итә. Фильм саклану министрлыгы, мәдәният министрлыгы, Русиянең хәрби-патриотик әмгыяте һәм Кино фонды ярдәмендә төшерелгән. Фильмдагы вакыйгалар 2014 елның язында, Кырым Русия тарафыннан аннексияләнгән вакытта бара. Сюжет нигезендә – Акъяр (Севастополь) егетенең һәм украин журналист кызының мәхәббәте. ""Кырым"" прокатка 2017 елның 28 сентябрендә чыкты. Аңа кадәр фильмның рейтингын күтәрү өчен ""Кино Поиск"" порталындагы дистә меңнәрчә аккаунтны имерү турында билгеле булды. Былтыр май аенда Русия Дәүләт Думасы сайлау турындагы канунга үзгәрешләр кертте. Президент сайлау мартның өченче якшәмбесенә күчерелде. 2018 елда ул 18 мартка туры килә. Бу – Русиянең Кырымны кушуы турында килешү төзелгән көн. Моңа кадәр Русия президентын сайлау мартның икенче якшәмбесендә уздырыла иде. Украина һәм халыкара даирәләр Кырымның Русиягә кушылуын танымый һәм ярымутаруны украин ире дип саный. 2014 елда АКШ һәм Европа берлеге Кырым аннексиясе һәм Украинаның көнчыгышындагы низагка тыкшынуы өчен Русиягә карата чикләүләр кертте, алар берничә тапкырозайтылды.","Сайлау алдыннан ""тынлык көнендә"" Беренче канал ""Кырым"" фильмын күрсәтәчәк",1,news,Яңылыҡтар,1156,https://www.azatliq.org/a/29082058.html,2018-03-06T06:22:26+00:00
"Сәйәси һәм иҡтисади коммуникациялар агентлығы йыл да Рәсәй Федерацияһы субъекттарында һөҙөмтәле идара итеү рейтингы ойоштора. Уның былтырғы йомғаҡтарынан күренеүенсә, Башҡортостан үҙ позицияһын күпкә яҡшыртҡан: 19-сы урындан 12-сегә күтәрелгән. Хеҙмәт сифаты сағыла Билдәле булыуынса, был рейтинг өс блокка бүленгән – сәйәси-идара итеү, социаль һәм финанс-иҡтисади йәһәттән эштәргә айырым баһа ҡуйыла. Дөйөм һөҙөмтә иһә ошо йүнәлештәрҙең уртаса арифметик күрһәткестәренә ҡарап билдәләнә. Рейтингта төбәк башҡарма власының һәм Рәсәй субъекттарындағы юғары вазифалы кешеләрҙең эшмәкәрлеге баһалана, хеҙмәт сифаты сағыла. 2025 йылда яҡшы һөҙөмтә күрһәткән тәүге 20 субъект исемлеге: Мәскәү ҡалаһы, Төмән өлкәһе, Чечен Республикаһы, Ленинград өлкәһе, Татарстан Республикаһы, Силәбе өлкәһе, Ямал-Ненец автономиялы округы, Түбәнге Новгород һәм Тула өлкәләре, Санкт-Петербург ҡалаһы, Мәскәү өлкәһе, Башҡортостан Республикаһы, шулай уҡ Белгород, Сахалин, Ростов, Калуга өлкәләре, Ханты-Манси автономиялы округы, Курск өлкәһе, Краснодар крайы һәм Һамар өлкәһе. Идара итеү һөҙөмтәлелегенең уртаса балл үҫеше илдең 27 субъектында теркәлгән. Был күрһәткес 2024 йылдыҡы менән сағыштырғанда күпкә юғары – ул ваҡытта 14 төбәктә ошондай йылдамлыҡ билдәләнгән булған. Иң яҡшылар үҙ позицияһын һиҙелерлек нығытты. Ошондай ыңғай үҫеш күрһәткәндәр араһында Ленинград өлкәһе, Татарстан һәм Башҡортостан сағыу миҫал булып тора, – тиелә тикшеренеү йомғаҡтарында. Тәүге блокта – сәйәси-идара итеү йүнәлеше буйынса – 75 субъектта уртаса балл кимәле күтәрелгән. Башҡортостан был йәһәттән тәүге унау исемлегендә. Ул 15-се урындан бишенсегә күскән. Әйткәндәй, Курск өлкәһе лә ошондай юғары һөҙөмтәгә өлгәшкән: 18-сенән алтынсы урынға күтәрелгән. – Башҡортостандың идара итеү моделе илдә иң һөҙөмтәлеләр иҫәбенә юҡҡа ғына инмәне, – тип билдәләй Рәсәй Хөкүмәте ҡарамағындағы Финанс университетының Өфө филиалындағы иҡтисад, менеджмент һәм маркетинг кафедраһы доценты, иҡтисад фәндәре кандидаты Рөстәм Камалов. – Республикабыҙ власы, федераль үҙәктән төбәк ҡаҙнаһына кире ҡайтарыу шарты булмаған ярҙам йәлеп итеп, Башҡортостан үҫешен, ихтыяждарын һөҙөмтәле тәьмин итә. Төбәк Башлығы Радий Хәбировтың идара итеү командаһына компетентлыҡ хас – федераль ярҙам алыуға өлгәшеү һәм уны уңышлы файҙаланыу етәкселек эшендә мөһим әһәмиәткә эйә. 19-сы урындан 12-сегә күтәрелеү тәү сиратта, әлбиттә, Радий Фәрит улының тырышлығы, йүнселлеге арҡаһында мөмкин булды. Иң мөһиме – тотороҡлолоҡ Тикшеренеү эше авторҙары билдәләүенсә, республика власының төп ҡаҙаныштарының береһе – төбәктә социаль-сәйәси тотороҡлолоҡто тәьмин итеү. Был, әлбиттә, әлеге иҡтисади йәһәттән ҡатмарлы мәлдә, бюджет сикләүҙәре шарттарында еңел булмаған мәсьәлә. – Әлбиттә, иң мөһиме – тотороҡлолоҡто һаҡлау, – тип билдәләй Рәсәй Хөкүмәте ҡарамағындағы Финанс университетының Өфө филиалындағы иҡтисад, менеджмент һәм маркетинг кафедраһы доценты, иҡтисад фәндәре кандидаты Рөстәм Камалов. – Социаль-сәйәси өлкәнең тотороҡлолоғо – иҡтисадтың ныҡлығынан. Нефть химияһын эшкәртеү, машина эшләү һәм стандарт тармаҡтар – төҙөлөш, хеҙмәтләндереү өлкәһе, аграр сектор һ. б. – барыһы ла ҡатмарлы осорҙа бер урында тормай, үҫеш кисерә. Федераль эксперттар баһаһы буйынса, Башҡортостан сәнәғәттә, ауыл хужалығында юғары эш һөҙөмтәһе күрһәтә, инвестиция йәһәтенән ылыҡтырғыс көскә эйә. Быға республиканың Рәсәй төбәктәре араһында сәнәғәт кластерҙары төҙөүҙә лидерлығы булышлыҡ итә. Иҡтисадҡа инвестициялар күләме 783,8 миллиард һумға ҡәҙәр еткән. Шул уҡ ваҡытта рейтингта, статистика күрһәткестәренән тыш, компетентлы эксперттарҙың фекере лә иҫәпкә алына. Тимәк, барыһы ла асыҡтан-асыҡ баһалана. Йәмғиәттә үҙ-ара бәйләнештәрҙе нығытыу, граждандар берҙәмлеге буйынса ла республиканың идара итеү командаһы эше юғары баһа алған. Социологтар билдәләүенсә, был йәһәттән төп күрһәткес – илдә йәшәгән төрлө халыҡтар араһындағы рухи бәйләнеш кимәле. Ул, мәҫәлән, 2021 йылда 73,1 процент тәшкил итһә, былтыр 82,5 процентҡа еткән. – Иҡтисади йәһәттән тотороҡлолоҡ социаль блокты үҫтереү мөмкинлеген бирә. Был иһә милләттәр араһындағы мөнәсәбәтте яҡшыртыуға, дәүләт менән йәмғиәттең бер-береһен ишетеп, аңлап, уртаҡ маҡсатта берләшеүенә булышлыҡ итә, – ти иҡтисад фәндәре кандидаты Рөстәм Камалов. – Халыҡ Башҡортостанды ярата, уны йәшәү өсөн бар яҡлап уңайлы ер тип белә. Улар бер-береһенең рухи ҡиммәттәренә, мәҙәниәтенә иғтибарлы, ихтирамлы. Уңайлы шарттарҙа яҡшы йәшәһәң, кире тойғолар, милләтселек күпкә кәмей. Башҡортостанда ошо йәһәттән хәл-торош яҡшыра, һәм был бер ҙә көтөлмәгәнсә түгел. Иҡтисади тотороҡлолоҡто тәьмин итеп, республика етәкселеге милләттәр араһындағы бәйләнеште үҫтереү өсөн уңайлы шарттар булдыра. 54 ярҙам сараһы ғәмәлдә Рейтингта сағылыш тапҡан тағы бер күренеш – Башҡортостандың махсус хәрби операция биләмәһендәгеләргә һәм яугирҙәрҙең ғаилә ағзаларына ярҙам итеү буйынса лидер төбәктәрҙең береһе булыуы. Белеүебеҙсә, был йәһәттән әһәмиәтле йәмәғәт проекттары республика Башлығы Радий Хәбировтың шәхси контролендә тормошҡа ашырыла. Төбәк власы МХО яугирҙәрен, уларҙың ғаилә ағзаларын хәстәрләүгә ҙур иғтибар бүлә, ошо бурыстарҙы йәмәғәтселек менән берлектә үтәй. – Был эште киң йәйелдереп, яҡшы һөҙөмтәләргә өлгәштек. Әлбиттә, махсус хәрби операция яугирҙәренә, уларҙың ғаиләләренә һәр төбәктә ярҙам итәләр. Әммә бында төп мәсьәлә – эштең киң алып барылыуында. Башҡортостан тап шуның менән өҫтөнлөктә, – ти иҡтисад фәндәре кандидаты Рөстәм Камалов. Билдәле булыуынса, республикала МХО-ла ҡатнашыусылар һәм уларҙың ғаиләләре өсөн 54 ярҙам сараһы ғәмәлдә. Был маҡсаттарға төбәк ҡаҙнаһынан финанс булышлыҡ ике тапҡырға тиерлек артты: 2024 йылда 13,4 миллиард һум булһа, былтыр 25,5 миллиард һумға етте. Беҙҙәге башланғыстар Рәсәйҙең башҡа төбәктәренә лә таратылды, хуплау тапты. 2025 йылдың 12 февралендә ҡабул ителгән Башҡортостан Республикаһында махсус хәрби операцияла ҡатнашыусылар өсөн Башҡортостан геройҙары программаһын тормошҡа ашырыу тураһындағы Указға ярашлы, төбәктә МХО яугирҙәренән, ветерандарынан белгестәр әҙерләү эше уңышлы бара. Фотола: республикала МХО яугирҙәренә ярҙам эше дәррәү бара. Айрат Нурмөхәмәтов фотоһы.",19-сы урындан – 12-сегә,0,analytics,Иҡтисад,6067,https://bashgazet.ru/articles/i-tisad/2026-01-24/19-sy-uryndan-12-seg-4549864,2026-01-24T09:30:00+00:00
"Радий Хабиров обратится с ежегодным Посланием Госсобранию – Курултаю Башкортостана. Руководитель региона обозначит задачи парламентариев и управленческой команды на 2025 год и среднесрочную перспективу. Прямую трансляцию можно будет посмотреть в эфире телеканалов БСТ, «Башкортостан 24», «Вся Уфа», на сайте Госсобрания – Курултая республики и в группе Администрации Главы Республики Башкортостан.",Глава Башкортостана Радий Хабиров выступит с Посланием Государственному Собранию,0,analytics,Файҙалы эштәр,397,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-12-12/glava-bashkortostana-radiy-habirov-vystupit-s-poslaniem-gosudarstvennomu-sobraniyu-4048408,2024-12-12T09:17:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр2023 елның ноябрь-декабрь айларында Башкортстанда күптән түгел Русия ватандашлыгы алган 111 эшче мигрантны хәрби исәпкә куйганнар. Бу хакта Русия тикшерү комитетының Уфа гарнизоны хәрби-тикшерү бүлекчәсенә сылтама белән РБКяза. Моның өчен тикшерүчеләр хәрби комиссариат хезмәткәрләре белән берлектә эшче мигрантларның яши һәм эшли торган урыннарына рейдлар ясаганнар. Русиядә 2023 елда ватандашлык алучыларны эзләгәннәр. ""Тикшерү чаралары барышында ватандашлык алган 18-29 яшьләрендәге 111 кеше хәрби исәпкә куелды. Шулар арасында өчесе хәрби чакырылыш кысаларында хәрби хезмәткә чакырылды, өчесе ихтыяри рәвештә Русия кораллы көчләрендә контракт белән хәрби хезмәткә керде"", дигәннәр тикшерү комитетында. Эшче мигрантларны эзләп йөрүдә эчке эшләр министрлыгының миграция мәсьәләләре идарәсе вәкилләре дә катнашкан диелә. Русия ватандашлыгы булган эшче мигрантларны былтыр көз мәчетләрдән дә эзләгәннәр иде. Әйтик 20 октябрьдә Мәскәү өлкәсенең Котельники шәһәре мөселман үзәгендә куәт оешмалары хезмәткәрләре чираттагы рейд уздырды һәм мөселманнарны хәрби комиссариатка, ә аннары хәрби әзерлек үзәгенәалып китте. Шуннан соң мигрантлардан Русия саклану министрлыгы белән килешү имзалауны таләп итә башлаганнар иде. ""НЕРУССКИЙ""-каналыналып баручы, сәясәт белгече Ринат Мөхәммәтов Азатлык белән сөйләшкәндә Русия ватандашлыгы алган мигрантлар әмгыятьтә хокуклары аз якланган вәкилләр булып санала, аларның ватандашлыкны югалту куркынычы да бар, дип фикер белдергән иде. ""Ротациягә хәрбиләр кирәк. Күрәсең, хакимият мобилизациягә әзер түгел. Бу якынлашучы сайлау һәм илдәге вазгыять белән бәйле. Алар ризасызлык белдерүчеләр артыр дип курка"", диде ул. әясәтче Борис Вишневскийсүзләренчә, Русия ватандашлыгы алган мигрантларны сугышка ибәрү әмгыятьтә зур ризасызлык уятмаячак. Ә менә ватандашлыкларын югалтулары һәм илдән сөрелүләре бик ихтимал дип саный ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда Русия ватандашлыгы алган 111 мигрантны хәрби исәпкә куйганнар,1,news,Яңылыҡтар,1975,https://www.azatliq.org/a/32791070.html,2024-01-25T07:10:58+00:00
"Экспозиция Музея археологии и этнографии Института этнологических исследований им. Р. Г. Кузеева УФИЦ РАН пополнится уникальным виртуальным экспонатом «-». Это совместная работа расположенной в Межвузовском кампусе Уфы лаборатории -технологий и робототехники УГНТУ и Евразийского музея кочевых цивилизаций. Идея проекта родилась случайно - возможно ли с помощью -технологий поместить башкирскую юрту в виртуальную пространство? После предварительной проработки проекта было принято решение выйти с ним на конкурс лидерских проектов. - Кроме исторического и национального аспекта, нам еще хотелось показать, что УГНТУ это не только нефтегаз, но и даже музейные экспонаты через цифровые технологии, - говорит руководитель проекта Булат Шайбаков. В работе над «-», кроме Лаборатории -технологий и робототехники, задействованы сотрудники Центра реверс-инжиниринга УГНТУ и Музея археологии и этнографии ИЭИ УФИЦ РАН, активно помогают и учёные-историки. У команды проекта постоянное живое общение с представителями Музея археологии и этнографии. В их экспозиции есть исторически воссозданная башкирская юрта – на каркасе, из аутентичных материалов, с внутренним убранством, взятая за основу. Сначала была сделана фотограмметрия каждого предмета, панорамы снаружи и внутри юрты, произведено наземное лазерное сканирование, чтобы получить облако точек, для создания 3- моделей и работы с ними. Затем в лабораторной проработке были воссозданы сами модели, сцены, с участием сотрудников музея прописаны сценарии. Башкирская юрта и музейные экспонаты, составляющие ее убранство и имеющие историческую ценность, были полностью перенесены в виртуальное пространство. Их оцифровка производилась как вручную, так и переносом с наземного лазерного сканирования – с этим помогла лаборатория реверс-инжиниринга нефтяного вуза. Основная сложность была в том, что старинная утварь – предметы ручного труда, обладающие неоднородной структурой, сложной формой и, в основном, отсутствием симметрии. Материалы, из которых они сделаны,  тоже требовали индивидуального подхода в каждом случае. Кроме экспозиции в Музее археологии и этнографии ИЭИ УФИЦ РАН этот проект планируется задействовать в передвижных выставках и Евразийском музее кочевых цивилизаций. Юрту можно демонстрировать на всех больших выставках и форумах, где будет представлена Республика Башкортостан. Без громоздких экспонатов, только с набором –очков, погрузить посетителей в национальную историю. – Создание такого уникального экспоната значительно обогатит туристический опыт, поможет посетителям глубже погрузиться в культуру кочевых народов. Такой интерактивный подход привлечёт больше туристов, интересующихся историей и этнографией региона. Виртуальная юрта станет привлекательной точкой для образовательных туров и культурных программ, и безусловно расширит возможности экскурсионных маршрутов, – прокомментировала министр предпринимательства и туризма Республики Башкортостан Светлана Верещагина. На территории Российской Федерации проживает много в прошлом кочевых народов, и опыт уфимских ученых может быть перенят другими регионами, сценариев подобных виртуальных экскурсий по историческому национальному жилищу любого российского этноса может быть бесконечное множество, уверены в УГНТУ. Справочно Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Проект уфимского Межвузовского кампуса – это студенческое пространство с жилыми помещениями на 4,3 тысячи человек, учебно-научным комплексом, лабораториями, деловыми зонами, магазинами, уютными скверами и другими объектами комфортной городской среды, которые также будут доступны для всех жителей и гостей Уфы. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",Лаборатория Межвузовского кампуса Уфы разработала виртуальную юрту,0,analytics,Йәмғиәт,4025,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-01/laboratoriya-mezhvuzovskogo-kampusa-ufy-razrabotala-virtualnuyu-yurtu-4410107,2025-10-01T15:26:00+00:00
"Көсөгән — бөркөткә оҡшап торған бик ҙур ҡош. Буйы 72—84 см, ҡанаттарының йәйеме 180—215 см, ауырлығы  2,4—4,5 кг. Ҡыҙыл китап ҡошо. Көсөгәнде  төрлө урында төрлөсә йөрөтәләр, таҙғара, уба бөркөтө тигән атамалары ла бар. Латинса атамаһы –, русса – орел-могильник. Ҡарсығалар ғаиләһенә ҡарай. Ҡош тураһында Башҡортостан милли паркы етәкселеге хәбәр иткән. Сығанаҡ: Башинформ.",Һыу өҫтөндә көсөгән оса,1,news,Яңылыҡтар,373,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-03/yu-t-nd-k-s-g-n-osa-3909014,2024-09-03T11:04:00+00:00
"Кизләүдә (Евпатория) яр буе20 февраль Кырымга Башкортостанның Сибай шәһәреннән балалар килде. Балаларны Кизләүдә (Евпатория) ""Мечта"" шифаханәсендә урнаштыру каралган. Балалар белән 30 га якын укытучы, табип һәм хакимият вәкилләре дә килгән.250 бала өчен әзерләнгән программ нигезендә алар ике атна дәвамында ял итәчәкләр, дәваланачаклар, укуларыны да дәвам итәчәк. Балаларны үз укытучылары белән бергә ирле Кырым укытучылары да укытачак. Төрле түгәрәкләрдә катнашу, Акъяр (Севастополь), Ялтага сәяхәтләр дә оештыру күздә тотыла. Беренче төркемдә 14 яшькә кадәр 250 бала, ике атнадан соң аларны 250 өлкән сыйныф укучылары алыштырачак. Кырымга бару өчен Сибайда дәвам иткән экологик каза нәтиәсендә сәламәтлекләренә ныграк зыян килгән балаларны сайлаганнар диелә. Гыйнварда Башкортстанга Кырым башлыгы Сергей Аксеновкилгән иде. Ул Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров белән Сибайда да булып китте. Шул вакытта шәһәрнең 500 ләп баласы Кырымдагы шифаханәләргә ибәреләчәк дипхәбәр ителде. Сентябрь аенда Кырымдагы ""Крымский титан"" корылмасыннан зарарлы химик матдәләр чыгып, Әрмәни шәһәреннән мәктәп һәм мәктәпкәчә яшьтәге балаларның бер өлешен Кизләүдәге шифаханәләргә күчергәннәр иде. Ул вакытта Кизләүгә күчерелгән кайбер балаларны начар шартларда урнаштырылганнары хакында ирле матбугатта хәбәрләр булды.",Сибай балалары Кырымга дәваланырга килде,1,news,Яңылыҡтар,1300,https://www.azatliq.org/a/29780714.html,2019-02-20T11:11:05+00:00
"фикерләрКазанның Яңа бистә зиратына мәдәни мирас объекты статусы бирү бәхәсле мәсьәлә, дип саный Татарстанның мәдәни мирас объектларын саклау дәүләт комитеты рәисе Иван Гущин. Бу хакта ул бүген хөкүмәттә узган матбугат очрашуында белдерде. — Беренчедән, зират мәдәни мирас объекты режимына кушылганда реставрация чыгымнары өч тапкырга арта. Без тоткыннарга әвереләбез, шуңа да әйдәгез төзекләндерү эшләрен башкарыйк дим. Мәсьәлә зиратның статусында түгелдер, ә Арча зираты, Яңа бистә зиратындагы каберләргә тиешле игътибар итеп бетмәүдәдер. Хәзер аны исемлеккә кертеп, шундук төзекләндерәчәкләр дип ялгышырга кирәкми. Бу мәсьәләгә өстән-өстән генә карау булып тора. Бәлки финанслар табып ремонт эшләре башкарыргадыр, чөнки исемлеккә кергән очракта кабер ташын реставрацияләү бәяләре башка булачак. Аның аерым механизмнары бар, проект документацияләре эшләргә кирәк. Биредә ирләнгән кешеләрнең туганнары белән килештерү дә кыен мәсьәлә. Каберне карап тотучы якыннары һәрвакытта да төзүчеләрне кертүгә әзер түгел. Бу катлаулы мәсьәлә, — диде ул. Рәсми зиратны тулысынча дәүләт саклавына куюның максаты аңлашылмый ди. ""Каберләр беркая да китмәячәк бит: кабер ташы, чардуган, аны саклый торган МУП ""Ритуал"" яки башка район оешмасы бар. Әмма мәдәни мирас объекты статусы бирү дискуссион мәсьәлә"", ди ул. Моннан тыш, Иван Гущин аерым каберләргә статус бирү дә бәхәс уята дип саный. — Билгеле бер шәхеснең кабере федераль дәрәәдә, икенчесесенең — төбәк дәрәәсендәге статуска ия. Өченче кабердә танылган шәхес ирләнгән булса да, ул статуссыз булырга мөмкин.2023 елда Казанда галимнәр, әмәгатьчелек катнашында махсус резолюция кабул ителде. Анда Яңа бистә зиратына татар халкының күренекле вәкилләре милли пантеоны статусын бирергә һәм каберстанны тулысынча мәдәни мирас объекты итептанырга чакырдылар. Галимнәр фикеренчә, гасыр— йөз башына караган кабер ташларын өйрәнеп, дәүләт тарафыннан саклана торган исемлек төзергә кирәк. Яңа бистә зиратын төзекләндерү, аерым мемориаль зона булдыру, туристик маршрут төзү, тышкы һәм дигитал навагация ясау да соралды. Тарих институты хезмәткәре, кабер ташларын барлаучы Айдар Гайнетдинов ""ел саен 10 лап һәйкәл юкка чыга"" ди. Аныңча, бу сан алга таба артачак кына. — Ташлар иргә сеңеп бетә. Кешеләр аларның өстенә басып йөри. Әгәр дә ауган һәйкәлләрне күрсәгез, аны бастырып куярга, инде ватылган булса, беркетергә кирәк, — дип сөйләгән иде ул. Тарих институты галиме, Яңа бистә зиратын дәүләт тарафыннан саклауныалга сөрүче Айдар Ногманов әлеге каберстанга хокукый статус бирелергә тиеш дип саный. Бүгенгә Яңа бистә зиратында нибары 18 һәйкәл генә мәдәни мирас объекты исемлегенә кергән. үз Габдулла Тукай, Каюм Насыйри, Фатих Амирхан, Бакый Урманче һәм совет чорының билгеле шәхесләренең кабер ташлары турында бара. Шул ук вакытта Шиһабетдин Мәрани, Галиман Баруди һәм инкыйлабка кадәр яшәгән күп кенә күренекле шәхесләрнең һәйкәлләре дәүләт тарафыннан сакланмый. Яңа бистә зираты — Казанның иң борынгы зиратларының берсе. Ул 250 ел элек барлыкка килгән. Анда Габдулла Тукай, Салих Сәйдәшев, Бакый Урманче, Сара Садыйкова һәм башка билгеле татар кешеләре ирләнгән. 230 еллык тарихы булган зиратта якынча 130-150 меңләп кеше күмелгән дип санала.2016 елда Яңа бистә зиратында вандаллар йөзләп кабер ташынимерде. Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов кабер ташларын имерүне тикшерүне үз контроленә алуын әйтсә дә, хәзергә кадәр инаятьчеләрнең эзенә төшә алмадылар. Русиядә",Иван Гущин: Яңа бистә зиратына мәдәни мирас объекты статусы бирү — бәхәсле мәсьәлә,1,news,Яңылыҡтар,3404,https://www.azatliq.org/a/33177495.html,2024-10-29T09:25:32+00:00
"Борон-борон заманда бер әбей менән бабай йәшәгән, ти. Уларҙың бесәйҙәре булған. Хужалар уны бик яратҡан. Гел икмәк, һөт, ит менән һыйлайҙар икән үҙен. Әҙер ризыҡты ашап, мейес башында көн буйы йоҡлап ҡына тик ятҡан ул. Бик ялҡауға әйләнгән. Көн артынан көн үткән. Әбей менән бабайҙың өйөндә сысҡандар күбәйеп киткән. Улар тамаҡ туйҙырыр өсөн хатта өҫтәлгә менеп, икмәк ашап төшөргә лә тартынмаған. Бесәйҙең һис иҫе китмәй, йоҡлап ятыуын белгән. Бер көндө әбей менән бабайҙың түҙемлеге бөтөп, кем эшләмәй, шул ашамай, тип тегене өйҙән ҡыуып сығарғандар, ти. Бахыр Бесәй урамда яңғыҙы ғына тороп ҡалған. Бер мыяулаған, ике мыяулаған, аҙыҡ килтереүсе табылмаған. Бер нисә тапҡыр әбей менән бабайға барып, өйгә индереүҙәрен ялынып, мыяулап та ҡараған, ләкин ишек асыусы булмаған. Асығып йөрөй торғас, урлашыуҙан да тартынмаған. Үҙе булмағанда урамда йәшәгән Эттең һөтөн эсеп, икмәген ашап киткән. Быны белеп ҡалып, ул Бесәйҙе ҡыуа төшкән. Ауыл эргәһендәге урманға тиклем баҫтырып барған, ти. Бесәй бер ағас башына менеп ҡасып ҡотолған. Ә Эт уның төшкәнен көткән-көткән дә арығас, ауылға кире ҡайтып киткән. Ә Бесәй урманда бер үҙе тороп ҡалған. Йөрөй торғас, бер Терпене осратҡан был һәм уға үҙ хәлен һөйләп биргән. Тегенеһе үҙен йәлләп, өйөнә алып ҡайтҡан. Бесәйҙең тамағын туйҙырған, йоҡларға һалған. Иртәгеһенә Терпе сысҡан тоторға саҡырған. Ә Бесәй аптырап ҡалған. Терпегә сысҡан тота белмәүен әйткән һәм был һөнәргә өйрәтеүен үтенгән. Ваҡыт үтә торған. Бесәй менән Терпе ныҡ дуҫлашҡан. Икәүләп сысҡан тотҡандар. Бесәй Терпенән күреп, ялҡаулығын ташлаған. Улар әле лә татыу ғына йәшәп ятыр ине, ләкин Бесәй әбей менән бабайҙы бик һағынған. Был турала дуҫына ла әйткән. Икәүләп әбей менән бабайға күстәнәскә тип, еләк, бәшмәк, дарыу үләндәре йыйғандар. Терпегә рәхмәт әйтеп, хушлашып, Бесәй ҡайтыр юлға сыҡҡан. Әбей менән бабай уның күстәнәстәр тотоп ҡайтып инеүенә бик шатланған. Үҙен бик һағынғандар шул. Бесәй әбей менән бабайға сысҡандарын ҡырып бөтөрөргә вәғәҙә биреп, ҡабаттан улар менән йәшәргә ҡалған. Ләкин уға өйҙән һирәк сығырға тура килгән, сөнки урамда Эт йәшәгән. Уны күреп ҡалһа, Бесәй йөндәрен ҡабартып, һуғышырға әҙерләнгән. Тик үҙенең ҡото алынып, кәртә йәки ағас башынамы менеп китеүен һиҙмәй ҙә ҡала, ти. Бына шунан алып өйҙә – сысҡандар, ә тышта Эт Бесәйҙең дошманына әүерелгән икән. Гөлзана ЗАҺИТОВА, синыф уҡыусыһы. Ҡыйғы районы, Иҫке Мөхәмәт ауылы. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Ялҡау бесәй,0,analytics,Ilham akyattar,2798,https://yanshishma.com/articles/ilham-akyattar/2023-05-15/yal-au-bes-y-3258549,2023-05-15T14:40:00+05:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАлар мәчетне үз көчләре белән, Украинага һөүм итүдән туктап торган чакларында салган. Ә төзелеш кирәк-яракларын Башкортстаннан ибәргәннәр. Басып алынган украин авылында мәчет салган Башкортстанның үзендә инде 17 ел буе ""Әр-Рәхим""не төзеп бетерә алмыйлар. Украинага каршы сугышырга киткән Башкортстан хәрбиләре Русия баскынлыгындагы Донецки ""халык республикасы""ның бер авылында мәчет салган. Бу хакта социаль челтәрләрдә Башкортстан башлыгы хакимияте итәкчесе Максим Забелинхәбәр итте. ""Йондоз-Рахман"" мәчетен Салават Юлаев исемендәге батальон хәрбиләре үз көчләре белән төзеп чыккан диелә. ""Бу эшләр хезмәттән бушаган чакта алып барылды. Төзелеш кирәк-яраклары: бүрәнәләр, такталар, брус - Башкортстаннан. "", дип яза түрә. Мәчетне июньдә, Корбан бәйрәмендә ачканнар. Забелин мәчеттән соң православ чиркәве төзү башлана, ди. Башкортстан Украинада сугыш башланганнан бирле фетнәчел Донбасска һуманитар ярдәм ибәрүне туктатмый. Ярдәмне машина-машина төяп ибәрәләр. Башкортстан башлыгы Радий Хәбировбу сугышны һәрдаим хуплап килә. Шул ук вакытта Донбасска һуманитар ярдәм ташыган Башкортстанның авылдагы мәктәп автобусына шина алырга да акчасы табылмады. Нәтиәдә берничә бала мәктәпкә бара алмыйча ике атнаөйдә утырды. Басып алынган украин авылында мәчет салган Башкортстанның үзендә инде 17 ел буе ""Әр-Рәхим"" мәчетен дә төзеп бетерә алмыйлар. 2023 елның 13 мартында Уфада көчле ил аркасында аның бер гөмбәзекилеп төшкән иде. Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров исә, берничә тапкыр мәчетне төзергә акча юкдип искәрткән иде. Мәсәлән берсендә ул""Әр-Рәхим"" мәчете турында 2025 елга кадәр сорамаска кушты һәм Украинадагы сугышка китә торган ""бик итди чыгымнарыбыз булуын аңларга тиешбез"", дип тә белдерде. ""Бу мәсьәлә белән миңа 2024 елда килмәгез. Бу мәсьәлә белән миңа 2023 елда да килмәгез. Бу мәсьәлә белән миңа 2025 елның беренче яртысында да килмәгез. Акча юк"", дигән иде ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Украинадан басып алынган Донецкида Башкортстан хәрбиләре мәчет төзегән,1,news,Яңылыҡтар,2030,https://www.azatliq.org/a/ukrainadan-basip-alingan-donetskida-bashkortstan-harbilare-machet-tozegan/33049252.html,2024-07-24T17:30:41+03:00
"Мумине Салиева һәм Лутфие Зудиева (у)31 май Акмәчетнең Киев районы мәхкәмәсе кырымтатар активисты һәм хокук яклаучы Лутфие Зудиеваны Русия административ хокук бозулар кодексының 20.3 маддәсен (тыелган символика күрсәтү) бозуда гаепле дип тапты һәм 2000 сум штраф салды. Бу хакта Крым. Реалиихәбәр итә. Зудиева сүзләренчә, аның эш материалларында журналист Таһир Миңнебаев 2014 елның апрелендә бастырган бер постның скриншоты бар, ул анда Зудиеваны тамгалап куйган, нәтиәдә бу пост Зудиеваның битендә пәйда булган. Таһир Миңнебаев — ""Чистай әмәгате"" эше нигезендә хөкем ителгәннәрнеәзалау турында мәгълүматларныберенче булып бастырган журналист. Зудиева сүзләренчә, аңа карата административ эш аны ""әмәгатьчелек алдында пычрату"" һәм абруена зыян салу максатында махсус рәвештә ачылган, ул үзен административ хокук бозуда гаепле дип санамый. 5Судный день крымских активисток (видео)31 майда Акмәчетнең Киев районы мәхкәмәсе кырымтатар активисты, ""Хизб ут-Тәхрир"" (Русиядә тыелган оешма) эше нигезендә гаепләнүченең хатыны, ""Кырым балачагы"" проекты координаторы Мумине Салиеваны Русия административ хокук бозулар кодексының 20.3 маддәсен (тыелган символика күрсәтү) бозуда гаепле дип тапты һәм 1000 сум штраф салды. Ул битендә Русиядә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасы символикасын урнаштырудагаепләнә.30 май Русиянең куәт оешмалары ике кырымтатар активисты: хокук яклаучы һәм журналист Лутфие Зудиеваһәм ""Кырым балачагы"" проекты координаторы Мумине Салиеванытоткарлады. Соңрак аларга Русия административ хокук бозулар кодексының 20.3 маддәсен (тыелган символика күрсәтү) бозуда гаепләп административ эш ачтылар һәм ибәрделәр. Украина тышкы эшләр министры Павел Климкинхалыкара әмәгатьчелекне 30 май аннексияләнгән Кырымда тоткарланган кырымтатар активистларыЛутфие Зудиеваһәм Мумине Салиеваның иреккә чыгарылуын таләп итәргә чакырды. Кырым автоном республикасы һәм Акъяр (Севастополь) полициясенең баш идарәсе (Украина оешмасы) аннексияләнгән Кырымда кырымтатар активистлары Лутфие Зудиеваһәм Мумине Салиеваның тоткарлануы уңаеннанинаять эше ачты.",Акмәчет мәхкәмәсе кырымтатар активистлары Лутфие Зудиева һәм Мумине Салиевага штраф салды,1,news,Яңылыҡтар,2044,https://www.azatliq.org/a/29975033.html,2019-05-31T22:39:40+00:00
"Ураҙалағы кеше ғәйбәт, әҙәпһеҙлек һәм алдашыу кеүек нәмәләрҙән тыйылырға тейеш, юғиһә, ураҙа өсөн әжер-сауаптарҙан мәхрүм ҡалыуы ихтимал. Быға киләһе хәҙистәр дәлил. «Берәйегеҙ ураҙа тотһа, гонаһ ҡылмаһын! » «Ураҙала ялған һөйләп, ялған менән ғәмәл ҡылыуҙан туҡтамаған кешенең ас йөрөүенә Аллаһ мохтаж түгел! » «Ураҙа тотҡан кешенең ас йөрөүҙән башҡа бүтән бер нәмәгә лә ирешмәүе ихтимал». «Мин гонаһ ҡылам, ураҙа өсөн барыбер сауап булмаясаҡ», – тип, был фарыз ғәмәлде күрәләтә  ҡалдырыу – әллә нисә тапҡыр ауырыраҡ гонаһ. Ураҙабыҙҙы дөрөҫ һәм еңел тоторға яҙһын, әжер-сауаптарын насип итһен. Һәр беребеҙгә ныҡлы һаулыҡта, яҡындарыбыҙҙың ҡәҙер- хөрмәтендә бәхетле ғүмер итергә яҙһын. Донъялар тынысланып, яугирҙарға иҫән-һау әйләнеп ҡайтырға яҙһын ин шәә Аллаһ. Әмин!",Изге йома көнө мөбәрәк булһын!,1,news,Яңылыҡтар,768,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-20/izge-yoma-k-n-m-b-r-k-bul-yn-4585854,2026-02-20T06:00:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрУкраинаның Запорожье өлкәсендә машина колоннасына булган атышта Русия кораллы көчләренең 1251 мотоукчы полкының 1 нче батальоны хәрбиләре һәлак булган, дип иткерә. Реалии. ""Сердитая Чувашия"" -каналымәгълүматынча, якшәмбе, 29 октябрьдә, күченергә әзерләнгән вакытта 1251 мотоукчы полкның 1 нче батальоны атышка эләккән. Бу полкта Чуашстаннан мобилизацияләнгәннәр хезмәт итә, ә алар белән шушы республикада туган Владислав Матузаситәкчелек итә диелә. -канал чыгарган видеода янган һәм юл читендә калдырылган йөк машиналарын, микроавтобусларны, машиналарны күрергә була. Төгәл генә ничә хәрбинең һәлак булуы билгеле түгел. Волонтерлар чатларына сылтама белән ""Сердитая Чувашия"" 120 кеше үлгән яки яраланган дип язды. Соңрак исә -канал 19 солдат һәлак булган, 40 ы яраланган дипхәбәр иттеһәм яралыларның исемлеген чыгарды. .Реалии Чуашстаннан былтыр көз сугышка мобилизацияләнгән берничә хәрби белән элемтәгә кергән. Алар атыш булуын раслаган һәм бу хәл булган урыннан видеолар күрсәткән. Яраланган бер хәрби туганнары аша атышта Чуашстаннан мобилизацияләнгән 47 кешенең үлгән булуы бар, дип иткергән. Русия саклану министрлыгы Чуашстан хәрбиләренең һәлак булуы турындагы мәгълүматларга фикер белдермәде. Чуашстан башлыгы Олег Николаевбу хакта чыккан хәбәрләрне ""мәгълүмати һөүмнәр"" дип атады, аларны ""әмгыятьтә паника кәефләре үстерүгә юнәлдерелгән"", диде. Чуашстанның баш хәрби комиссары дөрес булмаган мәгълүматлар өчен инаять аваплылыгы булуынхәтерләтте, әмма Чуашстан батальонының язмышы турында берни әйтмәде. Шулай ук Чуашстан башлыгы матбугат хезмәте 1 ноябрьдә 1251 полкы командиры Владислав Матузасның белдерүе белән видеотаратты. Ул үзенең һәлак булуы, Чуашстанның 120 кешедән торган батальлоны тулысынча юк ителүен кире какты. -каналларда шундый мәгълүмат таралган иде. Ул үзенең исән булуын әйтә һәм сугышта югалтуларсыз булмый, яраланганнар да, үлеләр дә бар, тик сезгә әйтелгән саннар кадәр түгел ди. Тик төгәл саннарны да китермәде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Украинада Чуашстаннан мобилизацияләнгәннәрнең машина колоннасы атышка эләккән, дистәләгән хәрби яраланган һәм һәлак булган",1,news,Яңылыҡтар,2066,https://www.azatliq.org/a/32666936.html,2023-11-02T07:03:05+00:00
"Ураҙаны боҙмай торған эштәр: Әгәр кеше онотоп (яңылышып) һыу эсһә, ашаһа (ҡапһа)(Бүхари; Мүслим; Әбү Дәүд; Тирмиҙи; Ибн Мәжжәһ; Әхмәд; Хәким; Бәйһәҡи). Ураҙа тотҡаны хәтеренә төшһә, шунда уҡ туҡтатырға кәрәк. Ҡолаҡҡа дарыу һалыу. Күҙгә дарыу тамыҙыу йәки линза кейеү. Тәнгә (тире, ҡул, иренгә һ. б. ) крем, май, бальзам һөртөү, яраға зелёнка, йод һөртөү. Иреңә йәки ҡатыныңа ҡағылып, үбеп алыу. Мисүәк йәки теш пастаһы менән теш таҙартыу (Бүхари; Әбү Дәүд). Ҡан биреү  йәки хиджама (анализ, донор йәки яранан сыҡҡан ҡан). Туҡлыҡлы булмаған укол (вм, вв, пк) һалдырыу (медицина күрһәтмәһе буйынса ғына). Әгәр ҙә дарыуҙы йотоу ҡурҡынысы булмаһа, ауыртыуҙы (анестезия) баҫа торған укол менән теш һурҙырыу йәки пломбалау. Лапороскопия йәки башҡа шундай хирургик эштәр. Гинекологта тикшерелеү. Ирекһеҙҙән ҡоҫоу. Ир-егеттәрҙең төшләнеүе (поллюция). Ирекһеҙҙән (теләктән тыш) танауға һәм ауыҙға ингән саң һәм төтөндө йотоу. Мунсала (ваннала) йыуыныу, һыу ҡойоноу. Тамаҡҡа алмай ғына (ғырғылдатмай) һыу менән ауыҙ сайҡау (Бүхари; Әбү Дәүд; Әхмәд; Хәким; Ибн Хиббән). Төкөрөктө (шайыҡты) йотоу. Көндөҙ йоҡлау (ял итеү). Ә былар ураҙаны боҙа Әгәр онотоп берәй ризыҡ ҡапһа йәки бер йотом һыу йотһа, һуңынан иҫенә төшөп: Әй ураҙам боҙолдо инде, тип ашап-эсеүен дауам итһә. Теш пастаһын йәки ауыҙ сайҡатыу шыйыҡсаһын йотоу. Теш араһына ҡыҫылған борсаҡтан ҙур булған аҙыҡ киҫәген йотоу. Танауға дарыу һалыу. Дарыу ашау. Ингаляция яһау. Ауыҙҙы сайҡағанда йәки танауҙы йыуғанда һыу эләкһә. Аңлы рәүештә енси мөнәсәбәткә инеү. Эндоскопик тикшереү. Клизма эшләү.",Ураҙаны ниндәй эштәр боҙа? Ә ниндәйҙәре боҙмай?,1,news,Яңылыҡтар,1544,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-18/ura-any-nind-y-esht-r-bo-a-nind-y-re-bo-may-4583208,2026-02-18T12:30:00+00:00
"– Фестиваль миңә ныҡ тәьҫир итте. Аттарҙың күплегенә аптыраным да, һоҡландым да. Башҡорт далаларының киңлеге, әлбиттә, ошондай ҙур байрам ойошторорға мөмкинлек бирә. Яҡуттар өсөн дә ат – изге хайуан. Беҙҙә йылҡысылыҡ киң таралған, мал һаны йылдан-йыл арта. Йылҡысылыҡ буйынса күп мәктәптәр асыла, уҡыу унда ете йәштән алып барыла. Күп кенә ауыл биләмәләрендә һыбай йөрөргә өйрәтеү менән шөғөлләнәләр. - тине Ольга ханым. – Беҙҙең республика Башлығы тарафынан булдырылған Йылҡысы көнөн билдәләү яҡшы йолаға әүерелгән. Унда шулай уҡ төрлө ярыштар, ат сабыштары үтә. Әммә ""Башҡорт аты"" үҙенең масштабы менән минең иҫемде китерҙе. – Фестиваль миңә ныҡ тәьҫир итте. Аттарҙың күплегенә аптыраным да, һоҡландым да. Башҡорт далаларының киңлеге, әлбиттә, ошондай ҙур байрам ойошторорға мөмкинлек бирә. Яҡуттар өсөн дә ат – изге хайуан. Беҙҙә йылҡысылыҡ киң таралған, мал һаны йылдан-йыл арта. Йылҡысылыҡ буйынса күп мәктәптәр асыла, уҡыу унда ете йәштән алып барыла. Күп кенә ауыл биләмәләрендә һыбай йөрөргә өйрәтеү менән шөғөлләнәләр. - тине Ольга ханым. – Беҙҙең республика Башлығы тарафынан булдырылған Йылҡысы көнөн билдәләү яҡшы йолаға әүерелгән. Унда шулай уҡ төрлө ярыштар, ат сабыштары үтә. Әммә ""Башҡорт аты"" үҙенең масштабы менән минең иҫемде китерҙе.",Яҡутстанда ла Йылҡысы көнөн билдәләйбеҙ,0,analytics,Йәмғиәт,1253,https://amanat.su/news/common_material/2024-08-22/ya-utstanda-la-yyl-ysy-k-n-n-bild-l-ybe-3895927,2024-08-22T23:07:00+00:00
"Участники выбирают наиболее интересные для них события, традиции, памятные места своей Родины и рассказывают о них соотечественникам и сверстникам за рубежом. В конкурсе представлены три номинации: текстовая страница-презентация, видеоролик, рисунок. Ограничения для участия отсутствуют,   принять участие могут желающие любого возраста и из любой точки мира. В конкурсе представлена специальная номинация Дома народов России «За сохранение и популяризацию традиций и культуры народов, проживающих на территории России». Участник выбирает одну из стандартных номинаций конкурса и создает работу на межнациональную тематику. Возраст участников специальной номинации — от 11 до 21 года. По результатам конкурса участники получат электронные сертификаты и благодарности, наставники — благодарственные письма, авторы ста лучших работ — дипломы особого образца, победители — дипломы и памятные призы. Все победители приглашаются на торжественную церемонию награждения в Москву с участием государственных и общественных деятелей. Лучшие работы потом демонстрируются на телеканалах, участвуют в выставках, используются МИД РФ и Россотрудничеством для продвижения культуры России за рубежом, входят в учебные пособия для изучающих русский язык как иностранный. Приём работосуществляется с года до года. Более подробная информация об условиях конкурса и отправке заявок представлена в Положении на сайте конкурса. Перед созданием работ советуем ознакомиться с методическими рекомендациями. Организатор конкурса — АНО «Инновационный центр развития и воспитания детей и молодежи» при поддержке Министерства иностранных дел РФ, Государственной Думы РФ, Россотрудничества, Роспатриотцентра, Росдетцентра, фонда «Русский мир», Юнармии, Московского педагогического государственного университета, Дома народов России, Национальной родительской ассоциацией. Конкурс включен в Перечень мероприятий на 202526 учебный год, рекомендованных Министерством просвещения Российской Федерации. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",«Расскажи миру о своей Родине»,0,analytics,Конкурстар,2639,https://henek.info/articles/---+--/2025-10-28/rasskazhi-miru-o-svoey-rodine-4445807,2025-10-28T17:05:00+00:00
"Нурмөхәммәт НигъмәтуллинРусия мөфтиләр шурасы рәисе Равил Гайнетдин Башкортстан итәкчелегеннән республика мөфтиен сайлауны кичектерүне сораган. Башкортстан башлыгы каршындагы Дәүләт-конфессия мөнәсәбәтләре шурасы моңа риза. Бу хакта шура рәисе Вячеслав Пятковның Башкортстан мөфтие Нурмөхәммәт Нигъмәтулингаһәм Башкортстан мөселманнары диния нәзарәтенең ыенын оештыру комитеты рәисе Илдар Малаховисеменә килгән хатта языла. Хатның күчермәсен чыгарды.21 ноябрь Башкортстанда яңа мөфти сайлау планлаштырылган иде. Башкортстан мөселманнары диния нәзарәтенең 20 сентябрь узган пленумында мөфти вазифасына дүрт намзәткүрсәтелде: хәзерге мөфти Нурмөхәммәт Нигъмәтуллин, Башкортстан мөселманнары диния нәзарәте каршындагы Ха идарәсе итәкчесе Илшат Хафизов, Уфа эшмәкәре, ""Фәтхислам"" мәчете имамы Айнур Биргалинһәм Сибайдагы ""Тәкъва"" мәчете имам-хатыйбы Әгъләметдин Газизов. Әлеге вакытта намзәтләр сайлау алды эшләре белән мәшгуль. Алар мәчетләрдә очрашулар уздыра, матбугат, интернет аша чыгышлар ясый. Мөфти сайлау шаукымы ел башында ук күзәтелә башлады. 14 март Нефтекама каласындаузган Башкортстан мөселманнары диния нәзарәте пленумында мөфти Нигъмәтуллин эшчәнлегенә канәгатьсезлек белдерелде. Аерым алганда, икътисади мәсьәләләрнең чишелмәве, яшьләрнең әлеп ителмәве, нәзарәт эшчәнлегендә үсеш булмау әйтелде. Моны рәис урыны өчен көрәш дип аңлатучылар дабар.",Башкортстан мөфтиен сайлау бер елга кичектерелергә мөмкин,1,news,Яңылыҡтар,1358,https://www.azatliq.org/a/29590012.html,2018-11-08T15:12:18+00:00
"Яңы йылға һанаулы ғына сәғәттәр ҡалды.    Яңы йылды һәр кем матур итеп ҡаршы алырға тырыша. Әммә һаҡлыҡ сараларын күрмәү арҡаһында Яңы йыл төнө төрлө фажиғәгә килтереүе ихтимал. Мәҫәлән, фейерверк-салюттарҙан алынған йәрәхәт – Яңы йыл төнөндә иң киң таралған бәхетһеҙ осраҡтарҙың береһе.",Яңы йыл төнөн имен-аман үткәрәйек!,1,news,Яңылыҡтар,287,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-31/ya-y-yyl-t-n-n-imen-aman-tk-r-yek-4525900,2025-12-31T19:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырХәзерге вакытта давыл бераз тынган. Әмма кешеләргә өермәдән үлем куркынычы янавын әйтеп, яшеренү урыннарыннан чыкмаска кушалар.10 октябрьгә каршы төндә АКШның Флорида штатындагы көнбатыш яр буена ""Милтон"" өермәсекилеп иткән, шуннан соң илнең көче берникадәр азайган. Хәзерге вакытта аның тизлеге сәгатенә 165 чакрымны тәшкил итә. АКШның өермәләрне күзәтү дәүләт үзәге аны икенче категориягә күчергән. Шулай да ""Милтон"" имергеч өермә булып тора һәм үзәк фаразынча, Атлантик океанга барып иткәнче шундый булачак. Элегрәк кимендә ике кешенең үлүе турында хәбәр ителгән иде. Якынча алганда, хәзерге вакытта өермәнең үзәге – Флориданың көнбатыш яр буеннан көнчыгыш яр буена таба юлның яртысында. Өермәнең юлында Лейкленд, Киссимми һәм Орландо шәһәрләре, Канаверал борыны калачак дип көтелә. АКШ гадәттән тыш хәлләр федераль агентлыгы итәкчесе Динн Крисвелл Флоридада яшәүчеләргә әлегә яшеренү урыннарыннан чыкмаска кушты, ""Милтон""нан элеккечә үлем куркынычы яный, дип искәртте. Өермә якынлашыр алдыннан Флоридадагы биш миллионнан артык кешегә мәбүри рәвештә яки киңәш буларак эвакуацияләнергә кирәк булуы турында хәбәрләрибәрелгән. Давыл зонасыннан ике миллионлап кеше эвакуацияләнгән. Бу штат тарихындагы иң зур эвакуация булды.10 октябрь иртәсендә ""Милтон"" өермәсе аркасында бер миллионнан артык кеше утсыз калган. Бу хакта хәбәр итте. Кичә кич АКШ президенты Джо Байден Флоридадагы кайбер түрәләр белән шалтыратышты. Өермә нәтиәләре белән көрәшү өчен өстәмә ярдәм кирәк булса, турыдан-туры үзенә шалтыратырга кушты. Шулай ук Байден Флоридада яшәүчеләрне иминлек таләпләрен үтәргә чакырды. ""Бу яшәү һәм үлем мәсьәләсе"", дип белдерде ул. Кичә Флоридага өермә якынлашуы аркасында АКШ президенты Германиягә бармый калды. Германиядә ул Украина белән бәйле ""Рамштайн"" очрашуында катнашырга тиеш иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Флоридага имергеч ""Милтон"" өермәсе килгән – кимендә ике кеше үлгән",1,news,Яңылыҡтар,1950,https://www.azatliq.org/a/floridaga-milton-oermase-kilgan---kimenda-ike-keshe-ulgan/33153325.html,2024-10-10T09:34:11+03:00
"Ҡартатайымдың тауҙар, урмандар, йылғалар уратып алған йәмле Йылайыр районының Ашҡаҙар ауылында тыуып үҫкән йәшлек дуҫы Хәбир олатай тураһында булыр һүҙем.",Афған һуғышын үткән,0,analytics,Еңеү,154,https://yanshishma.com/news/pobeda-80/2025-05-03/af-an-u-yshyn-tk-n-4262373,2025-05-03T11:20:00+00:00
"Ҡазанда «Ҡазан йәйғоро» халыҡ-ара балалар һәм үҫмерҙәр ижады фестиваль-конкурсында Туймазы районының «Аэлита» хореография студияһы дүрт бейеү менән сығыш яһаған. Бөтә номерҙар ҙа дәрәжә лауреат исеменә лайыҡ булған. Мәғлүм булыуынса, бәйгелә Рәсәй халыҡтарының бейеү һәм вокал сәнғәтен пропагандалаусы балалар коллективтары ҡатнашҡан. Студия етәксеһе - Гөлнара Баһауетдинова. ҠОРОЛТАЙКУРУЛТАЙ",Беҙҙекеләр беренсе!,1,news,Яңылыҡтар,392,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-05-22/be-ekel-r-berense-3778512,2024-05-22T15:57:00+00:00
"- Поступление в школу не зависит от предыдущих знаний, опыта работы, умения программировать и наличия дипломов. Участники могут выбрать направление разработки — бэкенд, фронтенд, мобильная разработка, . А также другие векторы: кибербезопасность, , системный и бизнес-анализ, , обеспечение бесперебойной работы высоконагруженных сервисов, тестирование ПО (), - уточнила Екатерина Подымова, директор «Школы 21» в Уфе. -    Специалисты помогут получить практические навыки программирования, машинного обучения, работы с базами данных и сетями и многое другое. Основное обучение занимает от 9 месяцев до 2 лет в зависимости от выбранного направления и темпа обучения. Для поступления в «Школу 21» нужно: 1. Подать заявку на сайте, выбрав город Уфу. 2. Пройти онлайн-игру на алгоритмическое мышление, логику, память, а также посмотреть видео о школе. 3. Подать документы. 4. Пройти отборочный интенсив «бассейн» очно. Чтобы упростить поступление в «Школу 21», жителям дали доступ к двухнедельным отборочным этапам. Так называемые «бассейны» стартуют 17 ноября и 8 декабря. Подать заявку можно уже сейчас. Участники выполнят 11 заданий: семь индивидуальных проектов, два групповых и два экзамена, изучат и командную строку, научатся работать с и, напишут и соберут проекты на языке С, разберутся в памяти, указателях, структурах и строках, а также получат опыт командной разработки. - Запуск 14-дневных отборочных этапов – это запрос людей из отдаленных районов республики попробовать себя в программировании. За две недели участник отборочного интенсива сможет полностью погрузиться в сферу цифровых технологий и понять, какое направление он готов выбрать для прохождения основного обучения. При этом качество образовательной программы не меняется и остается на высоком уровне, - уточнила Екатерина Подымова. Задать уточняющие вопросы можно по номеру телефона «Школы 21» в Уфе: или по электронной почте: . Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",Жители Башкортостана могут бесплатно пройти отбор в «Школу 21»,0,analytics,Йәмғиәт,2633,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-08/zhiteli-bashkortostana-mogut-besplatno-proyti-otbor-v-shkolu-21-4419522,2025-10-08T15:37:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрУкраинадагы сугышка ибәрү өчен Башкортстанда медицина ротасы төзегәннәр. Бу хакта социаль челтәрләрдә Башкортстан башлыгы хакимияте итәкчесе Максим Забелинхәбәр итте. ""Безнең башкорт батальоннары өчен медицина ротасы төзедек, ул соңрак ""махсус хәрби операция"" уздырылган урынга китәчәк. Медицина ротасына табиблар, шәфкать туташлары, инструкторлар, санитарлар һәм башкалар керәчәк"", дип язган түрә. Намзәтләр ""Патриот"" хәрби-патриот паркында әзерлек уза башлаган. Аларны сугыш кырында яралыларга беренче ярдәм күрсәтергә өйрәтәләр. Былтыр декабрьдә Башкортстан фетнәчел Луһански ""халык республикасы""ның Хрустальный (Красный луч) шәһәрендә, Украинага каршы сугышта катнашучы башкортстаннар өчен, 125 кешелек һоспитальэшләтеп ибәргән иде. Ул чакта Хрустальныйда Башкортстаннан 30 лап медик эшләве әйтелде. Аерым алганда алар Украинага каршы сугышып яраланганнарның яраларын тегәләр, бәйлиләр, бактерияләргә каршы дәвалау уздыралар, авыртуларын басалар диелде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда Украинадагы сугышка ибәрү өчен медицина ротасы төзегәннәр,1,news,Яңылыҡтар,1079,https://www.azatliq.org/a/32378279.html,2023-04-25T06:56:07+00:00
"В настоящее время БГМУ Минздрава России, расширяя сотрудничество с университетами Поднебесной, объявляет набор на обучение по программам магистратуры и на 2025 год в Медицинский университет Вэньчжоу (Китай). Благодаря международному сотрудничеству студенты БГМУ 6 курсов и ординаторы 2 года обучения имеют возможность проводить исследования по фронтирам мировой науки. Вэньчжоуский медицинский университет зарекомендовал себя как ведущий образовательный и исследовательский университет Китая с мировым признанием. Вуз особое внимание уделяет развитию студенческого медицинского образования. – Важно, что из года в год мы повышаем свои позиции в международных рейтингах. БГМУ - член Российско-китайской ассоциации медицинских университетов, и за 10 лет сотрудничества уже реализовано около 60 программ академической мобильности для 700 наших студентов и молодых ученых. Опубликовано более 100 совместных статей в высокорейтинговых журналах. Новые договоренности решают важные задачи в подготовке и переподготовке высококвалифицированных медицинских кадров, – отметил ректор БГМУ Минздрава России, академик РАН, профессор Валентин Павлов. Так, совместно с Харбинским медицинским университетом и Сычуаньским университетом БГМУ проводит совместные научно-исследовательские проекты в области онкологии, направленные на поиск новых биомаркеров злокачественных новообразований, в области кардиологии и фармакологии по разработке средств против атеросклероза, в области психиатрии, изучения когнитивных и поведенческих факторов и в области молекулярной визуализации, интервенционной кардиологии. В частности, врач-хирург Клиники БГМУ, выпускник лечебного факультета с ученой степенью Сычуаньского университета Данил Галиуллин на базе лаборатории Западной китайской больницы проводил научное исследование по изучению механизмов резистентности к противоопухолевой терапии при раке желудка. Молодой врач занимался трансляционными исследованиями под руководством ведущего специалиста по исследованию и лечению рака желудка провинции Сычуань профессора Ху Дзянкуна. В Харбинском медицинском университете в настоящее время по программе обучается 10 выпускников, один молодой ученый БГМУ проходит обучение в докторантуре. Это выпускница стоматологического факультета, челюстно-лицевой хирург, ассистент кафедры ортопедической стоматологии Ирина Сергеева. В Харбине она исследует взаимосвязь между микробиомом полости рта и желчевыводящих путей и доброкачественными заболеваниями жёлчного пузыря. Молодой ученый регулярно актуализирует дорожную карту своего зеркального проекта, реализуемого на базе научных лабораторий БГМУ. После завершения обучения в Китае Ирина планирует развивать передовые научные направления в родном БГМУ. Взаимодействие Башкирского медуниверситета и ведущих научно-образовательных учреждений Китая началось с 2015 года. Университет успешно реализует программы академической мобильности сотрудников, взаимные профессиональные обмены и стажировки студентов и молодых ученых, а также организует совместно с китайскими коллегами крупные международные конгрессы, конференции и мастер-классы. В результате такой научной коллаборации уже более 30 молодых ученых БГМУ получили ученую степень в Китае, было опубликовано более 50 научных статей в высокорейтинговых журналах. Все эти специалисты являются кадровым резервом Университета и работают в лабораториях Института Фундаментальной Медицины, Института Урологии и Клинической Онкологии, Межвузовском кампусе Евразийского НОЦ. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. При поддержке национального проекта «Наука и университеты» началось проектирование и строительство 17 таких студгородков. К 2030 году количество кампусов увеличится до 25, а к 2036 году — до 40. С 2025 года федеральный проект «Создание сети современных кампусов» реализуется благодаря национальному проекту «Молодежь и дети». Проект уфимского Межвузовского кампуса – это студенческое пространство с жилыми помещениями на 4,3 тысячи человек, учебно-научным комплексом, лабораториями, деловыми зонами, магазинами, уютными скверами и другими объектами комфортной городской среды, которые также будут доступны для всех жителей и гостей Уфы. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",Резидент Межвузовского кампуса приобрел нового вуза-партнера в Китае,0,analytics,Файҙалы эштәр,4261,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2025-04-15/rezident-mezhvuzovskogo-kampusa-priobrel-novogo-vuza-partnera-v-kitae-4220297,2025-04-15T16:00:00+00:00
"Быйыл Бөйөк Еңеүгә – 80 йыл. Ата-бабаларыбыҙ илде, донъяны фашистарҙан аралап, ҡотҡарып, дан менән ҡайтты. Рәсәй бөгөн дә ҡатмарлы һәм шул уҡ ваҡытта тарихта ҡалырҙай осор кисерә. Ағиҙел журналы Башҡортостан Яҙыусылар союзы менән берлектә Ирҙең даны – иленән тип аталған шиғри конкурс иғлан итте. Февраль һанында ижади бәйгене шағир Фәнзил Санъяров Етер тиҙҙән Еңеү парадыбыҙ тигән шиғри шәлкеме менән асып ебәрә лә инде. Шиғриәт рубрикаһында Башҡортостандың халыҡ шағиры Ҡәҙим Аралбайҙың бер ҡайҙа ла баҫылмаған Изолятор тигән бик йөкмәткеле поэмаһы менән танышырға мөмкин. Февраль һаны сәсмә әҫәрҙәргә лә бай – яҙыусылар Фәнис Янышевтың Сасҡау хикәйәһе, Хәйҙәр Тапаҡовтың Мәсет повесы, Әхмәр Ғүмәр-Үтәбайҙың Буранбай тарихи-фәлсәфәүи романы бер кемде лә битараф ҡалдырмаҫ. Тере хәтер рубрикаһында ғалимдар Зәкиә Мырҙағолованың Гвардия исемен сикһеҙ батырлыҡтары менән яулап алдылар, Ғилман Ҡашҡаровтың Яуҙан еңеп ҡайтһалар, ир-егеттәр ҡалҡан төйәләр тигән мәҡәләләре яңы мәғлүмәттәр биреүе менән иҫтә ҡала. Ҡәләмдәштәр төҫө рубрикаһында был юлы талантлы шағир Ғилман Ишкининдың шиғырҙары, Рита Фәтҡуллинаның уның хаҡындағы хәтернамәһе, ғалим Ҡамса Мортазиндың шағир Рамазан Шәғәлиев хаҡындағы яҙмалары урын ала. Хөрмәтле уҡыусыларыбыҙ, ни сәбәптәндер Ағиҙелгә яҙылырға онотһағыҙ, подписканы һәр ваҡыт дауам итеү мөмкинлеге бар, ул саҡта инде журнал һеҙгә киләһе айҙан килә башлаясаҡ. Ә инде редакциябыҙҙан килеп алып йөрөү шарты менән айына ни бары 105 һумға ғына яҙылырға була. Берҙәм булайыҡ!",Ағиҙел журналының 2-се һанына күҙәтеү,0,analytics,Йәмғиәт,1496,https://agideljurn.ru/news/common_material/2025-02-13/a-i-el-zhurnalyny-2-se-anyna-k-te-4119511,2025-02-13T09:29:00+00:00
"КФУфикерләр22 ноябрьдә Казан федераль университетының (КФУ) тышкы эшләр департаменты янында Росгвардия вәкилләре иран студентларын кыйнап, полиция бүлегенә алып китү дипломатик әналга китерә язды. Әлеге хәлгә Иранның Русиядәге илчесе, Казандагы Баш консулы кысылырга мәбүр булды, вазгыятьне Иран тышкы эшләр министры белешеп торды. Иранның Казандагы Баш консулы Давуд Мирзахани КФУ вәкилләре һәм Иран студентлары белән очрашкан. ""Русия полициясенең рәхимсез гамәлләрен тикшерергә кирәк. Безнең студентларга мондый мөнәсәбәткә түзеп тора алмыйбыз. Иранның чит илләрдә укучы ватандашлары ихтирамга һәм гадел мөнәсәбәткә лаек. Студентларның хокуклары тулысынча яклануга ирешәчәкбез"", диде ул. КФУдагы очрашу видеосын Канал КСИР телеграм каналыкитерә. Иранның Казандагы консуллыгының рәсми телеграм сайтында әлеге вакыйга тулысынча яктыртылып бара. Бу уңайдан Русия тышкы эшләр министрлыгына протест нотасына да әзерләнәдиелә. Моннан тыш, КФУның халыкара эшләр вице-президентына протест хаты язылачак дип белдерелә. КФУ студентларның виза үзәгендә килеп туган проблемнарына аңлатма бирергә тиеш диләр консуллыкта. ""Иран Ислам Республикасының Баш консуллыгы әлеге үкенечле инцидент өчен гаеплеләр табылганчы бу мәсьәлә белән шөгыльләнергә ышандыра""диеләдипломатик оешма белдерүендә. Иранның Русиядәге илчесе Казем әләли Х (элекке Твиттер) социаль челтәрендә шулай бу вакыйга турында берничә твитчыгарды. Иран тышкы эшләр министры Аббас Аракчида Казанда иран студентларының хәлен белешеп торды дип язды ул. Консуллыкта хәбәр итүләренчә, шимбә иртәсенә тоткарланган ике студент та ибәрелгән. КФУ итәкчелеге виза өчен белешмәләр бирүне атнасына биш көн башкарачакбыз дип вәгъдә иткән. КФУның миграция исәбе бүлеге янында шау-шу зур чиратлар аркасында килеп чыккан. БРИКС вакытында студентлар каникулга ибәрелде. Кире Казанга килгәннән соң аларга тиз арада тышкы элемтәләр департаментыннан виза озайту өчен белешмә алырга кирәк булган. Бүлек атнага ике тапкыр гына эшләгәнлектән, кара таңнан анда 200 ләп кеше ыела. Бөтен кеше талон алырга чиратка баса. Аи Фязуынча, берникадәр вакыттан соң бер студент кызның хәле китә, этеш-төртеш башлана. Моны күреп, КФУ хезмәткәрләре ашыгыч ярдәм һәм Росгвардия вәкилләрен чакыра. Ираннан килгән ике студент куәт оешмалары катышуына каршы килмәкче була. Росгвардия вәкилләре аларны иргә яткырып кыйный һәм полиция бүлегенә алып китә. Кыйнаувидеосынберничә Телеграм канал чыгарды. Татарстан басмалары эчке эшләр министрлыгына сылтанып язуынча, бер студентка виза кагыйдәләрен бозу өчен административ беркетмә төзелгән. Икенчесенә, полициягә карата көч куллану өчен инаять эше ачылган.22 ноябрьдә әлеге вакыйгалар барганда Казан федераль университетының 220 еллык юбилее уздырылды. Бәйрәм көнне КФУ янында Русия патшасы Александр Беренчегә һәйкәлачылды. Бәйрәм тантаналарына Русия премьер-министры урынбасары Дмитрий Чернышенко, Русия фән министры Валерий Фальковта килгән иде.22-24 октябрь көннәрендә Казанда зурлап БРИКС саммиты узды. Барлык студентлар читтән торып укуга күчерелде, аларга тулай торакларны бушатырга кушылды. Студентларда бу ризасызлык уятты, алар хокукларын яклап прокуратурага мөрәәгать итте, ләкин моңа карап бернинди үзгәреш булмады. Актив студентларга басым ясалды һәм аларны ""сөйләшергә""чакырдылар. Укулар 1 ноябрьдә генә башланды. Русиядә","Казанда Иран студентларын полиция кыйнаудан соң Иран консулы ""мондый мөнәсәбәткә түзеп тормыйбыз"" диде",1,news,Яңылыҡтар,3291,https://www.azatliq.org/a/33213152.html,2024-11-23T11:20:56+00:00
"БР Прокуратураһының матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, Мәләүездә йәшәүсе ҡатын иҫерек килеш руль артына ултырған өсөн сит ил автомобиленән мәхрүм ителгән: - Судта билдәләүҙәренсә, 2025 йылдың октябрендә ҡатын иренең ""Хундай Санта Фе"" маркалы автомобилен йөрөткәндә ДАИ хеҙмәткәрҙәре уны Мәләүездең Аксаков урамында туҡтата. Полиция тарафынан үткәрелгән тикшереү уның иҫерек торошон күрһәтә. Ҡатын быға тиклем дә шундай осраҡ өсөн административ яуаплылыҡҡа тарттырылған булған. Мәләүез район суды уға 210 мең һум күләмендә штраф һәм 2 йылға транспорт саралары менән идара итеү менән бәйле эшмәкәрлек менән шөғөлләнеү хоҡуғынан мәхрүм итеү язаһын тәғәйенләй. Автомобиль конфискациялана һәм дәүләт килеменә әйләнә. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","""Хундай""ға байыны дәүләт",1,news,Яңылыҡтар,887,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-20/hunday-a-bayyny-d-l-t-4544204,2026-01-20T21:02:00+00:00
"Эремсекле тәмлекәс 2 ҙур хөрмәгә 600 грамм майһыҙландырылған эремсек, 2 йомортҡа, 100 грамм манный ярмаһы, 10 грамм шәкәр, 4 ҡалаҡ ҡаймаҡ, 25 грамм аҡ май, 600 миллилитр һыу, 8 грамм ванилле шәкәр, 3 ҡалаҡ шөкәрә онтағы кәрәк. Хөрмәне әрсейбеҙ, орлоҡтарын алабыҙ ҙа ярты сантиметр ҙурлығындағы шаҡмаҡтарға ҡырҡабыҙ. Һыу һалып, һүрән генә утҡа ҡуябыҙ. Ҡайнап сыҡҡас, манный ярмаһы һалабыҙ. 1-2 минут буйы болғатып тороп бешерәбеҙ. Шунан ултыртып торабыҙ. Йомортҡаға ванилле шәкәр өҫтәп туғыйбыҙ. Өй йылылығындағы бутҡаға ҡушып бутайбыҙ. Шунан уға иләк аша үткәрелгән эремсекте һалып, бик яҡшылап болғатабыҙ. Табаны аҡ май менән майлайбыҙ ҙа шөкәрә һибәбеҙ. Эремсекле-хөрмәле массаны һалабыҙ, өҫтөн тигеҙләйбеҙ һәм ҡаймаҡ яғабыҙ. 180 градусҡаса эҫетелгән мейестә 45 минут бешерәбеҙ. Табала килеш һыуытабыҙ. Һыуынғас, бүлеп тәрилкәләргә һалабыҙ. Өҫтөн какао, ҡайнатма, сәтләүек менән биҙәргә мөмкин. Бәлеш 3 хөрмәгә 5 йомортҡа, 300 грамм шәкәр, 200 – 250 грамм он, 1 лимондың ҡабығы (цедра), бысаҡ осонда аш содаһы, 1 балғалаҡ шәкәр онтағы кәрәк. Йомортҡаны туғый-туғый шәкәр, шунан он, аш содаһы өҫтәйбеҙ. Хөрмәне нәҙек кенә түңәрәктәргә бүләбеҙ. Лимондың ҡабығын ваҡ ҡырғыс менән алабыҙ ҙа ҡамырға ҡушабыҙ. Майлы табаның төбөнә хөрмә түңәрәктәрен теҙәбеҙ, шунан ҡамырҙың бер өлөшөн бушатабыҙ. Артабан тағы хөрмә киҫәктәрен теҙәбеҙ ҙә ҡалған ҡамырҙы һалабыҙ. 180 градус эҫелектәге мейестә 40 минут самаһы бешереп алабыҙ. Мейестән алғас, бер нисә минут ултыртабыҙ ҙа ипләп кенә ҙур тәрилкәгә түңкәрәбеҙ. Бәлештең төбө өҫкә сыға. Өҫтөнә шәкәр онтағы һибәбеҙ.2 ҙур хөрмәгә 600 грамм майһыҙландырылған эремсек, 2 йомортҡа, 100 грамм манный ярмаһы, 10 грамм шәкәр, 4 ҡалаҡ ҡаймаҡ, 25 грамм аҡ май, 600 миллилитр һыу, 8 грамм ванилле шәкәр, 3 ҡалаҡ шөкәрә онтағы кәрәк. Хөрмәне әрсейбеҙ, орлоҡтарын алабыҙ ҙа ярты сантиметр ҙурлығындағы шаҡмаҡтарға ҡырҡабыҙ. Һыу һалып, һүрән генә утҡа ҡуябыҙ. Ҡайнап сыҡҡас, манный ярмаһы һалабыҙ. 1-2 минут буйы болғатып тороп бешерәбеҙ. Шунан ултыртып торабыҙ. Йомортҡаға ванилле шәкәр өҫтәп туғыйбыҙ. Өй йылылығындағы бутҡаға ҡушып бутайбыҙ. Шунан уға иләк аша үткәрелгән эремсекте һалып, бик яҡшылап болғатабыҙ. Табаны аҡ май менән майлайбыҙ ҙа шөкәрә һибәбеҙ. Эремсекле-хөрмәле массаны һалабыҙ, өҫтөн тигеҙләйбеҙ һәм ҡаймаҡ яғабыҙ. 180 градусҡаса эҫетелгән мейестә 45 минут бешерәбеҙ. Табала килеш һыуытабыҙ. Һыуынғас, бүлеп тәрилкәләргә һалабыҙ. Өҫтөн какао, ҡайнатма, сәтләүек менән биҙәргә мөмкин.3 хөрмәгә 5 йомортҡа, 300 грамм шәкәр, 200 – 250 грамм он, 1 лимондың ҡабығы (цедра), бысаҡ осонда аш содаһы, 1 балғалаҡ шәкәр онтағы кәрәк. Йомортҡаны туғый-туғый шәкәр, шунан он, аш содаһы өҫтәйбеҙ. Хөрмәне нәҙек кенә түңәрәктәргә бүләбеҙ. Лимондың ҡабығын ваҡ ҡырғыс менән алабыҙ ҙа ҡамырға ҡушабыҙ. Майлы табаның төбөнә хөрмә түңәрәктәрен теҙәбеҙ, шунан ҡамырҙың бер өлөшөн бушатабыҙ. Артабан тағы хөрмә киҫәктәрен теҙәбеҙ ҙә ҡалған ҡамырҙы һалабыҙ. 180 градус эҫелектәге мейестә 40 минут самаһы бешереп алабыҙ. Мейестән алғас, бер нисә минут ултыртабыҙ ҙа ипләп кенә ҙур тәрилкәгә түңкәрәбеҙ. Бәлештең төбө өҫкә сыға. Өҫтөнә шәкәр онтағы һибәбеҙ.",Кәйефте күтәрә хөрмә,0,analytics,"""Халҡым һаулығы - илем байлығы""",3082,https://tamasha-rb.ru/articles/khal-ym-auly-y-ilem-bayly-y/2024-09-26/k-yefte-k-t-r-h-rm-3945376,2024-09-26T07:50:00+00:00
"Синоптиктар мәғлүмәте буйынса, бөгөн, 21 майҙа, ҡыҫҡа ваҡытлы ямғыр яуасаҡ, ҡайһы бер райондарҙа йәшен йәшнәүе көтөлә. Ел көньяҡ-көнбайыштан талғын, урыны менән көсәйеүсән. Һауа температураһы көндөҙ 17, 22 градус. Иртәгә, 22 майҙа, төндә - урыны менән, көндөҙ бөтә республикала йәнә ҡыҫҡа ваҡытлы ямғырҙар, йәшен йәшнәүе көтөлә. Ел көньяҡтан, төньяҡ-көнбайышҡа табан талғын. Төндә 7, 12 градус, көндөҙ 17, 22 градусҡаса йылыта. Кисә Кис Башҡортостанда көслө ел йорттарҙың ҡыйыҡтарын емерҙе, тип яҙҙы Башинформ. Мәғлүмәт һәм фото ""Башинформ"" сайтынан.",Башҡортостанда һауа торошо боҙолоуы көтөлә,0,analytics,Аңлатма,550,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-05-21/bash-ortostanda-aua-torosho-bo-olouy-k-t-l-4244336,2025-05-21T11:16:00+00:00
"""Йоматау шифахананы"" диетологы Регина Прыткова артыҡ ауырлыҡты диета тотмай ғына ташлау методикаһын презентацияланы. ""БАД-тарһыҙ, системалы рәүештә эшләп, үҙ хәлеңә ҡайтып була, ""- ти Регина Фәнил ҡыҙы. ""Ҡарағай шифаханаһы""нан Таисия Бәҙретдинова шифалы ҡарағай һауаһының кеше һаулығына тәьҫире хаҡында һөйләне. Неля Шәрипова ""Выбор Ланг"" аппаратының тын юлдары ауырыуҙарын дауалауы хаҡында лекциялар уҡыны. Астманан ҡаҡшаған кешеләргә был аппарат беренсе сеанстан һуң уҡ ярҙам итә икән. Ул аппарат республикала икәү генә. Береһе Өфөлә ""Шератон Плаза""ла урынлашҡан. Октябрьский ҡалаһында урынлашҡан Реабилитациялау һәм сәләмәтлекте тергеҙеү үҙәгенең генераль директоры Елена Халфина уларҙың үҙәгенең төп дауалау сере - файҙалы сероводород тураһында һөйләп ишеттерҙе. Баҡтиһәң, Сочиҙағы сероводород беҙҙең Отябрьскийҙа ла бар икән. Һәм уларҙың үҙәгендә бик күп ауырыуҙарҙы дауалайҙар икән. Арҡа һөйәген һуҙалар, түлһеҙлекте дауалайҙар һәм башҡа кеше өсөн бик шәп дауалар алырға була. Киләһе спикерыбыҙ – медицина фәндәре кандидаты, хирург, сосудтар хирургияһы буйынса шәп белгес Николай Алексеевич Талов һаулығыбыҙға иғтибарлы булырға, тәмәке тартмаҫҡа өндәне. Яҡтыкүл шифаханаһы врач-акушер-гинеколог Дилә Ирғәлина әйтеүенсә, уларға килеп эләккән ҡатын-ҡыҙҙар тап гинекология буйынса күп тикшеренеүҙәр үтә, тулы дауалау курсынан һуң сәләмәтләнеп ҡайтып китәләр, һәр дүртенсе ҡатын-ҡыҙ түлһеҙлектән ҡотола, икенсе юлы килгәндәрендә бәпестәре менән киләләр, шифаханаға ҙур рәхмәттәр әйтәләр. Ультра тауыш диагностикаһы врачы, акушер-гинеколог Кристина Золотареваның сығышы ла бик фәһемле булды. Ул ҡыҙ балаларҙы 3, 6, 13, 15, 17 йәштәрҙә мотлаҡ гинекологка йөрөтөргә кәрәклеген һыҙыҡ өҫтөнә алды. Ҡатын-ҡыҙҙар иһә йыл һайын биш төөрлө тикшеренеү үтергә тейештәр. Шулар араһында маммография, УЗИ һәм башҡалар. Резеда Нурисламова, сәстәр буйынса белгес, сәс ҡойолоу, ағарыу, себорея буйынса яҡшы лекция уҡыны. Сәстәрҙе дөрөҫ шампунь менән йыуырға кәрәк тине. Баҡтиһәң, беҙҙең Өфөлә сәстәр проблемаһы буйынса бик шәп клиника эшләй икән – Доктор Ибатуллинаның сәс клиникаһы. Шулай итеп, был ултырыш ҡатын-ҡыҙ һаулығы өсөн бик файҙалы һәм кәрәк булды. Нисек кенә тимә, һәр кеше үҙ сәләмәтлегенә иғтибарлы булырға, ваҡытында тикшеренеүҙәр үтеп торорға бурыслы.","Халыҡ-ара ""На рахате"" һаулыҡ һәм туризм форумында сәләмәтлеккә арналған өлөш",0,analytics,Аңлатма,2252,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-07-26/haly-ara-na-rahate-auly-m-turizm-forumynda-s-l-m-tlekk-arnal-an-l-sh-4327661,2025-07-26T16:13:00+00:00
"Михаил Иванович Рабовалюк 1915 йылдың октябрендә крәҫтиән ғаиләһендә донъяға килә. Күрше Баландин ауылындағы мәктәпкә йәйәү йөрөп белем ала. Шунан зоотехник һөнәренә эйә була. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, тәүгеләрҙән булып фронтҡа – фашист илбаҫарҙарын ҡыйратырға китә. Лейтенант Рабовалюк уҡсылар полкында взвод командиры була. 1945 йылдың 15 ғинуарында Варшаванан төньяҡта дошман оборонаһын өҙгәндә уның етәкселегендәге взвод фашистарға туҡтауһыҙ ут яуҙырып, совет ғәскәрҙәренә етеҙ алға барырға, Висла йылғаһын уңышлы кисергә ярҙам итә. Ҡыйыу Михаил яуҙаштарына батырлыҡ өлгөһө күрһәтә. Ошо мөһим алыш өсөн яҡташыбыҙ Советтар Союзы Геройы исеменә тәҡдим ителә. Бөйөк Еңеүгә өс ай ҡалғас, 1945 йылдың 10 февралендә, ҡаты яуҙарҙың береһендә Михаил Иванович һәләк була. Ул һәр ваҡыт беҙҙең йөрәктә йәшәр. Ауылдаштарыбыҙ, урындағы башланғыстарға булышлыҡ итеү программаһында ҡатнашып, Михаил Рабовалюкҡа һәйкәл ҡуйырға йыйына. Ул беҙ – илһөйәр балалар яратып йыйыла торған урынға әйләнер, тип уйлайым. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Батырыбыҙ – мәңге йөрәктә,0,analytics,M gelek ut,1428,https://yanshishma.com/articles/m-gelek-ut/2024-01-29/batyryby-m-ge-y-r-kt-3621565,2024-01-29T16:39:04+05:00
"Ирек БиккининМордовиядәге татар хәрәкәтенә нигез салучы һәм милли эшләрдә даими катнашучы, мөселманнарны яклауда да өлеш кертүче Ирек Биккинин 30 июльдә Казанда Дөнья татар конгрессының корылтаенда катнашмаячак. Апрель аенда корылтайга вәкил буларак сайланган булса да, күптән түгел интернетта """" тамгасына каршы посты өчен штрафка тартылганнан соң Биккининга корылтайда катнашмаячагын белдергәннәр. Моны аңа корылайга сайлаган Мордовиядәге Аксакаллар шурасы рәисе Шамил Бикмаевәйткән. Мордовия Аксакаллар шурасыннан Казанга корылтайга өч кеше барырга тиеш. Бикмаев һәм Биккинин корылтайга делегатлар, ә Рәшидә Ипкаевамилләткә керткән өлеше өчен конгресс кунагы буларак барачак дип хәл ителгән. Казанга Ирек Биккинин машинасында барырга килешәкәннәр һәм моны татар конгрессына да хәбәр иткәннәр.7 июльдә Биккининны ""ВКонтакте""да """" тамгасын тәнкыйтьләп фикер белдергәне өчен Мордовиянең Ләмберә район мәхкәмәсе 30 мең сумштрафка тартты. Ул Русия гаскәрен дискредитацияләү (Административ канун бозулар кодексының 203.3 нче маддәсенең 1 нче өлеше нигезендә гаепле дип тапкан). Карар әле гамәлгә кермәгән. Биккинин бу карарны Мордовия югары мәхкәмәсенә шикаять иткән. Ирек әфәнде әйтүенчә, бу карардан соң Бикмаев аңа Татар конгрессы корылтаенда катнашмаячаксың дигән.1982 елда татар тарихын өйрәнә башлаган, 1989 ел башында Казанда Татар итимагый үзәге корылтаенда катнашып, Мордовиядә аның бүлекчәсен булдырган, 1991 елда Мордовия ""Якташлар"" оешмасын оештыруда катнашкан, һәм 1992 елда Казанда Дөнья татар конгрессын оештыручылар арасында булган һәм аннан соңгы корылтайларда катнашкан Биккининның бары административ әза өчен генә чарада катнаштырылмавы сораулар тудыра. Азатлык бу хакта аңлатма алыр өчен Аксакаллар шурасы рәисе Шамил Бикмаевка шалтыратты. — Ирек Биккинин 10 майда интернетта безнең Русия танкларындагы, хәрби техникадагы """" тамгасын тәнкыйтьләгән. Аңа 30 мең сум штраф салдылар. Мәхкәмә карары бар. Шуннан миңа ""Син шундый кешене Казанга корылтайга алып барасыңмы? "" дип әйттеләр. Мин Дөнья татар конгрессы хезмәткәре Марс Тукаевкабарысын да хәбәр иттем. Алар хәл итсен. Апрель аенда, әле Ирек Биккининның ""ВКонтакте""дагы язуына кадәр, вәкил булып сайлануы турында карар кабул ителде. Ул корылтай делегаты булып кала, аны беркем төшермәде. Бары аның белән бер машинада бармыйм, чөнки аннары мине дә аңа теләктәшлек белдерә дип әйтергә мөмкиннәр. Конгресстан да миңа ""кемне ибәрдең"" дип әйтергә мөмкиннәр. Шуңа мин аңа корылтайга үз машинамда йөртүчем белән барам, ә син бару-бармавыңны үзең кара дип әйттем, — ди Бикмаев. Азатлык мәсьәләгә ачыклык кертергә теләп, Дөнья татар конгрессы рәисе Данис Шакировкаһәм аның урынбасары Марс Тукаевка да шалтыратып карады, әмма алар телефоннарын алмады. Дөнья татар конгрессының корылтае Казанда 30 июльдә ачыла. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",""""" тамгасына каршы чыккан Ирек Биккининга конгресс корылтаена юлны япмакчылар",0,analytics,Татарстан,2868,https://www.azatliq.org/a/31950365.html,2022-07-19T13:22:00+00:00
"Ратмир Мәүлиев бөгөн, 6 февралдә, журналистар менән осрашыуҙа үҙенең күпме аҡса эшләүе хаҡында әйтте.",Өфө мэры күпме эш хаҡы ала?,0,analytics,Йәмғиәт,101,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-02-06/f-mery-k-pme-esh-ha-y-ala-4110802,2025-02-06T12:45:00+00:00
Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнө уңайынан Амангилде ауылында кескәйҙәр өсөн байрам ойошторолдо.,Күңелле булды!,0,analytics,Хаттар,93,https://yanshishma.com/articles/be-g-kilg-n-khattar-an-/2025-06-02/k-elle-buldy-4260376,2025-06-02T10:29:18+00:00
"Республикабыҙҙа рус теле менән бергә башҡорт теле лә дәүләт теле булғас,  балалар баҡсаларында, мәктәптәрҙә туған тел уҡытыла. Баланы әсә теленә өйрәтеү өсөн әсбаптар, дәреслектәр сығарыла. Шундайҙарҙың береһе Аҡыллы тирмә тип атала. Ул йыйылмалы стенд рәүешендә төҙөлгән. Тирмәнең бер яғы башҡорт мәҙәниәтенә арналған. Ул мауыҡтырғыс шөғөлдәрҙән, дидактик уйындарҙан тора. Мәҫәлән, Башҡорт халыҡ музыка ҡоралдары доминоһы өндәрҙе дөрөҫ әйтергә өйрәтә,  ә Балаҫ тәрбиәүи уйыны бармаҡ моторикаһын үҫтерә, башҡорт орнаменты менән таныштыра. Тирмәнең икенсе һәм өсөнсө яғы Башҡортостандың тәбиғәтен кәүҙәләндерә. Тауҙар, йылғалар, күлдәр буйлап сәйәхәттә балалар төбәгебеҙҙең тәбиғәт ҡомартҡылары менән таныша, уларҙың башҡортса атамаларын хәтеренә һала. Дүртенсе яҡ милли ризыҡтарыбыҙ тураһында һөйләй. Табын әҙерлә уйынында бала милли ризыҡтарҙы дөрөҫ һайларға, уларҙың атамаһын әйтергә һәм өҫтәлгә ултыртырға тейеш була. Тирмәнең бишенсе яғына хәрефтәр һәм ике телдә һүҙҙәр яҙылған. Диктофондан теләгән бер бала хәрефтәрҙең һәм һүҙҙәрҙең нисек уҡылыуын, ике телдә яҙҙырылған ябай ғына һөйләм өлгөләрен  тыңлай ала. Тирмәнең эсендә милли кейем-һалым, көнкүреш кәрәк-ярағы, баланың ижади эше өсөн материал ҡуйылған. Шулай итеп, Аҡыллы тирмә ярҙамында балалар тыуған республикаһының мәҙәниәтен, башҡорт телен рәхәтләнеп өйрәнә ала. Авторҙар: Г. ЗӘЙЕТҠОЛОВА, Г. ӘМИРҒӘЛИНА, С. ТИТОВА.",Аҡыллы тирмә кескәйҙәрҙе башҡорт теленә өйрәтә,0,analytics,Йәмғиәт,1380,https://amanat.su/news/common_material/2025-01-19/a-ylly-tirm-kesk-y-r-e-bash-ort-telen-yr-t-4088699,2025-01-19T00:33:00+00:00
"Ғүмәр ҡатынына шундай итеп ҡараны, ул ҡараш башҡа килеп төшкән таш кеүек ауыр, шаңҡытҡыс, ут кеүек көйҙөргөс, үкһеп илаған баланың күҙ йәше кеүек ҡыҙғаныс ине. Мәҙинә: Ярай, бөттө, бөттө, – тип мығырҙана-мығырҙана тиҙерәк өйгә кереп китеү яғын ҡараны. Ғүмәр ихата уртаһында ҡатып ҡалды – Хәнифә ҡайтҡан! Ниңә ҡайтҡан инде ул, йәрәхәтле йәшлекте иҫкә төшөрөп? ! Инде онотолған кеүек ине. Күңеленә бер йыр килде: Яңғыҙ ҡайын булмай, тиҙәр, Була торғандыр инде лә: Һәр кемдең дә бер хәсрәте Була торғандыр инде. Ниңә япа-яңғыҙ? Хәйер, балалары үҫеп буйға еткәс, төрлө яҡҡа таралғандыр ҙа ти – янында Мөхәммәт булырға тейеш бит? ! Гел генә парлашып ҡайталар ине, чечен кейәү кәләшен тыуған тупрағына яңғыҙ ғына аяҡ баҫтырманы. Әллә көнләште, әллә инде яратыуы шулай көслө ине. Яратҡандыр, инде дүрт бала атаһы булғас та, Кәркә урамында Хәнифәһен етәкләп, уның күҙҙәренә бағып юҡҡа ғына йөрөмәгәндер. Хәнифәнең ҡайтыу хәбәре Ғүмәрҙең йоҡоһон тамам ҡасырҙы. Ул борғоланып, көрһөнөп ята-ята ла, түҙеме бөткәс, ихатаға сығып китә. Өй стенаһына арҡаһын терәп сүгәләп ултыра. Тәмәке ҡабыҙа. Ана Етегән йондоҙ. Йәш сағында, шаярып, Хәнифә уны Ғүмәргә бүләк иткән ине. Көлөп, шулай булаһын белгәндәй: Мине һағынғанда шуға ҡарарһың! – тигән ине. Ғүмәргә ғүмер баҡый шунда уларҙың ҡараштары осрашалыр кеүек тойолдо. Үҙ йондоҙона ҡарап торһа, күңелендәге һағыш-хәсрәте еңеләйә ине. Шулай йәшәлде. Инде Ғүмәр йәшендә йәшлектең хыялый яландарын гиҙеү, үткәнен, инде кире ҡайтмаҫ саҡтарҙы һағыныу, уфтаныу, бәлки, килешмәйҙер, ләкин ни хәл итмәк кәрәк – онота алманы ул Хәнифәне. Оят булһа ла әйтәйек, йәшерәк сағында ҡатынын иркәләгәндә лә: Хәнифә бит был! – тип үҙ-үҙен алдарға, ышандырырға тырыша ине. Шундай хәлдәр. Тимәк, ҡайтҡан. Бер күрәһе ине. Ғүмәр Хәнифә йәшәгән ауылға бармаҡсы булды, мотоциклын әллә нисә ҡабыҙып, әллә нисә һүндерҙе. Йәш-елкенсәк кеүек һантыйланып йөрөү уның йәшендәге кешегә һис кенә лә килешеп бөтмәй кеүек, тик ниндәйҙер көс уны ихатаға бәйләп тота ине. .Һуңғы арала ҡайҙа барып төртөлөргә белмәй йөрөгән Ғүмәргә Мәҙинә иртән сәй эсеп ултырғанда өҙҙөрөп былай тине: – Һин, ҡарт, эт-ние һымаҡ һәлпәнләп йөрөмә әле – бар, бер ураштырып ҡайт! Кәтмәнгә һаплыҡ апҡайт! Бәрәңге күмергә ваҡыт. Кәркә пасадкаһындағы сәтләүек ағасы һапҡа бик ипле, еңел була торғайны. Шунан апҡайт! Мунса яғып торам – билеңде сабырға кесерткән апҡайт! Бар, бар, күҙ көйөгө булып торма! Ашарыңа ал, ишек төбөндә сумка менән. Көн оҙон. Ғүмәр ҡуйы, һөтлө сәйен эсеп тә бөтөрмәне – юлға йыйынды. – Эйе, дөрөҫ, һаплыҡ кәрәк инде ул. Һапһыҙ булмай. Һепертке лә һындырырмын. Эй, донъя! Был донъяларҙа ирҙәрҙән дә ахмағыраҡ, ирҙәрҙән дә бер ҡатлыраҡ, ирҙәрҙән дә йәмһеҙерәк һәм уларҙан да күндәмерәк тағы ниндәй йән эйәһе бар икән? ! Китте. Нисәмә көн ихатанан сыға алмай ыҙаланған Ғүмәр, ҡатыны ҡушҡас, имеш, һаплыҡҡа китте – ашыҡмай ғына, бик газ бирмәй генә, үҙ ҡәҙерен үҙе белеп кенә: Һай, бөтмәҫ инде был ҡатын-ҡыҙ эше, – тип мығырҙана-мығырҙана ихатанан сығып китте. Һәм һулға боролдо. Ете өй үткәс, уңға, тыҡрыҡҡа боролаһы. Унан һуң баҫыуҙы ҡыл урталай бүлеп һуҙылған юл – ул Кәркәгә алып бара. Ҡасандыр туҡ, хөр тормошло, Хәнифәле, хәҙер инде үлән баҫҡан ауыл урынына барып төртөлә ул юл. Һөйгәненең ҡул йылыһынан да иҫереп, хыялдарға сумып, елкенә-елкенә атлаған йәшлек юлы! Ҡыштарын, бурандарҙа аҙашмаҫ өсөн, һәр береһенең башына һалам көлтәһе бәйләнеп, оҙон-оҙон таяҡтар ҡаҙала ине. Маяҡ. Ғәҙәттә, уны Сәрүәретдин ағай теҙеп сыға. Йыл һайын теп-теүәл алтмыш өс таяҡ – саҡрым һайын егерме иҫәбенән. Ул саҡта ниндәй генә зәһәр бурандар ҡупһа ла, был юлдан ситкә тайпылған, аҙашҡан кеше булманы. Хәҙер маяҡ ҡаҙалыу түгел, ҡыштарын Кәркә юлына сысҡан эҙе лә төшмәй. Ә йәйҙәрен! Ә йәйҙәрен бар кеше Кәркә юлында, сөнки шул яҡта ғына иң тәмле, иң эре еләк өлгөрә, шул яҡта ғына хуш еҫле мәтрүшкәләр сабып алмалы булып үҫә, шул яҡтан сабып киптерелгән бесәнде мал ҡыш бигерәк яратып ашай. Кәркәнең Түңәрәк күл һаҙлығында ғына бил һыҙлауын баҫа торған сихәтле ләм бар. Уның инеше төбөндәге һуйырташ кеүек таш яҡын-тирәлә юҡ инде. Ул ташты мунса мейесенә һалһаңмы! Ҡоро, шифалы парын шул таштарға эҫе һипкән кеше генә белә. Ғүмәр күп ташыны инде ул һуйырташтарҙы, йыл һайын алмаштырып торҙо. Кәркә ҡыҙының йылы ҡосағында йәшәү бәхете тәтемәһә лә, таштарының ҡыҙыуын мунса һайын сығарыпмы-сығарҙы – шартлатып эҫе һалғас, таш өҫтөндә чечен кейәү һикергеләй, бәргеләнә, бейей кеүек тойолдо уға. Тауҙы үткәс, юл һулға, соҡорға борола һәм бер аҙҙан алтмышынсы йылдарҙа ултыртылған, инде хайран ҡалырлыҡ булып үҫкән ҡатнаш ағаслыҡҡа барып керә. Юл тигеҙ, таҡыр булһа ла, Ғүмәр мотоциклын артыҡ сыбыртҡыламаны, тирә-яғына ҡарана-ҡарана яй ғына барҙы. Бында уға һәр ағас, аяҡ аҫтында сереп ятҡан ботаҡтарға ҡәҙәр таныш, күңеленә яҡын ине. Донъяның иң хозур, иң тыныс, иң моңһоу мөйөшө ҡайҙа? тип һораһалар, Ғүмәр: Кәркә ерендә! – тип әйтер ине. Йөрәгенә яҡын ошо урындың именлегенә, бөтөнлөгөнә, гүзәллегенә ҡурҡыныс янаһа, ул, уйлап та тормай, яуға күтәрелер, кәрәк икән – йәнен фиҙа ҡылыр ине. Һәм күк йөҙөндә йәнә бер йондоҙ ҡабыныр. Ғүмәрҙең илаһи уйҙарын һарыҡ тәкәһе бүлде, ул ҡыуаҡлыҡтан килеп сыҡты ла, артына ҡарап мәьэлдәп алғас, ебе өҙөлгән йәйә кеүек, юлға ташланды. Мәхшәр ҡупты – артында көтөү икән – һарыҡтар башлыҡтарынан ҡалышырға теләмәйсә, юлға тулды. Ғүмәр туҡталды. Мотоциклын һүндерҙе – һарыҡ көтөүенә ярып кереүҙән файҙа юҡ, улар барыбер юл бирмәйәсәк. Һуңғы һарыҡ артынан: Һи-и, мәхлүктәр, матайҙан шулай ҡурҡалармы ни, – тип һөйләнә-һөйләнә бер ябыҡ ҡатын килеп сыҡты. Оҙон, тар ҡайыш менән билен өҙә яҙып быуып ҡуйған. Ҡара күлдәгенең оҙон итәге ситектәренең йөҙөнә ҡәҙәр төшөп тора. Башында – яулыҡ, уныһы ла ҡаранан. Ғүмәр сәйерһенеп ҡалды – кем булыр был? Ҡатын, йөҙөн бороп, мотоцикл яғына ҡул һелтәне: – Үтһәгеҙ ҙә була! Сығып бөттөләр, ахыры. Хәнифә! Хәнифә бит был! Ана, бит остары, хас та элеккесә, уймаҡланып тора, ләкин ул хәҙер яраға оҡшаған йыйырсыҡҡа тартым. Көтөлмәгән осрашыуҙан Ғүмәрҙең зиһене таралды, ҡойолдо ла төштө, ә Хәнифә һис ҡаушаманы, әйтерһең, улар кисә генә айырылышҡан. – Ә-ә, һин икәнһең, Ғүмәр. Иҫәнме? Ҡайҙа барыш? Уның тауышы һүлпән, хәлһеҙ, был донъяға битараф, ә ҡарашы – бындай ҡарашты Ғүмәрҙең быға ҡәҙәр күргәне булманы – үткер, ғорур, ләкин моңһоу ине. Ундай ауыр моң ҡайғы-хәсрәтте күп күргән күҙҙәрҙә генә булыусан. – Ҡатынға һап кәрәк, һаплыҡҡа тип килгәйнем. Ә һин, Хәнифә, ҡайттыңмы ни? Ниңә ҡайттың? Хәнифә: – Икмәк һалырҙай мейестәр емерелеп бөттө унда. Бар ҙа бөттө. – тине, көрһөнөп. – Балаларың, ирең ҡайҙа? Гел бергә-бергә ҡайтыр инегеҙ. Хәнифәнең кәүҙәһе күҙгә күренеп дерелдәп ҡуйҙы, һығылды – ләкин ул үҙен бик тиҙ ҡулға алды – Улдарым да, Мөхәммәтем дә ҡайтты. Ҡайтмай ни, улар Кәркә яғын бик тә ярата ине бит. Минең менән ҡайттылар. Мин улар менән төндәрен, һуңғы йондоҙ һүнгәнсе, һөйләшеп сығам. Яңғыҙ түгел мин. Күңел бушатыр йондоҙҙарым бар минең! Ярай, китәйем әле, йә һарыҡтарым таралып бөтөр. Бер таралһа – илде генә түгел, көтөүҙе лә йыйыуы ҡыйын.",Ете ят йәр. Хикәйә. Ғәли Ғатауллин,0,analytics,Хикәйә,6909,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-07-06/ete-yat-y-r-hik-y-li-ataullin-3330056,2023-07-06T14:24:00+00:00
Глава Башкортостана утвердил примерный график проведенияв 2024 году в муниципальных районах и городских округах республики народного праздника «Сабантуй». Соответствующий указ подписан 14 мая 2024 года и опубликован на официальном интернет-портале правовой информации.,Глава Башкортостана утвердил график проведения сабантуев в 2024 году,1,news,Яңылыҡтар,268,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-15/glava-bashkortostana-utverdil-grafik-provedeniya-sabantuev-v-2024-godu-3766851,2024-05-15T12:52:43+00:00
"Александр Лукашенка (сулда) һәм Владимир ПутинфикерләрБеларус итәкчесе Александр Лукашенкавагнерчылар Мәскәүгә юл тоткан чакта үзенең Русия президенты Владимир Путинһәм ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәте башлыгы Евгений Пригожинбелән алып барган сөйләшүләре турында сөйләде. Бу белдерүләрен ул тәртип саклау һәм хәрби оешмалар итәкчеләре белән очрашудаясады. Русиядә ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәте кораллы фетнә башлагач, Лукашенка Беларус гаскәрен тулы әзерлеккә китерергә боеруын әйтә. Ул Русиядә вазгыятьнең контрольдән чыгуын таныдым, ди. ""Миннән дә, Путиннан да, Пригожиннан да берүк каһарман ясамагыз, чөнки вазгыятьне кулдан ычкындырганбыз, үзеннән үзе айланыр дидек, ә ул айланмады дидем. Фронтта сугышкан ике кеше бәрелеште. Бу эштә каһарманнар юк"", дип белдерде Лукашенка. Аның сүзләрен эшчәнлеген яктыртучы ""Пул Первого"" -каналыкитерә. Фронтта сугышкан ике кешенең кем булуы турында Лукашенка әйтмәгән. Шулай ук ул глобаль низаг куркынычы, ""төбәкне шартлатырга"" тырышулары һәм НАТОның киңәюе турында әйткән. Аның фикеренчә, чуалыш аркасында чыккан фетнәдән Көнбатышта файдаланырга мөмкиннәр иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Лукашенка Путин һәм Пригожин белән алып барган сөйләшүләре турында белдерүләр ясады,1,news,Яңылыҡтар,1200,https://www.azatliq.org/a/32477819.html,2023-06-27T10:33:03+00:00
"Первый заместитель Премьер-министра Правительства Республики Башкортостан Урал Кильсенбаев отметил, что поддержка научно-образовательных инициатив является одним из приоритетных направлений развития для региона: – Мы стремимся развивать сотрудничество с международными партнерами из дружественных стран и использовать уникальные природные и культурные ресурсы для научных исследований и просвещения. Это не только способствует развитию науки в нашей республике, но и укрепляет имидж Республики Башкортостан как региона, активно участвующего в глобальных научно-образовательных проектах. Итогом поездки стало заключение соглашений между резидентом Межвузовского кампуса, Уфимским университетом науки и технологий, и советом директоров агломерации «Парки Сабах» (о. Борнео). Последний подписал соглашение также с Комитетом РБ по делам ЮНЕСКО. Стороны договорились о создании совместных научно-популярных маршрутов с возможностью углубленного изучения языков и о проведении совместных фундаментальных исследований. Изыскания, в частности, затронут изучение биоразнообразия с применением искусственного интеллекта, оценку эффективности функционирования биосферных резерватов ЮНЕСКО «Башкирский Урал» и «Кинабалу» совместно с РЭУ им. Плеханова, геопарков ЮНЕСКО. В планах также продвижение русского языка и перевод текстов в области устойчивого развития территорий. – Уверена, что эти инициативы не только будут способствовать развитию науки и образования, но и укрепят дружеские связи между странами. Агломерация «Парки Сабах» - прогрессивная и перспективная организация для сотрудничества, – сказала заместитель директора Росссотрудчества в Малайзии Асият Торчокова. Также ученые планируют создать программы дополнительного образования в сетевой форме на русском и английском языках для сотрудников туриндустрии, геопарков, биосферных резерватов, объектов всемирного наследия ЮНЕСКО и особо охраняемых природных территорий. В состав делегации от республики вошли руководитель Комитета РБ по делам ЮНЕСКО, заместитель директора Международного научно-образовательного центра «Кафедра ЮНЕСКО «Геопарки и территории устойчивого развития» УУНи Т Рената Лукманова, директор кафедры ЮНЕСКО «Геопарки и территории устойчивого развития» УУНи Т Лариса Белан, директор Национального парка «Башкирия» Владимир Кузнецов. – Работа нашей делегации в Малайзии - это важный шаг в укреплении международного научного сотрудничества и обмена знаниями. Гора Кинабалу и другие объекты международного значения представляют собой не только ценность для экологии, но и богатый источник для научных исследований и образовательных проектов. Уверен, что результаты нашей совместной работы послужат основой для новых достижений в междисциплинарной области устойчивого развития, – сказал ректор Уфимского университета науки и технологий, доктор химических наук, профессор Вадим Захаров. Делегация посетила агломерацию «Сабах Паркс», управляющую уникальной территорией горы Кинабалу, расположенной в национальном парке Кинабалу. Этот природный объект обладает особым статусом «Тройной короны ЮНЕСКО»: он включен в список Всемирного наследия ЮНЕСКО, признан биосферным резерватом ЮНЕСКО и объявлен Геопарком ЮНЕСКО. – Участие в таких мероприятиях способствует укреплению позиций Башкортостана на мировой научной арене, позволяет нам делиться своим опытом и изучать передовые практики других стран. Особенно важно, что работа делегации в Малайзии акцентирует внимание на инициативах ЮНЕСКО, которые направлены на развитие науки и образования. Международное сотрудничество имеет стратегическое значение для формирования инновационной экосистемы, способствующей росту научного потенциала региона. Мы должны активно использовать предоставляемые возможности для внедрения новых образовательных проектов и программ, – подчеркнула Председатель Государственного комитета Республики Башкортостан по науке и высшему образованию Светлана Мустафина. Справочно. Кафедра ЮНЕСКО «Геопарки и территории устойчивого развития» УУНи Т» Межвузовского студенческого кампуса готовит специалистов международного уровня по геопаркам, занимается исследованиями в области сохранения геологического и биологического разнообразия, устойчивого туризма и сохранения этнокультурной идентичности. В состав кафедры входят специалисты по геологии, биологии, истории, лингвистике, экологической безопасности, в том числе из национальной сети геопарков Исламской Республики Иран. Кроме того, кафедра ЮНЕСКО оказывает поддержку регионам России и дружественным странам при создании геопарков и проектировании природных территорий устойчивого развития международного значения. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. 1 из них уже полностью построен в Москве на базе МГТУ им. Н. Э. Баумана. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Проект уфимского Межвузовского кампуса – это студенческое пространство с жилыми помещениями на 4,3 тысячи человек, учебно-научным комплексом, лабораториями, деловыми зонами, магазинами, уютными скверами и другими объектами комфортной городской среды, которые также будут доступны для всех жителей и гостей Уфы.",Башкортостан усилил партнёрство с Малайзией в сфере науки и образования,0,analytics,Йәмғиәт,5409,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-06-05/bashkortostan-usilil-partnyorstvo-s-malayziey-v-sfere-nauki-i-obrazovaniya-4278025,2025-06-05T18:00:00+00:00
"Ишеткәнһегеҙҙер, Әминә Шафиҡованы Мәскәүҙең Басман суды 17 апрелгә тиклем һаҡ аҫтында ҡалдырыу ҡарарын сығарҙы. – Уны тәртипле кеше, һөҙөмтәле министр булараҡ беләм. Уның эшләү дәүерендә мәҙәниәтебеҙ сәскә атты. Әлеге күренеш минең өсөн ауыр һәм аңлашылмаған хәл-торош. Мин һәр саҡ тикшереү нимә күрһәтеүҙән, суд ниндәй ҡарар ҡабул итеүҙән сығып эш итәм. Әммә бәлиғ булмаған балалы ҡатынды ҡулға алыуҙы аңлап етмәйем, - тине Радий Фәрит улы. Ул был аҙнала министр вазифаһын башҡарыусы буйынса тәҡдим көтөүен әйтте. Шулай уҡ Шафиҡованың ғаиләһе менән бәйләнешкә сығып, ярҙам кәрәк-кәрәкмәүен һорашырға ҡушты. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Радий Хәбиров: Ауыр һәм аңлашылмаған хәл,1,news,Яңылыҡтар,785,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-24/radiy-h-birov-auyr-m-a-lashylma-an-h-l-4590183,2026-02-24T13:40:00+00:00
"(Хикәйә)Ильяс тыныслана алмай иланы ла иланы. Уның яратҡан футболсыһы, берҙән-бер кумиры, автоһәләкәткә эләгеп, үлеп ҡуйған бит. Малайға бөгөн бөтөн донъя ҡыйралғандай, йәшәүҙең мәғәнәһе ҡалмағандай тойола. Кисә генә Ильяс үҙ кумиры уйнаған матчты мауығып ҡарап ултырғайны. Ни тиклем шәп йүгерә ине ул футбол яланы буйлап, голды ни хәтлем оҫта индерҙе! Ә бөгөн.",ОРЛОҠҠА ҠАРАП ФӘҺЕМ АЛ.,0,analytics,Хикәйә,361,https://henek.info/articles/s-sm-r-r/2025-03-28/orlo-a-arap-f-em-al-4176444,2025-03-28T17:00:00+00:00
Башҡортостанда 2020 йылдан башлап 1 - 4-се класс уҡыусыларын ашханала иртәнге йәки төшкө ашты бушлай ашаталар. Уҡыусыларға нимә тәҡдим итеүҙәрен нисек тикшерергә була – «Роспотребнадзор»ҙың Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы һәм Республиканың Сауҙа һәм хеҙмәтләндереү министрлығы белгестәре аңлата.,Мәктәптә баланың туҡланыуын нисек тикшерергә?,0,analytics,Мәғариф,307,https://uchbash.com/news/upravlenie-obrazovaniem/2024-03-10/m-kt-pt-balany-tu-lanyuyn-nisek-tikshererg-3675363,2024-03-10T23:05:41+00:00
"Хәҙер магазиндарҙа йогурттарҙың төрлөһө һатыла. Тик уның сифаты ниндәй булыуы ғына шикле. Ә бына өйҙә әҙерләнгән йогурт тәмле лә, файҙалы ла була. Ҡайһы бер хужабикәләр йогурт яһау өсөн оҙаҡ һаҡлана торған стерилләштерелгән һөт ҡуллана. Бындай һөт юғары температурала эшкәртелә, шуға ла унда бактериялар, микробтар ҡалмай. Яңы һауған ауыл һөтөнән әҙерләнгән йогурт иһә айырыуса тәмле һәм ҡуйы була. Башта барлыҡ һауыттарҙы: йогурт яһау өсөн банкаларҙы, ҡалаҡты, һөт ҡайната торған кәстрүлде яҡшылап йыуып, өҫтәренә ҡайнар һыу ҡойоп сайҡатабыҙ. Һөттө кәстрүлгә һалып, 37-42 градусҡа тиклем йылытабыҙ һәм әсетке ҡушып болғатабыҙ. Йогурт әсеткеһен магазиндан йә иһә аптеканан һатып алырға була. Хәҙер уларҙың төрлөһө бар. Яҡшылап болғатылған һөттө банкаларға һалып, 8-12 сәғәткә йылы урынға ҡуябыҙ. Был ваҡыт эсендә банкаларҙы ҡуҙғатырға ярамай, һелкетһәгеҙ, йогурт килеп сыкмай. Ойоған йогуртты 2-3 сәғәткә һыуытҡысҡа ҡуйып тороғоҙ. Дөрөҫ яһалған йогурт бик ҡуйы булырға тейеш, хатта банканы әйләндергәндә лә ул түгелмәй. Өҫтө шыма, ялтырап тора. Тәме бер аҙ ғына әскелтем, үҙе йомшаҡ. Үҙең эшләгән йогуртта микрофлораны яҡшырта торған файҙалы микроорганизмдар һаҡлана. Ул айырыуса балалар һәм өлкәндәр өсөн бик кәрәк, ашҡаҙан-эшкәртеү системаһын яйға һала. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Йогуртты өйҙә үҙебеҙ әҙерләйек!,0,analytics,Йәмғиәт,1364,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-08/yogurtty-y-ebe-erl-yek-4569263,2026-02-08T13:15:00+00:00
"Мәләүез районының Арыҫлан ауылынан Нәсимә Суҡбаева туғандарын йыйып өмә үткәргән. Мәшәҡәтле булһа ла, ҡайһылай күңелле байрам эшләгәндәр, афарин! Ҡош һимеҙ булһа, таҙа йолҡола, баҡтиһәң. Ай башында һуйһаң - һуҡталы, ай аҙағы булһа һуҡтаһыҙ була, тигән һынамыш та бар. Тағы бер ысулы бар. Ҡошто бешекләп ала торған һыуға бер ус сәй содаһы йәки ҡоро гәрсис һалырға кәрәк. Ҡайнар һыуҙан алғас та уны таҫтамалға урап, өс-биш минут тотоп алырға. Шул ваҡытта ҡаҙ-өйрәк яҡшы йолҡола. Өмәләр күңелле, уйын-көлкө менән үтһен! Донъяла именлек урынлашһын, Хоҙай һаулыҡтан айырмаһын!",Өйрәк-ҡаҙҙы нисек еңел генә таҙартырға?,0,analytics,Йәмғиәт,571,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-10-31/yr-k-a-y-nisek-e-el-gen-ta-artyr-a-4448785,2025-10-31T10:10:00+00:00
"Кисә кис Иглин районында М5 Урал трассаһының 1503-сө километрында үлемесле юл-транспорт ваҡиғаһы теркәлде. Республика буйынса Дәүләт автоинспекцияһының яҡынса мәғлүмәттәренә ярашлы, Өфөлә йәшәгән 45 йәшлек ҡатын, Силәбе өлкәһенең Әшә ҡалаһы яғынан Өфө яғына табан хәрәкәт итеп, ҡаршы һыҙатҡа сыҡҡан. Уның ""Рено Дастер"" автомобиле йөк машинаһы, ә һуңынан внедорожнигы менән бәрелешә. водителе алған йәрәхәттәренән урында уҡ һәләк була. Ваҡиға урынында Дәүләт автоинспекцияһы, Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы ҡотҡарыусылары һәм ашығыс ярҙам хеҙмәткәрҙәре эшләй. Авария шарттары асыҡлана. Был участкала хәрәкәт ваҡытлыса сикләнә. Ҡышҡы юл ҙур иплелек талап итә. Үлемесле һәм ҡурҡыныс аварияларға юл ҡуймаҫ өсөн тейешле тиҙлекте һаҡларға, ниндәй ҙә булһа хәрәкәт яһар алдынан маневрҙың хәүефһеҙлегенә ышанырға, ҡайыштарҙы эләктереп йөрөргә кәрәк. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ҡатын Өфөнән булған.,0,analytics,Хәүефһеҙлек,951,https://bashgazet.ru/articles/kh-ef-e-lek/2026-01-10/atyn-f-n-n-bul-an-4532345,2026-01-10T01:40:00+00:00
"Бишнәк – тар итеп йырып, сит-ситен көпләп ағыҙған һыу Әлтә – күлдең ҡыш көнө лә туңмай ятҡан урыны. Шәре – боҙ өҫтөнә сыҡҡан һыу Һеүән – йылғаның ағын урыны. Сәперт – һыуҙың һай ғына сите. Әнһар – йылға, һыу Нәһер – йылға Шын – 1. Һыу өҫтөндәге туңып бөтмәгән ҡар ҡатыш боҙ 2. Ҡар аҫтына төшкән һыу. Шыбаҡшы – ҡойоп яуған ямғыр. Саңырт – һибәләп, томанлап яуған ваҡ ҡына көҙгө ямғыр йәки ҡар. Сыйҙым – көҙгө һыу өҫтөндә туңа башлаған ҡар ҡатыш боҙ, шыя. Сығанаҡ – ер аҫтынан тәбиғи рәүештә һыу сығып ятҡан урын. Болаҡ – бәләкәй йылға Сол – бәләкәй йылға Күҙләүек – бәләкәй генә шишмә. Күләң – йылғаның ҡамалып ҡалған ҡолағы. Күлмәк – үлән баҫҡан күлдең асыҡ урыны; күл мәкеһе. Монтар – аҡмай ятҡан һыуҙа барлыҡҡа килгән бысраҡ Тойоҡ – йылғаның яй ғына ағып, төбө тәрән батҡаҡ булып, кисеү бирмәй ятҡан ере. Тоба – һыуҙың ҡолаҡланыңҡырап, аҡмай ятҡан бик тәрән ере; ятыу. Кәүсәр – охмахтағы һыуы татлы һыу. Ҡылымыҡ – йылғаның төп үҙәндән айырылған тармағы. Керәкә – үлән, мүк баҫҡан күл. Күл яғаһы – күл башындағы яр буйы. Һары һыу – яҙ көнө ирей башлаған мәл. Һыуһаҡ – һыу йыйып һаҡлау өсөн быуылған урын; быуа. Баҡай – йылғаның бәләкәй тармағы. Сахил – ҙур һыу яры. Быуаҡ – тәҙрәгә һәм башҡа нәмәгә ҡунған дым, бөрсөк-бөрсөк тир; быу. Гөрөн – ямғыр яуғандан һуң йылға булып аҡҡан һыу. Йүшә – ағас башына боҙланып ҡатҡан ҡар. Лүшә – ағас башына ҡунған епшек ҡар. Лайғы – яҙ көнө тау башынан шыуған ҡар. Ҡуръяҡ – ағасҡа ҡунған епшек ҡар; лүшә. Бөҙөр – һыу өҫтөндәге ваҡ тулҡын. Йәйет – йәйелеп ятҡан яҙғы ташҡын һыу. Йылыу – һыуҙың ҡыш көнө туңмай ятҡан урыны; ҡаран. Күскен – тауҙан ябылылып төшкән ҡар ишелмәһе. Ҡайырсаҡ – өҫтө боҙланып туңған көрт. Ялдым – һыуҙың тәрән урыны; ятыу.",Башҡорт телендә һыуға бәйле һүҙҙәр.,0,analytics,Аңлатма,1684,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-08-14/bash-ort-telend-yu-a-b-yle-r-4349102,2025-08-14T13:51:00+00:00
"Киңәшмәдә катнашучылар23 март узган онлайн киңәшмәдә чит илләрдәге татар итимагый оешмалары вәкилләре һәм туган илләреннән еракта яшәүче татар активистлары катнашты. Дөнья татар конгрессы башкарма комитеты рәисе Данис Шакировмөһаирләр мирасы фонды булдыру идеясе күптән тууын искәртте, ""бу фикерне яклап, Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов саллы сүзен әйтте"", диде ул. Шакиров милли стратегияне гамәлгә ашыру кысаларында музей коллекцияләрен - рухи һәм матди ядкәрләрне саклап калу, аларны тарихи ватанга кайтару татар халкының мәдәни-тарихи мирасын саклау коралы булачак, дип белдерде. Конгресс итәкчелеге чит илләрдә яшәүче ватандашларга татар мөһаирлеге музее фондын экспонатлар (шәхси архивлар, документлар, аудио һәм видеоматериаллар) белән тулыландыруда ярдәм итүләрен сорап мөрәәгать итте. Очрашуга кадәр һәрбер оешма исеменә шундый эчтәлекле хат-мөрәәгать тә юлланган. Данис Шакиров әйтүенчә, Казанның меңьеллык музеенда һәм башка оешмаларда билгеле күләмдә экспонатлар бар инде. ""Бүген безнең татар дөньясын киң колачлырак, киңрәк итеп карыйсыбыз килә. Оешма әгъзаларында, туганнарыгызда, милләттәшләрегездә мондый мирас саклана икән, без аны фондка алырга бик теләр идек. Пандемия аркасында, без бүгенге көндә чит илләргә чыгып китә алмыйбыз. Без бер төркем туплап, әлеге төркем белән, Төркия, Кытай, Европа, Австралия, Америка, БДБ илләренә чыгып, андагы мирасны ыеп алып китеп, шушы фондка тапшырыр идек. Ләкин бүген мондый мөмкинлек булмау сәбәпле, почта аркылы яки туганнарыгыз, милләтәшләрегез Казанда булган вакытта ул әйберләрне тапшыруыгызны сорар идек"", дип үтенде конгресс вәкиле. Шакиров бу мирасның матди кыйммәткә ия булуын, шуңа күрә аны саклау өчен Казан кирмәнендә аерым фонд булдырылуын белдерде. ""Әлеге мирасны барлап, үзебезгә исемлекне төзү өчен, кайда нәрсә бар икәнен аңларга кирәк. Бу эштә безгә бары сез ярдәм итә аласыз. Фонд Казан кирмәнендәге татар мөһаирлеге музеенда булачак, татар мәркәзе булган Казанга килгән милләттәшләр, төрле делегацияләр ул әйберләрне музейда күрә алачак"", дип аңлатты Шакиров. Аның әйтүенчә, фондка кабул иткәч, һәр экспонатка белгечләр тарафыннан бәя биреләчәк, кабул итү документы тапшырылачак. ""Мәсьәлә материаль байлыкка гына кайтып калмасын иде, кемнеңдер үзенең фондка тапшырырга теләге бар икән, без аны рәхәтләнеп кабул итәр идек. Ләкин без мәсьәләгә реаль карыйбыз, шуңа күрә сезнең ярдәм кирәк"", дип белдерде Шакиров. Музейны урнаштыру өчен Казан кирмәнендәге иң зур бина бүлеп бирелгән. Музей комплексы экспозициясе концепциясе турында Татарстан Фәннәр академиясенең Альфред Халиков исемендәге Археология институтының борынгы археология бүлегенең өлкән фәнни хезмәткәре археолог Дмитрий Бугровһәм шул ук институтның мәгълүмат-редакция бүлегенең өлкән фәнни хезмәткәре, тарихчы Хәлим Абдуллинсөйләде. Чит илдә яшәүче милләттәшләрнең татар һәм инглиз телләрен яхшырак белүен истә тотып, Шакиров рус телендәге чыгышларны татарчага тәремә итеп баруны үтенде, Бугровның чыгышын хезмәттәше Хәлим Абдуллин тәремә итеп барды, тыңлаучылар белән дә башлыча ул аралашты. Тәкъдим ителгән концепциягә караганда, музей комплексында татарлар һәм Татарстан территориясендә яшәүче башка халыклар тарихына һәм этнографиясенә багышланган берничә күргәзмә залы оештырылачак. Һәр зал билгеле бер тарихи чорга багышланган - һуннар империясеннән алып хәзергәчә. Тарихчы Хәлим Абдуллин президент тарафыннан Татарстан, Казан һәм кирмәннең тарихын күрсәткән дөньякүләм музей булдыру мәсьәләсе куелуын әйтте, шул исәптән татар тарихының зур өлешен алып торган мөһаирләр, ягъни кайчандыр туган ирләрен ташлап, чит илләргә чыгып киткән татарлар тарихын да чагылдыру. ""Моңа кадәр мөһаирлек музеен булдыруинициативаларыбулса да, алар беркайчан да чынга ашмады, археология институтына экспедицияләр вакытында төрле төбәк татарлары белән күп эшләргә туры килсә, чит илдәге милли мирас белән эшләү зур яңалык"", диде галим. Дмитрий Бугров кирмән харитасында музей урнашачак бинаны, булачак музейның эчке өлгесен күрсәтте. Иң зур блок - 2 мең квадрат метрлы экспозиция - этнографиягә, шул исәптән мөһиирлеккә багышланачак. Икенче бүлектә иң борынгы татар тарихы - һуннардан алып, Казанга нигез салынуга кадәрге чор күрсәтеләчәк. Алтын Урда чорына багышланган зал ""Хакимият чатыры"" дип аталачак. Тагын бер зур бүлек Русия тарихына багышланачак, ягъни Казан басып алынганнан соң, ханлыкның Русия дәүләтен төзүдә катнашу тарихы шушы бүлектә күрсәтеләчәк. 20 нче гасырга башланган бүлек ""Юл сайлау"" дип аталачак, биредә инкыйлабтан соң татар милли дәүләт үсеше юлын сайлау: милли-мәдәни автономия, ""Идел-Урал"" штаты, татар-башкорт республикасы концепцияләре күрсәтеләчәк. Музейда аерым яңа тарих бүлеге дә булачак, галим биредә Татарстан президентлары Миңтимер Шәймиев һәм Рөстәм Миңнехановка багышланган экспонатлар булачагын әйтте. Киңәшмәдә катнашучы чит ил татарлары сораулардан бигрәк тәкъдимнәр белән чыкты. Австралиядән Диләрә Вәлиевафондка оешмаларның конгресска бүләк иткән истәлекле бүләкләрен дә тапшырырга тәкъдим итте. Конгресс вәкиле авап итеп бу бүләкләрнең фонд нигезен тәшкил итәчәген белдерде. Һельсинки имамы Рамил Беляевсоңгы ун елда фин татарлары мөһаирлеген өйрәнүен сөйләде, тарихчыларга фин татарлары тарихы турындагы китапны тәкъдим итте. Имам Суоми ирендәге татарларның милли мирасы яхшы саклануын белдерде. Сан-Францискодан Илһан Садри Америкага күченгән татарлар тарихын ыюын, өенең музейга әйләнүен сөйләде. ""Тиле кебек ыеп йөрим, бу - минем тормышым"", диде ул. Шулай ук күп мөһаирләрнең тарихи мирас белән бүлешергә теләмәвен дә искәртте, ягъни күпләр шундый ук музейны Америкада булдыру яклы. Ул рус мигрантлары музеенда борынгы татар китапларын очратуын да сөйләде. Хәлим Абдуллин берничә данәдә булган әсбаплар белән бүлешергә, ә борынгы китапларның электрон копиясен ясарга киңәш итте. Америкага күченгән татарларның уникаль язма мирасы белән алмашуга совет чорында ""тимер пәрдә"", ә хәзерге көндә ул мирасны цифрлаштыру өчен дәүләт грантларын алуга ике ил арасында сәяси киеренкелек тууы комачаулавына борчылу белдерде. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Татар конгрессы мөһаирлек музеен коруда читтәге татардан ярдәм сорый,0,analytics,Татарстан,6237,https://www.azatliq.org/a/31168001.html,2021-03-24T21:25:48+00:00
"2025 йылда туйға саҡырылған ҡунаҡтарҙы мотлаҡ рәүештә яңы өйләнешкән парға күпме аҡса бүләк итергә кәрәк тигән һорау көтә. Бүләк күләмен билдәләү еңелдән түгел – бында бер нисә күрһәткес роль уйнай: Коллегалар, күршеләр, яҡшы таныштар. Был категориянан килгән ҡунаҡтарға бер кеше өсөн яҡынса байрам ашы хаҡын алырға мөмкин. Уға тағы ла шунса өҫтәгеҙ – ул саҡта өйләнешеүселәр заказ биргән киске ашты ҡаплай һәм күңелгә ятышлы бонус та аласаҡ. Дуҫтар. Ғәҙәттә 20 йәштән 30 йәшкә тиклемге кешеләр өйләнешә, тимәк, яңы өйләнешкән парҙарҙың дуҫтары – яңыраҡ юғары уҡыу йортон тамамлаған, карьера төҙөй башлаған йәки яңыраҡ үҙҙәре туй үткәргән кешеләр. Уларҙың килеме, ғәҙәттә, әллә ни ҙур түгел. Бынан сығып, 2025 йылда һәр кешенән иң ҙур әһәмиәттәге бер купюра, мәҫәлән, 100 доллар йәки 5000 һум бүләк итергә тейештәр. Ғәҙәттә, парҙан уртаса 10000 һум бүләк ителә – банкетта киске ашты артығы менән аҡлаған аҡса. Шул уҡ ваҡытта ташламалар ҙа бар. Мәҫәлән, әхирәте туйға һумдан да әҙерәк аҡса бүләк итә ала. Шаһиттар иһә икеһе бер конвертка аҡса һалып, бүләк итә ала. Яҡын туғандар. Яңы өйләнешкән пар менән тығыҙ бәйләнештә булған яҡын туғандар бүләккә һаранланмаҫҡа мөмкин. Максимум, әлбиттә, янсыҡтың мөмкинлектәренән тора – баштан юғары һикерергә ярамай. Туғандарға туйға кәмендә бер нисә ҙур купюра мәҫәлән, ғаиләнән һум бүләк итергә кәрәк. Туғандарының йәш быуыны (яңы өйләнешкән парҙарҙың бер туған ағай - энеләре) ата-әсәһе йә ике туған ағай-энеләре менән бергә ҡушылып һалырға мөмкин. Айырым бүләк эшләргә теләк булһа, 3 – 5 мең һум етәсәк. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Быйыл туйҙа нисә һум аҡса бүләк итергә?,0,analytics,Төрлө,2218,https://henek.info/articles/+++-/2025-07-04/byyyl-tuy-a-nis-um-a-sa-b-l-k-iterg-4302262,2025-07-04T11:25:00+00:00
"Гөлнара БахаревафикерләрСоциаль челтәрләрдә Украинадагы сугышка каршы фикерләрен әйткәне өчен террорчылыкны аклауда гаепләнгән Гөлнара Бахаревага хөкем карары чыгарылды. Мәхкәмә аны төрмәгә утыртмады, әмма ике ай эчендә 400 мең сумлык штраф түләүгә хөкем итте. Моңа кадәр урам себерүче булган, аннары гомумән эшсез калган, 11 яшьлек улын ялгызы тәрбияләгән Гөлнара хөкем карары белән риза түгел. Чиләбе өлкәсенең Сатки шәһәрендә яшәүче Гөлнара Бахараеваның эше әй урталарында башланды. Аның өстеннән башта әләкне полициягә язганнар, аннары эш ФСБга күчте. 5 июль аның өендә тентү булды, телефоны тартып алынды, террорчылыкны аклау гаепләве белән тикшерү эше башланды. Гөлнара Бахарева тикшерү вакытында да, мәхкәмә вакытында да кулга алынмады, тикшерү изоляторына утыртылмады, әмма аңа беркая да китмәү шарты куелды. Үсмер баласын караучы юк дигән сәбәп белән баламнан аермадылар, күрәсең, дип аңлата моны Бахарева. Хөкем карары чыгарылырга тиеш көнне ул инде төрмәгә озатылырмын дип рухи яктан әзерләнеп барган. — Утырыш башланганга кадәр мине Чиләбедә узган мәхкәмә бинасына ентекле тикшереп уздырдылар. Шунда сакчылар үзара сөйләшеп алды: ""Конвой әзерме? "" дип кычкырдылар. ""Конвой"" минем өчен әзерләнә дип уйлап куйдым. Утырыш уза торган бүлмәгә керттеләр. Бүлмәдә мин, минем адвокат һәм прокурор гына. Хөкемдарлар Екатеринбурдан иде, алар онлайн тоташты. Моңа кадәрге утырышлар да нәкъ шулай узды, — дип 23 ноябрьдәге вакыйгаларны искә ала Гөлнара. — Прокурор гаепләүне укый башлады, бик озак укыды. Мин инде кулларымны богауларлар дип әзерләп тә куйган идем, төрмә чәпәрләр дип борчылдым. Әмма прокурор мәхкәмәдән миңа 700 мең сум күләмдә штраф салуны сорады. Гаәпләндем, прокурор төрмә сорамагач, япмаслар дип күңелгә ылы керде. 700 мең сум урынына хөкемдар 400 мең сумга штраф дип игълан итте. Миңа сүз дә бирделәр. Ничек кенә булмасын, бу — гаепләү карары, ә мин гаепле түгел. Нишләдем мин? Фикеремне әйттемме? Нәрсә, фикер кемгәдер ошамый икән, аны төрмәгә тыгаргамы хәзер? Штраф салыргамы? Фикер әйткән, язган өчен кеше гаепле була аламы? Юк. Мин мәхкәмә вакытында үз фикеремдә, карашымда калуымны әйттем, бер дә бүлдермәделәр, сабыр гына тыңладылар чыгышымны. Минем улымның фамилиясе — Полищук, туганнарыбыз Украинаның Винница шәһәрендә яши. Мин — ана кеше. Ничек мин канкоешны хуплый алам һәм ничек мин террорчы яки экстремист була алам? Шәһәрдә мине барысы да белә, урам сукбайларын ашатып йөрим бит мин, чиркәүгә килгән ач кешеләргә ярдәм итәм. Аны барысы да белә, күрә. Бахареваны яклаган адвокаты мәхкәмә карарын шикаять итәчәген белдерде. Штрафны ничек түләргә ыена дигән сорауга ханым ""Белмим, миндә андый акча юк"" диде. Ул бүген эшсез. Урам себерүче булып эшләгәндә аның хезмәте өчен берничә ай акча түләмәгәннәр, прокуратурага шикаять язам дип куркыткач, бурычларын Бахаревага кайтарганнар, әмма ул эшеннән киткән. Аның керем чыганагы юк. — Ничек түлимме? Белмим. Хөкемдарлар каян алып андый сумма чыгарганнар икән соң ул? Ник ике ай эчендә түләп бетәргә тиешмен дип язганнар? Анысы да гаәп. Кем ай саен андый акча алып эшли икән? Үзем андый кешеләрне белмим, очратканым булмады, — ди Бахарева. — Минем иске бер фатир бар, ул авария хәлендә. Шуны тартып алмакчылармы? Аның бер өлеше яшүсмер улыма язылган. Ә аны куып чыгара алмыйлар. Миндә юк андый акча. Нәрсә мин, штрафны түләр өчен махсус операциягә барырга тиешме? Анда менә ай саен 200 мең сум түлиләр дип язалар. Әмма бармыйм. Гөлнара Бахарева берничә ай дәвам иткән бу эшнең иң начар ягы — ул аңа карата басым артуы, янап язуларның, шалтыратуларның ешаюы, диде. — Миңа бик күп кеше яза, шалтырата башлады. Сугышка каршы язучы хатын дип миңа яный башладылар. Улыңның тән тиресен сыдырып алам, сак йөре, торган иреңә ут төртәм ише сүзләр белән шалтыраталар, яныйлар яки сүгенү сүзләре белән мыскыл итәләр. Башта үзебезнең шәһәр кешеләре иде, Чиләбе өлкәсенең башка ирләреннән дә янап язалар, шалтыраталар. Ә бер көнне шалтыратучы үзен Көньяк Сахалин шәһәреннән, диде. Блокка куеп барам барысын да. Әмма өйгә киләсез икән, балтам янымда, һөүм итсәгез, мин дә тик тормамын дип авап кайтарам. Көне-төне шушы хәл, — дип үзенең тормышын тасвирлый хатын-кыз. — Болар барысы да — таныш булмаган кешеләр. Иң авыры — якын кешеләреңнең пычак кадавы. Миңа ""донос""ны язган кешеләрне һәрберсен беләм, исем-фамилияләре дә, кайда яшәгәннәре дә билгеле. Миңа тикшерүчеләр алар язган әләкләрне укырга да, хәтта фотога төшерергә дә рөхсәт итте. Кем ни дип язган, ничек әләкләгән -—барысын да беләм. Алар 1937 еллардагы кебек аноним калырбыз дип уйлыйлардыр, әмма барысы да ачык. Менә шул әләк язучылар арасында кардәшләреңне күрү — иң аянычлысы. Таныш булмаган кешеләр сиңа акыра, сүгә, таш ыргыта икән, бу кешеләрне белмим, алар мине белми дип теш кысасың да алга таба барасың, әмма шул көтү арасында бер ана карынынна булган кардәшең, бертуган апаңны күрсәң, йөрәк ярылып шартлый ала икән. Минем өстемнән бер ""донос""ны бертуган апам язды. Ярый, без фикердәшләр түгел, ди, ул үзенчә, мин үземчә уйлыйм, әмма ник минем өстемә шакшы сүзләр язарга, чит кешегә минем турында тузга язмаганны сөйләргә? Аңа тикшерүчеләр бу — сезнең сеңлегез, сез аңа каршы берни әйтмәсәгез дә була, бу — сезнең хакыгыз дип кисәткән. Ул берни сөйләмим, теләмим дип борылып китә ала иде. Әмма юк, минем кайчандыр хәмер эчкәнемә кадәр бәйнә-бәйнә сөйләгән. Бу гына түгел, аның кызы да минем өстемнән әләк язган. Аның ахирәте дә. Аларга шул 35-40 яшьләрдер. Сеңлем икебез арабызда булган, икебез генә белгән әйберләрне язган, сөйләгән. Гөлнара апа украин ырларын өйдә ырлый, үзе дә сугышка каршы ырлар иат итә дигәнгә кадәр сөйләгән. Менә моны ничек кабул итәсе? Ничек рәнемәскә, ничек каргамыйча тыелып калырга? Бик авыр халәт, ниләр кичергәнемне үзем генә аңлыйм. Әмма мин бер әйберне беләм — мин гаепле түгел. Мин инаятьче түгел. Гөлнара Бахарева беркая да күченергә дә, китәргә теләми. Аның ике улы булган, беренчесе вафат, кечкенә улымны аякка бастырасы бар, ди ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Гөлнара Бахарева: ""инаять кылмадым, мин гаепле түгел""",0,analytics,Кеше хоҡуҡтары,6000,https://www.azatliq.org/a/32699501.html,2023-11-26T21:00:00+00:00
"- Ендәр донъяһы, аңлашылмаған күренештәр тураһында һөйләй биреп ҡуябыҙ ҙа, тағы онотабыҙ. Ысынлап та аңлашылмаған күренештәр әҙәм балаһын ҡурҡыта шул. Бәлки, ул донъяға ҡағылырға ла ярамайҙыр. Ә шулай ҙа беҙҙән башҡа йән эйәләренең яныбыҙҙа ғына булыуын һәр кем тоя, һиҙәлер. Электән мәктәптә ҡарауылсымын. Эшкә урынлашҡанда уҡ бер оло ағай: Белмәйем, ҡустым, эшләй алырһыңмы икән? -тип йылмайғайны. Мин ул үҙенең урынын ҡыҙғана тип уйланым. Һин эшләй алғанды, миңә ни ауырлыҡ? Кис килдең дә, йоҡларға яттың. Таң атыуға эш сәғәтең тамам, -тине. Ағай тағы ла йылмайып: Йоҡлап ҡара һуң, -тине. Кис килеп мәктәпте өйөрөлөп йөрөп ҡарап сыҡтым. Барыһы ла тыныс. Төнгө ун берҙәргә тиклем китап уҡып ултырҙым да, йоҡларға яттым. Мине ниҙер быуғанға уянып киттем. Тик тороп булмай ҙа ҡуя. Күҙҙе лә асып булмай. Көс-хәл менән тороп ултырҙым да, Яңы урында баҫлыҡтыра инде ул, -тип үҙемде тынысландырған булдым. Сәйнүкте тоҡандырып, сәй эсергә булдым. Шул саҡ икенсе ҡатта дөбөр-шатыр ниҙер ҡолап китте. Йүгереп мендем. Бер кем дә юҡ, барыһы ла үҙ урынында. Аҫҡа төштөм. Розеткаға тығып киткән электр сәйнүге һүндерелгән. Мин һүндермәгәнемде иҫләйем. Шул саҡ өләсәйем өйрәткән бер доға иҫкә төштө. Шуны ҡысҡырып уҡый башланым. Күңелемә тыныслыҡ килгәндәй булды. Көскә таң аттырҙым. Урамда теге ағай осраны. Шунан, ҡустым, йоҡлап булдымы? -тип йылмайҙы. Әлбиттә, -тинем йәнем көйөп. Тағы ла ҡарауылға киттем. Төнгө ике тирәһендә кемдер икенсе ҡатта һыҙҙырып гармун уйнап ебәрҙе, көлөшкән тауыштар ишетелде. Менеп ҡарарғамы-юҡмы, тип аптыранып ултырғансы, ҡапыл барыһы ла шым булды. Ошонан һуң элекке ҡарауылсы ағайға киттем. Ул мине күргәс тә барыһын да аңланы. Ҡурҡынысы юҡ, ҡустым, өйрәнерһең. Шомло, әлбиттә. Тик улар һине йоҡлатмай ғына ыҙалатыуы бар, ә былай зыяндары теймәй ул, - тине. Аптырап: Кемдәр һуң улар? -тип һорайым. Белмәйем. Элек мәктәп урынында ҡәберлек булған, бәлки, аҙашҡан йәндәр ҡалҡалыр. Бәлки, бина ендәр ояһында ултыралыр, -тине. Ысынлап та бер нисә айҙан һуң күнегеп киттем. Ҡайһы саҡта төндәр тыныс үтә. Бәғзе ваҡытта таң атҡансы шау-шыу, кемдер илай, кемдер йырлай. Тиҙҙән миңә лә эштән китергә. Кем килер минән һуң? Өйрәнә алырмы был шомло күренешкә, белмәйем. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Мин ҡарауылсы булғанда.,0,analytics,Йәмғиәт,2339,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-10-10/min-arauylsy-bul-anda-3964001,2024-10-10T18:06:00+00:00
"Уны Өфөлә 4 ноябрҙә, Халыҡтар берҙәмлеге көнөндә уҙғарыу күҙаллана. Ошо хаҡта Рәсәй Яҙыусылар союзы идараһы рәйесе Николай Иванов Өфөлә Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапханала «Әҙәбиәт аша батырлыҡ дәресе» ижади осрашыуында белдерҙе. Сара «Китап-байрам» беренсе халыҡ-ара китап йәрминкәһе сиктәрендә ойошторолдо. ""Өфөлә күсмә пленум үткәрергә тәҡдим иттеләр. Милли республикаларыбыҙҙың бөтә яҙыусылар союздары етәкселәре: Ханты-Манси, Коми Республикаһы, Дағстан һәм Чечня менән бөтә Кавказ, Сыуашстан, Мари Иле - барыһы ла һеҙгә киләсәк. Беҙгә нәфис тәржемә туаһында һөйләшергә, бер-беребеҙ менән осрашырға, аралашырға кәрәк"", – тип билдәләне Николай Федорович. Яҙыусылар әҙәбиәттә патриотик тема тураһында һөйләне, тәржемә мәсьәләләрен тикшерҙе. Хәрби округта булған шағир-һалдаттарҙың яңы быуыны темаһына айырыуса иғтибар бүленде Редакция хеҙмәткәрҙәре Мөнир Сәхиулла улы ҠУНАФИН - баш мөхәррир Әхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙ - баш мөхәррир урынбаҫары Луиза КИРӘЕВА - яуаплы сәркәтип Гөлнара ХӘЛФЕТДИНОВА - бүлек мөхәррире Салауат ӘБҮЗӘР - бүлек мөхәррире Илнур ЮЛБАРЫҪОВ - бүлек мөхәррире Миңзәлә АСҠАРОВА - сайт буйынса өлкән мөхәррир Дилбәр ИШМОРАТОВА - өлкән корректор Фәрзәнә ТУЛЫБАЕВА - биҙәлеш мөхәррире Мөхәрририәт Айгиз БАЙМӨХӘМӘТОВТаңсулпан ҒАРИПОВАГөлсирә ҒИЗЗӘТУЛЛИНАНеля ҒӘЙНЕТДИНОВАТамара ҒӘНИЕВАӘхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙЙомабикә ИЛЬЯСОВАЛуиза КИРӘЕВАЗөлфиә ХАННАНОВАГөлнара ХӘЛФЕТДИНОВАСалауат ӘБҮЗӘРӘмир ӘМИНЕВАзамат ЮЛДАШБАЕВГөлнур ЯҠУПОВАБанкта беҙҙең реквизиттар: журнал «Агидель», ИНН: КПП БИК: кс рсчет Филиал ПАО БАНК УРАЛСИБ в г. Уфа",Беҙҙә милли республикалар яҙыусылары йыйыласаҡ,1,news,Яңылыҡтар,1545,https://agideljurn.ru/news/novosti/2023-05-28/be-milli-respublikalar-ya-yusylary-yyyylasa-3277716,2023-05-28T22:52:00+00:00
"Светлый» БПЛА операторы вазифаһында Алмаз Сафин исемендәге батальонда хеҙмәт итә. Махсус операцияла ҡатнашыусының әйтеүенсә, Башҡортостанда етештерелгән дрондар осоу алыҫлығы, ауыр  йөктәрҙе күтәреүе менән айырыла, был уларҙы ҡулланыу даирәһен ярайһы уҡ киңәйтә. Бынан алда Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров республика Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға Мөрәжәғәтнамәһендә радиоэлектрон көрәш системаларын үҫтереү, уны асыҡлау һәм баҫтырыу темаһына айырым туҡталғайны. Ул разведка һәм эләктергес дрондарҙы эшкәртеү һәм етештереү төп бурыс булып ҡала тип билдәләне. «Һуңғы ике йылда махсус хәрби операция биләмәһенә  барлығы  10 меңдән ашыу дрон оҙатылған. Быйыл 20-нән ашыу резидент-компанияны берләштереү, пилотһыҙ аппараттар һәм уларҙың компоненттарын сығарыуҙы арттырыу өсөн төбәк ғилми-етештереү үҙәген асырға ниәтләйбеҙ. 1 апрелдән пилотһыҙ осоу аппараттарын тәьмин итеү күләмен 50 процентҡа арттырырға ҡушам», –  тине Радий Хәбиров. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Өфөлә етештерелгән дрондарҙың ниндәй плюстары бар?,1,news,Яңылыҡтар,1111,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-11/f-l-eteshterelg-n-drondar-y-nind-y-plyustary-bar-4574248,2026-02-11T15:57:00+00:00
"Беҙҙең барыбыҙҙың да үҙебеҙ генә яратҡан емешебеҙ бар. Кемдер әфлисун ашай, алма кимерә, кемдеркиви ярата. Ә шуларҙың ҡайһыһы беҙҙең организмға иң файҙалыһы? Әйҙәгеҙ, емештәр менән танышыпалайыҡ. Иң беренсе сиратта емештәрҙең файҙаһы шунда: улар – витаминдарға, күҙәнәктәргә, микро- һәм макроэлементтарға бай тере аҙыҡ. Шулай уҡ һәр бер емештә беҙҙең һаулығыбыҙ һағында тороусы фермент бар. Миҫалға организмды батарейка тип алһаҡ, ә ферменттар – беҙҙең организмыбыҙҙы көсләндереп ебәреүсе.",Емештәрҙең файҙаһы,0,analytics,Һабаҡ,489,https://amanat.su/articles/aba/2024-09-14/emesht-r-e-fay-a-y-4030264,2024-09-14T14:05:00+00:00
"–  Этот фестиваль - прекрасная возможность показать регионам, чем живет культура в армии. Ранее проект был воплощен в Тыве, Тульской области, Санкт-Петербурге и Якутии. Так что здесь, в Башкортостане, наш пятилетний юбилей. Хотелось бы отметить беспрецедентный масштаб мероприятий. Огромное количество концертов, творческих встреч, выставок, мастер-классов. Мы рады, что получилось организовать выступление и приезд ребят-артистов из фронтовых творческих бригад, для которых эта республика является родиной. Они достойнейшим образом несут службу на полях СВО, поддерживая бойцов, вдохновляя на подвиги. Все организовано на высочайшем уровне. Таким образом, культура – основной фундамент силы нашей страны, великой нации, великих народов, населяющих Россию, – сказал Артем Владимирович. Представитель Минобороны подчеркнул, что проведение Дней армейской культуры в Год защитника Отечества и в Год 80-летия Победы особенно символично. – В каждой семье своя история – история их предков, дедушек, бабушек, прадедушек и прабабушек, которые приняли тот бой 80 лет назад и победили! В моей семье – это история моего деда Артема Григорьевича Горного. Он прошел всю войну, участвовал в защите Крыма, Севастополя, освобождал Венгрию и Чехословакию, Чехию. И сейчас на полях СВО рождаются герои, чьи будущие внуки и правнуки будут вспоминать их подвиги, – отметил Артем Горный.",Артем Горный: «Дни армейской культуры поражают масштабом»,1,news,Яңылыҡтар,1367,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-08-28/artem-gornyy-dni-armeyskoy-kultury-porazhayut-masshtabom-4365023,2025-08-28T10:48:00+00:00
"– Күптәр картуф ҡабығын сүп һауытына ырғыта. Ә йыйып, киптереп, мейескә йәки каминға яҡҡанда, торбаға ултырған ҡоромдо бөтөрөргә була. – Ҡапҡасы ябыҡ тороп еҫләнгән банканы бер ҡалаҡ горчица һалынған йылы һыу менән йыуығыҙ. – Диванда, балаҫта ҡалған бесәй йөнөн еүеш перчатка ярҙамында һөртөп таҙартырға була. – Ишек йоҙағы асылмай интектерһә, уны графит менән майлағыҙ. Бының өсөн «М» маркалы ҡәләм яҡшы. – Таҙартылмаған көнбағыш майы алһағыҙ, һәр ваҡыт шешәнең төбөн тикшерегеҙ. Төбөнә аҡ төпрә ултырһа, ул әсей башлаған була. – Зәйтүн майын ҡараңғы урында, шкафта һаҡлайҙар. – Лимон янында һаҡланған емештәр боҙолмай оҙаҡ һаҡлана. – Картуфығыҙ шытмаһын тиһәгеҙ, тоҡ эсенә алма һалығыҙ. – Күптәр картуф ҡабығын сүп һауытына ырғыта. Ә йыйып, киптереп, мейескә йәки каминға яҡҡанда, торбаға ултырған ҡоромдо бөтөрөргә була. – Ҡапҡасы ябыҡ тороп еҫләнгән банканы бер ҡалаҡ горчица һалынған йылы һыу менән йыуығыҙ. – Диванда, балаҫта ҡалған бесәй йөнөн еүеш перчатка ярҙамында һөртөп таҙартырға була. – Ишек йоҙағы асылмай интектерһә, уны графит менән майлағыҙ. Бының өсөн «М» маркалы ҡәләм яҡшы. – Таҙартылмаған көнбағыш майы алһағыҙ, һәр ваҡыт шешәнең төбөн тикшерегеҙ. Төбөнә аҡ төпрә ултырһа, ул әсей башлаған була. – Зәйтүн майын ҡараңғы урында, шкафта һаҡлайҙар. – Лимон янында һаҡланған емештәр боҙолмай оҙаҡ һаҡлана. – Картуфығыҙ шытмаһын тиһәгеҙ, тоҡ эсенә алма һалығыҙ.",Мең дә бер кәңәш,0,analytics,Төрлө,1377,https://henek.info/articles/+++-/2025-07-08/me-d-ber-k-sh-4307447,2025-07-08T21:00:00+00:00
"Болгар шәһәреыен көннәрендә катнашучыларны ислам, хәдис белеме, гакыйдә, фикһ дәресләре көтә дип хәбәр итә Татарстан мөфтиятенең матбугат үзәге. Моннан тыш, програмда викториналар, мастер-класслар, тренинглар, ""күңелле стартлар"" һәм төрле спорт ярышлары каралган. Форум Болгарның чатырлар шәһәрчеге урынында уздырылачак. Анда катнашучыларга берничә шарт куела. Алар соцаиль челтәрләрдә ""Мин форумда ни өчен катнашырга телим"" темасына пост язарга, ислам нигезләре белемнәрен бәяләү өчен тест узарга тиеш. Сайлау этабын үткән катнашучылар бер төркемгә берләштерелә һәм Болгарга сәяхәткә әзерләнәчәк диелә. Моңа кадәр Мөселман яшьләре көннәрен Идел яшьләр үзәге оештыра иде. Берничә ел элек ул мөфтият карамагына күчте.",Июль ахырында Болгарда мөселман яшьләре ыены узачак,1,news,Яңылыҡтар,716,https://www.azatliq.org/a/29325830.html,2018-06-28T14:01:46+00:00
"Был фестивалдең төп маҡсаты - атай-әсәйҙәрҙең, олатайҙарҙың йылы ҡышҡы кейемен һандыҡтарҙан сығарыу һәм киләсәктә музейға ҡомартҡылар туплау, тип билдәләй Башҡортостан күсемһеҙ мәҙәни мираҫ объекттарын һаҡлау һәм файҙаланыу буйынса ғилми-етештереү үҙәге директоры Данир Ғәйнуллин. Толоп байрамы оҙон ғүмерле булыр, тип ышанабыҙ. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",«Толоп байрамы»,0,analytics,Краеведение,451,https://uchbash.com/articles/kraevedenie/2026-01-03/tolop-bayramy-4528086,2026-01-03T19:33:00+00:00
"Харьков мәчете2 май мөселман дөньясы Ураза гаетен бәйрәм итте. Сугыш барган Украинада быел мөселманнар Рамазанны башка шартларда уздырды. Шәһәрләрдә комендант сәгате кертелү сәбәбле аларның күбесе мәчетләргә ыела алмады. Шулай да Ураза гаетен мөмкин булганча һәм гыйбадәт кушканча үткәрергә тырыштылар. Азатлык гаетне Украинада һәм аннан читтә уздырырга мәбүр булган татарлар белән сөйләште. Ринат Янбәковсугыш эчендә калган Харьковта яшәп ураза тотты. Ашарга каты-коты, йоклап булмый, шартлаулар, комендант сәгатьләре булса да, Ринат Аллаһ кушканны үти алганга куана. Дүшәмбе иртәсендә Ураза гаетенә татар мәчетенә велосипедына утырып барды. Өеннән мәчеткә кадәр – 15 чакрым. Берничә хәрби блокпостта тикшерүләр узган, гаеткә барганын аңлатырга туры килгән. Ринат Янбәков— Пасха алдыннан шартлаулар күп иде, соңгы ике көндә тыныч, күнегелмәгән. Мәчеттә кешеләр бар, ирләр килгән. Үзебезнең кешеләрне күргәч, күңелле. Мин һәр Ураза, Корбан гаетләренә татар мәчетенә килдем, бу юлы да ничек тә булса бәйрәмгә эләгәм дип тәвәккәлләп чыгып киттем, — дип сөйли Ринат. — Имам кыска вәгазь тотты. Намаз укыдык. Элекке еллардагы кебек. Быел исә кем бар, кем исән дип сөйләштек. Сәеррәк бу. Сугыш шартларында беренче сорау. Котлаштык. Элек бәйрәм чәе бар иде. Бу юлы юк. Чәй табыны сугыш беткәч булыр, Аллаһ кушса. Чәй урынына – вәгазь, намаз. Болары – анга дәва булырлык төп бүләк. Ринат әйтүенчә, бу аның беренче уразасы түгел, соңгы елларда мәрхүм әнисе белән тоткан. Ярый аерым сүрәләргә, ураза тотарга өйрәтте дип куана. ""Әни юк, ә ул өйрәткәннәр – йөрәктә"", ди ул. Иң авыры ач яки сусыз тору түгел, сугыш көнгә бер капкалап алырга өйрәтте, ә йоклый алмау, ди ул. ""Йоклата торган дару эчсәң, сәхәрне калдыру куркынычы бар иде. Ә шартлауларга берничек тә йоклап китеп булмый"", дип аңлата ул. Ринатның хатыны, кызы, әбисе Харьковтан кача алган, алар имин ирдә, диде ул. Надира Ильницкаягаиләсендә Ураза гаетенә пәрәмәч пешергәннәр. Иртәнге бәйрәм табыны үзгәрешсез калды, ди Киевтан Хмельницкий шәһәренә китәргә мәбүр булган татар галимәсе. Пәрәмәчне гаеткә аның әнисе дә, әбисе дә әзерли торган булган, бу гадәт аларның буынына да күчкән. Надира сәламәтлеге аркасында ураза тотмаган, әмма бертуган апасы Әдилә башыннан азагына кадәр мөселманнар елына бер тапкыр узарга тиешле әмерне үтәгән. ""ан тынычлыгы бүләк итте"" дип аңлата ул моны. Хмельницкийда зур мәчет юк, әмма мөселманнар өчен гыйбадәтханә бар, ди Надира. Надира Ильницкая— Без иртәнге бәйрәм чәе белән каршы алдык гаетне. Апам да, мин дә әтиебез өйрәткән сүрәләрне укыдык. Без апам белән аларны балаларга өйрәттек. Алар кычкырып укый табында, — дип сөйли ул. — Әти белән әни Полтава якларында яши. Әтинең бүген туган көне, 75 яше гает белән туры килде. Кызганычка, бара алмыйбыз яннарына. Телефоннан гына котлаштык. Әти ел саен ураза тота иде, әмма чирләп китте. Уразада теләкләр кабул була. Украинадагы мөселманнар, шул исәптән татарларның догасында бер генә теләк – сугыш тукталсын. Быелгы уразаны әнә шул догаларга сугыш төшенчәсенең керүе белән истә калачак. Кешеләр шәхси теләк, хыялларын онытып тора, Украинага иңү һәм тынычлык сорый. Актриса, педагог Дарья Прилецкаяире һәм ике яшьлек баласы белән Рамазан аен Германиянең Һамбург шәһәренә якын булган качаклар лагерендә уздырды. Ул чыгышы белән Русиядән, аның дөрес сөйләм курсларын Татарстан мөслимәләре дә узды. Соңгы бер елда Украинада яшәде, шунда төпләнеп калырга ниятләделәр. Яшәгән ирләре – Буча шәһәре. Русия оккупациясендә калган шәһәрдә күпләп кешеләр үтерелде, хатын-кызлар көчләнде, күмәк каберлекләр табылды. Гостомель һава аланына якын ирдә яшәүче Дарьяның гаиләсе 24 февраль көнне үк шәһәрнең башка ягында яшәүче танышларында кунарга чыгып киткән. Ә 25 февраль алар инде әяү Бучадан чыгып киткән, чөнки күперләр, юллар шартлатылган булган. ""Вакытында әяү китә алуыбыз безне коточкыч хәлләрдән коткарды. Интернетта Буча урамы рәсемен күргәч, йөрәгем жу итте, без шул урамда яшәдек. Әмма йорт исән"", ди ул. Бучадан Киевка, аннары Хмельницкийдан Польша чигенә чыгып алар Берлинга кадәр иткән. Аларны Һамбург янындагы качаклар өчен трансфер лагеренә юллаганнар. Дарья Прилецкая ире һәм баласы белән— Лагерьдә кеше күп, бер бүлмәдә 8 дә, 10 кеше дә яши ала. Без, Аллаһка шөкер, гаилә булгач, бер бүлмәгә урнаша алдык. Лагерьдә тату яшәргә тырышабыз, пөхтәлек, тәртип, әмма барыбер арыта, барысы да кая ибәрерләр дип, документлар әзер булуын көтә, — дип сөйли ул. — Мөселманнар күп. Лагерьдә өч тапкыр ашау каралган. Мөселманнарны аерым ашату оештырылды. Чынында бер тапкыр. Кичкә чиратка басабыз. Гадәттә итле пешкән яшелчәләр була. Ите хәләл диделәр. Аларга ышынабыз. Иртәнге сәхәргә дигәнне дә шунда бирәләр. Икмәк, йомырка, май, сыр. Ризык кайчак сыйфатсыз була, бермәл хәтта агуландык. Шуннан соң кибеттән карабодай сатып алып аны термоста төнәтә башладым. Кешеләр хәлсез инде, бермәл чиратта торган бер мөселман аңын да югалтты. Кешеләр стресс кичерде, сугыш кырыннан еракбыз, әмма күпләр әле дә тынычлана алмый. Бу да сәламәтлеккә бәрә. Гаеткә Һамбургка бардык. Башта мәчеттә идек, аннары бераз күңелебез булсын дип тәм-том алдык, шәһәрдә йөрдек. Узган ел пандемия аркасында Рамазанны бикләнеп уздырдык, быел исә менә шушылай сугыш шартларында каршы алырга туры килде. Тыныч кына намаз укып, табын корып, туганнар, дуслар белән күрешеп узсын иде ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Сугыш уразасы: Украина татарлары гаетне ничек бәйрәм итте,0,analytics,Сугыш,5377,https://www.azatliq.org/a/31830688.html,2022-05-02T21:00:00+00:00
"Өфөлә беҙ Салауат Юлаевтың мөһабәт һәйкәле янында иҫтәлекле фотоға төштөк. Экскурсовод Татьяна милли герой тураһында бик ҡыҙыҡлы итеп һөйләне. Аҙаҡ Якутов исемендәге паркта боулинг уйнаныҡ. Ә иң ҡыҙығы, әлбиттә, аквапаркта һыу инеү булды!  Рәхәтләнеп уйнаныҡ, ял иттек. Баш ҡалаға сәйәхәт ойошторғандары өсөн ата-әсәләргә рәхмәтебеҙҙе еткерәбеҙ. Беҙгә шул тиклем ныҡ оҡшаны, киләсәктә тағы ла барырбыҙ, тип уйлайым, Өфөлә матур урындар бик күп бит. АБДРАХМАНОВ Әмир, Ауырғазы районы Р. Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 4-се синыф уҡыусыһы.",ЙӘЙГЕ СӘЙӘХӘТ,1,news,Яңылыҡтар,555,https://amanat.su/news/novosti/2025-06-18/y-yge-s-y-h-t-4279944,2025-06-18T09:55:00+00:00
"""Федоровка районынан ""Кореш"" ҡушаматлы яугир ике яралған иптәшен ут эсенән сығарған. Төркөм составында ул тиҫтәләгән яугирҙы эвакуациялаған. Ауыр шарттар булыуға ҡарамаҫтан, үҙенең бурысын лайыҡлы үтәгән"", - тиелә хәбәрҙә. Хәрби хеҙмәткәр оҙаҡ йылдар Федоровка районының ветеринария хеҙмәте менән етәкселек итә. 2024 йылдың декабрендә Рәсәй оборона министрлығы менән контракт төҙөй һәм медицина взводы составында МХО-ға юллана. Яугир санинструктор вазифаһын башҡара, ә күптән түгел медицина взводының бүлек командиры була. ""Кореш"" менән уның ағаһы ла алғы һыҙыҡта йөрөй, ул бронегруппала хеҙмәт итә. Яугирҙарыбыҙға иҫән-һау әйләнеп ҡайтырға яҙһын!",Яугир иптәштәрен ҡотҡарған,0,analytics,Йәмғиәт,647,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-07-02/yaugir-ipt-sht-ren-ot-ar-an-4298277,2025-07-02T11:03:00+00:00
"Изгелек эшләү өсөн күп кәрәкмәй: Республика Башкортостан нәшриәт йорто сатырына килеп, берәйһенә Аманат журналын бүләк итергә теләүегеҙҙе әйтеү һәм әҙер исемлектән бер йәки бер нисә адресҡа подписка яһауығыҙ етә. Республика Башкортостан нәшриәт йорто сатырында ваҡытлы матбуғат баҫмаларына яҙылыу бара. Яҙылғас, купонды лототронға һалығыҙ – приздар уйнатыуҙа ҡатнашырһығыҙ. Китап БайрамыАманат Журналы",Иршат Фәйзуллин изгелек акцияһында ҡатнашты,1,news,Яңылыҡтар,401,https://amanat.su/news/novosti/2025-05-31/irshat-f-yzullin-izgelek-aktsiya-ynda-atnashty-4258372,2025-05-31T15:55:00+00:00
"Уралдың иң яратҡаны: ҡартаһы менән гөжләп торған бал ҡорттарын ҡарау. Беренсе тапҡыр аптыраңҡырап ситтән генә күҙәтә торғайны. Умартасылыҡ эшенә төшөнгәс, был эшкә батыр ғына тотоноп китте. Әллә бал ҡорттары уны тәүҙә яратып та етмәне, ахыры. Ҡаяуын батырып, ҡорт ныҡ ҡына сағып алғас, Урал балауыҙ һыҡҡайны. Хәҙер уны яраталар: быз-быз-быз тип эргәһенән йырлап ҡына осалар. Ауылға төрлө тарафтан ҡайтҡан дуҫтары бар егеттең. Улар менән бергә Бетәс тауына еләккә йөрөнөләр, Кесе Һүрәмдә балыҡ тоталар, рәхәтләнеп һыу инделәр. Бер көн иртән Урал ҡаҙ бәпкәләрен йәшел үләнгә урамға ҡыуып алып сыҡты. Ҡаршы өйҙән быҙау ҡыуалап сыҡҡан дуҫы Булат: – Оооо, Урал, привет! – тип Уралды ҡосаҡлап алды. – Сәләм, Булат, ҡасан ҡайттың? – тине Урал. – Вчера вечером ҡайттыҡ бабушкаларға. Сестрёнкам да ҡайтты. – Мин дә яңыраҡ ҡайттым. Атай-әсәйем, ҡустым менән икебеҙҙе ҡалдырҙылар. Үҙҙәре эштә. – Урал, телёнокты ғына бәйләйем дә приду, встретимся, сильно соскучился, — тине Булат. – Мин ошонда ҡаҙ бәпкәләренә үлән ашатам. Быҙауын бәйләп, ашығып килеп тә етте Булат: – Урал, сегодня так жарко, купаться барайыҡмы? – Барайыҡ, ҡустымды ла алайыҡ. – Мин сестрёнкамды алам. Күптән күрешмәгән дуҫтар рәхәтләнеп һөйләштеләр, йәйге оҙон каникулға төрлө план да ҡорҙолар. Вата-емерә башҡортса һөйләшкән Булат: – Урал, как ты красиво һөйләшәһең по-башкирски? – Беҙ өйҙә гел башҡортса һөйләшәбеҙ бит, – тине Урал, ғорурланып. Урал Хәлитов, Өфө районының Миловка мәктәбе уҡыусыһы.",Атам-әсәмдең теле,0,analytics,Ижад,1458,https://amanat.su/articles/izhad-omary/2025-11-14/atam-s-mde-tele-4467566,2025-11-14T14:48:00+00:00
"Алгис Кәримов хәрби хеҙмәткә саҡырылып, башта Псковта спецназ часында хеҙмәт итә. 2022 йылда мобилизациялана һәм разведкаға эләгә. Тап шул саҡта уларға өс танк экипажы ярҙамында дошмандың 200-ҙән ашыу һалдаты һәм 20-нән ашыу техникаһы башлаған һөжүмде туҡтатырға тура килә. Был алыш өсөн Алгис Ҡаһарманлыҡ ордены менән бүләкләнә. Һуңыраҡ ул командирын ут аҫтынан алып сыҡҡан өсөн «Һәләкәткә осрағандарҙы ҡотҡарған өсөн» миҙалын ала. Авдеевканы азат итеүҙә ҡатнашҡаны өсөн «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә. 2023 йылда, алғы һыҙыҡта пилотһыҙ аппараттар ҡулланыу киң таралғас, хәрби хеҙмәткәр яңы һөнәр үҙләштерергә теләүселәр араһында була. Ул ваҡытта операторҙарҙың штат вазифалары булмай, яугирҙар үҙҙәре инициатива күрһәтә. – Мин өлкән разведчик-снайпер булып хеҙмәт иттем, әммә пилотһыҙ аппараттар менән эшләнем, - тип хәтерләй Алгис. Телефонға -дрон симулятор ҡушымтаһын күсереп алып, күнекмәләр үттем. Тыл зонаһындағы уҡыу үҙәгенә килгәс, инструктор мине пульт артына ултыртты, минең нисек эшләүемде ҡараны һәм «Һин әҙер инде» тине. Беренсе көндә үк дронды һауаға күтәрҙем. 2023 йылдың йәйенән 2024 йылдың майына тиклем Кәримов -дрон операторы була. – Бер ваҡыт дошмандың БМП-һы тура беҙҙең пехота позицияларына йүнәлгәйне һәм мөмкин тиклем тиҙерәк уны туҡтатырға кәрәк ине, - тип һөйләй Алгис. - Минең ""ҡош"" һауала ине инде, һәм шунда уҡ сәпкә тейҙерҙем. Шулай итеп, егеттәрҙең ғүмерен ҡотҡарҙым. Йәки бына миҫал: дошмандың ут нөктәһе арҡаһында штурмовиктар алға бара алмағас, мин пулеметсыны юҡ иттем, һәм иптәштәрем юғалтыуҙарһыҙ алға китте. Операторҙың эше техник күнекмәләрҙе генә түгел, физик сыҙамлыҡты ла талап итә. Техника һәр ваҡыт алғы һыҙыҡҡа яҡын килә алмай, ә операторҙар унан 3-5 километр алыҫлыҡта эшләй. Шуға күрә Кәримовты төркөм менән техникала 7-15 километр алыҫлыҡта ҡалдырып китәләр һәм эш нөктәһенә тиклем йөктәрҙе күтәреп йәйәү барырға тура килә. Хәрби заданиела оператор һәр ваҡыт уяу: дрон шунда уҡ команда буйынса күтәрелергә тейеш. Ротациялар араһында техника әҙерләнә: аппараттарҙы программалау, боеприпастар йыйыу, электрониканы көйләү. Инженер менән бергә Кәримов осоу алыҫлығын арттырыу һәм аппарат менән бәйләнеште юғалтмау өсөн ҡулдан эшләнгән ретрансляторҙар йыя. - Минең маҡсатым дошманды юҡ итеү. Командирҙар бурыс ҡуя, мин уны үтәйем, – ти Алгис. 2024 йылда отпуск ваҡытында контрактҡа һайлап алыу пункты начальнигы менән таныша, ул уға яңы быуын яугирҙәренә тәжрибә тапшырыу өсөн уның ҡул аҫтындағы хеҙмәткә күсергә тәҡдим итә. Тиҙҙән пилотһыҙ системалар ғәскәрҙәре айырым структура итеп ҡарала башлай. Бөгөн Кәримов яңы операторҙарҙы – иртәгә фронтҡа юлланыусыларҙы әҙерләй. Ул уларҙы дрондар менән идара итеүҙән тыш, алдан уйларға, командала эшләргә, үҙ-үҙеңде ҡулда тоторға өйрәтә. Тәжрибәһен уртаҡлаша. Алгистың төп бурысы – уҡыусылары ысын дошман менән осрашыуға әҙер булһын. Был ғәскәрҙә хеҙмәт итеү, уның өҫтөнлөктәре тураһында тулы мәғлүмәтте башбат. рф сайтында һәм 122 телефоны аша алырға була. Сығанаҡ: От снайпера до инструктора Бп ЛА — ""Красная звезда"" Сергей Чернов тексы һәм фотоһы.",Снайперҙан алып – БПЛА инструкторына тиклем,0,analytics,Махсус хәрби операция,3046,https://shonkar.com/news/care/2026-02-06/snayper-an-alyp-bpla-instruktoryna-tiklem-4567649,2026-02-06T14:15:00+00:00
Глава Республики Радий Хабиров поздравил участников «Гонки героев». Стартовал её новый сезон.,"Стартовал новый сезон ""Гонки героев""",1,news,Яңылыҡтар,93,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-03/startoval-novyy-sezon-gonki-geroev-3796752,2024-06-03T17:23:36+00:00
"Алтыһында туп-тулы ай – яҙғы ташҡын һыуға бай. Раштыуа төнөндә күк йөҙө аяҙ булһа, баҡса уңыр, ҡар яуһа, алманан шәп уңыш көтөгөҙ. Егермеһендә һыуыҡ булһа, йәй эҫе килер. Егерме дүртендә бәҫ тотһа, йәй ямғырлы килер. Һуҡыр сысҡан ояһынан ғинуарҙа сыҡһа, май һалҡын булыр. Ғинуар ҡарһыҙ һәм һалҡын булһа, йәй ҡоро һәм эҫе була. Ғинуарҙа боҙбармаҡтар күп икән, яҡшы уңыш көт. Ғинуарҙа ҡар күп яуһа, бурандар күп булһа, йәй ямғырлы була. Ғинуарҙа ағас ботаҡтары боҙланып ҡатһа, сәтләүек һәм еләк-емеш күп булыр. Ғинуар һалҡын булһа, июль ҡоро һәм эҫе була. Урман шаулаһа, һыуыҡтар оҙаҡ торор. Ай тоноҡланып торһа, икенсе көн ҡар яуыр. Торбанан сыҡҡан төтөн ергә йәйелһә, ҡар яуыр. Көн аяҙ, матур торһа, төнөн ныҡ һыуытыр. Ҡыҙылтүш турғай сырҡылдаһа, көндәр йылыныр. Мейестә утын шартлап янһа – әсе һыуыҡтарға. Ҡаҙ һыңар аяҡта баҫып торһа, әсе һыуыҡҡа. Ҡаҙҙар ҡанат ҡаҡһа – сатнама һыуыҡҡа, ә инде һыуҙа йыуына башлаһа, тиҙҙән йылытыр. Ҡоштар ҡарға йә ағастың аҫҡы ботаҡтарына ҡунаҡлаһа, тиҙҙән епшек көндәр килер, әгәр ағастың башына ултырһа – әсе һыуыҡтарға. Тумыртҡаның ғинуарҙа туҡылдауы – иртә яҙға. Ғинуарҙа ҡар ни тиклем күберәк булһа, көҙ икмәк мул булыр. Ғинуарҙың икенсе яртыһы ҡояшлы торһа, уңыш яҡшы була. Ғинуарҙа ҡоро һәм һалҡын булһа, яҙын ҡар тиҙ иреп бөтә. ""Торатау""",Ғинуар айына һынамыштар,1,news,Яңылыҡтар,1279,https://uchbash.com/news/novosti/2025-01-02/inuar-ayyna-ynamyshtar-4073903,2025-01-02T10:05:00+00:00
"Татар теленнән уку-укыту әсбабыТатарстан мөселманнары Диния нәзарәтенең Хозур нәшрият йорты Татар теле: башлап өйрәнүчеләр өчен исемле дәреслек нәшер иткән. Бу хакта мөфтиятнең матбугат хезмәте хәбәр итә. Ул Без – татарлар дип аталган татар теле курсларында укучылар өчен чыгарылган. ""Дәреслекләр укучыларга файдалану өчен бушлай биреләчәк һәм аларга телнең лексикасын, сөйләмен һәм элементар грамматикасын үзләштерергә ярдәм итәчәк"" диелә хәбәрдә. Әлеге әсбапны Русия ислам институтының татар теле һәм милли мәдәният кафедрасының белгечләре Рафилә Гыймазова һәм Венера Гарипова-Хәсәншина әзерләгән. Басманың тиражы – 600 данә. Ике йөз битлек әсбап укучыларга уңайлы булсын өчен татар һәм рус телләрендә әзерләнгән һәм татар телен өйрәнүнең башлангыч курсын тулысы белән үз эченә ала диелә. Дәреслекнең эчтәлеге коммуникатив мохиттә кирәк булган тематик бүлекләргә бүленгән: Сәламләшү. Танышу. Әңгәмә әдәбе, Гаилә. Йорт. Әти-әниләр, Атна көннәре. Ел фасыллары. Вакыт һәм башкалар. Татарстанның биш мәчетендә татар теле курслары 2 февральдәнбашлана. Курсларга 100 дән артык кеше язылган дип белдерелде.",Мәчетләрдә татар телен өйрәнүчеләр өчен махсус әсбап чыкты,1,news,Яңылыҡтар,1101,https://www.azatliq.org/a/28999834.html,2018-01-26T10:06:08+00:00
"Тын алыу техникаһы  кешеләрҙе дауалау маҡсатында меңәр йыллап инде  Һиндостанда, Японияла һәм Ҡытайҙа    ҡулланыла. Тибет монастырҙарының монахтары, мәҫәлән, өшөмәҫ өсөн махсус тын алыу күнегеүҙәрен эшләгән. Дауалауға йүнәлтелгән тын алыу күнекмәләре  психик һәм физиологик процестарға ҙур йоғонто яһап, кешенең хәлен яҡшырта, ауырыуҙарҙан арынырға ярҙам итә.  Уның ярҙамында хатта эске аң менән дә идара итергә була, мәҫәлән, үҙәк  нервы системаһын тотҡарлау һәм ҡуҙғытыу процесы менән. Әлеге ваҡытта тын алыу күнемәләре  киң ҡулланылыусы дауалау алымдарына инә. Хатта бик етди ауырыуҙаряфалағанда  ла уны тәҡдим итәләр. Иң мөһиме, уны түшәктә ятҡан  ауырыуҙар ҙа ҡуллана ала. Тын алыу күнегеүҙәрен эшләү өсөн иң ҡулай ваҡыт – иртән, айырыуса  йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙары менән интегеүселәр өсөн.  Күнегеүҙәрҙе башлар алдынан   бүлмәне яҡшы ғына итеп елләтеп алырға  кәрәк. Гимнастиканы ас ҡарынға йәиһә ашағандан һуң бер-ике сәғәт үткәс эшләргә кәңәш ителә. Ҡәһүә һәм башҡа ҡуҙғытыусы эсемелектәр эсеү тыйыла. Ыңғай һөҙөмтәгә өлгәшеү өсөн күнегеүҙәрҙе эшләгән ваҡытта умыртҡа бағанаһы төҙ генә булырға тейеш. Ятып эшләйегеҙме, тороп йә ултырыпмы, быныһы мөһим түгел. Күнегеүҙәр  күҙҙәрҙе йомған килеш, бөтә эске көстө шуға ғына йүнәлтеп башҡарыла.  Тағы бер мөһим шарт – күҙаллауҙарҙы ла эшкә егеү.  Әгәр ҙә тын алыу менән күҙаллауҙы бергә ҡушһаң, тәжрибәле фармацевт буласаҡ дарыуҙарҙың компоненттарын бергә бутаған кеүек, кескәй генә мөғжизә кисерергә мөмкин. Һәр ауырыу буйынса тәҡдим ителгән күнегеүҙәрҙең бер-икәүһен генә һайлап алып, аҙна буйына   көн һайын ҡабатларға кәрәк.  Тын алыу күнекмәләрен яй ғына темпта башҡарырға тырышығыҙ. Бронхиаль астма Арҡаға ятҡан килеш һул ҡул менән уң яҡ ҡабырғаларҙы ҡосаҡларға. Тын алған ваҡытта уң яҡ яурынды күтәреп, уң яҡты мөмкин тиклем үҙегеҙгә тартырға тырышырға кәрәк, шул уҡ ваҡытта уң яҡ үпкәгеҙҙе тойорға тейешһегеҙ.  Тынды сығарырға. Ҡулдарығыҙҙы алмаштырығыҙ һәм күнегеүҙе ҡабатлағыҙ. Ике яҡҡа ла өсәр тапҡыр эшләргә. Өҫтәмә йоғонтоһо: кәүҙә торошон яҡшырта, сколиозды, хроник үпкә ауырыуҙарын иҫкәртә. Ултырған йәиһә баҫып торған килеш берҙә тын алырға, икелә тынды сығарырға. Дүрткә тиклем иҫәпләгәнсе шулай итәбеҙ. Һуңғы фазаны ике тапҡыр ҡабатларға. Тын алған һайын ҡулдарҙы ҡанат ҡаҡҡан кеүек  баш өҫтөнә күтәрергә, ә тынды сығарған ваҡытта кире төшөрөргә.  Тынды танау менән алырға кәрәк, ә сығарған ваҡытта – ауыҙ менән. Ниндәй тиҙлектә иҫәпләйһегеҙ, үҙегеҙ һайлайһығыҙ. Баш әйләнмәһен өсөн күнегеүҙе ултырған килеш эшләй башлау хәйерле. Ултырған йәиһә арҡаға ятҡан иклеш ауыҙҙы ҙур итеп асырға һәм эскә тын алырға. Тын алған ваҡытта а-а-а тигән өн сығарырға кәрәк. Һуҙылырға һәм ауыҙҙы асҡан килеш тынды кире сығарырға.  Күнегеүҙе биш тапҡыр ҡабатларға. Йоҡоһоҙлоҡтан Ултырған килеш танау менән тын алырға, ауыҙҙы ослайтып тынды сығарырға. Күнегеүҙе 5 – 7 тапҡыр ҡабатларға. Был күнегеү үпкә хроник сирҙәренән дә ярҙам итә, хәтерҙе яҡшырта. Ауыҙҙы ослайтып майшәмгә өрөргә. Шундай көс менән өрөргә кәрәк, шәмдең уты һүнмәһен, ә бәүелеп кенә торһон. Һуңынан майшәмде алыҫҡараҡ күсереп, тағы уға өрөргә. Был осраҡта тағы ла көслөрәк итеп өрөргә тура килер. Күнегеүҙе ете тапҡыр ҡабатларға.  Был күнегеү  астманан һәм тын алыу юлдарының хроник сирҙәренән файҙалы. Арҡаға ятҡан килеш телде торба итеп бөгөргә һәм ауыҙ ситенән сығарырға. Шулай килеш һауаны эскә тартырға һәм бер аҙ ғына тынды туҡтатып торғандан һуң, танауҙан сығарырға. Күнегеүҙе 3 – 5 тапҡыр ҡабатларға.  Был күнегеү йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙарынан ярҙам итә, нервы системаһын тынысландыра. Ашҡаҙан-эсәк ауырыуҙарынан Ултырған килеш ҡулдарҙы эскә ҡуйырға һәм көслө итеп, тауышланып танау менән тын алырға һәм уны сығарырға. Тын алған ваҡытта эс ҡабарырға, тынды сығарған ваҡытта эскә тартылырға тейеш. Күнегеүҙе 3 – 5 тапҡыр ҡабатларға.  Хроник тымауҙан файҙалы, шулай уҡ арыуҙан арындыра. Ултырған килеш ҡулдарҙы эскә ҡуйып эс тулған тойғо барлыҡҡа килгәнсе әкрен генә тын алырға. Һуңынан ауыҙҙы саҡ ҡына асҡан килеш ф-ф-ф тип тынды һуҙып, кире сығарырға. Тынды сығарған ваҡытта эсегеҙҙәге шар янбаш һөйәге тәңгәленә төшә тип күҙ алдына килтерегеҙ. Ултырған килешкәтултырғансы тын алығыҙ, шунан эйәгегеҙҙе күкрәккә төшөрөп, эсегеҙҙәге һауаны тотоп тороғоҙ. Тынды сығарған ваҡытта шифалы энергия ағымы бөтә тәнегеҙҙе йылытып кендектән күкрәк ситлегенә  ағыла тип күҙ алдына килтерегеҙ.  Күнегеүҙе өс тапҡыр   эшләргә.  Ул хроник үпкә сирҙәренән, диабеттан, һауа етмәүҙән файҙалы.",Дөрөҫ тын алыу— һаулыҡҡа бер аҙым,1,news,Яңылыҡтар,4413,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-21/d-r-tyn-alyu-auly-a-ber-a-ym-4545565,2026-01-21T21:03:00+00:00
"– Студенческое лидерство играет важнейшую роль в формировании будущего нашего региона. Именно такие целеустремлённые и инициативные молодые люди становятся движущей силой прогресса, внедряют и воплощают новые идеи и проекты на территории республики в условиях нашего Межвузовского кампуса. Эта победа еще и значимый вклад в укрепление престижа Башкортостана на всероссийской арене, – отмечает заместитель Премьер-министра Башкортостана - министр промышленности, энергетики и инноваций Александр Шельдяев. Иван Корнилов учится на направлении «Цифровые и сервисные технологии при эксплуатации нефтегазового оборудования», с первого курса активно участвует в общественной жизни университета и организации большинства социально значимых мероприятий вуза. Студент совмещает с учёбой сразу несколько должностей: заместителя председателя профкома студентов, председателя студенческого профбюро и заместителя директора Института нефтегазового инжиниринга и цифровых технологий УГНТУ. Вместе с занявшей второе место Юлией Валенцевой из Татарстана Иван Корнилов будет представлять Приволжский федеральный округ в финале проекта, который пройдет в конце сентября в Санкт-Петербурге. – «Студенческий лидер» - главный профсоюзный конкурс России. С первого курса я мечтал поучаствовать в нем и не предполагал, что смогу дойти до финала. В подготовке мне помогала моя команда. Без неё не было бы победы, потому что лидер всегда рождается в команде, а достижения большой организации складываются из достижений каждого ее члена. Я считаю, студенчество - лучшее время для самореализации, а профком УГНТУ - большая семья, которая всегда поддержит и поможет! – говорит Иван Корнилов. Добавим, что в 2024 году команда профбюро ИНИЦТ УГНТУ заняла второе место в конкурсе среди лучших студенческих объединений страны «Ты-Лидер». Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. 1 из них уже полностью построен в Москве на базе МГТУ им. Н. Э. Баумана. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. Сегодня здесь действуют 18 научных лабораторий и центров, а также расположен Всероссийский центр киберфизических инноваций национальной платформы «Берлога». В апреле 2025 года в рамках второй очереди проекта был запущен Геномный центр, где разместился Центр интеллектуальной геномики Уфимского федерального исследовательского центра Российской Академии наук. На базе Геномного центра открылась «Школа 21» – совместный проект Башкортостана и «Сбера». Весь проект уфимского Межвузовского кампуса – это студенческое пространство с жилыми помещениями на 4,3 тысячи человек, учебно-научным комплексом, лабораториями, деловыми зонами, магазинами, уютными скверами и другими объектами комфортной городской среды, которые также будут доступны для всех жителей и гостей Уфы. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",Представитель Межвузовского кампуса Уфы - лучший студенческий лидер ПФО,0,analytics,Йәмғиәт,3377,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-07-26/predstavitel-mezhvuzovskogo-kampusa-ufy-luchshiy-studencheskiy-lider-pfo-4328610,2025-07-26T10:10:00+00:00
"Раян Лутов Раил Әҡсән улы һәм Зиля Шиб ҡыҙы ғаиләһендә бишенсе бала булып донъяға килә. Лутовтар – ун бала тәрбиәләп үҫтергән өлгөлө ғаилә. Раян Раил улының ҡулынан килмәгән эше юҡ. Бәләкәй саҡтан техника менән ҡыҙыҡһына, мәктәптә уҡығанда уҡ рулгә ултыра, ауыл халҡына ер һөрә. Әлеге ваҡытта төҙөү эштәре менән шөғөлләнә: һыуыҡ йә ямғыр тип тормай, ҡыйыҡ баштары яба, өйҙәр төҙөкләндерә. Сит төбәктәрҙән дә ярҙам һорап килеүселәр бик күп. Ҡыш көндәре Раян ағай юлдарҙа ҡар ҡалдырмай трактор менән таҙартып ҡуя. Ә йәйен ауыл халҡына бесән эшләй. Үләнде сабып, йыйып, матур итеп рулондарға төрөп, өйгә тиклем алып килеп ҡуя ул. Ағас эше менән дә шөғөлләнә. Оло ағай-апайҙарға утын ярып бирә. Шундай шәп егеттәр менән беҙҙең ауыл үҫә, матурая. Үҫмерҙәр Раян Раил улынан үрнәк ала. Сөмбөл ЙОСОПОВА.",Үҫмерҙәргә үрнәк,0,analytics,Хаттар,795,https://yanshishma.com/articles/be-g-kilg-n-khattar-an-/2026-01-12/mer-rg-rn-k-4534364,2026-01-12T14:47:00+00:00
"Иллюстратив өченфикерләр сервисы 500 дән артык торак пунктта яшәүче русияләр арасында сораштыру үткәргән. Аларга ""Үзегезне бәхетле кеше итеп хис итү өчен сезгә аена ничә сум итә? "", дигән сорау бирелгән. Уфада яшәүчеләраена 233 мең сум кирәк дигән, ә Казанда яшәүчеләр 225 мең сумга да канәгать булырлар иде. Иң күп акча Мәскәүдә яшәүчеләргә кирәк - алар аена 267 мең сум керем алырга тели. Икенче урында - Владивосток (250 мең сум), өченчедә - Петербур (237 мең сум). Иң тыйнак кешеләр Кировта яши, алар аена 178 мең сумга да канәгать. Сораштырудан күренгәнчә, Русиядә яшәүчеләргә бәхетле булыр өчен аена уртача 215 мең сум кирәк. Ирләр хатын-кызларга караганда 30 күбрәк акча тели. Бәхет өчен ирләргә - 244 мең сум, хатын-кызларга 189 мең итә. Сораштыруны 9 февральдән 5 мартка кадәр үткәргәннәр, анда 20 меңнән артык кеше катнашкан. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Казан һәм Уфада яшәүчеләргә бәхетле хис итү өчен аена 220 мең сумнан артык акча кирәк,1,news,Яңылыҡтар,933,https://www.azatliq.org/a/32851626.html,2024-03-07T10:05:22+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырҮтерү нияте белән һөүм итүдә гаепләнгән Исхаковка былтыр декабрь ахырында Башкортстан Югары мәхкәмәсе 2 миллион компенсация түләү дә итә дип тапкан иде. Алтынчы кассация мәхкәмәсе Уфада яшәүче 86 яшьлек Фәтхулла Исхаковка 1959 елда гаделсез хөкем ителгәне өчен түләнергә тиешле компенсация белән бәйле карар чыгарган. Бу хакта Исхаковның мәнфәгатьләрен яклаучы юрист Виталий Буркинхәбәр итте. Мәхкәмә аңа ике миллион сум урынына алты миллион сум түләнергә тиеш дип тапкан. ""Алга таба барачакбыз, чөнки бу кабат мыскыллау кебек"", дип язган юрист.25 декабрьдә Башкортстанның Югары мәхкәмәсе 1959 елда үтерү нияте белән һөүм итүдә нахакка гаепләнеп 13 ел утырып чыккан Фәтхулла Исхаковка рухи зыян өчен нибары ике миллион компенсация түләүкарары чыгарган иде. Үзе ул 450 миллион сум сораган иде, Уфаның Ленин районы мәхкәмәсе 31 миллион сум түләтү карары чыгарды. Пенсионер моны әз дип санады һәм шикаять итте. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",13 ел нахакка төрмәдә утырган Фәтхулла Исхаковка компенсация күләмен 2 млн сумнан 6 млн сумга арттырганнар,1,news,Яңылыҡтар,1066,https://www.azatliq.org/a/fathulla-ishakovka-kompensatsiya-kulamen-2-mln-sumnan-6-mln-sumga-arttirgannar/32912714.html,2024-04-19T18:21:38+03:00
"«Батырлыҡ» хәрби-патриотик клубы тәрбиәләнеүселәре үҙҙәренең етәкселәре менән яугирҙың әсәһе Велера Шәриповаға барып, ярҙам күрһәткән. Уның улы Илмир махсус хәрби операцияла хәрби бурысын үтәй. Ҡәҙерле кешеһе алғы һыҙыҡта булғанда егеттәр уларҙың өйөн ҡарауға алған. Афарин, егеттәр! Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Изгелек ерҙә ятып ҡалмаҫ,1,news,Яңылыҡтар,461,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-07/izgelek-er-yatyp-alma-4530776,2026-01-07T20:30:00+00:00
"Бәйләнештәге Серләшәйек, Башҡортостан төркөмөндә 140 меңдән ашыу яҙылыусы бар. Башҡорт телендәге иң ҙур һәм иң әүҙем пабликтарҙың хужаһы — Серле Хәстрүш. Болан һүрәте артына йәшенгән кеше бына инде нисә йыл үҙенең кем икәнлеген сер итеп һаҡлай. Уның хатта ир-егетме әллә ҡатын-ҡыҙмы икәне лә билдәһеҙ. Анонимлыҡ һаҡлаған кешегә һорауҙар бик күп. Серле Хәстрүш тәүге тапҡыр башҡорт журналына интервью бирергә ризалашты. — Серле Хәстрүш, үҙең алып барған төркөмдәрҙең маҡсатын нисек атар инең? — Башҡорттарға үҙ телендә аралашыу өсөн майҙансыҡ. — Һин үҙеңдең кем икәнлегеңде нисә йылдар инде сер итеп йөрөтәһең. Ни өсөн анонимлыҡ һаҡлайһың? — Элек Бәйләнештә төркөм алып барыр өсөн битлек ине был. Ул төркөмдә кешеләр үҙ серҙәре менән бүлешкәс, минең кем икәнемде белмәүҙәре хәйерлерәк күренде. Ят, билдәһеҙ кешегә күңелде асҡанда, йөрәк тә тынысыраҡ. Танышыңа һөйләгәнсе, аноним менән сер бүлешеү күпкә еңелерәк. Ә хәҙер анонимлыҡ һаҡлау — үҙе бер фишкаға әйләнде. — Һине Санкт-Петербугта йәшәй, тиҙәр. Был дөрөҫмө? — Дөрөҫ. Рәсәйҙең төрлө төбәктәрендә йәшәнем. Һуңғы дүрт йылда Санкт-Петербургта торам. — Үҙең тураһында ниндәй ҙә булһа сер асырға әҙерһеңме? Мәҫәлән, ниндәй районданһың? Нисә йәш? Ир кешеһеңме, ҡатын-ҡыҙмы? — Юҡ, кәрәкмәй тип уйлайым. Егеттәр мине — ҡыҙ, ҡыҙҙар егет тип уйлай. Әйҙә, шулай ҡалһын. — Кем икәнеңде белмәй, һинең алдыңда уҡ Серле Хәстрүш тураһында һөйләшкән дәре булдымы? — Элегерәк, башҡорт йәштәре араһында ишеткеләнем. Ә һуңғы йылдарҙа милләт тәштәрем булған сараларға, урындарға һирәк йөрөргә тура килә. Башлыса туғандарым араһына ҡайтам, ә уларҙың инде Серле Хәстрүш тураһында һөйләшкәндәре юҡ, һәр хәлдә, минең алдымда. — Һигеҙ йыл тирәһе интернетта ултырам, тип яҙғайның. Бер заман һин алып барған сәхифәләр Башҡортостандың иң әүҙем медиаһы булыр тип уйлағайныңмы? Әллә был һинең маҡсатың инеме? — Бер ниндәй ҙә маҡсат ҡуйманым, ҡуймайым да. Сөнки маҡсат ҡуйһам, бер нәмә лә килеп сыҡмай. Шуға барыһы ла ошоға тиклем үҙ яйы менән килде һәм артабан да барасаҡ. — Ҡотҡо һалған күп кенә видеолар баҫтыраһың. Һиңә бәйләнгәндәре, янағандары булманымы? — Әлбиттә, булды. Башҡорт халҡы ҡыҙыу бит. Әммә ҡыҙыу утты ла шунда уҡ һүндереп була. — Ни өсөн, һинеңсә, Бәйләнештәге Серләшәйек, Башҡортостан төркөмө шул тиклем популяр? Унда асыҡтан-асыҡ яҙмалар. Кешеләргә, ысынлап та, сер һөйләшерлек дуҫ етмәйме икән? — Беренсенән, әйтеп үткәнемсә, төркөмдө аноним алып барғанға, икенсенән, оҙаҡ йылдар төркөмдәштәремә ҡарата тоғро эшләп килгәнгә, кешеләрҙең ышанысын яуланым тип уйлайым. Көн һайын яңы яҙмалар, яңылыҡтар булып торғас, халыҡ мауығып уҡый. Серҙәрҙе уҡыйҙар ҙа, үҙ күңелдәрен асырға, шундай уҡ кисереш тәрен хәтерләп, улар менән бүлешергә теләп яҙалар, фекер алышыу ҙа бик шәп бара. — Серләшәйек, Башҡортостандағы бөтә яҙмаларҙы уҡып һалаһыңмы? Унда күберәк ҡатын-ҡыҙҙар яҙа, шикелле. Иң күбе ниндәйерәк мәсьәләләр күтәрә улар? — Элегерәк ныҡ бирелеп уҡый инем. Хәҙер күҙ йүгертеп сығам да баҫтырам. Ҡатын-ҡыҙҙар күберәк яҙһалар ҙа, ир-егеттәр, статистика буйынса ҡарағанда, ул төркөмдә күберәк ултыра. Яҙышмаһалар ҙа, серҙәрҙе уҡып баралар, күрәһең. Ә иң популяр темаға килгәндә, ул аҡсаһыҙлыҡ арҡаһында килеп сыҡҡан мәсьәләләр һәм көн-күреш проблемалар. — Таныштарың серҙәрен яҙғаны бармы? — Мин серҙең авторына ҡарамайым. — Ниндәйерәк яҙманы бер ваҡытта ла баҫтырмаясаҡһың? — Өгөтләү яҙмаларын йә булмаһа митингыға әйҙәүҙәрҙе. — Ҡайһы бер ҡотҡо һалған постар аҫтында, әйҙә, йыйылып туҡмайыҡ, үлтерергә кәрәк тигәнерәк комментарийҙар осрай. Ни өсөн, һинеңсә, кешеләр интернетта үҙҙәрен шулай тота? Бының өсөн берәй яза кәрәкме икән? — Ғәҙәттә, ундай фекерҙәрҙе интернет геройҙары ҡалдыра. Шул яҙыуҙан башҡа улар бер ни эшләй алмай. Кешенең фекере, йәшәү рәүеше һинекенә тап килмәүе өсөн генә уның һаулығына зыян килтерергә теләү, үлем теләү — кешенең аҡыл һәм тормошҡа ҡараш кимәлен күрһәтә инде. Ғүмер бер генә бирелә һәм һәр кем үҙе теләгәнсә йәшәргә тейеш. Кемгәлер нимәлер оҡшамаҫ тип кенә хыялдарыңдан баш тартып булмай бит инде. — Башҡорт кейемендә ярым яланғас төшөрөлгән һүрәттәрҙе 102 һалғас, ҙур бәхәс сығып китте. Быны көткәйнеңме? Ул һүрәттәргә үҙеңдең ҡараш ниндәй? — Көткәйнем, шулай булырын белдем. Сөнки ул һүрәттәр күптән интернет селтәрендә йөрөй ине, мин һалғас, шау-шыу ҡупты. Хатта үҙемде ғәйепләүселәр ҙә табылды, әйтерһең, мин төшөргәнмен. Ҡайһы берәүҙәр был аккаунт нимә өсөн икәнен аңламай шул. Ул һүрәттәргә килгәндә инде, матурыраҡ төшөрөргә лә булыр ине. Уҡыусы кеүек фломастер менән түгел, ә, мәҫәлән, акварель менән буяп эшләргә мөмкин. Шул уҡыусы кимәленән рәссам алыҫ китмәгәндер инде. — Йыш ҡына комментарийҙарҙа ысын башҡорт улай булмай тигәнерәк фекерҙәр осрай. Ысын башҡорттоң билдәһе бармы ул? — Берәй заман, ялҡау килмәһә, үҙемдең күҙәтеүҙәр буйынса Ысын башҡорттоң билдәһе тигән китап сығарасаҡмын. Шунда барыһын иҫәпләп, һүрәтләп китермен. — Комментарийҙарҙан сығып әйткәндә, беҙҙең халыҡ үтә һиҙгер. Милли әйберҙәрҙе, музыканы саҡ ҡына яңыртһаң йә үҙгәртһәң, ҡабул итмәй, шунда уҡ ташланалар. Был нимә менән бәйле, һинеңсә? — Ысынлап та шулай. Мин үҙем башҡорт мәҙәниәте үҫешһен өсөн тырышам, тик беҙ бер һыҙыҡ аша һаман үтә алмаған һымаҡ. Күптәр кеше нимә әйтер тип, башҡалар һүҙенән ҡурҡып, һәр бер фекерҙе яҡын алып, яңы аҙымдан тыйыла, ә икенселәр башҡаларға эшләп ҡарарға ла бирмәй ҡысҡыра башлайҙар. Тәнҡитләгән кеше үҙе йырлай, берәй музыка ҡоралында уйнай беләме икән? Шуға ла мин теге йәки был өлкәлә профессиональ булған кешеләрҙең фекерен тыңлар инем. Һәр береһенең әйткәненә ҡолаҡ һала башлаһаң, башҡорт мәҙәниәте үлер ул. — Һинең алдағы яҙмаларыңда йыш ҡына башҡортса һөйләш кеүегерәк мәғәнәлә башҡорт телен һаҡлау темаһы күтәрелә, әммә үҙең рус теле менән һәр саҡ бутап яҙаһың. Ни өсөн? — Мин үҙем башҡорт телен насар беләм, рус мәктәбендә уҡыным, рустар, татарҙар араһында үҫтем. Башҡорт телен интернетта ошо төркөмдәрҙе алып барып нығыттым. Таҙа башҡортса яҙһам, күптәр аңламай. Нисек уйлайым, шулай яҙам. Минеңсә, шулай мәғлүмәт тә еңелерәк ҡабул ителә. — Шулай уҡ һин мосолман байрамдары менән ҡотлап яҙмалар ҡуйып бараһың. Үҙең дини кешеме? Әллә был тик аудитория талабымы? — Иң яратмаған тема — ул дин тураһында һүҙ йөрөтөү. Диндә түгелмен, әммә Аллаһы Тәғәлә барлығына ышаным. Диндә тигән аңлатма киң бит. Эйе, мин мәсеткә кереп, хәйер биреп, доға ҡыла алам, ә икенсе көнө дуҫтар менән байрам итә алам. Башҡа гонаһтарым да юҡ түгел. Әммә кемдер мине мосолман түгелһең тип әйтеүен яратмайым. Мин мосолман, әммә гонаһлы мосолман. — Сер булмаһа, һин үҙеңдең аккаунтта күпме аҡса эшләйһең? Төп эш урының бармы, әллә тик блог менән генә булышаһыңмы? — Аккаунтымда ғинуар айындағы килемемде күрһәткән инем, күптәргә был оҡшаманы, кемдер һорана башланы, кемдер ышанмай. Был донъяла барыһы ла мөмкин. Интернетта ултырып та аҡса эшләп була. Әммә был еңел түгел. Әгәр һин төп башҡорт аккаунттарын алып бараһың икән, икеләтә көс түгергә кәрәк. Рәсми эшем бар, унда мин 8.00 сәғәттән 17. 00 сәғәткә тиклем булам. Бәйләнештә биш төркөм (өсөһө башҡорт телендә, икеһе рус телендә), телеграмда сәйәси канал алып барам. Яндекс. Дзенда ике каналға мәҡәләләр яҙам һәм тағы ла башҡа соцсеттәрҙә эшләйем. — Серле ярҙам акцияһы — бик шәп. Һин төркөмдәштәрең менән аҡса йыйып, бәләлә ҡалған кешеләргә ярҙам итәһегеҙ бит инде. Иң күп йыйылған сумма күпме булды? — Суммаларҙы иҫләмәйем. Һуңғыһынан 102 яҙылыусылары менән ике тәүлек эсендә 180 000 һум йыйҙыҡ. Уны Башҡортостан буйынса янғын һүндереүгә йүнәлттек. — Серлелә шулай уҡ күп кенә вайндар сыға. Һинең яратҡан башҡорт блогерың бармы? — Ундайҙар юҡ. Ҡаҙаҡ йә рус блогерҙарына етер өсөн уларға әле күп эшләргә кәрәк. — Ни өсөн 102 аккаунты популяр? — Башлап ебәргәндә, социаль селтәрҙәрҙә бындай төркөмдәр юҡ ине. Был оҙаҡ йылдар үҙ эшемде һәйбәт башҡарып килеүҙең һөҙөмтәһелер. Хәҙер, әлбиттә, башҡортса пабликтар күбәйҙе, мин уларҙың барыһын да күҙәтеп барам. — Яҙылыусыларыңа журнал аша берәй һүҙ әйткең киләме? — Ғүмер бер генә. Уны телефон һыйпап үткәрмәгеҙ. Төрлө сиктәр ҡуйып, тормошоғоҙҙо ҡатмарлаштырмағыҙ. Ысынын әйткәндә, һеҙҙең нимә менән шөғөлләнгәнегеҙ, нимә менән йәшәгәнегеҙ бер кемде лә борсомай. Кеше һүҙе кеше үлтермәй ул, ә үҙегеҙҙе үҙегеҙ бөтөрәһегеҙ. — Әңгәмә өсөн ҙур рәхмәт, Серле Хәстрүш! Заһиҙә МУСИНА  әңгәмәләште.","""Егеттәр мине ҡыҙ, ҡыҙҙар — егет тип уйлай""",0,analytics,Йәмғиәт,8174,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-04-04/egett-r-mine-y-y-ar-eget-tip-uylay-4184364,2025-04-04T12:43:00+00:00
"""Әйҙә уйнайыҡ"" тигән беренсе фестиваль былтыр булғайны. Сара республика Башлығы инициативаһы менән ойошторолдо. Унда илдең 150-ләп  уйынсыҡ етештереүсеһе ҡатнашты, 250 меңләп кеше килде.",Быйылға уйнамай торабыҙ,1,news,Яңылыҡтар,186,https://amanat.su/news/novosti/2024-08-21/byyyl-a-uynamay-toraby-3893957,2024-08-21T13:58:00+00:00
"– Бөгөн үҙемдең яҡташтарыма гәзит-бүләк эшләнем. Сөнки телгә һөйөү милли матбуғатҡа ла иғтибар менән тығыҙ бәйле. Тыуған ауылым Маҡарҙағы биш ауылдашым ғаиләһендәге балаларға. Улар – Баймөхәмәтов, Әхмәров, Ғәлимуллин,  Ирғәлин һәм Ҡотлоғәлләмовтар. Барыһы ла күп балалы ғаиләләр иҫәбендә.",«Ауылдаштарыма – «Йәншишмә» гәзит-бүләк»,0,analytics,"""Йәншишмә"" - бүләк"" изгелек кәштәһе""",288,https://yanshishma.com/articles/yanshishma-bulyak-isgelek-kashtahhe/2025-06-11/auyldashtaryma-y-nshishm-g-zit-b-l-k-4274684,2025-06-11T20:10:00+00:00
"Иртәгә Рамаҙан айы башлана, тигән кисте Көнһылыу өләсәһенең ""Ҡөрьән"" китабын башы аҫтына һалды ла: "" Изге ай алдынан күргән төштәр киләсәкте әшкәртә, тиҙәр. Ниндәй төш күрермен икән? "" - тип уйланы һәм йоҡларға ятты. Күҙҙәрен дә йомоп өлгөрмәне, уны йоҡо баҫты. Әллә төш, әллә өн ине, тәҙрәһе ҡаршыһында тәрилкәгә оҡшаған бер яҡтылыҡ өйрөлә башланы.",Хикмәтле төш,0,analytics,Хикәйә,349,https://henek.info/articles/s-sm-r-r/2025-01-20/hikm-tle-t-sh-4089743,2025-01-20T18:00:00+00:00
"Ошондай уҡ йәмһеҙ күренеш Яҡтыкүл эргәһендә урынлашҡан ""Металлург -Магнитогорск "" тау саңғыһы үҙәгендә Ҡарауыл тауы башында күҙәтелә. ""Яҡтыкүл "" шифаханаһынан был мөһабәт тау башына фуникулерҙарҙа менгәндә бейек ҡаялар ситендә үҫкән ағастарҙы йәмһеҙләп, ялбырҙашып торған сепрәк -сапраҡ, салфеткалар, ҡулъяулыҡтар, хатта нәски -фәләнде күреп йән әсей торғайны. Аҙна һайын экскурсияға барғанда үҙебеҙ менән бәке, лезвие, бәләкәй ҡайсы алып барып, ҡарағастарҙың ботаҡтарын таҙарта һәм ""теләк теләргә "" ынтылыусыларға: Ағастарҙы һәләк итәһегеҙ, улар ҡорой һәм ҡырҡып ташланыла. Теләктәрегеҙҙе ҡая таштарға ултырып теләгеҙ, -  тип аңлата торғайныҡ ( тәбиғәтте аңлаған ял итеүселәр менән ). Был ""диңгеҙҙә бер тамсы "" кеүек булһа ла, ярҙамы теймәй ҡалмағандыр. Йә булмаһа, ҡырҡылған ағас төпһәләре кемдәрҙелер уйландырғандыр. Арҡайымда ла шул уҡ хәл. Улайтып теләк теләү йолаһы башҡорттарҙа булмаған, тиҙәр бит. Замана туристары бик теләк теләп, әйбер бәйләйем тиһә, әйҙә, ҡайһы бер ерҙәрҙә урынлаштырған (ағасҡа оҡшатып эшләнгән ) тимер бағанаға бәйләһен! Был - ағастарҙы ҡотҡарыуҙың бер юлы, - тип яҙа Зәйтүнә Нәсибуллина. Фото интернет селтәренән алынды.",Хатта нәски-фәлән дә бәйләйҙәр!,1,news,Яңылыҡтар,1151,https://shonkar.com/articles/novosti/2025-04-14/hatta-n-ski-f-l-n-d-b-yl-y-r-4197876,2025-04-14T19:24:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрМәскәү Украинага каршы сугыш башлаганнан бирле Русиядә 137 кешегә тимер юлда диверсия ясау турында инаять эшләре ачылган. Бу хакта ""Медиазона""иткерә. Басма мәгълүматынча, ярты ел эчендә гаепләнүчеләр саны ике тапкыргаарткан. Аеруча инаять кодексынаяңа маддәләркерткәннән соң, мондый эшләр саны тиз арта башлаган. Алар нигезендә иң күп дигәндә гомерлеккә иректән мәхрүм итү каралган. Гаепләнүчеләрнең өчтән бере - балигъ булмаучылар диелә. Күпчелек эшләр диверсия турындагы маддәләр нигезендә ачылган, биштән бере - террорчылык маддәләре нигезендә, тагын берничәсендә дәүләткә хыянәттә, транспорт юлларын яндыру һәм зарарлауда гаепләүләр бар. Аеруча реле айланмасы урнаштырылган тартмаларга һөүмнәр күп булган. Тимер юлларда диверсия ясауда гаепләнүчеләр иң күбе Мәскәүдә, чиләбе өлкәсендә һәм Башкортстанда диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Ярты елда тимер юлда диверсия кылуда гаепләнүчеләр саны ике тапкыр арткан. Башкортстан, Мәскәү, Чиләбедә аеруча күп",1,news,Яңылыҡтар,935,https://www.azatliq.org/a/32624639.html,2023-10-05T14:35:55+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрСамарда 1990 елның апреленнән даими нәшер ителүче бердәнбер татарча өлкә газеты ""Бердәмлек"" халыктан акча сорапмөрәәгатьбастырган. Газет мөхәррире Данияр Сәйфиевабунәчеләренең кимүен, шул сәбәпле редакция керемнәренең дә әзәюен яза. ""Кызганыч, өлкәннәр китә бара, ә алар безнең төп укучыларыбыз. Самар өлкәсе хөкүмәте бүлеп бирә торган дәүләт ярдәме тулы эшчәнлек алып бару өчен бик аз. Соңгы вакытта газет бары тик иганәчеләр ярдәме һәм битараф булмаган укучылар биргән акчага яшәп килде. Әмма типография һәм почта чыгымнары даими кыйммәтләнеп торуын исәпкә алганда, инде бу да итми"", диелә мөрәәгатьтә. Ел ахырына кадәр ""Бердәмлек""не өзлексез чыгарып килү өчен өч миллионлап сум акча кирәк булуы әйтелә. Язылу, субсидия, реклам-котлаулар чыгымнарның бер өлешен капларга ярдәм итә. Шуңа да карамастан, быел редакция бюджеты дефициты 500 мең сумны тәшкил иткән. Газет ел ахырына кадәр тоткарлыксыз чыгуын дәвам итсен өчен, шул күләмдә акча кирәк булуы искәртелә. ""Бердәмлек"" газеты атнага бер мәртәбә, шимбә көнне 8 битле булып нәшер ителә. Утыз бер ел нәшер ителүче әлеге татар басмасының соңгы саны 2000 данә тираж белән чыккан. Басма 2021 елда ук ябылу куркынычы алдында калган иде. ""Бердәмлек""нең ул чактагы мөхәррире Элмира Варфоломееваөлкә хөкүмәте ярдәмне азрак бирде дигән иде. ""Гадәттә, яхшырак вакытларда ул миллион сум да бирә иде, ә быел ""коронавирус, акча юк"" дип, 490 мең сум гына бирелде. Икенчедән, язылучыларыбыз да азрак булды. Халык авырый, акчалары да итми торгандыр. Бәлки, безнең эшебез дә начардыр, чөнки авылларга чыгып, кешеләр белән очрашып йөреп булмады"", дигән идеул Азатлыкка. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","амарда ""Бердәмлек"" татар газетын саклап калу өчен акча ыялар",1,news,Яңылыҡтар,1727,https://www.azatliq.org/a/32254418.html,2023-02-03T15:03:53+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАКШ президенты Доналд Трамп Вашингтон 1 июньнән Европа Берлегеннән кертелә торган барлык тауарларга 50 процентлык ыем кертергә мөмкин дип белдерде. Ул хакта ул үзенеңсоцчелтәрендә язып чыкты. ""Аларның гаять зур сәүдә барьерлары, өстәмә бәягә салымнары, корпорацияләргә языла торган штрафлары, сәүдә чикләүләре, монетар манипуляцияләре, американ ширкәтләренә каршы ачылган мәхкәмә эшләре һәм башка әйберләр АКШ белән булган сәүдә балансының долларлык дефицитына китергән. Алар белән барган сөйләшүләребез бернигә дә китерми! "" дип язган Трамп. Аның сүзләренчә, ул тәкъдим иткән ыем АКШта Европа детальләреннән итештерелгән тауарларга кагылмаячак. Бүген Еврокомиссиянең сәүдә мәсьәләләре буенча әгъзасы Марош Шефчович АКШның сәүдә вәкиле Деймисон Грир белән телефоннан сөйләшергә тиеш. язганча, Грир Европа Берлеге АКШка ясаган сәүдә тәкъдимен кире кагарга ыена һәм бер яклы чигенүләр таләп итәргә тели. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Трамп Европа Берлегенә 50лык ыемнар белән яный,1,news,Яңылыҡтар,1060,https://www.azatliq.org/a/tramp-evropa-berlegena-50-lik-jiemnar-belan-yaniy/33422372.html,2025-05-23T15:57:33+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырӘ хокук яклаучылар ""Сез контрактны имзалагач та, хәрби итәкчеләрегез сезнең белән ни теләсә шуны эшли алачак"", дип кисәтә. Удмуртиянең Ижау шәһәрендә яшәүче хәрби бурычлы егетләргә кәгазьләрибәрә башлаганнар. Аларда мәбүри хәрби хезмәт урынына ""контракт нигезендә альтернатив хезмәткә бару"" тәкъдим ителә. Контрактны имзалаучыларга Украинадагы сугышта катнашмау һәм хезмәт урынын үзегезгә сайлап алу мөмкинлеге бар дип вәгъдә итәләр. ""Сез контрактны имзалагач та, хәрби итәкчеләрегез сезнең белән ни теләсә шуны эшли алачак. Алай гына да түгел, мобилизация турындагы фәрман гамәлдә чакта, ягъни сугыш беткәнче, ә бәлки аннан соң да сез контрактны өзә алмаячаксыз"", дип кисәтә ""Школа призывника"" хокук яклау оешмасы. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Удмуртиядә мәбүри хәрби хезмәткә чакырылучыларны сугышка ибәрмибез дип контракт имзаларга кыстыйлар,1,news,Яңылыҡтар,874,https://www.azatliq.org/a/udmurtiyada-majburi-harbi-hezmatka-chakiriluchilarni-sugishka-jibarmibez-dip-kontrakt-imzalarga-kistiylar/32950067.html,2024-05-16T15:13:40+03:00
"Бының өсөн: ҡатын-ҡыҙ сабына торған миндекте боҙҙай һалҡын һыуға тығып алырға, шунан ул һыуҙы мунса ишегалдына түгергә һәм был хаҡта бер нәмә лә белмәгән ирҙе мунса төшөп, сабынырға ебәрергә тейеш. 22 ҡарай төндә ингән төшөгөҙгә иғтибар итегеҙ, сөнки улар ысынға аша, тип һанала. Насар төш күрһәгеҙ, беркемгә лә һөйләмәгеҙ, шулай итһәгеҙ, күңелһеҙлектәр урап үтер. 22 ғинуарҙа фәҡирҙәрҙе ашатҡан, хәйер биргән кешегә уңыш йылмайыр. Финанс проблемалары башланмаһын бөгөн эшһеҙ ултырмағыҙ. 22 ғинуар ялкауҙарҙы яратмай. 22 ғинуарҙа ғәйбәт һөйләгәндәрҙең, башҡаларҙы рәнйеткәндәрҙең барлыҡ насарлығы үҙҙәренә ҡайтасаҡ икән. Бөгөнө кейемгә төймә тегеүҙән тыйылып тороғоҙ, күңелһеҙлектәр йәбешмәҫ. Бәләләрҙе урап үтер өсөн был көндө боронғолар юлға сыҡмаҫҡа тырышҡан.",Һулға йөрөгән ирҙе тәүбәгә килтерергә теләйһегеҙме?,0,analytics,Төрлө,762,https://henek.info/articles/+++-/2026-01-22/ul-a-y-r-g-n-ir-e-t-b-g-kiltererg-tel-y-ege-me-4546109,2026-01-22T11:10:00+00:00
"Күптәр бөгөн ирен, улын, туғанын, ағаһын, атаһын байрам менән ҡотлай алмай.",Батыр даны - мәңгелек,0,analytics,Иҡтисад,75,https://shonkar.com/news/i-tisad/2025-02-23/batyr-dany-m-gelek-4133554,2025-02-23T14:26:39+00:00
"Мутлашыусылар ҡулланыусыларҙың мәғлүмәттәрен йыйыуға йүнәлтелгән ғәмәлдәрен төрлө ысулдар менән тормошҡа ашыра. Мәҫәлән, ресурстарҙа түләүҙәр һәм медицина ярҙамы алыуҙа, хәрбиҙәр һәм уларҙың ғаилә ағзалары өсөн кәрәкле документтар әҙерләүҙә ярҙам күрһәтеү тәҡдим ителә. Енәйәтселәр ҡулланған схема тураһында тулыраҡ мәғлүмәт карточкаларҙа. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","""Яугирға - герой исеме! "" петицияһына ҡул ҡуй!",1,news,Яңылыҡтар,517,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-05/yaugir-a-geroy-iseme-petitsiya-yna-ul-uy-4565850,2026-02-05T13:01:00+00:00
"Тимур ИбраһимовТатар милли хәрәкәте ыеннарында нинди дә булса имам, мулланы күрү һич мөмкин түгел диярлек, шул ук вакытта ислам китапларын тыйган, мөселманнарны зинданнарга япкан, кызлардан яулыкларын салырга мәбүр иткән Русия хөкүмәтен, шул исәптән ""урыс дөньясын"" яклау өчен кайбер ""служилый"" имамнар көчләрен дә, вакытларын да кызганмыйлар. Татарга каршы шовинистик карашлары белән танылган, Мәскәүгә Татарстан итәкчеләре турында бертуктамый әләкләр язып торган Казан урыс мәдәнияте үзәгенең Вконтакте сәхифәсендә Югары Ослан районының Кызыл Байрак авылы имамы Тимур Ибраһимов турындагы мактау сүзләрен укыгач шундый фикер кала. ""Тимур Ибраһимов Новороссиядә ополчение ягында хәрби хезмәт күрсәтү өчен татар егетләренә фатиха бирә. Ул үзе десантчы, резервтагы подполковник. Менә ичмасам, бу без хөрмәт итә торган мулла. ""ДНР""дагы Казаннан ике ополчение вәкиле Украинага каршы сугышка Тимур Ибраһимов фатихасы белән килүен әйтте"", диелә әлеге социаль челтәрбитендә. Шунда ук ""татар"" дип аталган бер егетнең ""Аллаһу әкбәр"" дип кычкырып украин ягына ут ачуы төшерелгән видео да урнаштырылган. (Дикъкать! Караганда сак булыгыз, урысча сүгенү сүзләре бар - ред. )Бар гомерен башта совет, аннары Русия гаскәрендә хезмәт итүгә багышлаган, резервка чыккач кына дин юлына баскан Тимур хәзрәт үзе Азатлыкка моның дөреслеккә туры килмәвен һәм бу хакта белмәвен әйтте. Кызыл Байрак авылы имамы диелсә дә, ул нигездә Казанда тора һәм бары ял көннәрдә генә авылга укытырга, Коръән мәлесләре уздырырга, умарталарын карарга кайта икән. – Сез чыннан да Украина көнчыгышында сепартистлар ягында сугышырга фатиха бирдегезме? – Юк. Мин 1000 еллык мәдрәсәдә умартачылык турында шәкертләргә дәресләр бирәм. Мин хәрби кеше. Очучы. 27 ел армиядә булдым. Ватанны сакларга кирәк. Менә күптән түгел Һорливкага һуманитар ярдәм туплап ибәрдек. Анда отец Анатолий да бар иде. Бездән күп мәгълүматларны яшерәләр. Украина көнчыгышында күбрәк урыслар тора бит. Украина бит аларны юкка чыгарырга тырыша. Шуңа сугыш тукталмый. Алар фикеренчә ""Украина - украиннар өчен"" килеп чыга. – Донбасс Русиядә түгел бит, ватан түгел, башка дәүләт ире. Кайдан чыгып мондый фикергә килдегез? – Ишетәбез бит инде. ""Время"" карыйбыз. Үзебез нәтиә ясыйбыз. Башка милләтләргә алар (украиннар) каршы чыга. – Татарларгадамы? – Юк, монда татарлар турында сүз бармый. Ә менә урысларга. Мин үз тормышымнан мисал китерә алам - Львовта урыс телендә сорау бирәсең, алар сине күрми дә, ә инде үзебезнең татар теленә күчәсең, мөнәсәбәт үзгәрә, инде ихтирам белән карый башлыйлар. – Соң алай булгач, татарга ихтирам бар бит инде? – Әйе. – Мондый хәл кайда булды? – Советлар вакытында, Львовта булды. Анда бит бөтенләй бандерачылар. Сорау бирәсең, алар ишетмәмешкә салыша, аннары инде татарча сөйләшә башлагач, урыс булмаганыңны белгәч, хәтта урысча сорау бирсәң дә авап бирәләр. – Бу хәл татар буларак сезне, киресенчә, куандырмадымы? – Юк, чөнки инде яшь чактан канга сеңгән. – Русияне, урысларны якларга кирәк дипме? – Шул тәрбиядән тора инде барысы да. – Украина көнчыгышында сепаратистлар ягында сугышучылар арасында чеченнар шактый күп, татарлар да бар дип әйтәләр. Алар ни өчен бу сугышка бара? – Бер карасаң, татарларны һәм шулай ук башка милләтләрне дә урыслар бастылар. Без - кимсетелгән милләт. Шуңа да украиннар безгә башка карашта торалар. Әмма караш барысына да тигез булырга тиеш. Ватанны саклаучылар өчен Мөхәммәт пәйгамбәрнең хәдисе бар. ""Син нинди генә бай булуга карамастан, көн дә уктан атуыңны шомартырга тиеш"", дигән мәгънә салынган. Ул вакытта автоматлар булмаган. Шуңа уктан диелгән. Үзеңне саклый белергә кирәк. – Бу низагны ничек хәл итеп була? – Русия белән Украинага дуслашырга кирәк. Бу бит президенттан тора. Украинага башка президент кирәк, чөнки команданы ул ыя. Донецки, Һорливкада күбрәк күмерче булып эшләүче урыслар яши. Шуңа аларны куарга тырышалар. Киев - ул Русия шәһәрләренең анасы. Тарихны хәзер үзгәрттеләр.","""Десантчы"" татар имамы ""урыс дөньясын"" якларга чакыра",0,analytics,Татарстан,3887,https://www.azatliq.org/a/26880133.html,2015-03-03T22:01:17+00:00
"Гатчина мөслеманнарның намаз уку урыныТанылган православ әмәгать эшлеклесе, ""Христиан теләктәшлеге"" фонды директоры Дмирий Пахомов Ленинград өлкәсе губернаторы Александр Дрозденкога Гатчинадагы әмигъ мәчетенә урын бирү үтенече белән мөрәәгать итте. Гатчина – Ленинград өлкәсенең башкаласы булып тора. Хатны шулай ук ""Юлдаш"" татар-башкорт әмгыяте рәисе, Гатчина шәһәре мөселманнары оешмасы рәисе Ильяс Норов, Петербур һәм Ленинград өлкәсе мөселманнары Диния нәзарәте рәисе Дамир Хөсәенов, Калуга шәһәренең ""Слово жизни"" чиркәвенең өлкән пасторы, епископ Альберт Раткин, Ленинград өлкәсе депутаты Руслан Гайсин, тарихчы Александр Царегородцевһәм башкалар имзалаган. ""Юлдаш"" татар-башкорт әмгыяте рәисе Ильяс Норов сүзләренә караганда, бүгенге көндә Гатчинада мөселманнар саны көннән-көн арта барса да, шәһәрдә мәчет тә, гыйбәдәт йорты да юк. ""Патша заманында Гатчинада Татар переезды булган. Анда патша йортын саклаган татар полклары торган, ягъни татарлар монда килмешәк халык түгел"", дип сөйләде ул Азатлыкка. Аның сүзләренчә, татарлар элек тә шәһәр башлыгына мәчет төзүне сорап мөрәәгать иткән булган, мәчетне булдырыр өчен аларга рәсми рәвештә оешманы теркәргә тәкъдим ителгән. ""Без үз оешмабызны 21 ел элек үк теркәдек, ә мәчет һаман да юк"", ди ул. Татар-башкорт әмгыяте рәисе сүзләренчә, бүгенге көндә Гатчинада 3 меңгә якын татар һәм башкорт яши. Дини бәйрәмнәрне татар-мөселманнар берничә сәгатькә арендага алып, кафеда үткәрә. ""Никах укытырга, балаларга исем кушарга бернинди урын да юк, ә мөселманнар саны көннән-көн арта. Безгә андый урын бик кирәк"", ди Ильяс хәзрәт Норов. Аның каравы, Гатчина шәһәренең элеккеге башлыгы мөселман зираты өчен ир бүлеп биргән булган. Анда еназа укый торган аерым бүлмә дә бар. Хат авторлары искәрткәнчә, 2022 елның 21 маенда Русиянең барлык мөселманнары Идел буе Болгар халкы тарафыннан ислам динен кабул ителүгә 1100 еллыгынбилгеләп үтәчәк. ""Ленинград өлкәсе мөселманнары да бу бәйрәмгә әзерләнә, чөнки төбәктә мөселманнар шактый күп. Әмма, кызганыч, Ленинград өлкәсе мөселманнарында проблемнар да бар, шуларның иң мөһиме, өлкәдә әмигъ мәчете булмау. Мәчет чит ил кунаклары өчен бер матур урын, ирле мөселманнар һәм мигрантлар арасында дини-агарту һәм рухи тәрбия эшләре алып бара торган бер урын булып торыр иде"", диелә хатта. Хат авторлары губернатордан әмигъ мәчетен салыр өчен 1 һектар ир бүлеп бирүне сорыйлар, ә беренче ташны 2022 елның 21 маенда, Идел Болгары халыклары тарафыннан ислам кабул ителүгә 1100 ел тулу көненә туры китереп куярга тәкъдим итәләр. Ильяс Норов шулай ук, татарларның бу үтенечен Татарстан да хуплап алып, үз тарафыннан өлкә губернаторына шундый үк хат ибәрсә, яхшы булыр иде, дип билгеләп үтте. Элегрәк Пахомов Мәскәүдә дә яңа мәчетләр төзенү сорап, чыгышлар ясады. Русия шәһәрләрендә мәчет төзү проблемы әледән-әле туып тора. Элегрәк Рязань өлкәсе губернаторы Николай Любимовның халык белән аралашу чарасы вакытында Рязань өлкәсе имам-хатыйбы Рәшит Бултачеевшәһәрдә мәчет юклыгы мәсьәләсенкүтәргән иде. Имамның бу соравына Рязань өлкәсе территорияләр эшләре һәм мәгълүмати сәясәт министрлыгы авап бирде. Түрәләр авабында хәзерге вакытта Рязаньда дини биналар урнаштырырлык ирләр юк, диелә. ""Бу мәсьәләне хәл итүнең бер юлы — мөселманнар мәчет төзер өчен ирне үзләре сатып алсын, яки мәчетне Рязань шәһәреннән читтә төзү мөмкинлеген карага була"", дип тәкъдим итте өлкә хакимияте. Ростов мөселманнары да татарлар төзеткән мәчет бинасын кире кайтарыр өченимза ыя. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Ленинград өлкәсе мөселманнары губернатордан әмигъ мәчете төзү өчен ир бүлеп бирүне сорый,1,news,Яңылыҡтар,3680,https://www.azatliq.org/a/31445776.html,2021-09-06T09:11:53+00:00
"Одна из авторов законопроекта, председатель Комитета Совфеда по науке, образованию и культуре Лилия Гумерова напомнила, что глава государства поставил задачу подготовить к 2028 году 1 млн квалифицированных рабочих. Она добавила, что с 2022 года реализуется проект «Профессионалитет», в рамках которого было создано 350 образовательно-производственных центров на базе колледжей в 79 регионах России по 24 отраслям экономики. В кластеры вошли 1600 предприятий, которые участвуют в подготовке будущих специалистов. «Проходит эксперимент по усилению практической составляющей обучения с использованием современных технологий. При этом образовательные организации по согласованию с работодателями могут самостоятельно определять сроки обучения для оперативного реагирования на вызовы рынка труда. В настоящее время по таким программам обучается около 350 тысяч студентов в 68 субъектах РФ», — рассказала сенатор. Лилия Гумерова пояснила, что законопроектом предлагается законодательно закрепить данную модель подготовки студентов под запрос конкретного работодателя. Таким образом предприятие сможет комплексно участвовать в процессе подготовке кадров – в управлении образовательной организацией, в разработке образовательных программ, практической подготовке и оценке качества выпуска для последующего трудоустройства, уточнила она. Также законопроектом предлагается закрепить демонстрационный экзамен в качестве основной формы Государственной итоговой аттестации по образовательным программам системы среднего профессионального образования. «Демонстрационный экзамен проводится в условиях и на оборудовании, максимально приближенном к конкретному производству. Это позволяет работодателям оценить прикладные навыки, возможности выпускников организаций СПО для последующего трудоустройства», – пояснила сенатор. Она уточнила, что также предлагается установить централизованное методическое, организационно-техническое обеспечение проведения демонстрационного экзамена и организацию разработки контрольно-измерительных материалов (КИМ), экспертизы, обеспечение государственных экзаменационных комиссий. По словам Гумеровой, данные полномочия предлагается предоставить Министерству просвещения РФ. То есть полномочия по обеспечению проведения Государственной итоговой аттестации в форме демонстрационного экзамена предлагаем передать из ведения колледжей и техникумов в ведение региональных министерств, департаментов и органов управления образованием. «Также предлагается признать демонстрационный экзамен в системе независимой оценки квалификации. Свидетельства о квалификации по его итогам будут включены в электронный реестр сведений о проведении независимой оценки квалификации», — пояснила Лилия Гумерова. Источник: ""Учительская газета"" Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Демонстрационный экзамен основная форма ГИА для колледжей,0,analytics,Файҙалы эштәр,2859,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-11-11/demonstratsionnyy-ekzamen-osnovnaya-forma-gia-dlya-kolledzhey-4003383,2024-11-11T14:48:00+00:00
"Башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларыларының  Бөтә Рәсәй съезы беҙҙең көтөп алған мөһим һәм мәртәбәле сараларҙың береһе. - ти Өфө ҡалаһы 94-се һанлы лицейының башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Әхмәдйәнова Фидания Тәфкил ҡыҙы. - Был съездың эше көнүҙәк  һорауҙарҙы  хәл итеү юлдарын эҙләүгә генә ҡайтып ҡалманы. Мәҫәлән, ""Һомай"" интерактив башҡорт теле майҙансығында ҡатнашыусылар телебеҙҙе, рухи мираҫыбыҙҙы һаҡлауға айтишнитктар,  журналистар, блогерҙар, ғөмүмән, күңелендә башҡорт рухы булған төрлө һөнәр эйәләре булған милләттәштәребеҙҙе берләштерҙе. Беҙ уларҙың, үҙ мөмкинселектәренән сығып, күп эштәр башҡарғанын күрҙек. Уларҙың ижад емештәре башҡорт телен уҡытыуҙы ҡыҙыҡлы, заманса ойошторорға булышлыҡ итәсәк, тип уйлайым. Ошо сара телдең, дөрөҫ әйтелгән һәр һүҙҙең бик юғары көс икәнен тағы ла бер тапҡыр иҫбатланы. Ул беҙгә көтөлмәгән осрашыуҙар, яңы идеялар, рух күтәренкелеге биреп  иңдәребеҙгә ҡанат ҡуйҙы.","""Көтөлмәгән осрашыуҙар, яңы идеялар, рух күтәренкелеге. """,1,news,Яңылыҡтар,922,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-05-14/k-t-lm-g-n-osrashyu-ar-ya-y-ideyalar-ruh-k-t-renkelege-4234194,2025-05-14T11:33:00+00:00
"Белорет районы малайы, Өфөләге музыка гимназия-интернаты уҡыусыһы Эмир Билалов спиннинг менән боҙ бырауы тураһында хыяллана. ""Президент менән тура бәйләнеш""кә хыялын яҙып ебәрә. Уның яҙғанын Башҡортостан Халыҡ фронты эшмәкәрҙәре уҡый һәм тиҙ арала тормошҡа ашыра. Был ҡыуаныслы хәбәрҙе беҙ ҙә баҫып сығарғайныҡ. Каникулда Эмир Билалов атаһы менән балыҡҡа барған һәм бүләктәрен һынап ҡараған. Хәҙер уның үҙ кәрәк-ярағы бар, берәй мәке бушамаҫмы икән тип көтөп ултыраһы түгел. Был турала ""Башинформ"" таҫмаһынан уҡып белдек.",Эмир бүләктәрен һынап ҡараған,1,news,Яңылыҡтар,521,https://amanat.su/news/novosti/2026-01-14/emir-b-l-kt-ren-ynap-ara-an-4536744,2026-01-14T13:08:00+00:00
"«Нур» театры вербатим жанрында тәүге тапҡыр спектакль ҡуйҙы. МХО темаһын асыу өсөн отошло ине был. Төп героиняның өмөтһөҙ генә «Һаумыһығыҙ» тип тамашасыға өндәшеүенән башлап, спектакль үҙенә тартып ала. Айгөл өс йыл инде ялға ҡайтмаған ире янына алғы һыҙыҡҡа сығып китә. Ваҡиғалар сәхнә уйыны аша түгел, ә автор МХО биләмәһендә яҙып алған монологтар аша еткерелә. «Тарихсы», «Бабай», «Буран» һәм башҡа позывнойлы ҡаһарман яугирҙарҙың тауышы менән өндәшә егеттәр. «Тормошта һуғыш хаҡында күп һөйләйбеҙ, ә бында яугирҙарҙың яҙмыштарын, эске кисерештәрен асырға, был донъяның ҡояшлы яғын күрһәтергә теләнем. Егеттәрҙең тыуған илгә мөхәббәтен, дуҫлығын күреп, тамашасы яҡты киләсәккә, еңеүгә ышанысын нығытырға тейеш», - ти Мөнир Ҡунафин. Был йәһәттән вербатим уңышлы, сәхнәлә хәрәкәттәр юҡ, тиерлек, тип йөпләне пьеса авторының һүҙҙәрен спектакль режиссеры Азат Йыһаншин. «Беҙ унда булманыҡ, алғы һыҙыҡты үҙ күҙҙәребеҙ менән күрмәнек. Бик мөһим һәм ҡатмарлы тема, шуға күрә тамашасыларҙы алдарға ярамай. Спектаклде сығарыу еңелдән булманы. Тыуған илебеҙҙе һаҡларға юлланған ябай ауыл малайҙарын күрһәтергә тырыштыҡ. Беҙ яугирҙар алдында үҙ бурысыбыҙҙы атҡарырға ынтылдыҡ», - тип уртаҡлашты Йыһаншин. Спектакль хаҡында тәьҫораттары менән радио алып барыусыһы Зөһрә Арсаева уртаҡлашты. «Спектаклдең башынан аҙағынаса иланым. Бик хисле, көслө тамаша булды. Мин ике тапҡыр МХО зонаһында булып ҡайттым. Сәхнәлә беҙ фронт һыҙығында осратҡан һалдаттарҙы күрҙек - шул уҡ тауыштар, ым-ишара, ҡараш. Ә сәхнә блиндажды хәтерләтте. Әсә образын башҡарыусы актриса айырыуса ролен матур асты, көслө һүҙҙәр әйтте. Алғы һыҙыҡта ла яугирҙар шулай йырлай, мин үҙем өсөн «Кәркәле тауҙары» йырын астым. Һағышлы ла, матур ҙа. Тамаша күңелдә өмөт уяттты - тиҙҙән еңеү киләсәк! Күңелде бушатҡан спектакль дә булды ул. Бер нисә тапҡыр МХО-ла булып ҡайтҡан Мөнир Ҡунафинға мөһим пьесалар яҙыуы өсөн рәхмәт. Бынан ары һәр яугирға, алғы һыҙыҡта йөрөгән иремә лә әйтәсәкмен: «Һеҙҙе өйҙә көтәләр! » Һине көтәләр! «Нур» театры вербатим жанрында тәүге тапҡыр спектакль ҡуйҙы. МХО темаһын асыу өсөн отошло ине был. Төп героиняның өмөтһөҙ генә «Һаумыһығыҙ» тип тамашасыға өндәшеүенән башлап, спектакль үҙенә тартып ала. Айгөл өс йыл инде ялға ҡайтмаған ире янына алғы һыҙыҡҡа сығып китә. Ваҡиғалар сәхнә уйыны аша түгел, ә автор МХО биләмәһендә яҙып алған монологтар аша еткерелә. «Тарихсы», «Бабай», «Буран» һәм башҡа позывнойлы ҡаһарман яугирҙарҙың тауышы менән өндәшә егеттәр. «Тормошта һуғыш хаҡында күп һөйләйбеҙ, ә бында яугирҙарҙың яҙмыштарын, эске кисерештәрен асырға, был донъяның ҡояшлы яғын күрһәтергә теләнем. Егеттәрҙең тыуған илгә мөхәббәтен, дуҫлығын күреп, тамашасы яҡты киләсәккә, еңеүгә ышанысын нығытырға тейеш», - ти Мөнир Ҡунафин. Был йәһәттән вербатим уңышлы, сәхнәлә хәрәкәттәр юҡ, тиерлек, тип йөпләне пьеса авторының һүҙҙәрен спектакль режиссеры Азат Йыһаншин. «Беҙ унда булманыҡ, алғы һыҙыҡты үҙ күҙҙәребеҙ менән күрмәнек. Бик мөһим һәм ҡатмарлы тема, шуға күрә тамашасыларҙы алдарға ярамай. Спектаклде сығарыу еңелдән булманы. Тыуған илебеҙҙе һаҡларға юлланған ябай ауыл малайҙарын күрһәтергә тырыштыҡ. Беҙ яугирҙар алдында үҙ бурысыбыҙҙы атҡарырға ынтылдыҡ», - тип уртаҡлашты Йыһаншин. Спектакль хаҡында тәьҫораттары менән радио алып барыусыһы Зөһрә Арсаева уртаҡлашты. «Спектаклдең башынан аҙағынаса иланым. Бик хисле, көслө тамаша булды. Мин ике тапҡыр МХО зонаһында булып ҡайттым. Сәхнәлә беҙ фронт һыҙығында осратҡан һалдаттарҙы күрҙек - шул уҡ тауыштар, ым-ишара, ҡараш. Ә сәхнә блиндажды хәтерләтте. Әсә образын башҡарыусы актриса айырыуса ролен матур асты, көслө һүҙҙәр әйтте. Алғы һыҙыҡта ла яугирҙар шулай йырлай, мин үҙем өсөн «Кәркәле тауҙары» йырын астым. Һағышлы ла, матур ҙа. Тамаша күңелдә өмөт уяттты - тиҙҙән еңеү киләсәк! Күңелде бушатҡан спектакль дә булды ул. Бер нисә тапҡыр МХО-ла булып ҡайтҡан Мөнир Ҡунафинға мөһим пьесалар яҙыуы өсөн рәхмәт. Бынан ары һәр яугирға, алғы һыҙыҡта йөрөгән иремә лә әйтәсәкмен: «Һеҙҙе өйҙә көтәләр! » Һине көтәләр!",Спектакль еңеүгә ышанысты нығытты,1,news,Яңылыҡтар,3959,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-11-08/spektakl-e-e-g-m-t-uyatty-4458103,2025-11-08T00:39:00+00:00
Әсәйем илай-ҡарғай беҙҙең өйләнешеүгә ризалашты бер шарт менән – бергә йәшәйбеҙ тип.,"Әсәйең генә түгел, һин дә аҡылдан яҙғанһың""",0,analytics,Бәхәс,84,https://shonkar.com/articles/b-kh-s-alma-y/2025-03-12/s-ye-gen-t-gel-in-d-a-yldan-ya-an-y-4154157,2025-03-12T11:17:29+00:00
"Башҡортостан Республикаһында бер нисә йыл рәттән урта махсус һөнәри уҡыу йорттары араһында Һөнәри оҫта лыҡ буйынса чемпионат үтә. Профессионалдар чемпионаты хәрәкәте конкурсанттарҙың компетенцияла рын күрһәтеүгә һәм билдәле бер иҡтисади өлкәлә «продукттар» прототиптарын формалаштырыу буйынса эшкә йүнәлтелгән ярыштар сараһы булып тора. Һөнәри оҫталыҡ чемпионаттарын ойоштороу һәм үткәреү, шулай уҡ иҡтисадтың төрлө тармаҡтарын оператив һәм һөҙөмтәле кадрҙар менән тәьмин итеүгә булышлыҡ итеү юлы менән эшсе һөнәрҙәрҙең әһәмиәтенһәм абруйын күтәреүгә, йәштәрҙең һөнәри үҫешенә булышлыҡ итеүсе шарттар һәм мотивация системаһын булдырыусы сара. Нефтекама нефть колледжы базаһында икенсе йыл рәттән «Һөнәри эшмәкәрлектә дәүләт телдәре» компетенцияһы үткәрелә. Ойоштороусылар Нефтекама нефть колледжының башҡорт теле уҡытыусылары: Әпҡәҙиров Венера Ҡасим ҡыҙы, Ахунова Гүзәл Заһит ҡыҙы, Йәһүҙина Айгөл Салауат ҡыҙы, Мөхәмәтханова Гөлсәсәк Фәдис ҡыҙы, Саҙрыева Айһылыу Рево ҡыҙы. Быйыл компетенцияла бөтә республи канан 12 конкурсант ҡатнашты (Өфө урман хужалығы техникумы, Стәрле тамаҡ төҙөлөш һәм профессиональ технологиялар колледжы, Күмертау педагогия колледжы, Нефтекама машиналар төҙөү колледжы, Өфө яғыу лыҡэнергетика колледжы, Нефтека ма педагогия колледжы, Стәрлетамаҡ политехник колледжы, Өфө тармаҡ технологиялары колледжы, Нефтекама нефть колледжы, Өфө сауҙаиҡтисад колледжы, Өфө статистика, информа тика һәм иҫәпхисап техникаһы колледжы, Туймазы дәүләт юридик колледжы). Глобалләшеү һәм интеграция шарттарында белгестәрҙең һөнәри күнекмәләргә генә түгел, тел компетенцияларына ла эйә булыуы мөһим, был уларға күп телле мөхиттә һөҙөмтәле аралашырға һәм эшләргә мөмкинлек бирә. Компетенция башҡорт телен популярлаштырыуға, уны профессиональ өлкәлә ҡулланыуға булышлыҡ итә, был бигерәк тә башҡорт телле мөхиттә көнүҙәк. Һөнәри күнекмәләргә заман са талаптар эшлекле хат алышыу һәм аралашыу алып барылған телде белеүҙе үҙ эсенә ала. Конкурс ошо талаптарға яраҡлашырға ярҙам итә. «Профессиональ эшмәкәрлектә дәүләт телдәре» компетенцияһы буйынса Төбәк чемпионатын үткәреү белгестәр араһында тел компетенцияһы кимәлен күтәреүгә йүнәлтелгән мөһим сара булып тора. Конкурстың маҡсаттары: дәүләт телен (башҡорт телен) белеү кимәлен күтәреү, ҡатнашыусыларҙың тел күнекмәләрен яҡшыртыу өсөн шарттар булдырыу, ҡатнашыусыларҙы үҙ про фессиональ эшмәкәрлегендә дәүләт телен (башҡорт телен) өйрәнеүгә һәм ҡулланыуға дәртләндереү. «Һөнәри эшмәкәрлектә дәүләт телдәре» компетенцияһы РФ Хеҙмәт министырлығының 2022 йыл 9 мартында 109 н приказы менән раҫланған «Персонал менән идара итеүсе белгес» профстандартына нигеҙләнгән. Был профстандартҡа нигеҙләнеп конкурс эштәре төҙөлә. Ҡатнашыусылар ике көн дауамында (8 сәғәт) өс модуль үтә. Етәкселәр барыһы ла эксперт. Эш төрҙәренә туҡталып китәйек. Модуль А. «Эшкә ҡабул иткәндә дәғүәсе менән әңгәмә ойоштороу» тип атала. Модуль ҡатнашыусыларҙың телмәр байлығын тикшереүгә, уйлау һәләтен, фекерләү ҡеүәһен үҫтереүгә йүнәлтелгән. Һөнәри эшмәкәрлектә килеп сыға торған хәлдәрҙән сығып конкурсант 5 ситуаци он һорауға яуап бирергә тейеш. Мәҫәлән, һеҙ секретарь. Етәксегеҙ ашығыс документ әҙерләргә һәм баҫтырырға ҡушты. 15 минут дауамында документ өҫтөндә эшләйһегеҙ, уны баҫтыра башлағас, компьютер туҡталып ҡала. Тап ошо ваҡытта етәксегеҙ ашығыс рәүештә до кументты килтереүҙе талап итә. Һеҙҙең ғәмәлдәрегеҙ? Модуль Б (1). «Эште дәүләт телдәрендә документация менән тәмьин итеү» тип атала. Дәүләт телдәрендә документация һәм хеҙмәт хаттарын алып барыу компьютер артында эшләнә. Сәғәт ярымваҡыт бирелә. Бирелгән текст буйынса ойошманың фирма бланкаһын дәүләт стандарттарына ярашлы итеп эшләргә кәрәк. Миҫал. Әминев Мостафа Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы Мостай Кәрим урамы 96 сы йортта урын лашҡан Нур асыҡ акционерҙар йәмғиә тендә эшләй. Ойошманың индексы – 456987, эш телефоны –. Эшлекле мөрәжәғәтегеҙ булһа, уны электрон адресына ебәрә алаһығыҙ. Был фирма тураһында бөтә булған мәғлүмәтте сайтында табырға мөмкин. Кәрәкле мәғлүмәтте унда таба алмаһағыҙ, йәм ғиәттең идентификацион номеры –, иҫәпкә ҡуйыу сәбәптәренең коды –, предприятиелар һәм ойошмаларҙың дөйөм Рәсәй классифи каторы – 00126721, төп дәүләт теркәү номеры –. (Конкурсанттың эше) Модуль Б (2). «Эште дәүләт телдәрен дә документация менән тәмьин итеү» тип атала. Компьютер артында эшләнелә. Модулде үтергә сәғәт ярым ваҡыт ҡаралған. Конкурсант бирелгән текст, приказдар төҙөү стандартына нигеҙләнеп приказ төҙөргә тейеш. Миҫал. Бөгөн ААЙ «Башсайт» компани яһының генераль директоры Исламов Салауат Ирек улы Ғәлиева Айһылыу Ҡәҙим ҡыҙын баш бухгалтер итеп бух галтерия бүлегенә билдәһеҙ срокка (ваҡытҡа) эшкә алды. Эш хаҡын тарифҡа ярашлы 50 000 (илле мең) һум тип бил дәләне, ай һайын 10 000 (ун мең) һум өҫтәмә эш хаҡы түләргә ҡарар итте. Ике ай һынау срогы бирелде. Приказ менән Ғәлиева А. Ҡ. танышты. Хеҙ мәт килешеүе 43240. (Конкурсанттың эше) Модуль В. «Тәбәк халыҡтарының этномәҙәни төрлөлөгөн һаҡлауға йүнәл телән интелектуаль уйын» тип атала. «Башҡорт телем – ғорур илем» тип исемләнгән квизуйын. Был модулдә ҡатнашыусыларҙың Башҡортостан тарихын, мәҙәниәтен, әҙәбиәтен, башҡорт теленең грамматикаһын белеү тикшерелде. Модулдәрҙе һәр студент үтәп сыға алды. Ике көн дауамында барған көсөргәнешле ярыштан һуң еңеүселәр билдәләнде: урында – Гамимлов И. – етәксеһе Ахунова Г. З. (Нефтекама нефть колледжы), урын Әбделмәнов Х. – етәксеһе Әминева Ф. С. (Өфө яғыу лыҡэнергетика колледжы), урын Ҡорбанова А. – етәксеһе Арҫланова Р. Ф. (Күмертау педагогия колледжы) һәм Кинйәғолов И. – етәксеһе Ғабдел мәнова А. З. (Өфө урман хужалығы техникумы). Башҡорт телен сәнәғәт өлкәһендә ҡулланыуҙы хуплаған бағыусылр ҙа булды. «Башфонд» ойошмаһы, «Мосафир» тәбиғи күндән эшләнгән әй берҙәр магазины ҡиммәтле бүләктәр тапшырҙы. Бөтә донъя башҡорттары Ҡоролтайы рәйесе Йосопов Юлдаш Мөхәммәт улы еңеүселәрҙе конгресс-холл сәхнәһендә дипломдар менән тәбрәкләне. Яңы компетенцияны индереү хеҙмәт баҙарында колледжды тамамлаусыларҙың конкурентлыҡ һәләтен арттырасаҡ, РФ субъекттарының дәүләт телдәрен белеү кимәлен күтәреү өсөн шарттар булдырасаҡ, колледжды тамамлаусыларҙа Башҡортостан халыҡтарының мәҙәниәтенә һәм йолаларына ихтирамлы мөнәсәбәт булдырасаҡ. «Профессиональ эшмәкәрлектә дәүләт телдәре» компетенцияһы буйынса төбәк чемпионатын үткәреү белгестәр өсөн профессиональ эшмәкәрлектә тел компетенцияһын күтәреүгә йүнәлтелгән мөһим сара булып тора. Башҡортостан Республикаһы даими үҫеш һәм камил лашыу төбәге, тыуған Республикабыҙҙы яҡшыраҡ, ә илде көслөрәк итеү беҙҙең ҡулыбыҙҙа!",Башҡорт телен һөнәри эшмәкәрлектә ҡулланыу,0,analytics,Мәғариф,6481,https://uchbash.com/news/bash-ort-tele-m-bi-te/2025-06-16/bash-ort-telen-n-ri-eshm-k-rlekt-ullanyu-4278065,2025-06-16T17:37:00+00:00
"Кисә Зәки Вәлиди китапханаһында Ут күршеләре серияһында сыҡҡан китаптарҙың презентацияһы үтте. Был проект 2024 йылдың июлендә старт ала, конкурста төрлө төбәктәрҙә йәшәүсе 62 тәржемәсенән 80 ғариза килә. Һөҙөмтәләр буйынса биш тәржемәсе еңеүгә ирешә.","""Ут күршеләре"" – яңы күләмле проект",0,analytics,Йәмғиәт,250,https://henek.info/articles/common_material/2025-04-04/ut-k-rshel-r-ya-y-k-l-mle-proekt-4184103,2025-04-04T11:30:00+00:00
"Сотовые вышки могут использоваться для наведения беспилотников. Координаты легко отслеживаются по сигналу. Периодическое отключение мобильного интернета затрудняет наведение дронов. Это не навсегда и не везде – перебои возникают только на момент беспилотной опасности и в зонах с критической инфраструктурой. Отключения не зависят от близости региона до зоны боевых действий – решающим фактором является наличие стратегически важных объектов и оперативных данных. Как подготовиться к отключению мобильного интернета? - Имейте запас наличных денег. - Сохраните важные данные на устройстве или на бумаге. - Сохраните телефоны такси и других важных сервисов. - Скачайте офлайн-карты. - Носите с собой пауэрбанк. - Заранее отметьте для себя места, где есть стабильный -. Как безопасно использовать публичные сети – читайте здесь. Объясняем РФ Объясняем Башкортостан",Почему в Башкортостане периодически отключают мобильный интернет,1,news,Яңылыҡтар,861,https://tanburz.ru/news/novosti/2025-08-07/pochemu-v-bashkortostane-periodicheski-otklyuchayut-mobilnyy-internet-4341614,2025-08-07T15:02:00+00:00
"– Бындай бәйләнештәр башҡа муниципалитеттар яһаған хаталарҙы урап үтергә, теге йәки был проектты тормошҡа ашырырға, муниципаль-ара маршруттар булдырырға ярҙам итә. Бизнес өлкәһе вәкилдәре Рязань ҡалаһында булдырылған 17 км оҙонлоҡтағы ҙур маршрутты үҫтереүгә тотонған. Кисә Борис Ясинский һәм форумдың башҡа делегаттары Башҡортостандың Шишмә районында булып, Евразия күсмә цивилизациялар музейын ҡараған. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Муниципаль-ара бәйләнештәр туризмды үҫтерәсәк,1,news,Яңылыҡтар,582,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-29/munitsipal-ara-b-yl-nesht-r-turizmdy-ter-s-k-4555814,2026-01-29T16:10:00+00:00
"Спецоборудование предназначено для артистов, которые выбрали службу по контракту в зоне специальной военной операции. И. о. директора Сибайского КТО Юнир Калимуллин сказал, что средства военного назначения необходимы не только для выполнения боевых задач, но и для спасения жизней бойцов. «Надеюсь, и в дальнейшем у нас получится помогать ребятам», — отметил Юнир Калимуллин. Посылку на фронт доставит военнослужащий, находящийся в Сибае в краткосрочном отпуске. Он рассказал, что беспилотники в условиях боевых операций выполняют эффективную работу и они очень нужны для эффективного поражения противника. «В условиях СВО дроны используются для поиска и отслеживания противника, а также могут уничтожить его. Это универсальное устройство, которое и для охраны применяется: охватывает большую площадь, замечает все движения и даёт возможность взглянуть на себя со стороны, то есть оценить, насколько мы незаметны для противника», — рассказал боец, который повезет посылку в зону СВО. Ранее «Башинформ» сообщал о том, что артист Сибайского КТО Фларид Биргалин, принимающий участие в СВО, выступил с заслуженной артисткой России Юлией Чичериной перед военнослужащими группировки войск «Север». Напомним, президент России подписал указ о единовременной выплате в размере 400 тысяч рублей участникам военной операции, которые заключили контракт в период с 1 августа по 31 декабря. Ранее в Башкирии по поручению Главы республики Радия Хабирова увеличился размер единовременной выплаты контрактникам. Таким образом, с учётом федеральных выплат, военнослужащие от Башкирии суммарно единовременно получат 1 млн 205 тысяч рублей. Интересующие их вопросы можно задать по номеру Ситуационного центра 122 или (, номер пункта отбора (. Спецоборудование предназначено для артистов, которые выбрали службу по контракту в зоне специальной военной операции. И. о. директора Сибайского КТО Юнир Калимуллин сказал, что средства военного назначения необходимы не только для выполнения боевых задач, но и для спасения жизней бойцов. «Надеюсь, и в дальнейшем у нас получится помогать ребятам», — отметил Юнир Калимуллин. Посылку на фронт доставит военнослужащий, находящийся в Сибае в краткосрочном отпуске. Он рассказал, что беспилотники в условиях боевых операций выполняют эффективную работу и они очень нужны для эффективного поражения противника. «В условиях СВО дроны используются для поиска и отслеживания противника, а также могут уничтожить его. Это универсальное устройство, которое и для охраны применяется: охватывает большую площадь, замечает все движения и даёт возможность взглянуть на себя со стороны, то есть оценить, насколько мы незаметны для противника», — рассказал боец, который повезет посылку в зону СВО. Ранее «Башинформ» сообщал о том, что артист Сибайского КТО Фларид Биргалин, принимающий участие в СВО, выступил с заслуженной артисткой России Юлией Чичериной перед военнослужащими группировки войск «Север». Напомним, президент России подписал указ о единовременной выплате в размере 400 тысяч рублей участникам военной операции, которые заключили контракт в период с 1 августа по 31 декабря. Ранее в Башкирии по поручению Главы республики Радия Хабирова увеличился размер единовременной выплаты контрактникам. Таким образом, с учётом федеральных выплат, военнослужащие от Башкирии суммарно единовременно получат 1 млн 205 тысяч рублей. Интересующие их вопросы можно задать по номеру Ситуационного центра 122 или (, номер пункта отбора (.",Артисты Башкирии передали коллегам в зону СВО дроны,1,news,Яңылыҡтар,3445,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-08-26/artisty-bashkirii-peredali-kollegam-v-zonu-svo-drony-3898768,2024-08-26T12:25:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырИреккә чыгу-чыкмау мәсьәләсе бүген хәл ителәчәк. Танылган журналист Искәндәр Сираи 48 сәгатькә кадәр сак астында калачак. Бу хакта аның хатыны Эльмира Сираи социаль челтәрләрдәбелдерде. — Кичә (9 октябрьдә) тикшерүче иртәгә (10 октябрьдә) чыгачак дип адвокатка вәгъдә биргән булса да, сүзендә тормады. Искәндәрне чыгармадылар, ул бүгенгә тагын кала. Иртәгә (11 октябрьдә) аның тоткарлануына 48 сәгать була. Шуннан да артыкка аны тоткарларга тиеш түгелләр. Бары тик мәхкәмә карары нигезендә генә аның калу вакытын озайта алалар, — дип сөйләде ул. Аның сүзләренчә, 11 октябрьдә Тикшерү комитетында Искәндәр Сираидан кабат сорау алу булачак. Искәндәр Сираи шәхси тормыш турында мәгълүмат ыю һәм аны тарату турында (инаять кодексының 137 нче маддәсе 1 нче өлеше) инаять эше нигезендә тикшерелә.9 октябрьдә куәт оешмасы вәкилләре Искәндәр Сираи өендә һәм редакциядә тентү уздырды. Журналистның үзен Тикшерү комитетына алып киттеләр һәм аннан соң изоляторгаяптылар. Шул ук көнне Искәндәр Сираи ачлык игълан итүенбелдерде. Аның хатыны төшергән видеода ул ""мондый маддә нигезендә болай утыртмыйлар, мин вакыты чикләнмәгән ачлык игълан итәм"", дип белдерде. Искәндәр Сираи – танылган журналист, әмәгать эшлеклесе. ""Сираи сүзе"" газеты хуасы һәм баш мөхәррире. Журналистка карата тентү беренче тапкыр гына узмый. 2023 елның 16 ноябрь иртәсендә аның өенә куәт оешмасыннан тентү беләнкилделәр. Килү сәбәбен Ул вакытта Искәндәр Сираи эзәрлекләнүе артында президент идарәсе торуынфаразлады. Ул ""Сираи сүзе"" газетында һәм үзенең -каналында Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановка язган ачык хат белән мөрәәгать итте. Соңгы вакытта Татарстанда бәйсез журналистларга һәм журналистикага басым көчәйде. 2022 елның 17 августында куәт хезмәткәрләре Казанда Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Искәндәр Сираи 48 сәгатькә кадәр сак астында кала,1,news,Яңылыҡтар,1803,https://www.azatliq.org/a/iskandar-siraji-48-sagatka-kadar-sak-astinda-kala/33154220.html,2024-10-11T00:00:00+03:00
"4. Ошо массаһы ҡуйырғансы болғап торорға. 5. Тыштағы температураға ҡарап, 15-20 минуттан йомшаҡ ҡына ваниль туңдырма килеп сығасаҡ. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Ҡыҙыҡлы тренд,1,news,Яңылыҡтар,309,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-24/y-y-ly-trend-4549077,2026-01-24T12:30:00+00:00
"Төпкөлдән төшкән килен Уҡытыусы булыу теләге йәш ҡыҙҙы Өфөгә, педагогия институтының география факультетына алып килә, тик бер балы тулмай һәм Рауза кире районына ҡайта. Ә урында инде үткер һылыуҙарын эләктереп кенә алалар ҙа Надеждинск тигән урыҫ ауылына башланғыс синыфтар уҡытыусыһы итеп ҡуялар. Бик күңеле төшөп барып юлыҡһа ла мәктәпкә, был йыл Раузаның киләсәк пландарын үҙгәртеп ебәрә. Бер нәмә лә осраҡлы булмаған кеүек, әлеге ваҡыт арауығында ла ул үҙ асылы, фиғеле уҡытыусы түгеллеген аңлай. Шулай ҙа уҡыу йылын тамамлай һәм коллегалары менән йылы хушлашып юлға сыға. Был юлы Өфөгә түгел, ә Бөрө ҡалаһының фармацевтика училищеһын тамамлап, шунда эшләп йөрөгән апаһы Таңһылыу янына килә. Туғанына эйәреп аптекаға инә лә хайран ҡала: дарыу еҫе уны арбай! Шул мәл ул хатта ҡысҡырып ебәрә: «Апай! Мин дә фармацевт булам! » Хыялдарын, пландарын ғына түгел, уның яҙмышын да ҡырҡа үҙгәртә әлеге ҡала. Тик быларҙы йәш ҡыҙ белмәй әле. Апаһы фатирҙа торған Зәкиә тигән ханымда йөрөп ала башта, унан дөйөм ятаҡҡа күсә. Фатир хужаһы был бөтмөр, тырыш ауыл ҡыҙҙарына айырыуса иғтибар итә, уйынлы-ысынлы «улым бар» тип тә ысҡындыра. Ә инде бер мәл, ятаҡта барыһы ла ялға таралышҡас күңелһеҙләнеп китеп, был ҡалала бер туғаны ла булмаған ҡыҙ әлеге Зәкиә апаһына бара. Ә уның улы ҡайтҡан икән. Сәй эсеп һөйләшеп ултыралар ҙа эңерҙә инде егет ҡыҙҙы оҙатып ҡуймаҡсы була. Икенсе ялда юҡ сәбәбен бар итеп тағы ҡайта ул, унан киләһендә лә. Шулай башланып китә Рауза менән Заһиттың дуҫлығы. Йәштәр уҡыуҙарын тамамлап, дипломлы белгестәр булып сыға. Егет ҡыҙға тәҡдим яһай, тик Раузаның ата-әсә алдындағы яуаплылығы көслө була, яҡындарыма аҙыраҡ файҙа килтерәйем әле, тип, Йылайырға ҡайтып эш башлай. Заһит Зөфәр улын иһә йүнәлтмә менән Красноярск крайының Таймыр ярымутрауына ебәрәләр. Ике йыл хатлашып торалар. Ә был ваҡытта Рауза Баймаҡ районының Төркмән ауылына күсеп, ундағы аптеканы ремонтлап, йылытыу торбаларына тиклем үткәреп ала. Тик уның пландарын тағы ла үҙгәртеп, Себер бурандарын йырып Заһит ҡайтып төшә һәм һөйгәнен үҙе менән алып китә. Бөрө ҡалаһына был юлы килен булып килә Рауза. – Боронғо сауҙагәрҙәр, урыҫ-мишәр-сыуаш халҡының элекке ҡатлам вәкилдәре ғүмер иткән бай  тарихлы ҡала халҡының үҙ холҡо бар. Бында һин теләйһеңме-теләмәйһеңме – үҙгәрәһең, ҡырҡыу милли ҡараштарың булһа, улар йомшара, толерантлыҡҡа, һығылмалылыҡҡа өйрәнәһең. Бына ошо өлкәлә тәрбиәләй белә был ҡала, – тип һөйләй бөгөн Рауза Исмәғил ҡыҙы йәш саҡтарын иҫләп. Ире ҡайҙа – ҡатын шунда. Иптәшенә эйәреп, ер аяғы ер башына юлланырға, ябыҡ биләмәле ерҙәрҙә йәшәргә, ике улына әсәй булырға ла яҙа героинябыҙға. Шулай ҙа тыуған яҡ тарта һәм, ун биш йыл Себер һурпаһын һемергән ғаилә, ҡабаттан Бөрөгә әйләнеп ҡайтып, йорт һалып нигеҙләнә. «Һеҙ булдыраһығыҙ! » Бөрө ҡалаһының ышанысын яулау еңел генә булмай. Был уңыш берәр тамсылап, мыҫҡаллап, бөртөкләп кенә йыйыла. Әммә ул көндәрҙең һәр береһен, һәр кисерелгән минутын яҡшы хәтерләй Рауза ханым: – Иң ауыр ваҡыттар булғандыр ул шул күсеп ҡайтып эш эҙләгән мәлдәр. Илдә оло үҙгәрештәр, күп төшөнсәләр юғалған, яңы сәйәсәт, яңы тәртиптәр урынлашып маташа. Юғалып ҡалған халыҡ ҡайҙа барып баш терәргә белмәгәндәй этелә-төртөлә. Мин дә шулар араһында, ҡала буйлап яйлап ҡына йөрөп ятам, төрлө ойошмаларҙың ишеген шаҡыйым. Бер мәл халыҡты социаль яҡлау бүлеге тәңгәленә барып сыҡтым да мөдир Валерий Петрович Бортников менән әңгәмәләшеп алдым. Ул бер урын барлығы, тик унда унлап белгес сиратта тороуы хаҡында әйтте. Мин шунда ҡәтғи ҡарар иттем: был урын минеке булырға тейеш. Һәм имтиханға инде ныҡлы әҙерләнеп, кәрәкле бөтөн мәғлүмәтте туплап, әлеге өлкәне төплө өйрәнеп килдем. Бер ниндәй танышлыҡһыҙ, ярҙамһыҙ, бары ныҡышмалығым һәм белемем менән генә яуланым эште, тип, таҙа намыҫ менән әйтә алам. Күпмелер ваҡыт белгес булып эшләп, социаль өлкә ойошмаларының ҡушылыуы арҡаһында был хеҙмәт «пенсия фонды» тип атала башлағас, Бөрө ҡалаһы хакимиәте башлығы Николай Васильевич Бобер саҡыртып ала ла фондты етәкләргә тәҡдим итә. Уйларға бер көн дә ваҡыт бирмәй, «Һеҙ булдыраһығыҙ» ти ҙә бурыс йөкмәтеп сығара. Иптәше лә шул уҡ һүҙҙе ҡабатлай: «Һин булдыраһың, мин быны беләм». Утын яғып йылытылған иҫке бинала ултырған ойошманы башта уңайлыҡтары булған бер йорттоң дүртенсе ҡатына күсереп ҡарай яңы етәксе. Һуңынан барыбер ҙә айырым бина кәрәклеген иҫбатлап, тупһаларҙы тапай башлай. Мәскәүгә тиклем барып етә, әммә рөхсәтте ала. Бер йыл эсендә төҙөтөп ултырта әлеге Клиент хеҙмәте бинаһын. Проектын да үҙе уйлай, заказсыларын да таба, башҡа бик күп мәсьәләләрен дә хәл итә. Берҙәм, дәррәү коллектив та туплап ала. Һәм бына инде 26 йыл шул үҙе яһап алған биләмәне хәстәрләп, ҡурсалап хеҙмәт итә Рауза ханым. Миләүшә Ҡаһарманова",Бөрөнө биҙәгән Рауза,0,analytics,Беҙҙең тышлыҡта,4652,https://bashkizi.ru/articles/be-e-tyshly-ta/2025-11-12/b-r-n-bi-g-n-rauza-4467413,2025-11-12T13:06:00+00:00
"Компанияның Рәсәйҙә ике йыллыҡ эш тәжрибәһе бар, уҡыусыларҙы рус теленә тәржемә ителгән иран әҙәбиәте менән таныштыра. Нәшриәт арсеналында  дини, балалар-үҫмерҙәр әҙәбиәте, психология буйынса китаптар бар. — Байрамда ҡатнашыуҙан иң сағыу тәьҫораттар алабыҙ – тип фекерҙәре менән  уртаҡлашты  нәшриәт вәкиле Хөсәйен Алиев. – Ҡала матур, һауа торошо яҡшы, Ирандағы кеүек эҫе түгел. Йәрминкә бик оҡшаны, мин үҙ ғүмеремдә беренсе тапҡыр асыҡ урамда үткәрелгән йәрминкәлә ҡатнашам. Кешеләр беҙҙең янға килә, беҙҙең менән ҡыҙыҡһына. Беҙ уларҙы Иран мәҙәниәте менән таныштырыуға бик шатбыҙ. Шулай уҡ Алиев, йәрминкә сиктәрендә  Рәсәйҙә эшләгән коллегалары менән бәйләнеш булдырырға, улар менән хеҙмәттәшлек итергә теләүен белдерҙе. — Башҡортостан яҙыусылары менән дә танышырға теләйбеҙ,  – ти нәшриәт вәкиле.  – Бәлки, кемдер үҙенең китаптарын фарсы теленә тәржемә итергә теләр. Китап БайрамыАманат Журналы",Иран нәшриәте Башҡортостан яҙыусылары менән хеҙмәттәшлек итергә ниәтләй,1,news,Яңылыҡтар,899,https://amanat.su/news/novosti/2025-05-30/iran-n-shri-te-bash-ortostan-ya-yusylary-men-n-he-m-tt-shlek-iterg-ni-tl-y-4257005,2025-05-30T14:46:00+00:00
"Башҡорт мифологияһында изге йән. Ул кешеләргә ҡарт бабай образында, яңғыҙ ағас, юл буйындағы ҡош, юлда ятҡан таш, таяҡ рәүешендә күренә. Шуға башҡорттар, Юл эйәһенең асыуланыуынан ҡурҡып, юлда ятҡан ташҡа, таяҡҡа баҫырға, ярау итергә, юл ситендәге ағастың ботағын һындырырға, ҡошто ҡыуырға, сүп-сар ҡалдырырға ҡушмай. Башҡорттарҙың ышаныуҙарында Юл эйәһе юлда аҙашҡандарға юлды табырға булыша, юлды еңеләйтә, ен-пәрейҙәрҙән, юлбаҫарҙарҙан, башҡа төрлө дошмандарҙан һәм хәүефтәрҙән ҡурсалай. Юлсыларҙың, юлда йоҡлап киткәндә ниндәйҙер тауыш уятты, моғайын, ул Юл эйәһе тауышылыр, тип һөйләүҙәре шуға дәлил. Шуға юлға сығыр алдынан башҡорттар юл доғаһы уҡый, юл хәйере, юл саҙаҡаһы бирә. Аҡ юл һиңә! Юлың уң булһын! Изге юл һиңә! Хызыр-Ильяс юлдаш булһын! Тигәнерәк махсус теләктәр әйтелә. Башҡорттарҙа юл менән бәйле икенсе төрлө юрау ҙа бар. Мәҫәлән, юлда йығылһаң, ҡапыл һикереп тороп, өс тапҡыр төкөрөргә һәм: Һиңә – ауырлыҡ, миңә – еңеллек! - тиергә. Шулай тиһәң, ен-пәрей, сир эйәләре теймәйәсәк һәм, башҡорттар әйтмешләй, сәп-сәләмәт булырһың. Ф. Хисамитдинованың ""Башҡорт мифологияһы һүҙлеге"" китабынан. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",ЮЛ ЭЙӘҺЕ,0,analytics,Халыҡ ижады,1332,https://akbuzat-rb.ru/articles/khaly-izhady/2021-09-21/yul-ey-e-2514963,2021-09-21T11:03:07+05:00
"""Һәр яңы ҡатнашыусыны ҡабул итеү - ул беҙҙең ҙур һәм татыу ғаиләгә ҡабул итеү. Бөгөн беҙҙә 2000-гә яҡын кеше һәм һөҙөмтәләр ҙә бар: йәштәр менән 3000-дән ашыу осрашыу, күсмә музейҙар бөтә Республиканы урап үтте, ветерандарҙың 78 проценттан ашыуы эшкә урынлаштырылды, гранттарҙа еңеү һәм ғәмәлгә ашырыу. Беҙ ветерандарға кәрәклек тойғоһон ҡайтарабыҙ. Ғаиләләргә ярҙам итәбеҙ. Беҙҙең көсөбөҙ шунда. Айырым рәүештә аныҡ ориентирҙары, эшебеҙгә даими иғтибары өсөн Республика Башлығына рәхмәт белдерәм. Бурыстар асыҡ, ышанысығыҙҙы аҡларбыҙ! »",МХО Ветерандары Ассоциацияһының эшмәкәрлеге тураһында,0,analytics,Махсус хәрби операция,537,https://tanburz.ru/news/care/2026-02-13/mho-veterandary-assotsiatsiya-yny-eshm-k-rlege-tura-ynda-4577724,2026-02-13T17:06:00+00:00
"Фаил АлсыновфикерләрДүрт елга хөкем ителгән башкорт активисты Фаил Алсыновның хатыны Галия Алсыноваире белән телефоннан сөйләшүе турында әйтте. — Бүген Фаилнең өйдән чыгып китүенә төгәл бер ай. Безгә шалтыратырга дип күптән гариза язса да, бүген беренче тапкыр тавышын ишетергә насыйп булды. Әлбәттә, беренче чиратта кулга алынучыларны сорашты, борчыла инде. Идән астыннан вакытлыча икенче камерага күчергәннәр. Беренче тапкыр тәрәзәдән күкне, һаваны күрдем диде. ""Монда күрше камераларда кычкырып сөйләшсәләр ишетелә, 4 нче камерага авыр инаять кылучыны утыртканнар, дип сөйлиләр. Үзем турында шулай дип ишеткәч кызык тоелды"", дип сөйләде. Сораштыручыларга, сәлам иткерүчеләргә, ярдәм кулын сузычыларга — барысына да сәлам һәм зур рәхмәт әйт, диде, дип язган Галия үз социаль челтәрендә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Галия Алсынова дүрт елга хөкем ителгән ире белән телефоннан сөйләшүен иткерде,1,news,Яңылыҡтар,886,https://www.azatliq.org/a/32820626.html,2024-02-15T08:32:41+00:00
"Айырым иғтибар иң кескәйҙәргә бирелде. Иҫке Собханғол төп дөйөм белем биреү мәктәбенең мәктәпкә әҙерлек төркөмөндә Бөрйән эске эштәр бүлексәһе инспекторы, полицияның өлкән лейтенанты Ләйсән Алтыншина менән берлектә тематик сара уҙҙы. Унда юл аша үткән һәм хәрәкәт иткән осраҡта үтәлергә тейешле ҡағиҙәләр тураһында һүҙ барҙы. Мауыҡтырғыс сара ваҡытында кескәйҙәр бик күп файҙалы мәғлүмәт алды.",Кескәйҙәргә юл хәүефһеҙлеге тураһында,0,analytics,Ҡыҫҡаса,393,https://tanburz.ru/news/y-asa/2026-01-22/kesk-y-rg-yul-h-ef-e-lege-tura-ynda-4546101,2026-01-22T11:09:00+00:00
"В Кампусе будут вестись курсы китайского языка для детей, школьников, студентов и взрослых слушателей; подготовительные курсы к международному экзамену; занятия по китайской каллиграфии, традиционному искусству вырезания из бумаги, росписи масок и другим видам декоративного искусства. Кроме того, на базе Центра будут проходить культурные мероприятия, направленные на знакомство с традициями и современной культурой Китая. – Обучение китайскому языку сегодня является одним из очень востребованных направлений среди школьников и студентов, поскольку открывает новые возможности для будущего построения их профессиональной деятельности, – говорит директор Института непрерывного образования УУНи Т Татьяна Великжанина. – Занятия будут вести как преподаватели Уфимского университета, так и носители языка. Также при обучении будут использоваться уникальные методики, которые уже показали свою эффективность, что говорит о высоком уровне предлагаемых программ и технологий обучения. Важным направлением деятельности Центра станет сотрудничество с Ляонинским университетом. На базе онлайн-платформы и с участием профессорско-преподавательского состава Ляонинского университета будут организованы занятия для слушателей, уже владеющих китайским языком на высоком уровне, для совершенствования языковых компетенций. – Открытие Центра китайского языка и культуры в Межвузовском кампусе станет важным шагом в развитии межкультурного диалога и расширении образовательных возможностей для жителей республики, – отмечает ректор Уфимского университета Вадим Захаров. – Ведь его целевой аудиторией будут не только представители нашего вуза, но и все интересующиеся и занимающиеся данной проблематикой, начиная от школьников и студентов до ученых-исследователей и специалистов-международников. Центр китайского языка и культуры будет функционировать на базе Уфимского университета науки и технологий, имеющего давние прочные связи с вузами и научными учреждениями Китая. Напомним, что первые контакты были установлены еще в 1998 году между Башкирским государственным университетом (ныне – УУНи Т) и Хунаньским педагогическим университетом.  Сегодня УУНи Т плодотворно сотрудничает с 20 китайскими университетами. Самыми активные из них Университет Чанчжоу, Нанкинский Теч университет, Нанкинский университет аэронавтики и астронавтики и Пекинский университет, Ляонинский университет, Цзилиньский химико-технологический университет. Ежегодно более 100 студентов из вузов Китая и УУНи Т становятся участниками программы студенческой академической мобильности. Сотрудники УУНи Т – молодые ученые – имеют возможность пройти научные стажировки в китайских образовательных и научных учреждениях в рамках гранта Главы Республики Башкортостан. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",В Межвузовском кампусе Евразийского НОЦ открывается Центр китайского языка,0,analytics,Йәмғиәт,3455,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-01/v-mezhvuzovskom-kampuse-evraziyskogo-nots-otkryvaetsya-tsentr-kitayskogo-yazyka-4409976,2025-10-01T14:38:00+00:00
"Тәүҙә ҡамыр әҙерләйек. Кәрәк буласаҡ: 250 г он 0,5 ч. л. тоҙ 150 мл ҡайнар һыу 1 ст. л үҫемлек майы Эслеге: 350 г тауыҡ боттары 350 г күркә боттары 800 г картуф 1 ҙур һуған тоҙ, борос зира, паприка петрушка япрағы Ҡыҙҙырыу өсөн: 2 һуған 2 кишер 1 ҙур татлы борос Әҙерләү Ондо иләйбеҙ, уға тоҙ ҡушабыҙ, һыу өҫтәйбеҙ. Ҡул янмаһын өсөн тәүҙә ҡалаҡ менән болғағыҙ, һуңынан, үҫемлек майы өҫтәп, ҡул менән болғарға ла мөмкин. Ҡамыр уртаса тығыҙлыҡта, һуҙылмалы килеп сығырға тейеш. Әҙер ҡамырҙы пакет йәки пленкаға урап 10-15 минутҡа һалып ҡуябыҙ. Эслекте әҙерләү ҙә ҡыйын түгел. Итте ваҡ итеп турарға (фарш һалһаң, һутлыраҡ була). Картуфты һәм һуғанды таҙалап, ваҡ ҡына кубиктарға турайбыҙ. Бөтәһен бергә ҡушып, тоҙ, борос, тәмләткестәр өҫтәп һәйбәтләп болғайбыҙ. Ҡамырҙың бер өлөшөн ҡырҡып алабыҙ (ҡалғанын пленка менән ябығыҙ) һәм жгут (колбаса) формаһына килтерегеҙ ҙә өлөштәргә ҡырҡығыҙ. Һәр өлөштән бәләкәй йәймәләр әҙерләйбеҙ. Улар йоҡаҡ булырға тейеш.  Киңерәк ауыҙлы һауытҡа һалып, эсенә эслекте һалып, видеолағы һымаҡ итеп ситтәрен бөрөп ҡуябыҙ. Артабан ҡыҙҙырыу өсөн әҙерләп ҡуйылған йәшселәсәләргә күсәбеҙ. Табаға аҙ ғына май өҫтәп, һуған ҡыҙҙырабыҙ, шунан кишер өҫтәйбеҙ. Ике-өс минуттан татлы боросто ла һалырға мөмкин. Бер нисә минуттан утты ныҡ кәметәбеҙ һәм йәшелсәләр өҫтөнә мантыларыбыҙҙы теҙеп һалабыҙ. Эргәләренә ипләп кенә эҫе һыу ҡойоғоҙ - мантыларҙың уртаһына еткәнсе. Ҡапҡас менән ябып 35-40 минут самаһы көтөргә генә ҡала. Ашығыҙ тәмле булһын!",Табала - тәмле генә мантылар (рецепт),0,analytics,Йәмғиәт,1463,https://agideljurn.ru/articles/common_material/2023-05-10/tabala-t-mle-gen-mantylar-retsept-3251870,2023-05-10T12:46:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРеспубликада 2025 елда игеннәр 2 млн 806 мең һектар мәйданга чәчеләчәк, шуларның 2 млн 204 мең һектары — сабан ашлыклары.2025 елда Башкортстанда чәчү эшләре 25 процентка кыйбатланып, 30 млрд сумга итәргә мөмкин. Бу хакта вице-премьер, республиканың авыл хуалыгы министры Илшат Фәйзрахманов әйтте, дип яза РБК. ""Хәзерге вакытта аны финанслау өчен чыганаклар эзләү бара. Республикада 2025 елда игеннәр 2 млн 806 мең һектар мәйданга чәчеләчәк, шуларның 2 млн 204 мең һектары — сабан ашлыклары"", дигән Фәйзрахманов. Былтыр язгы кыр эшләре өчен республикада 24 млрд сум бүлеп бирелгән. 2023 ел белән чагыштырганда ул 7,5 процентка кыйммәткә төшкән. Ягулык алу өчен генә дә 2,5 млрд сум бүленгән. Иң тиз кыйммәтләнгән әйбер ягулык, дип яза басма. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстанда быел чәчү эшләре 25-ка кыйбатрак булырга мөмкин,1,news,Яңылыҡтар,899,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanda-biel-chachu-eshlare-25-protsentka-kiybatka-tosharga-momkin-/33276413.html,2025-01-15T12:38:44+03:00
"""Азатлык"" активисты ялгыз пикеттафикерләр2 февральдә Казанда, Татарстан хакимияте бинасы каршында ""Азатлык"" Татар яшьләре берлеге ялгыз пикет оештырды һәм Конституциягә кертелгән үзгәрешләргә карата ризасызлык белдерде. Активист тоткан шигарьдә Татарстан Конституциясенең 1 нче маддәсе референдум нигезендә генә үзгәртелә алуына басым ясалды. Берлек лидеры Наил Нәбиуллин Конституциягә кертелгән үзгәрешләрне канунсыз дип саный, халык фикерен сорарга, референдум уздырырга тиешләр иде ди. ""Без депутатларның бу хыянәте белән килешмибез һәм Дәүләт шурасын таратуны таләп итәбез"", дип белдерде ул Азатлыкка. Берлек активисты бу уңайдан 27 гыйнварда да бер пикетуздырган иде.26 гыйнварда Татарстан дәүләт шурасы Конституциядән дәүләтчелекнең соңгы билгеләре алып ташлаган үзгәрешләркабул итте. Конституциядән ""суверенитет"" сүзе тулысынча юкка чыгарылды, Татарстан ватандашлыгы төшенчәсе бетерелде, Татарстан президенты атамасы ""рәис""кә 2025 елдан түгел, үзгәрешләр үз көченә керүгә үк үзгәртелә диелде. Элегрәк 2025 елга кадәр ""күчеш чоры"" булуы күздә тотыла иде. Конституциянең 1 нче маддәсе дә үзгәртелде. Шул ук вакытта 123 нче маддәдә ""Татарстан Конституциясенең 1 нче маддәсе нигезләмәләре бары тик референдум нәтиәсендә генә үзгәртелергә мөмкин"" диелгән. Депутатлар үз вакытында референдумда хупланган Конституцияне әмәгатьчелектән качып, халыкның фикерен белешмичә үзгәртеп куйды. Бу үзгәртүләрне бер утырышта ""фикер алышмыйча"" гына берьюлы өч укылышта кабул иттеләр. Үзләрен ""Татарстанның сөргендәге хөкүмәте"" дип атаган татар активистлары төркеме һәм башка оешмалар Татарстан парламентын татар халкының һәм Татарстанның мәнфәгатьләрен тиешле якламаган өчен даими тәнкыйтьләп килә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Азатлык"" активисты Татарстан парламентын таратуны сорап тагын бер пикет уздырды",1,news,Яңылыҡтар,1784,https://www.azatliq.org/a/32252544.html,2023-02-02T15:39:12+00:00
"17 ғинуарҙа Белорет районының Манышты ауылында башҡорт һунарсыһы Биғарслан Солтанов исемендәге Милли һәм этник спорт төрҙәре күп көрәше - Башҡорт биатлоны буйынса 4-се республика турниры уҙҙы. Быйыл Башҡортостандың 25 районынан һәм ҡалаһынан 121 спортсы ҡатнашты. Күптәре бөтә ғаиләһе менән килгән. Иң йәш ҡатнашыусыға һигеҙ, иң олоһона — Белорет районының Усманғәле ауылынан килгән Рәйсә Фәтҡудиноваға 75 йәш. Башҡортостан биатлонының традицион биатлондан айырмаһы шунда: һунар саңғыһында дистанцияны таяҡһыҙ үтергә һәм винтовканан, уҡтан атырға, шулай уҡ йыртҡыс фигураһына һөңгө ташларға кәрәк. Был бәйгелә Рәсәй Дәүләт Думаһы депутаты Зариф Байғусҡаров инде өсөнсө тапҡыр ҡатнаша. - Мин быйыл да ситтә ҡала алманым, ҡатнаштым. Һунар саңғыһында тауға күтәрелеү еңелерәк, әммә төшөү ауыр, сөнки улар тире менән ҡапланған. Манышты халҡы ҡунаҡтарҙы ҡабул итеүгә яҡшы әҙерләнгән: сәхнә эшләгәндәр, саңғы юлын һалғандар һәм йыһазландырғандар, йылытылған тирмәләр ҡуйғандар. Ҡунаҡсыл хужабикәләр бөтәһен дә усаҡта бешерелгән былау һәм самауырҙан хуш еҫле үлән сәйе менән һыйланы. Халыҡ ауылды айыҡ тип иғлан иткән, магазинда алкоголь һатмаҫҡа ҡарар иткәндәр. Уларҙың ҡарарҙары ихтирамға лайыҡ. Улар үҙ көстәре менән Яугир паркы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусыларға һәйкәл һәм аллея, мәсет һәм башҡа күп нәмәләр төҙөгән. Маныштарға барып күрергә кәңәш итәм. Бында үҙ еренең ысын хужалары һәм патриоттары йәшәй, - тине Зариф Закир улы. Башҡорт биатлонын ойоштороуға Белорет районы хакимиәте, Инйәр ауылы хакимиәте, Манышты ауылы халҡы һәм Башҡортостандың Ирҙәр ҡоро йәмәғәт ойошмаһы тос өлөш индерә. Быйыл Башҡорт биатлонында Белорет районы хакимиәте башлығы Азат Салауат улы Хәкимов үҙе лә ҡатнашты һәм дистанцияны лайыҡлы уҙҙы. Бәйге еңеүселәренә маҡтау ҡағыҙҙары һәм бүләктәр тапшырылды. Рәмилә Мусина фотолары.","Башҡорт биатлонында Дәүләт Думаһы депутаты ла, хакимиәт башлығы ла ҡатнашты",0,analytics,Спорт,1811,https://bashgazet.ru/articles/sport-m-turizm/2026-01-18/bash-ort-biatlonynda-d-l-t-duma-y-deputaty-la-rayon-hakimi-te-bashly-y-la-atnash-4540986,2026-01-18T08:00:00+00:00
"Был һүрәт Салауат районы Малаяҙ ауылынан килде. ""Алда - еңеү"" тип атала. Әүҙем генә дуҫыбыҙ, 3-сө ""Бала саҡ иле "" балалар баҡсаһына йөрөүсе Эмир Сафин атлы егеттән ул! Рәхмәт! Етәксеһе - Марина Таһирйән ҡыҙы Байбулатова. Әйткәндәй, тулы шарттар ошонда: спортты яратам.",Конкурсыбыҙ дауам итә!,0,analytics,Конкурстар,268,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-11-18/konkursyby-dauam-it-4472027,2025-11-18T15:22:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрҮзбәкстанда мәхкәмә, Русия армиясе белән килешү төзеп, Украинадагы сугышта катнашкан ил ватандашын дүрт ел вә ике айга ирегеннән мәхрүм итте. Үзбәкстан инаять кодексы ватандашларын чит илләрнең армияләрендә һәм башка куәт оешмаларында хезмәт итүне тыя. Исеме әйтелмәгән 39 яшьлек үзбәк кешесе килешүне 2023 елның июнендә Мәскәүдә имзалаган. Ул Русиягә вакытлы эш эзләп килгән булган, дип яза ""Газета. "". Килешүдә аңа ай саен 450 мең сум акча түләнәчәге язылган булган, әмма мәхкәмәгә тартылучының сүзләренә караганда, ул бары тик ике тапкыр 150 мең сум акча алган, шуннан соң түләүләр тукталган. Үзбәк ир-аты Шахтерски вә Бахмут сугышларында катнашкан һәм аның сүзләренчә, ""уннан артык украин солдатын үтергән"". 2023 елның декабрендә ул Үзбәкстанга кайтып, үз теләге белән тәртип саклау оешмасына килгән. Мәхкәмә аның бу гамәлен әзаны йомшарту чарасы буларак исәпкә алган.2023 елның май аенда Путин Русия гаскәре белән контракт имзалаган чит ил кешеләренә иңел юл белән ватандашлык алырга рөхсәт итте. Документ текстыннан күренгәнчә, Украинада сугыш барганда хәрби хезмәткә бер еллык контракт төзегән чит ил ватандашлары һәм ватадашлыгы булмаган затлар, Русия ватандашлыгын гадиләштерелгән тәртиптә алачак. Шулай ук бу аларның гаилә әгъзаларына да кагылачак. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Үзбәкстанда Украинадагы сугышта Русия ягында катнашкан ил ватандашын хөкем иткәннәр,1,news,Яңылыҡтар,1380,https://www.azatliq.org/a/33263826.html,2025-01-05T08:30:10+00:00
"Полицияға мөрәжәғәт итеп, 65 йәшлек ҡатын бер аҙна эсендә уға билдәһеҙ номерҙарҙан шылтыратыуҙар хаҡында һөйләй. Уныөҫтәмә дәүләт түләүҙәре килергә тейешлегенә ышандыралар һәм снилстың фотоһын төшөрөп ебәреүҙе һорайҙар. Ҡатын шулай эшләй ҙә. Ә һуңынан енәйәтселәр уның иҫәбендәге аҡсаның хәүеф аҫтында булыуын хәбәр итә. Тупланманыһаҡлапҡалыуөсөн, уларҙы ҡулаҡсаға әйләндерергә һәм ышаныслы кешегә (курьерға) тапшырырға ҡушалар. Ҡатынмутлашыусыларҙыңкүрһәтмәләренүтәйһәм өйгә ҡайтҡас, был турала ейәненә әйтә. Егет уға полицияға мөрәжәғәт итергә кәңәш итә. Башҡортостан буйынса ЭЭМ иҫкәртә: мутлашыусыларҙан һаҡланыу өсөн бер нисә ябай, әммә мөһим ҡағиҙәне үтәргә кәрәк. Бер кемгә лә смс-хәбәрҙәрҙән хәүефһеҙлек кодтарын, банк картаһы мәғлүмәттәренхәбәр итмәгеҙһәм аҡсаны таныш булмаған иҫәптәргә күсермәгеҙ. Һәр ваҡыт мәғлүмәтте ҡабаттан тикшерегеҙ, бигерәк тә аҡса тураһында һүҙ барғанда, һәм баҫым аҫтында ҡарарҙар ҡабул итергә ашыҡмағыҙ. Телефон йәки интернет аша таныш булмаған кешеләр менән аралашҡанда уяу булығыҙ, әгәр ул шикле булып күренһә, һөйләшеүҙе өҙөүҙән тартынмағыҙ. БР буйынса эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәте. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Башына бәлә алған курьер,1,news,Яңылыҡтар,1315,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-15/bashyna-b-l-al-an-kurier-4538550,2026-01-15T18:39:00+00:00
"Акмәчеттә газүткәргечкә зыян салуда гаеләнгән кырымтатар Асан Ахтемовтоткарланганнан соң ток белән әзалануы турындабелдергән. Бу хакта ул адвокатына сөйләгән. Адвокат сүзләренчә, 3 сентябрь төнендә Ахтемов өенә коралланган кешеләр бәреп кергән, кулларын богаулап, күзләрен йомдырып алып чыгып киткәннәр һәм бер идән астына төшергәннәр. Ябыштыргыч тасма белән урындыкка бәйләгәннәр, колакларына ток үткәргечләре беркетеп, озак вакыт ток суктырып әзалаганнар. Үтерү белән янаганнар. Ахтемов сүзләренчә, нәтиәдә аңа хокук сакчылары таләп иткән күрсәтмәләрне видеокамерага сөйләргә туры килгән. Шуннан соң гына тоткарланучыны Федераль иминлек хезмәтенең (ФСБ) Акмәчет идарәсе бинасына алып килеп, рәсми рәвештә күрсәтмәләр алганнар. ""Мин күп кәгазьләр имзаладым, ул вакытта үземне начар хис иттем, бөтен тәнем авыртты, тыным бетте"", дип сөйләгән Ахтемов адвокатына. Аларга тоткарланудан соң ун көн узгач кына күрешергә рөхсәт бирделәр. Кырымтатар сүзләренчә, бу әзалаулардан соң аны әле дә тын бетү өянәкләре борчый. Сентябрь башында Русия хокук саклау оешмалары Акмәчеттә кырымтатарларда тентү уздырды, нәтиәдә биш кеше тоткарланды. Журналист, әмәгать эшлеклесе Нариман Джелялшуларның берсе иде. Бертуган Асан һәм Азиз Ахтемовларны диверсиядә, ягъни белә торып Ангара авылындагы газүткәргечкә зыян салуда гаепләделәр. ФСБ фаразына күрә, август ахырында украина күзләве кушуы белән кырым татарлары ""Крымгазсети"" оешмасының газ үткәргечен шартлаткан. Шул ук вакытта газ оешмасының мөдире Сергей Тарасов газ ибәрүдә тоткарлыклар булмады, дигән иде.2014 елның язында Русия Кырымны аннексияләгәннән соң, ярымутрауда даими рәвештә бәйсез журналистлар, әмәгать активистлары, кырымтатар милли хәрәкәте активистлары, Мәлес әгъзалары, шулай ук Русиядә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасы белән элемтәләрдә шикләнелүче кырым мөселманнарында тентүләр уза. Кырым татарларының күбесе Кырымны Русиягә кушуларына каршы чыккан иде. Хәзерге вакытка йөздән артык кырымтатар колонияләрдә, яки тикшерү изоляторларында тотыла. Күп очракта аларны эстремизмда гаеплиләр.2016 елда Русия хакимиятләренә буйсынган Кырым Югары мәхкәмәсе Кырымтатар мәлесен экстремист оешма дип тапты һәм Русиядә аның эшчәнлеген тыйды. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Кырымда диверсия эше уңаеннан тоткарланучы ток белән әзалану турында белдерде,1,news,Яңылыҡтар,2428,https://www.azatliq.org/a/31461004.html,2021-09-15T06:55:20+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Бу якынча гына саннар булуын, арту ихтималы барлыгын да аңларга кирәк, чөнки төзелешләрнең кыйбатлана торган үзлеге бар"", — дип яза. Русия хөкүмәте иде ел эчендә басып алынган төбәкләрне ""торгызуга"" кимендә 2,3 триллион сум тотарга ниятли. Бу 20 декабрь көнне чыккан, 2030 елга кадәрге бюджет фаразыннан күренә, дип яза проекты. — 2,3 триллион сумның якынча гына саннар булуын, арту ихтималы барлыгын да аңларга кирәк, чөнки төзелешләрнең кыйбатлана торган үзлеге бар, — дип яза. Журналистлар белдерүенчә, элегрәк 2027 елга кадәрге саннар гына билгеле булган һәм ул бер триллион сумнан артык булган. Хәзерге акча күләменә исә яшерен чыгымнар һәм төбәкләрнең бюджетларыннан, дәүләт ширкәтләреннән, банклардан бирелгән акча кермәгән. Элегрәк Русия президенты Владимир Путин елларга федераль бюджет турында канунимзалаган иде.21 ноябрьдә аны Русия думасы раслады. Бюджетка хәрби ихтыялар өчен моңарчы күрелмәгән акчалар салынган. 2025 елда ""дәүләт саклануы"" өчен Русия 13,5 триллион сум тотачак. Бу илнең бөтен чыгымнарының 40 проценттан артыгы. Сәламәтлек саклау, мәгариф, соөиаль сәясәт һәм дәүләт икътисадына салынган бөтен акчалардан да күбрәк. Канунда күрсәтелгәнчә, 2025 елда илнең керемнәре 40,3 триллион сум, чыгымнары 41,47 триллион сум булырга тиеш. Дефицит — 1,17 триллион сум. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Русия хөкүмәте Украинадан басып алынган төбәкләрне ""торгызуга"" 2,3 триллион сум тотачак",1,news,Яңылыҡтар,1355,https://www.azatliq.org/a/rusiya-hokumate-ukrainadan-basip-alingan-tobaklarne-torgizuga-2-3-trillion-sum-totachak/33253914.html,2024-12-26T18:47:33+03:00
"Всемирный день радио 85 лет со дня рождении Пестерева Владимира Николаевича, бурильщика капитального ремонта скважин нефтегазодобывающего управления «Быстринскнефть» ПО «Сургутнефтегаз», Героя Социалистического Труда, почетного гражданина г. Сургут, уроженца г. Бирска (1940–2003) 80 лет со дня рождения Мухаметзянова Альберта Хамзиевича, врача, кардиолога-ревматолога г. Стерлитамака, заслуженного врача РФ и РБ, почетного кардиолога РБ (1945–2024) 70 лет со дня рождения Окунцева Павла Ивановича, механизатора совхоза «Месягутовский» Мечетлинского района, заслуженного работника сельского хозяйства РБ (1955)",Наш календарь,1,news,Яңылыҡтар,610,https://uchbash.com/news/novosti/2025-02-13/nash-kalendar-4119618,2025-02-13T10:18:00+00:00
"Бына улар: 1. Айгүзәл Кәримова (Архангел районы); 2. Илнур Ғөбәйҙуллин (Ишембай районы); 3. Айгөл Мәҡсүтова (Көйөргәҙе районы). Еңеүселәр ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" журналының Почет грамотаһы менән бүләкләнә, ә ҡалған ҡатнашыусыларға журналдың Рәхмәт хаты тапшырыла. 1. Гөлшат Ғайнанова; 2. Резеда Мөхәмәтшина (Баймаҡ ҡалаһы); 3. Зилда Мәүлитова (Учалы районы); 4. Алиса Хәлилова (Ишембай ҡалаһы). Барлыҡ конкурсанттарға ла уңыштар теләп ҡалабыҙ!","""Минең йәшел дарыуханам"" конкурсы еңеүселәрен һәм ҡатнашыусыларын бүләкләү",1,news,Яңылыҡтар,445,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-02/mine-y-shel-daryuhanam-konkursy-e-e-sel-ren-m-atnashyusylaryn-b-l-kl-3871100,2024-08-02T11:32:00+00:00
"- Мне тепло от того, что все гости с горящими глазами собрались для участия в новом для нас формате мероприятия. Огромная благодарность всем коллегам, партнерам, Министерству спорта и образования, нашим спортсменам. Огромное спасибо комитету по спорту за то, что дают возможность реализовывать это в Уфе, - поприветствовал участников советник главы Башкортостана по вопросам взаимодействия с детскими и молодежными общественными организациями на общественных началах Ранис Хасанов. В рамках турнира прошли матчи плей-офф, где сошлись активисты «Движения Первых» и известные личности Башкортостана, такие как многократный триумфатор состязаний по кикбоксингу и КМС по боксу Ильнар Ишимбаев и депутат созыва Государственного Собрания - Курултая Республики Башкортостан Джефф Монсон. Политик даже провел групповую разминку для всех присутствующих спортсменов, зрителей и волонтеров. Медийный футбол отличается от обычного креативными правилами, например, забитый «красный мяч» в последние минуты может переломить ход игры, даже если команда проигрывала с большим счетом. Помимо футбольных баталий, зрителей ждали увлекательные челленджи, конкурсы, открытая тренировка и автограф-сессия. Болельщики испытали себя в различных интерактивных зонах и попробовали разные виды деятельности. Одним из таких интерактивов стал мастер-класс от олимпийской чемпионки по фехтованию Аделины Загидуллиной. Спортсменка учила правильно держать шпагу, защищаться и принимать стойку, чтобы выиграть. Желающих попробовать себя в новом виде спорта было много, очень быстро образовалась длинная очередь. - Всем юным фехтовальщикам я советую обязательно заниматься спортом, ставить себе цели и идти к ним. Главное - слушать своих наставников, потому что наш результат также важен для близких, родителей и тренеров, - дала наставления Аделина Загидуллина. Всех участников фехтовальщица вдохновила тем, что, по словам самой Аделины, она не из спортивной семьи и без выдающихся физических качеств, но это не помешало ей добиться высот в спортивной карьере. - Профессиональный спорт - это всегда сложно. Но главное не забывать, что ты занимаешься любимым делом, и тогда становится намного легче. Участницей мастер-класса стала студентка Финансового университета  Сафина Азаматова. Она пришла на мероприятие вместе с подругами в качестве зрителя. Сама девушка не занимается спортом, но очень любит смотреть футбол и болеет за наш футбольный клуб «Уфа». - Больше всего в этом спорте мне нравится атмосфера, адреналин, сплоченность болельщиков. Дух захватывает, когда сотни людей болеют за одну команду, переживают, кричат, радуются, - сказала Сафина. По итогам со счетом 5:2 одержала победу команда «Беркуты», за которую вместе с ребятами из «Движения первых» играл шорт-трекист Семен Елистратов. А лучшим игроком турнира признан студент Уфимского колледжа предпринимательства, экологии и дизайна Рамазан Ленарович. Победители получили медаль, сертификат в «Додо Пицца» и клуб виртуальной реальности «», от «Первого Вкуса» - пакет вкусной продукции и кружку. - Мне тепло от того, что все гости с горящими глазами собрались для участия в новом для нас формате мероприятия. Огромная благодарность всем коллегам, партнерам, Министерству спорта и образования, нашим спортсменам. Огромное спасибо комитету по спорту за то, что дают возможность реализовывать это в Уфе, - поприветствовал участников советник главы Башкортостана по вопросам взаимодействия с детскими и молодежными общественными организациями на общественных началах Ранис Хасанов. В рамках турнира прошли матчи плей-офф, где сошлись активисты «Движения Первых» и известные личности Башкортостана, такие как многократный триумфатор состязаний по кикбоксингу и КМС по боксу Ильнар Ишимбаев и депутат созыва Государственного Собрания - Курултая Республики Башкортостан Джефф Монсон. Политик даже провел групповую разминку для всех присутствующих спортсменов, зрителей и волонтеров. Медийный футбол отличается от обычного креативными правилами, например, забитый «красный мяч» в последние минуты может переломить ход игры, даже если команда проигрывала с большим счетом. Помимо футбольных баталий, зрителей ждали увлекательные челленджи, конкурсы, открытая тренировка и автограф-сессия. Болельщики испытали себя в различных интерактивных зонах и попробовали разные виды деятельности. Одним из таких интерактивов стал мастер-класс от олимпийской чемпионки по фехтованию Аделины Загидуллиной. Спортсменка учила правильно держать шпагу, защищаться и принимать стойку, чтобы выиграть. Желающих попробовать себя в новом виде спорта было много, очень быстро образовалась длинная очередь. - Всем юным фехтовальщикам я советую обязательно заниматься спортом, ставить себе цели и идти к ним. Главное - слушать своих наставников, потому что наш результат также важен для близких, родителей и тренеров, - дала наставления Аделина Загидуллина. Всех участников фехтовальщица вдохновила тем, что, по словам самой Аделины, она не из спортивной семьи и без выдающихся физических качеств, но это не помешало ей добиться высот в спортивной карьере. - Профессиональный спорт - это всегда сложно. Но главное не забывать, что ты занимаешься любимым делом, и тогда становится намного легче. Участницей мастер-класса стала студентка Финансового университета  Сафина Азаматова. Она пришла на мероприятие вместе с подругами в качестве зрителя. Сама девушка не занимается спортом, но очень любит смотреть футбол и болеет за наш футбольный клуб «Уфа». - Больше всего в этом спорте мне нравится атмосфера, адреналин, сплоченность болельщиков. Дух захватывает, когда сотни людей болеют за одну команду, переживают, кричат, радуются, - сказала Сафина. По итогам со счетом 5:2 одержала победу команда «Беркуты», за которую вместе с ребятами из «Движения первых» играл шорт-трекист Семен Елистратов. А лучшим игроком турнира признан студент Уфимского колледжа предпринимательства, экологии и дизайна Рамазан Ленарович. Победители получили медаль, сертификат в «Додо Пицца» и клуб виртуальной реальности «», от «Первого Вкуса» - пакет вкусной продукции и кружку.","Медийный футбол объединил спортсменов, политиков и звезд в Уфе",1,news,Яңылыҡтар,6053,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-22/mediynyy-futbol-ob-edinil-sportsmenov-politikov-i-zvezd-v-ufe-3979979,2024-10-22T22:55:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырСугышка колонияләрдән китүчеләр башка хәрбиләргә караганда ешрак үтерә һәм хатын-кызларга карата инаятьләрне ешрак кыла, дип искәртелә. Украинадагы сугыштан кайткан Русия хәрбиләре 2,5 ел эчендә 460 тан артык кешене үтергән һәм имгәткән. Бу ""Вёрстка""тикшеренүендәәйтелә. Бу кешеләрнең кимендә 242 се – үлгән, калганнары авыр әрәхәтләр алган, дип исәпләп чыгарган басма медиадагы хәбәрләргә һәм мәхкәмәләрнең эш кәгазьләренә нигезләнеп. Басма бары тик шикләнелүчеләрнең яки гаепләнүчеләрнең Украинадагы сугышта катнашкан булуы дәлилләнгән очракларны гына исәпкә алган. Барлыгы 426 хәрби инаятьләр кылган, шуларның 246 сы – элекке тоткыннар, колониядән сугышка киткәннәр. Корбаннарга китергән иң киң таралган инаять – ""сәламәтлеккә аңлы рәвештә, гомер өчен куркыныч тудырырдай авыр зарар китерү"". Украинадагы сугыштан кайтучылар шушындый кимендә 220 инаять кылган. Аларда 64 кеше үлгән, 158 е итди яраланган. Күпчелек инаятьләрне көнкүреш сәбәпләр аркасында яки исерткеч эчемлекләр эчкәндә кылганнар. ""Вёрстка"" хисапларына күрә, элекке тоткыннар башка хәрбиләргә караганда ешрак үтерә һәм хатын-кызларга карата инаятьләрне ешрак кыла. Басма искәртүенчә, Украинадагы сугыштан кайтучыларга күп очракта ""махсус хәрби операциядә"" катнашкан өчен, хөкем карарларын йомшарталар. ""Вёрстка"" 292 хөкем карарын анализлаган. Хөкемдарлар гаепләнүчеләрнең бары тик 15 процентына гына сугышта катнашкан өчен йомшаграк карар бирмәгән. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Медиа: Русия хәрбиләре Украинадагы сугыштан кайткач, 2,5 ел эчендә кимендә 242 кешене үтергән",1,news,Яңылыҡтар,1579,https://www.azatliq.org/a/media-rusiya-harbilare-ukrainadagi-sugishtan-kaytkach-2-5-el-echenda-242-keshene-utergan/33135790.html,2024-09-26T11:23:30+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр2023 елның 22 декабрендә Уфаның Киров районы мәхкәмәсе башкорт активисты Рамилә Сәетованы (Галим) биш елга гомуми тәртипле колониягәхөкем итте. Мәхкәмә аны ""дәүләт иминлегенә каршы эшчәнлеккә өндәү""дә гаепле дип тапты (Русия инаять кодексының 280.4 нче маддәсе, ""в"" пункты). Русиянең Украинага каршы сугыш алып баруына каршы булган активист каналында мобилизациягә эләккән русияләргәмөрәәгать калдырганиде. Анда ул Украинада ""кешеләрне үтерергә риза булмаучыларны"" өйләренә кайтып китәргә чакыра. Сәетованы хәрбиләрне хезмәт урынын ташлап китәргә һәм хәрби хезмәттән качарга чакыруда гаепләделәр. Тикшерү изоляторында утыручы Сәетова "". Реалии"" белән әңгәмдә яңа хөкем карары турында ни уйлавын, тоткынлыкны ничек кичерүен сөйләгән, Русиядә караңгы чорның кайчанрак бетәчәге турында фикер белдергән. ""ТОТКЫНЛЫКТА ДА ТОРМЫШ БАР, ӘММА УЛ ЧЫН ТҮГЕЛ КЕБЕК""—Сезнең өчен 2023 ел да авыр булды. Ярты ел буе яңа тикшерү, ике ай яңа мәхкәмә процессы барды, яңа хөкем карары чыкты. Ничек бирешмисез, хәзерге вакытта кәефегез ничек? — Тоткынлыкта вакыт туктап кала. Бу тәрибәне инде бер аңлап, тормыш вакыт белән түгел, вакыйгалар белән үлчәнә дип нәтиә ясаган идем. Монда — тоткынлыкта — саф һава юк кебек. Иректә чакта ала торган көчле тәэсирләр юк. Шуңа күрә 2023 елда мин 16 май көннекулга алынганчыбулган дүрт ай ярымымны гына яшәгән булып чыгам. Якыннар һәм дуслар белән аралашу биргән күп кенә куанычларга да карамастан, минем иректә нык эчем пошты, чөнки ватандашларым һәлак була, ә мин берни төзәтә алмыйм. Шул ук вакытта мин ике тарафны да ""үземнекеләр"" дип саныйм — алар ""кызыл сызык""тан көнчыгыштамы, көнбатыштамы — аермасы юк. Хәзер мин бер караңгылыктан икенчесенә — куерагына чумдым дип әйтергә дә мөмкин. Гаиләмне ылымнан һәм кайгыртуымнан мәхрүм итүем өчен генә үкенәм. —Хөкем карары чыкканан соң тикшерү изоляторында тотылу шартларыгыз яхшы яки начар якка үзгәрмәдеме? — Тикшерү изоляторында минем өчен шартлар мөмкин булганның иң яхшысы. Тәмле ашаталар, табакларымны төбенә кадәр кырып ашап бетерәм. Дөрес, кайчак тозы күбрәк. Бу уртак казанда пешкән ризык булса да, миңа итләрнең саллырак кисәкләрен бирмиләр микән дип шикләнәм. Йөреп керүләр, душ алулар да тиешенчә үтәлә. Китапларым бар. Апелляциягә кадәр күбрәк укып калырга тырышам, иректә вакытта китап кайгысы булмый. Гомумән әйткәндә, ябылып тотылу урыннарында да тормыш бар, әмма ул чын тормыш түгел кебек. Мифлар теленә әйләндереп әйтсәк, бу чын ""Үлеләр патшалыгы"" инде. Үлгән кеше тере кешедән сайлау хокукы булмавы белән аерылып тора бит. Мәсәлән ул кая теләсә шунда торып китә алмый. Менә без дә монда ""үлеләр"". —2023 ел сезне үзгәртте дип әйтә аласызмы? — Бу ел мине үзгәртмәде. Минем омтылышларым элеккечә калды һәм бернигә карамастан мин аларны тормышка ашырам. —Итимагый, сивил эшчәнлегегез ягыннан караганда сез 2023 елда эшләргә итешкән әйберләрегездән канәгатьме? — Иректә булган чагымда, дүрт ай ярым эчендә эшләргә итешкәннәремнән бик канәгатьмен. Әйе, мин әз ял иттем — видеороликлар төшердем. Аның төп фикерен уйлау, монтаж ясау вакытны ала. Роликларда сөйләргә теләгәннәремнең иң төп өлешләрен генә яздыра алдым. Шулай ук мин Башкортстанның көньяк-көнчыгышында вәхшиләрчә алтын чыгаруларга каршы эшчәнлектә катнашырга итештем. Без моны туктата алдык (мин тоткарланганнан соң). Шулай ук мин ""Уфа- шәһәрчеге""ндә канунсыз рәвештәчиркәү төзелүмәсьәләсен күтәрергә итештем. Кыскасы, һәр көн нәрсә дә булса эшләдек. —2024 елда сезнең апелляция булачак. Киләсе мәхкәмә утырышыннан ни көтәсез? Хөкем карарын йомшартуларына өметләнәсезме? — Апелляциядән аклау карары көтәм. Үземнең соңгы сүземне әйткән чакта Русиядә чыгарылган гаепләү карарларының 99 проценты — мәхкәмә системы имерелүгә соңгы адым булып тора дигән идем. Тагын бер процент кына булсын да, мәхкәмә гаепләү ягы белән ялганачак һәм беркемгә кирәкми торган, ""арбадагы бишенче тәгәрмәч"" булачак. Тикшерүче белән прокурорның гаепләү йомгаклавын гына раслап утыра торган, әмма шул ук вакытта бюджетка бик кыйммәткә төшә торган мәхкәмә нәрсәгә кирәк соң ул? !""МИНЕМ САК АСТЫНДА ТОТЫЛУЫМ – СӘЯСИ ӘСИРЛЕК""—2024 елның мартында Русиядә чираттагы президент сайлау узачак. Бу хакта ни уйлыйсыз, ни көтәсез? — Мин үзем президент (Русиянеке) булырга телим һәм бу хакта соңгы сүземдә дә әйттем. Русия президентына намзәт булып теркәлү өчен конституцион хокук бирелүен сорадым. Гәрчә, сайлаучы буларак төп карашым — сайлауларда катнашмау, тавыш бирмәү. Бу бик куркыныч процедура — алты елга бүтән кешегә ышанып ""сайлаганыбыз""ны тапшырабыз. Аны тере итәбез, ә үзебез мәеткә әйләнәбез. Хәзер ул безнең өчен нәрсә теләгәнебезне хәл итәчәк. Бу уңайдан, мин либераль сайлау системы да, тоталитар деспотизм да үсешнең иң югары ноктасында бер нәрсәгә - ""Үлеләр патшалыгы"" башлануга китерә дип саныйм. Шуңа күрә идарә ителә торган күпчелекнең барлыгын тану яхшырак. Шулай булган чакта тумыштан аксөяк булган элита иркен сулап куя алачак һәм әмгыятьне саклаячак һәм үстерәчәк. Шуның өчен генә булса да аксөякләр идарәсенә кайту кирәк. Чөнки социумның нәкъ шул өлеше әхлак принципларын саклаучы булып тора. Рыцарь кодексы булсынмы ул, яки Чыңгызханның ""Яса""сы булсынмы. —Сез мөгаен 2023 елда Башкортстандагы хәлләрне күзәтүне дәвам иткәнсездер. Төбәктәге ел нәтиәләре турында ни әйтә аласыз? — Тикшерү изоляторыннан мин Башкортстандагы хәлләрне күзәтүне дәвам итә алмыйм. Мәгълүмати телевизион каналлардан ""Рен-ТВ"" гына бар, шуны карыйм да. —2024 елның сентябрендә Башкортстан башлыгын сайлау узачак. Бу сайлаудан нәрсә өмет итәсез, ни уйлыйсыз? Республикада ниндидер үзгәрешләр булыр дип уйлыйсызмы? — Республика башлыгын сайлауга Русия президентын сайлауга караган кебек үк карыйм. Мине монда тотуның сәбәбе — анда катнаштырмау. Бу әһәттән минем сак астында тотылуым – сәяси әсирлек. ""ИХТЫЯР КӨЧЕБЕЗНЕ КҮРСӘТМӘСӘК, СУГЫШ УН ЕЛ БАРАЧАК""—Соңгы ел ярым эчендә күпчелек активистлар, журналистлар һәм сәясәтчеләр Башкортстаннан китәргә мәбүр булды. Ничек уйлыйсыз, хәзер республикада оппозиция калдымы, сивил әмгыять институтлары гамәлдәме? — Эзәрлекләнүгә дучар булган активистлар Башкортстаннан китсә дә, мәгълүмат кырыннан китмәде. Мөһаирлектә, киресенчә, аларның куллары һәм телләре чишелде. Шуңа күрә без барыбыз да урыныбызда, ватаныбызда, цивилизацион диалог кырында. —Украинага каршы сугыш ике елга якын дәвам итә. Русиядә калган сугышка каршы активистларны күп елларга төрмәгә хөкем итәләр; илдә төрмә ""халкы"" арта. — Моңа бәйле бик мөһим аңлатма бирәсем килә. 2023 елның 24 июнендә Русия президенты ""Махсус хәрби операциядә катнашкан кешеләрне инаять аваплылыгына тарту үзенчәлекләре турында"" 270 нче федераль канунны имзалады. Бу канунга күрә, махсус хәрби операциядә катнашырга риза булган гаепләнүче инаять аваплылыгыннан, әзадан азат ителә, ярлыкана. Шуңа бәйле рәвештә, мин әза системы эчендә түбәндәгеләрне күзәтәм: прокурорлар гаепләнүчеләрне күп елларга төрмәгә хөкем итүне сорый, ә мәхкәмәләр гаепләү ягы сораганны үти. Мондый мөддәтләрдән соң, күпләр ""махсус хәрби операциягә"" китүне сайлый. Мәрхүм Евгений Пригожинәйткән иде бит: ""ирләрегез һәм абыйларыгызны алуга караганда, тоткыннар яхшырак"". Шуңа тоткыннарны ""кирәкле карар"" кабул итүгә этәрү өчен колонияләрдә тоткыннарның яшәү шартлары махсус начарланырга мөмкин дип куркам. Шул ук вакытта, мин хөкем ителгән хатын-кызларга чик буендагы имереклекне чистартырга тәкъдим итәләр дип ишеттем. Бер аең — ун ай, ә бер елың — 10 ел әза үтәүгә тиң саналачак диләр. Белмим, бу дөресме икән. —Русиядәге хәзерге хәлләр озакка барыр кебекме? Сугыш, репрессияләр һәм Мәскәүнең Украинага каршы агрессиясенең икътисади нәтиәләре турында әйтсәк. — Әгәр без, кешеләр һәм аның иң яхшы вәкилләре, ихтыяр көчебезне күрсәтмәсәк, ""махсус хәрби операция"" ун ел дәвам итәчәк. Гомерның ""Илиада"" әсәрендә безнең хәзерге хәлебез киная телендә сурәтләнә: ""махсус хәрби операция"" вакыты турында да, тарафлар язмышы турында да мәгълүмат бар (""Илиада""да әйтелгәнчә, грекларның Трояны камап алуы ун ел дәвам иткән ред. ). Башкорт халык эпосы ""Урал батыр""да вакыт аралыклары юк, әмма анда иңүче аңлаешлы итеп билгеләнгән. Мин үзем алдан билгеләнеп куелганны үзгәртергә теләдем. Һәм без көч кулланмауны һәм үзара хөрмәтне сайлап инде 2024 елда ук якты чорга керә алабыз. —Яңа елда ил, республика, гаилә һәм дусларыгызга нинди теләкләрегез бар? — Яңа ел теләкләре минем өстә биргән авапларыма үрелгән. Бары тик яхшылык, ирексезләмәү, үзара ихтирам телим. Нәкъ менә бу сыйфатлар — без аларны бергә тупласак — безне күптән көткән яңа искиткеч дөньяга ишекләрен ачачак. Миңа открыткалар, хатлар язучыларга, китаплар һәм ризыклар ибәрүчеләргә мин бик рәхмәтле! Бүгенге көндә миңа открытка ибәрү дә зур батырлык икәнне аңлыйм! Язманың оригиналы: "". Реалии"" Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Тикшерү изоляторында утыручы Рамилә Сәетова: ""Бер караңгылыктан икенчесенә чумдым""",0,analytics,Башҡортостан,8763,https://www.azatliq.org/a/ramila-saetova-ber-qarangiliqtan-ikenchesena-chumdim/32766016.html,2024-01-09T00:00:54+03:00
"Бушкрафт - тәбиғәттә йәшәү сәнғәте, был стилдәге ҡыуыштар тәбиғи материалдарҙан төҙөлә. Оҫтаның әйтеүенсә, төҙөлөш өсөн ул балсыҡ, ботаҡтар һәм ағас ҡабыҡтарын ҡулланған. Дүрт айҙа Алмаз йылы һәм уңайлы йәшәү урыны эшләп ҡуйған, хатта эсендә камин да бар икән.",Ошондай йортта йәшәр инегеҙме?,1,news,Яңылыҡтар,260,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-05/oshonday-yortta-y-sh-r-inege-me-4529175,2026-01-05T15:00:00+00:00
"Сочи кешеләре Сүриягә барганда һәлак булганнарны искә алаӘнкарада Русия илчесен атып үтерү, артистлар һәм журналистлар төяп Сүриягә очкан очкычның имерелеп диңгез төбенә китүе – бу шул Сүрия сугышының нәтиәсе һәм дәвамы инде. Русия Сүрия сугышында катнашмаган булса, аның илчесен дә атып үтермәсләр иде, артистлары да андагы урыс хәрбиләренең рухын күтәрергә бармас иде. Соңгысына аеруча тукталасым килә, чөнки бу бик тетрәндергеч һәм символик мәгънәгә ия бер фаига булды. Урыслар үзләре Хотят ли русские войны? (Урыслар сугыш телиме? ) дигән ырны бик яраталар, аны шушы очкыч һәлакәтендә бөтен составы белән диярлек юкка чыккан Александров ансамбле дә башкара иде. Бу ансамбль, иади төркем булса да, саклану министрлыгына карый, Мәскәү телевидениесе әйткәнчә, Русия гаскәренең символы булып тора. Әйе, урыслар үз илендә сугыш булуын теләми, ә менә башка илләрдә рәхәтләнеп сугыша, яңа төр коралларын да шунда сыный. Сүриядә дә, нигездә, урыс хәрбие һәм урыс коралы сугышты, Асадныкылар урыслар алып биргән Пальмираны да кулда тота алмады. Аның әле тулысынча тетелгән Хәлебе белән дә шулайрак булырга мөмкин. Елдан артык эссе гарәп чүлләрендә канлы сугыш алып барган урыс хәрбиләрен яңа иңүләргә рухландырып тору өчен, Русиядән әледән-әле алар янына күренекле артистлар, сәясәтчеләр, язучылар-журналистлар барып торды, алар исә кире илгә кайтып урыс гаскәриләрен милли каһарман итеп тасвирлап маташты. Ягъни, очкыч-очкыч төялеп Сүриягә очкан бу артистлар һәм журналист-язучылар да үзләренең сүзләре, чыгышлары белән бу сугышта катнаштылар һәм аны хупладылар. Кулларында коралы булмаса да алар – идеологик фронт сугышчылары иде. Һәм алар ырларга-биергә барганда түгел, ә рухи сугышта катнашырга барганда һәлак булды да. Александров исемендәге ансамбль Хәлеб хәрәбәләре уртасында ялкынлы чыгыш ясарга, анда иңү бәйрәме уздырырга тиеш булган. Ягъни, әле иргә дә күмелмәгән мөселман сөякләре өстендә ырларга һәм биергә. Әмма бу булмый калды. Ә хәзергә бөтен дөнья алдында Русиянең символ-тамгалары юк ителә - илчесе, ырчысы, хәбәрчесе, ярдәмчесе. Күп авыру балаларга ярдәм иткән Елизавета Глинка – Доктор Лиза да алар арасында. Әйтерсең, Аллаһ аның мөселманнарга каршы сугыш алып барган урыс хәрбиләре арасында түгел, ә ярдәмгә мохталар, Хәлеб һөүмнәрендә һәлак булганнар арасында хәтер билгесе булып калуын теләгән. Тик һаман үлем белән уйнаучылар, читтә барган шушы рәхимсез сугышларга мәдхия ырлап торучылар бу хәлләргә нәтиә ясый беләме соң? Юктыр, мөгаен, югыйсә, татарларның әннәттәй ирләрен басып алудан башланган бу явызлыклар һаман дәвам итмәс иде. Русия беркайчан үз гаебен таный белми, тәүбә кылмый, кичерү сорамый. Димәк, мондый сугышлар һәм мондый һәлакәтләр әле алга таба да булачак. Фәүзия Бәйрәмова, язучы, әмәгать эшлеклесе""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра",Сүрия сугышы кайтавазы Русиядә ныграк яңгырый,0,analytics,Комментарийҙар,2806,https://www.azatliq.org/a/28198392.html,2016-12-27T01:03:02+00:00
"Тағы ла 46 мәктәптә бөтәһе 133 синыфта дәрестәр туҡтатылған, 12 балалар баҡсаһындағы 15 төркөм шулай уҡ ваҡытлыса ябылған. Быйыл беҙҙә гриптың (32) төрө ҡотора, уны гонконг грибы тип тә атайҙар. Ауырыу ҡаты үтә. Тиҙ арала хәл ауырлаша. Температура 40 градусҡа етә, уны төшөрөүе лә  еңел түгел, тиҙәр. Тән ҡыйралып барғандай тойола, һыҙландыра, баш ауырта. Ҡайһы берәүҙәр, күңеле болғанып, ҡоҫа башлай. Танау тона, йүткертә. Сығанаҡ: Башинформ.",Ҡайһы бер мәктәптәрҙә карантин индерелде,1,news,Яңылыҡтар,443,https://amanat.su/news/novosti/2025-12-16/ay-y-ber-m-kt-pt-rg-karantin-inderelde-4509476,2025-12-16T11:54:00+00:00
"Казан күренешеКазанда озак еллар дәвамында мөселман әмәгатьчелеге тарафыннан Үзәк әмигъ мәчете төзелеше мәсьәләсе күтәреп килде. Ниһаять, 2018 елның октябрендә Татарстан итәкчелеге бу мәсьәләгә үзеннең уңай карашын белдерде. Матбугат чараларында ун мең кешене сыйдыра алучы мәчетнең кайда урнашуы турында төрле фикерләр белдерелде. Казансу буе дигән фикер телгә алынды, ""Ривьера"" күңел ачу комплексы белән ""Казан"" никах сарае арасында булса, шәп диелде. Азино бистәсенең Ломжа һәм Мински урамнары арасындагы мәйданчыкка да туры килер иде дип әйтелде, әйтергә кирәк биредә мәчет салу турында 2012 елгы проект та бар. Тагын бер вариант – Кабан күленә терәлеп торган Казанның меңьеллык бакчасы яки Спартак фабрикасы урыны. Казансу буендагы Кырлай паркы яны дигән фикерләр дә ишетелде. Сүз уңаеннан, Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллин әмигъ-әл-Кабир мәчете, һичшиксез, шәһәр үзәгендә урнашырга тиеш дип белдерде. Югарыда телгә алынган вариантларның үз уңай һәм тискәре яклары бар. Азино бистәсеннән кала башка урыннарның мәйданы бик чикле. Төзелеш мөмкин булса да, мәчеткә бару, машиналарны кую мөмкинлеге чикләнә, юллар тар. Казансу буенда мәчетнең төзелүе су буйлары һәм сулыклар турында кануннарга да бик үк туры килмәскә мөмкин һәм бүгенге киеренке вазгыятьтә бу яңа проблемнарга, хәтта мәчетнең сүтелүенә дә китерергә мөмкин. Азинода халык күп яши һәм Аллаһ йортлары итмәгәне көн кебек ачык, әмма андагы әмигъ мәчете үзәктән ерак һәм шәһәр халкының мәнфәгатен өлешчә генә үтәр дигән шик бар. Өченче һәм дүртенче вариантка күз салсак, болай да парк, сквер, бакчаларга кытлык кичергән Казанның экология системына алар зыян салыр дип уйлыйм. Соңгы арада Русиянең эре шәһәрләрендә парк урынына чиркәү төзү зур низаглар китереп чыгарды, бу диннең абруен төшерә. Казанда да яшеллекне юк итү шәһәр халкының ачуын чыгарды, хакимият белән каршылыкка китерде. Үзәк мәчет тирәсендә шундый гауга кубу төзелешкә зыян китерергә мөмкин. Кирәкме ул безгә? Һич тә юк. Аннары әхлакый яктан да бу дөрес түгел, без табигатькә дә сак карарга тиеш, кешеләрнең фикерләренә дә колак салырга тиеш. Гап-гади әхлакый нормаларны саклау мөһим. Яңа гына тәкъдим ителгән урыннарның берсе – Казанның Яңа бистәсе. Әлеге тәкъдим 8 февральдә Татарстан президенты Рөстәм Миңниханов итәкчелегендәге Казанның тарихи үзәге үсеше комиссиясе үтырышында яңгарыды. Бу вариант социаль челтәрләрдә бәхәс тудырды. Халыкта шик барлыкка килде. Яңа бистә шәһәр чите буларак кабул ителә, аның күп өлешен сәнәгать зонасы, гаражлар, елга портының складлары һәм эчке тимер юллары биләп тора. Бусы – бер. Икенчесе – Яңа бистәдә кеше аз яши, булган мәчетләр дә әлегә тулмый, тагын бер зур мәчет анда нигә дигән сорау туа. Халык өчен бу урын уңайлы түгел, мисал өчен, транспорт начар йөри. Бу шик-шөбһәләр нигезсез түгел. Аларны аңларга, кабул итәргә мөмкин. Шул ук вакытта шуны да ассызыклап китәргә кирәк: Яңа бистәнең Идел буе өлешендә зур ислам финанс үзәге һәм шәрыкъ базары комплексы төзелү планлаштырыла. Проектны Малайзия архитекторлары башкарып чыкты, итәкчесе – Ленар Якупов, ул Рөстәм Миңнехановка күрсәтелеп хуплау алды. Әлеге план нигезендә Яңа бистә Казанның икенче эшлекле үзәгенә әверелергә тиеш, димәк монда килүче, эшләүче, яшәүче халык саны артачак. Идел ягыннан күпкатлы мәхәбәт биналар төзелү Казаныбызга заманча шәһәр ямен өстәячәк дигән өмет бар. әмигъ мәчетнең бу үзәк белән тоташуы, Идел ягыннан күренүе дә бик урынлы булачак. Бу Татарстанда ислам диненә заманча образ тудырачак. Әлеге вакытта ислам финанс үзәге проекты өчен инвестицияләр табылып бетмәсә дә, бистәдә тормыш инде анланды: төзелеш бара, яңартылган юллар, сәнәгать зонасы урынына бизнес үзәкләре булдырыла. Элек зыянлы дип саналган сәнәгать – тун эшкәртү фабрикалары хәзер бер цех зурлыктагы территорияне генә били, ә бу биналарда хәзерге вакытта кибетләр, кече ширкәтләр, балалар өчен күңел ачу үзәге урнашкан. Ягъни, Яңа бистә ирлеге дәүләт, эре ширкәтләр акчасыннан башка үсеш кичерә. Шактый зур мәйданны биләгән елга порты Зөя мультимодаль комплексына күчә башлаячак, бу эш акрынлап башланды да инде. Бу территориядә 10 мең кешелек торак комплексы төзелеше планлаштырылган, ул 6 һектар ирне билиячәк. 2025 елга бистәдә халык саны 40 меңгә итәр дип көтелә. Бу халыкның кимендә бер меңе булса да, мәчеткә йөрер дип фаразлап була. елларда да монда зур торак комлекслары төзү дәвам итәчәк. Порт яны ирлекләре күп фатирлы йортлар төзү өчен бүленеп бирелә башлады. Девелоперлар, ир милеге белгечләре фикеренчә, Яңа бистә ирлеге тиешенчә бәяләнмәгән һәм хәзерге вакытта Казанда ул иң перспектив микрорайон рәтенә керә. Яңа бистә зур транспорт борасы (иңү проспекты, Ямашев урамы) белән тоташа алачак. Бораның дәвамы Борисково бистәсен узып, Яңа бистәгә чыгачак. Бу Казанның генераль планында каралган. Димәк, Үзәк әмигъ мәчетенә барып итү юллары күпкә иңеләя. Мәсәлән, РКБ хастаханәсе ягыннан машинада мәчеткә 10-15 минут эчендә барып итәргә мөмкин булачак. Бу юлдан тиз йөрешле трамвай йөриячәк дип тә әйтеләр. Болар хәл ителсә, транспорт проблемы да юкка чыгачак. Яңа бистә – Казанның тарихи үзәгенә иң якын ирлек, монда әяү 15-20 минут эчендә барып итеп була. Яңа бистә – халкыбызның онытылган хәзинәсе. Кызганыч, күпчелек тарихи-мәдәни ядкәрләр инде сакланмаган, бистәнең татар бистәсе икәнен бары тик өч тарихи мәчет, мәдрәсә, зират һәм татар гимназиясе генә белгертеп тора. Үзәк әмигъ мәчетенең Яңа бистәдә төзелүе Казанда татар тарихын торгызуны да аңлатачак. Мәчет бистә тормышын да аңландырыр иде. Шуны да онытмаска кирәк: кайчандыр татар халкы Идел белән Чулман буйларыннан куылган булган, хәзер монда зур мәчет төзү – ул тарихи гаделлекне дә кайтару булыр иде. Айрат Фәйзрахмановтарихчы, әмәгать эшлеклесе""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра",әмигъ мәчетен Яңа бистәдә төзү кирәк,0,analytics,Комментарийҙар,5717,https://www.azatliq.org/a/29767763.html,2019-02-14T11:23:48+00:00
Доға ҡылыу – дарыу Дөрөҫ туҡланыу – дарыу Йылмайыу – дарыу Йоҡо – дарыу,ДАРЫУХАНАЛАРҘА БУЛМАҒАН ДАРЫУҘАР ИСЕМЛЕГЕ:,0,analytics,Сәләмәтлек,71,https://henek.info/articles/----+-+/2025-01-23/daryuhanalar-a-bulma-an-daryu-ar-isemlege-4092861,2025-01-23T10:00:00+00:00
Әбйәлил районының Асҡарҙағы Таһир Күсимов исемендәге гимназияһының шайморатовсылары йәйге хеҙмәт лагерында ла әүҙем эшләй.,"Уңған да, шәп тә үҙҙәре",0,analytics,Хеҙмәт сиреге,122,https://yanshishma.com/articles/khe-m-t-sirege/2025-07-10/u-an-da-sh-p-t-re-4310263,2025-07-10T17:40:00+00:00
Тырышлыҡтарығыҙ һәм ынтылыштарығыҙ һәр ваҡыт лайыҡлы баһаланһын һәм яңы үрҙәргә өлгәшеү өсөн маяҡ булып торһон. Халҡыбыҙҙың лайыҡлы ҡыҙҙарына тик уңыштар ғына насип булһын.,Рәшит Шәкүров исемендәге стипендия булдырылды,0,analytics,Мәғариф,172,https://uchbash.com/articles/bash-ort-tele-m-bi-te/2026-01-02/r-shit-sh-k-rov-isemend-ge-stipendiya-buldyryldy-4527542,2026-01-02T21:00:00+00:00
"""Үҙем барам һуғышҡа, эҙләп табасаҡмын Алмасымды. Ул иҫән булырға тейеш, әгәр бер-бер хәл булһа, әсә йөрәге һиҙер ине"". Тормош иптәше Айҙарҙы, улы Айгизде лә тартып алды был һуғыш, Алмасы иҫәндер, тик хәбәрһеҙ юғалған, эҙләп табырға кәрәк үҙен. Һөнәре буйынса хирург Рәсимә. үҙ теләге менән барам тиһә, ҡуш ҡуллап аласаҡтар. Ауылда ҙур дауахана булмағас, бына 25 йыл инде фельдшер булып эшләй. .Рәсимә — ҡала ҡыҙы. Ата-әсәһенең берҙән-бер һөйөклө, иркә ҡыҙы булып үҫте, яҡшы уҡыны, мәктәпте тамамлағас, медицина университетына уҡырға инде. Атаһы менән әсәһе ғүмер буйы заводта эшләне, отпускылары ла гел генә йәйгә тура килмәй ине, шуға йәйге каникулдарҙа Рәсимә һәр саҡ ауылда, өләсәһендә булды. Ауылды бик ярата ине, өләсәһе менән күңелле, кистәрен ҡыҙыҡлы әкиәттәр һөйләһә, көндөҙ эшкә, аш-һыу оҫталыҡтарына өйрәтә. — Ҡыҙым, эшләгәнең минең өсөн булһа, өйрәнгәнең үҙең өсөн, бәлки, ауыл егетенә кейәүгә сығырһың, ә ауылда һыйырын да һауа, икмәк тә бешерә белеү кәрәк, — ти торғайны. Фәрештәләрҙең Амин! тигән сағына тура килгәндер инде: икенсе курсты тамамлап, йәйге ялға ҡайтҡанда таныштылар ҙа инде буласаҡ тормош иптәше Айҙар менән. Яңы армиянан ҡайтҡан гармунсы егет бер ҡараштан ғашиҡ иттерҙе. Айҙарҙы ла Рәсимәнең ҡыйғас ҡаштары, ҡуйы бөҙрә сәстәре арбаны. Айҙар армиянан алда Аграр институтта уҡый ине, академик отпуск алып, үҙ йәштәштәре менән барам тип, хеҙмәткә китте. Ҡайтҡас, ситтән тороп уҡыу бүлегенә күсеп, совхозда агроном ярҙамсыһы булып эшкә сыҡты. Рәсимә уҡығанда йәштәр өс йыл ялдарҙа ғына осрашып йөрөнө. Ҡулына ҡыҙыл диплом тотоп сыҡҡан көндө Айҙар ҙур гөлләмә менән ҡаршы алды ла: Рәсимәкәй! Сыҡ кейәүгә миңә! — тине. Рәсимә мөхәббәте хаҡына хирург булыу хыялын да онотоп, ата-әсәһен шаҡ ҡатырып, ауылға кейәүгә сығырға риза булды. Айҙар уны ата-әсәһе йортона түгел, ә үҙенең яңы йортона алып ҡайтты. Сөнки тырышып эшләгәс, совхозда уны ике йылдан агроном итеп үрләттеләр, эш еренән өй төҙөргә бура бирҙеләр. Айҙар бер йыл эсендә дуҫтары, туғандары ярҙамында ҡурсаҡтай йорт һалып та ҡуйҙы, өйҙөң эсендә ванна, бәҙрәф бүлмәләре эшләне, Рәсимәкәйе ҡала ҡыҙы бит, тышҡа бәҙрәфкә йөрөүе ҡыйын булыр, тип уйланы. Матур ғына итеп туй үткәреп, гөрләтеп йәшәп тә киттеләр. Рәсимә ауылда фельдшер булып эшкә урынлашты, ауыл халҡы бик йылы ҡаршы алды йәш белгесте. Мөхәббәттәренең емеше булып, ғаиләгә бәхет өҫтәп, игеҙәк улдары Айгиз менән Алмас донъяға ауаз һалды. Ғүмер бит ул аҡҡан һыу кеүек! Малайҙар икеһе лә яҡшы уҡыны, тәртипле, тәрбиәле булды. Мәктәптән һуң аталары уҡыған институтҡа уҡырға инделәр, тамамлағас, икәүләшеп хеҙмәт итергә, Ватанды һаҡларға киттеләр. Үҙ ваҡытын тултырғас, өс йылға контракт төҙөп, армияла ҡалырға булдылар. Һуғыш башланыр тип кем уйлаған инде. Егеттәр баштан уҡ һуғыштың иң ҡыҙыу еренә эләгә. Мобилизация башланыу менән ире Айҙарҙы ла саҡырҙылар: ярай, барайым, бәлки, уландарымды күрермен, тип китте. . Тик шул китеүҙән ҡайта алманы шул, өс айҙан һуң батырҙарса һәләк булды тигән хәбәре килде. Айҙарҙы ауылға алып ҡайтып ерләгәндән һуң бер аҙнанан тағы яман хәбәр килде: Айгиз улы геройҙарса һәләк булған. Нисек шул ваҡытта Рәсимәнең йөрәге шартламағандыр. Илай торғас, күҙ йәштәре бөттө, күңелендә бушлыҡ урынлашты. Әммә, Алмас улым бар бит әле, уның хаҡына ныҡ булырға, бирешмәҫкә кәрәк, тип уйланы. Тик бына бөгөн военкоматтан шылтыраттылар: Алмас улығыҙ хәбәрһеҙ юғалған, — тинеләр. Бына шунда инде ул ныҡлы ҡарар итте: юҡ, ул бирешмәйәсәк, һуғышҡа үҙ теләге менән барырға, медсестра йәки хирург булып. Рәсимә тиҙ арала мал-тыуарын, ҡош-ҡортон күршеләренә таратып бирҙе, иҫән-имен ҡайтһам, яңынан донъя йыйырмын әле, тине. Уны, һорауы буйынса, Алмасы хеҙмәт иткән часҡа ебәрҙеләр. Рәсимә унда көн-төн тип торманы, һалдаттарҙың һәр береһен улдары кеүек итеп тәрбиәләне. Ҡайһы саҡта ауыр операциялар ҙа эшләргә тура килде. Килеү менән Алмасын эҙләне, һорашты: ҡасан, ҡайҙа юғалған, кемдәр менән бергә булған? Ә ул ваҡытта яралы Алмасты бер украин ҡатыны, урманда табып, өйөнә алып ҡайтып, йәшереп дауалаған. Үҙенең улы шул һуғышта вафат булған, шуға Алмасты улы һымаҡ күреп тәрбиәләгән. Тик ул хәтерен юғалтҡан була, шуға һауыҡҡас та тағы бер нисә ай яҡшы күңелле Таня апайҙа йәшәй, ихата тирәһендә ярҙам итә. Ҡатын уға Иван тип өндәшә. Ә шулай ҙа үҙе, был урыҫ түгелдер, ҡап-ҡара сәсле, ҡара күҙле, башҡорт йәки татар егетелер, тип уйлай. Алмастың әсәһе хеҙмәт иткән хәрби часть шул ҡасаба эргәһендә генә, ул магазинға шунда йөрөй. Бер ауыл буйлап үтеп барғанда ихатала утын ярып йөрөгән Алмас улын күреп ҡалды ла, йүгереп барып, улын ҡосаҡлап алды. — Улым, Алмасым минең, улыҡайым! Бына мин һине таптым, — тип, шатлығынан илай башланы. Тик егет әсәһен таныманы. Был күренеште күҙәтеп торған Таня апай, яндарына килеп, бар хәлде һөйләп бирҙе. Рәсимә, шатлығынан Таняны ҡосаҡлап, рәхмәттәрен уҡый-уҡый, илауын дауам итте. Кис көнө Таня апайҙың өйөндә йоҡларға ятыр алдынан Рәсимә улына бәләкәй сағында йырлаған сәңгелдәк йырын йырланы. Ә иртән инде Алмастың хәтере ҡайтҡан ине. Бына шулай ҙа була икән: әсәйҙең бишек йыры мөғжизә тыуҙыра. Таня апайға күп рәхмәттәр әйтеп, Алмастың хеҙмәт иткән еренә барып, медицина тикшереүҙәре үтеп, осрашҡанға бер ай тигәндә ауылдарына ҡайтып киттеләр. .Шулай ул — балаһының иҫән икәнен әсә йөрәге һәр саҡ һиҙә, әсәнең генә бишек йыры хәтерҙә ҡала, йәшәргә көс бирә. Илгизәр Шәйәхмәтов, Стәрлетамаҡ физик культура колледжы студенты.",Бишек йырының көсө,0,analytics,Ижад,5325,https://amanat.su/news/izhad-omary/2026-01-13/bishek-yyryny-k-s-4547674,2026-01-13T10:30:00+00:00
"Кырымда узган тентүләрнең берсе, архив фотосыфикерләрАннекияләнгән Кырымның Бакчасарай шәһәре һәм Бакчасарай районында 24 август иртәнге якта Русия куәт оешмалары тентү уздырган дип хәбәр итә ""Кырым теләктәшлеге"" берлеге. Иртәнге сәгать дүрттән тентү Руслан Асанов, Сейдамет Мустафаев, Рэмзи Неметулаев, Абдулмеджит Сейтумеров, Аметхан Умеровһәм Эльдар Якубовйортларына килгән диелә. Ахметхан Умеров йортына янына килгән авдокат Эдем Смедляевнытентү узган урынга кертмәгәннәр. Активистлар белдерүенчә, тентүләрдән соң Мустафаев, Сейтумеров, Ниметулаев һәм Якубовны Акмәчеттәге Русия ФСБ идарәсенә алып киткәннәр. Якубовны тентү вакытында ФСБ хезмәткәрләре укыган беркетмәдә Русия инаять кодексының 205.5 маддәсе (Террорчылык оешмасы эшчәнлеге оештыру һәм мондый оешма эшчәнлегендә катнашу) турындаа белдергәннәр. Бу хакта Эльдар Якубовның хатыны Айше хәбәр иткән. ""Ирем аларга ишекне үзе ачты, алар керү белән безнең телефоннарны таләп итте. Аннары тентү турында беркетмәне кычкырып укыдылар, анда 205.5 маддә турында әйтелде, берничә фамилия саналды. Тентү уздырдылар, иремнең паспортын һәм белеме турында документларны, аның телефонын һәм ике планшетны алдылар"", дигән Айше Якубова. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Кырымтатарлар йортларында тентү узган, тоткарланучылар бар",1,news,Яңылыҡтар,1282,https://www.azatliq.org/a/32562696.html,2023-08-24T08:38:37+00:00
"Һәр яҡлап үҫешкән уңышлы шәхес формалаштырыуға йүнәлтелгән маҡсатыбыҙ профилле белем биреү, социаль практикалар (үҙидарала ҡатнашыу, башланғыс синыфтарҙа тьюторлыҡ), ресурс үҙәге, дистанцион белем биреү кеүек моделдәр аша тормошҡа ашырыла. Өфө Фән һәм технологиялар университетының Нефтекама филиалы менән берлектә башҡарылған башҡорт теле һәм әҙәбиәтен тәрәндән өйрәнеү буйынса проект, Башҡортостан Республикаһы Мәғарифты үҫтереү институты менән берлектә төҙөлгән «Туған тел һәм туған әҙәбиәт буйынса белем алыуҙың сифатын күтәреү сараһы булараҡ лингво-тыуған яҡты өйрәнеү проект эшмәкәрлеге» тип аталған инновацион майҙансыҡ берҙәм белем биреү мөхитен тыуҙыра. Инновацион майҙансыҡтың нигеҙендә уҡыусыларҙы проектлау технологияларын әүҙем ҡулланыу өсөн төрлө кимәлдәге эҙләнеү эштәренә йәлеп итеү ята. Маҡсаты: туған тел һәм туған әҙәбиәт предметтары буйынса уҡыу сифатын күтәреү. Башҡортостан Республикаһының төньяҡ-көнбайыш төбәгенә хас булған көнүҙәк мәсьәлә – башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү, һәр балала халҡыбыҙҙың мәҙәни мираҫына хөрмәт һәм һөйөү тәрбиәләү һәм башҡа бихисап проблемалар – бөтөн эшмәкәрлегебеҙ менән бәйле алып барыла. Ошо юҫыҡта туған телебеҙ ҡиммәттәрен һаҡлау, популярлаштырыу маҡсатында бер нисә йыл рәттән бойомға ашырылған «Тел яҙмышы – милләт яҙмышы» проектының төп маҡсаты яңыртылған федераль белем биреү стандарттары талаптарына яуап бирә: ул, беренсе сиратта, тәрбиә бирә. Шулай итеп, башҡорт гимназияһында туған башҡорт телен һәм әҙәбиәтен уҡытыу яңыртылған федераль белем биреү стандарттарына ярашлы тулы кимәлдә ойошторола. Уҡыусыларҙа туған телгә ҡарата тәрән ҡыҙыҡһыныу уятыуға, илһөйәрлек, халҡыбыҙҙың йолаларына, мәҙәниәтенә хөрмәт тәрбиәләүгә йүнәлтелгән системалы һәм комплекслы эштәр киләсәктә лә дауам итәсәк. Балаларҙы белем алыуға, тормошта уңышҡа өлгәшеү юлдарын өйрәнеүгә мотивациялау юлдары дәрестәр һәм кластан тыш сараларҙың бихисап моделдәрен ҡулланыу аша алып барыла. Беҙҙең «Илгиҙәрҙәр» театр студияһы ысын мәғәнәһендә ил гиҙә, сөнки унан, Башҡортостан һәм Рәсәй театр вуздарын тамамлап, уңышлы ғына хеҙмәт итеүсе артистарыбыҙ үҫеп сыҡты. Беҙ улар менән хаҡлы рәүештә ғорурланабыҙ. Бына инде 10 йылдан ашыу башҡорт телендә уйнаған «Балаяндар» КВН командаһы бөгөн республикабыҙҙа мәктәп уҡыусыларының КВН-ында лидер дәрәжәһенә тиклем күтәрелде. Ижади, эстетик зауыҡ тәрбиәләүҙә хеҙмәттәшлектең һөҙөмтәле юлдары Нефтекама ҡалаһы башҡорттары ҡоролтайы, Нефтекама дәүләт филармонияһы, Тыуған яҡты өйрәнеү музейы, «Урал» халыҡ үҙәге һәм Халыҡтар мәҙәниәте үҙәге кеүек ойошмалар менән тығыҙ бәйләнештә бойомға ашырыла. Киләсәк быуынға белем һәм тәрбиә биреүҙә балаларҙы физик яҡтан сыныҡтырыуҙы ата-бабаларыбыҙҙың изге аманаты тип ҡабул итәбеҙ. Шуға күрә гимназияла милли спорт төрҙәренә ифрат ҙур иғтибар бүленә. «Берҙәмлектә — көс» тигән девиз ҡала спорт мәктәбе, «Ягуар» кеүек ойошмалар менән берлектә дөйөм маҡсатҡа ирешеү юлын асты һәм был хеҙмәттәшлек «Мәргән уҡсы», «Милли көрәш» секцияларының сәскә атыуына килтерҙе. Улар халҡыбыҙҙың тарихи йәшәү рәүешен сағылдырыу, уны балаларыбыҙға еткереү һәм өйрәтеү йәһәтенән республикабыҙҙа киң популярлыҡ алған спорт төрҙәренә ылыҡтырыу маҡсатынан ойошторолдо. Бында малайҙар менән бер юлы ҡыҙҙар ҙа теләп шөғөлләнә. Мәрйәм Бураҡаеваның республика программаһын бойомға ашырған «Йәйләү» йәйге ял лагерында ла йыл һайын 50-нән ашыу бала ял итә. Лагерҙағы һәр сара халҡыбыҙҙың меңәр йыллыҡ тарихи-мәҙәни тормошон заман күҙлегенән өйрәнеүгә йүнәлтелгән. Гимназистарҙы халҡыбыҙҙың тарихи, мәҙәни үткәне менән тәрбиәләүҙең тағы бер һөҙөмтәле ысулы — ул музей. Беҙ уға бик мәғәнәле атама бирҙек — «Аманат». Тыуған яҡты өйрәнеү балаларҙы фәнни-эҙләнеү эшенә йәлеп итеүҙә төп ролде үтәй, тиһәк, хата булмаҫ. Бының өсөн музейҙа илебеҙ тарихындағы төрлө ваҡиғаларҙың шаһиты булған шәхестәр, һуғыш ветерандары менән осрашыу кисәләре ҙур әһәмиәткә эйә. Медиаүҙәк – уҡыусыларҙың проекты. Ул — гимназия гәзите, мәктәп телевидениеһы. Мәктәп гәзите – илһөйәрлек, әүҙем гражданлыҡ позицияһын тәрбиәләүсе, белем алыуға этәргес биреүсе заманса сара. Гимназияла илһөйәрлек тәрбиәләү мөһим урын биләй. Был тәңгәлдә Рәсәй именлек хеҙмәте системаһы менән хеҙмәттәшлек булдырылыуға ун йылдан ашыу ваҡыт үтте. Шул арала ике-өс быуын йәш кадеттар әҙерләнде. Бөгөн улар Рәсәй вуздарында белем ала. Республика программаһына ярашлы «Шайморатовсылар» проектын бойомға ашырыу ҙа Нефтекама ҡалаһы хәрбиҙәре менән берлектә алып барыла. Нефтекама ҡалаһының Башҡорт гимназияһы бөгөн – белемлелек, ғилемлелек, күркәмлек, уңайлылыҡ һәм гүзәллек усағы. Башҡорт гимназияһы коллективының ата-әсәләр һәм уҡыусылар ҡатнашлығында мәғарифты, милли мәҙәниәтте үҫтереүгә индергән өлөшө баһалап бөткөһөҙ ҙур. Гүзәл Ғайсина, Нефтекама Башҡорт гимназияһының башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы.",Башҡорт гимназияһы - Нефтекама ҡалаһының йөҙөк ҡашы,0,analytics,Йәмғиәт,4744,https://amanat.su/articles/common_material/2025-03-21/bash-ort-gimnaziya-y-neftekama-ala-yny-y-k-ashy-4161292,2025-03-21T09:00:00+00:00
Сегодня на еженедельном оперативном совещании правительства в ЦУР Глава РБ Радий Хабиров поручил руководителям районов и городов республики внимательно изучить новые нацпроекты.,На реализацию проектов будут выделяться огромные средства из бюджета РФ,1,news,Яңылыҡтар,177,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-03/na-realizatsiyu-proektov-budut-vydelyatsya-ogromnye-sredstva-iz-byudzheta-rf-3796683,2024-06-03T17:16:46+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырШулай ук башкортстаннардан кесә телефоннары, көймәләр, мопед, бензин пычкылары тартып алып фронтка ибәргәннәр. Нигездә исерек килеш машина йөртеп кабат тотылган кешеләрнең яки зур бурычлары булганнарның милкен тартып алулары әйтелә.2022 елның февралендә Мәскәү Украинага һөүм иткәннән бирле Башкортстанда бурычлары булган кешеләрдән 101 машина, 24 кесә телефоны, 12 бензин пычкысы, тугыз көймә, өч мопед һәм бер мотоцикл тартып алып, аларны фронтка ибәргәннәр. Бу хакта республиканың мәхкәмә приставлары хезмәтендә -гаиткергәннәр. ""Милекне ""махсус хәрби операция"" (Украинадагы сугышны Русия хакимиятләре шулай дип атый) ихтыялары өчен дип тартып алу карары Русия саклану министрлыгы белән килештереп кабул ителә. Милкен кире кайтарырга омтылучылар булмады"", дип аңлаткан -га Башкортстан приставлары. Нигездә исерек килеш машина йөртеп кабат тотылган кешеләрнең яки зур бурычлары булганнарның милкен тартып алуларын да әйткәннәр. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстанда мәхкәмә приставлары бурычлы кешеләрдән йөзләп машина тартып алып сугышка ибәргән,1,news,Яңылыҡтар,997,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanda-mahkama-pristavlari-burichli-keshelardan-yozlap-mashina-tartip-alip-sugishka-jibargan/33314479.html,2025-02-14T09:41:09+03:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстан авыл хуалыгы министры Илшат Фәзрәхмановхөкүмәт киңәшмәсендә чәчү эшләре турында хисап тоткан һәм республикада чәчү 90 процентка төгәлләнде дигән. Чәчүдән соң булган кыраулар аркасында игеннәргә 590 миллион сум зыян килде, 91 мең һектар игенне яңадан чәчәсе булачак дигән ул. Бу хакта ""Аспекты""яза. Шул уңайдан министр республика башлыгы Радий Хәбировкамөрәәгать иткән һәм Башкортстанның 31 районында гадәттән тыш хәл кертүне сораган. Соңрак игеннәр үлгән районнарда гадәттән тыш хәл кертеләчәгеиткерелде. Шул ук вакытта Татарстан игеннәрен дә кырау сугуы хәбәр ителде. 30 мең һектар иргә зарар килгән. Иң зур югалтулар Ютазы районында – анда тишелеп чыккан игеннең 95 проценты зарарланган, дипхәбәр ителә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Башкортстанда 91 мең, Татарстанда 30 мең һектар игенне кырау суккан",1,news,Яңылыҡтар,839,https://www.azatliq.org/a/32422467.html,2023-05-22T10:55:17+00:00
"Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров хөкүмәттең оператив кәңәшмәһендә Ҙур һәм татыу ғаилә йылы саралары планын әҙерләргә ҡушты. – 2026 йылды беҙ Ҙур һәм татыу ғаилә йылы тип иғлан иттек, саралар планы кәрәк. Рәсәй президенты 2026 йылды Халыҡтар берҙәмлеге йылы тип билдәләне, – тине республика етәксеһе. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Радий Хәбиров республика халҡын Яңы йыл менән ҡотланы һәм  2026 йылды ғаиләләргә бағышларға тәҡдим итте. Ләйлә Аралбаева",Ҙур һәм татыу ғаилә йылы,0,analytics,Мәҙәниәт,445,https://shonkar.com/news/culture/2026-01-13/ur-m-tatyu-ail-yyly-4535500,2026-01-13T12:50:00+00:00
"Шунан икенсе ағай, уның һөйләп бөткәнен көтөп тә тормай: — Нишләп уны тай булған ваҡытында уҡ өйрәтмәгән икән? Саҡ тотоп алдыҡ, уныһы ла октябрҙең туң ерендә бишебеҙҙе, ыһ та итмәй йығып, арҡаны менән ҡуша һөйрәп алып йөрөнө. — Шунан эйәләштерә алдығыҙмы? — Бишебеҙ бер Ҡотләхмәттәй була алмайбыҙмы ни? – Ағай һыр бирмәҫкә тырышып, хатта эйәген өҫкә күтәреп ебәрҙе, унан һүҙен дауам итеп. – Айғырҙың арҡаһына ике тоҡ таш һалып, аҙбарына индереп, бәйләп ҡуйҙыҡ. Ҡытығы бөткәнсе торһон әйҙә шунда! Атайым: — Эх, һеҙ. Ҡотләхмәткә һүҙ тейҙермәгеҙ! Бишегеҙҙең йөрәгегеҙҙе бергә ҡушһаң да уның шикелле ололоҡҡа етмәйҙер әле, – тине лә юлды ары дауам иттек. Атайымдың әйткән һүҙҙәре нишләптер минең эсемдәге тыныслыҡты урланы. Өндәшмәй генә бара торғас, һорамайынса булдыра алманым. — Атай, һин ниндәй Ҡотләхмәт тураһында әйтә инең? Шундай ҙур йөрәкле кем булған ул? Беҙҙең ауылда ундай исемле бер кеше лә юҡ, шикелле? Атайым, бер аҙ һүҙһеҙ барғас: — «Кутлахметовская рука»ны ишетмәнеңме ни? — Юҡсы, атай. — Ҡотләхмәт тигән кеше күптән беҙҙең ауылда юҡ инде ул. Был хәл бик борон булған, ҡартатайың да ул ваҡытта тыумаған булған әле. Мин дә, түҙмәйенсә, атайымдың һүҙҙәрен бүлдереп: — Һөйлә, атай, һөйлә әле. Минең дә ул тарихты белгем килә, – тинем. — Ҡотләхмәт олатай әсәйең яғынан беҙгә туған да булып сыға. Кәүҙәгә бейек, киң яурынлы, көсө ташып торған, ҡурҡыу белмәҫ, аҡыллы, зиһенле һәм изге йөрәкле батыр булған ул. Элек ябай кешеләр ғаиләһен аҫрар өсөн байҙарға хеҙмәт иткән. Ҡотләхмәт тә шулар рәтенән булған, сөнки уның да күҙ терәп торған бәләкәй балалары булған. Ауылдағы байҙар ауылдаштарын рәнйетмәгән, ә бына күрше ауылдарҙың ҡайһы бер урыҫ-сыуаш байҙары: «Бына игенебеҙҙе сәсеп-урып бирһәгеҙ, бер баш эре мал бирәм», – ти ҙә, көҙ етһә, бер нәмә лә түләмәй, ябай халыҡты ҡыйырһыта икән. Бындай хәлдәр йыш ҡабатлана башлағас, Ҡотләхмәттең йөрәгендә тыныслыҡ бөткән, ауылдаштары өсөн ҡайғыра башлаған. Ниндәй бай ҡайһы ғаиләгә күпме бурыслы икәнен һорашып белгәс, төнөн шул байға барып, вәғәҙә иткән малын һарайында уҡ һуйып, йә диуарға, йә бағанаға ҡанлы усы менән тамға һалып, кәмһетелгән ярлы ғаиләнең тупһаһына баяғы иттәрҙе элеп киткән. Он бирергә вәғәҙә иткән икенсе байға барып, әллә нисә тоҡ онон елкәһенә һалып, онло усы менән келәтенә тамға һалып, ярлы ғаиләнең тупһаһына ташыған. Күпме тейеш булғандар, шул сама ғына алған, артығына ҡул һуҙмаған. Ә иртәгәһенә иртәнсәк йоҡоларынан уянып сыҡҡан байҙар үҙ диуарында, бағанаһында, келәттәрендә ҡанлы-онло тамғаны күргәс, иң тәүҙә ҡоттары осҡан. Осмаҫ ерҙән осор шул, шундай ҙур кәүҙәле Ҡотләхмәт батырҙың усы ла бит ат башындай ҙур булған. Бар халыҡ был кемдең эше икәнен шунда уҡ төшөнгән. Байҙар иң тәүҙә үс алырға уйлап та алған, әммә бындай ҙур услы тамғаны күргән һайын, ҡаушап, үҙ ғәйептәрен танып, бер ни өндәшмәгәндәр. Ә ябай халыҡ Ҡотләхмәткә рәхмәтле булып, уны ҙурлап «Ҡотло ҡул Ҡотләхмәт», тип атай башлаған. Күрше ауылдарҙың урыҫ-сыуаш байҙары иһә үҙ аҙбарында бындай тамғаны күрһә: «Ох, Кутлахметовская рука», — тигәндән ары бер ни ҙә өндәшә алмаған. Әммә улар араһында ла үс алырға теләгән, һаран ғына, яһил бер бай ҙа булған. Ул инде нисек тә булһа Ҡотләхмәтте тотоп язаларға, тигән уй менән көн һайын башын ватып йәшәгән. Бер ваҡыт, ниһайәт, бер ҡарарға килеп, йыуан бүрәнәләрҙән ҙур бер һарай буратҡан. Тышынан һәр бер мөйөшөнә беләк йыуанлыҡ сынйырға быҙау ҙурлыҡ дүрт эт бәйләткән. Ишектәренә ҙур йоҙаҡтар ҡуйҙыртҡан, ә уның эс яғына айыу, бүре ҡапҡандарын һалдыртып, ялы тубығына төшөп, үҙе ялтырап торған шәп юрғаны беләк йыуанлыҡ сынйыр менән бәйләтеп ҡуйған. Шунан ул үҙенең ярандары аша: «Шул бай бер ярлы ғаиләгә юртаҡ бурыслы икән, шуны бирмәҫ өсөн яңы һарайына бикләп тота», — тигән хәбәр тараттырған. Байҙың ҡуштандары Ҡотләхмәт батырҙы тотор өсөн һарай янында көн-төн уны көтә башлаған. Ул иһә юҡ та юҡ икән, ә байҙың юрғаһы, һоло ашап тороп, һимергәндән-һимерә, ти. Ахыр сиктә килмәҫ ул, тип уйлағандар һәм һарайҙы ҡарауылламай башлағандар. Әммә ҡышҡы бер иртәлә, ҡараһалар, баяғы яңы һарайҙың тышында «Кутлахметовская рука»ның ҡанлы тамғаһы тора, ти. Быны күргән бай һиҫкәнеп киткән, шунан көлөп ебәргән. — Ә, ул бит беҙҙең юрғаны урлай алмаған, бары тик тамғаһын ғына һуғып ҡасып киткән, тигән. Был һүҙҙән эргәһендәге ялсылары аптырап ҡалған, сөнки Ҡотләхмәттең ҡулы һуғылған ерҙә мал булмаҫын күптән аңлағандар. Әммә бай, улар янына килеп: — Бына, күрәһегеҙме, быҙау ҙурлыҡ дүрт этем дә, ауыҙҙарын ялап, бәйле ята. Ә йоҙаҡ шул килеш бикле тора. Шулай булғас ул урлай алмаған, бары тик тамғаһын ғына һуғып ҡасҡан, тигән. Шунан араларынан берәүһе: — Бай ағай, эттәр янына килә алмағас, нисек ул, ишеккә етеп, тамғаһын һуҡҡан һуң? — тип һораған. — Бар асығыҙ, ҡарағыҙ! Минең юрғам шунда тора. Ә һеҙҙең Ҡотләхмәтегеҙҙең йөрәге сысҡандыҡына ла етмәй, – тигән бай эре генә. Шунан ишектәрҙе асып ебәрһәләр, байҙың маҡтаған юрғаһынан елдәр иҫкән, ти. Быны күргән һаран ергә ултыра төшкән. Улым, нисек уйлайһың, ул юрғаны Ҡотләхмәт нисек алып сығып киткән? — тип һораны ағайым. — Әллә, атай? Белмәйемсе. Берәй хәйлә менән алғандыр? — Эйе, улым, тап шулай! Ҡотләхмәт батыр изге йөрәкле генә түгел, ул аҡыллы, көслө лә булған. Байҙың һаҡсылары, уны оҙаҡ көтә торғас, бүтән килмәҫ инде, тип, иғтибарын кәметкән. Шуны ғына көткән Ҡотлоәхмәт, тоҡ менән ит йөкмәп килеп, һәр бер эткә өлөш бүлгән. Улары, тәмле ризыҡҡа ҡәнәғәтләнеп, бер тауыш та сығармаған. Унан инде Ҡотләхмәт, диуар буйлап менеп, һарай ҡыйығының бер яҡ ситен эскә төшөргән. Һоло ашап торған йылҡының сынйырын диуарҙан йолҡоп алып, шул сынйыры менән атты эскә төшкән ҡыйыҡ таҡтаһы буйлап һөйрәп мендереп, теге яғына елкәһенә һалып төшкән. Эттәр ашаған ҡанлы итенә ҡулын буяп, диуарға тамғаһын баҫып, баяғы юрғаға атланып, ялған хәбәрҙә әйтелгән ярлы ғаиләнең йортона барып, ҡоймаһына уны бәйләп китә. Бынан һуң байҙар бер кемде лә йәберләмәй башлай. Ә Ҡотләхмәттең ҡотло ҡулы хаҡында иҫтәлек һаман да йәшәй. — Атай, беҙҙең Ҡотләхмәт олатай үҙе бер башҡорт Робин Гуды булған икән. — Шулай, улым! Һиндә һәм һәр бер туғаныңда ла, һәр башҡортта ул ғәҙеллек ҡаны бар. Көслө булһаң — берҙе еңерһең, ә изге йөрәкле, белемле булһаң — меңде еңерһең! Тимур РӘХМӘТУЛЛИН.",Ҡотло ҡул Ҡотләхмәт,0,analytics,Хикәйә,6109,https://amanat.su/articles/s-sm-r-r/2025-12-10/otlo-ul-otl-hm-t-4501271,2025-12-10T15:21:00+00:00
"-вакансиялар  баҙарында яңы башлаған белгестәр бик күп, ә ундай компаниялар әҙ. Республикаға ситтән кешеләр бик күп килеп, унда урынлашасаҡ, ә Өфөнән сыҡҡан ябай белгестәргә ундай компанияларға нисек урынлашырға? Мин Башҡортостан патриоты, минең өсөн һәр саҡ беҙҙә йәшәүселәр беренсе урында буласаҡ. Бер ҡасан да беҙҙең студенттар өсөн эш урындары кәмемәйәсәк, ныҡышмал булығыҙ, бер ерҙә килеп сыҡмаһа, икенсе ергә барығыҙ, - тигән кәңәш бирҙе ресспублика етәксеһе.",Радий Хәбиров студенттар менән осрашты,1,news,Яңылыҡтар,465,https://bashkizi.ru/news/novosti/2025-03-06/radiy-h-birov-studenttar-men-n-osrashty-4147805,2025-03-06T20:11:00+00:00
"«2026 йылдың 1 февраленән 40-тан ашыу түләү, пособие һәм компенсация индексациялана. 2026 йылда индексация коэффициенты 1,056 тәшкил итә, шуға ярашлы түләү 5,6 процентҡа арта», - тиелә Рәсәйҙең Хеҙмәт министрлығы белдереүендә. Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең «2026 йылда түләүҙәрҙе, пособиеларҙы һәм компенсацияларҙы индексациялау коэффициентын раҫлау тураһында»ғы ҡарар проекты йәмәғәтселек тикшереүенә тәҡдим ителгән, тип аңлатма бирҙеләр матбуғат хеҙмәтендә. Атап әйткәндә, беренсе бала өсөн Әсәлек капиталына сертификат суммаһы 38,6 мең һумдан ашыуға 728 921,9 һумға тиклем арта. Икенсе бала тыуғанда ғаиләгә өҫтәмә 234 321,27 һум түләнә. Әгәр ғаилә беренсе балаға Әсәлек капиталын алмаған икән, уның күләме 963 243,17 һум тәшкил итәсәк. Шул уҡ ваҡытта уҙған йылдарҙа сертификат алған һәм файҙаланылмаған аҡсаларының бер өлөшө ҡалған ғаиләләр өсөн дә сумма арттырыла. Бала тыуғанда бирелгән пособие 28,5 мең буласаҡ. Хеҙмәт геройҙарына һәм «Герой-әсә» исеменә лайыҡ булған ҡатын-ҡыҙҙарға айлыҡ түләүҙәр 76,5 мең һум тәшкил итәсәк. Бынан тыш, февралдән ветерандарға һәм инвалид граждандарға түләүҙәр, бала тәрбиәләгән өсөн пособие, айлыҡ страховка түләүе, эшһеҙлек буйынса пособие һәм башҡа социаль ярҙам саралары индексациялана.",Социаль түләүҙәр арта,1,news,Яңылыҡтар,1230,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-17/sotsial-t-l-r-arta-4540722,2026-01-17T19:00:00+00:00
"Яғымлы, итәғәтле, ысын мөслимә Ишбикә апай менән һүҙҙәребеҙ килешеп, байтаҡ серләштек. Аҙаҡ ул алдыма ҙур бер фотоальбом килтереп һалды. - Минең бөтә тормошом ошонда сағыла, - тине. Тәүге биттән миңә иҫ киткес сибәр ҡыҙ йылмайып ҡарай. Нур сәсеп торған ҙур ҡара күҙҙәр, һыҙылып киткән ҡыйғас ҡара ҡаш, ап-аҡ түңәрәк йөҙ, ынйылай теҙелеп киткән тештәр, ике ҡалын толом үреп төшөрөлгән, ҡупшы буй-һын. Һинме был, Ишбикә апай? - тим, әле лә матурлығын юғалтмаған апайға һоҡланып ҡарап. 19 йәшлек сағым, -ти ул һәм хәтирәләргә төшөп китә. - 1950 йыл. Баймаҡ баҙарына барҙым. Баҡһаң, Мөжәүир хәҙрәт тә бында килгән икән. Мине күреп ҡалды ла (бер саҡ балалар йортонда миңә бетеү яҙып биргәйне): - Балам, эргәмә кил әле, - тип мине саҡырып алды. - Теге саҡта яҙып биргән бетеүҙе юғалттың инде, ә? - тине. - Мин һиңә уны мунсаға тағып бармаҫҡа ҡуштым, ниңә әйткәнде тыңламаның? Оялдым, ҡыҙарындым, бетеүен юғалтҡанды ҡайҙан белде икән тип аптыраным. - Һиңә, ҡыҙым, бетеүһеҙ йөрөргә ярамай, Манһырға килеп сыҡ, һаҡлап йөрөтөр булһаң, тағы яҙып бирермен, - тине. Тиҙ генә барып булманы, йылдар үтеп китте. Йәшлек менән хәҙрәттең ниндәй илаһи зат икәнлеген дә аңлап етемәгәнмендер, ахырыһы. 1963 йыл. Хәҙрәт ҡартайған, туҡһанға яҡынлап килгән сағы. Шулай ҙа бер-ике генә күрһә лә ул мине таныны. Килдеңме, балам, - тине. - Мине генә көтөп ултырғандай ихлас ҡабул итте. - һиндә боҙом бар, бәлки, кешеләрҙең һоғо тейгәндер, - тине. Ул миңә өскөлләп тегелгән бетеү һондо: Ал, балам, бөгөн бында юлланырыңды белеп, яҙып әҙерләп ҡуйғайным, - тине. Шунан тоҙ, сәй, һабын өшкөрөп бирҙе. Ишбикә апай, был осрашыуға 43 йыллап ваҡыт үтһә лә, шул саҡтағы хәҙрәттең әйткән һәр бер һүҙен онотмайынса, йөрәк түрендә һаҡлай икән. Ул дауам итте: Балам, һине кеше һөйләр, урынһыҙ рәнйетергә тырышыусылар булыр, - тине олатай. Ниңә улай? - Бер ни аңламайым. Һин-Аллаһы Тәғәләнең һөйөклө ҡоло. Раббыбыҙ һиңә Таһирҙың һөйгәне Зөһрәнекенә тиң матурлыҡ биргән. Матур гөлгә күҙ тейеүсән. Яман күҙ кешене генә түгел, хатта ағасты ҡорота. Минең әйткәнде онотма: кеше һөйләй тип һүҙ ҡыуып йөрөмә, яманлап һөйләһәләр ҙә, маҡтап һөйләһәләр ҙә, мине иҫкә алғанығыҙ өсөн рәхмәт, тиң дә кит тә бар. Ҡабатлап әйтәм, тине ул, һин Алланың яратҡан бәндәһеһең. Белмәйем инде, олатай, -тим ул әйткән һүҙҙәрҙең мәғәнәһенә лә төшөнөп етә алмай. Балам, мин барыһын да белеп ултырам, - тине хәҙрәт. Ул минең етем үҫеүемде лә, иремдең ниндәй холоҡло икәнен дә, үгәй ул үҫтереүемде лә әйтеп бирҙе. -     Яҙмыш һиңә һынауҙарҙы күп ебәрер. Яратҡан ҡолон ул шулай һынай. Сабыр ит, түҙ! Хоҙай һиңә маңлай бәхете бирһен! Маңлай бәхете. Был һүҙҙең мәғәнәһен дә мин яңы аңланым. Бетеүен юғалтманыңмы? Юҡ, икенсеһен күҙ ҡараһындай һаҡланым. - Апай бетеүҙе ҡулына алып күрһәтте, - Ҡырҡ өс йыл тағам. Ул мине, ысынлап та, һаҡлай. Хәҙрәт мине ауыр яҙмыш көткәнен алдан белгән, күрәһең. Бетеүен биреп тәҡдиремде еңеләйтергә иткән ул. Бер-бер артлы дүрт баламды ерләнем, ирем дә иртә китте. Япа-яңғыҙ ҡалдым. Минең аяныслы хәлемде бер әҙәм аңламаҫ. Ишбикә апай шулайтып үҙ хәлен һөйләп биргәс, уйланым: ысынлап та, олатай уның маңлайына яҙылған тәҡдирен белеп, нисек тә булһа яҙмышын еңеләйтергә тырышҡан. - Һин көслө рухлыһың! - Һаман да бирешмәҫкә тырышҡан ҡатынға ихтирам менән ҡарайым. - Ауырлыҡтар алдында ҡаушап ҡалмағанһың, дин юлына баҫҡанһың, кешеләрҙең изгелеген күңел түреңдә һаҡлайһың, әйләнә-тирәләге яҡындарыңа йөрәк йылыңды таратып йәшәйһең. Хәҙрәт фатихаһынан барыһы ла, - тине изге күңелле апай Мөжәүир хәҙрәт"" китабын ҡулына алып: Егерменән ашыу китап һатып алып, мохтаждарға тараттым. Үҙем ете ҡат уҡып сыҡтым. Тағы ла бер ҡат уҡып сығам әле, Хәҙрәт тураһында уҡыу минең яралы күңелемә дауа бит ул.",Мөжәүир хәҙрәт. Лира Яҡшыбаева. Хәтирәләр. Мине хәҙрәт бетеүе һаҡлай,0,analytics,Әҙәбиәт,3650,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-08-20/m-zh-ir-h-r-t-lira-ya-shybaeva-h-tir-l-r-mine-h-r-t-bete-e-a-lay-4355733,2025-08-20T16:28:00+00:00
"«Лира» әҙәби клубы 2021 йыл Әлшәй районының Гөлфиә Юнысова исемендәге Әлшәй биләмә-ара үҙәк китапханаһында ойошторолдо. Уның маҡсаты: районыбыҙҙың талантлы шағирҙарын һәм яҙыусыларҙын берләштереү. Осрашыуҙар өс айға бер үткәрелә. Был ваҡытта Башҡортостандың халыҡ шағиры Гөлфиә Юнысованың юбилей сараларын, шағир-яҙыусыларҙың ижад кисәләрен, арабыҙҙан киткән арҙаҡлы ҡәләмдәштәребеҙҙең хәтер кисәләрен үткәрҙек. Күркәм осрашыу кисәләре һүҙ оҫталарына ижади һәм рухи үҫешенә булышлыҡ итә. Клубтағы ҡатнашыусылар интернет селтәрҙәрендә ижад емештәре менән таныштырып бара. Әлеге клубта 23 кеше шөғөлләнә. Улар ижадсылар ғына түгел, башҡорт теле һәм рухиәте һаҡсылары.",Конкурста ҡатнашыусылар менән таныштырыуыбыҙҙы дауам итәбеҙ,1,news,Яңылыҡтар,665,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-11-26/konkursta-atnashyusylar-men-n-tanyshtyryuyby-y-dauam-it-be-4482130,2025-11-26T09:59:00+00:00
"Зәйнәб Биишева исемендәге «КИТАП» нәшриәтенең китап магазинында балалар һәм уларҙың ата-әсәләре өсөн тәғәйенләнгән бик файҙалы, саф башҡорт телендә шәп сара үтте.",«КИТАП» магазинында осрашыу,1,news,Яңылыҡтар,162,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-24/kitap-magazinynda-osrashyu-3780862,2024-05-24T00:53:17+00:00
"НЕФАЗ автобусыфикерләрКАМАЗ төркеменә керүче Нефтекама автозаводы (НЕФАЗ) 2025 елның беренче алты аена керемнәр һәм чыгымнар (РСБУ) хисабын бастырды. Документка күрә, ширкәт ярты ел эчендә 811,62 миллион сум күләмендә чиста зыян күргән. Узган елның шул ук чоры нәтиәләре буенча завод 90 миллион сумнан артык табыш алган иде. Узган ел белән чагыштырганда бөтен төр керемнәр 48 процентка диярлек төшкән, 10,56 миллиард сум тәшкил иткән. Шул ук вакытта сәүдә чыгымнары да кимегән – 77 миллион сумга кадәр, бу узган елдагыдан 44 процентка азрак. Әмма идарәчелек чыгымнары нибары ярты процентка гына төшкән – 435 миллион сумга кадәр. ""Контур. Фокус"" мәгълүматларына караганда, НЕФАЗ соңгы тапкыр 2019 елда зыянга эшләгән – ул чакта зыян күләме 209,98 миллион сум тәшкил иткән. Иң зур табыш 2021 елда теркәлгән — 611 миллион сумнан артык. НЕФАЗ— КАМАЗ шассиында юлчылар өчен автобуслар, шулай ук автоцистерналар, прицеплар һәм махсус техника корылмалары итештерүче завод. Хиссәләренең яртысы КАМАЗ кулында. Тагын 28,5 проценты Башкортстанга карый.2024 ел нәтиәләре буенча КАМАЗ ширкәте дивидендлар түләмәү карары кабул итте. Бу ширкәтнең узган елгы чиста табышы шактый кимүе белән аңлатыла. 2024 елда КАМАЗ 3,4 миллиард сум күләмендә зыян күрсәтте, ә 2023 елда 11,9 миллиард сум табыш алган иде.2022 елның әендә Европа берлеге һәм АКШ Кам АЗга карата чикләүләр кертте. Русиядә",НЕФАЗ 2025 елның беренче яртыеллыгында 812 миллион сум күләмендә зыянга эшләгән,1,news,Яңылыҡтар,1370,https://www.azatliq.org/a/33475713.html,2025-07-16T10:19:38+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Районнарда гаиләләр белән аерым эш алып барырга, кимендә өч ел бергә яшәгән парларның ни өчен бала табуны кичектерүе сәбәпләрен анализларга кирәк"", дип белдергән Татарстан хезмәт министры. Узган елның гыйнварыннан октябренә кадәр чорда Татарстанда туучылар саны өч процентка кимегән. Бу вазгыятьтә республиканың кайбер шәһәрләрендә күп функцияле гаилә үзәкләре ачылачак. Шулай ук районнарда гаиләләр белән дә аерым эшләячәкләр. Бу хакта Татарстан хезмәт министры Эльмира Зариповаәйтте, дип иткерә""Бизнес "". ""Районнарда гаиләләр белән аерым эш алып барырга, кимендә өч ел бергә яшәгән парларның ни өчен бала табуны кичектерүе сәбәпләрен анализларга кирәк. Быел өйләнешеп, бала табу карарына килмәгән гаиләләрдә әни кешенең дә, әти кешенең дә нәсел калдырырга сәләтле булуы ягыннан сәламәтлеген тикшерергә тәкъдим итәбез"", дип сөйләгән ул. Министр әйтүенчә, киләсе елга Казанда, Чаллыда, Әлмәттә һәм Баулыда күп функцияле гаилә үзәкләре ачылачак. Анда гаиләләргә нинди ярдәм чаралары күрсәтелүе турында сорашырга мөмкин булачак, шәхси проблемаларны хәл итәргә юл күрсәтүче мәгълүмат та биреләчәк. Зарипова Татарстанда 2017 елдан бирле туучыларның кимүен хәтерләткән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстан хезмәт министрлыгы быел туучылар санын арттыру өчен район-шәһәрләрдә гаиләләр белән эшләячәкләрен әйтте,1,news,Яңылыҡтар,1324,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-hezmat-ministrligi-biel-tuuchilar-sanin-arttiru-ochen-rayon-shaharlarda-gailalar-belan-eshlayachaklaren-aytte/33276597.html,2025-01-15T15:25:55+03:00
"2025 йылдың 1 мартынан Рәсәйҙә шәхси йорт төҙөү һәм баҡсасылыҡ өсөн бүленгән ер участкаларын файҙаланыуға ҡағылышлы ҡануниәткә үҙгәрештәр үҙ көсөнә инә. Ер хужалары уны милек хоҡуғы алғандан һуң өс йыл эсендә үҙләштерә башларға тейеш. Әгәр участкала бер ниндәй ҙә эштәр башҡарылмаһа, дәүләт уны тартып алып, һатыуға ҡуйырға хоҡуҡлы.",Ер участкаларын файҙаланыу тураһында яңы закон көсөнә инә,0,analytics,Йәмғиәт,332,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-02-06/er-uchastkalaryn-fay-alanyu-tura-ynda-ya-y-zakon-k-s-n-in-4111159,2025-02-06T16:00:00+00:00
"Борон замандарҙа түгел, беҙҙең осорҙа ике бертуған йәшәгән, ти. Өлкәне киң күңелле, оло балаларға хас булғанса, төплө фекерле булған, кесеһе – иркәрәк, хис-тойғоға бирелеүсән, хыялға бай, алсаҡ бала булып үҫкән. Урамда бер мәл малайҙар һуғышып китеп, кесе малайҙы туҡмай башлай. Ярҙамға саҡырған тауыш ишетеп килгән ағай кеше туғанына ҡул күтәргән һәр кемгә ерле-юҡтан башҡаларға ҡул күтәрергә ярамағанлығын аҡыл менән генә түгел, беләк көсө менән дә аңлатҡан. Туғандар үҙ-ара бик дуҫ, татыу булып үҫкән. Йорт, хужалыҡ булдырғандар. Ваҡыт үтә торған. Туғандар ил гиҙгән, таныштары, дуҫтары күбәйгән. Улар үҙ донъяһы менән, ғаиләһен ҙурайтып йәшәй башлаған. Аралашырға яратҡан кесе туғандың дуҫтары күбәйеп киткән. Ул хатта байрамдарға, табындарға ағаһын саҡырырға ла онотҡан. Ул күберәк таныштары менән аралаша башлаған, хатта ҡайһы берҙәрен өйөнә индергән, Һеҙ миңә ағайымдай яҡын, – тип әйтергә лә тартынмаған. Ошолай йәшәп ятҡанда, килгән ҡунаҡтар кесе туғандың ғаилә ағзаларының әйберҙәрен, ғаиләнең мөлкәтен һорамай ала башлаған. Ә инде был гонаһты күргәндәр нимәлер әйтергә теләһә, улар: Һинең яҡындарың беҙҙе, һинең дуҫтарыңды, рәнйеттеләр, – тип кесе туғанға ошаҡлашҡан, уны яҡындарына ҡаршы ҡотортҡан. Кесе туғандың донъяһы буталған, ул ағаһы әйткән кәңәштәрҙе лә, уның туғаны икәнен дә онотҡан. Ағай кеше барыһын да әрнеп, туғанының донъяһы тарҡалыуын башта ситтән күҙәткән. Яйлап туғанына кәңәш әйтеп ҡараған. Тик кесе туған уны ишетергә теләмәгән Әммә бер көн уның да түҙемлеге ҡалмаған. Ул туғанының өйөнә барып, кемдең туған, кемгә кем яҡынлығын аңлатырға теләгән. Тик кесе туғаны һаман да миңә һинең ярҙамың кәрәкмәй, һин ҡыҫылмаһаң, киреһенсә, яҡшыраҡ булыр ине, тип екеренгән. Рәхмәтле була белмәгән, тамырҙарын онотҡан һәр кемде афәт көтә. Тик кесе туған үҙен генә түгел, ағаһын да, башҡа яҡындарын да ҙур бәләгә алып барып терәүен аңламаған. Унын исеменән башҡалар донъя бутауын да төшөнмәган. Ул тамырҙары, бар үткәне ағаһы менән бәйле икәнен онотҡан. Ә тамырын онотҡан кешене, үҙегеҙ беләһегеҙ, нимә көткәнен. Лариса Абдуллина.",ИКЕ ТУҒАН,0,analytics,Йәмғиәт,2048,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-10-16/ike-tu-an-3968880,2024-10-16T09:52:00+00:00
"РӘСӘЙҘӘ 2025 йыл йомғаҡтарын барлау дауам итә. Белгестәр фекеренсә, үткән йыл коррупцияға ҡаршы көрәштең көсәйеүе менән билдәләнә. Юғары Суд рәйесе, илдең генераль прокуроры алышынды, үҙгәрештәр башҡа көс ведомстволарына ла ҡағылды. Шуныһы һөйөнөслө: министр, губернатор, генерал йәки юғары вазифалы судья булыу ғына енәйәт яуаплылығынан азат итмәй. Баҡһаң, бер йыл эсендә хөкөм эскәмйәһенә ултырыусылар һаны 24 процентҡа артҡан икән. Барлығы 11 мең вазифалы кеше енәйәт яуаплылығына тарттырылып, 2400 самаһы әҙәм иркенән мәхрүм ителгән, күбеһе ҙур суммаларҙа штраф түләйәсәк. Коррупция менән көрәшеү – тиҙ процесс түгел, марафон кеүек оҙайлы, эҙмә-эҙлекле, туҡтауһыҙ барырға тейеш, ти бит ана Рәсәйҙең Тәфтиш комитеты рәйесе Александр Бастрыкин. Ғәҙәттә, марафон дистанцияһында йүгереүсенең финишҡа етәрәк хәле бөтә. Коррупция менән көрәшеүселәр һис тә бышлыҡмаҫ, тиҙлеген кәметмәҫ тип ышанайыҡ. Юғиһә, күп юғары вазифалы әҙәмдәр урлашыуҙы йәшәй белеү тип аңлайҙар бит. ДОНЪЯЛА 2026 йыл ғәҙәттән тыш хәл менән башланып китте. АҠШ ҡораллы көстәре, президент Дональд Трамп ҡушыуы буйынса Венесуэла башлығы Николас Мадуроны пленға алып, Америка төрмәһенә ябып ҡуйҙы. Уны коррупцияла, наркотиктар менән һатыу итеүҙә ғәйепләйҙәр. Аналитиктар белдереүенсә, донъялағы иң күп нефть ятҡылыҡтарына эйә ил байлығын ҡулға төшөрөү – американдарҙың төп маҡсаты. Минең өсөн халыҡ-ара хоҡуҡ нормалары бер нәмә лә түгел. Мине бер кем дә туҡтата алмай – бары тик үҙемдең аҡылыма, әхлаҡ принциптарыма ғына таянам. Шулай тип белдергән ил башлығына Европа демократтары ла һүҙ әйтә алмай. Трамп инде донъялағы иң ҙур утрау булған Гренландияны ла үҙләштерергә самалай, уның Дания, йәғни НАТО ағзаһы ҡарамағында булыуына ла иҫе китмәй. Куба, Никарагуа, Иран һәм башҡа илдәрҙә лә үҙенең тәртиптәрен урынлаштырырға теләүен йәшермәй. Америкаға быға тиклем илерә башлаған, ваҡыты-ваҡыты менән үҙенең кем икәнлеген иҫенә төшөрә алмаған йоҡосо Джо Байден идара итә ине. Уны тәнҡитләп бер булдыҡ. Баҡһаң, һуғыш суҡмарына ҡарағанда, йоҡоһона баш була алмаған президент АҠШ өсөн дә, тотош донъя өсөн дә һәйбәтерәк булған икән.","""ҺӘНӘК"" күҙлегенән",1,news,Яңылыҡтар,2094,https://henek.info/articles/ya-y-n-k-/2026-01-21/n-k-k-legen-n-4545228,2026-01-21T15:20:00+00:00
"Республикабыҙ ""Росмолодежь. Гранты"" Бөтә Рәсәй конкурсы йомғаҡтары буйынса иң алдынғы биш төбәк исемлегенә инде.",Йәштәргә ярҙам буйынса Башҡортостан алда бара,1,news,Яңылыҡтар,112,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-02/y-sht-rg-yar-am-buyynsa-bash-ortostan-alda-bara-4527557,2026-01-02T17:00:00+00:00
"Экс-министр транспорта Роман Старовойт, которого уволили утром 7 июля, покончил с собой, сообщило «РИА Новости» со ссылкой на экстренные службы. Факт самоубийства подтвердил РБК источник, близкий к администрации президента. Как уточнили в Следственном комитете, тело бывшего чиновника с огнестрельным ранением было обнаружено в личном автомобиле. Обстоятельства его смерти выясняются. На месте гибели Старовойта был найден наградной пистолет, сообщил РБК источник в правоохранительных органах. РБК направил запросы в ФСБ и одинцовское МВД. Утром 7 июля президент России Владимир Путин освободил Старовойта от должности министра транспорта, в которой тот находился с мая 2024 года. Исполняющим обязанности главы Минтранса назначили его заместителя Андрея Никитина. В Кремле уточняли, что отставка министра не связана с утратой доверия. РБК. ру",Министр үҙенә ҡул һалған,0,analytics,Сәйәсәт,842,https://shonkar.com/news/s-y-s-t-m-kho-u/2025-07-08/ministr-en-ul-al-an-4306535,2025-07-08T12:07:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКешеләр тарифларның югары булуына (33 проценты), күрсәтелгән хезмәтләрнең сыйфаты бәяләренә туры килмәвенә күп зарлана. Русия Думасы рәисе Вячеслав Володинторак-коммуналь хуалык мәсьәләләре белән бәйле зарларны калдыруны сораган пост астында дүрт меңнән артык шикаять ыелды дип белдерде. Аныңәйтүенчә, русияләр тарифларның югары булуына (33 проценты), күрсәтелгән хезмәтләрнең сыйфаты бәяләренә туры килмәвенә күп зарлана. Шулай ук кешеләр коммуникациянең тузуына (13 процент) зарлана һәм идарәче ширкәтләрнең эшчәнлеген үтә күренмәле булмавы өчен тәнкыйтьли (6,5 процент). – Чиләбе, Ростов, Волгоград, Тверь, Томски һәм Новосибирски өлкәләрендә яшәүчеләрдән, Приморье һәм Камчатка крайларыннан, Коми белән Татарстан республикаларыннан шикаятьләр күп килде, диде Дума рәисе. Элегрәк Татарстанда торак коммуналь хуалыкка тарифларның 10,8 процентка артуыбилгеле булды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Володин: торак-коммуналь хуалыкка кагылышлы зарлар Татарстаннан күп килә,1,news,Яңылыҡтар,1025,https://www.azatliq.org/a/vyacheslav-volodin-torak-kommunal-hujalikka-kagilishli-zarlar-tatarstannan-kup-kila/33161923.html,2024-10-17T11:26:05+03:00
"Азалиә Вәхитова, Өфө ҡалаһындағы 58-се лицей уҡыусыһы. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Йәй ҙә үтеп китте,0,analytics,Ilham hyrattar,481,https://yanshishma.com/articles/ilham-hyrattar/2025-09-16/y-y-tep-kitte-4389743,2025-09-16T11:01:42+05:00
"«На краю» тигән веб-сериал кибер-енәйәтселәр тураһында фәһемле ваҡиғаларҙы күрһәтә. Аня һәм уның яңы дуҫтары Камал, Рөстәм полиция менән бергә ҡатмарлы енәйәт йомғағын һүтәләр. Рәсәй Милләттәр эштәре буйынса федераль агентлыҡ заказы буйынса сыҡҡан был сериал мауыҡтырғыс мажаралы тарихты һөйләй. Ул ысынбарлыҡта булған енәйәти һәм административ эштәр мотивтары буйынса төшөрөлгән. Сериал кешеләрҙе емерткес эштәргә һәм енәйәттәргә ылыҡтырылыуҙан, цифрлы мөхиттә ҡорбанға әйләнеүҙән ҡурсаларға тырыша. Тәүге дүрт серия Видео платформаһына ҡуйылған да инде. Ҡарағыҙ, үкенмәҫһегеҙ: беренсенән, ул бик мауыҡтырғыс, икенсенән, енәйәттәрҙең асылын асып һала, өсөнсөнән, төп геройҙары – һеҙҙең кеүек балалар. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Мажаралы веб-сериал ҡарайыҡ!,0,analytics,Йәмғиәт,1132,https://amanat.su/articles/common_material/2025-10-31/mazharaly-veb-serial-arayy-4449789,2025-10-31T18:34:00+00:00
"Онлайн очрашуда тоткарланган кырымтатарларның гаилә әгъзалары, адвокатлар Николай Полозов, Эмиль Курбединов, Русиядә тыелган Кырымтатар мәлесенең рәисе Рефат Чубаров, Украина журналистлар берлеге рәисе Сергей Томиленкоһәмхөкем ителгәннәрнең хатыннары, әниләре дә катнашты. Николай Полозов Мәлес рәисенең беренче урынбасары Нариман Джелял, Асанһәм Ахтем Ахтемовларэшеиминлек көчләре тарафыннан фабрикацияләнгән дияргә була диде. Николай Полозов— Башка инаять эшләрендә дә үзләренә кирәкле дәлилләр алу өчен шул ук технологияләр, әфалаулар, кыйнаулар кулланылуын күрәбез. Алар арасында яшерен шаһитләр куллану ысулы да бар. Тикшерүне тәмамларга вакыт итеп барганда дәлилләр булмаса, эш имерелүгә таба барса, ФСБ андый шаһитләрне сәяси заказны үтәү өчен куллана. Джелял һәм Ахтемовлар эшендә кимендә өч яшерен шаһит катнаша. Биргән мәгълүматларына караганда, алар ялган шаһитләр. Моны без мәхкәмәдә тикшерәчәкбез. Нариманга һәм абыйлы-энеле Ахтемовларга гаепләү белдерелде. Инде мәхкәмәне көтәбез. Кырым югары мәхкәмәсенең бу эшне алдан өйрәнү утырышы ябык рәвәштә узачак, ә инде төп утырышларның ачык булу-булмавы билгесез. Мәхкәмә ябык режимда узар дип куркабыз. Моны мәхкәмәдә нәрсә турында сүз барганын беркем белмәсен дип шулай эшлиләр, — диде Полозов. Нариман Джеляль Акмәчеттәге Киев районының Русия контролендәге мәхкәмәсендә, 6 сентябрь, 2021Адвокат сүзләренчә, Нариман Джелялны аерым блокта ике кешелек камерада тоталар, шартлар түзәрлек, тик аңа бернинди мәгълүмат килми, радио юк, язышу чикләнгән – бу яктан ул изоляцияда. Мәгълүматны томалауны басым ясау ысулы дип бәяли ул. Ахтемовлар утырган камераларда исә кеше күп, чиратлап йоклыйлар. — Алда безне озын процесс көтә, без ялганнарны фаш итәчәгебезгә, эшне тулаем имерәчәгебезгә, Нариманның, Ахтемовларның гаепле булмавын исбатлаячагыбызга тулысынча ышанабыз, ләкин формаль яктан без бу мәхкәмәнең нәтиәсе нинди булачагын аңлыйбыз, — диде Николай Полозов. Адвокат Эмиль Курбединов узган елда тоткарлауларның 6 дулкыны булды, сентябрь аеннан 180 административ протокол төзелде дип хәбәр итте. Адвокат Эмиль Курбединов узган елда тоткарлауларның 6 дулкыны булды, сентябрь аеннан 180 административ протокол төзелде дип хәбәр итте. Эмиль Курбединов— Аларның максаты – халыкны куркыту, активистларның авызын томалау. Кыйнаулар, мәхкәмәләр, тентүләр, тоткарлаулар хакында дәшмәвебезне телиләр, ләкин алар бу максатка ирешә алмадылар. Моны Акмәчеттәге ""изге урын"" булган ФСБ бинасы алдына дистәләрчә кырымтатарның туплануы да күрсәтте, — диде ул. Сөйләшүдә кулга алынганнарның, хөкем ителгәннәрнең хатыннары, әниләре дә катнашты. Лиля Шихаметова""репрессив систем кеше язмышын имерә, ләкин без беркайчан да якыннарыбыздан ваз кичмәячәкбез. Минем ирем 51 яшендә, аның өч баласы бар"", диде. Нияра Ибрагимова""Минем улым Тимур Ибрагимовны кулга алганда аңа 32 яшь иде, хәзер инде аңа 37 яшь. Сентябрь аенда аның аппеляциясе карала башлады. Аның дүрт баласы бар. Аларны Черкасскида тоталар, дунгыз ите ашатлар, камераларында күселәр, тычканнар. Мин аның белән горурланам, миңа аның өчен оят түгел, без алар кебек көчле булырга тиешбез, еламагыз"", дип чыгыш ясады. Шуны әйтергә кирәк, соңгы елларда Кырымнан ирекле журналистларның күбесе чыгып китәргә мәбүр булды, тагын бер өлеше эшен туктатты. Очрашуда катнашкан Украина журналистлар берлеге рәисе Сергей Томиленкоаннексия шартларында Кырымнан риясыз мәгълүмат алуның нык кыенлашуы турында сөйләде. Сергей Томиленко— Украина медиасында Кырым хакында язмалар бик кимеде. Украина журналистлары Кырымга барырга курка, алар мәгълүматны кайсы чыганаклардан алырга, Кырым хакында ничек язарга белми, халыкара ирекле журналистлар да Кырымга бармый, барганда алар эзәрлекләнергә мөмкин. Рәсми матбугат журналистларын Кырымда сивил журналистлар алыштыра. Алардан ун кеше инде кулга алынды, ләкин тагын тугызы ""Кырым теләктешлеге"" белән бергә эшли. Аларның эшләрен иңеләйтү өчен, без бу аларны Украина журналистлар берлегенә кабул итеп, аларга пресс таныклык бирергә, аннары халыкара Брюссель пресс-таныклыгын алырга ярдәм итәргә ыенабыз. Европа журналистлар федерациясе рәисе Рикардо Гутьеррескулга алынган 10 кырымтатар сивил журналистын азат итәргә чакырды. Аларның исемлеге һәм досьелары Европа Шурасына ибәрелде. Бу журналистларның эше өстеннән дипломатик күзәтү урнаштырыла дигән сүз. Беренче тапкыр Европа журналистлар берлеге тоткарланган Европа журналистлары исемлегенә 10 кырымтатар журналистын кертте. Узган ел ахырыннан Украина журналистлар берлеге Кырымдагы шартларга, вакыйгаларга, чынбарлыкка журналистларның игътибарын әлеп итү өчен, Киевта ""Фокуста Кырым"" даими онлайн курсын үткәрә башлады. Бу проектта 26 университет, факультетлар, студентлардан, укытучылардан 1,5 мең тыңлаучы булды. Алар турыдан туры экспертлар, ""Кырым теләктәшлеге"" вәкилләреннән Кырымдагы хәлләр турында мәгълүмат алдылар. Без ""Фокуста Кырым"" ыентыгын да чыгардык. Журналистлар берлегендә 4 кырымтатар сивил журналисты, кулга алынган журналистларның хатыннары белән очраштык, — дип чыгыш ясады Украина журналистлар берлеге рәисе. Русиядә тыелган Кырымтатар мәлесе рәисе Рефат Чубаров канунсыз кулга алынганнарга, сәяси тоткыннарга теләктәшлек белдерде. Рефат Чубаров— Без бүген сөйләгән кешеләр мисалында барлык кулга алынганнар хакында сөйлибез. Бу хакта бернинди шикләнү булмаска тиеш. Халыкны куркыту өчен аның нигезе булган кешеләрне кулга алалар, репрессиялиләр. Бүген без сөйләгән сәяси тоткыннар Фархад, Яшар, Тимурның гаиләләрендә 11 бала тәрбияләнә. Яшәгән урында әмәгать арасында үрнәк булганнарны куәт оешмалары юк итәргә тели. Моны халыкның рухын сындыру, төшенкелеккә дучар итү, өметен бетерү өчен эшлиләр, ә бу сәяси тоткыннар аларга моны эшләргә мөмкинлек бирмиләр. Шуңа бу милләттәшләребезне гаиләләре, әмгыять яклый, алар яклау сүзләренә мохта. Без мондый халык белән горурлана алабыз. Алар бу репрессияләрне кабул итми, моңа каршы көрәшәләр, — дип чыгыш ясады Чубаров Киевтан. ""Кырым теләктәшлеге""нең елга йомгак ясау сөйләшүеннән соң, 11 февральдә полиция Акмәчеттә пресс таныклыклары булган сивил журналистлар Али Сулейманов, Амар Абдулгазиевһәм Рустем Усеиновнытоткарлады.16 февральдә Акмәчеттә Русия контролендәге район мәхкәмәсе ""Крым. Реалии"" хәбәрчесе Владислав Есипенконы 6 ел иректән мәхрүм итү һәм 110 мең сум штраф әзасынахөкем итте. Журналистны шартлаткыч саклауда гаепләгән Русия прокуратурасы 11 елга иректән мәхрүм итүне сораган иде. Есипенко, үзен гаепле дип тануга ирешү өчен, аңа карата төрле әфалау ысуллары, шул исәптән электр кулланылуын белдерде. Киевтагы ""Кырым ресурс үзәге"" белдерүенчә, Кырым аннексиясе чорында кулга алынган 238 кешенең 169 ы кырымтатарлар. Адвокат Николай Полозов тенденцияләр начар һәм бу тенденцияләр, басым көчәячәген күрсәтә, моңа әзер булырга кирәк ди. Русия Кырымны 2014 елда канунсыз референдум нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Тавыш бирү Украина кануннарына каршы килеп һәм Кырымны Русия хәрбиләре үз кулына алгач уздырылды. Киев һәм Көнбатыш илләре моны халыкара хокук нормаларын бозу дип саный. Мәскәү Кырымны Русиягә кушуны ""тарихи гаделлекне торгызу"" дип атый. Телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","""Кырым теләктәшлеге"": Кырымтатарлар басымга бирешмәячәк",0,analytics,Ҡырым,7197,https://www.azatliq.org/a/31706217.html,2022-02-16T13:15:37+00:00
"фикерләрТөркиянең Искешәһәрдә тупланып яшәүче татарлар туган авыллары Госманиядә Сабан туен уздырды. 29 июньдә бәйрәм авылның паркында булды. Паркка керү капкасында Сабантуйга килүчеләрне ике телдә язылган игъланнар каршы алды, кунакларны чәкчәк белән каршыладылар. Быел татар бәйрәменә татар авылы караган Чифтчеләр районы башлыгы Зөһрә Кунакчыкилде. Ул башына татар калфагын кигән иде. Бу – аның икенче килүе, ул узган елны да татарлар белән бергә Сабантуйны бәйрәм итте. Госманиядәге Сабантуйның үзенчәлеге шунда биредә гаилә, нәсел кешеләре ыела, сәхнә оештыра, һәр гаилә табын кора, татар ризыкларын әзерли. Сабантуй мәйданында сәхнә корыла. Сабантуй башта Төркия гимны белән ачыла, аннары Коръән сүрәләре укыла, Идел-Урал якларыннан михнәтле юллар узып һәм коры далада авылга нигез салган татар мөһаирләре рухына дога кылына. Бу татарча башкарыла. Быел бу эшне авылның яңа буын вәкиле Әнәс Байкалбелән чыгышы белән Сембердән, әмма әлеге вакытта Искешәһәр мәдрәсәсендә белем алучы Мостафа Нуруллабашкарды. Сабантуйда дога кылуБәйрәм тамашасын Татарстаннан кунак булып килгән Г. Камал исемендәге татар дәүләт академия театры артисты Фәнис иһаншабелән Искешәһәрдә туып-үскән Әнәс Догуалып барды. Алар Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановның сәламен иткерде. Сабантуйда шулай ук ""Сәйдәш"" бию ансамбле артистлары, ырчылар Марат Галимов, Эльнара Батталовачыгыш ясады. Шулай ук Казакъстанда туып-үскән, әлеге вакытта Измирдә яшәүче музыкант, татар хатыны Саидә Әхтәмова татар милли көйләрен скрипкада уйнады. Сабантуйда шулай ук кырымтатарларның биюләре дә башкарылды. Артистлар белән берлектә мәйданда әрәпә, бүләк ыю йоласы да башкарылды. Биредәге татарлар гадәттә түбәтәйгә акча сала, бу Сабантуйга тотылган акчаның бер өлешен каплау өчен кулланыла. Сабантуй үзе бушлай уза. Оештыручылар күпме акча тотылганын әйтмәде. Госмания авылында шулай ук Сабантуйда татар ризыкларын оста итеп пешерүчеләр арасында бәйге уздырыла. Һәр ризыкны тәмләп карыйлар, аны пешерү авырлыгына игътибар итәләр, хөкемдарлар бәя биреп шәп пешерүчеләрне билгели. Быел татар хатын-кызлары итле пәрәмәч, чәкчәк, баллы бәлеш, алма бәлеше, бавырсак әзерләгән иде. Беренче урын баллы бәлешкә бирелде. Бу яклар өчен бу ризык яңа, үзенчәлекле булып санала. Татар ашлары бәйгесеСабантуйның икенче өлеше уеннардан торды. Биредә ирләр, аннары балалар аркан тартуда катнашты. Шулай ук балалар өчен капчыкта сикерү кебек уеннар да уздырылды. Балаларга бүләкләр таратылды. Бәйрәмдә якынча 500 кеше катнашты. Сабантуйга башлыча бу авылдан чыккан татарлар килә, быел шулай ук Әнкарадан, Күтаһья якларыннан, Бөгрүделиктән кунаклар булды. Оештыручылар әйтүенчә, быел кешеләр әзрак килгән, бу Сабантуйның бераз соң уздырылуына бәйле була ала дип фаразлый алар. Бәйрәм өйләдән соң бергәләп аягүрә басып ""Туган тел"" ырын башкару белән тәмамланды. Сабантуйда шулай ук Төркия белән Татарстанга бәйле истәлекле күп әйберләр әзерләнгән, китаплар, сурәтләр, аларның барысын да сатып алырга да мөмкин иде. Сабантуйда сатылучы әйберләрСабантуй кунаклары шулай ук ылы ризык белән дә сыйланды. Бәйрәм ирле татарлар мәхәлләсе, Госмания авылы караган Чифтчеләр районы ярдәмендә оештырылды. Шулай ук бәйрәмне уздыруга Татарстанның Төркиядәге вәкиллеге дә үз өлешен кертте. Төркиянең Госмания авылында татарлар Сабантуй уздырды Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Төркиянең татар авылында Сабантуй узды,0,analytics,Төркиә,3371,https://www.azatliq.org/a/33459776.html,2025-06-30T13:21:02+00:00
"Мәхкәмә утырышында катнашучылар22 гыйнвар Казанның Авиатөзелеш районы мәхкәмәсендә Симонов һәм Годовиков урамнары чатында салынучы ""Рәхмәтулла"" мәчете төзелешен туктатуны таләп иткән бер төркем казанлының шикаяте тикшерелә башлады. Хөкемдар Лилия Сафинаиң элек мәчет төзелешенә каршы булучыларның адвокаты Александр Черновка сүз бирде. Чернов сүзләренчә, ""Рәхмәтулла"" мәчете тирә-як йортларда яшәүчеләрнең мәнфәгатенә зыян китерә, шуңа күрә ул зыян күрүчеләрнең төгәл санын белү кирәклеген сәбәп итеп ул мәхкәмә утырышын башка көнгә күчерүне сорады. Мәчет төзү яклы тарафны вәкиллек иткән адвокат Руслан Нәгыевбу таләпкә каршы чыкты. Хөкемдар да бу гозерне урынлы дип тапмыйча утырышны дәвам итте. ""Рәхмәтулла"" мәчете проектыЧернов мәхкәмә тарафыннан кабул ителмәгән бу гозереннән соң үзләрендә мәчет белән Казан шәһәр башкарма комитеты арасында төзелгән 10 еллык аренда килешүенең булмавын һәм бу документның аларга һәм мәхкәмәгә тапшырылуын сорады. Адвокат Чернов шулай ук мәчет тирәсенең эскиз проектын, машина кую урыны проектын, мәчет кишәрлегенең Казан генпланындагы төзелеш проекты өлешен дә мәхкәмә эшендә мөһим документ булуын һәм боларның барысының да мәхкәмәгә китерелүен таләп итте. Адвокат Нәгыев каршы якның барлык бу таләпләре аша төзелеп килүче мәчет янындагы йортларда яшәүчеләрнең нинди хокуклары бозылуын, мәчетнең кемнәргә ничек итеп зыян китерүен аңлый алмауларын һәм моны мәчеткә каршы чыгучыларның инде икенче мәхкәмә утырышында да аңлата алмаячакларын иткерде. Казан харитасында ""Рәхматулла"" мәчетен төзү урыныХөкемдар Сафина бер сәгатьтән артык барган утырышта тарафларның адвокатларын тыңлаганнан соң, Казан башкарма комитетыннан мәчет төзелешенең генпланда урын алган проект документын, мәчет янындагы машина кую һәм яшелләндерү эскиз проектын, башкарма комитет белән мәчет арасында төзелгән 945 нче санлы аренда килешүен киләсе утырышка китерү турында карар чыгарды. Киләсе мәхкәмә утырышы 12 февральгә билгеләнде. Утырыштан соң соң Азатлык мәхкәмә утырышында катнашкан һәм мәчет төзелешенә каршы чыгучы Нина Евдокимовадан ни өчен бу мәчет төзелешенә каршы булуын сорады. ""Без мәчет төзелешенә каршы түгел, без бу территориянең электән булганы кебек балаларныкы булуын телибез. Заманында бу ир мәктәпнеке иде. Заманалар үзгәргәч бу ир кишәрлегенең бер өлеше ташландык хәлгә килде. Хәзер шуны мәчет төзелешенә бирделәр. Балаларның уйнарга урыны калмады. Бу урында мәчет түгел, ә синагога яисә чиркәү төзелсә, аның төзелешенә дә каршы чыккан булыр идек. Менә мәхкәмә бинасы нинди зур мәйданда урнашкан, шундый киң урында төзергә кирәк мәчетне"", диде ул. Адвокат Нәгыев Азатлыкка бүгенге мәхкәмә утырышын бәяләп, каршы якның нәрсә таләп иткәнен төгәл генә аңлый алмавын әйтте. Руслан Нәгыев""Алар, беренчедән, мәхкәмәгә мөрәәгать итү тәртибен бозалар. Шикаять административ мәхкәмә процессында каралырга тиеш. Икенчедән, мәхкәмәгә мөрәәгать итү вакыты узган. Шулай ук кемнәрнең һәм нинди хокуклары бозылганы да аңлашылмый. Шикаять итүчеләр мәчетнең үзләренең нинди хокукларын бозганын нигезле итеп аңлатып бирә алмый. Безнең дәүләт оешмаларыннан мәчет төзелеше өчен барлык кирәкле документлар да бар. Тиешле вакытта итимагый тыңлаулар узды, ирле халык мәчет төзелеше өчен уңай тавыш бирде. Без каршы якның бары тик вакыт сузарга теләвен һәм процесска игътибар әлеп иттерергә тырышуын күрәбез"", диде Нәгыев. Мәчет төзелеше әлегә дәвам итә. Аның беренче каты күтәрелгән. ""Рәхмәтулла мәчетенең булачак имамы Рөстәм Ясәвиевтөзелешне 2020 ел ахырына тәмамларга өметләнүләрен белдерде. 5""Рәхмәтулла"" мәчете төзелеше дәвам итәУзган елның 24 октябрендә Рәхмәтулла мәчете янындагы йортларда яшәүче 40 кеше мәчет төзелешен канунсыз дип тануны, аны туктатуны һәм әлеге ирне элекке шәһәр төзелеше идарәсенә кайтаруны таләп итеп мәхкәмәгәмөрәәгать иткәниде. Мәчет тирәсендәнизаг 2019 елны май аенда төзелеш башланганда чыкты. Татарстан мөселманнары Диния нәзарәтенең Аксакаллар шурасы Казанның Авиатөзелеш районында мәчет өчен ир кишәрлеге кануни рәвештә бирелгәндиде.","""Рәхмәтулла"" мәчете: каршы тараф хокуклары ничек бозылганын аңлата алмый""",0,analytics,Татарстан,3979,https://www.azatliq.org/a/30391140.html,2020-01-22T12:12:42+00:00
"Владимир Путин видеоконференция режимында М-12 Көнсығыш федераль автомобиль юлының 275 километр оҙонлоғондағы Дүртөйлө - Әчит участкаһында хәрәкәтте башлап ебәреүгә старт бирҙе. ""Бөгөнбеҙ 275 километрҙан ашыу оҙонлоҡтағы Дүртөйлө — Әчит яңы автомобиль юлы участкаһын асабыҙ. Ул М-12 Көнсығыш трассаһының мөһим өлөшө буласаҡ. Унысафҡаиндереү менән хәҙерге автомагистралдәр Санкт-Петербургты һәм Мәскәүҙе Уралдың баш ҡалаһы, Рәсәйҙең алдынғы фәнни, сәнәғәт һәм мәҙәни үҙәге Екатеринбург менән бәйләйәсәк. Әммә был, әлбиттә, барыһы ла түгел. Трассаның бөтә оҙонлоғонда бер светофорһыҙ тиҙ йөрөшлө, йөйһөҙ хәрәкәт ойошторолған, шуның арҡаһында Екатеринбургтан Мәскәүгә юл ваҡыты ике тапҡырға тиерлек ҡыҫҡара. Һөҙөмтәләавтотранспорттайөрөү уңайлыраҡ һәм хәүефһеҙерәкбуласаҡ, пассажирҙар һәм йөк ташыу һаны артасаҡ, эске туризмды үҫтереү яҡшы стимул аласаҡ, илебеҙҙең тәбиғәт һәм мәҙәни иҫтәлекле урындары граждандар өсөн уңайлыраҡ буласаҡ. Был трассаүткәнтөбәктәриҡтисадиһөҙөмтәнетоясаҡ. Мәскәү, Владимир, Түбәнге Новгород, Свердловск өлкәләре, Сыуашстан, Татарстан һәм Башҡортостан республикалары, шулай уҡ Пермь крайы. Федерацияныңбылсубъекттарыүҙҙәренең инвестиция потенциалын һәм эшлекле әүҙемлеген арттыра, биләмәләрҙе комплекслы үҙләштереүҙе тормошҡа ашыра, яңы производстволар аса һәм юғары эш хаҡы түләнгән эш урындары булдыра ала. Трассатөҙөлөшөбарышында төрлө инженер ҡоролмалары, күперҙәр, юл сиселештәре, юл үткәргестәр комплексы төҙөлә. Шулай уҡ яңы участканың, бөтә трассаның кеүек үк, төҙөкләндерелеүенә, заманса сервис объекттары, электр яҡтыртыу, туҡталҡалар, яғыулыҡ ҡойоу һәм элемтә менән тәьмин ителәсәгенә иғтибар итәм. Артабан да Көнсығыштрассаһынәүҙемүҫтереүҙе дауамитергә ниәтләйбеҙ. Уны Төмәнгә тиклем оҙайтырға һәм Себерҙең һәм Алыҫ Көнсығыштың яңыртылған терәк автомобиль юлдары селтәре менән бәйләргә кәрәк. Был участканы эшләтеп ебәреү — барыһы ла түгел, тигәндә мин ошоларҙың барыһын да күҙ уңында тоттом. Әлбиттә, киләсәктә Ҡаҙағстан, Монголия, Ҡытай һәм Корея Халыҡ-Демократик Республикаһы менән дәүләт сигенә автотранспорт барып етеүен төҙөү мәсьәләләре тикшереләсәк. Былбеҙҙең транзитмөмкинлектәрҙекүпкә арттырасаҡ, трасса халыҡ-ара транспорт архитектураһына индереләсәк, мөһим, конкурентлы логистик артерияға әйләнәсәк. Бөгөнасылған автомобильюлы участкаһы, бөтә М-12 Көнсығыш трассаһы кеүек үк, Автодор"" дәүләт компанияһы идаралығында тора. Иртәгә, 17 июлдә, компанияға 16 йәш тула. Автодор илебеҙҙең тиҙ йөрөшлө автомобиль магистралдәрен үҫтереүгә тос өлөш индерә. Компанияэшләгәносорҙауларҙың оҙонлоғо 2,5 тапҡырға артты. Компанияның берҙәм коллективын ошо дата менән ҡотлайым һәм һеҙгә артабанғы уңыштар, яңы ҡаҙаныштар һәм тик яҡшылыҡ теләйем. Йомғаҡлауҙашулай уҡ был автомобиль юлын төҙөүҙә ҡатнашҡан бөтә эшселәргә, инженерҙарға, төҙөүселәргә, проектлаусыларға рәхмәт белдерәм. Үҙегеҙҙеңтырыш хеҙмәтегеҙ, яуаплы, эшкә профессиональҡарашығыҙменән һеҙ илебеҙҙең милли һәм халыҡ-ара әһәмиәттәге инфраструктура башланғыстарын оператив, күп һәм сифатлы төҙөй, тормошҡа ашыра алыуын тағы бер тапҡыр раҫлайһығыҙ, – тине Рәсәй Президенты, тантанала ҡатнашыусыларға мөрәжәғәт итеп. Радий Хәбиров Владимир Путинғатөбәккә ярҙам иткәне һәм, айырым алғанда, уның Башҡортостан биләмәһендә М-12 юлы участкаһын төҙөү буйынса йөкләмәһе өсөн республика халҡы исеменән рәхмәт белдерҙе. ""Икейылданашыуваҡыт эсендә республика 205 километр заманса, матур һәм уңайлы магистраль алды. Беҙҙең, Башҡортостан халҡы, автоһәүәҫкәрҙәр өсөн — был Екатеринбург, Мәскәү, Ҡазанға тиклем юлдарҙы бер ярым тапҡырға ҡыҫҡартыу. Был - хәүефһеҙ, ҙур ихтыяжлы, бик кәрәкле юл. Уныңаша ҙур йөк ағымын да көтәбеҙ. Владимир Владимирович, был юлбашлыса республикабыҙҙыңауылрайондарыашаүтә һәм был райондарҙың иҡтисады үҫешенең драйверы буласаҡ. Хөрмәтле Владимир Владимирович, беҙ үҙ-ара килешеп эш иттек, сөнки һеҙҙең йөкләмәгеҙ– бында эшләгән компанияларға бөтә яҡлап ярҙам күрһәтеү ине. Был, ысынлап та, яйға һалынған эшбулды. Һәм мин бөгөнАвтодорға рәхмәт әйтергә теләйем, сөнки бында заманса технологиялар ҡулланылған, һәм яйға һалынған, командалы, бик яҡшы эш булған. Хөрмәтле Владимир Владимирович, йәнә бер тапҡыр бөтә халыҡ исеменән ҙуррәхмәт. Алда пландарыбыҙ күп һәм ярҙам өсөн тағы ла бер тапҡыр рәхмәт, – тине Радий Хәбиров. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Һөйөнсө! Дүртөйлө - Әчит юлы асылды!,0,analytics,Аңлатма,4347,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-07-17/y-ns-d-rt-yl-chit-yuly-asyldy-4317262,2025-07-17T16:52:00+00:00
"Рамил БеляевКояш бөтенләй батмаган Финляндиянең төньягында ураза тоту тәрибәсе турында узган ел Азатлык индеязганиде. Быел төннәр тагын да кыскарак. Финляндия татарларының быел ураза тоту тәртибе турында ислам әмәгатенең имамы Рамил Беляев белән сөйләштек. – Рамил хәзрәт, сез узган ел уразаны ике вакыт – Һелсинки һәм Мәккә вакыты белән тоту рөхсәт ителүен сөйләгән идегез. Быел да бу тәртип сакланамы? – Алдан ук әйтәм, бу тәртип Финляндия татарлары мәхәлләсенә генә кагыла, чөнки төньяктагы кояш яктысы бетмәгән илләрдә Мәккә вакыты белән ураза тоту ярамый дип санаучылар да бар. Төрле методлар белән бу вакытларны санап чыгарган башка мөселманнар да очрый. Шуңа фикерләр төрле. Безнең мәхәлләбездә Финляндиядәге татарлар бишенче тапкыр яз-әй вакытында ураза тота. Әгәр татарлар Финляндиягә елларда килгән дип расласак, татарларга шундый озын уразаны бишенче тапкыр тотарга туры килә. Аларның соңгы икесе менә әйге вакытка туры килә. Әүвәлге заманда әй вакыты дигән төшенчә булмаган. Уразалар бер вакыт буенча гына тотыла торган булган. Ул безнең кыш вакытына туры килә. Финляндиядә жәй вакыты 1981 елда кулланышка алына. Әгәр ""кышкы вакыт""та ураза тотканда аерым кагыйдәләр кирәк булмаган булса, ""әй вакыты""нда Русия, Европа илләрендә ифтарлар бик соңга калу сәбәпле яңа карар чыгарырга мәбүри була. Мисал өчен, бүген авыз ачу кичке 22.50 тирәсенә туры килә. Бу психологик яктан бераз авыр. Шуңа элекке елларда нинди вакыт белән ураза тоту иң уңайлысы булыр иде дип уйлана башлаганнар. Әлбәттә инде Финляндиянең үз вакыты кала, шул ук вакытта уразаны озын көннәрдә тота алмаучылар өчен төрле фәтваларга таянып Мәккә, Истанбул, Мәдинә, Каһирә вакыты белән календарьләр әзерләп мөселманнарга белгертә торган булганнар. Бу шундый тәрибә. Быел без Һелсинки вакытын һәм шулай ук иске тәрибәгә таянып Мәккә шәһәренең кояш чыгу һәм бату вакытларын да хәбәр иттек. – Мәккәгә таянып ураза тоту тәртибен кем булдырды? – Әйткәнемчә, мәсәлә 1981 елга барып тоташа. ""Жәй вакыты"" кабул ителгәч, мәхәллә идарәсе халыкыбыз уразасын тотсын, бу гыйбәдәттән ваз кичмәсен, Рамазан ае бер бәйрәм ае буларак тоелсын дип хәл итү юлларын уйлый башлагач, алар төрле фәтваларны өйрәнгәннәр. Безнең тарихи кәгазьләребез арасында 1980 елларның башында ураза тоту өчен Һелсинки һәм Мәдинә шәһәре вакытлары бирелгәне күренә. Ни өчен Мәдинә дигәндә, бу мөгаен пәйгамбәребезгә ураза тоту фарызлыгы Мәдинә шәһәрендә иңдерелгәне белән бәйледер. Әмма бүгенге көндә без икесен генә калдырдык. Берсе - Һелсинки, икенчесе пәйгамбәребезнең туган шәһәре - Мәккә вакыты. – Хәзер Һелсинки вакыты белән сәхәр һәм ифтар ничәдә? – Без үткән елда кояш чыкканчы 1,5-2 сәгать әүвәл сәхәрне тәмамлый идек, быел Төркиянең дини эшләр министрлыгыннан әдвәл сораттык һәм аның нигезендә кояш чыгарга бер сәгать калды дигәндә ашавыбызны туктатабыз. Шушы әдвәлне быел гына кулланышка керттек, чөнки уразада булмаган вакытыбыз бик аз кала. Мисал өчен тәравих бүген 0 сәгать 19 минутта башлана. Ул бер сәгать барса. Инде вакыт 1 сәгать 20 минут булды, ди. Әле өйгә кайтасы бар. Шул сәгать 2 ләрдә өйгә кайтсак, инде ашарга вакытыбыз калмас иде, ә менә бу сәгатькә күчергәч безнең әле тагын бер сәгатькә якын вакытыбыз ашап алырга, ял итәргә итә. Шул 2 сәгать 40 минутларда инде сәхәрне тәмамлыйбыз. Авыз ачу 22 сәгать 50 минут тирәсендә. – Төркия диния эшләре министрлыгы махсус Финляндия татарлары өчен әдвәл булдырдымы? – Юк. Алар һәр елны Европа илләре өчен үзләренең әдвәлләрен төзи. Мәчетләр аларны халыкка тарата. Анда аерым шәһәрләр вакыты бирелгән. Финляндиянең дә биш аерым шәһәр өчен ураза вакытлары күрсәтелгән. – Мәккә вакыты белән ураза тоту ничек? – Сәхәр сәгать иртәнге дүртләрдән соң тәмамлана һәм кичке идедән соң инде ифтар вакыты итә.",Финляндия татарлары арасында иске тәрибәгә таянып ураза тотучылар да бар,0,analytics,Дин,3699,https://www.azatliq.org/a/27079409.html,2015-06-18T13:12:27+00:00
"– Создание современных, оснащенных по последнему слову техники образовательных пространств, - один из ключевых приоритетов национального проекта «Молодежь и дети». Такие проекты, как Межвузовский студенческий кампус, не только открывают школьникам дорогу в мир науки, но и являются стимулом для развития региональной системы высшего образования, формируя кадровый резерв для экономики будущего, – подчеркнула заместитель министра просвещения Республики Башкортостан Наталья Никитина. Программа мероприятия началась со встречи с директором Евразийского НОЦ Наталией Латыповой. Она обратилась к ребятам с напутственными словами, рассказала о ключевой роли науки в развитии региона и о возможностях, которые открываются перед молодыми исследователями в Башкортостане. В ходе экскурсии школьники смогли лично увидеть, где и как создаются инновации. Они посетили высокотехнологичные лаборатории Уфимского университета науки и технологий, Уфимского нефтяного технического университета и Башкирского государственного медицинского университета. Особый интерес у ребят вызвала лаборатория умной одежды «Киберателье», центр китайского языка, мастерская киберфизических технологий «Берлога» и центр развития талантов «Аврора». Кроме того, участникам показали, как будет выглядеть Межвузовский кампус через несколько лет, и рассказали о перспективах, которые ждут будущих студентов вузов Евразийского НОЦ. – Увидеть собственными глазами рождение научных открытий в стенах современных лабораторий позволяет ребятам осознать всю глубину и привлекательность науки. Она перестаёт ассоциироваться лишь с абстрактными формулами и теориями из книг, превращаясь в захватывающее путешествие. Именно такое знакомство способствует формированию осознанного выбора профессии и подготовке талантливых исследователей, научных сотрудников и конструкторов будущего Башкортостана, – отметила директор Управляющей компании научно-образовательного центра Республики Башкортостан Наталия Латыпова. Напомним, что года было подписано соглашение между Евразийским НОЦ и Лицеем 21. Сотрудничество позволяет проводить междисциплинарные, межвузовские обучающие курсы, маршруты научно-популярного туризма, подготовку к Всероссийской олимпиаде школьников специалистами разных вузов, а также выполнять задачи по взаимодействию школы и предприятия, заинтересованного в подготовке кадров. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",Более 200 школьников Башкортостана познакомились с наукой будущего,0,analytics,Йәмғиәт,3077,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-28/bolee-200-shkolnikov-bashkortostana-poznakomilis-s-naukoy-buduschego-4484839,2025-11-28T09:01:00+00:00
"Акмәчеттә 4 сентябрьдә тоткарлаулар3-4 сентябрьдә кырымтатар милли хәрәкәте активистларынтоткарлаганнан соң, шимбә төштән соң Кырымда халык ыеннары һәм яңа тоткарлаулар башланды.4 сентябрьдә Акмәчеттә Русия ФСБсының Кырымдагы идарәсе бинасы янында полиция 40 ка якын кешене тоткарлаган. Милли мәлес (Русиядә тыелган оешма) лидеры Рефат Чубаровмәгълүматларынакараганда, тоткарланучылар – 3 һәм 4 сентябрьдә тентүләр уздырган биш ватандашның язмышы турында белергә омтылган кырымтатарлар. Алар арасында ирләр дә, хатын-кызлар да бар. Моннан тыш, тоткарланучылар арасында ""Кырым теләктәшлеге""нең ике хәбәрчесе –Айдер Кадыровһәм Нури Абдурашитов, алар шулай ук ""Грани. ру"" интернет-басмасы корреспондентлары. Танылган хокук яклаучы Лутфие Зудиева-та тоткарланулар хроникасын алып бара. Адвокатлар Эмине Авамилева, Лиля Гемеджиһәм Сафие Шабановатоткарланган кырымтатарларны Экстремизмга каршылык үзәге бинасыннан эзләгән. Тоткарланучылар туганнары Акмәчетнең Павленко урамындагы ""Железнодорожный"" эчке эшләр бүлегенә кеше урлау турында гариза язган. Полиция хезмәткәрләре аларга бу бүлектә кырымтатарлар юклыгын хәбәр иткән. Активистлар фотоларында ФСБ бинасы каршындагы Франко бульварында полиция хезмәткәрләренең һәм ""Росгвардия""нең саны артуы күзәтелә. ФСБ бинасы янына килгән адвокатларга һәм туганнарына полиция хезмәткәрләре Русия административ хокук бозулар кодексының (Ко АП) 20.2.2. маддәсен укый (""әмәгать урыннарында бервакытта халык ыелып торуы һәмяки хәрәкәт итүе турында"")""Кичке 17.15. 40 ка якын кешене алдылар, араларында хатын-кызлар һәм өлкәннәр бар. Бер кешенең бөеренә суктылар, тоткарлаганда тупас көч кулландылар. 20 кешене Павленко урамындагы эчке эшләр бүлегендә төшереп калдырдылар, калганнарын Киев һәм Үзәк бүлекләренә алып киттеләр"", дип яза Зудиева. Акмәчетнең ""Железнодорожный"" эчке эшләр бүлеге янында тоткарланучыларның туганнары, күршеләре һәм дусларыыелыша. Биредә адвокатлар Эмиль Курбединов, Назим Шеихмамбетовһәм Эдем Семедляевэшли. Кайбер мәгълүматларга караганда, бу бүлектә 20 кырымтатар тотыла. Адвокат Эмиль Курбединов яңа китерелгән тоткарланучылар турында хәбәр итә – тагын 10 кеше. Бүлектә барысы 30 кеше тотыла. ""Тоткарлаунчылар арасында минем әтием Ремзи Зудиев"", дип хәбәр итә Лутфие Зудиева. Ул шулай ук тоткарланган кырымтатарлар исемлегенбирә. Адвокат Эмиль Курбединов әйтүенчә, тоткарланучылар арасында – өлкән яшьтәге кешеләр һәм хатын-кызлар. Кырымдагы Русия ФСБ бинасы янында тоткарланучылар арасында Акмәчеттәге кырымтатар активисты Заир Смедляевда бар. Бу турыда активист үзенең сәхифәсендәхәбәр иткән. Русия Кырымны 2014 елда канунсыз референдум нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Тавыш бирү Украина кануннарына каршы килеп һәм Кырымны Русия хәрбиләре үз кулына алгач уздырылды. Киев һәм Көнбатыш илләре моны халыкара хокук нормаларын бозу дип саный. Мәскәү Кырымны Русиягә кушуны ""тарихи гаделлекне торгызу"" дип атый. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Акмәчеттә ФСБ янында 40 лап кеше тоткарланган,1,news,Яңылыҡтар,3115,https://www.azatliq.org/a/31443833.html,2021-09-04T18:44:40+00:00
"С 24 по 26 мая на Советской площади пройдет Международная книжная ярмарка ""Китап-байрам"". Это событие станет настоящей праздничной площадкой для всех любителей книг и литературных творческих встреч.","Уфа готовится к масштабному литературному празднику ""Китап-байрам""",0,analytics,Файҙалы эштәр,198,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-05-03/ufa-gotovitsya-k-masshtabnomu-literaturnomu-prazdniku-kitap-bayram-3751625,2024-05-03T10:05:31+00:00
"Башҡортостанда, яҡынса йомғаҡтар буйынса, «Тормош өсөн инфраструктура» милли проекты аша туристик объекттарға илткән 75 саҡрымдан ашыу юл ремонтланды.",9 туристик йүнәлешкә юлдар төҙөкләндерелгән,1,news,Яңылыҡтар,150,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-03/9-turistik-y-n-leshk-yuldar-t-kl-nderelg-n-4529319,2026-01-03T09:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБыел февральдә Украина президенты Владимир Зеленский Джеппарны Венадагы халыкара оешмалар каршында даими вәкил итеп билгеләде. Украина хөкүмәт йорты тышкы эшләр министрының беренче урынбасары Эмине Джеппарны вазифасыннан ибәргән. Бу хакта хөкүмәтнең Югары Рададагы вәкиле Тарас Мельничук иткерде, дип яза""Крым. Реалии"". Джеппар үзе дә социаль челтәрләрдә бу вазифадан китүен раслады. ""Дүрт ел - тулы бер чор кебек. Нәтиәләр ясарга яратмыйм, аларны әмгыять ясарга тиештер. Минем өчен илемә һәм халкыма хезмәт итү кыйммәтле булды һәм булып кала да"", дип белдерде ул. Быел февральдә Украина президенты Владимир Зеленский Джеппарны Венадагы халыкара оешмалар каршында даими вәкил итепбилгеләде. Эмине Джеппар Украина тышкы эшләр министрлыгының беренче урынбасары булып 2020 елның маенда билгеләнгән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Украина хөкүмәте тышкы эшләр министрының беренче урынбасары, кырымтатар Эмине Джеппарны вазифасыннан ибәрде",1,news,Яңылыҡтар,958,https://www.azatliq.org/a/ukraina-hokumate-tishki-eshlar-ministrining-berenche-urinbasari-kirimtatar-emine-dzhepparni-vazifasinnan-jibarde/32889091.html,2024-04-02T20:29:48+03:00
Ялған дөгө порцияһын ашау целлофан пакеты ашағанға тиң. Шуға күрә дөгө ашар алдынан уны тикшереү яҡшы. Дүрт ысул тәҡдим итәбеҙ!,Баҙарға күпләп яһалма дөгө сығарылған.,0,analytics,Йәмғиәт,127,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2025-12-11/ba-ar-a-k-pl-p-ya-alma-d-g-sy-aryl-an-4501882,2025-12-11T00:40:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырШул ук вакытта илдәге һәр бишенче оешма инженерлар эзли диелә. Русиядә инженерларга кытлык күзәтелә — шундый 600 меңләп белгеч итми, дип яза""Ведомости"". Басма ""Аквариус"" электрон иһазлар итештерү ширкәтенең вице-президенты Виктория Хабасүзләренә таяна. Хаба әйтүенчә, бүген Русиядәге һәр бишенче ширкәт инженер эзли. Шул ук вакытта 2024 елның беренче яртысында бу белгечләрнең хезмәт хакы 16-24 процентка арткан. Русиядә бөтен белгечлекләрдә дә диярлек инженерлар итми: мәсәлән, электроника белгече булган инженерларны эзләп вакансияләр өч тапкыр күбрәк чыга диелә. Шул ук вакытта ширкәтләргә 30 меңләп инженер-проектлаучы, 20 меңләп инженер-технолог кирәк — бу белгечләргә ихтыя иң зуры булуы искәртелә. Н. эш игъланнары сервисы белешмәләренчә, Русиядә 2024 елның гыйнварынннан октябренә төрле белгечлекләрдәге инженерлар өчен 636 мең эш игъланы чыккан. Бу узган елның шул ук чоры белән чагыштырганда, 13 процентка күбрәк: ул чакта мондый 565 мең вакансия булган. ""Ведомости""га Русиядәге һәр бишенче оешманың инженер эзләве турындагы мәгълүматны ""Работа. ру"" баш мөдире урынбасары Александр Ветерковта раслаган. Аның әйтүенчә, эш бирүчеләр бер үк вакытта бөтен инженер белгечлекләренең дә хезмәт хакларын даими арттырып тора. Н. исәпләүләренә күрә, инженерларга тәкъдим ителә торган хезмәт хакы уртача 18 процентка арткан: былтыр гыйнвар-октябрьдә 87 669 мең сум булса, быел шул ук чорда эш бирүчеләр 103 662 мең сум түләргә әзер булган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Медиа: Русиягә 600 мең инженер итми,1,news,Яңылыҡтар,1597,https://www.azatliq.org/a/media-rusiyaga-600-meng-inzhener-jitmi/33188504.html,2024-11-05T14:00:47+03:00
"Сихыр (булған хәл) Иртән торғас, Нурия үҙен көҙгөлә күреп таныманы: йөҙө ҡыҙарып шешенгән, бөрсөк-бөрсөк таптар баҫҡан, күҙҙәре ҡыҫылып эренләгән. Тиҙ генә йыйынып, район үҙәгенә дауаханаға юлланды. Табипҡа күренеп, ул яҙып биргән рецепт буйынса дарыуҙар, майҙар һатып алды. Юҡ, дауа килешмәне, йөҙө тағы ла нығыраҡ шешенеп, күҙе бөтөнләй асылмай башланы. Ире менән Өфөгә барып, ҡала табиптарына ла күренеп ҡараны, файҙаһы булманы. Көҙгө ямғыр быҫҡаҡлап, күңелгә әллә ниндәй шомло уйҙар өҫтәй. Яңы һалынған йорт ҡыйығына тамған тамсылар йөрәкте тишерҙәй итеп тыпылдай. Нурия карауат өҫтөнә һуҙылып ятып, яҡты донъя менән хушлашырға йыйынған. Шулай уҡ йәшләй генә үлеп китерме икән ни? Күпме михнәт күреп йорт бөтөрөп сыҡҡайнылар, киләсәккә матур пландар ҡорғайнылар. Туҡта, туҡта, нисек башланды һуң әле был сир? .. .Ҡәйнәһе мунса инергә саҡырғас, шатланып риза булғайны. Нисек миңә әйтергә уйланы икән, бик өнәп етмәгән килеш, улыма тиң түгелһең, тип аҙым һайын йөрәкте яралап ҡына тора бит, – тип уйланы ул. Ҡойоноп торғанда иҙән ярығынан килеп сыҡҡан ҙур йәшел тәлмәрйен өҫтөнә баҫып, ҡурҡышынан ҡысҡырып ебәрҙе, тәне аша электр тогы үттеме ни! Уның тауышынан ҡурҡып шым ғына мөйөштә йыуынып ултырған ҡәйенһеңлеһе сығып йүгерҙе, Нурия ла уның артынан ҡабаланып тышҡа атылды. – Килен, самауыр өҫтәлдә, сәй эсеп алайыҡ, – тине ҡәйнәһе, ул ҡайтҡас. Нурия сәй яһаны, үҙе уңайһыҙланып булһа ла әле бер, әле икенсе ерен тырнаны. – Кит, мунсанан сығып тырнанып ултырмаһаң, йыуынманыңмы әллә? – тип ҡәйнәһе битәрләп тә алды үҙен. Шуларҙы хәтере аша үткәрҙе Нурия. Хәле көндән-көн ауырлаша, инде нимә эшләргә? .. Ире эштән ҡайтҡас, кәңәшләшеп, күрше районда йәшәгән әсәһе менән атаһы янына ҡайтып торорға булды. – Һине көтөп, көн оҙоно бер үҙем ятам, минән бер ярҙам юҡ һиңә, – тине ул. – Ни ашарға бешерә алмайым, ни ут яғырға хәлемдән килмәй. . Нурияның әсәһе ҡыҙы өсөн бик ҡайғырҙы, уны тәрбиәләне, татлы ризыҡтар бешереп тә ҡараны. Юҡ, алға китеш тойолманы. Атаһы ла ниҙер һиҙенеп, башын түбән эйеп кенә йөрөр булды. – Ҡарт, әллә теге Федораны эҙләп ҡарайбыҙмы? – тине Фәниә бер көн. – Әллә, уны нисек тапмаҡ кәрәк, күптән үҙе тураһында ишетелмәй ҙәбаһа, – тине ҡарты. – Бәлки, кешеләрҙән һорашып ҡарарһың, башҡа өмөт юҡ бит, – тип өҙгөләнде Фәниә. Таң һыҙыла башлағас та юлға сыҡты Нурғәле. Ҡыш яҡынлашыуын иҫкәртеп ер өҫтөнә беренсе ҡар бөртөктәре һибелгән. Урман юлында ҡар күберәк яуған икән, урыны-урыны менән аяғы батып-батып китә Нурғәлиҙең. Күпме барғандыр – үҙе лә белмәй, ҡыҙы өсөн уйлана-уйлана атлай торғас, кис ауышҡанын да һиҙмәй ҡалған. Таныш-белеш аша һораша торғас, имсе даны алған ҡатындың ҡайҙа йәшәгәнлеген белде. – Әйҙүк, үт-үт, күптән көтәм һине – ҡыҙың ауырыған икән, – тип ҡаршы алды уны Федора. Ул тулы ғына кәүҙәле, ҡуңыр йөҙлө ҡатын ине. Саллана башлаған сәсе яулыҡ аҫтынан күренеп тора. Өй эсенә төрлө киптерелгән үлән бәйләмдәре, ағас ҡайыры, хайуан тиреләре эленгән. – Һине саҡ эҙләп таптым! Зинһар, ҡыҙымды ҡотҡар, бер нимә лә йәл түгел, һыйырымды бирергә әҙер, – тине күҙ йәштәрен һөртөп Нурғәле. – Ҡыҙыңдың сире ифрат ауыр, йәшәргә бер аҙна ғына ҡалған. Ҡайтып, ат егеп кил, мин әҙерләнә торормон, көс туплап алырға ла кәрәк, – тине. .Ауырыуҙы күргәс, Федора аһ итте! Иң тәүҙә өшкөрөп алды, төнәтмәләр эсерҙе. Нурия үҙен томан эсендәге кеүек кенә хәтерләй: бер ут булып янды, берсә ҡарҙа тәгәрәп туңды, берсә күккә олғашҡандай тойолдо. Үҙе генә белгән алымдар менән төрлө сүрәткә керетте Нурияны, иң аҙаҡтан сепрәктән ҡарасҡы яһап яндырып, көлөн ете юл сатына күмергә ҡушты. Тамам хәлдән тайып тәгәрәне Федора ла, ярым үлек Нурия ла. Бер ай күҙ ҙә йоммаған Нурия бер тәүлек уянмай йоҡланы. Әсәһе, әллә был үлдеме икән, тип ҡабат-ҡабат янына килеп ҡараны: тик Федора уны тынысландырҙы. Эй, бигерәк сибәрһең икән дә үҙең! – тигән тауышҡа уянып китте Нурия. Эргәһендә баҫып торған Федораны күреп йылмайып ҡуйҙы. Ятҡан урыны лысма булған – һығып алырлыҡ, шешенгән тәненән һыу шулай һарҡҡан. Әсәһе көҙгө һоноп: – Ҡарале, ҡыҙым, элекке хәлеңә ҡайтҡанһың бит, Хоҙайға шөкөр, – тине шатлығынан ни ҡылырға белмәй. Нурия көҙгөгә күҙ һирпте – аҡ йөҙлө һылыу ҡатын ҡарай ине унан. – Бер ҡанһыҙ әҙәм һине сихырлаған, үлтерергә самалаған, – тине Федора. – Сихырын үҙенә ҡайтармаһам да, Хоҙай ебәргән язаны барыбер аласаҡ, мин көсһөҙ был осраҡта. Бына күрерһең, кем икәнен әйтмәйем – һин һауыҡҡас та, ул яуыз был донъянан китәсәк. – Ҡыҙым төҙәлһә, әйҙә, ул да йәшәһен, минең тарлығым юҡ, – тине Фәниә. – Нурия һеңлем, был донъяла һинән дә һау-сәләмәт, һинән дә бәхетле кеше булмаҫ, тик байлыҡҡа иҫең китмәһен, тупылдап балаларың да тыуыр, ғүмерҙең дә оҙоно насип булыр үҙеңә, – тине Федора, хушлашып. Фәниә менән Нурғәле Федораны ҙурлап оҙатты, нәҙер-бүләктәрен йәлләмәне. Нурия ла, көндән-көн матурланып, аҙна үтеүгә һауығып аяҡҡа баҫты. Ауылына ҡайтҡанда ҡәйнәһенең етеһен уҡыталар ине.",Сихырын үҙенә ҡайтармаһам да,0,analytics,Йәмғиәт,4804,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-04-18/sihyryn-en-aytarma-am-da-4204354,2025-04-18T15:57:00+00:00
"Кырымда тентүләр вакытында, 7 июльКырымда 7 июльдә Русия куәт оешмалары кырымтатарлар йортларында тентүләр уздырды. ФСБның Акмәчеттәге идарәсенә Сейран Хайретдинов, Александр Сизиков, Эмиль Зиядинов, Исмет Ибрагимов, Алим Суфьяновһәм Вадим Бектемировкитерелгән. Бакчасарайда кырымтатарлар йортларында тентүләр турында сишәмбе иртән ""Кырым теләктәшлеге""хәбәр итте. Соңрак ярымутрауның тагын берничә районында тентүләр узуы билгеле булды. Алуштада Дилявер Меметовйортында да тентү булган, ләкин Меметов үзе өйдә булмаган, аны эзлиләр дип белдерә активистлар. Төштән соң бу хактагы мәгълүмат Русиянең федераль иминилек хезмәте (ФСБ) сайтында дарасланды. Хәбәрдә ФСБ башка куәт оешмалары вәкилләре белән берлектә Кырымда ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасы (Русиядә тыелган) бүлекчәсенең өч башлыгын һәм дүрт актив әгъзасын тоткарлады диелә. Ягъни ФСБ иде кешенең тоткарлануы турында белдерә. ""ыелулар вакытында алар ярымутрау кешеләре арасында террорчылык идеологиясе тараткан, үз рәтләренә кырым мөселманнарын әлеп иткән"" диелә ФСБ хәбәрендә. Тоткарланучыларга карата инаять эшләре ачылган. Бу вакыйга турында Украина тышкы эшләр министры урынбасары Эмине Джеппарда язды. Ул аларны террорчылык маддәсе нигезендә хөкем итәрләр дип фаразлый. ""Инде 67 кырымтатар Русия инаяь кодексының 205.5 нче маддәсе нигезендә тоткарланды. Аларның барысын да террорчылар исемлегенә кертмәкчеләр"", дие ул -та. АКШның Украинадагы илчеге ярымутрауда тентүләргә карата борчылу белдерде.2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң ярымутрауда даими рәвештә бәйсез журналистлар, активистлар, кырымтатар милли хәрәкәте активистлары, Кырымтатар халкы мәлесе әгъзалары һәм Кырымда яшәүче Русиядә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасы белән элемтәләре булуда шикләнелгән мөселманнарның өйләрендә тентүләр уздырыла. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды.",ФСБ Кырымда янә тентүләр уздырды һәм кырымтатарларны тоткарлады,1,news,Яңылыҡтар,2542,https://www.azatliq.org/a/30711711.html,2020-07-07T10:13:02+00:00
"Минең олатайым менән өләсәйем Серафимовка ауылында йәшәй. Уларҙың өйҙәре урман ситендә генә. Сөнки ауылыбыҙҙы тирә-яҡлап ҡуйы урман уратып алған. Шундай матур ерҙә йәшәйҙәр улар. Олатайымдың Аҡтырнаҡ исемле эте бар. Йәй етһә, Аҡтырнағы менән балыҡҡа ла, еләккә лә, бесәнгә лә, утын әҙерләргә лә, бәшмәккә лә бергәйөрөйҙәр. Улар — айырылмаҫ дуҫтар! Минең олатайым шәп бәшмәксе лә! Шулай август айының бер йылы матур иртәһендә олатайым Аҡтырнағы менән бәшмәккә юллана. Эт элеккесә тегендә-бында йүгерә. Ә олатайым кәрзиненең яртыһы тулып килгәндә, Аҡтырнаҡ ағаслыҡтан атылып сыға ла олатайымды шул ағаслыҡҡа табан тартҡылай башлай. Олатайым шул яҡҡа табан йүгерә. Ҡараһа, бер ҡайын төбөндә бәләгә осраған терпе балаһы ята, ти. Уның бер аяғы ер аҫтынан сығып торған тимер сыбыҡҡа эләккән. Бахырың, күпме интегеп ятҡандыр! Олатайым әкрен генә терпенең аяғын ысҡындыра. Тик уның аяғы яралы булып сыға. Шунан олатайым терпе балаһын, кәрзиненә ултыртып, өйгә алып ҡайтып китә. Ҡайтҡас, өләсәйем терпенең аяғын бинт менән бәйләп ҡуя. Бына шундай аҡыллы ул беҙҙең Аҡтырнаҡ! Олатайым яралы дуҫына оя яһап, алдына ашарға һәм эсергә һөт ҡуя. Терпекәй көҙгө һалҡындар башланғансы олатайымдарҙа йәшәне. Аҡтырнаҡ менән шул тиклем дуҫлаштылар, хатта бер һауыттан һыйландылар. Терпекәйҙең аяғы төҙәлгәс, бесәйебеҙгә сысҡандар ҙа тотошто. Шулай итеп, Аҡтырнаҡтың энәле дуҫы ла барлыҡҡа килде. Терпекәй ҡышҡылыҡҡа урманға киткәс, Аҡтырнаҡ бойоғоп, моңһоуланып ҡалды. Ул дуҫын һаман да һағына һәм көтә. Һауытындағы ризығын аҙ ғына ашай ҙа, ҡалғанын дуҫым ҡайтыр тип, ситкә алып ҡуя. Бына шундай тоғро дуҫ ул — беҙҙең Аҡтырнаҡ! Ә кем белә, бәлки, терпекәй яҙын кире ҡайтып та етер! Самина ӘХМӘТОВА, Туймазы районының Серафимовка мәктәбе уҡыусыһы.",Аҡтырнаҡ менән терпе балаһы,0,analytics,Ижад,1725,https://amanat.su/articles/izhad-omary/2024-08-26/a-tyrna-men-n-terpe-bala-y-3899079,2024-08-26T15:29:00+00:00
"Башкортстан хакимияте карары нигезендә Туймазы районында башкорт, ә Балтач районында мишәр тарихи-мәдәни үзәкләреачылачак. Шулай итеп республиканың Халыклар дуслыгы йортының филиаллары 25 кә итәчәк. Аларның унтугызы республика районнарында булса, алтысы республикадан читтә урнашкан. Узган ел мондый үзәкләр Курган, Пермь, Чиләбе, Оренбур өлкәләрендә һәм Ханты-Манси автоном бүлгесендә ачылды. Яңа үзәк ачылу хәбәренә карата берничә сорау туа – кем ул мишәрләр, ни өчен алар хөрмәтенә аерым тарихи-мәдәни үзәк оештырыла? Татарлар күпләп яшәгән Туймазы шәһәрендә нинди максаттан башкорт үзәге ачыла, аңа ихтыя бармы? Тарихи-мәдәни үзәкләр нинди принциптан ачылу соравына ачыклык кертеп карыйк. Башкортстанның Халыклар дуслыгы йортының рәсми сәхифәсендә ""Үзәкләр мәдәни традицияләрне саклау, республиканың теге яки бу халыкның милли үзаңын тәрбиләү, тел, мәдәниятен саклау, үстерү максатыннан ачыла"" дип аңлатыла. Әмма, бөтен галимнәр дә, шул исәптән татар мишәрләре дип танылган субэтнос төркем вәкилләре дә мишәрләрнең аерым милләт тә, хәтта этник төркем дә түгел икәнен белә. Мишәрләр – татар милләтенең бер өлеше генә. Бу – барысына да билгеле факт. Менә сиңа мә дигәндәй, Башкортстанның Халыклар дуслыгы йорты үз низамнамәсенә каршы килеп, мишәрләрне аерым милләт дип атап, алар өчен тулыканлы тарихи-мәдәни үзәк ача булып чыга. Сәеррәк хәл. Димәк Халыклар дуслыгы йорты хезмәткәрләре Радий Хәбировхакимияте белән бергә яңа халык, милләт тапкан булып чыга түгелме? Башкортстандагы мишәрләр тиз арада рәсми рәвештә игълан ителеп, дәүләт тарафыннан якланырга, сакланырга тиеш дигән карарга киленгән. Башта шушы ук Халыклар дуслыгы йорты канаты астында милләтләрне таркатучы галимнәр тарафыннан ""Башкортстан мишәрләре"" дигән китап басылыпчыкты, анда алар мишәрләрне аерым милләт булуарак танытырга теләде. Сүз уңаеннан, китап тышлыгында татар мишәрләре түгел, ә мещеряк, ягъни мукшы, эрзя халыклары рәсеме урнаштырылган, әмма китап авторларын бу нечкәлекләр борчымый, бу мәсьәлә алар өчен вак. Ә хәзер китап түгел, аерым милләт дип алар өчен тулы бер комплекс булдыруга керештеләр. гасырда тулы бер яңа милләт барлыкка килгән икән, мондый ""ачыш"" Нобель бүләгенә ия булырга тиеш. Әмма бәяләнмәс кенә шул. Бу эшләр нинди максаттан эшләнгәне билгеле бит. анисәп вакытында татарларның саны киметелергә тиеш, бу эш татар милләтеннән аерым төркемнәр аерып чыгарып, аларны милләт итеп игълан итү исәбенә башкарылачак дигән планнар 2019 елда ук килеп ирешкән иде. Бу идеянең авторы - Башкортстанның Халыклар дуслыгы йорты мөдире Илгиз Солтанморатов. Радий Хәбировка Балтач районында мишәр үзәген ачу мөһимлеге турында тәкъдим Русия президенты каршындагы Кеше хокуклары шурасы аша иткерелде. Гаәп, Мәскәү хокукчылары, мәгълүматны тикшермичә шушы идеяне итди документка теркәгән булып чыга. Илгиз Солтанморатовның бу теләге турында мин 2019 елның сентябрендә үк Уфадагы ""Эхо Москвы"" радиосында яңгыраткан идем. Алдан ук фаш итү кирәк дип таптым, алар моннан өркеп тора. Шуңа бу әмәгатьчелеккә иткерелгәч, бу адым кичектерелде, бу идея онытылып торды. Әмма күрәбез: вакытлыча. Вакыты итте һәм милләтләрне бүлеп талаштыручы этномиссионерлар һөүм итә башлады. Безнең фаразлар дөрес булып чыкты. Читтән күзәтүчеләрдә, бәлки, сорау туадыр – мондый үзәккә әмәгатьчелекнең ихтыяы бармы? Кем белә, бәлки, Балтачта яшәүче аерым кешеләр мишәр проблемы белән кызыксынып, Халыклар дуслыгы йортының итәкчеләре янына килеп үзәкне ачуны сорап ялваргандыр. Булырга мөмкин, әмма ышану гына авыр. Мондый кешеләрнең табылуы икеле. Хәтта ""мишәрләр – татарның каймагы"" дип йөргән татар мишәрләре дә үзләрен бервакытта да аерым милләт дип санамады, аерылып чыгарга кирәк дип йөрми. Моңа бит бернинди дә тарихи сәбәп юк. Әмма этномиссионерларны бу аптыратмый, административ коралларны эшкә игәләр дә бюджеттан акча каерып яталар. Нигә кирәк бу? Монда ике мәсьәлә бар. Беренчедән, Балтач районында мишәр тарихи-мәдәни үзәге ачу – татар милләтен таркатырга тырышу омтылышы. Алар бу ирлекне 2019 елда капшап карады инде. Шул елны Пенза татарлары арасында сез – мишәрләр, аерым милләт булып аерылып чыгарга тиеш дигәнрәк ""агарту"" эшен башкардылар. Башкортстаннан Пензага гастрольгә чыгучы миссионерларның эше генә пешмәде. Тырышлыклары илгә очты. Кызык, әмма алар мишәрләр башкортка туган милләт дип күрсәтергә омтылды һәм моны уйдырма тарихка нигезләнеп исбатларга тырышты. Имеш, безнең бабалар бергә көрәшкән дип чыгардылар. Тарихка хилафлык килмәсен өчен, шунысын да әйтергә кирәк: татар мишәрләре ""башкорт"" дип аталган инкыйлабларны бастыруда хакимият ягында катнашкан чынында, шуның өчен өстәмә ир биләмәләренә ия булган. Әмма мондый нечкәлекләр пропагандистлар авызыннан ишетелми, чөнки бу тарихи фактларлар алар уйлап чыгарган әкияткә хилафлык китерә. Иманым камил, дәүләт бюджетына бәйле берәр кеше табачаклар, ул йә мәктәп мөдире, йә пенсионер була ала (Тәтешле районындагы кебек) һәм ул Башкортстанның төп мишәре дип игълан ителәчәк. Аның авызыннан анисәп алдыннан агарту эше башкарылачак: мишәрләр – аерым милләт, анисәп вакытында мишәрләр дип язылыйк, татарлар да, Татарстан да безгә ерак, безнең тамырлар башкортларга якын, дип сайраячак. Ахыргы максат – татарларны таркату гына түгел, шул рәвешле Башкортстанда яшәүче татарларның санын киметү дә. Яңа тарихи-мәдәни үзәк аша рәсми башкорт пропагандасы яңа этносны барлыкка китерер өчен бөтен көчен куячак. Татарны башкорт дип язу гына итмәде, ""мишәр"" проектына да иң сызганып алыну да шуның белән аңлатыла. Туймазыдагы башкорт үзәгенә килгәндә, минемчә, бу башкортлар күпләп яшәгән Сибайда, мариның эзе дә булмаган килеш, мари мәдәни үзәге ачуга тиң. Хәрәмләшеп ясалган соңгы анисәп саннарын алганда да Туймазыда яшәүчеләрнең күпчелеге – татарлар. Ә чын саннарны алсак, шәһәрдә генә түгел, район буйлап та башлыча татарлар яши булып чыга. Барып кайтыгыз, халык белән аралашып карагыз, анда үзләрен татар дип санаучылар, саф татар телендә сөйләшүче милләттәшләр яши. Әмма хакимият монда татар үзәге түгел, ә башкортныкын төзи. Мантыйк бармы? Юк.2018 елда Радий Хәбиров хакимияткә килү белән Илеш районында да башкорт үзәген ачты. Анда да күпчелек яшәүчеләрнең татар булуын исәпкә алучы булмады. Димәк, бу максатчан рәвештә алып барыла торган сәясәт. Татарлыктан курку, шүрләү шулкадәр көчле ки, хәтта Татарстан белән чиктәш ирләрдә, күрше республика ул ирләрне үзләренә тартып алыр дигән үзләре уйлап тапкан уйдырмага ышанып, менә шундый мәдәни ""форпост""лар төзеп яталар. Бу мәдәни үзәкләр Башкортстанда милли сәясәттәге тигезлек булмауның, Уфа татарларының хокуклары кимсетелгәннең күрсәткече. Мәсәлән, башкорт үзәкләре бишәү (бу санга Башкортстанда гына урнашканнары керә), урыс үзәкләре дүртәү икән, татарга исә бер генә милли-мәдәни үзәк тә итә булып чыга. Андый бердәнбер үзәк Бүздәк районында урнашкан. Әйтергә кирәк, Башкортстанның мәдәният министрлыгы белән Халыклар дуслыгы йорты берничә ел элек ул үзәкне Килим авылыннан район үзәгенә күчерде. Татар морзаларыннан булган Тәфкилевларның атаклы утарында ремонт ясарга кирәк дигән сылтау белән башкарылды бу эш. гасыр архитектура һәйкәле булган йортны төзекләндерү эше тәмамланган дисәң дә була, белүемчә, документлар мәрәкәсе генә калган иде. Әмма бу эшкә нокта куелмады, калган эшкә кар ява дигәндәй, хәзер бу утар әкренләп имерелә бара. Мәдәният министрлыгы ул йортны онытты. Кызык хәл килеп чыга: бердәнбер татар милли үзәген тотар өчен, эшне төгәлләр өчен акча да юк, вакыт та итми, ләкин шул ук вакытта башкортларның эзе дә булмаган районнарда башкорт үзәкләрен оештырырга, уйдырма булса да, мишәрләр дигән яңа милләтне игълан итәрлек мишәр үзеген төзеп куярга да акчага кытлык юк. Исегезгә төшерәм: Башкортстанда татарлар саны 1,5 млн. Милләтләрне аерып, берсен өстен күреп, икенчесен читкә этәреп, хокукларын кимсетү очрагы бу. Бу үзәкләр аерым очрак кына булса иде ул, ләкин мондый хәлләр артык күпкә киткәнгә күрә бу этноцидка охшанган дигән фикер килә. Тагын бер кызык күренеш. Мәдәни үзәкләрне ачу фәрманында финанслау турында язылган өлешенә күз салырга кирәк. Мондый үзәкләрдәге штат берәмлекләре булган тарихи-мәдәни үзәкләрне оптимальләштерү исәбенә башкырылачак диелгән. Ә кем кыскартылачак? Тулы бер милләтнең үзәкләре йә ябылып, йә көчсезләндерелеп, анисәптә хәрәмләшү юлы белән ""без иңдек, татарларның саны кимеде"" дигән амбицияләрне, хыялларны тормышка ашырыр өчен кайсы милләт корбан булып калачак? Илнар Гарифуллинтарихчы""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторның шәхси карашларын чагылдыра Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Уфа татарлары — Башкортстанның үги балалары,0,analytics,Комментарийҙар,8638,https://www.azatliq.org/a/31121720.html,2021-03-01T21:05:25+00:00
"Ун балаһы – ун ҡыуанысы Ольга Камалетдинова 1985 йылда Дыуан районының Сальевка ауылында тыуған. Ҙур ғаиләнең нимә икәнен бала саҡтан яҡшы белә. Ул дүрт бала араһында иң өлкәне була, ҡустыһы һәм ике һеңлеһе менән бергә үҫә. Атаһы газ һәм электр менән иретеп йәбештереүсе, ә әсәһе һауынсы булып эшләй. Мәктәпте тамамлағандан һуң ҡыҙ Златоуст ҡалаһындағы 4-се һөнәрселек училищеһына Ашнаҡсы-кондитер һөнәре буйынса уҡырға инә һәм уны 2003 йылда тамамлай. Мәсетле районы Әләгәҙ ауылынан буласаҡ тормош юлдашы Эдвард Әкрәм улы менән улар 20 йыл элек дуҫтар компанияһында ял иткәндә таныша. Йәштәр бер-береһен оҡшатып йөрөй һәм өйләнешә. Камалетдиновтар Мәсетле районында төпләнә. Өс йылдан өлкән ҡыҙҙары Кристина тыуа, ул хәҙер М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетында беренсе курста уҡый, башланғыс кластар уҡытыусыһы һөнәрен һайлаған. Кристинанан һуң Камалетдиновтар ғаиләһендә бер-бер артлы тағы ла туғыҙ бала донъяға килә: Руслан унынсы класта уҡый; Лиза – һигеҙенселә, ул уҡыу алдынғыһы һәм Беренселәр хәрәкәте лидеры; Элина – етенсе класта, шулай уҡ Беренселәр хәрәкәте ағзаһы; Радик киләһе йылда башланғыс класты тамамлай; ә Данил – икенсе класты; Максим менән Артур өйҙә уҡый. Ғаиләлә иң кеселәре – йәш ярымлыҡ Милена һәм яңы тыуған Әминә. Бөтә балалар ҙа уҡыуҙа яҡшы һөҙөмтәләр күрһәтә. Улар мәктәп олимпиадаларында әүҙем ҡатнаша, спорт ярыштарында уңышлы сығыш яһай, призлы урындар яулай, шулай уҡ төрлө мәктәп һәм район конкурстарында даими ҡатнаша. Былтыр өлкән ҡыҙҙары Кристина проектын Мәскәүҙә уңышлы яҡлай. Ольга Александровна үҙе лә балаларҙан ҡалышмай. Ул бөтә ата-әсәләр йыйылыштарына йөрөй, шулай уҡ балалары уҡыған кластарҙың ата-әсәләр комитеттарында тора. Бындай ҙур ғаиләне тәьмин итеү өсөн Эдвард Әкрәм улы Екатеринбургта вахта ысулы менән һаҡсы булып эшләй. Бөтә йорт мәшәҡәттәре һәм балалар тәрбиәләү өй хужабикәһе Ольга Александровнаның иңендә ята. Туҡтауһыҙ мәшәҡәттәргә ҡарамаҫтан, ижад өсөн ваҡыт таба, уға балаларын да йәлеп итә. Күп балалы әсә алмаз мозаикаһы һәм һандар буйынса картиналар төшөрөү менән мауыға. Берлектәге тырышлыҡ менән башҡарылған был эштәр өй стеналарын биҙәй. Бынан тыш, бүләк-гөлләмәләр бәйләй һәм эшләй. – Мин бала саҡтан ҙур ғаиләгә күнеккәнмен – өләсәйем ун бала тәрбиәләп үҫтерҙе, шуға күрә минең ике туған ағай-эне һәм апай-һеңлеләрем күп. Балаларымды ҡарауҙа ҡыйынлыҡтар күрмәйем – барыһы ла үҙ яйы менән бара. Һәр балама бер тигеҙ иғтибар бүлергә тырышам. Ҡайһы саҡ балаларымдың, йәш айырмаһына һәм уларҙың һанына ҡарамаҫтан, дуҫ булыуҙарына хайран ҡалалар. Ә минеңсә, иң мөһиме – уларҙа үҙ-ара аңлашыу, үҙаллылыҡ, һәм айырыуса, бер-береңә һәм өлкәндәргә хөрмәт тәрбиәләү. Ҙур ғаиләм менән ғорурланам. Был – минең тормошомдағы төп ҡаҙанышым, – тип һөйләй ҡатын. 2017 йылда Ольга Александровна Әсәлек даны миҙалына лайыҡ булды. Камалетдиновтар ысын байлыҡтың донъя малында түгел, ә мөхәббәт, үҙ-ара ихтирам һәм дуҫлыҡта булыуына ышана. Ҙур ғаиләм менән ғорурланам, – ти Ольга Александровна Камилла МУСАКӘЛИМОВА.",Ун балаһы – ун ҡыуанысы,0,analytics,Йәмғиәт,2990,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2026-01-18/un-bala-y-un-yuanysy-4541035,2026-01-18T13:30:00+00:00
"Әлбиттә, йыл аҙағында иң-иң әүҙем уҡыусыларыбыҙҙы ла ҡотлап үтәбеҙ. Кемдәр ул беҙҙең быйылғы йәш хәбәрселәребеҙ? Ә Аманат журналының Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге премияһы лауреаты исемен кемдәр яуланы икән? Башҡортостан беҙҙән башлана шиғриәт, Ижад ҡомары сәсмә әҫәрҙәр конкурстары, Мин донъяны һүрәтләйем һүрәттәр конкурсы, Күҙ менән ҡаш араһы фотоконкурсы еңеүселәре тураһында тап һыуығай һанында белерһегеҙ. Ҡыш бабай, ҡарһылыу, йыл хужаһы – йылан тураһындағы башҡа бер ерҙә лә яҙылмаған иҫ киткес ҡыҙыҡлы факттар тураһында ла тап Аманатты уҡып хәбәрҙар булырһығыҙ. 12 декабрь – Башҡорт теле көнө үтте. Әлфиә Аҡбутинаның Алтаҡта: хаталар өҫтөндә эш! , тип исемләнгән мәҡәләһе барыһына ла ҡыҙыҡ булыр тип ышанабыҙ. Мөхәббәтле ҡышым! . Мәңгелек сер рубрикаһына ошондай башһүҙле хаттар ҙа килә ул! Исемен Айһылыу тип билдәләгән һылыу мөхәббәт тарихын яҙған. Ошо урында беҙ сер һандығын ябып торайыҡ. Тиҙҙән һеҙ үҙегеҙ ҙә журналды ҡулығыҙға алып, бер тында йотлоғоп уҡып сығырһығыҙ. Ә кемдәр Аманатҡа 2025 йылдың тәүге ярты йыллығына яҙылып өлгөрмәгән – уларға тиҙ арала яҙылырға өндәйбеҙ! Әлеге ваҡытта Яратҡан гәзит, журналдарығыҙға яҙылырға бер аҙна ғына ваҡыт ҡалды! Һәм һеҙгә тағы бер мөмкинлек - Яңы йыл марафоны акцияһын бүләк итәбеҙ! Республика, ҡала йәки район баҫмаһына 10 процент ташлама менән яҙылығыҙ һәм робот-саң һурҙырғыс отоғоҙ! ! Акция 16-20 декабрҙә уҙасаҡ. Шулай уҡ ""Аманат""тың ""Яҙыл да бүләк от"" конкурсында ҡатнашып Төп бүләк - велосипедты ла ота алаһығыҙ!",Яңы йыл кәйефе алып килә Аманаттың аҡъюлай һаны!,1,news,Яңылыҡтар,1479,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-17/ya-y-yyl-k-yefe-alyp-kil-amanat-ty-a-yulay-any-4056236,2024-12-17T13:12:00+00:00
"Иртәгә, 6 сентябрҙә, шулай уҡ яуым-төшөм фаразланмай. Һауа температураһы төндә 2, 7, урыны менән 0, -2 градусҡа тиклем һалҡынайтып, ҡырау төшөүе мөмкин, көндөҙ 15, 20. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».","0, -2 градусҡа тиклем һалҡынайта, ҡырау төшә",1,news,Яңылыҡтар,598,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-05/0-2-gradus-a-tiklem-al-ynayta-yrau-t-sh-3912652,2024-09-05T10:58:00+00:00
"Татарстанның Югары Ослан районы Ташовка авылында Русия күләмендә беренче мөселман лагерен булдырмакчылар. Әлеге проект өчен аваплы булган Алсу Хафизованың ""Мисал өчен мөселманнар су коенганда хатын-кызлар аерым, ирләр аерым коена. Башка аермалыклар дә күп. Без барысын да истә тотабыз. Хәзер бит күп ирдә хәмер саталар, дискотекалар. Мөселманнар андый урында ял итә алмый. Шуңа Ташовка авылындагы лагерь нигезендә мөселманнарга ял итү үзәге булдырырга карар кылдык. Бу Казан мөхтәсибәте планы нигезендә эшләнә, әмма кайчан ачылачагын әле әйтүе авыр, хәзер иганәчеләр эзлибез, диде ул. Мөселманнар арасында ял итү урыннарына ихтыя зур, шул сәбәпле дөнья күләмендә мөселманнарга нигезләнгән кунакханәләр, мөмкинлекләр арта. Мисал өчен, Гоаның туризм департаменты быел мөслимәләргә су коену өчен аерым урыннар булдыру карарын кабул иткән. Мондый таләп белән Гоа итәкчелегенә мөселман илләре чыккан булган. Тайвань утравында да быел хәләл сертификаты алган кунакханәләр саны 21 гә арткан һәм аларның гомум саны 50 гә иткән. Болар барысы да мөселман туристларны күбрәк әлеп итү өчен эшләнүе әйтелә. Хәзер мөселманнар ял итү өчен күбрәк Төркия, Согуд Гарәбстаны кебек илләрне сайлый. Соңгы елларда Малайзия белән кызыксыну арта. Мисал өчен, 2000 елда Малайзиядә 1,37 миллион мөселман туристы буласа, 2010 елга аларның саны 4,7 миллионга иткән, ә узган елны инде 5,2 миллион булган. ""Глобаль ислам икътисады хәле"" хисабына караганда, Ислам хезмәттәшлеге оешмасына кергән илләр арасында узган елны туристлык юнәлеше үсеш алган биш алдынгы ил дип Төркия (35,6 миллион турист), Малайзия (25 миллион), Согуд Гарәбстаны (13,6 миллион), Мисыр (11,1 миллион) һәм Мәгъриб (9,4 миллион) билгеләнгән.",Татарстанда шәригать кануннарына туры килгән ял итү үзәге булдырылачак,0,analytics,Татарстан,1683,https://www.azatliq.org/a/25440635.html,2014-07-01T05:34:29+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр22 майда Башкортстанның Стәрлетамак хакимияте шәһәр бюджеты дефицитын каплау һәм бурычларын түләү өчен кредит алырга аукционда банк сайлаячак. Бу хакта ""Коммерсантъ""иткерә. Килешүнең башлангыч бәясе 25,5 миллион сум дип билгеләнгән. Кредитны Стәрлетамак бюджетыннан түләячәкләр. Кредит акчаларын быел 1 июньнән 20 декабрьгә кадәр куллланмакчылар. Ул елына 8,5 процент белән бирелергә тиеш. Стәрлетамак бюджеты киләсе елга 296 миллион сум дефицит белән ниятләнә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанның тәрлетамак шәһәр хакимияте бюджет кытлыгын каплау өчен кредит алачак,1,news,Яңылыҡтар,583,https://www.azatliq.org/a/32407284.html,2023-05-11T13:26:40+00:00
"Әсәйемә Һәр көн иртән әсәйем Наҙлап-һөйөп уята. Уның алһыу йөҙҙәрен Гөл-сәскәгә оҡшатам. Оҙаҡ йәшә, әсәкәйем, Мин яныңда булырмын. Һине шатландырып ҡына Йәшәргә тырышырмын. Гөлнәзирә КҮСКИЛДИНА. Оҙаҡ йәшә! Йөрәгеңдең бөтә йылыһын Һин беҙгә бүләк итәһең. Ғәзиз балаларым, тиеп Беҙҙе хәстәрләп йәшәйһең. Рәхмәт һиңә, әсәкәйем, Оҙаҡ йәшә, бул сәләмәт! Улың һәм ҡыҙҙарың менән Ғүмерҙәрең үтһен рәхәт! Юлиә ЗӘЙНЕТДИНОВА. Әсәйҙәр бер генә Әсәйем наҙҙары күңелде йылыта, Әсәйем ҡулдары йәм бирә йәшәргә. Әсәйем һүҙҙәре тормошҡа өйрәтә, Әсәйҙәр донъяла ғүмергә бер генә. Азалиә ТАҺИРОВА. Бәхет Бәхеттең иң ҙуры – Әсәйле булыу. Йәшәгән ғаиләң Булһа дуҫ, татыу. Байлыҡтың иң ҙуры – Әсәйле булыу. Изгелек күрһәтеп Аллаһҡа бағыу. Ғәҙелхан СУРИН. Иң яғымлы һүҙ «Әсәй» һүҙе шундай яғымлы ла, Татлы ла ул беҙҙең донъяла. Ошо һүҙҙе әйтеп телен аса Был донъяға килгән һәр бала. Әсәй булғанға өйөбөҙ йәмле, Әсәй бешергән икмәк тәмле. Әсәйем – минең иң яҡын кешем, Уның янында мин бәхетле! Нәргизә АРЫҪЛАНОВА. Берҙән-берем Әсәйем, берҙән-берем, Тормошомдоң биҙәге. Һин бит минең бер генәм, Ғаиләбеҙ терәге. Әсәйемдең һүҙҙәренә Һәр саҡ ҡолаҡ һалабыҙ. Атай менән беҙгә терәк Булып һәр саҡ ҡалығыҙ! Зөлхизә ТОРОПҠОЛОВА. Күҙ нурым Бөгөн – әсәйҙәр байрамы, Ҡояш та шат йылмая. Өй эсе нурға тулған, тип Һеңлекәшем ҡыуана. Әсәкәйем – күҙ нурым, Мин һине бик яратам. Байрамың ҡотло булһын, Һаулығың ныҡлы булһын! Камила ИЛБӘКОВА. Ауыр һүҙҙәр әйтмәгеҙ Әсәйҙәргә ауыр һүҙҙәр Һис бер ҡасан әйтмәгеҙ. Йылы, яғымлы һәм наҙлы Һүҙҙәрҙе йәлләмәгеҙ. Әсәйҙәр бит тормош йәме, Яҡты ҡояш шикелле. Ошо ҡояш балҡып янһын Йылдың һәр бер миҙгеле! Әминә ТАҺИРОВА. Ҡәҙерле кешемә Ер йөҙөндә иң матуры – Минең әсәйем. Наҙлап-һөйөп ярата Беҙҙе әсәйем. Оҙон ғүмер, бәхет-шатлыҡ Һәр саҡ теләйбеҙ. Ныҡлы терәк, яҡты ҡояш – Ул әсәйебеҙ. Даяна ИШЕМҒОЛОВА.",Ҡәҙерле кешебеҙгә шиғырҙар,0,analytics,Шиғриәт,1803,https://yanshishma.com/articles/ilham-shigyrzar/2026-02-06/erle-keshebe-g-shi-yr-ar-4567449,2026-02-06T12:50:00+00:00
"«Әсәйемдең варикозы аҙып, ныҡ киҫкенләшеп киткәйне. Операция эшләтергә ҡурҡтыҡ. Халыҡ медицинаһы менән шөғөлләнгән бер инәй ошо рецепты өйрәтте. Әсәйем уны тәүлек буйы һылап бәйләп йөрөнө. Май бөтөп, бәйләүестәрҙе алғас, уның аяҡтары һап-һау булыуын күрҙек», - тип яҙа әсәһен шул рәүешле дауалаған ҡатын. Ә рецепт ошолай: алоэ гөлө, башлы һуғандың һуты, бал, Вишневский, Ихтиол майҙары, сусҡа салоһы, шыйыҡ кер һабыны алына. Һәр береһен берәр аш ҡалағы алып, болғай-болғай ҡайнатып сығара яҙаһың һәм һүндерәһең (ҡайнатырға ярамай). Масса һыуынғас, уны аяҡтың варикоз ялмаған урындарына һөртөп, тышынан берәй сепрәк йә бинт менән ҡыҫмай ғына бәйләйбеҙ. Был бәйләүесте мөмкин тиклем оҙағыраҡ тоторға кәрәк. Көндөҙ эшләргә мөмкинлек юҡ икән, төнгөлөккә эшләр кәрәк. ИҒТИБАР! Был мәғлүмәт ҡулланыуға күрһәтмә түгел, таныштырыу маҡсатында ғына бирелде. Тәүҙә дауалаусы табип менән кәңәшләшегеҙ.",Варикозын әсәй ошолай дауаланы Был рецепт онотола бара.,0,analytics,"""Халҡым һаулығы - илем байлығы""",889,https://tamasha-rb.ru/articles/khal-ym-auly-y-ilem-bayly-y/2024-05-26/varikozyn-s-y-osholay-daualany-byl-retsept-onotola-bara-3784925,2024-05-26T12:36:00+00:00
"Мәҫәлән, эргә-тирәбеҙҙе йәмләп ултырған бәпембәнән әҙерләнгән төнәтмә бауырҙы таҙарта, организмдан токсиндарҙы ҡыуа. Йүкә сәскәһенән эшләнгәне иһә ҡан баҫымын төшөрә, тынысландыра, һалҡын тейгәндә лә ныҡ файҙалы, әммә уның менән артыҡ мауығырға ярамай, юғиһә йөрәккә көс төшөүе ихтимал. Арабыҙҙа шифалы үләндәр тураһында бик яҡшы хәбәрҙар дуҫтарыбыҙ байтаҡ. Бөрйән районының Ҡолғона ауылында йәшәгән, оҙаҡ йылдар башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы булып эшләгән Зиләрә Мөлөкова – тап шундайҙарҙан. Ул Әбйәлил районының Хәмит ауылында күп балалы ғаиләлә тыуып үҫкән. Уның ошондай матур тәбиғәт ҡосағында буй еткереүе лә тәбиғәт серҙәре, шифалы үләндәр тураһында күберәк  белергә булышлыҡ иткәндер, моғайын. Зиләрә Рәүеф ҡыҙы тәү ҡарамаҡҡа ябай күренгән уҫаҡ ҡайыры тураһында түбәндәгеләрҙе хәбәр итте: Уҫаҡ – Аллаһ Тәғәләгә бер туҡтауһыҙ тәсбих әйтеп ултырған берҙән-бер ағас. Елһеҙ көндә лә уның япраҡтары лепер-лепер килә. Бик хикмәтле, ҡөҙрәтле ағас. Урмандың барлыҡ йән эйәләре уҫаҡ менән дауалана. Боландар ҙа, мышыһы ла, ҡуяндар ҙа. О, ҡөҙрәти уҫаҡ! Тик был хаҡта белеп бөтмәйҙәр шул. Ул – көслө антибиотик, аспирин сығанағы. Бөтә төр иң ҡурҡыныс һаналған вирустарҙы, стафилококк, туберкулез таяҡсаларын һәм башҡаларҙы юҡ итеү һәләтенә эйә. Кешенең эске ағзаларында рәхәтләнеп йәшәп, төрлө сирҙәр тыуҙырған паразиттарҙы ла бөтөрә. Ҡан ҡуйырғанда аспирин ашарға ҡушалар, ә ул ашҡаҙанға зыянлы. Ошо урында уҫаҡ ҡайыры, бөрөләре ярҙамға килә. Уҫаҡ – көслө тынысландырыусы ла, йоҡлатыусы ла. Эске ағзаларҙағы яраларҙы, ашҡаҙан ауырыуҙарын, ялһыныуҙарҙы ла уңышлы дауалай. Тажлы зәхмәттән дә иң беренсел дарыу ул. Бөйөр, бәүел ҡыуыу юлдары, енси ағзаларҙағы барлыҡ сирҙәрҙән, циститтан яфаланыусылар өсөн дә шифаһы әйтеп бөткөһөҙ. Балаларҙың температураһы төшмәгән ваҡытта ла ярҙамға килергә һәр саҡ әҙер. Мәңге бөтмәҫтәй йүткереүҙе лә бөтөрә, барлыҡ ҡаҡырыҡты ҡырып-һепереп сығара. Өҫтәүенә уҫаҡ аяҡ-ҡул быуындары ауырыуҙарынан да дауалай. Япраҡтарына төрөнөргә, миндеге менән сабынырға кәрәк. Бына һиңә шифаһы! Әллә күпме хаҡҡа дарыу ҙа һатып алмайһың. Хәлегеҙ бөтөп, эшкә ҡул бармағанда, уҫаҡ урманына барығыҙ. Ул үҙегеҙҙәге насар энергиянан ҡотолдорасаҡ. Урманға сығыу форсаты булмағанда уҫаҡ һыуы менән сайынығыҙ: шунда уҡ хәл инеүен тойорһоғоҙ. Юҡҡа ғына, ерҙә бөтә үҫемлектәр бөтөп, уҫаҡ ҡына ҡалһа ла, кешелек йәшәйәсәк, тип әйтмәйҙәрҙер инде. Ғөмүмән, бер һүҙ менән әйткәндә, уҫаҡтың ҡайырын, бөрөлө йәш ботаҡтарын йыйып алып ҡалығыҙ. Уларҙы түбәндәгесә ҡулланалар: бер аш ҡалағы кипкән ҡайырҙы бер стакан ҡайнар һыуҙа төнәтеп, ике бүлә – иртән, кисен эсәләр. Спиртҡа, араҡыға һалып ( биш аш ҡалағы), ике аҙна төнәтәләр һәм аҙаҡ аш ҡалағы менән, һыу өҫтәп файҙаланалар. : табип менән кәңәшләшеп ҡулланырға кәрәк. Бисмиллалап, үлән-ағастан рөхсәт һорап, рәхмәт әйтеп йыйыу фарыз. Гульнара Аюпова-Шагимгареева","Тәбиғи антибиотик, аспирин сығанағы ул.",0,analytics,"""Халҡым һаулығы - илем байлығы""",2818,https://tamasha-rb.ru/articles/khal-ym-auly-y-ilem-bayly-y/2024-05-19/t-bi-i-antibiotik-aspirin-sy-ana-y-ul-3773473,2024-05-19T19:23:00+00:00
"Ғаризала уҡыусы имтихан тапшырырға йыйынған предметтарын күрһәтергә тейеш. Нисә фәндән имтихан тапшырырға теләһәң, һәммәһен теҙеп яҙырға кәрәк, сикләү юҡ. Тик 1 февралдән һуң һайлаған предметтарҙы үҙгәртеү мөмкинлеге бөтә. Бик етди сәбәп арҡаһында ғына үҙгәртеп  буласаҡ. Мәҫәлән, ауырыу арҡаһында булһа, уны раҫлаған бөтә документтарҙы килтерергә тура киләсәк. Быйыл мәктәпте тамамлаусылар ғаризаны үҙенең мәктәбендә тапшыра. Үткән йылдар тамамлаусылары һәм колледж студенттары махсус теркәү пункттарына барып ғариза бирә. йә (ял көндәренән башҡа көн дә 9:00 – 18:00, тәнәфес 13:00 – 14:00). «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",БДИ тапшырыуға ғариза яҙҙыңмы?,1,news,Яңылыҡтар,1023,https://amanat.su/news/novosti/2026-01-13/bdi-tapshyryu-a-ariza-ya-y-my-4535424,2026-01-13T12:02:00+00:00
"Һулдан уңға: ҡурайсы һәм актер Йомабай Иҫәнбаев, композитор һәм драматург Хәбибулла Ибраһимов, ҡурайсы һәм бейеүсе Ғиниәт Ушанов, ҡурайсы Хәмит Әхмәтов. Ә был хәл һаман да телдән телгә тапшырыла килә. 1925 йылда Францияла Йомабай Иҫәнбаев менән булған: Ҡурайсы бер төркөм артистар менән Парижға барған. Үҙе менән тамыры, һабағы булған ҡурай үләнен дә алған. Сығыш яһарға сираты еткәс, музыкант, сәхнәгә сығып, тамашасылар алдында ҡурай яһаған һәм башҡорт халыҡ көйҙәрен уйнап ебәргән. «Байыҡ» көйөн уйнай башлағас, бер ханым ҡулындағы алтын балдағын сисеп, ҡурайсының бармағына кейҙергән.",Тарихи фото,0,analytics,Тарих,588,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2025-10-10/tarihi-foto-4422079,2025-10-10T09:59:00+00:00
"Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының өсөнсө синыф уҡыусыларынан Республика  көнөнә ижади шәлкем. Башҡортостаным Йыраҡтарҙа булғанда Уйлап һине һағынам. Һинең менән  ғорурланам, Ундай ерҙе мин тапмам. Икенсегә алыштырмам, Һин минең республикам! Әмирә Йәлилова Нурлы ил Башҡортостан- матур ил! Башҡортостан- нурлы ил! Һине маҡтап йырларбыҙ! Шиғырҙар ҙа яҙырбыҙ! Асия Әсфәндиәрова Тыуған ерем-алтын бишек. Мин Башҡортостанда тыуып үҫкән бала. Үҙемдең гүзәл ерем менән һоҡланам! Таҙа күлдәр, сылтырап аҡҡан йылғалар, ҡуйы урмандар ерендә йәшәгәнемә бәхетлемен. Башҡортостаным емеш-еләккә бай, урмандары төрлө йәнлектәргә тулы. Һоҡланайыҡ, һаҡлайыҡ тыуған еребеҙҙе! Сулпан Ғәлиуллина Сулпан Ғәлиуллина һүрәте",Республика көнөнә ижади шәлкем,0,analytics,Ижад,737,https://amanat.su/articles/izhad-omary/2024-10-16/respublika-k-n-n-izhadi-sh-lkem-3969203,2024-10-16T12:21:00+00:00
"В Уфе в третий раз состоится Музыкальный фестиваль, который уже вошел в культурную повестку как республики, так и всей страны в качестве одного из самых масштабных событий мира академической музыки. Инициатором «Романтики осени» в 2023 году стал глава Башкортостана Радий Фаритович Хабиров, и с тех пор при его поддержке фестиваль ежегодно дарит уфимцам и гостям столицы возможность прикоснуться к шедеврам мировой музыки в исполнении прекрасных оркестров и выдающихся солистов. В историю фестиваля, организатором которого является ГАСО РБ, уже вписаны имена известнейших артистов: Дениса Мацуева, Ильдара и Аскара Абдразаковых, Артура Назиуллина, Антона Павловского, Женисбека Пиязова и других, знаменитых творческих коллективов: Госоркестра России им. Е. Светланова, Госоркестра Башкортостана и Тюменского филармонического оркестра, а также дирижеров Дмитрия Крюкова и Юрия Медяника. Фестиваль стремительно набирает популярность: только в прошлом году три концерта «Романтики осени» посетили более 65 000 человек. В августе этого года слушателей ожидает не менее великолепная программа. Откроется фестиваль, который в этот раз будет проходить в рамках проекта Министерства обороны России «Дни армейской культуры», 22 августа в День Государственного флага Российской Федерации на Советской площади – в сердце Уфы, наполненном историей и патриотизмом. Программа первого дня фестиваля, приуроченного к празднованию 80-летия Победы в Великой Отечественной войне, составлена из песен военных лет, а солистами выступят заслуженный артист РФ, народный артист РБ Аскар Абдразаков, заслуженный артист РФ Василий Ладюк и заслуженная артистка Республики Беларусь Оксана Волкова. В концерте примут участие Госкапелла РБ им. Т. Сайфуллина и хор Башоперы. 23 августа гостям фестиваля будут представлены шедевры патриотической музыки – Первый фортепианный концерт Петра Чайковского (солист – британский пианист Фредерик Кемпф) и «Ленинградская симфония» Дмитрия Шостаковича. Первый фортепианный концерт – это музыкальная душа России: после запрета гимна нашей страны на спортивных соревнованиях за рубежом именно этот концерт стал негласным российским гимном, а «Ленинградская симфония» во всем мире ассоциируется с торжеством добра и победой советского народа над фашизмом. Закрытие фестиваля 24 августа подарит слушателям «Половецкие пляски» из оперы «Князь Игорь» Александра Бородина, Вторую симфонию Сергея Рахманинова и Симфоническую поэму «Салават» Загира Исмагилова – источник неисчерпаемой силы духа башкирского народа. Дирижер фестиваля – народный артист РБ Дмитрий Крюков. Расписание: 22 августа – «Песни военных лет» к 80-летию Победы в ВОВ. Солисты: Аскар Абдразаков, Василий Ладюк, Оксана Волкова. Участвуют Госкапелла РБ и хор Башоперы. 23 августа – патриотическая программа: Первый фортепианный концерт П. Чайковского (солист – Фредерик Кемпф, Великобритания) и «Ленинградская симфония» Д. Шостаковича. 24 августа – грандиозное закрытие: «Половецкие пляски» Бородина, Вторая симфония Рахманинова, симфоническая поэма «Салават» Исмагилова. Приходите, чтобы услышать шедевры мировой музыки под открытым небом и почувствовать настоящую атмосферу «Романтики осени»! Романтика Осени Уфа Дни Армейской Культуры ГАСОРБ Культура Башкортостана",В Уфе Советская площадь снова наполнится «Романтикой осени»!,0,analytics,Аңлатма,3236,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-08-19/v-ufe-sovetskaya-ploschad-snova-napolnitsya-romantikoy-oseni-4354211,2025-08-19T15:25:00+00:00
"Нефтекама прокуратураһы махсус хәрби операцияла һәләк булған яугирҙең аҡсаһын урлау буйынса енәйәт эшен тикшереүҙе тамамлаған. Күҙәтеү ведомствоһы мәғлүмәттәре буйынса, Краснокама районы Яңы Ҡайынлыҡ ауыл советының элекке башлығы мәрхүм туғанының банк картаһы дубликатын файҙаланып, 1 миллион һумға яҡын аҡса алған. Быны ул үҙ ихтыяжы өсөн тотонған. Ир үҙ ғәйебен таныған һәм урланған аҡсаны кире ҡайтарған. Хәҙер эш артабан тикшереү өсөн Нефтекама ҡала судына ебәрелгән. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Һәләк булған яугирҙың аҡсаһын урлаған,0,analytics,Хоҡуҡ,649,https://tanburz.ru/articles/kho-u-a-lau/2026-01-23/l-k-bul-an-yaugir-y-a-sa-yn-urla-an-4548180,2026-01-23T15:00:00+00:00
"Республика перинаталь үҙәге табиптары 24,5 аҙналыҡ булып, 480 грамм ауырлыҡта тыуған ҡыҙ баланы ҡотҡарған. - Төбәктә яңы тыуған сабыйҙар өсөн медицина ярҙамы системаһы әүҙем үҫешә, табиптар хатта иң бәләкәй һәм ауыр пациенттарҙы ла тәрбиәләп ""аяҡҡа баҫтырыуҙа"" юғары һөҙөмтәлелек күрһәтә. Бик аҙ ауырлыҡтағы балаларҙың тере ҡалыуы 90,5 процентҡа етә. Был ""Ғаилә"" милли проектын тормошҡа ашырыу һөҙөмтәһендә, перинаталь үҙәктәрҙе заманса технологиялар һәм ҡорамалдар менән йыһазландырыу арҡаһында мөмкин булды. 2025 йылда ошо проект сиктәрендә республиканың перинаталь үҙәктәрендә 114 берәмек медицина техникаһы, шул иҫәптән үпкәләрҙе яһалма вентиляциялау аппараттары һәм яңы тыуған балаларҙың торошон мониторинглау системаһы яңыртыла. Үлем күрһәткестәренең түбәнәйеүе лә иғтибарға лайыҡ: 2024 йыл менән сағыштырғанда перинаталь үлем 20,9 процентҡа, ә иртә неонаталь - 36,4 процентҡа кәмегән. Был әсәләр һәм балалар һаулығын һаҡлау өлкәһендә ҙур уңыштар тураһында һөйләй.2026 йылда беҙ медицина учреждениеларын яңыртыуҙы дауам итәсәкбеҙ, был иһә ваҡытынан алда тыуған һәм ауыр сирле сабыйҙарға тағы ла һөҙөмтәлерәк ярҙам итеү мөмкинлеген бирәсәк. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","""Дюймовочка""ны һаҡлап ҡалғандар",1,news,Яңылыҡтар,1323,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-22/dyuymovochka-ny-a-lap-al-andar-4546197,2026-01-22T11:40:00+00:00
"Алексей Навальный үлгән колонияфикерләрРусия оппозиция лидеры Алексей Навальныйның Көньяк Американың агач бакасының тиресеннән алынган агу белән үтерелгәне турында беренче булып үз чыганакларына сылтама белән хәбәр итте. Әлеге нәтиәгә Навальныйның үтерелгәннән соң гаиләсе тарафыннан читкә чыгарылган биоматериал үрнәкләрен анализлаган Британия, Швеция, Франция, Германия һәм Нидерланд лабораторияләре килгән. Бу хакта хәбәреннән соң биш илнең уртак белдерүендә дә әйтелде. Документта Навальныйның үлемгә китерүче токсин белән агулануы турында ""ышаныч""лы төстә белдерелә, чөнки аның үрнәкләрендә ""эпибатидин булуы ышандырырлык рәвештә расланды"" диелә. ""Эпибатидин — Көньяк Американың агач бакаларында булган токсин, диелә биш илнең белдерүендә. — Ул Русиядә табигый шартларда очрамый. Русия хакимияте Навальный табигый үлем белән үлде дип белдергән иде. Әмма эпибатидинның агулыгын һәм симптомнарны исәпкә алганда, ул агулаудан үлгән. Навальный тоткынлыкта вафат булды, бу исә Русиянең аңа әлеге агу белән агулау өчен чаралары да, мотивы да, мөмкинлеге дә булганын аңлата"", диелә. Белдерү авторлары 2018 елда Сейлсбери шәһәрендә Сергей Скрипаль һәм аның кызы Юлиягә каршы ясалган һөүмне, шулай ук 2020 елның әендә Алексей Навальныйны агулау омтылышын искә ала. Навальныйның биоматериал үрнәкләрен Русиядән ничек итеп чыгара алулары әлегә билгесез булып кала. Коррупциягә каршы көрәш фондының элекке мөдире Иван Жданов-да ""Анализ өчен Навальныйның биоматериалларын чыгарырга ярдәм иткән кешеләр — чын каһарманнар"" дип белдерде. Ике ел элек Юлия Навальная иренең үлеме турында Мүнһендә иминлек конференциясендә хәбәр иткән иде. Бүген Навальная хәбәрен раслады һәм иренең үлеме өчен аваплылыкны Русия президенты Владимир Путинга йөкләде. ""Мин иремне агулауларына беренче көннән үк инанган идем, әмма хәзер моңа дәлилләр бар: Путин Алексейны химик корал белән үтерде. Ике ел дәвамында ентекле эш алып барганнары һәм хакыйкатьне ачканнары өчен Европа илләренә рәхмәтлемен"", дип язды Юлия. Алексей Навальный 2024 елның 16 февралендә Харп бистәсендәге ""Полярный волк"" колониясендә үлде. Бу хакта Ямал-Ненец автоном бүлгесенең Русия ФСИН идарәсе хәбәр итте. Оешма белдерүенчә, сәясәтче ""йөреп кергәннән соң үзен начар хис иткән һәм шунда ук диярлек аңын югалткан"", ә реанимация чаралары нәтиә бирмәгән. Навальныйның гәүдәсен тикшерүчеләр аның әнисенә бары тик 24 февральдә генә бирде. Сәясәтчене 1 мартта Мәскәүдәге Борисов зиратында ирләделәр. Русиядә",Европаның биш иле Алексей Навальныйның колониядә эквадор бакасы агуы белән үтерелүен раслады,1,news,Яңылыҡтар,2444,https://www.azatliq.org/a/33678404.html,2026-02-14T14:21:25+00:00
"4 мая во время рабочей поездки в Ишимбайский район Глава Башкортостана Р. Ф. Хабиров принял участие в открытии этнокомплекса, который расположен рядом с визит-центром геопарка «Торатау».",У подножия шихана Торатау начал работу туристический этнокомплекс,1,news,Яңылыҡтар,186,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-04/u-podnozhiya-shihana-toratau-nachal-rabotu-turisticheskiy-etnokompleks-3753808,2024-05-04T18:19:06+00:00
"Монарда – ул баҡса йәмләүсе сәскә генә түгел. Сортына ҡарап, еҫе лимон, бөтнөк еҫенә оҡшай. Монарданы ит янына бирергә, турамаларға, сәйгә, ҡайнатмаларға, компоттарға өҫтәргә була. Бигерәк тә еләк йә емеш сағыу тәмгә эйә булмағанда (халыҡ ундайҙы бер тәме юҡ, үлән кеүек ти ҙә ҡуя) монарда тәм өҫтәп ебәрә. Шифалы үлән булараҡ монарданы бронх астмаһынан, нур ауырыуынан, шулай уҡ эстәге паразиттарҙы бөтөрөү өсөн ҡулланалар. Тимур менән Артур бына ошондай файҙалы үҫемлекте үҫтереү тәжрибәһен күрһәтә лә инде. Улар Башинком препараттарын ҡулланмайынса ла, уларҙың төрлөһөн ҡулланып та тәжрибәләр үткәргән. Тәжрибәләрҙең һөҙөмтәләрен видеояҙмала ҡарағыҙ.",Тимур менән Артур нисек итеп монарда үҫтергән,0,analytics,Йәмғиәт,653,https://amanat.su/articles/common_material/2025-11-19/timur-men-n-artur-nisek-itep-monarda-terg-n-4473370,2025-11-19T12:30:00+00:00
"Абдурешит ДжеппаровКырымда бер ай элек югалган кырымтатар Шевкет Ариповны эзлиләр. Кырымдагы Кеше хокуклары контакт төркеме координаторы Абдурешит Джеппаров, бу кеше дин тотучы булганмы, сәясәтчеме, Украина тарафдарымы, хәзер шуны тикшерә башладык, ди. Шевкет Ариповның туганнары ни өчендер аның югалуы хакында полициягә хәбәр итмәгән. Кырымда 2014 елда әелеп киткән хәбәрсез югалу, кеше хокукларын бозу очраклары тукталмый, моны безнең мониторинг та раслый, ди Абдурешит әфәнде. Аның белән шул хакта сөйләштек. — 2014 елда Кырымда кешеләрюгала башлаганнан соң, алар арасында минем дә улым Ислям Джеппаров һәм апамның улы Джевдет Ислямов бар иде, Кырым дөньяның игътибар үзәгенә менде. Русиянең Кырымда кылган гамәлләре Русиядә инде күптән гадәткә кергән башбаштаклыктыр. Тора-бара Кырымда дистәләрчә кешене утырттылар, унга якын кеше хәбәрсез югалды. Ислямны һәм Джевдетны юлда тоткарлауда Экстремизмга каршы үзәк хезмәткәрләре катнашканы, бу операцияне берничә машинада үткәргәннәре мәгълүм. Болар дәүләт хезмәтләре, димәк, моны дәүләт оештыра. Балалар хакында әлегәчә бернинди хәбәр юк. Ул вакытта утыртылганнарның кайберләре иреккә чыга башлады, мин алар белән очрашып сөйләшәм. Алар бөтенләй башка кешегә әйләнгән, сак, күп сөйләшмиләр, беркемгә ышанмыйлар. Без балачакта капкада ""Сак булыгыз, усал эт"" дигән язма күргәндә мондый йортка якын килми идек, бүгенге безнең хәл шуны хәтерләтә, тик аерма шунда — ул усал эт безнең йортта урнашып, безнең белән яши. Бу — шундый явызларча талау сәясәте. —Сез Кырым игътибар үзәгендә дидегез, ләкин хәзер ул бу игътибар үзәгеннән төшеп бара кебек. Сәбәбе нәрсәдә? — елларда Кырымда эшләгән бәйсез матбугат чаралары, телевидение-радио, журналистлар, стримерлар мәбүри читкә китеп барганнан соң Кырым ""соры зона""га әверелде. Моннан тышкы дөньяга төгәл мәгълүмат бирү авырлашты һәм кими барды. Русия бу аланны ""чистартты"". Сәбәбе шунда. Күптән түгел Кырымда ""Лиза Алерт"" оешмасы кеше хокукларын тикшерү эшен башлавы турында ишеттек. Алар хәбәрсез югалганнарны эзли икән. Без моны өйрәндек, бу оешма Кремль грантына эшли, полиция, ФСБ белән элемтәдә. Алар дөрес мәгълүмат бирми. —Кеше хокукларын тикшерү тик югалганнар, утыртылганнар белән чикләнәме? — Карагыз, Кырымда ""Таврида"" юлын төзиләр. Бер яктан бу яхшы кебек, ләкин бу юлны төзү барышында кешеләрнең йортларын имерделәр, күп ирләрне, игенчелек өчен кулланылган ирләрне тартып алдылар, газ, су торбаларын үткәрәләр, тагын ирләрне тартып алалар. Без боларны кеше хокуклары бозылуның бер төре дип исәплибез. Ә инде юл төзелеше вактында табылган археологик байлыкларны урлап Русиягә алып китүләр — бу турыдан-туры кырымтатарларга каршы инаять. Алар шулай итеп чын тарихны яшермәкче була, кырымтатарларның Кырымда асаба халык булуын шик астына куярга маташалар. Бу кеше хокукларын бозуның тагын бер төре. Без ЮНЕСКО, ОБСЕ кебек халыкара оешмалар белән бергә эш итәбәз. —Кырымда өч яшьлек Муса Сулеймановныирләгәннән соң, аның әнисен аваплылыкка тарта алалар дигән сүзләр тарала башлады. Сез моны ничек бәялисез? — Баланың әти-әнисе бар. Дәүләт аның әтисен бер гаепсез утыртып, гаиләне авыр хәлгә куйды. Әгәр дә Мусаның әтисе нахакка ирегеннән мәхрүм ителмәгән булса, ул хатынына балаларны карарга ярдәм итәр иде, ләкин аны хәтта баласы белән хушлашырга да ибәрмәделәр. Мусаның үлемендә дәүләт гаепле. —2020 елда кабул ителгән канунга күрә, Кырымда Русия ватандашы булмаган хуалардан ир кишәрлекләрентартып алу көтелә. — Бу — ирләрне дәүләт дәрәәсендә рейдерларча басып алу. Әгәр тартып алынган ирдә йорт торса, бу ир кишәрлеген арендага бирә алалар, ләкин бу аренданың бәясен шулай югары куярлар, аны түләргә акчаң да итмәс. Шулай итеп ирләрне хуалардан тартып алачаклар. —Кырымга читтән кешеләрне китертү дәвам итә. Моның төп сәбәбе нәрсәдә? — Русия бер яңалык эшләмәде, алар — колонистлар. Бу халыкны физик яктан гына түгел, менталь яктан алмаштыру сәясәте бара. Моны яшьләр мисалында да күрергә мөмкин. Кырымга читтән килүчеләрне тикшерү авыр, чөнки пропискага кермичә дә Кырымда яшәргә, эшмәкәрлек белән шөгыльләнергә мөмкин. Без килмешәкләрне тышкы кыяфәтеннән, сөйләшүеннән сизәбез. Рәсми хезмәтләргә килүчеләр санын күрсәтегез дип мөрәәгать иткәнебез бар, ләкин алар төгәл мәгълүмат бирә алмыйлар. Кырымдан китүчеләрнең бер өлешен Русия армиясендә хезмәт итәргә теләмәүчеләр, укырга китүчеләр тәшкил итә. Русиянең максаты исә — Кырымга читтән кешеләрне китереп, кырымтатарларны эретү, тарату, урыслаштыру. Ләкин без алай ук кечкенә халык түгел, без бәлки ярты миллион, ләкин безнең реакциябез, эчтән каршы торуыбыз бар. Яшь гаиләләрдә еш кына өч бәби туу гадәткә кереп бара. Әлбәттә безнең халыкара партнерларыбыз булмаса, без Русия басымына үзебез генә түзә алмас идек. Болар көрәшебезнең бер өлеше, ләкин без торгызылачак дәүләтебез турында уйларга тиешбез.","Абдурешит Джеппаров: ""Торгызылачак дәүләтебез турында уйларга тиешбез""",0,analytics,Ҡырым,4762,https://www.azatliq.org/a/30775911.html,2020-08-10T21:11:44+00:00
"Яңы йылда теләгән теләктәр тормошҡа аша тигәнгә һеҙ ышанаһығыҙмы? Мин ышанам. Тик ныҡ итеп, бөтә күңелеңдән теләргә кәрәк. Шунда теләгегеҙ, һис шикһеҙ, үтәлә. Был ваҡиғаға күп йылдар үтте инде. Минең медицина училищеһында уҡып йөрөгән сағым. Бөтә халыҡ мәж килеп Яңы йылға әҙерләнә. Мин дә ауылға ҡайтырға йөрөйөм. Ауыл йәштәре, студенттар күмәкләп бик күңелле ҡаршылайбыҙ беҙ был байрамды. Был юлы ла бергәләп үткәрергә һүҙ ҡуйыштыҡ. Бының өсөн алдан буш өй һөйләшеп ҡуйыла. Берәйһенең ата-әсәһе ҡунаҡҡа китһә, шунда йыйылабыҙ. Ауылда бер ойоштороусы табыла. Үҙенә ярҙамсылар алып, ул барыһын да хәстәрләй. Ә беҙ аҡсаһын һуңынан йыйнап бирәбеҙ. Тәртипле, матур ултырабыҙ. .Өҫтәл табынын йырлай-йырлай бергәләп әҙерләп йөрөйбөҙ. Кеше яйлап йыйыла башланы. Гармунын тотоп Фәнүр килеп ингәс, тағы ла күңеллерәк булып китте. Оҙаҡламай ниндәйҙер ят егет эйәртеп Мәжит тә килеп етте. «Бер училищела уҡыйбыҙ. Исеме – Ришат», – тип таныштырҙы ҡунағы менән. Һөйкөмлө генә егет. Һөйләшеүе, күкрәгенән гөрләп сыҡҡан тауышы шул тиклем матур инде. Иң беренсе ана шул тауышына ғашиҡ булдым, шикелле. Үҙе әллә ни сибәр булмаһа ла, нисектер тыныслығымды юғалттым да ҡуйҙым. Минең менән былай булғаны юҡ ине әле быға тиклем. Үҙем дә һиҙмәҫтән уның яғына ҡарап-ҡарап алам. Ә ул минең яҡҡа берәй тапҡыр күҙ һалһасы? ! Алсаҡ, янындағылар менән тиҙ генә танышып, һин дә мин һөйләшеп ултыра. Ниңә, исмаһам, шул тирәгәрәк ултырманым икән? Урындар йыраҡ тура килде шул. Мин ишектән ингән ергә генә ҡунаҡланым, ә ул – түрҙә. Ҡыҫҡаһы, ғашиҡ булдым. Вальс иғлан ителгәс, хатта саҡырырға уйлағайным, ләкин теләгемдән кире ҡайттым. Риза булмаһа, ғәрлеге ни тора? ! Уғаса Сара тигән ҡыҙыбыҙ егеттең ҡаршыһына барып та баҫты. Бейенеләр, ә мин ҡарап ултырҙым. Эй, йүнһеҙмен дә инде, бешмәгән. Сараны әйтәм, бигерәк үткер: Фәнүре көнләшер, тип тә уйламаны. Хәйер, уға ла иғтибарын бүлергә онотмай. Тирләп-бешеп гармун уйнаған егетенең битен, муйын тирәләрен таҫтамал менән һөртөп кенә тора. Тегеһе риза булып, йылмайып ултыра бирә. Сараһына ла асыуланмай, ул гармун уйнай, тип тик ултырмаҫ инде. Ҡунаҡ егет төрлө ҡыҙҙар менән бейене, ләкин минең яҡҡа күҙ ҙә һалманы. Ҡыйын булды. Бына сәғәт уҡтары ун икегә яҡынлашты. Кремль куранттары һуға башлағас, күҙҙәремде сытырҙатып йомдом да бөтә йөрәгемдән үҙ алдыма: «Эй, Хоҙайым, миңә ошондай ғына егет насип ит», – тип һораным. Бөгөн бит мөғжизәләр төнө, барыһы ла яҡшы буласаҡ, тип балаларса ышандым. Күңелемдең түрен ниндәйҙер өмөт сатҡылары биләп алды. Рәхәт булып китте. Тиҙерәк ҡайтып, үҙемдең хыялдарым менән генә ҡалғым килде. Артымдан ҡалмай эйәреп йөрөгән һонтор Азамат оҙатырға сыҡҡайны, кире ҡаҡтым. Әрләп ҡалдырып киттем. Уф, шуны, яратмайым. Ришат хәтерҙән оҙаҡ сыҡмай йөрөнө. Тауышы ҡолағымда сыңлап ҡына тик торҙо. Башҡа егеттәр менән дуҫлашҡым да килмәне. Береһе лә оҡшамай. Училищенан һуң практика үтергә Йылайыр яҡтарына ебәрҙеләр. Фельдшер пунктында оло ғына йәштәге мөләйем ханым ҡаршы алды. «Йортом ҙур, бер үҙем генә йәшәйем», – тип Рәйфә апай үҙҙәренә алып ҡайтты. Йыйнаҡ өйөнөң бер бүлмәһен минең ҡарамаҡҡа биреп ҡуйҙы. Эштә лә, өйҙә лә көнөбөҙ бергә үтте. Бигерәк һәйбәт кеше булып сыҡты Рәйфә апай. Ярҙам ҡулын һуҙырға әҙер генә тора, белмәгәндәремде өйрәтә. Сит-ят ерҙә шундай кешегә юлығыуың үҙе ҙур бәхет инде ул. Бер ваҡыт икәүләп сәй эсеп ултырһаҡ, ҡапыл ишек асылып китте лә: «Әсәй, һин өйҙәме, мин ҡайттым», – тигән үтә лә таныш, яҡын тауышты ишетеп, йығылып китә яҙҙым. Шул арала ялпылдап, ҡулына пакеттар тотоп аш бүлмәһенә үҙе килеп инде. Мин ҡапҡан ризығымды йота алмай ҡаттым да ҡалдым. Ришат. – Ниңә улай ҡобарағыҙ осто, бик ҡурҡыныс күренәмме әллә? – Юҡ, мин. ни. – Ришат улым, Ғәлиә тураһында һиңә һөйләгәйнем инде. Миндә практика үтә. – Бик яҡшы. Заочно танышмын һеҙҙең менән. Әсәйем күп һөйләне. Маҡтап бөтә алмай үҙегеҙҙе. – Ә һеҙ мине танымайһығыҙмы? – Нисек? Беҙ таныштармы ни? – Бынан бер нисә йыл элек беҙҙең ауылға ҡунаҡҡа килгәйнегеҙ. Мәжит алып ҡайтҡайны. Яңы йылды бергә ҡаршыланыҡ. – Китсәле, ни эшләп шундай сибәркәйҙе хәтерләмәйем икән? Берүк ғәфү итә күрегеҙ инде. Эйе, Мәжиттәргә ҡайтҡайныҡ шул. .Ул көндө өсәүләп бик оҙаҡ һөйләшеп ултырҙыҡ. Ришаттың эргәмдә генә булыуы әйтеп аңлата алмаҫлыҡ рәхәтлек бирә ине. Үҙе лә яратып ҡына ҡараған кеүек тойолдо. Әллә миңә генә шулай һымаҡмы? Ришат район үҙәгендә эшләй икән. Үҙенең фатиры бар. Әсәһе янына ялы тура килгәндә генә ҡайтып йөрөй. Китер ваҡытында Ришат бик йылы итеп хушлашты. Ә оҙаҡламай матур йөкмәткеле СМС-хәбәр килеп төштө үҙенән. Шунан шылтыратыуҙар китте. Күктең етенсе ҡатында инем. Ул да мине оҡшатҡан, тимәк. Бер йыл да үтмәне, беҙ өйләнештек. Балалар үҫтерҙек. Матур йәшәнек. Теләгәнем ҡабул булды. Шуға әйтәм бит, Яңы йылда теләгән изге теләктәр тормошҡа аша. Мөғжизәгә ышанырға кәрәк. Матур уй-хыялдар менән йәшәйек. Х. ХӘСӘНОВА.",Мөғжизәле төн,0,analytics,Күңелдәрҙең иләҫ-миләҫ сағы,4766,https://yanshishma.com/articles/k-eld-r-e-il-mil-sa-y/2025-12-29/m-zhiz-le-t-n-4524418,2025-12-29T15:40:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАта-аналар бу балаларның сәламәтлегенә куркыныч булырга мөмкин дип саный. Башкортстанның Зианчура районында күпбалалы гаиләләрдә үсүчеләр өчен оештырылган әйге аланда балаларга черек иләк-имешләр таратканнар. Бу хакта аларның әти-әниләре сөйләгәннәргә таянып иткерә. Бер баланың әнисе Илгизә Килмөхәммәтовамондый ризык балаларның сәламәтлеге өчен куркыныч булырга мөмкин дип сагая. ""Шундый иләк-имешләр тараталар - юылмаган, эче тулысынча черек. Ә минем балам агуланса кем авап тотачак? "" дигән ул. Зианчура районы хакимияте ата-аналарның мөрәәгате белән бәйле тикшерү башлануын иткергән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстанда күпбалалы гаиләләр өчен оештырылган аланда балаларга черек иләк-имешләр таратканнар,1,news,Яңылыҡтар,747,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanda-kupbalali-gailalar-ochen-oeshtirilgan-alanda-balalarga-cherek-jilak-jimeshlar-taratkannar/32996596.html,2024-06-17T17:16:31+03:00
"Ошо көн хөрмәтенә Өфөләге Фристайл үҫмерҙәр клубына генерал-майор Миңлеғәле Шайморатов исемендәге 29-сы махсус тәғәйенләнешле отрядтан ҡунаҡтар килде. «Максимус» һәм «Грек» позывнойлы махсус хәрби операция ветерандары менән әңгәмә бик йылы үтте. Спецназда иң етеҙ, иң сыҙамлы яугирҙар хеҙмәт итә. Мәҫәлән, Максимус – крап береты эйәһе. Был баш кейемен алыу еңел эш түгел! Крап беретына имтихан бөтә махсус подразделениелар араһында иң ҡыйындарҙың береһе тип һанала. Геройҙарыбыҙ балалар өсөн батырлыҡ дәресе үткәрҙе, үҙҙәренең хеҙмәте хаҡында һөйләне. Үҫмерҙәр һоҡланып тыңлап ултырҙы. Беҙ ҡунаҡтарыбыҙға һабаҡтары һәм йәштәрҙе илһамландырғандары өсөн рәхмәт белдерәбеҙ. Лилиә САФИНА.","""Фристайл"" үҫмерҙәр клубында – Ватан геройҙары көнө",0,analytics,Хаттар,684,https://yanshishma.com/articles/be-g-kilg-n-khattar-an-/2025-12-09/fristayl-mer-r-klubynda-vatan-geroy-ary-k-n-4499349,2025-12-09T11:59:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАның тоткарлануы Алабуга районындагы терлекчелек комплексында чыккан янгын белән бәйле. Татарстанда агрофирмада эшләүче алты кешенең үлеменә китергән янгыннан соң, ""Мир"" агрофирмасына нигез салучыны һәм аның баш мөдирен тоткарлаганнар. Бу хакта чыганакларына сылтама белән Татарстан басмалары хәбәр итте. ""Мир"" ширкәтенә Елена Собинанигез салган, ул Удмуртия авыл хуалыгының элекке министры Николай Собинкызы булуын әйткән. Якындагы көннәрдә тоткарланучыларга чикләү чарасы сайлаячаклар.24 декабрьгә каршы төндә Татарстанның Алабуга районы Малореченски бистәсендәге терлекчелек комплексының эшчеләрне вакытлыча урнаштыру өчен каралган йорттаянгын чыккан иде. Бу вакытта өй эчендә 39 кеше булган. Шулар арасыннан 33 эшче бинадан үзе чыгып китә алган. Янгын сүндерүчеләр алты ир-ат мәетен тапкан. Алты кеше үлеменнән соң Татарстан тикшерү комитеты инаять эшләре ачылуын хәбәр итте. Бу эшләр ""саксызлык белән үлемгә китерү"" (Русия инаять кодексының 109 нчы маддәсе), ""гамьсезлек"" (Русия инаять кодексының 293 нче маддәсе), ""канунсыз миграция оештыру"" (Русия инаять кодексының 322.1 нче маддәсе), ""иминлек таләпләренә авап бирмәүче хезмәтләр күрсәтү"" (Русия инаять кодексының 238 нче маддәсе) маддәләре нигезендә ачылган. Тикшерүчеләр ачыклавынча, агач баракта яшәүчеләрнең бөтенесе дә Үзбәкстан ватандашлары булган. Бу хәлдән соң Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановреспублика агрофермаларының эшчеләрее вакытлыча яшәтү өчен кулланыла торган барлык биналарны тикшерергә кушты. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда Удмуртиянең элекке авыл хуалыгы министры кызын тоткарлаганнар,1,news,Яңылыҡтар,1544,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-udmurtiyaneng-elekke-avil-hujaligi-ministri-kizin-totkarlagannar/33252729.html,2024-12-25T17:15:46+03:00
"Президент России Владимир Путинпоздравил граждан с Днем отца. Обращение лидерабыло размещенона сайте Кремля. Путин отметил, что глава семьи у всех народов страны испокон веков пользуется непререкаемым авторитетом. «Потому отрадно, что этот замечательный праздник, призванный подчеркнуть огромную роль отца в воспитании подрастающего поколения, в судьбе каждого человека, пользуется широкой общественной поддержкой», — подчеркнул президент. В своем обращении Путин также упомянул участников специальной военной операции (СВО), которые, по его словам, защищают свободу и независимость Отечества, с честью продолжают традиции своих семей, отцов, дедов и прадедов.17 октября президент Россиипоздравилтелеканал с 20-летним юбилеем. Он пожелал журналистам и руководству продолжать работу в том же русле. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Путин поздравил граждан России с Днем отца,0,analytics,Йәмғиәт,975,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-19/putin-pozdravil-grazhdan-rossii-s-dnem-ottsa-4433819,2025-10-19T18:00:00+00:00
"Уфадан Украинадагы сугышка ибәрелгән хәрбиләрфикерләрБашкортстанда яшәүче кызны ВКонтактеда калдырган фикере өчен полиция тикшерә. Ул башкортларны Украинага ""урыс дөньясы өчен сугышырга"" ибәрүгә каршы чыккан. Бу хакта ""Кровавая барыня"" -каналыиткерә.25 майда Алия А. дигән кулланучы Салават шәһәренең ""Чёрно-Белый список Салават"" төркемендә, кызының чыгарылыш кичәсенә кайткан хәрби турындагы хәбәр астында фикер калдырган. Канал бу комментарның фотоларын китерә. Кызның фикере ""Башкортстан хәрбие кулына корал тотып чит илдә нәрсә эшли? "" дигән сорау белән башланып китә. Башкортстан – Мәскәү империясенең колониясе диелә. ""Безнең ирләрне ит урынына сугышка ибәрәләр. Украиннарның безгә начарлыгы тимәде, алар безнең халыкны үтермәде, динебезне кысмады, башкорт телен тыймады. Башкортларны нацизм белән көрәш дигән булып, Украинада урыс телен яклау өчен, ""урыс дөньясы өчен көрәшергә"" сугышка ибәрәләр. Шул ук вакытта Башкортстанның үзендә урыс нацилары мәктәпләрдә башкорт телен тыйды, Башкорт дәүләт университеты сайты биш телдә язылган, әмма алар арасында башкорт теле юк"", дип язган ул. Кыз Әр-Рәхим мәчетенеңдистә еллар төзелеп бетмәвен, шул ук вакытта эшләп торучы мәчетләрнең ябылуын әйткән. ""Ирләребезне үтерүләренә юл куймагыз, аларны ""махсус хәрби операция""гә ибәрмәгез, сугышта эшләгән акчалар сезгә бәхет китермәячәк. Башкортстан азат булырга тиеш. Башкорт иленең азатлыгы өчен көрәшегез, чит ирне басып алу өчен түгел! "", дигән ул. Бу фикерне башка бер кулланучы күреп калган һәм моны гаскәрне ""кимсетү"" дип кабул итеп, кыз өстеннән полициягә әләк язган диелә. Бу уңайдан басмасы эчке эшләр министрлыгыннан комментар сорапмөрәәгать иткән, әмма журналистларга авап бирмәгәннәр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Башкортларны ""урыс дөньясы өчен сугышырга"" ибәрүгә каршы чыккан кызны полиция тикшерә",1,news,Яңылыҡтар,1788,https://www.azatliq.org/a/32450500.html,2023-06-08T13:12:01+00:00
"Иң күп корбаннар Киевның Шевченко районындагы имерелгән склад биналарында теркәлгәнРусия гаскәрләренең 29 декабрьдә Киевка күләмле ракет һөүме нәтиәсендә корбаннар саны 32 кешегә кадәр арткан. Бу хакта Киев шәһәренең хәрби администрациясехәбәр итә. Бүген, 4 гыйнварда, Украина Эчке эшләр министрлыгының тикшерүче-криминалистлары һәлак булган тагын ике баланың әсәден ачыклый алган. Украина башкаласына ракета һөүме нәтиәсендә тагын 30 кеше яраланган.29 декабрьдә Русия хәрбиләре Украинага күләмле һөүм ясады. Украина кораллы көчләре башлыгы Валерий Залужный хәбәр итүенчә, Русия хәрбиләре Украина территориясендә 158 ракет һәм пилотсыз аппарат ибәргән. Киевта 1 гыйнвар матәм көне дип игълан ителде. Украина башкаласында метро станциясе бинасы, шулай ук Шевченко районындагы склад бинасы зыян күргән. 30 декабрьдә ирле хакимиятләр бина имерекләре астыннан бик күп әсәд чыгарылуы турындахәбәр итте.2 гыйнвар иртәсендә Русия армиясе Киевка кабат зур ракет һөүме ясады. Һөүм нәтиәсендә шәһәрнең берничә районында биналар имерелү һәм янгыннар теркәлгән. Аерым алганда, Соломенски районында күпкатлы торак йорт зыян күргән: Киев мэры Виталий Кличкохәбәр иткәнчә, ике кеше һәлак булган, тагын 54 кеше төрле авырлыкта әрәхәтләралган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русиянең ракет һөүме нәтиәсендә Киевта корбаннар саны 32 кешегә итте,1,news,Яңылыҡтар,1324,https://www.azatliq.org/a/32759476.html,2024-01-04T07:48:19+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМинзәлә егете ""Батыр"" батальоны белән контракт төзегән. Татарстанның Минзәлә шәһәреннән 19 яшьлек Илья ""иңүгә үз өлешен кертү һәм гаиләсенең матди хәлен яхшырту өчен"" контракт төзеп Украинадагы сугышка киткән. Бу хакта ""Татар-информ"" мәгълүмат агентлыгыяза. — Бер ай элек безнең гаилә кыен хәлдә калды. Төнлә яшен сугып янгын чыкты, йортыбыз, ишегалды корылмалары, мунча – барысы да янып бетте. Контракт белән хезмәт итәргә карар кылуымның бер сәбәбе – йортны торгызуда әти-әниемә ничек булса да ярдәм итү. Әнием башта каршы төшкән иде, әмма соңрак бу карар белән килеште, — дип сөйләгән Илья. Егет ""Батыр"" батальонында хезмәт итәчәк, диелә. Нигездә Татарстан контрактчыларыннан торган бу батальонны быел гынатөзеделәр. Яңа батальон Самар өлкәсендә оешачак, диелде. Яңа мотоукчы батальонны быел май аеннан июнь аена кадәр төзиячәкләре, батальонда 400 дән артык кеше булачагы да әйтелде. Республикада яшәүчеләрнең ""иңел генә баеп кайтуга"" өметләнеп, ""ихтыяри"" батальоннарга керүләре турында Азатлык моңарчы даязган иде. ""Ихтыярилар""ның күпчелеге турында туганнары да ""акча эшләргә китте"", ""бурычлары күп иде"", ""мондый хезмәт хакын тагын кайда аласың"" кебек сүзләр сөйли. Әйтик, Азатлык Актаныштан сугышка киткән 52 яшьлек Равил Камалиевтурындаязган иде. Аны туганнары кредитка алынган машинасының бурычларын түләү өчен китте, дип аңлатты. Чаллыда яшәгән 34 яшьлек Альфред Галимовта – Татарстаннан Украинадагы сугышка акча эшләр өчен китүчеләрнең берсе. ""Алга"" батальоны белән контрактын дүрт айга гына төзегән булса да, ирне ярты елсыз өенә ибәрмиләр. Ялга кайткач, ""китәсем килми"" дип зарлана. Бүген-иртәгә Украинага кузгалырга тиешле ир бәдрәфтә ишек тоткасынаасылынып үлгән иде. Русиядә Азатлык томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда 19 яшьлек егет янган өйләрен төзекләндерергә акча эшләү өчен Украинадагы сугышка киткән,1,news,Яңылыҡтар,1833,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-19-yashlek-eget-yangan-oylaren-tozeklandererga-akcha-eshlau-ochen-ukrainadagi-sugishka-kitkan/33046191.html,2024-07-22T16:52:54+03:00
"Минең әсәйемдең исеме Гөлсәсәк. Уға ҡырҡ бер йәш. Әсәйем ҡыҫтыбый, өс босмаҡ, ҡоймаҡты бик тәмле итеп бешерә. Телеңде йоторлоҡ!  Уның менән икәүләшеп өй йыйыштырабыҙ. Ул минең кәңәшсем. Әсәй, мин һине ныҡ итеп яртам һәм һәр саҡ йәш булып ҡалыуыңды теләйем. Мәңге йәшә, әсәй! Нәргизә Вәлитова, Ауырғазы районы, Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 3-сө синыф уҡыусыһы","Мәңге йәшә, әсәй!",1,news,Яңылыҡтар,384,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-24/m-ge-y-sh-s-y-4019722,2024-11-24T16:10:00+00:00
"Бөрйән районы Байназар урта мәктәбенең 6-сы Б синыфы уҡыусыһы Вадим Мозафаров әсәһен 8 Март байрамы менән ҡотлай. Минең әсәйем Нәсимә Хәйбуллина беҙгә, өс балаға, ғүмер биргән. Апайҙарым Илнара менән Ленара исемле, ә мин Вадим булам, – тип яҙа ул Аманат журналы редакцияһына. – Әсәйемде байрам менән ҡотлайым, уға оҙон ғүмер, шатлыҡ, бәхет теләйем. Эштәреңдә уңыштар, тормошоңда изгелектәр һиңә, әсәй! Вадим бәләкәй сағында әсәһе, апалары менән төшкән фотоһын ебәргән.",Әсәйемде ҡотлайым,1,news,Яңылыҡтар,468,https://amanat.su/news/novosti/2025-03-07/s-yemde-otlayym-4148308,2025-03-07T10:45:00+00:00
"Гүзәл Уразова социаль селтәрҙәге сәхифәһендә Тун аҫтында сельд салатын яңыса яһау ысулын күрһәткән. Йырсы был традицион Яңы йыл салатын рулет итеп яһай икән. Яңы йыл табынына гел үҙемдең традицион рецепт буйынса яратҡан ҡаҙымды бешерә торған инем. Быйыл инде яңыса итеп Тун аҫтында сельдь салатын яһап ҡарайыҡ әле бергәләп, - ти йырсы. Тәүҙә йәшелсәләр менән йомортҡаны бешерергә һәм терка аша үткәрергә. Артабан полиэтиленға сөгөлдөр, кишер, йомортҡа, картуф һәм иң аҙаҡтан сельдь балығын йәйеп һалырға. Ҡатлам һайын майонез һыларға. Аҙаҡ ҡатлап йәйгән ингредиенттарҙы рулет итеп төрөргә. Рулет өҫтөн укроп һәм гранат менән биҙәргә. Бик тәмле Тун аҫтында сельдь рулеты әҙер! Гүзәл Уразова әйтеүенсә, ул бындай рулетты йыш яһай һәм Яңы йыл табынына ла әҙерләргә йыйына. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Гүзәл Уразова Яңы йылға шәп рулет рецебы тәҡдим итә,0,analytics,Йәмғиәт,878,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2025-12-28/g-z-l-urazova-ya-y-yyl-a-sh-p-rulet-retseby-t-dim-it-4523133,2025-12-28T10:45:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрРусиянең ""Эспаньола"" хәрби бүлекчәсе (ул саклану министрлыгы контролендәге ""Редут"" хосусый хәрби ширкәтенә керә) хатын-кызларны снайперлар, медиклар һәм элемтәчеләр буларак кына түгел, штурм отрядларына да яллый. Шулай ук аларга дрон һәм радиоэлектрон көрәш белән бәйле бүлекчәләрдә контрактлар тәкъдим ителә, дипяза""Важные истории"". Басма хәрби бүлекчәгә ялланган бер хатын-кызны бүләкләүләре турындагы постка игътибар иткән. Бу пост ""Эспаньола"" -каналында ноябрь уртасында чыккан. Анда язылганга күрә, ""Гроза"" кушаматлы сугышчы хатын-кыз ""Эспаньола""ның ""махсус күзләү төркемендә"" катнашкан һәм аерым алганда Бахмутта барган сугышларда төбәүче булган. ""Важные истории"" журналисты ""Эспаньола"" -каналы итәкчеләренең берсе белән элемтәгә чыккан һәм хәрби төркемгә ялланырга теләвен әйткән. Аңа контрактның ярты елга төзелүен, беренче ике айда хәрби күнегүләр булачагын сөйләгәннәр. ""Бу дәвердә түләү 110-120 мең сум. Алга таба хәрби хәрәкәтләр барган урында бу акча икегә тапкырлана. Икенче контракт өч айдан башлана, һәркем белән аерым сөйләшеп хәл ителә"", дип аңлатканнар. Беренче контрактны имзалаганда бер тапкыр 50 мең сум бирелә. Яраланса, ихтыяри-хатыннарга бер миллионнан өч миллион сумга кадәр түлиләр, әгәр үлсә, туганнарына биш миллион сум бирәчәкләр. Бу түләүләр ирләргә тәкъдим ителгәннән аерылмый. ""Эспаньола"" вәкиле әйтүенчә, контракт ""Редут"" хосусый хәрби ширкәте белән төзелә. Шуңа күрә контрактның вакыты чикләнгән. Саклану министрлыгының контрактлар Украинадагы сугыш беткәнчегә кадәр гамәлдә булачак дигән боерыгы ""Эспаньола""га кагылмый, дигән журналистка канал вәкиле. ""Эспаньола"" - Русия футбол фанатлары, шул исәптән уңчы радикаль карашлылар оештырган төркем. Аңа кимендә 150 кеше керә. Башта ""Эспаньола"" үзен ""ихтыяри бүлекчә"" дип таныта иде, соңрак күпмедер вакытка ""ДНР"" кораллы көчләренә керде, аннан соң ""Редут"" итәкчелегенә күчте. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Медиа: Русиядә һөүм отрядларына хатын-кызларны ыялар,1,news,Яңылыҡтар,1979,https://www.azatliq.org/a/32706778.html,2023-11-29T13:04:07+00:00
"Ҡыш бабай менән Ҡарһылыу Өфөнөң 17-се дауаханаһында ятҡан балалар эргәһенә. тәҙрә аша килеп инде! Ҡыш тылсымсылары Яңы йыл алдынан дауаханаға эләккән балаларға шундай сюрприз ойошторҙо. Балалар әллә ни аптырап ҡалманы,  уларҙы шиғыр һөйләп, йырҙар йырлап ҡыуандырҙы, ә Ҡыш бабай менән Ҡарһылыу балаларға бүләктәр таратты. Ҡыш бабай бүләкһеҙ йөрөмәй ҙә инде. Дауаханалағы шыршы эргәһенә сығырлығы булмағандарҙы палаталарға инеп ҡотланылар.  Ҡыш бабай менән Ҡарһылыуға ҡуяндар ярҙам итте. Ҡыш бабай менән Ҡарһылыуҙың көтөлмәгән сығышын Өфө Граждандар һағы идаралығы ҡотҡарыусылары менән Бөтә Рәсәй ҡотҡарыусыларҙың студент корпусы ирекмәндәре ойошторған. Яңы йыл менән, балалар! Байрам тылсымлы, күңелле, бәхетле үтһен.",Шунан Ҡыш бабай бүләк таратты,1,news,Яңылыҡтар,717,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-26/shunan-ysh-babay-b-l-k-taratty-4067506,2024-12-26T10:23:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрРусия гроссмейстеры Денис Хисмәтуллин. платформасы оештырган шахмат ярышларында катнаша алмаячак. Бу хакта ул язган мөрәәгатьтә әйтелә. Әлеге мөрәәгатьне русия шахматчысы Сергей Карякинүзенең каналындачыгарды.26 декабрьдә Үзбәкстанның Сәмәрканд шәһәрендә узган дөнья чемпионатында Башкортстаннан Денис Хисмәтуллин Польша шахматчысы Ян-Кшиштоф Дудабелән уйнады. Уен башында Дуда Хисмәтуллинга кул биреп күрешмәде. Шуннан соң русия шахматчысының Украина сугышына һуманитар йөк алып баруы билгеле булды. ""Социаль челтәрләрдә минем Сергей Карякин белән махсус хәрби операциясе зонасына берничә тапкыр һуманитар миссия белән бару факты турында кызу фикер алу башланды. Шуннан соң иң популяр. шахмат сайты миңа электрон хат ибәрде. Анда миңа призлы турнирларда катнашу һәм сайтта социаль активлык алып бару тыелуы әйтелде"", дип язды ул. Сергей Карякин Денис Хисмәтуллин белән бергә Украина сугышына барып Русия хәрбиләре белән очрашуын, аларга һуманитар ярдәм күрсәтүенәйтте. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстан шахматчысы Денис Хисмәтуллинга Украинадагы сугышны хуплаган өчен. платформасында уйнау тыелган,0,analytics,Башҡортостан,1091,https://www.azatliq.org/a/32760054.html,2024-01-04T14:57:18+00:00
"Яңы схемала ҡараҡтар   аша шылтырата һәм Заманса цифрлы  белем биреү мөхите  порталында Дәүләт хеҙмәттәре аша теркәлергә, теркәлгән саҡта экранды күрһәтергә күндерә. Ҡорбан ризалашһа, кибер енәйәтселәр уның Дәүләт хеҙмәттәрендәге аккаунтының  логинын һәм паролен сәлдерә. Ҡайһы берҙә уғрылар тупаҫ  мөғәмәлә итә, ҡорбанына насар эҙемтәләр менән янай. Ҡайһы саҡта улар  студенттарҙың ата-әсәһенә лә шылтырата. Был мутлыҡ тураһында студент ағай-апайҙарығыҙға һөйләгеҙ! Сессия алдынан бындай шылтыратыу күптәргә сәйер күренмәй бит: нәҡ  деканаттар студенттарға Заманса цифрлы  белем биреү мөхите  порталында теркәлергә ҡуша. Нимә эшләргә? - логин-паролдәрҙе бер кемгә лә бирмәҫкә; - сит кешеләргә компьютерыңа йә башҡа ҡоролмаңа ситтән тороп инеү мөмкинлеген бирмәҫкә; - деканат менән бәйләнешкә инеп, ысынлап та унан шылтыратҡандармы икәнен белешергә. Был хаҡта Объясняем. РФ порталы иҫкәртә. Рәсәйҙә экстремистик тип танылған һәм тыйылған Мета компанияһы продукты.",Студент ағай-апайҙарығыҙға әйтегеҙ,1,news,Яңылыҡтар,963,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-18/student-a-ay-apay-ary-y-a-ytege-4057660,2024-12-18T11:45:00+00:00
"""Тыңлағыҙ, уҡытыусы һөйләй"" конкурсы еңеүселәрен бүләкләү","""Тыңлағыҙ, уҡытыусы һөйләй"" конкурсы еңеүселәрен бүләкләү",1,news,Яңылыҡтар,57,https://uchbash.com/news/novosti/2025-05-20/ty-la-y-u-ytyusy-yl-y-konkursy-e-e-sel-ren-b-l-kl-4243068,2025-05-20T14:51:00+00:00
"Янғында аталы-уллы 65 һәм 42 йәшлек ирҙәр һәләк булған. Күршеләре әйтеүенсә, улар эсергә яратҡан һәм өйҙәрендә йыш ҡына тәмәке тартҡан. Ут сыҡҡанын күргән кешеләр 112 номерына шылтырата, әммә янһын һүндереүселәр килгәндә ул 66 квадрат метр майҙанлы йортто тулыһынса ялмап алған була. Аҙаҡ асыҡланыуынса, йәш ир өйҙән документтарын, ҡайһы бер әйберҙәрен сығарған була. Аҙаҡ ул атаһын ҡотҡарыр өсөн ҡабат янған өйгә инә һәм үҙе лә һәләк була. Ҡотолорға бер мәл генә етмәгән күрәһең - мәйеттәр ишек төбөндә табыла.",Аталы-уллы янғында һәләк булғандар,1,news,Яңылыҡтар,511,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-07/ataly-ully-yan-ynda-l-k-bul-andar-4530732,2026-01-07T17:30:00+00:00
"Рөстәм ЯмалиевМәскәү татарлары штабы итәкчесе Рөстәм Ямалиев Азатлыкка Русиянең юстиция министрлыгының штабка каршы дәгъва белдерүен раслады. Аның әйтүенчә, бу эш Мәскәү татар милли мохтарияте рәисе Фәрит Фарисовның прокуратурага штабка карата күпсанлы мөрәәгатьләре аркасында кузгатылган. ""авап буларак, без мәхкәмәгә бу гариза нигезендә эш кузгатудан баш тартуны сорап гариза яздык. Берничә ай элек юстиция министрлыгы безнең низамнамәне үтәү ягыннан берничә итешсезлек тапкан иде. Мәсәлән, анда безнең бөтен Русия буенча эшчәнлек алып бару күрсәтелмәгән. Алар безгә бу итешсезлекләрне төзәтергә вакыт бирде"", дип хәбәр итте Ямалиев Азатлыкка. Министрлык таләбе үтәлгән очракта да штабның эшчәнлеге туктатылмый, дип аңлатты оешма башлыгы. ""Бу безнең эшкә берничек тә тәэсир итмәячәк, бераз имиджга сукса гына инде. Без үзебез дә штабның эшчәнлек форматын үзгәртергә әзерләнә идек, хәзерге вакытта Мәскәү татарлары конгрессын теркәү өчен кәгазьләр әзерләнә, бу эш безне тизләтер генә дияргә була. Хәзерге Мәскәү штабының вәкаләтләре Щелковода теркәлгән Мәскәү өлкәсе штабына күчәчәк. Әлегә без министрлык кисәтүләрен үтәү белән шөгыльләнәбез"", ди Ямалиев. Мәскәү татарлары штабы 1997 елда ""ДЛ-16"" эшлекле кешеләр клубы каршында барлыкка килә - оешма ТАССРның элеккеге беренче секретаре Фикрәт Табеевитәкчелегендә Татарстаннан чыккан татарларны берләштерү максатыннан оештырыла. Сайтында белдерелүенчә, оешманың төп максаты - татар мәдәниятен һәм татар телен саклап калу, шулай ук Татарстаннан Мәскәүгә килүче кадрларга ярдәм итү. ""Штаб""социаль челтәрләрдәактив эш алып бара. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Русия юстиция министрлыгы Мәскәү татарлары штабын ябу таләбе белән мәхкәмәгә шикаять иткән,0,analytics,Татарстан,1820,https://www.azatliq.org/a/31544131.html,2021-11-03T13:21:33+00:00
"Бөгөнгө көндә мыжыҡтар күп. Берәүҙең эш хаҡы аҙ, икенсеһенең бизнесына ҡамасаулайҙар, өсөнсөнө алдап киткәндәр, дүртенсеһенә тик ялҡау эшселәр эләгә. Шундай илаҡтарға ҡабатлап әйткем килә: барыһы ла мөмкин! Мин үҙем 2000 йылдан алып шәхси эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнәм.",Барыһы ла мөмкин!,0,analytics,Ғәләмәт бит,267,https://henek.info/articles/++-++/2025-01-31/bary-y-la-m-mkin-4103620,2025-01-31T12:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырФән-мәгариф өлкәсендә хезмәттәшлек итү турындагы килешүне Казан федераль университеты (КФУ) һәм Төньяк Кореянең Политехник университеты имзалаган. Татарстан студентларын Төньяк Кореягә укырга ибәрәчәкләр. Казан федераль университеты (КФУ) һәм Төньяк Кореянең Политехник университеты фән-мәгариф өлкәсендә хезмәттәшлек итү турында килешүимзалаган. КФУ ректоры Ленар Сафинмоны Көнчыгыш Азиядәге ""алдынгы уку йортлары белән хезмәттәшлекне киңәйтү һәм ныгыту"" дип саный. Аның әйтүенчә, 2024 елның июнь аенда Русия президенты Владимир Путинһәм Төньяк Корея лидеры Ким Чен Ынтарафыннан имзаланганстратегик хезмәттәшлек килешүендә Төньяк Корея уку йортлары белән элемтәләр урнаштыру да каралган. Ике уку йорты арасында уртак програмнар тормышка ашырылачак, шул исәптән ""фәнни-мәгариф эшчәнлеген камилләштерү"" өчен студентлар белән алмашачаклар. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казан студентларын Төньяк Кореягә укырга ибәрәчәкләр,1,news,Яңылыҡтар,906,https://www.azatliq.org/a/kazan-studentlarin-tonyak-koreyaga-ukirga-jibarachaklar/33296175.html,2025-01-30T11:13:40+03:00
Бөгөнгө балалар ата-әсәләре менән оҙон-оҙаҡ итеп һөйләшеп ултыра аламы икән? Телефонһыҙ ғына.,Балаларығыҙға әйтер һүҙҙәр.,1,news,Яңылыҡтар,93,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-02/balalary-y-a-yter-r-4526944,2026-01-02T11:00:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБыел дүрт айда Башкортстан бюджеты чыгымнары керемнәрдән 1,5 миллиард сумга артып киткән. Барлыгы 95,6 млрд сум керем килгән, ә чыгымнар – 97,2 миллиард сум булган. Бу хакта ""Аргументы и факты"" басмасыхәбәр итә. Республиканың финанс министрлыгы мәгълүматынча, 1 майга Башкортстанның берләштерелгән бюджеты 95,622 миллиард сумлык керем белән тулыландырылган. Шуларның салым һәм салым булмаган өлеше 66,2 миллиард сум, кире кайтарылмый торган акчалар - 29,4 миллиард сум. Шуларның 74 проценты – ягъни 72,666 миллиарды социаль ихтыялар өчен тотылган диелә. Социаль ихтыялар дигәннән, апрель ахырына булган мәгълүматка күрә, Башкортстанда әтиләре сугышта катнашкан өч меңләп бала бушлай бакчаларга йөри, 5-11 сыйныфта укучы 2,4 мең мәктәп укучысы һәм көллиятләрдәге 500 дән артык студент бушлай кайнар ризык белән тәэмин ителгән. Моннан тыш, ике меңләп бала түгәрәкләргә бушлай йөри, 300 ләп бала төбәкнең шифаханәләрендә ял иткән. Сугышта катнашучыларның балалары әмәгать транспортында бушлай йөрүдән дәфайдалана. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Быел дүрт айда Башкортстан бюджеты чыгымнары керемнәрдән 1,5 миллиард сумга артып киткән",1,news,Яңылыҡтар,1136,https://www.azatliq.org/a/32426003.html,2023-05-24T14:16:02+00:00
"ах мессенджерын кроссплатформалы сервис тип атайҙар.  Кроссплатформалылыҡ (русса кроссплатформенность) был мессенджерҙың бик ныҡ универсаль булыуын аңлата. ах бер нисә төрлө аппарат платформаһы йәки операцион система менән эшләргә һәләтле. Уның яңынан-яңы мөмкинлектәре, уңайлыҡтары асыла бара. Ниңә теркәлмәҫкә лә ниңә файҙаланмаҫҡа ти? Шулай түгелме ни?",ах - уңайлы сервис,0,analytics,АмаNet,355,https://amanat.su/news/amanet/2025-11-19/mah-u-ayly-servis-4474237,2025-11-19T23:51:00+00:00
Тауҙан тюбингҡа ултырып елдереү ҡалай рәхәт! Тик тауҙан шыуыуҙың да ҡағиҙәләре бар. Күңелһеҙлектәргә тарымаҫ өсөн уларҙы үтәргә кәрәк. Роликты ҡарағыҙ.,Тау шыуғанда һаҡ булығыҙ!,1,news,Яңылыҡтар,151,https://amanat.su/news/novosti/2026-01-04/tau-shyu-anda-a-buly-y-4528640,2026-01-04T17:42:00+00:00
"""Цезарь Куников"", 2016 елфикерләрУкраина гаскәре Русиянең Кара диңгездәге ""Цезарь Куников"" зур десант көймәсенә һөүм иткән. Украин чыганаклары аны батты дип ышандыра, Мәскәү әлегә моңа фикер белдермәде. ""Украинская правда""язуынча, көймәгә аннексияләнгән Кырымның көньяк ярындагы Кацивели бистәсе янында дроннар белән һөүм иткәннәр. Украина гаскәре көймә батты ди. Киевны хуплый торган ""Крымский ветер"" -каналы исә бу урында коткару операциясе узарга мөмкин дип яза. Русия саклану министрлыгына якын ""Рыбарь"" -каналы да һөүмнераслады, әмма нечкәлекләрен китермәде. Русиянең куәт оешмаларына якын чыганакларыннан алган мәгълүматларны чыгара торган ""Два майора"" аноним каналы экипаж исән, дип яза. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Украина Русиянең ""Цезарь Куников"" десант көймәсенә һөүм иткән",1,news,Яңылыҡтар,792,https://www.azatliq.org/a/32819124.html,2024-02-14T08:38:00+00:00
"Билдәле булыуынса, был ҡот осҡос  хәл Северодвинскта май айында була: иҫерек күрше үҫмерҙең әсәһенә бәйләнә. Иван ғәзиз кешеһен яҡлай, һуҡмыш ир уның башына өс тапҡыр гантель менән һуға. Үҫмерҙең баш һөйәге, мейеһе ауыр йәрәхәтләнә. Һөҙөмтәлә бала комаға китә һәм бер нисә операция үткәрә. Дауалау Санкт-Петербургта, Марфо-Мария монастырында һәм Рошаль исемендәге клиникала уҙған.  Октябрҙә  Иван Крапивинға 16 яшь тулған. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, үҫмер  алынған ауыр йәрәхәттәрҙән яңыраҡ Мәскәү дауаханаһында йән бирә. Уның үлеме хаҡында бер туған ағаһы социаль селтәрҙә хәбәр итә. – Бөгөн Ваня яҡты донъя менән хушлашты… Быны ҡабул итеп булмай, – тип яҙа ул туғаны хаҡында. Һуңғы көндәрҙә Иван реанимацияла ауыр, ләкин тотороҡло хәлдә була. Ауыр хәлдәге үҫмерҙең янына Рәсәйҙең бала хоҡуҡтары буйынса вәкиле Анна Кузнецова ла килә. Алданыраҡ енәйәт эшен Тикшереү комитеты рәйесе Александр Бастрыкин тикшергән.",Үҫмер әсәһен иҫерек күршеһенән яҡлай,1,news,Яңылыҡтар,904,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-12/mer-s-en-i-erek-k-rshe-en-n-ya-lay-4533965,2026-01-12T11:45:00+00:00
"Байтаҡ йылдар дауамында журналыбыҙҙа йыл һайын үткәрелә килгән сираттағы Ай, һылыу! кғонкурсына йомғаҡ яһарға ваҡыт етте. 12 ҡыҙ – ай һылыуҙары араһында еңеүгә өлгәшеп, быйыл Йыл һылыуы исемен Ауырғазы районының Талбазы ауылы ҡыҙы Рената Ибәтуллина яуланы. – Рената һылыу, тиҫтерҙәреңде иң беренсе үҙең менән таныштырайыҡ: ҡайҙа йәшәйһең, ҡайҙа уҡыйһың? – Мин республикабыҙҙың иң матур райондарының береһе булған Ауырғазы районының Талбазы ауылында йәшәйем. Рәшит Назаров исемен йөрөткән Башҡорт гимназияның 2-се синыфында белем алам. – Ғаиләгеҙҙә нисә кешеһегеҙ? – Беҙҙең ғаилә ҙур, татыу. Атайым Фидәил — Урожайҙа водитель, әсәйем Әлиә Талбазы лицейында уҡытыусы булып эшләй, ағайым Радим — Шайморатовсылар синыфында, апайым Ралина — 6-сы синыфта белем ала, ә һеңлем Йәсминә балалар баҡсаһына йөрөй. Беҙ барыбыҙ ҙа гимназияла уҡыйбыҙ. Ағайым һәм апайым менән бергә гимназияла уҡыу бик күңелле. – Киләсәктә кем булғың килә? – Киләсәктә мин, табип һөнәрен һайлап, кешеләргә ярҙам итергә теләйем. – Рената, матурлыҡтың, һылыулыҡтың сере нимәлә? – Матур уйҙар, эске рухи байлыҡ һәм үҙ-үҙеңде яратыуҙа тип уйлайым. – Һин ниндәй кеше? Ҡыйыумы, әллә баҫалҡымы? – Мин бик баҫалҡы, оялсанмын. Ошо сифаттарым ҡайһы саҡта ҡамасаулай ҙа әле. – Журнал уҡыусыларына теләктәрең бармы? – Тырышып уҡыһындар, ата-әсәйҙәрен тыңлаһындар, Аманат журналын алдырһындар тип теләйем. – Тағы бер тапҡыр еңеүең менән ҡотлайбыҙ! Һиңә гел уңыш йылмайып торһон! – Теләктәрегеҙ өсөн ҙур рәхмәт!",Рената Ибәтуллина - Йыл һылыуы,0,analytics,Беҙҙең журнал тышында,1465,https://amanat.su/articles/be-e-zhurnal-tyshynda/2025-01-22/renata-ib-tullina-yyl-ylyuy-4083036,2025-01-22T14:00:00+00:00
"""Казан Экспо"" үзәгендә мобилизацияләнүчеләр, 23 октябрь 2022Русия саклану министрлыгы мобилизацияләнгән хәрбиләрнең хезмәт итү вакытын бер ел белән чикләүдән баш тарткан һәм аларның сугыш тәмамланганчы хезмәттә булачагын белдергән. Бу хакта министрлыкның Петербур депутаты Борис Вишневскийга биргәнавабындаәйтелә. Мобилизацияләнгәннәрнең хатыннары Вишневскийга мөрәәгать иткәннән соң, ул саклану министры Сергей Шойгу исеменә рәсми хат юллаган. Хатыннар канунга үзгәрешләр кертүне һәм мобилизация нигезендә хезмәт итү вакытын бер ел белән чикләүне сораган. Министрлык авабында ""мобилизациягә чакырылган хәрбиләрнең хезмәт итү вакыты президент фәрманы нигезендә өлешчә мобилизация беткәннән соң тәмамлана""диелә. Саклану министрлыгы мобилизация нигезендә хезмәт итү вакытын чикләүне ""максатка ярашсыз""дип саный. Бер көн элек Шойгу, 1 декабрьдән Русия саклану министрлыгы президент Путинның гаскәриләр санын бер миллион 320 мең кешегә кадәр арттыру йөкләмәсен үтәүгә кереште, дипбелдергән иде. ""Тышкы янауларга ярашлы, кораллы көчләр саны киләчәктә миллион ярымга иткереләчәк"", – диде ул. Русиядә ""өлешчә мобилизация"" 2022 елның сентябрендә башланды. Октябрь ахырында президент Путин аны тәмамлау турында белдерде, әмма мобилизацияне туктату турында фәрманга кул куймады, бу кирәк түгел дип белдерде. Хокук яклаучылар фәрманның булмавы хакимиятләргә мобилизацияләнгәннәрне хәрби хезмәттән ибәрмәскә мөмкинлек бирә дип саный. Хәрбиләрнең хатыннары һәм аналары мобилизацияләнгән хәрбиләрне ротацияләүне сорап Путин исеменә хатлар яза, күп санлыпетицияләрбастыра. Ноябрь аенда мессенджерларда ""Путь домой"" дип аталган хәрәкәт барлыкка килде. Мобилизацияләнгәннәрнең хатыннары чиксез мобилизациягә каршы манифест һәм петиция бастырды. Алар мобилизацияләнгәннәргә карата гаделсезлек турында белдерә һәм бу хәлне колониядәге хәлләр белән чагыштыра, анда хәрби хезмәткә алынган тоткыннарны ярты ел сугыш зонасында булганнан соң өйләренә ибәрәләр.14 декабрьдә туры линия вакытында Путин 2022 елда мобилизация кысаларында 318 мең кеше чакырылганын хәбәр итте. Әмма Путин да, саклану министры Сергей Шойгу да мобилизацияләнгәннәрне сугыш ахырына кадәр фронтта калдыру турында ачыктан-ачык сөйләмәде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Русия саклану министрлыгы мобилизацияләнгәннәрне алыштыруны ""максатка ярашсыз"" дип саный",1,news,Яңылыҡтар,2284,https://www.azatliq.org/a/32741254.html,2023-12-21T06:45:06+00:00
"Быйыл йәш финалсылар композиторҙар Рафаил Ҡасимов, Нур Дауытов, Илдар Хисаметдинов, Урал Иҙелбаев, Эдуард Христафоров, Артем Уразбаевтың музыкаһын уйнаны. Гала-концерттың икенсе өлөшөндә үткән йылдарҙың лауреаттары һәм телеконкурс жюрийы ағзалары башҡарыуында Хөсәйен Әхмәтов, Нариман Сабитов, Азамат Аҙнағолов әҫәрҙәре яңғыраны. Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министрының беренсе урынбаҫары Урал Килсенбаев финалға сыҡҡан балаларҙы еңеү менән ҡотланы һәм ойоштороусыларға республика Башлығы Радий Хәбировтан рәхмәт еткерҙе. Телеконкурсты Тамыр балалар һәм үҫмерҙәр телеканалы Башҡортостан Мәҙәниәт министрлығы булышлығында тормошҡа ашыра. Тамыр директоры Гөлназ Ҡолһарина ЕЛКӘНдең оҙайлы һәм фундаменталь әһәмиәтен билдәләне, проектта ҡатнашыусыларҙың, уны ғәмәлгә ашырыусыларҙың һәммәһенә рәхмәт белдерҙе. Йәш башҡарыусылар башҡорт академик музыкаһына яңы һулыш өрә, музыка аша Башҡортостандың тарихын һөйләй. Конкурс шарттарына ярашлы, музыканттар башҡорт композиторҙарының әҫәрҙәрен дүрт номинацияла башҡара: фортепиано ҡыллы музыка ҡоралдары тынлы музыка ҡоралдары халыҡ музыка ҡоралдары. Конкурс өс турҙа үтә – һайлап алыу, конкурс һәм финал. Ай буйына һәр йәкшәмбе кисендә БСТ һәм Тамыр каналдарында йәш музыканттарҙың сығыштары күрһәтелде. Уларҙың оҫталығын билдәле сәнғәт эшмәкәрҙәре Шәүрә Сәғитова, Артур Ғайсаров, Илшат Мөслимов, Руслан Вәлиев, Виктория Симонова баһаланы. Тамыр телеканалы һәр лауреат тураһында фильм төшөрә. Айбулат АҠБУТИН фотолары. ЕЛКӘНдең быйылғы лауреаттарының исемлеге менән танышығыҙ. Лауреаты Пятого Открытого телевизионного конкурса юных исполнителей башкирской классической музыки «ЕЛКӘН» НОМИНАЦИЯ «СТРУННЫЕ ИНСТРУМЕНТЫ» 1 место - Даниэла Буслаева, скрипка Детская музыкальная школа 1 им. Н. Сабитова, г. Уфа педагог Лилия Габидуллина 2 место - Малика Хайрисламова скрипка Детская музыкальная школа 1 им. Н. Сабитова, г. Уфа педагог Анна Рыбакина 3 место - Самина Салямова, виолончель Детская школа искусств 1 г. Октябрьский педагог Светлана Сафрошкина НОМИНАЦИЯ «ДУХОВЫЕ ИНСТРУМЕНТЫ» 1 место - Элина Гафарова, саксофон Детская музыкальная школа 1 г. Учалы педагог Фарит Кунаккужин 2 место - Ростислав Бобрик, кларнет Детская музыкальная школа 1 им. Н. Сабитова, г. Уфа педагог Руслан Валеев 3 место - Демид Валеев, саксофон Детская музыкальная школа 1 г. Учалы педагог Кунаккужин Фарит НОМИНАЦИЯ «ФОРТЕПИАНО» 1 место - Аделия Зарипова Средний специальный музыкальный колледж педагог Татьяна Погодина 2 место - Полина Альшевич Детская музыкальная школа 11, г. Уфа педагог Вера Тимошенко 3 место - София Зарипова Республиканская гимназия-интернат им. Г. Альмухаметова педагог Танзиля Мусаварова НОМИНАЦИЯ «НАРОДНЫЕ ИНСТРУМЕНТЫ» 1 место - Идель Васфиев, баян Детская музыкальная школа 8, г. Уфа педагог Ляйсан Хайрисламова 3 место - Динислам Шагиев, курай Детская школа искусств с. Кунакбаево, Учалинский район педагог Шафкат Юсупов 2 место - Эрнест Юсупов, баян Детская школа искусств им. А. Искужина, г. Уфа педагог Зухра Тляпова.",ЕЛКӘН алға әйҙәй,1,news,Яңылыҡтар,2969,https://amanat.su/articles/novosti/2025-11-01/elk-n-al-a-y-y-4450675,2025-11-01T16:54:00+00:00
"Атайымды яҙыусы тип түгел, донъяның иң шәп кешеһе тип хәтерләйем Низам Ҡәриповтың ҡыҙы – Гөлдәр Низам ҡыҙының сығышы сараның иң тетрәндергес, йөрәккә үтерлек мәленә әүерелде. – Атайымды мин яҙыусы итеп түгел, донъяның иң шәп, иң матур, иң ихлас, иң һәйбәт кешеһе, атайы итеп хәтерләйем. Беҙ бергә иҙәндә аунап уйнай торғайныҡ. Ул беҙҙең менән көлөшә, шаяра белә ине. Бала саҡ йылылығын ул үҙе менән бергә алып килде, – тине Гөлдәр ханым. Шулай уҡ ул атаһының һуғышҡа китеп, 1942 йылда һәләк булыуын, уның ерләнгән урынын табыуҙары хаҡында һөйләп үтте. Был хәтирәләр барыһын да тетрәндерҙе. – Ҡайһы саҡта яҙмыш менән килешеүҙән башҡа юл юҡ. Әммә яҡындарҙың, туғандарҙың бер-беренә булған иғтибары – ҙур терәк. Атайымдың исемен, ижадын тергеҙеү – минең күңел бурысы, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды ул. Ринат Камал һәм Зөлфиә Ханнанова, Низам Ҡәриповтың яҡташтары һәм рухи вариҫтары булараҡ, үҙҙәренең телмәрҙәрендә әҙиптең исеме онотолмауын, уның хаҡында халыҡ күңелендә йылы хәтирәләр йәшәүен билдәләне. Хәниф Кәримдең әсә йҙәр тураһындағы шиғыр ы Филология фәндәре кандидаты Ғәҙилә Бүләкова, үҙ сығышында Хәниф Кәримдең әсәй тураһындағы оҙон шиғырын һөйләп ишеттерҙе. – Был шиғырҙы мин бала саҡта, уҡыусы сағымда уҡ ятлап алған инем. Ул хәтеремдә әле лә йәшәй, – тине ул тетрәнеп. Тексты йөрәкһеп уҡып ишеттереүе тамашасыларҙа тәрән тойғолар уятты. Музей ҙа хәтер һаҡсыһы Милли әҙәбиәт музейы директоры Зәки Әлибаев, сараның әһәмиәтен билдәләп, халҡыбыҙҙың рухи батырҙары беҙҙең арала әле лә йәшәй, тигән фекер белдерҙе: – Улар – тик тарихта ғына түгел, халыҡ хәтерендә лә. Күҙ алдында түгел, тик күңел түрендә. Шуға күрә шундай осрашыуҙарҙа беҙ үҙебеҙҙең көсөбөҙҙө, тамырыбыҙҙы танып, бөгөнгөгә илһам алабыҙ, – тине ул. Ул шулай уҡ Гөлдәр Низам ҡыҙына – атаһының ижадын яңыртыуға һәм халыҡҡа сығарыуға индергән хеҙмәте өсөн рәхмәтен еткерҙе. Беҙ ҙә, үҙ сиратыбыҙҙа, Һәнәк журналы 100 йыллыҡ юбилейын ҡаршылаған йылда уның тәүге һандарын халыҡҡа еткереүгә өлөш индергәне өсөн музейға рәхмәтлебеҙ. Һәнәк журналы – 1929 йылғы һирәк һан Күргәҙмәлә тағы бер иҫтәлекле экспонат – Һәнәк журналының 1929 йылғы март һаны. Был һирәк баҫма Низам Ҡәриповтың шәхси архивынан, хәҙер Милли әҙәбиәт музейының алтын фондында. 15 битлек журнал латин хәрефтәре менән яңалиф графикаһында баҫылған. Унда фельетондар, карикатуралар, сатира анкетаһы, пародиялар, шарадалар һәм асыҡ хаттар урын алған. Шул иҫәптән Троцкийҙың сит илдәге эшмәкәрлеген тәнҡитләгән материалдар, Дауыт Юлтый пьесаһына пародиялар, төрлө ҡатлам вәкилдәренең «революцияға тиклем» һәм «хәҙер» тип яуап биргән «анкеталар» – сатирик журналдың үткерлеген күрһәтеп тора. Хәтер – беҙҙең рухи терәгебеҙ Ҡәләмдең тере хәтере – ул бер күргәҙмә генә түгел. Ул – халыҡ хәтере. Ул – яҙмыштар, тормоштар, ижадтар аша туҡылған рухи дауамлыҡ. Был сара бөгөнгөләргә – уй, хәтер, ғорурлыҡ, терәлеп йәшәү көсө бирҙе. Был сара ҡәләмдең генә түгел, 100 йәшлек Һәнәктең дә теп-тере хәтере! Адрес: Өфө ҡалаһы, Гоголь урамы, 281 Күргәҙмә асыҡ. Килегеҙ, күрегеҙ, илһам алығыҙ! Һәнәк 100 Миллиәҙәбиәтмузейы Низам Ҡәрипов Хәниф Кәрим Ҡәләмдең Тере Хәтере Бергәләп Һәнәк Уҡыйбыҙ Башҡортәҙәбиәте уникальэкспонаттар Күргәҙмәне, Һәнәк ағайға эйәреп, Илгиз Ишбулатов ҡыҙырҙы. Хаят Сабитова фотолары.",ҺӘНӘКТЕҢ ТЕРЕ ХӘТЕРЕ,0,analytics,Иҫтәлекле көндәр,3213,https://henek.info/articles/++++/2025-07-25/n-kte-tere-h-tere-4327094,2025-07-25T17:10:00+00:00
"Актерҙер Эмиль Талипоа (Автор), Алмаз Борһанов (Цензор) уйынына ҡарап һоҡландыҡ: ниндәй оҫта башҡара улар ролдәрен, тиҙ генә күҙ алдында ышандырырлыҡ образ тыуҙыра, шул уҡ ваҡытта тамашасы менән дә бәйләнеш булдыра. Йәш режиссер Айҙар Жаббаровтың ниндәй талантлы, ҡыйыу булыуы уның ошо теманы үҙ халҡының асылынан, кискәненән сығып бирә белеүе менән отошло. Күҙ алдынан тотош бер быуын яҙыусылар сылбыры үтте, уларҙың тауышын, йөрәк ауазын ишеткәндәй булдыҡ, үҙебеҙҙең ижадсыларыбыҙҙың яҙмыштарын да күҙ алдынан үткәреп ултырҙыҡ. Өфө тамашасыһы Ҡаҙан артистарын яратты, уларҙың ижады менән яҡындан танышыуға шат булды! Был да баш ҡалабыҙҙа ТУГАНЛЫК Уфа фестивале үтеүе менән килеп тыуған мөғжизәүи мөмкинлек. Ҙур рәхмәт, фестиваль! Ҙур рәхмәт, Татарский театр имени Камала (ТГАТ им. Г. Камала ) Гөлназ Ҡотоева шиғриәте: Ҡырҡ сырағым","Камал театрының япон яҙыусыһы Коки Митаниҙың ""Көлкө академияһы"" пьесаһы буйынса ҡуйылған ""Көл"" спектакле хаҡында",1,news,Яңылыҡтар,832,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-05-22/kamal-teatryny-yapon-ya-yusy-y-koki-mitani-y-k-lk-akademiya-y-piesa-y-buyynsa-uyyl-an-k-l-spektakle-ha-ynda-3777584,2024-05-22T10:27:00+00:00
"27 май - Әбйәлил, Әлшәй һәм Ҡалтасы райондары; 3 июндә -  Архангел, Асҡын, Баҡалы, Бөрө, Бөрйән, Йәрмәкәй, Ғафури, Йылайыр, Ҡырмыҫҡалы, Кушнаренко, Күгәрсен, Миәкә, Нуриман һәм Саҡмағош райондары; 10 июндә -  Ауырғазы, Баймаҡ, Балаҡатай, Белорет, Бишбүләк, Благовар, Благовещен, Борай, Дәүләкән, Дыуан, Дүртөйлө, Ейәнсура, Илеш, Ҡариҙел, Краснокама, Көйөргәҙе, Мәләүез, Мәсетле, Мишкә, Салауат, Стәрлетамаҡ, Тәтешле, Туймазы, Өфө, Учалы, Федоровка, Хәйбулла һәм Шишмә райондары; 11 июндә - Шаран һәм Яңауыл райондары; 17 июндә – Бәләбәй, Бүздәк, Ишембай, Ҡыйғы һәм Стәрлебаш райондары; 24 июндә – Межгорьела; 1 июлдә Иглин һәм Балтас райондарында һабантуй үткәреләсәк.",Һабантуйҙар ҡасан үтәсәк?,1,news,Яңылыҡтар,668,https://agideljurn.ru/news/novosti/2023-05-24/abantuy-ar-asan-t-s-k-3271261,2023-05-24T17:27:00+00:00
"Киҙеү ауырыуҙары шашып киткән мәлдә профилактика өсөн кис бер мәртәбә сайҡатығыҙ. Ауырыуҙар урап үтер. һау булайыҡ Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Тамаҡ ауыртҡанда,0,analytics,Аңлатма,232,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-09-30/tama-auyrt-anda-4408362,2025-09-30T15:26:00+00:00
"Летнюю премьеру о детстве представил 25 июня Национальный молодежный театр РБ им. М. Карима. Спектакль «Рассказы Альфии», жанр которого обозначен как «одно счастливое детство», рекомендован к семейному просмотру. В основу лег посвящённый дочери сборник рассказов Мустая Карима «Туда или сюда? ». Альфия Мустаевна стала одной из первых зрительниц постановки.","""Мир глазами маленькой девочки""",1,news,Яңылыҡтар,357,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-26/mir-glazami-malenkoy-devochki-3824888,2024-06-26T19:19:33+00:00
"Быйыл Башҡортостандың баш ҡалаһына Волга буйы федераль округының бөтә төбәктәренән 500 бала килеүе көтөлә. Сараның программаһы бай һәм мауыҡтырғыс буласаҡ. Балаларҙы ижади конкурстар, спорт ярыштары, белем биреү һәм күңел асыу саралары, билдәле йәмәғәт эшмәкәрҙәре, спортсылар һәм блогерҙар менән оҫталыҡ дәрестәре форматында осрашыуҙар көтә. Байрам сағыу концерт менән тамамланасаҡ. Конкурс еңеүселәренә ҡиммәтле бүләктәр әҙерләгәндәр. «Бала саҡты ҡайтарыу» проекты Рәсәй Федерацияһы Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле аппараты һәм Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте ярҙамында тормошҡа ашырыла.",Фестиваль быйыл да үтә,0,analytics,Файҙалы кәңәштәр,626,https://yanshishma.com/articles/fay-aly-k-sht-r-/2025-09-15/festival-byyyl-da-t-4388881,2025-09-15T16:17:00+00:00
".7-се кластарҙа уҡып йөрөй инем. Бөтә мәктәп менән ниндәйҙер концертҡа әҙерләнә башланыҡ. Беҙҙең класс малайҙарынан вокаль ансамбле төҙөргә булдылар. Йыр һайланыҡ та өйрәнә башланыҡ. Йырлайбыҙ, йырлайбыҙ, килеп сыҡмаған һымаҡ. Шул ваҡыт класҡа директор килеп инде лә беҙҙе тыңлай башланы. Йырлап бөткәс, ул: - Тәк, кемегеҙҙер йырҙы боҙа. Хәҙер кем икәнен беләбеҙ. Тәк, Булат, һин йырламай ғына ситкәрәк китеп тор әле. Йә, хәҙер йырлағыҙ инде, - тине. Йырлай башланыҡ.",Тәрбиә биреү ҡоралы менән һаҡ булығыҙ.,0,analytics,Мәғариф,467,https://tanburz.ru/articles/m-arif/2025-04-15/t-rbi-bire-oraly-men-n-a-buly-y-4198367,2025-04-15T10:30:00+00:00
""""" сайты күренеше-да """" дип аталган татарчага тәремәне тикшерүчеуен ботыясалган. Моның хакта Азатлыкка проект авторы Марат Фәйзрахмановхәбәр итте. Моңарчы ул татар телен өйрәнү һәм гамәлдә куллану өчен сайтбулдырган иде. Бот кулланучыга очракты сүз тәкъдим итә, аның аудио яңгырашы да бирелә. Сүзнең өч төрле тәремә варианты бирелә, кулланучыга дөресен сайларга кирәк. Моннан тыш програм дөрес һәм дөрес булмаган аваплар статистикасын да тәкъдим итә. ""Татар телен өйрәнү өчен тулы экосистем кирәк дигән нәтиәгә килдем. Кемгәдер телне сайттан өйрәнү айлырак, кемгәдер смартфоннан гына бот аша өйрәнү һәм уйнау кулайрак. Шуңа күрә мондый програмны булдырырга кирәк дип санадым"", диде Фәйзрахманов Азатлыкка. Аның сүзләренчә, мондый ботны ясау күп вакыт алмый, аның якынча сигез сәгать вакытын алган. Өйрәнү өчен кирәкле сүзләр базасы """"сайтыннаналынды, диде ул. Сайтның коды үзе тулысынча яңадан язылды, әлегә анда дүрт уен тәкъдим ителә. Сүзләр базасына берничә йөз берәмлек өстәлде, дип сөйләде сайт авторы. Элекгрәк Иннополиста яшәүче Фәйзрахманов Азатлыкка татар телен өйрәнү һәм гамәлдә куллану өчен """" дип аталган сайты турындасөйләгән иде. Әлеге проектта татар телен өйрәнүчеләр өчен берничә уен тәкъдим ителә. Бу атна Казанда узган һакатон чарасында да берничә татар телен өйрәнү проектытәкъдим ителде. Мондый проектларның берсен тәкъдим иткән Магомед Магомедовтуган телләрне саклау һәм үстерү өчен яшьләр күп вакыт үткәргән мәйданчыкларга игътибар итәргә кирәк дип белдерде. ""Мәсәлән, яңа чыккан айфонга күзәтүләр, киберспорт чараларына туган телдә трансляция ясау, компьютерлар өчен татарча видеоуеннар һәм башкалар – менә мондый продуктлар белән туган телләргә ихтыя артырып булачак"", дип сөйләде ул Азатлыкка. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",-да татарчага тәремәне тикшерүче уен боты барлыкка килде,1,news,Яңылыҡтар,1964,https://www.azatliq.org/a/31477845.html,2021-09-25T13:02:38+00:00
"Йошкар-Олада ""Мин татарча сөйләшәм чарасы""16 апрельдә Мари Иле башкаласы Йошкар-Ола шәһәрендә ""Мин татарча сөйләшәм"" бәйрәме узды. Мари Иле Татар мәдәният үзәге методисты, ""Мин татарча сөйләшәм"" бәйрәмен оештыручы Рамай Юлдашсүзләренә караганда, татар телен популярлаштыруга багышланган акция аларда 2009 елдан бирле уза. ""Ана телем – татар теле"" дип аталган республикакүләм бәйрәм республиканың Татар мәдәният үзәге бинасында узды. Бәйрәм вакытында Мари Илендә яшәүче төрле милләт вәкилләре татар телендә ырлар ырлап флешмоб уздырды. Шунда ук ""150 татарча сүз"" дип аталган сүзлекләр таратылды. Йошкар-Олада ""Мин татарча сөйләшәм"" чарасыБәйрәм татар шагыйре Габдулла Тукайның тууына 135 ел тулуга багышланган иде. Рамай Юлдаш сүзләренә караганда, быел алар бәйрәмне иртәрәк уздырганнар, чөнки 26 апрель – Тукай туган көнендә – алар Казанда ""Мин татарча сөйләшәм"" акциясенең гала-концертында һәм башка бәйрәм чараларында катнашырга ыена.17 апрельдә ""Мин татарча сөйләшәм"" фестивале шулай ук Чаллы шәһәрендә узачак. Быел ул шәһәр белән авыл арасында элемтә табуга багышланачак. Быелгы ""Мин татарча сөйләшәм"" фестивале яңа урында – Чаллының яңа театр мәйданчыгында узачак. Кич белән фестивальга яраклы, татар заманча музыка концерты да узачак. Шимбә шулай ук Казанда ""Мин татарча сөйләшәм"" чарасы кысаларында узган ""Татар-дозор"" уены узачак. Уенда Казан мәктәпләренең укучылары катнашачак. Квестта иңүчеләрнең исемнәре ""Мин татарча сөйләшәм! "" гала-концерты вакытында игълан ителәчәк. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","Мари Илендә ""Мин татарча сөйләшәм"" чарасы узды",1,news,Яңылыҡтар,1726,https://www.azatliq.org/a/31207673.html,2021-04-16T15:28:08+00:00
"ГИП-Электро яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең территориаль селтәр компанияһы Һөҙөмтәле һәм конкурентлы иҡтисад милли проектының (национальный проект Эффективная и конкурентная экономика) Хеҙмәт етештереүсәнлеге федераль проектына ҡушыла. Хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә республика Хөкүмәте менән компания етәкселеге ҡул ҡуйҙы, тип хәбәр итә Республика компетенциялар үҙәге (артабан – РЦК). Башланғыс диагностика йомғаҡтарына ҡарап, РЦК-ның хеҙмәт етештереүсәнлеге өлкәһендәге эксперттары процестарҙы оптималләштереү буйынса тәүге тәҡдимдәрҙе әҙерләргә тейеш. Һуңынан предприятиеның эшсе төркөмө эксперттар менән берлектә уларҙы тормошҡа ашыра башлай. ""Һаҡсыл етештереү ысулдары төп процестарҙы системалы камиллаштырырға ярҙам итер, тип иҫәпләйбеҙ, был беҙҙең хеҙмәтләндереү сифатына ыңғай йоғонто яһар, – тип уртаҡлашты ГИП-Электроның директоры Александр Нусенкис. РЦК эксперттары предприятие менән бер нисә ай хеҙмәттәшлек итеп, сығымдарҙы кәметеү һәм эштәрҙе башҡарыу тиҙлеген арттырыу буйынса яҡшыраҡ тәжрибәләр индерергә ярҙам итә. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Компания һаҡсыл технологиялар индерә,0,analytics,Милли проекттар,1144,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2025-12-19/kompaniya-a-syl-tehnologiyalar-inder-4514726,2025-12-19T07:35:00+00:00
Кеше ҡайғыһына битараф булмағандар номеры буйынса (сбербанк) ярҙам күрһәтә ала. Зыян күреүселәргә Аллаһы Тәғәлә ярҙамын бирһен.,Зыян күреүселәргә ярҙам итәйек!,1,news,Яңылыҡтар,127,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-06/zyyan-k-re-sel-rg-yar-am-it-yek-4530155,2026-01-06T18:30:00+00:00
"«Әйләнһәмсе һайрар ҡошҡа мин» Тыуған илем тим дә һүҙ башлайым, Тыуған илем – Башҡортостаным. Уны ҙурлап тик бер һүҙ әйткәндә, Әйләнһәмсе һайрар ҡошҡа мин. Шулай тип яҙғайны Кәтибә Кинйәбулатова үҙенең бер шиғырында. 15 сентябрҙә әҙибәнең тыуыуына 105 йыл тулды. Ошо айҡанлы уның тыуған яғы – Силәбе өлкәһенең Арғаяш районы Ҡолой ауылында 12-се Кәтибә Кинйәбулатова уҡыуҙары үтте. Сарала  Башҡортостан Яҙыусылар союзы рәйесе урынбаҫары Тәнзилә Дәүләтбирҙина етәкселегендә делагация ла ҡатнашты. Тантанала ҡатнашыусылар тәүҙә Бикҡол ауылында шағирәнең ҡәберенә зыярат ҡылды. Һуңынан осрашыу Кәтибә Кинйәбулатова исемен йөрөткән китапханала дауам итте. Ҡунаҡтар әҙәбиә хаҡында хәтирәләре менән уртаҡлашты. Тәнзилә Сәлих ҡыҙы шағирәнең бөгөн әҙәбиттәге тос өлөшө, ижадының тәү башланғысында остазының алтын кәңәштәре, уның фатирына йыш барып йөрөүе хаҡында һөйләне. Кәтибә Кәрим ҡыҙы Кинйәбулатова — башҡорт балалар шағиры, 1956 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы, «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1991), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1980), Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге республика премияһы лауреаты (1989). К. Кинйәбулатова 1920 йылдың 15 сентябрендә Башҡорт АССР-ы Арғаяш кантоны (хәҙерге Силәбе өлкәһенең Арғаяш районы) Мәүлит ауылында тыуған. Үҙҙәрендәге башланғыс һәм Мөхәммәтҡолой ете йыллыҡ мәктәптәрендә белем ала. 1935 йылда Өфө педагогия рабфагында, 1939—1940 йылдарҙа Өфө педагогия институтында уҡый. 1941—1953 йылдарҙа Мөхәммәтҡолой урта мәктәбендә тел һәм әҙәбиәт уҡытыусыһы, һуңынан уҡыу-уҡытыу бүлеге мөдире булып эшләй. 1953 йылда Өфөгә килеп «Әҙәби Башҡортостан» («Ағиҙел» журналы) редакцияһында әҙәби хеҙмәткәр булып урынлаша. 1962 йылда СССР Яҙыусылар союзы ҡарамағындағы Юғары әҙәбиәт курсын тамамлап ҡайтҡас, «Башҡортостан ҡыҙы» журналының тәүге баш мөхәррире итеп тәғәйенләнә. Шағирә һәм прозаик Кәтибә Кинйәбулатова Бөйөк Ватан һуғышына тиклем үк әҙәби ижад менән шөғөлләнә башлай. Республика гәзит, журналдары биттәрендә шиғырҙары, мәҡәләләре даими донъя күрә. 1954 йылда «Тәүге сәскәләр» тигән беренсе шиғырҙар китабын сығара. Унан һуң «Алтын тояҡ аҡ кәзә» тигән китабы нәшер ителә. «Йәшел япраҡтар» тигән шиғырҙар китабында шағирәнең таланты нескә лирик булараҡ асыла. «Һүнмәҫ мөхәббәт», «Мин йырлайым», «Йондоҙҙар бейей», «Саҡыр мине», «Әсә һулышы» тип аталған китаптарында К. Кинйәбулатова оҫта һәм һиҙгер лирик сифатында күҙ алдына баҫа. Уның ижадында мөхәббәт лирикаһы ҙур урын биләй. Үҙ ғүмерендә ул 30-ан  ашыу китап сығарҙы. Кәтибә Кинйәбулатова проза жанрында ла эшләне. «Терелергә әйтер һүҙ» повесында ул һуғышта һәләк булған башҡорт ҡыҙы Маһипәрүәз Сакаеваның ҡаһарман образын тыуҙырҙы. Балалар өсөн яҙылған «Атай тауышы», «Партизан ейәнсәре» повестары ла һуғыш йылдары ваҡиғаларына арнала. Әҫәрҙәре рус уҡыусыларына ла таныш һәм бик күп башҡа халыҡтар теленә тәржемә ителгән. Ауыл мәҙәниәт йортонда дауам иткән кисә лә йәнле барҙы. Әҙәбиәт һөйөүселәр шағирәнең шиғырҙарын һөйләне. Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Сәйет Билалов байрамды үҙенең моңло йырҙары менән биҙәне.",«Әйләнһәмсе һайрар ҡошҡа мин»,0,analytics,Әҙәбиәт,3024,https://shonkar.com/articles/-bi-t/2025-09-20/yl-n-mse-ayrar-osh-a-min-4395509,2025-09-20T10:50:00+00:00
"Сәбәбе — мәктәп уҡыусыһының дәрестә үҙ-үҙен тотошо. Үҫмер дәрес ваҡытында һүгенә, дәресте алып барырға ҡамасаулай һәм компьютерҙа эшкә ҡағылмаған чебурашка төшөрөп ултыра. Фекерҙәр икегә бүленә: бәғзеләр уҡытыусыны ""тәрбиә өсөн"" маҡтай, ә икенселәр эштән бушатыуҙы талап итә. Ә һеҙ, нисек уйлайһығыҙ, был осраҡта кем хаҡлы?",Кем хаҡлы: уҡытыусымы әллә уҡыусымы?,1,news,Яңылыҡтар,323,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-02/kem-ha-ly-u-ytyusymy-ll-u-yusymy-4561009,2026-02-02T15:35:00+00:00
"Фазыл Вәлиәхмәтовфикерләр""Сәяси тоткыннарга ярдәм. Мемориал"" проекты Фазыл Вәлиәхмәтовны сәяси тоткын дип таныды. Бу хакта проектның -каналындахәбәр ителә. — Вәлиәхмәтовка карата кулланылган гаскәрне кабаттан дискредитацияләү турындагы маддә Русиянең Украинага каршы сугыш башлавыннан соң фикер иреген бастыру өчен булдырылган. Ул сугышка һәм Русия хакимиятенә каршы теләсә нинди тәнкыйтьне тыя, ягъни фикер белдерү иреген бозу булып тора. [. ] Терроризмны аклау турындагы маддә дә Русия хакимияте тарафыннан еш кына хакимияткә каршы фикердәгеләрне, беренче чиратта сугышка каршы чыгучыларны эзәрлекләү өчен кулланыла. Вәлиәхмәтовка карата бу маддә нигезендә куелган гаепләүләр нигезсез һәм сәяси, — диелә проектта. Моннан тыш, хокук яклаучылар олы яшьтәге кешене, гамәлләре әмгыять өчен куркыныч тудырмаган булса да, озак вакытка сак астына алуны нигезсез һәм юл куелмаслык хәл дип саный. Фазыл Вәлиәхмәтовка ""Русия армиясен кабаттан дискредитацияләү"" маддәсе нигезендә берничә пацифистик посты өчен гаепләү белдерелде. Әлеге постлар ""ВКонтакте""да урнаштырылган, аларда Русиянең Украинага каршы сугышы телгә алынмый. Тикшерү шулай ук татар активистын ""Русия азатлыгы"" легионының мөрәәгатенә сылтама урнаштыруда да гаепли (""интернетта террорчылыкны аклау"" маддәсе). Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татар милли хәрәкәте вәкиле Фазыл Вәлиәхмәтов сәяси тоткын дип танылды,1,news,Яңылыҡтар,1363,https://www.azatliq.org/a/33438133.html,2025-06-09T15:16:56+00:00
"Бөгөн бар республика халҡы туғандарының, дуҫтарының зыяраттарына һәм ерләнгән урындарына бара, ҡәберҙәрҙе таҙарта, сүп-сар сығара.",Бөгөн – Башҡортостанда хәтер һәм хөрмәт көнө,0,analytics,Төрлө,130,https://yanshishma.com/articles/t-rl-n-n/2025-05-03/b-g-n-bash-ortostanda-h-ter-m-h-rm-t-k-n-4205575,2025-05-03T08:05:00+00:00
"Кырымтатар итәкчесе Мостафа әмилев АКШ рәсмиләреннән ""Кырым декларациясе""н ала. 26 июль 2018""Дәүләт секретаре Майк Помпеоның ""Кырым декларациясе"" — АКШ сәясәтендә үзгәрми торган линия. Без Кремльнең халыкара хокукны бозып көч белән яулап алган иргә дәгъвасыны танымыйбыз һәм танымаячакбыз. Кырым — Украина"", диелә белдерүдә. Зур күләмле булмаган декларациядә 1940 елда кабул ителгән Уэллс декларациясенә сылтау бар. Совет берлеге Балтыйк илләрен – Литва, Латвия, Эстонияне үзенә кушканнан соң АКШ моны танымаганын, бу гамәлнең легитим булмаганын Уэллс декларациясендә белдерде. Әлеге илләр 1991 елда үз мөстәкыйльлекләрен торгызганчы бу мәсьәләдә АКШ сәясәте үзгәрмәде. ""Кырым декларациясен игълан итүе, АКШның бер яктан Кремльне Кырымны деоккупацияләргә мәбүр итү өчен чаралары итәрлек булмаганын аңлата. Украинаны яклау АКШ өчен приоритет булып кала, ләкин Украина мәсьәләсе АКШның Русия белән конфронтациягә керүенә итәрлек сәбәп итеп каралмады һәм каралмый. Өченчедән, АКШ Кырым аннексиясен танымавын белдереп, бу мәсьәләне куштырнакларга алуы Русия белән башка мәсьәләләрдә диалогка, хәтта хезмәттәшлеккә мөмкинлек калдыруга бер сигнал була ала, ди Одесса милли университетының халыкара тишеренүләр мөдире Владимир Дубовик. Русия Кырымны 2014 елда басып алды. Кырым декларациясе 2018 елның 25 июлендә игълан ителде.","АКШның Украинадагы илчелеге: ""Кырым декларациясе"" үзгәрми",1,news,Яңылыҡтар,1320,https://www.azatliq.org/a/30445774.html,2020-02-20T16:30:38+00:00
"Квитанцияларҙы 450079, Өфө ҡалаһы, Октябрҙең 50 йыллығы урамы, 13, БР Башҡортостан Республикаһы"" нәшриәт йорто йәки электрон адресына ебәрергә мөмкин. «Яңы йыл марафоны» билдәһе ҡуйырға онотмағыҙ. Еңеүсе 2025 йылдың ғинуарында Башҡортостан юлдаш телевидениеһының «Сәләм» тапшырыуында тура эфирҙа һайланасаҡ. Тулыраҡ мәғлүмәтте телефоны буйынса алырға була.","Иғтибар! Яратҡан гәзит, журналдарығыҙға яҙылырға бер аҙна ғына ваҡыт ҡалды!",1,news,Яңылыҡтар,356,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-16/i-tibar-yarat-an-g-zit-zhurnaldary-y-a-ya-ylyr-a-ber-a-na-yna-va-yt-aldy-4054340,2024-12-16T12:33:00+00:00
"Дәүләт шурасы бинасы алдында татар телен яклау чарасы. 26 октябрь 2017Тел өчен көрәш кискенләшкәннән-кискенләшә бара, инде яңа яссылыкка чыгып килә. Мәктәпләрдә туган телләрне укытуга каршы канун проектын шыпырт кына уздыра алмагач, Мәскәү урау юллар белән һөүмгә күчте. Шушы көннәрдә Дагыстан һәм Мари Иле парламентлары бу канун проектын хуплаган карарларкабул иттеләр, димәк, аларга шундый күрсәтмә бирелгән, димәк, башкалар да шулай эшләячәк. Димәк, тел мәсьәләсендә Мәскәү чигенергә уйламый, димәк, көзгә бу канун кабул ителәчәк, мәктәпләрдә туган телне (дәүләт телләрен) укыту иреклегә калачак. Ягъни, теләсәң – укыйсың, теләмәсәң – юк, бу инде туган телләр, шул исәптән, татар теле дә мәктәптә мәбүри укытылмый дигән сүз. Алар әдвәлдә дә (расписание), програмнарда да булмаячак, телисең икән, дәресләрдән соң калып, факультатив рәвештә өстәмә белем ала аласың, анда да ата-аналарың риза булса гына. Бу нәрсә дигәнне аңлата, ягъни, мондый ""укытуның"" нәтиәсе нинди булачак? Ә нәтиә ""ноль""гә тиң булачак, әмәгать, ягъни, бушлык булачак. Упкын, чоңгыл, дисәк, тагы да дөрес булыр. Милләт балалары Мәскәүнең шушы ""кара чоңгылында"" (""черная дыра"") йотылып, телсез вә динсез калып, харап булачак. Татар халкы киләчәктә милли әдәбиятсыз, милли тарихсыз, милли мәдәниятсез, милли матбугатсыз калачак, чөнки мәктәптә үз телендә төпле белем алмаган бала боларны тудыра алмый, моңа нигезе булмый. Бер генә гаилә дә мондый фундаменталь белемне бирә алмый, үз-үзеңне алдарга кирәкми! Сөйләшә белү әле ул шушы телдә фикерли, укый-яза һәм милли әсәрләр тудыра ала, дигән сүз түгел, моның мисалы тарихта юк диярлек. Кеше нинди телдә белем алса, шул телдә фикерли, укый-яза һәм иат итә - моның мисаллары тормышта атлаган саен. Мәскәүнең котырып милли телләргә ябырылуы – ул инде йөз еллар буе милләтләргә каршы алып барган юк итү сәясәтенең дәвамы. Русиянең демографик хәле бик начар, һәр елны бер миллион кеше кими, аларның күпчелеге – урыслар. Шушы ""кара чоңгыл""ны тутыру өчен башка халыклар кирәк, әмма алар бу бушлыкка урыс телле булып күчәргә тиешләр, ягъни, урыска әйләнергә тиешләр. Русиядә яшәүче барлык халыклар, шул исәптән, татарлар да, урыс милләте өчен балалар табарга, аларны бары тик урысча гына укытырга һәм тәрбияләргә, Русия империясе өчен үлемгә барырлык ""туп итләре"" әзерләргә тиеш. Әлбәттә, бу ачыктан-ачык әйтелми, әмма бөтен эшләре шул юнәлештә бара. Хәтерләсәгез, Путин 2012 елның 19 декабрендә ""Русия дәүләтенең милли сәясәт стратегиясе""н имзалады, анда ук инде илдә бер милләт – россиян милләте генә калдыру турында әйтелгән иде. Һәм бу россиян милләте урыс халкы нигезендә укмашырга, аның рухи кодын алырга һәм алга таба бер бөтен милләт булырга тиеш. Монда татарга да, башка милләтләргә дә урын каралмаган, урысның ""черная дыра""сы барысын да йотачак. Бу мәкерле план-стратегияне тормышка ашыру өчен дәүләт бер миллиард сум акча бүлеп биргән, Мәскәү институтлары ыжгырып эшкә кереште, милли телләрне һәм урыс булмаган халыкларны бетерү өчен кануннар язылды һәм кабул ителде, инде дөпелдәтеп соңгы ноктаны гына куясы калды. Стартегиядә милли республикаларга да урын юк, алар эреләндерелергә (оптимизация) һәм сәнәгать үзәкләре тирәсендә укмашырга тиеш. ""Русия дәүләтенең милли сәясәт стратегиясе"" 2025 елга кадәр исәпләнгән, ягъни, Путинның соңгы президентлык вакытында анда язылганнар тормышка ашырылырга тиеш. Менә шуңа күрә алар танк кебек милләтләр өстенә киләләр, бернәрсә белән дә исәпләшеп тормыйча, үзләренекен эшләргә ыеналар. Әйе, милләтләрнең үз телләрен яклап активлашуларын күргәч, Мәскәү дә яңа һөүмгә күчте. Матбугатта милләт өчен көрәшкән кешеләрне пычраткан язмалар күренә башлады, аларның заказ буенча эшләнүләре әллә кайдан күренеп тора! Чуашстан мөфтие Әлбир Краганов кебек ""кесә мөфтиләрен"" өстерәп чыгардылар, ул да дәртләнә-дәртләнә туган теленә каршы сөйли, имеш, Мәскәү әзерләгән канун проекты дөрес икән! Әле мондыйлар алга таба да табылачак, туган телне гаиләдә өйрәнергә кирәк, мәктәптә түгәрәкләр дә итә дип чыгыш ясаячаклар. Бу көннәрдә Русия әмәгать пулатында да шушы канун проектытикшереләчәк, аларның да тел төпләрендә аны хуплау сизелә. Оешманың комиссия рәисе Иосиф Диксин инде матбугатта чыгыш ясап та өлгерде, имеш, канун проекты бик яхшы икән, мәктәптә туган телләр ихтыяри укытылырга тиеш, баланы башка тел укырга мәбүриләргә ярамый, ди. Татар балаларын урысча укырга мәбүриләргә ярый, ә урыс баласын бушка татарчага өйрәтү – инаять була икән! Урысы чукынып китсен инде, әмма алар белән бергә татар телен дә чукындыралар, мәктәптән чыгаралар бит – аны урысныкына алыштыралар! Иосиф Диксин моны уңай хәл дип атый, әнә алманнар үзлекләреннән алман телен түгәрәкләрдә өйрәнеп яталар бит, башкалар да шулай эшләсен, ди. Русия алманнарының артларында куәтле Германия дәүләте тора шул, тел-тарих шунда саклана, дәреслекләр дә шунда басыла. Ә Татарстан мәктәпләрендә татарча укыту бетерелсә, татарның теле саклана торган башка урыны юк бит! Шушы бетү белән бетү булачак! Шушы ук Иосиф Диксин Русиядәге милли-мәдәни мохтариятләрне, шул исәптән татарларныкын да мактап искә ала. Бу да юктан гына түгел, чөнки алар милли республикалар урынына шушы милли-мәдәни автономияләрне әзерлиләр, ягъни, киләчәктә милләт эшләре белән алар шөгыльләнәчәк. Мин бу куркыныч турында Бөтендөнья татар конгрессының Казанда үткән корылтаенда, фәнни-гамәли конференциядә дә әйткән идем. ""Татарның үз кулы белән бөтен Русия буенча милли-мәдәни автономияләр төзетеп, соңыннан бу тәрибәне милли республикаларга да көчләп такмаслармы? Ягъни, тырыша торгач, Татарстан үзе дә милли-мәдәни автономия булып кына калмасмы? "" дип әле 1997 елның 28 августында ук чыгыш ясаганмын. Стратегияне әзерләгәндә татарлардан бары тик Илдар Гыйлметдиновның гына катнашуы, ә аның Русия татарларының милли-мәдәни мохтариятен итәкләвен дә әйтеп үтәргә кирәк. Шулай ук башка милләтләрдән дә шушы курчак автономияләрнең итәкчеләре катнашты. Күрәсез, Мәскәү Русиядә бары тик бер милләт – урыс халкын гына калдыру максатын куйды һәм иң сызганып шушы эшкә кереште. Татарстан итәкчеләре моның ни дәрәәдә куркыныч гамәл икәнлеген аңлыйлармы икән? Аңласалар, нигә ашыгыч чаралар күрмиләр, милләткә дөресен әйтмиләр? Сүз бит тел бетү турында гына бармый, ә татар халкының милләт буларак бетүе турында бара! Милләт үз алдында нинди фаига, афәт торганын аңлыймы икән? Нигә тел-әдәбият, тарих институтлары, Милли шура, татар конгрессы дәшми, гомуммилләт корылтае ыеп, шушы мәсьәләне карамый? Канун кабул ителгәч, соң булачак бит, ә ул кабул ителәчәк! Нигә Шәймиев һәм Миңнеханов бу мәсьәләдә Путинның үзе белән очрашмый? Инде Мәскәү белән сөйләшүнең мәгънәсе юк дип уйлыйлар икән, ул чагында республика исеменнән халыкара оешмаларга, хәтта мәхкәмәләргә мөрәәгать итәр вакыт та иткәндер? Татарстанның дәүләт суверенлыгы турында Декларацияне, референдум нәтиәләрен кабат искә төшерер вакыт иткәндер? Һаман урын югалтудан куркып утырырга кирәкми, хәзер сүз милләтне югалту турында бара, ә ул күпкә куркынычрак. Шәхси мәктәпләр, мәчет-мәдрәсәдәге татарча түгәрәкләр белән дә алданырга кирәкми, алар – диңгездә бер тамчы, бүген бар, иртәгә юк, милләт ихтыяларын канәгатьләндерә алмый. Әгәр милли мәктәпләрне һәм республиканы югалтабыз икән, милләт даладагы дүңгәләк хәлендә калачак, тамырларын югалтып, дөнья буйлап тәгәрәп китәчәк. Ә бер чәчелгәнне яңадан ыеп алып булмый инде, аны башкалар кабып йотачак. Урысның ""кара упкыны"" моңа әзер тора, аң бул, татар! Фәүзия Бәйрәмоваязучы, әмәгать эшлеклесеКомментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра","Алда урыс упкыны көтә, аң бул, татар!",0,analytics,Комментарийҙар,7452,https://www.azatliq.org/a/29259615.html,2018-05-31T09:00:53+00:00
"Айдарның соңгы концертын Эльза өч тапкыр караганРүзил Мөхетдинов. атлы шоу-бизнеска якын сәхифә тота. Аның белән Салават! Бүген аны беренче йолдыз дип тә атыйлар. Казан елдагыча иң күп кеше карый торган тамашага әзерләнә. Билет алырга акчасы булган халык күнеккән нәрсә ул: Салаватның егерменче сезоны ачыла. Дивар-такталарга, урам-проспектларга язулар эленгән. Үзенчәлекле язулар да бар. Әйтик, Ершов урамындагы такталарга С Л В Т дип язылган. А хәрефләре төшеп калган. Алар урынына үз фотолары куелган. Шулай ук ырчы соңгы елларда концерты алдыннан ясалучы матбугат очрашуларын да туктатып торган иде. Интернетта исә, Салават концертына махсус реклама бөтенләй күренми. Аның рәсми сайты да ябык тора. .. ны шикаять белән юк иттеләрБашта Инетта. . фан-сәхифәсе пәйдә булды. Аны Сарытауда яшәгән Денис Ермашевский ясады. Татар кызына гашыйк булганга күрә. Ул тиз арада танылу да алды. Ник? Анда татар ырчылары рейтингы бар иде. Аларга тавыш бирү өчен күпләр шунда керде. Ул вакытта әле Татнет башлана гына иде. Әлбәттә иң күп тавышлар Салават өчен бирелде. Шулай ук Хәния яки Айдар фанатлары да тик тормады. Алар да кереп йолдызларына сан арттырып утырды. Бүгенге Азатлык хәбәрчесе, ул вакыттагы бәйсез каләм иясе һәм Татар-информдагы Бердәмлеккә язгалаучы журналист иде. Шул вакытта Денис Ермашевский ырчы Салават белән тоташтыруны сорады. ырчыга аның телефоны бирелде. Денис та ырчының телефон номерын белде. Тик алар хезмәттәшлек юлын тапмады. Аннан соң Салаватның үз рәсми сайты. пәйдә булды. Шул арада. . ябылды. Денис Ермашевскийдан ябылуның сәбәбен сорагач, ул: чагып яптырттылар диде. Сүз фан-сайт, үзешчән чыганак турында бара. Баксаң, . кемдер ибәргән шикаятькә сылтап, татар сайтыннан тиз котылган икән. Аны юк итү кемгә файдалы булган? Билгеле түгел. Шулай ук Денис Ермашевский, . сайтын эшләгән программачылардан да тәнкыйти хат алуын да искәрткән иде. . сүгенеп ябылган иде. бик бай булып оешып китте. Анда аралашу да, фотохисаплар да бар иде. Аннары ул да юкка чыкты. Шулай да Салаватны кайбер сыйфатлы фото яки обойларын. .дан алып була. Юкка чыгып барганда мин дә шаһит булдым. Миңа кемдер. сайты логиннарын, серле ачкычын биргән иде. Шунда сайтның эченә кереп караганымны хәтерлим. Ул вакытта теләсәм, мин дә аны кулга төшерә яки терелтә ала идем. Мин бу эшне ырчы белән килешеп эшләмәдем, шуңа кагылмадым. Тик соңыннан сайтка керү миңа да ябылды, дип искә ала Рүзил Мөхетдинов. . үләр алдыннан начар, гайбәтче һәм сүгенү сүзләре белән тулды. Себер яки Мәскәүдән керүче фаннары анонимнардан яклап бәхәсләшә башлады. Шулай шактый вакыт гаугалы сайт эленеп торды. Аннары ябылды. Бер очрашуында Салават, сайтына үз кызлары керүен һәм әтисенә карата агылган нахакны күреп бик борчылуларын белдерде. ырчы сайтында үзе турында ниләр язып утырганнарын күреп, исе-акылы китеп веб-вәкиллеген ябып та куйды. - Рүзил, син Салават урынында булсаң, сайтны сүгенүдән чистартып торып саклар идеңме? - Әйтә алмыйм. Кайберәүләргә акча кирәк. Кайберләренең акчасы шактый, даны кирәк. Тик берәүгә дә баш авырткычлар кирәкми. -. . ны яптыру, соңыннан. га сүгенү тутыру кемгә кирәк иде? . сайтын ясаган программачыларны, бүгенге. кибетен ясаган һәм ны ырчы рәнетмәдеме? Аларга хезмәтенә тиешенче түләгән идеме? - Ул егетләрне беләм мин. Алар сайтны үстерү өчен бик нык тырышты. Ә Салаватка исә аның турында ни язсалар да, зыян була алмый инде. Татнет зираты киңәя- Рүзил, башка үлгән сайтлар бармы? - Менә минем. порталыүлде. Үзем дә белеп тордым аның сатылганын. Вакытында түли алмыйча калган идем. Икенче көнне үк аны Эдуард Усманов сатып алды. Ул аны аукционда сатты. Бер мең доллар чамасына. Ә хәзер инде ул бер машина бәясе тора дип саныйм. Доменнар бәясе артты бит. Рүзил бу. порталын татар телендә эшли торган почта итеп ачкан иде. Тик үзвакытында ул аны саклап кала алмады. . шулай иттереп башкалар кулында һәм буш тора. Рүзил Мөхетдинов шулай ук. кебек кайчандыр билгеле булган аралашу сәхифәсе үлүен дә әйтте. Анысын да кемдер сатып алды. Хәзер инде ул буш тора, беркемгә дә кирәксез, ди Рүзил Мөхетдинов. Уңайлы моменты көтеп торып татар сайтларын сатып алып һәм аны эшләтмәүчеләрне, Рүзил Мөхетдинов спекулянт яки комсыз шәхесләр дип тә атарга була, дип саный. РеанимациядәТатнет зиратына ачылып соңыннан каралмыйча яки яңартылмыйча торучы йөзләрчә сайтны да кертергә булыр идеме? Алар аеруча. системасында күп. Кайберләреннең парольләре югалган да, шул килеш ташланган. Админнары кереп аларны теләсә дә үзгәртә алмый. Әмма аларны үле дә дип булмый. Кайберләренә спамерлар яки яңа кулланучылар кунак бүлмәләренә язып тора. Яки сайт һаман да эленеп тора, тик яңармый. Аның каравы алардагы белем яки мәгълүматны күчереп алып торалар. Димәк, барыбер яшиләр! ХәяттәКазанда сәхнәне Салават Фәтхетдинов, Айдар Галимов һәм Габделфәт Сафин белән бүлешә, диләр. Тик Интернетта Сафинның рәсми сайты күренмәде. Фан-сәхифәсен дә таба алмадык. Аны каравы Айдар Галимовның сайты һаман да эшли. Дөрес урысча, тик эшли. . әхифәсенәфанатлары даими язып тора. Сәхифә июнь-июль концертлары графигын биргән. Тик ул инде туктап калган. Баксаң көндәше Салават Казанда яңа сезон ачканда, Айдар да яңа программа эшли башлый икән. Элеккеге программа исә Казанда, тик шәһәр үзәгендә түгел, ә читендә - Юдин бистәсендә узган атнада тәмамланган. Матбугат Салаватны иң кассалы ырчы дип саный. Моны раслап ул дистәләрчә көн Казанда тамашалар ясый. Башкалар алай ясый алмый. Ә Рүзил Мөхетдинов исә Айдар Галимовның фаннары артуын күрә. ""Мәскәүдә хәзер күпләр Салаваттан бизде. Алар Айдар Галимовка өстенлек бирә. Ә анда берничә генә татар ырчысын яхшы беләләр: Салават, Айдар, Хәния, ""Изге ай"" гына инде"", ди ул.200. Бердәмлек беренчеләрдән булып татарча һәм латинда эшләгән Татар дөньясы» атлы сайт ачкан иде. Тик ул да Татар-информда хуалар яңарган арада юкка чыкты.","Салават-Айдар, 0:1",0,analytics,Пәрәвез,5746,https://www.azatliq.org/a/1183345.html,2008-07-12T23:17:15+00:00
"Башҡортостанда спортты һәм физкультураны яраталар. Олоһо ла, кесеһе лә. ГТО нормаларын тапшырыу ҙа әүҙем бара. Ошо көндәрҙә Мәләүез ҡалаһындағы балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүселәре һынау тотҡан.",Бәләкәстәр ҙә ГТО тапшыра,1,news,Яңылыҡтар,191,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-12/b-l-k-st-r-gto-tapshyra-4503617,2025-12-12T09:25:00+00:00
"Ринат СадыйковфикерләрБритания Татарстан вице-премьеры урынбасары Ләйлә Фазлыеваһәм республика яшьләр министры Ринат Садыйковны санкцияләр исемлегенә кертте. Бу хакта ил хөкүмәте сайтында хәбәр ителә. Чикләүләр исемлегендә барлыгы 11 исем һәм атама. Аерым алганда, анда ""Движение первых"", ""Волонтеры Победы"" оешмалары, Ахмат Кадыров исемендәге фонд кергән. Шулай ук санкцияләргә федераль яшүсмерләр үзәге, украин юристы Наталья Тищенко, ""Ахмат"" полкы командиры Замид Чалаев, Чечня башлыгы Рамзан Кадыровның әнисе Аймани Кадыроваһәм башкалар эләккән. Фазлыева белән Садыйковка моңа кадәр Украина, АКШ, Европа берелге, Япония санкцияләр керткән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Британия Татарстан түрәләре Ләйлә Фазлыева һәм Ринат Садыйковка санкцияләр кертте,1,news,Яңылыҡтар,745,https://www.azatliq.org/a/33520559.html,2025-09-03T10:09:03+00:00
"Кем белә, бәлки, был әйтемдәрҙе ҡунаҡлашыуҙы, ҡунаҡ итеүҙе яратмағандар уйлап сығарғандыр. Нимә генә тимә, ""ҡунаҡ"" һүҙенең тамырында ""ҡун"", ""ҡуныу"" йәғни ""йоҡлап сығыу"" һүҙҙәре ята. Ҡунаҡ ул иң беренсе нәүбәттә ҡуна килеүсе кеше. Беҙ бәләкәй саҡта атай-әсәйҙәрҙең нисек итеп ҡунаҡ саҡырышып, гөрләшеп йәшәүҙәрен күреп үҫтек. Әйтәйек, бер ауылда бер өй аша ғына йәшәгән егет менән ҡыҙ өйләнешһә, тәүҙә әйттерергә килеп, өс көн буйына ҡунаҡ була инеләр, мал алырға килгәндә лә өс көн буйы ҡунаҡлашалар. Туйҙар дүрт көн бара: тәүге көн - ҡыҙыл туй, икенсе көн - йыуаса, өсөнсө көн - сыбыртҡы ите, дүртенсе көн - ҡыҙ оҙатыу һәм кейәү йортонда ҡыҙ ҡаршылау. Шулай итеп, егет менән ҡыҙҙың өйләнешеү мәшәҡәттәре ун көнгә һуҙыла торғайны. Шуныһы ҡыҙыҡ: ҡунаҡ булып килеүселәрҙе, бер өй аша ғына йәшәһәләр ҙә, өйөнә ҡайтып килергә лә юл ҡуймай инеләр. Хәҙер инде, заман башҡа, заң башҡа, ҡайһы бер туйҙар иң күбендә 1-2 көндә тамамлана. Беҙ, малайҙар иһә, апайҙарыбыҙҙың туйына килгән ҡоҙаларҙың атын ҡарау, һуғарыу, бесән, һоло һалыу менән булдыҡ. Ҡунаҡтың йәки ҡоҙаның аты ихатаға инеүе була, хужаның аты ялан кәртәгә сығарылып, әүеҫлек аҫтына индерелеп ҡуйыла, септә лә ҡунаҡтың атына ябыла ине. Ҡунаҡтың аты ла ҡунаҡ ине шул ул заманда.",Ҡунаҡ - ҡуна килеүсе,0,analytics,Йәмғиәт,1231,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-02-20/una-una-kile-se-4130542,2025-02-20T18:44:00+00:00
"Шундай осраҡтарҙа «Мин ураҙала! » тигән кеше иң тәүҙә үҙен ҡулға ала, низағлашырға теләгән кешене лә иҫкәртә. Ғөмүмән, рамаҙан айы үҙ-үҙеңде ҡулда тота белергә, тыныс булырға өйрәнеү өсөн яҡшы форсат бирә. Сәхәр һәм ифтар ваҡыттарында күп ашау хупланмай. Был йәһәттән Пәйғәмбәребеҙҙең: «Әҙәм балаһы үҙ ҡарынынан да яманыраҡ һауыт тултырмай», – тигән хәҙисен хәтерҙә тотоу мөһим. Ашау өсөн йәшәргә түгел, ә йәшәү өсөн ашарға кәрәк. Бәғзеләр иһә рамаҙан айында ла ашау-эсеүҙә саманы уҙа. Аҙыҡ бешереүҙә ярышҡан, бөтә хәсрәттәре «Ифтарға нимә бешерергә? » тигән һорауҙан ғибәрәт булған хужабикәләрҙең ғибәҙәт айын тейешле рәүештә үткәрергә ваҡыты ла ҡалмай. Хатта ҡайһы бер кешеләрҙең рамаҙанда, бүтән айҙарға ҡарағанда, аҙыҡ-түлеккә күберәк аҡса сарыф итеүе ихтимал. Ураҙа бөткәндән һуң ашҡаҙан-эс ауырыуҙарына һәм һимереүгә зарланған кешеләр ҙә юҡ түгел. Ифтар мәлендә күп ашаған кеше тәрәүих намаҙҙарын да ауырлыҡ менән үткәрә. Йәки был намаҙға торорға бөтөнләй теләге юғалыуы ла ихтимал. Шул арҡала оло әжер-сауаптарҙан мәхрүм ҡала. Рамаҙан айы – йомартлыҡ айы. Йомартлыҡ саҙаҡа өләшеү менән генә сикләнмәй. Белем таратыу; аҡсалата ярҙам; вазифаңа йәки көсөңә ҡарап, башҡаларға файҙа килтереү; кешеләр менән күркәм мөғәмәлә итеү – быларҙың барыһы ла йомартлыҡҡа инә. Ибн Ғәббәстән (Аллаһ унан риза булһын) риүәйәт ителгән: «Аллаһ рәсүле кешеләр араһында иң йомарты булды, ә иң нығы рамаҙанда йомарт ине», – тигән хәҙисте күҙ уңында тотоу мөһим.",Рамаҙан айы үҙеңде ҡулға тоторға өйрәтә,1,news,Яңылыҡтар,1445,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-17/rama-an-ayy-e-de-ul-a-totor-a-yr-t-4580783,2026-02-17T00:16:00+00:00
"Ул күҙен асҡанда, ҡараңғы, әммә таныш ерҙә ятҡанын төшөнөп, ҡалҡынырға итте. Тик барып сыҡманы. Былай ҡуҙғала алмаҫлыҡ итеп туҡмап, ошо үҙенең подвалына килтереп ырғытҡандарын иҫләй алманы. Шулай ҙа уға рәхәт ине. Үҙ донъяһы бит. ""Үҙҙәренең бер ние лә юҡ, шапырыналар. Барыбер тамыр йәйә алмаясаҡтар ҡыҙыл башкиҫәрҙәр. Үҙенең зинданында ятып ҡына ус ала алмаясағын аңлай. Тик ни эшләһен? Хәҙергә яҙмышҡа күнергә тура килә. Иртәгәһен тағы алып киттеләр һорау алырға. Был юлы район милиция бүлегенең хеҙмәткәре лә бар ине. - Һин Сәйет Хәлилов булаһыңмы? - тине ул, уға һөҙөп ҡарап алғас. Яуап булмағас, шул һорауҙы тағы ҡабатланы. Сәйет урынына ауылда Мин - бәлшәүик! "" - тип күкрәк һуғып, хәллерәк кешеләрҙең байлығына өмөт итеп йөрөгән ата ялҡау Ғәбдүш яуап бирҙе. - Һин нимә, беҙҙе ахмаҡҡа һанайһыңмы? Барып сыҡмаҫ. Хәҙер үк аяҡ- ҡулын бәйләп оҙатырға! - тип екерҙе. бурҙаттай ҡыҙарған офицер. - Хөрмәтле офицер әфәнде, һеҙҙең мине ҡулға алырға хоҡуғығыҙ юҡ, мин азат совет гражданины, - тине ул әфәнде һүҙенә баҫым яһап. Был милиция кесе лейтенанты Бикмырҙиндың һарыуын ғына ҡайнатты. - Иптәш офицер, тиген, - тине Ғәбдүш һул күҙе менән салышыраҡ ҡарап. - Шул һүҙең өсөн дә иптәш Бикмурзин һине ҡулға ала ала. Әгәр ҙә алтындарығҙҙың ҡайҙа ятҡанын әйтһәң, совет власына ярҙам иттең тигән һүҙ. Һиңә бер ни ҙә булмаҫ. - Юҡ минең алтындарым. Булһа ла, һеҙгә бирмәҫ инем, - тине. Кәнсәләр тип аталған был бинаны ауылдың иң бай кешеһе Рамаҙан байҙан тартып алып, совет йорто иткәйнеләр. Ҡасандыр һап-һары бүрәнәләре тәмле сайыр еҫтәре сығарып ултырған өй, теләһә кемдең тәмәке күп тартыуынан төҫһөҙләнеп ҡалған. Танауға сайыр еҫе түгел, ниндәйҙер уҡшытҡыс һаҫыҡ бәрелә. Тыумыштан саман өйҙә йәшәп, совет власы ғына кеше иткән тиҫкәре Ғәлиуллаға ни үгеҙ үлһә - ит, арба ватылһа - утын төкөрөп тә бирмәй: ""Рамаҙан бай рәхәтен күрҙе, хәҙер беҙҙең сират, - тип кенә ебәрә өйҙө тәмәке төтөнө менән ыҫламаҫҡа кәңәш иткән ҡарт- ҡороға. - Һеҙҙең мәсетегеҙҙе лә алабыҙ, - тип өҫтәп, һарыуҙарын ҡайната. Бына өсөнсө көн инде Сәйеттән алтын таптыралар. Тәүге көндө ҡатыны Гөлзәйнәпте лә саҡыртҡайнылар. Ул белмәйемдән башҡа һүҙ әйтмәгәс, барыбер булмаҫ йә иренән барыбер әйттерәбеҙ типтер, уны башҡа бимазаламанылар. Уңды Гөлнәйзәбенән Сәйет. Аллаға шөкөр, бергә йәшәй башлағандан бирле бер һүҙле булдылар. Инде. иншалла, һаман бер-береһен аңлап йәшәйҙәр. Алтындарҙы йәшереүҙе лә Гөлзәйнәп уйлап сығарҙы. Бер көн киске аш ваҡытында, малайҙары туйып сығып киткәс: - Атаһы, донъялар тағы болғанып тора. Хитрау Әндрәйҙең бөтә алтын- көмөшөн төнөн килеп алып киткәндәр, беҙ ҙә берәй сараһын күрәйек. Ете ҡат тиреңде ағыҙып йыйған тип тормаҫтар, - тине, күҙҙәрен тәҙрәнән алыҫ нөктәгә төбәп. Сәйет бер аҙ һүҙһеҙ ултырғандан һуң ғына: - Мин дә шулай уйлап йөрөй инем, әсәһе. Улар, һин өй һала тип тормаҫтар - алырҙар ҙа китерҙәр. Әле колхозға кермәгәнгә үс тотоп йөрөүҙәре үтмәгән. Хәйернасҡа ана теге аласыҡты һүтеп, йорт һалып, башҡа сығара һалайыҡ, башҡа һаналһындар. Ә ал тындарҙы йәшерәйек, әсәһе. Бөгөн үк. Был төндө йоҡламай сыҡтылар. Үҙҙәренән башҡа берәүһе лә белмәне. Иң тәүҙә һәр бер алтынды ҡарап, ҡайҙан алғандарын иҫкә төшөрөп алдылар. Байлыҡтары байтаҡ уларҙың. Бөтә байлыҡты йәшләй генә өйләнешеп, ошо бергә йәшәгән утыҙ йылда тупланылар. Совет власы сыҡҡас та, үҙ көстәре менән эшләп таптылар. Балсыҡ көршәк төбөнә тәүҙә балауыҙ иретеп ҡойҙолар ҙа, алтын- көмөштө тултырғас, тағы балауыҙ ҡойҙолар. Уны өс йыл элек Каширин баҙарынан алып ҡайтҡан клеенкаға төрөп, ныҡ итеп йүкә ишеп, һумала- лап бәйләгәс, үҙҙәренең ҡот ағасы - аҡтирәк, төбөнә күмделәр. Шул ваҡыттан алып ошо көн килерен көттөләр. Нимәгә саҡыртҡандарын белһә лә, Сәйет уны саҡыра килгән Сәлихкә: - Аһ, бынау ҡыҙыу эш ваҡытында нимәгә кәрәк булдым икән? - тине, эшенән туҡтамай ғына, ҡарашын алыҫҡа төбәп. Кисә генә: Колхозға кермәһәң дә эшлә"", - тип бер ат йөгө кәкре- бөкөрө ағас килтереп ташлап, бесәнселәргә һәнәк-тырмалар, салғы һаптары эшләргә ҡушып киткәйне бригадир сихут Шәнгәрәй. Шуларҙын ҡайһыһы һәнәк-тырмаға ярарлыҡ салғы һаплыҡтары айырып ултыр; ине. Икенсе көнөнә бығау кейҙереп район үҙәге Көйөргәҙегә алып киттеләр. Олатайым Сәйетмәғрүф Хәлиловҡа бағышлайым. Ғәйепһеҙгә ғәйепләп, байлыҡтарын тартып алалар. Ике тапҡыр. Аҙаҡ синфи дошмандар тарафвнан үлтерелгән.",Тейешһеҙ яза. Хикәйә. Азат Хәлилов,0,analytics,Хикәйә,4238,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-05-19/teyesh-e-yaza-hik-y-3264680,2023-05-19T12:12:00+00:00
"Яҙ – тәбиғәттең яңырыу мәле, яңы тормош башлау осоро. Был байрам өсөн сәбәп түгелме ни?",Яҙ байрамы,0,analytics,Хаттар,87,https://yanshishma.com/articles/be-g-kilg-n-khattar-an-/2025-04-16/ya-bayramy-4200731,2025-04-16T18:16:00+00:00
"Пройдёт выставка-продажа, где продавцы - дети. Можно принести любые свои товары - игрушки, украшения, сделанные своими руками, настольные игры, книги и т. д. Участие бесплатно.",В Уфе пройдет детская ярмарка! 5,1,news,Яңылыҡтар,176,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-11/v-ufe-proydet-detskaya-yarmarka-5-3761865,2024-05-11T23:02:23+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр""Уфа"" футбол клубы үзенең ' автобусын сатуга куйган. Моңарчы ул уенчыларны йөртү өчен кулланылган. Бу хактагы мәгълүмат бушлай игъланнар урнаштыру порталларының берсендә чыккан, дип яза.2020 елда чыгарылган автобуста 61 утыргыч, кондиционер, аш бүлмәсе һәм суыткыч бар диелә. Барлыгы 67 мең километр юл узган. Клубта автобусны 24,7 миллион сум дип бәяләгәннәр, аны лизингка да сатарга әзерләр. Басмага клубта ""яшәр өчен акчабыз юк, яңа автобусны шуңа сатабыз"", дип белдергәннәр. Шулай ук республика хакимиятләре футболчыларның хезмәт хакын киметергә кушкан. Әмма бу мөмкин түгел, дип аңлатканнар басмага. ""Футболчыларның хезмәт хакын кисеп булмый. Әгәр уенчы гамәлдәге контракты белән безне Русия футбол берлегенең контроль-дисциплина комитетына шикаять итсә, аңа тиеш булган акчаларны түләми торып, безгә яңа футболчылар белән контракт төзергә ярамаячак"", дип аңлатканнар клубта. Әгәр билгеле бер вакыт эчендә проблем хәл ителмәсә, клубны ярышларда катнаштырмаулары да бар. Ел башыннан бирле ""Уфа"" футбол клубы республикадан 100 миллион сум акча алган. Шул ук вакытта стадионны арендалау 43 миллион сумга төшә. Аның өчен бюджет акчалары белән түләргә ярамый. Шуңа күрә ""Уфа"" чыгымнарын уенчыларын сатып, ""бюджеттан тыш"" акчалар белән түләгән.2022 елның октябрендә Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров""Уфа""ның Беренче лигада уйнавын ""карыйсы килми"", дигән иде Шул ук вакытта ул клубның сезонны тәмамлавы өчен 400 миллион сум алачагын искәртте. Әмма ""Уфа"" клубындагылар 100 миллион сум ярдәм генә алдык, сезон беткәнче калган 300 миллион сумны алырыбызга ышанмыйбыз, дигәннәр басмага. Элегрәк ""Уфа"" футбол клубы финанс проблемнар аркасында Беренче лигадан китәргә мөмкин, дипхәбәр ителгән иде. ""Финанслау белән һәрвакыт проблемнар кичердек. Алар күптән башланды. Беренче лигадан китәрбезме? Без түзәрбез дип уйлыйм "", диде ""Уфа""ның мөдире Шамил Газизов. ""Уфа"" Беренче лигада хәзергә 18 такым арасында 16 нчы урында. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Уфа"" футбол клубы 25 миллион сумга автобусын сатып бурычларын түләмәкче",1,news,Яңылыҡтар,2033,https://www.azatliq.org/a/32383948.html,2023-04-28T14:41:23+00:00
"14 декабрҙә, йылдағыса, Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү ойошмаһы Башҡорт теле көнө уңайынан байрам ойошторҙо. Башҡортостан Башлығы указына ярашлы, 14 декабрҙә йыл һайын Башҡорт теле көнө билдәләнә. Был көндө республикала төрлө саралар уҙғарыла. Уларҙың береһен Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү ойошмаһы үткәрҙе. Был көндө МЕГА сауҙа үҙәгендә башҡорт мәҙәниәте һәм йолалары менән танышырға теләүселәр өсөн бер нисә майҙансыҡ эшләне. Республика халыҡ ижады үҙәге, Халыҡтар дуҫлығы йорто, Башҡорт дәүләт филармонияһы оҫталары ҡул эштәре, музыка инструменттары буйынса оҫталыҡ дәрестәре уҙғарҙы. Бер нисә сәғәт дауамында байрам урынында өфөләр туған телдәрендә аралашты һәм күңел асты. Улар өсөн профессионал артистар һәм йәш таланттар сығыш яһаны. Байрам Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театры сәхнәләштергән Ямаҡай бәпкә спектакле менән асылды. этно төркөмө, Башҡорт дәүләт филармонияһы артистары Әлиә Исҡужина һәм Әлфиә Ғәлләмова, М. Кәрим исемендәге 158-се мәктәптең Дуҫлыҡ өлгөлө бейеү ансамбле сығыш яһаны. Тамашасыларға айырыуса Ғаилә башҡорт балалар баҡсаһының тәрбиәләнеүселәре сығышы оҡшаны - бәләкәстәр бейене лә, шиғыр ҙа һөйләне. Концерт менән бер рәттән актер Шәһит Хамматов һәм тележурналист Ләйсән Мәзитова интерактив уйындар һәм флешмобтар уҙғарҙы. Башҡорт теле көн - республика халҡы өсөн мөһим көндәрҙең береһе. Уның маҡсаты - туған телебеҙҙе һаҡлау, үҫтереү. Тел - халҡыбыҙҙың күңел көҙгөһө. Беҙ, үҙ эшмәкәрлегебеҙ ярҙамында телебеҙҙе һаҡлап ҡалырға һәм киләсәк быуындарға тапшырырға тырышабыҙ, - ти Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү ойошмаһы директоры Гөлназ Йосопова. Фото - пресс-службы АНО по сохранению и развитию башкирского языка.",Өфөлә башҡорт теле көнө уңайынан байрам уҙҙы,0,analytics,Башҡортостан,1643,https://bashgazet.ru/articles/bash-ort-donya-y/2025-12-14/f-l-bash-ort-tele-k-n-u-ayynan-bayram-u-y-4506680,2025-12-14T20:35:00+00:00
"Сигез мөселман инде өч елга якын тикшерү изоляторында тотылаРусиядә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасы әгъзасы булуда гаепләнеп шактый гына мөселманнар тоткарлана. Бу көннәрдә Казанның хәрби гарнизон мәхкәмәсендә тагын сигез кешегә карата мәхкәмә утырышлары уза. Шуларның берсе Ленар Сәетов хатыны әйтүенчә, аның иренең тикшерү изоляторына утыртылуына тиздән инде өч ел була һәм ул ике кечкенә баласын әти-әниләре ярдәмендә тәрбияләргә мәбүр. – Ирем 2014 елның 14 октябреннән бирле сак астында тотыла. Башта Казанның беренче санлы изоляторында, хәзер икенче санлы изоляторда тотыла. Аны 205.5 маддә - террор эшчәнлеген оештыруда, ягъни террорчылыкта гаеплиләр. Прокуратура моны бик куркыныч инаять дип саный. Гәрчә ""Хизб ут-Тәхрир"" идеологиясендә көч куллану юк бит, монда бары исламга чакыру гына бар. Без бит теләсә нинди динне тота алабыз. Бу Конституциядә язылган. Террор оешмасы булсын өчен ниндидер корал куллану, хакимиятне кулга төшерергә тырышу тырышлыклары булырга тиештер. Әмма аларның берсе дә юк бит. –Гаепләү өчен нинди дәлилләр бар? – Шаһитләр, яшертен шаһитләр белдерүләре, экспертизага гына нигезләнәләр. Шаһитләр дә нәрсәнедер хәтерлим ди, нәрсәнедер юк дип буталып бетәләр. Хөкемдар ""Син шулай дип әйтергә теләдеңме"" дип сорый да, тегесе ""Әйе, әйе"" дип тизрәк авап кайтара. Мөселманнар бит Рамазанда ыелып сөйләшә, менә болар да ислам турында сөйләшкән, шул аудиоязманы аларга каршы дәлил буларак кулланалар. Ачык шаһитләрнең берсе – тентү белән килгән ФСБ хезмәткәре, икенчесе – ФСБ итәкчесе, берсе – ирем белән аралашып йөргән танышы. Аны йә куркытканнар, йә инде басым бара. Тагын берсе ""Азатлык"" татар яшьләре берлеге рәисе Наил Нәбиуллин иде. Алар бергә Камал театры каршында митингтакатнашканнариде. Аның чыгышы иң яхшысы булды, шуңа аны озак сөйләтмәделәр дә инде. Хөкемдарлар хәтта шаһитләрдән дә үзләренә ничек уңайлы шулай сорау ала. Ирләребезгә гаделлекне өскә чыгарачак сорауны бирүе дә катлаулы, чөнки хөкемдар шунда ук бу сорауны кире кага. Имеш ул эшкә кагылмый диелә, гәрчә ул турыдан-туры нәкъ шул инаять эшенә караса да. Бик авыр. Ниндидер хәрәмләшүләр бара кебек. – Адвокатларыгыз бармы? Ленар Сәетов хатыны Альбина белән– Минем иремнең дәүләт адвокаты гына бар. Үзебез яллаган адвокат бар иде, әмма аның эше ошамады. Аннары адвокатка тиешле дәрәәдә якларга мөмкинлек бирелми дә. Минем зур тәрибәм булмаса, да бөтен кытыршылыкларны күрәм. Беренче мәхкәмә утырышын 22 августтан 5 сентябрьгә күчерделәр, чөнки эшкә яңа дәүләт адвокатлары кушылды. Аларга инаять эшенең 45 томын карап бетерү өчен вакыт кирәк иде. Ике атнада 45 томны өйрәнеп, мәхкәмәгә әзерләнү мөмкин түгел бит инде. Мәхкәмә эшен ашыктыралар, тизрәк төрмәгә утыртып куясылары килә. Мин белемем белән юрист. Бу эштә катнашырга теләгән идем. Минем инде практикам да бар. Әмма үтенечемне кире кактылар. Һәм ул кире кагу нигезсез иде. Башта дипломың кирәк диделәр, алып килдем, аннары балаларың кеченә диделәр. Бу бит канунсыз. Мин иремне яклый алырмын дип бик ышанган идем. –Күптән түгел ""Хизб ут-Тәхрир"" эше нигезендә гаепләнүчеләрне озак вакыткахөкем иткәннәр иде, ни сәбәпле дип саныйсыз? – Әйе, бу эш нигезендә, инаять кодексында 15 елдан алып 20 елга кадәр, яки гомерлек төрмә дип язылган. Иремә һәм аның белән тотылучы мөселманнарга 17, 18 ел бирүләре ихтимал. ""Хизб ут-Тәхрир""чыларның эзәрлекләнүе сәбәпле кайберләре Русиядән китәргә мәбүр. Берничә ел элек хатыны һәм дүрт баласы белән Казаннан Төркиягә, ә аннан Украинага күченергә мәбүр булган Илдар Вәлиев турында Азатлыкязганиде. Белешмә: Хизб ут-Тәхрир– сәясиләшкән дини фирка. 1953 елда Фәләстиндә оеша. Аңа Тәхиетдин Нәбәхәни нигез сала. Фирка пирамида формасында өлешләрдән тора. Иң түбәндә – атнага бер укыту алып баручымөшрифитәкчелегендәге түгәрәк. Фиркага әгъза булып керүче фирка серләрен сатмыйм дип ант итә. Һәр әгъза матди хәленә карап кертем түли. ыелган акча техник чараларга, хезмәт хакы, әдәбият нәшер итүгә китә. Әлеге оешма Русиядә 2003 елдан бирле тыелган. (Википедия белешмәсе).","""Мәхкәмәдә хөкемдарлар үзләренә уңайлы сорауларны гына бирә""",0,analytics,Татарстан,3956,https://www.azatliq.org/a/28749158.html,2017-09-24T21:05:37+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТөп зат — хәзерге башлык Радий Хәбиров булыр дип фаразлыйлар. ""Путинны сайлаган кебек сайлаулар булачак, һәр фиркадән Хәбировка каршы ""күз буяу өчен генә"" намзәт чыгарылачак"", ди белгечләр. Бүген, 30 майда Башкортстан Дәүләт ыены республика башлыгын сайлау көнен билгеләгән. Ул Бердәм тавыш бирү көнендә — 2024 елның 8 сентябрендә үтәчәк. Бу карар өлгесен хуплап 103 депутат тавыш биргән. Каршы чыгучылар, тотылып калучылар булмаган. Карар рәсми чыкканнан соң сәяси фиркаләр төбәк конференцияләрен үткәрәчәк, аларда намзәтләр тәкъдим ителәчәк. Башкортстан башлыгын сайлаганда үзен-үзе тәкъдим итүче намзәтләр рөхсәт ителми. Белгечләр фаразлавынча, сайлауларда төп зат — республиканың хәзерге башлыгы Радий Хәбировбулачак. Апрельдә Русия президенты Владимир Путин Хәбировның Башкортстан башлыгы булып калу ниятенхуплады, әмма аңа халык белән күбрәк эшләргә кушты. Хәбировның көндәшләре — төбәктәге ""систем оппозиция""нең фиркаләре лидерлары булыр дип көтелә. ""Путинны сайлаган кебек сайлаулар булачак, һәр фиркадән Хәбировка каршы ""күз буяу өчен генә"" намзәт чыгарылачак"", дигән "". Реалии""-га белгеч, исемен күрсәтмәү шарты белән. Республиканың Сайлаулар турындагы кодексы нормаларына ярашлы, Башкортстан башлыгына намзәтне муниципаль районнарның, шәһәр бүлгеләренең вәкиллекле оешмалары депутатлары, һәм республиканың кимендә 48 муниципаль районындагы һәм шәһәр бүлгеләрендәге ирле хакимият башлыклары хупларга тиеш. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстан башлыгын 8 сентябрьдә сайлаячаклар,1,news,Яңылыҡтар,1574,https://www.azatliq.org/a/bashkortstan-bashligin-8-sentyabrda-saylayachaklar/32971782.html,2024-05-30T11:24:02+03:00
"Дәүләт Думаһы депутаты Игорь Антропенко Рәсәйҙә йәшәүсе гүзәл заттарҙың эш көнөн бер сәғәткә ҡыҫҡартырға тәҡдим итә. Уның фекеренсә, өйҙә уларҙы тағы бер сменалыҡ эш көтә. Ә бәләкәс балалары булған гүзәл заттар кистәрен бишкә ярылырҙай була. Өйгә эштәрен эшләргә ярҙам итеү, түңәрәктәргә йөрөтөү - быларҙың барыһы ла ваҡыт һәм көс талап итә. Тик Рәсәй халҡы депутат фекере менән ризалашып бөтмәй. Сөнки эш сәғәте менән бергә эш хаҡы ла ҡыҫҡарасаҡ, тиҙәр. Былай ҙа халыҡ осон-осҡа ялғап, ике-өс эштә эшләргә мәжбүр. Фото интернет селтәренән алынды.",Депутат ҡатын-ҡыҙ хоҡуҡтарын яҡлай,1,news,Яңылыҡтар,547,https://shonkar.com/news/novosti/2025-04-14/deputat-atyn-y-ho-u-taryn-ya-lay-4197861,2025-04-14T18:40:00+00:00
"Жюри эштәрҙең юғары кимәлдә булыуын, башҡарыу  формаларының төрлөлөгөн һәм балалар ижады аша тапшырылған тойғоларҙың тәрәнлеген  билдәләне. Бөтә ҡатнашыусыларға сертификат тапшырылды, еңеүселәр һәм лауреаттар дипломдар һәм иҫтәлекле бүләктәр менән бүләкләнде. Иң яҡшы эштәрҙең ҡайһы берҙәре МХО-ға ебәреләсәк, башҡалары Республика Хәрби Дан музейы һәм 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы музейы коллекцияларында лайыҡлы урын аласаҡ. Ойоштороусылар конкурста ҡатнашыусыларға рәхмәт белдерҙе: – Бер йыл элек был конкурсты башлағанда балаларҙың бындай юғары оҫталыҡ кимәле күрһәтерен көтмәгәйнек. Эштәрҙең байтағы Патриот  паркында, Евразия күсмә цивилизациялар музейында урын алды, бер өлөшө Салют сәләмәтлеге буйынса мөмкинлектәре сикләнгән балаларҙы реабилитациялау үҙәгенә тапшырылды.  Балаларға ихлас рәхмәттәребеҙҙе еткерәбеҙ. Шулай уҡ ата-әсәләргә, педагогтарға, художество етәкселәренә бик ҙур рәхмәт. Тантана дуҫтарса, йылы мөхиттә үтте. Ватанға һөйөү, тарихҡа ихтирам нәҡ ошондай мәлдәрҙә – балаларҙың ихласлығы, ижады һәм  тыуған ере өсөн ғорурлығы аша тыуа ла инде.","""Башҡорт аты"" конкурсы еңеүселәре асыҡланды",1,news,Яңылыҡтар,1073,https://amanat.su/news/novosti/2025-06-07/bash-ort-aty-konkursy-e-e-sel-re-asy-landy-4268854,2025-06-07T19:57:00+00:00
"– Климат үҙгәреүен нисек аңлатырға мөмкин? – Хәҙер өс көн эсендә өйҙән сыҡмай ғына ҡышты, яҙҙы, йәйҙе күрергә була. – Ваҡыт үҙгәрә: элек ауылда бәрәңгене ҡайҙа итергә белмәйҙәр ине, хәҙер ҡайҙан алырға белмәйҙәр. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Көлгәнгә – көлкө,0,analytics,Юмор,885,https://henek.info/news/k-l-m-st-r/2025-06-02/k-lg-ng-k-lk-4261198,2025-06-02T15:10:00+00:00
"Өйҙә  ут сыҡҡанын күрһәң, МЧС тәҡдимдәрен үтәргә кәрәк: Йәһәт кенә өлкәндәргә хәбәр ит, 101-гә шылтыратып, адресығыҙҙы ата. Әгәр өйҙә бәләкәй туғандарың менән үҙең генә булһаң, уларҙы тиҙерәк бинанан сығар. Янып киткән бүлмәнән, йорттан, фатирҙан сыҡҡанда артыңдан ишекте яп. Әгәр бүлмә төтөн менән тулһа, ишек яғына иҙән буйлап шыуышып бар. Һыуға мансылған дымлы таҫтамал йә туҡыма аша тын ал. Һине эҙләп өндәшеүселәргә яуап бир. Янғын ишеккә юлды өҙһә, балконға сығып, тәҙрәне асып, ярҙам һорап ҡысҡыр. Бер нисек тә сығып булмаһа, яныусан нәмәләрҙән ситкәрәк, стена буйынараҡ шыуыш. Ванна бүлмәһенә үтә алған осраҡта уға һыу тултыр, тын алыу өсөн көпшә табырға тырыш һәм, уны ауыҙға ҡабып, һыу эсенә төшөп ят. Кейемең янып китһә, йүгермә, тиҙ генә сисеп һүндер. Кейемеңде ут тотош ялмап алһа, туҡымаға (одеял, түшәк япмаһы) төрөнөп, иҙәнгә ятып ян-яҡҡа тәгәрлә, шулай итһәң, өҫтөңдәге ут һүнә.",Янғын осрағына уҡыусылар өсөн 10 ҡағиҙә,1,news,Яңылыҡтар,895,https://amanat.su/news/novosti/2025-01-05/yan-yn-osra-yna-u-yusylar-s-n-10-a-i-4075344,2025-01-05T13:14:00+00:00
"Ҡайһы берәүҙәр каникулға тиклем бер-ике ай ҡалғанда уҡ эш эҙләй башлаған икән. Был хаҡта Башҡортостан ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрының беренсе урынбаҫары Юрий Мельников Башинформ хәбәрсеһенә биргән интерьюһында һөйләгән. Ул малайҙарға һәм ҡыҙҙарға йәйгелеккә нисек, ҡайҙан эш табыу тураһында кәңәштәр ҙә биргән. Мин бер эш тә белмәйем. Тәжрибәм юҡ, һөнәрем юҡ. Мине кем эшкә алһын инде? – тип уйлаған балалар барҙыр. Шул арҡала баҙнатһыҙланып, теләһә лә, эш һорашып йөрөргә тәүәккәлләй алмағандар ҙа байтаҡтыр. Шиктәрегеҙҙе таратабыҙ: йәй көнө хеҙмәткәрҙәр күпләп ялға киткәндә предприятиелар, ойошмалар квалификацияһыҙ эштәргә ситтән кеше алырға әҙер тора. Башҡара торған вазифаларығыҙға тиҙ өйрәтәләр – уныһы өсөн борсолмағыҙ. Хеҙмәт министры урынбаҫары балаларға ҡулай профессияларҙы һанай: кухня эшсеһе, сувенир продукцияһы етештереүсе, сауҙа залы хеҙмәткәре, биләмәләге үҫемлектәрҙе ҡараусы, биләмәне тәртиптә тотоусы, ауыл хужалығы эштәре, социаль эшмәкәрлек, иҫтәлекле урындарҙы тәртипкә килтереү, реклама, заказдар ташыу, документтар менән эшләү, предприятиеларҙа ярҙам, ял һәм уйындар ойоштороу кеүек эштәр көтә уларҙы. Балалар шулай уҡ мәктәптәргә эшкә инә ала. Унда ихата йыйыштырыуҙа, китапханала, мәктәп ашханаһында эшләргә мөмкин. Быйыл Башҡортостандың мәшғүллек үҙәктәре 19 меңләп мәктәп уҡыусыһын эшкә урынлаштырырға әҙерләнә. Эш хаҡы хеҙмәт контракты шарттарына бәйле һәм минималь хеҙмәт хаҡы кимәленән төбәктәге уртаса эш хаҡы кимәленәсә тиклем булырға мөмкин. Эш һорап район һәм ҡалаларҙағы мәшғүллек үҙәктәренә мөрәжәғәт итергә кәрәк. Улар балаларҙы эшкә урынлаштырыуға бик яуаплы ҡарай. Предприятие йә ойошманың финанс хәле, эш шарттары, эш хаҡын түләй алыуы, шулай уҡ эш урынының үҫмерҙең өйөнә алыҫ булмауы иҫәпкә алына. Шунан эш биреүсе менән ваҡытлыса эшкә алыу тураһында килешеү төҙөлә. Төҙөлгән договорҙар һәм вакансиялар тураһындағы мәғлүмәт берҙәм Работа России цифрлы платформаһына индерелә. Шунда уҡ мәктәптәр уҡыуҙан буш ваҡытҡа (йәғни каникулда ғына түгел) 14 – 18 йәшлек үҫмерҙәрҙе эшкә алыу тураһында күмәк ғариза ла бирә ала. Йәғни теләгәндәрҙе эшкә урынлаштырыу менән мәктәбегеҙ шөғөлләнә ала. Юрий Михайлович балаларҙы эшкә алыуҙа сикләүҙәр тураһында ла һөйләй. Уларҙы, мәҫәлән, иҫерткес эсемлектәр, тәмәке менән һатыу иткән урындарға, төнгө клубтарға һәм барҙарға, зарарлы, хәүефле производстволарға алыу тыйыла. Эш биреүсе йәш хеҙмәткәрҙәрҙе командировкаға ебәрә, ҡаралғандан артығын эшләтә, төнгө сменала, байрамдарҙа һәм ял көндәрендә эшләтә алмай. Эш бала өсөн хәүефһеҙ булырға, уның һаулығына һәм үҫешенә зарар килтермәҫкә тейеш. Каникулда эшләп, үҫмерҙәр киләсәккә тәжрибә туплай, ҡушылғанды ваҡытында башҡарырға, яуаплы булырға, хеҙмәттәштәр менән аралашырға өйрәнә. Коллективта низағлашыу, ығы-зығы ла булып китә – коллегалар менән уртаҡ тел табырға тура килә. Эшләгән аҡсаңды тотона белергә лә өйрәнәһең. Йәйге каникул ҙур тормошҡа ҙур тәжрибә туплау осоро була ала – теләк кенә кәрәк. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Ялың заяға үтмәһен,1,news,Яңылыҡтар,3383,https://amanat.su/news/novosti/2025-06-12/yaly-zaya-a-tm-en-4355319,2025-06-12T10:50:00+00:00
"«Нам песня строить и жить помогает, Она, как друг, и зовет, и ведет» - наверное, многие помнят строчки хита из известного советского фильма «Веселые ребята». Сегодня патриотические песни вновь поднимают дух наших защитников в зоне СВО, дают заряд моральной поддержки в тылу, воспитывают любовь к Родине у детей и молодежи. С 2022 года по инициативе Главы Башкортостана Радия Фаритовича Хабирова в республике проходит Всероссийский конкурс патриотической песни «Время героев». За это время он успел завоевать популярность среди участников и любовь зрителей. В этом году конкурс «Время героев» станет еще масштабнее – он вошел в программу культурно-просветительского проекта Министерства обороны Российской Федерации «Дни Армейской культуры». В этом году мы получили 232 заявки от композиторов из 31 региона России. С каждым конкурсом ширится география участников - из Москвы, Санкт-Петербурга, Самарской, Архангельской, Оренбургской, Саратовской, Челябинской, Калининградской, Свердловской областей, Приморского, Краснодарского краев, Татарстана, Бурятии, Чувашии, ХМАО, Луганской народной республики и др. Участники соревнуются по трем основным номинациям - «Автор слов» (на русском и башкирском языках), «Композитор», «Авторская песня» (на русском и башкирском языках). Призовой фонд конкурса составляет рублей. Жюри конкурса возглавляет советская и российская певица, актриса, режиссер, заслуженная артистка России Ольга Кормухина. Также в состав жюри вошли композитор, пианист, заслуженный деятель искусств РБ и РФ, народный артист РБ Нур Даутов, певец, народный артист РБ и РТ, заслуженный артист РФ Идрис Газиев, член Союза писателей и Союза журналистов РБ и РФ Кристина Андрианова, народная артистка РБ Алена Завьялова.",Всероссийский открытый конкурс патриотический песни,1,news,Яңылыҡтар,1725,https://uchbash.com/articles/novosti/2025-08-07/iv-vserossiyskiy-otkrytyy-konkurs-patrioticheskiy-pesni-4341188,2025-08-07T11:13:00+00:00
"Театрҙың башҡорт труппаһы үзбәк авторы Хәмзә Хәкимзада Ниязи әҫәре буйынса ""Майсара мутлыҡтары"" комедияһын сығарасаҡ. Режиссер Рөстәм Хәкимов актерҙар менән әҫәргә ""читка"" үткәргән. Премьера 27 һәм 28 февралгә тәғәйенләнгән.",Артистар ял итмәй шикелле.,1,news,Яңылыҡтар,224,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-07/artistar-yal-itm-y-shikelle-4530678,2026-01-07T14:51:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУл озак еллар авыр чир белән көрәште. Уфада башкорт радиосы ветераны, журналист, ырчы, композитор, Башкортстанның атказанган мәдәният хезмәткәре Нурия Абдуллинавафат булган. Бу хакта аның ""Юлдаш"" радиосында эшләүче хезмәттәшләре иткерде. Ул озак еллар авыр чир белән көрәште. ""Башинформ""хәбәренчә, аның белән хушлашу 1 ноябрьдә Телеүзәктә, иртәнге сәгать унда булыр дип ниятләнә. Нурия Абдуллина 1957 елның 15 мартында Әлшәй районы Баязит авылында туган. Уфада музыка-педагогия училищесын тәмамлый. 1996 елда ""Башкортстан"" теле-радио ширкәтенә кабул ителә. Радиода бик күп уңышлы проектлар алып бара. Нурия Абдуллина ырчы, һәвәскәр композитор буларак та таныла, башкорт халык ырларын башкара. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Уфада башкорт радиосы ветераны, ырлар авторы Нурия Абдуллина вафат булган",1,news,Яңылыҡтар,851,https://www.azatliq.org/a/ufada-bashkort-radiosi-veterani-jirlar-avtori-nuriya-abdullina-vafat-bulgan/33181649.html,2024-10-31T11:20:59+03:00
"Беҙҙе дауалау өсөн бар көстәрен һалыусы табиптар ҙа ҙур көсөргәнештәр арҡаһында арып, һөнәри яныу кисерә. Өфөлә, Профсоюздар йортонда, бөтә республиканан табиптар һөнәри яныуҙы профилактикалау һәм пациенттар менән аралашыуҙы яҡшыртыу мәсьәләләрен тикшерергә ғилми-ғәмәли конференцияға йыйылды. Һаулыҡ һаҡлау хеҙмәткәрҙәренең республика профсоюзы үткәргән тикшереүҙәргә ярашлы, һөнәри яныу айырыуса тиҙ ярҙам, интенсив терапия бүлеге, шулай уҡ поликлиника хеҙмәткәрҙәре араһында киң таралған. Тикшереүгә йәлеп ителгән 2600 медиктың 38 проценты эмоциональ бушлыҡ кисерә икән. Ковид пандемияһы осоронда был күрһәткес 80-100 процентҡа еткән. Сара спикерҙарының береһе – Милләт киләсәге – минең ҡулымда һаулыҡ һаҡлау үҙәге директоры Наталья Князева эмоциональ яныуҙы профилактикалау техникалары менән таныштырҙы. Республикала табиптарҙың һөнәри яныуын профилактикалау буйынса яҡшы тәжрибәләр бар. Мәҫәлән, Өфөнөң 50-се поликлиникаһында стресҡа ҡаршы тороусанлыҡты күтәреү хаҡында лекциялар, тренингтар үткәрелеп тора. 18-се дауаханала хеҙмәткәрҙәр өсөн психологик көсөргәнештән арыныу бүлмәһе булдырылған. Һаулыҡ һаҡлау хеҙмәткәрҙәренең республика профсоюзы рәйесе Рауль Хәлфин хеҙмәткәрҙәрҙең кәйефен тойоу һәм ихтыяждарын ишетеү мөһимлеген билдәләне. – Эмоциональ яныу – етди проблема. Был проблема ойошмалар етәкселәренең дә, медиктарҙың үҙҙәренең дә иғтибар үҙәгендә булырға тейеш, – тине ул сығышында. Фотолар Һаулыҡ һаҡлау хеҙмәткәрҙәре республика профсоюзының социаль селтәренән.",Һөнәри яныу – етди проблема,1,news,Яңылыҡтар,1481,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-11-29/n-ri-yanyu-etdi-problema-4030211,2024-11-29T13:37:00+00:00
"Әлморон Әлморон Күп төрлө файҙалы матдәләр, витаминдар, эфир майҙары туплаған был емеш сәләмәтлек өсөн алмаштырғыһыҙ. Айырыуса С витаминына бай. Ашҡаҙан-эсәк, тын юлдары, тире ауырыуҙарын дауалауҙа, ғөмүмән, бөтә сирҙәрҙән иммунитетты нығытыу сараһы булараҡ ҡулланыла. 100 грамм әлморонға бер литр һыу алына. Ваҡланған емеште термосҡа һалабыҙ ҙа, өҫтөнә ҡайнар һыу ҡойоп, 12 сәғәт төнәтәбеҙ. Ошо ябай ысул менән әҙерләнгән төнәтмә күп сирҙән һаҡлай һәм дөйөм һаулыҡты нығытыуға булышлыҡ итә. Баҫыу ҡырҡбыуыны Халыҡ медицинаһында борондан маҡтау ҡаҙанған баҫыу ҡырҡбыуыны бауыр, бәүел ҡыуығы, тын юлы, йөрәк һәм ҡан тамырҙары сирҙәрендә, бөйөрҙә таш булғанда, юғары ҡан баҫымы, подагра, ревматизм менән яфаланғанда ярҙам итә. Ул ҡанды туҡтатыу, бәүелде ҡыуыу көсөнә эйә. Бары нефрит осрағында ҡулланыу тыйыла. 4 ҡалаҡ ваҡланған үләнде 2 стакан ҡайнар һыуҙа төнәтәләр. Һөҙәләр. Йылы төнәтмәне көн дауамында уртлап эсәләр. Пәйғәмбәр тырнағы Нервыларҙы тынысландыра, йөрәк эшмәкәрлеген көсәйтә, бәүелде ҡыуа, ҡанды таҙарта. Бауыр, ашҡаҙан сирҙәрен дауалауҙа кәңәш ителә. Яман шеш осрағында тигеҙ өлөштәрҙә алынған пәйғәмбәр тырнағы сәскәһе менән меңъяпраҡ үләне төнәтмәһе ярҙам итә. 2 балғалаҡ пәйғәмбәр тырнағы сәскәһенә 400 миллиграмм ҡайнар һыу ҡойоп, 15 минут тоталар. Һөҙәләр. Был шифа бауыр, ашҡаҙандың асыҡ яраһы, гастрит, рахит һәм тире ауырыуҙарында тәҡдим ителә. Дауаны көнөнә 4 тапҡыр 100-әр миллиграмм эсергә. Фото А. Королев.100 грамм әлморонға бер литр һыу алына. Ваҡланған емеште термосҡа һалабыҙ ҙа, өҫтөнә ҡайнар һыу ҡойоп, 12 сәғәт төнәтәбеҙ. Ошо ябай ысул менән әҙерләнгән төнәтмә күп сирҙән һаҡлай һәм дөйөм һаулыҡты нығытыуға булышлыҡ итә. Халыҡ медицинаһында борондан маҡтау ҡаҙанған баҫыу ҡырҡбыуыны бауыр, бәүел ҡыуығы, тын юлы, йөрәк һәм ҡан тамырҙары сирҙәрендә, бөйөрҙә таш булғанда, юғары ҡан баҫымы, подагра, ревматизм менән яфаланғанда ярҙам итә. Ул ҡанды туҡтатыу, бәүелде ҡыуыу көсөнә эйә. Бары нефрит осрағында ҡулланыу тыйыла.4 ҡалаҡ ваҡланған үләнде 2 стакан ҡайнар һыуҙа төнәтәләр. Һөҙәләр. Йылы төнәтмәне көн дауамында уртлап эсәләр. Нервыларҙы тынысландыра, йөрәк эшмәкәрлеген көсәйтә, бәүелде ҡыуа, ҡанды таҙарта. Бауыр, ашҡаҙан сирҙәрен дауалауҙа кәңәш ителә. Яман шеш осрағында тигеҙ өлөштәрҙә алынған пәйғәмбәр тырнағы сәскәһе менән меңъяпраҡ үләне төнәтмәһе ярҙам итә.2 балғалаҡ пәйғәмбәр тырнағы сәскәһенә 400 миллиграмм ҡайнар һыу ҡойоп, 15 минут тоталар. Һөҙәләр. Был шифа бауыр, ашҡаҙандың асыҡ яраһы, гастрит, рахит һәм тире ауырыуҙарында тәҡдим ителә. Дауаны көнөнә 4 тапҡыр 100-әр миллиграмм эсергә.",Файҙалы үҫемлектәр,0,analytics,Аңлатма,2545,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2026-01-22/fay-aly-emlekt-r-4553744,2026-01-22T12:10:00+00:00
"– Колхоздың аты юғалған икән. Теге Шатун тигән шәп айғыры юҡ булған бит, ишеттеңме, күрше? – Юҡ, ишетмәнем. Ҡайҙа булған икән? Эт-ҡош теймәһә… – Эт-ҡошҡа ғына бирешеп тормай инде ул. – Эйе шул, анау хәтлем айғыр. – Бәлки, үлән утлап йөрөп, алыҫҡараҡ киткәндер. Күршеләр үҙҙәре яғына ыңғайлаған Закирйәнде, юғалған айғыр тураһында бер-бер хәбәр ишетмәнеме икән, тип түҙемһеҙлек менән көтөп алды. Белһә, ул беләлер һуңғы яңылыҡты, идара тирәһендә эшләй бит. – Закирйән ҡустым, кил әле яҡыныраҡ, – тип һүҙ ҡушты Миңлейәр. – Теге юғалған ат тураһында берәй хәбәр ишетелмәйме? – Юҡ шул, Миңлейәр ағай, һыуға төшкәндәй, зым-зыя юҡ булды бит. Инде өсөнсө көн эҙләйҙәр, таба алмайҙар. – Тышаулап ебәрмәй. – тип һүҙгә ҡушылды Әхмәҙиә. – Тышауларға, ул бит арбаға егелгән булған. Идарала йыйылыш барған арала ғына юҡҡа сыҡҡан. Иң мөһиме – берәү ҙә күрмәгән дә, белмәй ҙә. – Силсәүит алдынан алып китерлек булғас, бер ғиллә бар инде улайһа. – Шулай шул. Көн иртә кисләй бит. Йыйылыш һуңғарып китте, етмәһә. – Марат ағай нимәгә ат менән килгән инде ул йыйылышҡа? Ат ҡараусыға ҡалдырып килһә булмағанмы? – Ул эшенән тура килде. Йыйылыш һуңынан Хисмәт баҫыуындағы трактористар янына барып урарға тейеш ине. – Ай, әттәгенәһе, сыҡһа, ат юҡ, тиң. – Шулай шул. Тәүҙә барыбыҙ ҙа бағанаға насар бәйләнгәнһеңдер ҙә, ысҡынып киткәндер, тиештек. Колхоз бригадиры егеп йөрөгән дөлдөлдәй айғыр юҡ булды ла ҡуйҙы. Эҙләп ҡайҙарға ғына барманылар ҙа, кемдәргә генә мөрәжәғәт итмәнеләр. Яҡын-тирәләге кәрт һалыусы ла, күрәҙәлек ҡылыусы ла ҡалманы. Төрлөһө төрлөсә юраны. Күрше районда бик шәп белемсе йәшәй тигәс, ышанып етмәһә лә, Марат ағай ҡәйнеше Рәсилде эйәртеп шунда юлланды. Аттың фотоһын һораны уныһы. Ат кеше түгел дә инде, уның ҡайҙан кәртешкәһе булһын, – тип Марат ағай көйәләнһә лә, Шатундың да кәртешкәһе булған икән. Район һабантуйында гел беренселекте алғас, фотоға төшөргән булғандар, бәхеттән, шул фото табылды. Айғырҙың рәсемен ҡарағас, теге белемсе ҡатындың йөҙө ҡара янып сыҡты. Быны күргән Марат ағай һағайып ҡалды. Тимәк, тигенгә түгел, тигән борсоулы уй бырауланы уның мейеһен. Әгәр теге бәндәләр миңә үс итеп Шатунды юҡ итһә, нимә эшләргә? – тигән уй йәшен тиҙлегендәй ялмап алды йәш бригадирҙы. Булыр уларҙан. Йәш кенә көйөңә беҙҙе өйрәтергә, молокососһың әле. Телеңде тыя белмәһәң, ҡан ҡоҫасаҡһың. Күререң алда әле, – тип янағандары ла булды инде. Эшләмәйҙәр тип тә әйтеп булмай үҙҙәрен, тик бер генә иҫкәртеүҙе лә күтәрә алмайҙар. Һеркәләре һыу күтәрмәй, үпкәләргә әҙер торалар. Эш урынында эсергә ярамай, эш ваҡытында кәрт һуғып ултырыу тыйыла, тип бар, әйтеп ҡара үҙҙәренә, шунда уҡ тере дошман күрерҙәр. Һуңғы осор уттай эш ваҡытында бал килтереп эсеп ултырғандарында иҫкәрмә яһағайны Марат, ана ҡайһылай ҡыҙып киттеләр. Белемсе ҡатын Шатундың һүрәтен улай-былай әйләндереп ҡараны ла: Ниңә ерҙән эҙләйһегеҙ? Һыуҙан эҙләгеҙ, һыуҙа тора. Әлбиттә, тере түгел. Яуыз уйлы әҙәмдәр, ә улар өсәү булған, алып китеп, һыуға батырып киткән, – тине. – Ат йөҙә белә лә инде, ул һыуҙа нисек түҙеп торһон? – тип һорай һалды Рәсил. – Сыға алырлыҡ итмәгәндәр шул. Муйыны нимәгәлер ҡайырылған, – тине ҡатын. – Ҡайтығыҙ ҙа, ауылығыҙ эргәһендәге йылға-күлдәрҙән эҙләгеҙ, шунда ул. – Аттың ни ғәйебе бар инде? Ул бит телһеҙ йән эйәһе… Белемсе ҡатындың әйткәндәренә әллә ни ышанып етмәһә лә, Марат бер төркөм хеҙмәттәше менән шул уҡ көндө эргә-тирәләге йылға-күлдәрҙе тағы ла бер ҡат ҡарап сығырға булды. Оҙонгүлдең ҡуйы тал менән ҡапланған еренән барып таптылар айғырҙы. Тал ышығында, бөтөнләй күренмәҫлек ерҙә торған меҫкенең. Ҡолаҡтары ғына күренә. Шатундың башы дилбегә аша ҡайырылып, йүгән менән тәртәгә бәйләнгәйне. Сыбыртҡылап ҡыуып индерелгән хайуанҡай тәрән ергә етеп, артабан китә алмай, сәсәп йән биргән. Бер гонаһһыҙ ат һынлы атты һәләк иткән ҡанһыҙҙар, ошо хәлдән һуң кем инде улар? Ғөмүмән, уларҙың кеше булып был ерҙә йәшәргә хоҡуғы бармы? Шик, әлбиттә, теге өс яуызға төштө, әммә күреүсе лә, белеүсе лә булмағас, иҫбат итә алманылар. Тикшереүселәр, тәфтишселәр күпме генә көс һалмаһын, ғәйеплене тапманы… Аттың хужаһы булараҡ, сығымды түләү Марат ағайҙың елкәһенә төштө. Ни эшләһен инде, ғаилә барлы-юҡлы йыйынтығына ҡушып, балаларын аҡтан өҙөп, һауын һыйырын да һатып, аттың хаҡын колхозға кире ҡайтарҙы. Һаҡһыҙлыҡ күрһәткәне, колхоз малын әрәм-шәрәм итеүгә юл ҡуйғаны өсөн ҡаты шелтә лә бирелде. Эй, ул саҡтағы ҡаңғырыҡ… Түгелгән күҙ йәштәре, ҡатынының рәнйеше, балаларының аҡтан мәхрүм ҡалыуы, Мараттың йоҡоһоҙ төндәре… Иң үкенеслеһе, шундай шәп атты юғалтыу ине. Күҙең менән күрмәгәс, күңел һиҙенһә лә, тәғәйен генә кешене ғәйепләп булмай. Үсләшеп йөрөгән теге өсәүҙең генә эше икәнлеген һиҙеп, күреп тора инде Марат былай ҙа. Ошо хәлдән һуң, Маратты урамда тап итһәләр, ҡайһылай тантаналы төҫ менән эргәһенән үтә башланылар! Йәнәһе, томшоғоңдо ҡыҫҡарттыҡмы, әллә кем булып йөрөһәң, аҡылға тиҙ ултыртырбыҙ, тигәндәй, уның янында кинәйәле хәбәр һөйләп, төрттөрөр булып киттеләр. Марат, ауыр булһа ла, иғтибар итмәҫкә тырышты. Хоҙай, үҙең тырыш булһаң, тереләргә тереклек итергә ярҙам итә бит ул барыбер. Туғандарының ярҙамы менән һәүкәш һатып алып, тиҙҙән һөт-ҡаймаҡлы ла булып китте Мараттар. Тормош үҙ ағышы менән яйлап аға барҙы. Йәйҙе – көҙ, уныһын ҡыш алмаштырҙы. Ауылдың бөтмәҫ-төкәнмәҫ көндәлек мәшәҡәттәрен унда йәшәгән кешеләр үҙҙәре генә белә. Көҙгө ураҡ эштәрен саҡ тамамлаған ауыл кешеһенә, тәүге ҡырпаҡ ҡар төшөү менән, мал-тыуары өсөн ҡышҡы ризыҡты – бесәнен кәртә-ҡураға имен-аман ташып алыу бурысы килеп баҫа. Һәр кем яйын табып, ошо эш менән мәшғүл була башланы. Ошондай көндәрҙең береһендә ауылға ҡот осҡос хәбәр таралды. Тап Марат менән этләшеп йөрөгән теге әҙәмдәрҙең Шатун сәсәп үлгән күлгә батыуҙары тураһында ине ул ҡурҡыныс хәбәр… Эш былай була. Ныҡ ҡына төшөрөп алған әшнәләр колхоз тракторында кемеһенеңдер бесәнен алып ҡайтырға бара. Урау юлдан бармай, ҡайтҡанда күл аша тураға тарталар. Ҡырпаҡ ҡар менән ҡапланып, туңмай ятҡан шәрегә төшөп китәләр. Исмаһам, берәүһе төшөп, боҙҙоң ныҡлығын тикшерһәсе. Икәүһе трактор эсендә үк тонсоҡҡан, сығып та өлгөрә алмаған, меҫкендәрең. Өсөнсөһөн тракторҙан алыҫ түгел ерҙән сығарҙылар. Боҙ өҫтөндә бүреге ятып ҡалған. Тимәк, ул өҫкә ҡалҡҡан булған, тик үлем көслөрәк булып сыҡҡан. Трактор уйылып төшкән ерҙәге боҙ ситтәрендә ҡан таптары ла бар ине. Йәшәү менән үлем араһында көслө алыш булыуы тураһында һөйләй улар. Ҡышҡы кейем үҙе генә ни тора, аҫҡа һөйрәгәндер. Хәйер, ул меҫкен өҫтөндәге фуфайкаһын да сисеп маташҡан, тик бер еңен сисә алмаған. Мәрхүмдәрҙе иртән генә барып таптылар. Төнө буйы көтөп тә ҡайтмағас, ғаиләләре набат ҡаҡҡайны. Бөтә ауыл шаҡ ҡатты. Марат ағай ҙа шаңҡып ҡалды был хәлгә. Аты юғалғанда белемсегә барыуын һанамағанда, хөрәфәттәргә ышанып бармаһа ла, был аяуһыҙ үлемдең осраҡлы ғына хәл түгеллегенә бөтә күңеле менән инанды. Ҡон ҡайтарыу тигәндәре әллә дөрөҫмө? Ошо кешеләр тарафынан һәләк булған Шатун әллә үс аламы? Шулай булмаһа, ни эшләп шул күл һәм ни эшләп тап Шатун сәсәп үлгән ер? Әзмәүерҙәй өс ирҙе бер көндә, бер үк сәғәттә ерләнеләр… Рузидә ҮТӘШЕВА-КӘРИМОВА",Ҡон ҡайтарыу (Хикәйә),0,analytics,Махсус биттәр,6961,https://ye102.ru/articles/mahsus/2026-01-15/on-aytaryu-hik-y-4536682,2026-01-15T22:00:00+00:00
"""Эффектлы һәм конкурентлы иҡтисад"" милли проекты сиктәрендә уҙған йылда Башҡортостандың ""Минең бизнесым"" үҙәге 8 меңдән ашыу консультация һәм профилле хеҙмәт күрһәткән, шул иҫәптән 4 993 - бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарына, 908 - үҙмәшғүл граждандарға, 2 204 - эшҡыуарлыҡ эшмәкәрлеге менән шөғөлләнергә теләгән физик шәхестәргә. Ярҙам саралары Башҡортостан Республикаһының Эшҡыуарлыҡ һәм туризм министрлығы ярҙамында күрһәтелә. - ""Минең бизнесым"" үҙәге ""берҙән-бер тәҙрә"" принцибы буйынса эшләй, эшҡыуарҙарға кәрәкле хеҙмәттәргә һәм ресурстарға тиҙ инеү мөмкинлеге бирә. Был бизнес алып барыу шарттарын яҡшырта һәм предприятиеларҙың конкурентлыҡ һәләтен арттыра, төбәктең иҡтисади үҫеше өсөн үҙәктең әһәмиәтен һыҙыҡ өҫтөнә ала, - тип аңлатма бирҙе Башҡортостан Республикаһының эшҡыуарлыҡ һәм туризм министры Светлана Верещагина. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Эшҡыуарҙарға 8 меңдән ашыу хеҙмәт күрһәтелгән,1,news,Яңылыҡтар,1014,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-23/esh-yuar-ar-a-8-me-d-n-ashyu-he-m-t-k-r-telg-n-4548172,2026-01-23T14:36:00+00:00
"Среди посетителей мероприятия оказалась мать героически погибшего на СВО Пешкова Антона, награжденного ""Орденом Мужества"", ""Орденом Генерала Шаймуратова"" - Пешкова Ольга Александровна. Несмотря на горе, она как и многие матери, потерявших сыновей на войне, показала непоколебимуую силу духа. Объединившись с матерями и вдовами они делают все, чтобы приблизить победу, помогают воинам СВО, организовывают гуманитарную помощь. Мы желаем скорейшего возвращения сыновей нашей страны из СВО с победой.",Мать героя,1,news,Яңылыҡтар,496,https://bashkizi.ru/news/novosti/2025-02-08/mat-geroya-4113567,2025-02-08T13:38:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБылтыр май аенда Путин Русия гаскәре белән контракт имзалаган чит ил кешеләренә иңел юл белән ватандашлык алырга рөхсәт итте. Русия бу ел башыннан бирле Украинага һөүмдә катнашканы өчен 3344 чит ил ватандашына Русия паспорты тапшырган. Бу саннарны эчке эшләр министрлыгы китерә. Полиция вәкиле Ирина Волкүзенең -каналындаязуынча, ""Якын чит илдән булган бер хәрбине"" Русиядән депортацияләргә тиеш булганнар, әмма аңа үз илендә Русия ягында сугышта катнашканы өчен инаять аваплылыгы янаган. Волкова Русия эчке эшләр министрлыгының миграция хезмәтендә эшләүчеләрнең аңа ""хокукый хәлен айларга ярдәм итүен"" яза. Ирдән Русия ватандашлыгы алу турында кыска вакыт эчендә гариза кабул иткәннәр, ул каралганда депортацияләү тыелганБылтыр май аенда Путин Русия гаскәре белән контракт имзалаган чит ил кешеләренә иңел юл белән ватандашлык алыргарөхсәт итте. Документ текстыннан күренгәнчә, Украинада сугыш барганда хәрби хезмәткә бер еллык контракт төзегән чит ил ватандашлары һәм ватадашлыгы булмаган затлар, Русия ватандашлыгын гадиләштерелгән тәртиптә алачак. Шулай ук бу аларның гаилә әгъзаларына да кагылачак. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Быел Русия Украинага каршы сугышкан өч меңнән артык чит ил кешесенә ватандашлык биргән,1,news,Яңылыҡтар,1262,https://www.azatliq.org/a/biel-rusiya-ukrainaga-karshi-sugishkan-och-mengnan-artik-chit-il-keshesena-vatandashlik-birgan/33186515.html,2024-11-04T11:28:51+03:00
Тиҙҙән Рәсәйҙә лә банан үҫтерә башлаясаҡтар. Әле иһә бының өсөн махсус теплица төҙөй башлағандар.,Үҙебеҙҙең бананды ашаясаҡбыҙ!,0,analytics,Ғәләмәт бит,97,https://henek.info/news/++-++/2025-01-27/ebe-e-banandy-ashayasa-by-4097658,2025-01-27T10:20:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБыел Сәләткә Беренчеләр хәрәкәте (Движение первых), чуаш теле үтеп керәчәк. Татарстанда ""Сәләт"" аланнары эшли башлады. Анда татар телен белгән балалар гына тупланмаячак, чөнки бу төп максатка туры килми, диде бүген ""Татар-информ"" дәүләт агентлыгында узган матбугат очрашуында Татарстан президенты ярдәмчесе һәм ""Беренчеләр хәрәкәте""нең Татарстандагы итәкчесе Тимур Сөләйманов. Аның сүзләренчә, ""Сәләт"" турында ата-аналарның фикерләре төрле: кемдер татар теле күп булуы, кемдер аз булуы турында әйтә. Шулай да Сөләйманов — инглиз авылы үрнәгендә, ""инглиз булмаган телдә әйтелгән сүз өчен әзага тартып"" эшли алмыйбыз ди. ""Бу ачык мохит. Әгәр дә без ""Сәләт""кә кергәндә тел белү таләбен куйсак, аны 100 процентлы чып-чын татар телле алан, форум итеп оештырып булыр иде. Бу бик гади. ""Сәләт""нең миссиясе — резервация туплау түгел, ул бүгенге кирәкле технология, мохит булдыру. Нәтиәдә, балада туган теленә, татар теленә карата кызыксыну хисен тудыру, (телгә карата) мөнәсәбәт булдыру. Аланның нәтиәсе — фәлән артист чакыртып татарча ырлатуда түгел. Төп үзгәреш — өйгә кайтып ул нинди ырларны тыңлый башлый, нинди ырларны үзе ырлый, дусларын күргәч кайсы сөрәннәрне кабатлый. Бу бөтенсе милли үзенчәлегенең коды"", диде ул. ""Сәләт""тә бары әйдаманнарга гына сөйләм татар телен яхшы белү таләбе куела дип өстәде Сөләйманов.2024 елда ""Сәләт"" аланы 30-еллыгын билгели. әйге чорда барлыгы 33 алан эшләр дип көтелә. Быел бу чараларга берникадәр үзгәреш кергән. Аерым алганда, 5-9 август көннәрендә ""АЛДЫНГЫЛАР БИЛӘР ФОРУМ (Первые )"" аланы Русиянең ""Беренчеләр хәрәкәте"" балалар һәм яшьләр хәрәкәте белән берлектә оештырылачак. Анда 800 активист бала катнашачак. Русия Украинага каршы сугыш башлавыннан соң хакимият балаларда патриотизм һәм милитаризм тәрбияли башлады. Шул максаттан илдә ""Беренчеләр хәрәкәте"" (""Движение первых"") оешты. Бу хәрәкәткә әнә шул ватанпәрвәлек идеясе белән янган, гасырның октябрят һәм пионерларын тәрбияләү, аларны оештыру бурычы куелды. Аның Татарстандагы бүлеген 2023 ел башында Татарстан яшьләр министры вазифаларыннан киткән Тимур Сөләймановитәкли башлады. Моннан тыш, беренче тапкыр Чуашстанда узачак аланда чуаш телен өйрәнүгә багышланган алан узачак. Шулай ук Русия аннексияләгән Кырымда да ""Сәләт Ашан"" аланын оештыру күздә тотыла — гәрчә Украина тарафыннан һөүмнәр артса да. Быел Татарстаннан Кырымга 1 600 гә якын балаял итәргә барачак. ""Сәләт"" хәрәкәте дәүләт ярдәме белән үз эшен алып бара. Беренче елларында ул гап-гади энтузиастлар эше була. Аның беренче ыены 1994 елда Арчада уза. Ул вакытта аланда 65 кеше ыйганнар. Соңгы елларда ""Сәләт"" аланы татар телен белмәгән балаларны да кабул итә башлады, аерым дәресләр дә урыс телендәоештырылды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Тимур Сөләйманов: Максат — татар телен яхшы белгән балалар өчен аерым алан булдыру түгел,1,news,Яңылыҡтар,2829,https://www.azatliq.org/a/timur-solaymanov-maksat-tatar-telen-yahshi-belgan-balalar-ochen-aerim-alan-buldiru-tugel-/32971073.html,2024-05-29T20:20:46+03:00
"«Сердечно приветствую в этом зале военнослужащих, ветеранов, учителей, учёных, врачей, аграриев, деятелей культуры, рабочих, инженеров, предпринимателей, талантливых людей самых разных профессий. Нам выпало жить в сложное, судьбоносное время. Сегодня Башкортостан вместе со всей страной участвует в решении задач специальной военной операции. Наш святой долг — защитить суверенитет Отечества. Отстоять наше право жить, трудиться, растить детей в свободной и независимой стране. Мы гордимся нашими воинами. Они с честью выполняют боевые задачи, проявляют мужество и героизм. Мы всегда будем надежной опорой для участников специальной военной операции и их семей. Каждый из нас по мере сил и возможностей вносит свой вклад в Победу. В непростых условиях мы обеспечиваем устойчивое развитие республики. Крепим тыл, продолжаем развивать экономику и социальную сферу. В основе всех успехов республики –ответственный труд и высокий профессионализм каждого из вас, дорогие друзья», — отметил Радий Хабиров. «Медалью ордена За заслуги перед Отечеством степени награждается Рахим Закиевич Мурясов. Рахим Закиевич – лингвист с мировым именем. Почти 30 лет бессменно руководит диссертационным советом. Под Вашим крылом защищены 14 докторских и десятки кандидатских диссертаций. За выдающийся вклад в науку Вы избраны почетным академиком Академии наук Республики Башкортостан. Медалью ордена За заслуги перед Отечеством степени награждается Альберт Акрамович Мулдашев. Один из самых авторитетных экологов-флористов. Вы, уважаемый Альберт Акрамович, уже полвека трудитесь в Уфимском институте биологии УФИЦ РАН. Вы работали над проектами ЮНЕСКО по созданию биосферного резервата Башкирский Урал, геопарков Янгантау и Торатау. Почётное звание Заслуженный ветеринарный врач России присваивается Ишмурзе Баймурзовичу Баймурзину. Вы, уважаемый Ишмурза Баймурзович, более 40 лет посвятили ветеринарной отрасли. Многие годы руководите Хайбуллинской районной ветеринарной станцией, в зону ответственности которой входят 57 сел и 30 хозяйств. Благодаря Вашему профессионализму и внедрению инноваций в районе десятый год сохраняется эпизоотическое благополучие. Почетного звания Заслуженный работник культуры России удостоен Айдар Ганиевич Галимов. Ваш, уважаемый Айдар Ганиевич, уникальный репертуар составляет около 500 песен на пяти языках, вошедших в золотой фонд башкирской и татарской эстрады. Многие годы Вы сохраняете верность народной манере исполнения и многонациональной культуре Башкортостана, которую Вы с честью представляете в стране и в мире. Вы ежегодно проводите десятки благотворительных концертов для ветеранов боевых действий, общества инвалидов и воспитанников детских домов», — подчеркнул руководитель региона и поблагодарил всех награждаемых за их добросовестный труд, высокий профессионализм, пожелал им здоровья, счастья, благополучия и оптимизма. Добавим, что в числе других сегодня высокую награду из рук Радия Хабирова получила и наша коллега. Бильд-редактор информационной службы информационного агентства «Башинформ» Татьяна Кадыкова удостоена почетного звания «Заслуженный работник печати и массовой информации Республики Башкортостан». Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",В канун Дня защитника Отечества Радий Хабиров вручил госнаграды,1,news,Яңылыҡтар,3306,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2026-02-20/v-kanun-dnya-zaschitnika-otechestva-radiy-habirov-vruchil-gosnagrady-4586865,2026-02-20T14:09:00+00:00
"– Кит, кейеҙ ҡолаҡ! Мин әйткәнде нимәң менән тыңлайһың ул? Әйтеп торам, әйтеп торам! Юҡ инде, ҡолағыңа ла элмәйһең. Йә, шунда барып етергә аяғың ял һоранымы? Иканумия тигән нәмәне белмәйһең! Бер һумға осһоҙ бит, цилый бер һумға! Ул бер һум беҙгә күктән яуамы йә аяҡ аҫтында ятамы? ! Ыштанһыҙ! – Кит, шул бер һумға ҡалған көнөң бармы? – тип ире яуап ҡайтарып ҡарағайны ла, аҙаҡ ник өндәшкәненә төштө. Бисәһе сәсрәпме-сәсрәне: – Ҡара әле, нимә ти! Ауыҙы ла ҡыйшаймай, ә. Ни эшләп булмаһын? ! Шунан йыйыла инде, шунан! Әллә һиңә магазинда бер һумың етмәгәнгә әйбер тоттороп ебәргәндәре бармы? Хатта тинең етмәһә лә ашарҙай итеп ҡарап торалар! Ҡара әле, ишеү оялмайынса, шул көнгә ҡалған көнөң бармы, ти! Донъя шул бер һумдан йыйыла инде. Башҡаса үҙеңде магазинға ебәрһәмме? ! Тағы үҙеңә аҡса тотторһаммы? ! Тәүбә! Тәүбә! Хәҙер инде тиҫтә йылдан ашыу иргенәһенә аҡса тотторғаны юҡ Сафураның. Эш хаҡы алған көндө үк вис тинен тиненә шутлап, ҡырып-һепереп алып ҡуя. Сафура ханымдың бик-бик иканум кеше икәнен ул эшләгән ойошмала ла белеп бөткәндәр. Инде төш мәле етһә, ҡулына Магнит тип яҙылған ҙур тоҡсайын тота ла яҡын-тирәләге магазиндарҙы вис урап сыға. Хәҙер ҡайҙа нимә бар, күпмегә осһоҙ булыуын ятлап бөткән ул. Бер аҙҙан ахаллаға ҡалып, битендәге тирҙәрен һөртә-һөртә килеп инә. Унан бүлмәнән-бүлмәгә йөрөп яңылыҡтары менән уртаҡлаша. – Шәкәр алдым әле. Фәлән ерҙә 15 тингә арзан! Анау магазинға яҡын да барырлыҡ түгел. Теүәл илле тингә ҡыйбат. Әйтеп киттем әле үҙҙәренә. Ояттары юҡ икән. Кисә төш Гөлнур ханым ҡаршылғы магазиндан сәй алып ингән мәлдә Сафура ханым уларҙың бүлмәһенә ниндәйҙер йомош менән килгәйне. Уның алған әйберҙәрен энә күҙәүенән үткәргәндәй тикшереп, сәйенә күҙ һалды. – Күпмегә алдың инде? – Фәлән һум? – Шунсамы? – Сафура ғәжәпләнеп, күҙҙәрен упайтты. – Ҡыйбат та инде. Баҙарҙың уң яғындағы төпкө магазинда теүәл фәлән тингә арзан. Икенсе тапҡыр шунан ал. Иканум булыр. Бөгөн ял көнө. Нимәлер бешерергә әҙерләнгән Сафура ханым ҡамырына тотонғас, шәкәренең бөтөүен иҫенә төшөрҙө. Бәй, Шишмәнән барып алырға кәрәк. Шунда сыға бит, унда сәпсим арзандыр. Рәхәтләнеп телевизор ҡарап ултырған иренә был хаҡта өндәшкәс, уныһы ризаһыҙ ғына үҙ алдына мөңкөлдәһә лә, бер нисә минуттан улар Шишмгә яғына ҡарай елдерә ине. – Бер юлы күберәк алырға кәрәк, – тине Сафура иренә. Килеп еттеләр, шунда уҡ бер магазинға инделәр. Тик Шишмә тигәс тә, шәкәре бер ҙә арзаныраҡ булманы. Хатта бер һумға ҡыйбат та ине. – Ғибрәт инде, ғибрәт! – Сафура ханым һөйләнә-һөйләнә икенсе магазинға йүнәлде. Тик уныһында ла, ҡәһәр һуҡҡыр нәмә, шул уҡ хаҡ тора ине. Тағы биш-алты магазинға инеп сыҡтылар. Әммә уларында ла шәкәр хатта Өфө магазиндарынан да ҡыйбатыраҡ булып сыҡты. – Гонаһ шомлоғо, гонаһ шомлоғо! – тип һуҡрана-һуҡрана әллә нисәнсеһенә ингәс кенә үҙҙәренең йортондағы магазинға ҡарағанда шәкәрҙең теүәл бер һумға арзаныраҡ булыуын күргәс, Сафура ханым ҡыуанысынан хатта ҡысҡырып ебәрҙе. – Бына бит. Цилый бер һумға осһоҙ! Уның тауышына хатта һатыусының ҡулындағы әйбере төшөп китте. – Әйҙә, тоғо менән алайыҡ та ҡуяйыҡ. Теүәл 50 һум иканум буласаҡ! Быға бер икмәк алырға була әле. – Ул тиклем шәкәрҙе ни эшләтмәк булаһың? Өсөбөҙгә биш кило ла етәсәк! – Ҡалай ҡыҙыҡһың! Ни эшләтәһең, имеш? Шундай һорау буламы? ! Варенье ҡайнатһаң да кәрәк! Нимәлер бешерһәң дә кәрәк. – Варенье тип, ике-өс йыл элеккеләре тулып ултыра. – Уф, ошоноң менән һөйләшә башлаһаң, ник әйткәнгә төшәһең. Кәрәк тигәс, кәрәк. Быға цилый 50 һум иканум булды. Запас ашарға һорамай ул. Был мәлдә бындай иканумдан уның ниндәй бәхетле булыуын йөҙөнән уҡырға була ине. Эштәрен бөтөрөп машинаға ултырғас: – 50 һум иканум насар түгел. Быға бер икмәк алырға була әле, – тип йәнә ҡабатланы. – Әйҙә бер юлы Ҡырмыҫҡалыға барып әйләнәйек. – Унда нимәңде оноттоң тағы? – ире ризаһыҙ ғына һораны. – Онотманым, ә һеҙҙең тамаҡты хәстәрләйем. – Ниндәй тамаҡ? Аңламаным. – Аңламаҫһың да шул, һин бит өҫтәлгә әҙер килтереп ултыртҡанды ғына ашарға беләһең! – Тағы шул ашауҙы килтерәһең дә ҡыҫтыраһың! Бер һорау биреп өлгөрмәйһең, әллә нимәләр һөйләй башлайһың. – Ҡысынғандан әйтмәйем. Сгущенка Ҡырмыҫҡалыла сыға бит. Бер юлы шунда ла барып киләйек, тип әйтеүем. Сыҡҡан ерендә арзаныраҡ була бит. – Эйе, ныҡ арзан була шул! – Ире мыҫҡыллы йылмайҙы ла газға нығыраҡ баҫты. – Ниңә ауыҙыңды бәлшәйтәһең? Ял етһә, ҡоймаҡ һорап һин ултыраһың түгелме? Ҡоймағын бешерһәң, сгущенка юҡмы ни, тип таптыраһың. Ә хәҙер килеп мыжып ултыраһың. – Йә, ярай инде. – Бер ҙә ярай түгел! Ашағанда ғына рәхәт ул! Мин көн дә һеҙҙе туйҙырам тип ишәк кеүек йөкмәнеп ҡайтам. Ә һин машина менән барырға ла ҡырҡ һүҙгә етәһең! Ҡышҡы көндөң оҙонлоғо тышау оҙонлоғо ғына, тип тиккә әйтмәгәндәр. Ҡарлыман ауылына килеп еткәндә көн кисләгәйне инде. Магазиндан бер йәшник сгущенка алып, теүәл 100 һум аҡсаға иканум эшләп, ҡайтыр юлға ҡуҙғалдылар. Машинанан күңелле көй ағыла. Сафура ханымдың да кәйефе шәп. Бәй, шулай булмайса! Әллә күпме иканум эшләне. Тик күңелле кәйеф менән ярты сәғәт барҙылармы-юҡмы, йөрәкте убырҙай итеп әллә нимә шарт итеп ҡалды. – Уф, Алла, әллә аттылар инде? ! – Сафура ханым йөрәген тотто! Ире машинаны туҡтатып, тышҡа сыҡты. Унан: – Тәгәрмәс шартлаған, ҡәһәрең, – тине ире ауыҙ эсенән, әллә ниндәй русса һүҙҙәр ҡатыштырып. – Шартлағас, йәһәтерәк алмаштыр һуң! Нимәһен ҡарап тораһың? ! Ҡараңғы төшкәнде көтәһеңме? Ир йәһәт кенә багажникты асып, унан шәкәрҙе, йәшниктәрҙе юл ситенә ултыртып, запас тәгәрмәсен соҡоп сығарҙы. Унан шартлағанын сисеп алып, икенсеһен ҡуйҙы. Бөтә эште теүәлләгәнсе күҙ бәйләнде, буран сыҡты. Өфөгә ҡайтып ингәндә киске етеләр ине. Багажникты асып, барлыҡ әйберҙәрҙе бушатҡанда сгущенкалы йәшниктең булмауы асыҡланды. – Фу, бына һиңә иканум! – Ир сертләтеп төкөрҙө. – Сгущенка юл буйында тороп ҡалған бит! – Нисек инде ҡалған? ! – Бына шулай, ҡалған! Ҡараңғыла әйбер күренә тиме. – Уф, Алла, уф, Алла! Ошоноң менән йөрөһәң, бер нәмәгә осрайһың да тораһың. Багажникка кире әйберҙәрҙе тултырғанда нимәңде ҡараның? Бына һиңә иканум, бына һиңә иканум! Аша хәҙер ҡоймаҡты сгущенкалап. – Был мәлдә Сафура ханымдың осҡон сәскән нәфрәтле күҙҙәре ҡорбанына ташланырға әҙер ҡарсығаныҡын хәтерләтә ине.",Венер ИСХАҠОВ Иканмулы Сафура,0,analytics,Конкурстар,6067,https://henek.info/articles/---+--/2025-11-08/vener-isha-ov-ikanmuly-safura-4458265,2025-11-08T12:10:00+00:00
"Дөрөҫөн әйткәндә, сәбәптәре аңлашыла: былар – ислам динен белмәүҙең, наҙанлыҡ касафаты. Ҡөрьән менән хәҙистәрҙе уҡыған мосолмандар ундай күңел торошо нилектән икәнен белә. Кем, Аллаһты онотоп, зекерҙә йөрөмәһә, намаҙ ҡылмаһа, уҡынмаһа, таҙарынмаһа, уның юлдашы ен-шайтан була. Шайтандар кешеләргә эйәләшә, төрлө һағышлы, күңелһеҙ уйҙар уйлатып, төшөнкөлөккә бирелдереп, күңелдәрен бутауын дауам итә – ҡаты хәсрәткә һала. Тәрән ҡайғы ҙурыраҡ уңышһыҙлыҡтарға батыра. Был хәл, кеше иманын юғалтып, көфөргә әйләнгәнсе йәки үҙ-үҙенә ҡул һалғансы дауам итергә мөмкин. Ә әгәр кеше Аллаһты иҫенә төшөрһә, зекер ҡыла башлаһа, шайтандар ҡаса. Динде яҡшы аңлаған мосолмандар бер ваҡытта ла күңел төшөнкөлөгөнә бирелмәй, сөнки Аллаһ уларҙы һәр саҡ күргәнен, ярҙам иткәнен һәм һис ҡасан ярҙамынан ташламаясағын белә. Ә Аллаһтан йыраҡ бәндәләр был донъя менән генә йәшәй, һис кәрәкмәгән ваҡ мәшәҡәттәр менән баштарын бутап, ваҡыттарын заяға уҙғара. Күп нәмәне исраф итеп, хата эшләйҙәр, артығы менән үҙҙәренә зыян ҡылалар һәм шул сәбәпле рухи бушлыҡҡа тәгәрәйҙәр. Ҡылған ғәмәлдәренә йәндәре, рухтары үҙ-үҙҙәренә риза булмай өҙгөләнә башлай. Кемдер имтихан бирә алмаған, бурысҡа батҡан, кемдер ниндәйҙер гонаһ ҡылған һәм быны кемгәлер әйтергә ояла һәм күңелендә ғазап кисерә. Әммә шуны белеү мөһим: был донъяла Аллаһ ғәфү итмәҫлек гонаһ юҡ, ширктән, йәғни Аллаһҡа тиңдәш килтереүҙән башҡа. Был хаҡта «Әз-Зүмәр» сүрәһендә: «Әйт: «Эй, Минең үҙҙәренә үҙҙәре зыян килтергән ҡолдарым! Алланың рәхмәтенән өмөт өҙмәгеҙ! Ысынлап та, Аллаһ гонаһтарҙың барыһын да ғәфү итә! Ул ярлыҡаусы һәм рәхимле бит! » (39:53) – тиелгән. Тормош булғас, төрлө хәлдәр була, яҙмышта осраған ҡыйынлыҡтар – улар һынау ғына. Ерҙәге был ғүмер фани, йәғни ваҡытлыса, ҡыҫҡа ғына. Барыһы ла үтә, ауырлыҡ артынан һәр ваҡыт еңеллек килә. «Әл-Инширах» («Ярып асыу») сүрәһендә: «Ауырлыҡтан һуң, ысынлап та, еңеллек бит, ысынлап та, ауырлыҡтан һуң еңеллек бит! » (94: 5-6) – тиелгән. Әгәр кемдер ауырыһа, ҡайғы-хәсрәт күрһә, әммә сабыр булһа, бының өсөн Аллаһ Тәғәлә уның гонаһтарын ғәфү итә, әжер-сауаптарын яҙа. Кешегә бер ваҡытта ла өмөтһөҙлөккә бирелергә ярамай. Тәү сиратта үҙеңде бар ҡылған Аллаһыңа, исламға ҡайтыу зарур. Аллаһты зекер итеп кенә күңел тыныслыҡ таба. Ауыр саҡта Раббыңа мөрәжәғәт итергә кәрәк. Унан ғына ярҙам, еңеллек һорау лазым. Аллаһ рәхимле, мәрхәмәтле һәм һис шикһеҙ һәр изге йәнгә ярҙам итә! Әлбиттә, шайтандар баҫып алһа, баш эшләмәй, аң томаланған саҡта кеше яҡшылап фекерләй алмай. Ошо хәлдән ҡотолор өсөн, тәһәрәт, ғөсөл алыу, «Әлхәмдүлилләһ», «Әстәғфируллаһ», «Лә иләһә иллаллаһ» тип ҡыҫҡа зекерҙәрҙе әйтеп, Ҡөрьән уҡыу, намаҙ ҡылыу мөһим.  Шулай уҡ Раббыбыҙ биргән сикһеҙ ниғмәттәрҙе иҫкә алып, Аллаһҡа шөкөр итеү һәм гел яҡшы уйҙа йөрөү йәнгә тыныслыҡ бирер, уңышҡа юлды асыр. Бер хәҙистә пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт саллаллаһу ғәләйһис-сәләмдән риүәйәт ителгән: «Белегеҙ! Еңеү сабырлыҡтан һуң килә, еңеллек – ауырлыҡтан һуң! » Фәнирә ҒАЙСИНА.",Төшөнкөлөк касафаты,0,analytics,Дин,2922,https://bashkizi.ru/articles/alla-b-r-k-te/2025-01-03/t-sh-nk-l-k-kasafaty-4071568,2025-01-03T12:10:00+00:00
"Ниндәй булған ул, Бөйөк Ватан һуғышы? Еңеү көнө айҡанлы 234-се балалар баҡсаһы кескәйҙәренә ошо темаға әңгәмә үткәрҙек.",Балаларға – һуғыш хаҡында,0,analytics,Еңеү,119,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-05-13/balalar-a-u-ysh-ha-ynda-4232327,2025-05-13T11:15:35+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАрхеологлар тарихи ирлектә шәхси хуалыклар булу сәбәпле казу эшләре өчен буш урын табуның кыенлашуын белдергән. Сарытау шәһәре янында урнашкан Алтын Урда шәһәре Үкәк ирлегендә археологлар гасырга караган һәйкәлләргә тап булган. Бу хакта Татарстан фәннәр академиясенең Археология институтыхәбәр итә. Археологлар Үкәк шәһәрчеген һәм аның тирәсендәге ""Хмелевское-1"" авыл ирлеген өйрәнүне дәвам иткән. Казу эшләре барышында яндырылган кирпеч ватыкларыннан ясалган калдыклар табылган. Ике объект та коңгырт һәм яшелрәк төстәге кирпечтән ясалган корылманың дивары өлеше булып чыккан. Өченче корылма — кирпеч бина дивары. Ул заманча чүп чокырлары аркасында имерелгән диелә. Диварның аскы өлешенең киңлеге — 1 метр. Дивар үзе 4-5 кирпеч биеклектә сакланган. Корылма гасырга карый. Моннан тыш, күпсанлы табылдыклар — керамик савытлар ватыклары, хайван сөякләре, елларда сугылган бакыр һәм көмеш тәңкәләр табылган. Казу эшләрендә 150 данә тәңкәгә юлыкканнар. ""Хмелевское-1"" авыл ирлегендә исә, 11 хуалык чокыры һәм бер тандыр табылган. Шулай ук алар арасында шахмат фигурасы (әяүле - пешка) һәм уен шашкасы бар. Бу мөгездән ясалган әйберләрнең бу ирлектә ясалган булуы ихтимал, ди белгечләр. Чөнки казу эшләре вакытында сөяк эшкәртү эзләрен ачыклаганнар. Казу эшләре Археология институты белгечләре һәм Сарытау шәһәрендәге ""Минем тарих"" тарихи парк"" оешмасы ярдәме белән алып барылган. Шул ук вакытта археологлар тарихи ирлектә шәхси хуалыкларның күп урнашуын, шуңа күрә казу эшләре өчен төзелешләрдән буш урын табу кыен булуын әйткән. Шулай да шәхси хуалыкның берсендә заманча биналар калдыкларын сүтеп, казу эшләрен оештыра алганнар. Быел Татарстан бюджеттан Үкәк шәһәрчегенөйрәнү өчен 6,7 млн сумбүлеп бирде. Бу акчалар өч елга исәпләнгән, ел саен 2,2 млн сум тотылачак. Соңгы елларда да Татарстан галимнәре Үкәкне өйрәнүләрен дәвам итте, әмма урыс галимнәре Сарытауның татар тамырлы шәһәр булуынтанырга теләми. Моңа кадәр тарихчы Фрид Рәшитов Үкәкнең торышы мактанырлык түгел дип Азатлыккасөйләгән иде. Аның сүзләренчә, Сарытауда фәнни даирә янында йөрүче кайбер кешеләр Үкәкнең абруен төшерергә тырыша. Алар шәһәр безнеке түгел, бу ят халыкныкы диләр, икенчеләре Үкәкне кабул итә, ләкин урыслар зур роль уйнаган дип бара. Үкәк — урта гасырдагы (— гасырлар) Алтын Урда шәһәре. Хәзерге Сарытау шәһәре янәшәсендә, Увековка елгасы тамагында урнашкан булган, гасыр башында мөһим сәүдә һәм сәясәт үзәге. Үкәктә акча сугу йорты булуы мәгълүм. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Сарытаудагы Үкәк шәһәрчегендә Алтын Урда чорыннан өч һәйкәл табылган,1,news,Яңылыҡтар,2589,https://www.azatliq.org/a/saritaudagi-ukak-shaharchegenda-altin-urda-chorinnan-och-haykal-tabilgan/33056622.html,2024-07-30T17:28:33+03:00
"Минең атай илде һаҡлай «Илде һаҡлау –ир-аттың Иң ҙур изге бурысы. Илде һаҡлай барса халыҡ – Башҡорт, татар, урыҫы», – Яуға киткән саҡта былтыр Шулай тине атайым. «Әсәйеңә терәк бул һин! » – Был һүҙен онотмайым. Минең атай илде һаҡлай, Ә мин өйҙө һаҡлайым. – Мин булғанда, әсәй, ҡурҡма, Атай һүҙен аҡлармын! Селтәр үрә әсәйҙәр Күмәкләшеп йыйылышып, Әсәйҙәр үрә селтәр. Уны үреү өсөн кәрәк Көрән таҫмалар, ептәр. Яу ҡырында дрондарҙан Танкыларҙы ул һаҡлай. Һалдаттарға – ныҡлы ышыҡ, Тип аңлатты бер апай. Күп булһын селтәрҙәр, тип Беҙ ҙә килдек ярҙамға. Яугир ағайҙарға хатта Онотманыҡ яҙырға. Селтәр үрә күп әсәйҙәр, Юҡ шул эштең еңеле. Күҙ нурҙары төшкән селтәр Яҡынайтһын еңеүҙе! Беҙ – шайморатовсылар! (йыр) «Башҡорттар китте һуғышҡа, Оҙатып ҡалды күк Урал. Ат уйнатып алдан бара Шайморатов генерал…» Ошо йырҙы йырлап-еңеп Ҡайтҡан ата-бабалар. Батыр хаҡындағы йырҙы Йырлай хәҙер балалар. Ҡушымта: Беҙ – йәш шайморатовсылар, Беҙ – йәш шайморатовсылар! Беҙ – терәге ил – Ватандың, Беҙ – ҡалҡаны, һай, Ватандың! Йөрәктәр(е)беҙ дөп-дөп тибә, Тояғылай аттарҙың. Беҙ торғанда ил һағында Эҙе булмаҫ яттарҙың! Ҡушымта. Илебеҙҙе, еребеҙҙе Дошмандарға бирмәбеҙ! Ныҡлы булһын илем – Рәсәй, Башҡортостан – тирмәбеҙ! Ҡушымта. Ирек ағай – ирекмән Минең Ирек ағайымды, Ирекмән, тиҙәр күптәр. Нимә була ул ирекмән? Белгең киләме күптән? –Ирекмән – ул ололарға Ярҙам итеүсе кеше. Илгә терәк кешеләрҙең Һанап бөткөһөҙ эше. Йөрәк ҡуша бындай эшкә, Һөйәлгә тулыр усың, – Тиеп миңә Ирек ағай Аңлатты үҙ бурысын. Мин дә үҫкәс, уның һымаҡ, Буласаҡмын ирекмән. Мәшәҡәте күп булһа ла, Ауырлыҡҡа бирешмәм. Мин – Илһөйәр Мин тыуғас та исемемде Илһөйәр тип ҡушҡандар. Әсәй-атай, өләсәйҙәр Ҡосағына ҡыҫҡандар. – Илһөйәр ҙә, тәүфиҡлы ла Булып үҫһен ҡыҙыбыҙ, – Тигән ике олатай ҙа, – Булһын кескәй ҡуҙыбыҙ. Бик бәхетле мин өйөмдә, Барыһы ла һөйәләр. Ныҡ яратам мин илемде, Исемем бит – Илһөйәр! Армияға барырбыҙ Хәрби хеҙмәт етте, тиеп, Китә бик күп ағайҙар. Сыныҡмаған кешеләрҙе Армияға алмайҙар. Шуға күрә дуҫтар менән Сынығабыҙ туҡтауһыҙ: Тәкмәс атып йүгерәбеҙ Һәм атабыҙ уҡтан беҙ. Турникта ла күтәрелеп, Ярышабыҙ күмәкләп. Тиргә батып бөткәс инде Ҡойонабыҙ күнәкләп. Ә ҙурайғас, автоматтан Өйрәнербеҙ атырға. Шунан инде күп тә ҡалмай Армияға барырға. Алып ҡайт Еңеүҙе (йыр) Ҡояш гелән балҡып тормай, Болот ҡаплай ҡай сағын. Сыҡсы йәһәт, Ҡояш апай, Һағындырҙы ҡосағың! Ҡушымта: Эй, ҡояшҡай, Еңеүҙе Алып ҡайт бер иртәлә. Шатлыҡ нурҙарын һибеп, Беҙҙе наҙла, иркәлә! Ерҙең йөҙөн һис тә, тимен, Ҡапламаһын болоттар. Булмағанға донъя имен, Сәскәләр ҙә бойоҡтар. Ҡушымта. Таралһындар бар болоттар, Ҡояшҡай, торсо балҡып. Һуғыш тигән ҡан ҡойоштар Сыҡмаһын бүтән ҡалҡып!",Нияз Сәлимов шиғырҙары,0,analytics,Еңеү,2637,https://yanshishma.com/news/pobeda-80/2025-09-05/niyaz-s-limov-shi-yr-ary-4375109,2025-09-05T14:25:00+00:00
"Ул 1943 йылда фронтҡа китә, Донбассты азат итеүҙә ҡатнаша. Еңеү көнөн Чехословакияла ҡаршылай, һуңынан Японияға ҡаршы һуғыша. Ҡыйыулығы һәм батырлығы өсөн  2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены, «Хәрби хеҙмәттәре өсөн», «Германияны еңгән өсөн», «Японияны еңгән өсөн» миҙалдары һәм башҡа наградалар менән бүләкләнә. Һуғыштан һуң уның тормошо мәғариф менән тығыҙ бәйле була — 1962 йылда ""Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы"" исеменә лайыҡ була. Китаптар – уның биографияһының айырым бүлеге. Николай Фомин бер нисә әҫәр, шул иҫәптән һуғыш тураһында хәтирәләр яҙған. «Марш-бросок с запада на восток» тигән китабында ул Европалағы һуғыштың һуңғы көндәрен һәм Алыҫ Көнсығыштағы ваҡиғаларҙы һөйләй. Ветеранды тыуған көнө менән тәбрикләп, һаулыҡ, ижади уңыштар һәм именлек теләйбеҙ!",Өфөлә йәшәүсе ветеран тыуған көнөн билдәләне,1,news,Яңылыҡтар,772,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-06/f-l-y-sh-se-veteran-tyu-an-k-n-n-bild-l-ne-4529600,2026-01-06T01:58:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрТатарстанда һәм Башкортстанда ылылык торбалары шактый искергән һәм алар шартлап ярылырга мөмкин. Бу хакта ""Говорит не Москва"" -каналыязды. Әйтик, Башкортстанда кайбер инженер челтәрләре 100 процент диярлек тузган, дип белдергән Башкортстанның элекке түрәсе Диләрә Гундорова. Бу хакта ул ""Пруфы""гасөйләгән. ылылык торбасы шартлап Подольскида 173 күпкатлы йорт ылысыз калган кебек, бу хәл Башкортстан һәм Уфада да кабатланырга мөмкин дип саный ул. Гундорова фикеренчә, вазгыятьне начарайткан әйбер шул: иске микрорайоннарда яңа йортлар төзиләр һәм болай да тузган торбаларга йөкләнеш тагын да ныграк арта. Шундый ук проблем Татарстанда да бар, дип кисәтә""Татэнерго"" ширкәте баш мөдире Рәүзил Хаиев. Аның әйтүенчә, республикада ылылык челтәренең 60 проценты тузган. 2023 елда бөтен торбаларның 2 процентын гына алыштыра алганнар. Татарстанда ел саен уртача 500 каза чыга. Су чыгару системнары 70 проценттан артыккатузган. ""Без эшли алырдай бердәнбер әйбер - каза хезмәтләрен тәүлек буе югары әзерлек хәлендә тоту"", дип белдергән Хаиев. Элегрәк "". Реалии"" да Идел буе төбәкләрендә торак-коммуналь хуалык системнарының тузуы турында язган иде. Украинага каршы сугыш алып баруга тотылган акчаларга бөтен илдә шушы системнарны төзәтеп чыгып булыр иде, дип искәрттебасма. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстан һәм Башкортстанда ылылык челтәрендә казалар чыгу куркынычы турында кисәтәләр,1,news,Яңылыҡтар,1385,https://www.azatliq.org/a/32770295.html,2024-01-11T13:03:12+00:00
"Премьера песни, посвященной Международной книжной ярмарке «Китап-байрам» прозвучала на торжественном мероприятии к 105-летию Башкирского издательства «Китап» имени Зайнаб Биишевой.","Премьера песни, посвященной Международной книжной ярмарке «Китап-байрам»",1,news,Яңылыҡтар,180,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-25/premiera-pesni-posvyaschennoy-mezhdunarodnoy-knizhnoy-yarmarke-kitap-bayram-3784325,2024-05-25T22:45:47+00:00
"Иллюстратив фотоАннексияләнгән Кырым мәктәпләрендә һөүмнән яшеренү урыннарын укучыларның әти-әниләре хисабына иһазландыралар. Бу хакта ""Крым"" хокук яклау оешмасының идарә рәисе Алексей Тильненкохәбәр итте. ""Кырым мәктәпләрендә ата-аналар ыелышларында алардан био-бәдрәфләр, кулерлар һәм аптечкалар сатып алу өчен акча тапшыруларын сорыйлар"", ди Тильненко. Крым. Реалии басмасы язуынча, ярымутрауда мәктәпләрдә генә түгел, сәүдә үзәкләрендә, зур кибетләрдә, әмәгать урыннарында да яшеренү урыннарын әзерлиләр. Кырымда террорчылык куркынычы ""сары"" дәрәәдә (югары)дип бәяләнә, бу тәртип 22 ноябрьгә кадәр гамәлдә кала. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Кырым мәктәпләрендә һөүмнән яшеренү урыннарын укучыларның ата-аналары хисабына иһазландыралар,1,news,Яңылыҡтар,713,https://www.azatliq.org/a/32133138.html,2022-11-16T08:14:33+00:00
"Порошенко Мостафа әмилевне котлый""Мин ышанам - без Кырымга кайтырбыз. Без бергә булганда без иңәчәкбез. Без корылтай һәм мәлесне таркатуга юл бирмәячәкбез. Оккупант каян килгән булса, шунда да кайтыр. Беркемдә дә Кырым кемнеке булганында шик булмасын. Мин Мостафа әмилевнең БМО оешмасы мөнбәреннән ясаган чыгышын нинди алкышлар белән каршылаганнарын күреп горурлык хисләре кичердем. Мостафа әмилев - кырымтатар халкының символы, ирек символы, ул - Украина символы. Аны 75 яшь тулу уңаеннан Украинаның Ирек ордены белән бүләклим"", диде Украина президенты Петр Порошенко Киев шәһәр идарәсе залында үткән чарада. Мостафа әмилев сүз алып: ""Мин каһарман түгел, мин үз принципларым белән яшәдем. Эшләгәннәрем хакында сөйләрләр, хаталарым хакында да сүз булыр. Мин гомер буе милли хәрәкәттә булдым. Мин шаярып бер телеканалда болай дип сөйләгән идем: ""Кырым азат ителмичә үләргә ярамый. Үлгәннәр дезертир булыр. Мин дезертир булмам дип уйлыйм. Мин Кырым азат булганын күрермен дип өмет итәм"", диде. Котлаучылар арасында Киев шәһәр администрациясе башлыгы Виталий Кличко, Төркиянең кырымтатар диаспорасы вәкилләре, Украина Югары Радасының рәис урынбасары Ирина Геращенко, магариф һәм фән министры Лиля Гриневич бар иде. Кырымнан Киевка күчәргә мәбүр булган Таврия университеты ректоры В. Казарин Мостафа әмилевкә Таврия университетының мактаулы докторы исеме бирелгәнен игълан итте. Чарада Кырымнан килгән ырчы Айсель Балич, Киевтан ""Мосафир"" кырымтатар ансамбле, Киевтагы ""Кырым гаиләсе"" балалар ансамбле үз чыгышлары белән әмилевны туган көне белән котладылар.",Порошенко Мостафа әмилевне Ирек ордены белән бүләкләде,1,news,Яңылыҡтар,1554,https://www.azatliq.org/a/29598710.html,2018-11-13T17:58:05+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКанунга ярашлы 16 яше тулмаганнарга көненә биш сәгать кенә эшләргә ярый. -каналы журналистлары Уфадагы Нуреев урамында бара торган Көрәш сарае төзелешендә булып кайткан һәм анда каска кигән балаларның күп булуынахәйран калган. Канал чыгарган видеода ике малай үзләренә 14-15 яшь булуын әйтә, төзелештә 12-14 сәгать эшлибез, ди. Шушы хезмәтләре өчен балаларга ике мең сумлап кына акча бирәләр. ""Болай эш вакыты иртәнге сигездән кичке алтыга кадәр, андый очракта 2250 сум түлиләр. Тик без гел озаграк калабыз. Бүген өч меңләп сум алачакбыз, ә гадәттә 2700 сум эшлибез. Гадәттә иртәнге сигездән кичке сигезгә чаклы"", дип аңлата балаларның берсе. Русия Хезмәт кодексының 92 нче маддәсенә ярашлы, 16 яше тулмаган балалар атнасына 24 сәгать кенә эшли ала. Көненә алар биш сәгатьтән дә артыграк эшләмәскә тиеш. Видеодан аңлашылганча, балалар төзелештә әйбер ташып тора, ыештыра, себерә. Уфадагы Көрәш сараен 31 августтаачарга тиешләр. Башкортстандагы оешмаларга эшчеләр итми. Республиканың Дәүләт ыены депутаты Салават Харасовюгары уку йортлары ""беркемгә кирәкми торган"" белгечләр әзерли, ә оешмаларга эшче куллар кирәк, дип белдерде. Башкортстанның гаилә, хезмәт һәм социаль яклау министры урынбасары Тимур Кәримовта хезмәт базарында югары белемле белгечләр күбрәк, ә республикага эшчеләр кирәк ди. Икътисади фәннәр докторы, Башкортстанның атказанган икътисадчысы Рөстәм Ахуновәйтүенчә, эшчеләргә кытлык тудырган төп сәбәпләр – Башкортстан ирләренең ""өлешчә"" мобилизация кысаларында һәм ""ихтыяри"" батальоннар белән Украинадагы сугышка китүе, башкортстаннарның чит илләргә һәм башка төбәкләргә күченүе һәм демографик вазгыять. Аның әйтүенчә эшләрдәй кешеләр санының кимүе һәм ""моңарчы күрелмәгәнчә эшсезлекнең кимүе"" – хезмәт базарындагы киеренкелек турында сөйли. Яшьләрнең мәшгульлегенә ярдәм итү турындагы яңа төбәк програмы өлгесеннән күренгәнчә, 14-18 яшьлек үсмерләргә эшкә урнашуны иңеләйтәчәкләр һәм укудан тыш буш вакытларында заводларда эшләргәрөхсәт итәчәкләр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Медиа: Уфадагы Көрәш сарае төзелешендә балигъ булмаганнарны 12 шәр сәгать эшләтәләр,1,news,Яңылыҡтар,2123,https://www.azatliq.org/a/media-ufadagi-korash-sarae-tozeleshenda-balig-bulmagannarni-12shar-sagat-eshlatalar/33097822.html,2024-08-29T11:22:08+03:00
"Ҡариҙел районында яңы ФАП төҙөлә. миллипроект нацпроект национальныепроекты Башкортостан Ҡариҙел районының Сөләймән ауылында яңы модулле фельдшер-акушер пунктын монтажлау эштәре бара. Бина һалынған, әле унда коммуникациялар үткәрәләр, тип хәбәр итә БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәте. Быйылғы йылдан ФАП-тар Оҙон һәм әүҙем тормош милли проектының Һаулыҡ һаҡлауҙың беренсел звеноһын яңыртыу программаһы буйынса һалына. Яңы бина заманса талаптарға һәм стандарттарға яуап бирә, барлыҡ кәрәкле ҡорамалдар менән йыһазландырыла. – ФАП-тың асылыуын түҙемһеҙлек менән көтәбеҙ. Ул Сөләймән, Торна ауылдары халҡын хеҙмәтләндерәсәк. Был ауылдарҙа 230-ҙан ашыу кеше йәшәй, – ти фельдшер Фирүзә Ғәлләмова. Ул медицина өлкәһендә 49 йыл эшләгән. 2025 йылдан алып республикала Оҙон һәм әүҙем тормош милли проекты эшләй башланы, ул 2030 йылға ғүмер оҙонлоғон 78 йәшкә тиклем күтәреүгә йүнәлтелгән. Фото һәм сығанаҡ –.",Һаулыҡ – ҙур байлыҡ,0,analytics,Милли проекттар,914,https://bashkizi.ru/news/milli-proekttar/2025-02-05/auly-ur-bayly-4109322,2025-02-05T13:40:00+00:00
"Ул этәргес көс бирә, нимәлер эшләү теләге уята. Шунлыҡтан һары төҫ уратып алған кешеләр туҡтауһыҙ нимәлер эшләргә ынтыла, бер урында ултырып сыҙай алмай. Тап ошо сәбәп арҡаһында  йоҡо бүлмәһен,   дауаханаларҙы  биҙәгәндә һары төҫтө ҡулланырға кәңәш итмәйҙәр. Ул уҡырға, ижад итергә, эшләргә теләк уята,  хәтерҙе яҡшырта. Уны күңел төшөнкөлөгөнә бирелгәндә, кәйеф булмағанда һәм ялҡауҙарҙы ҡыбырҙатып ебәреү өсөн ҡулланалар. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Һары төҫ кешегә нисек тәьҫир итә?,1,news,Яңылыҡтар,601,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-22/ary-t-kesheg-nisek-t-ir-it-4588202,2026-02-22T17:00:00+00:00
"Укытучылар ыены10-11 гыйнвар Башкортстандагы татар укучылары олимпиадасы узды. Ул быел да Уфаның Касыйм Дәүләткилдиев исемендәге сәнгать интернат-гимназиясендә үтте.11 гыйнвар республикадагы татар мәгарифе мәсьәләләренә багышланган сөйләшү узды. Анда Казаннан килгән кунаклар да катнашты. Чараны Дөнья татар конгрессының Башкортстандагы вәкиле Алик Локмановалып барды. Ул сүзен укытучы һөнәренең авырлыклары турында сүз белән башлады. Алик Локманов""Туган телне саклауда сезнең өлешне бәяләп бетерерлек түгел. Без сезгә ышаныч белән карыйбыз. Безне кысалар, ләкин без тыпырчынабыз. Элек олимпиада татар укучылары арасында гына уза иде. Менә инде икенче ел безне башка милләтләр белән кушып куйдылар. Узган елның сентябрендә Милли-мәдәни мохтарият татар мәгарифенә багышлап оештырган киңәшмәдә мин бу хакта үз күтәргән идем. Мәгариф министры урынбасары вәгъдә дә биргән иде. Ә вәгъдә – иман, диләр. Хәзер татар телен укыту сәгатьләрен бик киметтеләр. Бәлки тирәнтен грамматика укып утыруга караганда, сөйләм телен өйрәнергәдер? Бәлки сыйфат-фигыльләрне өйрәнгәнче сөйләшү дәресләре уздырыргадыр"", дигән сорау куйды Локманов. Дөнья татар конгрессы рәисе урынбасары Марс Тукаевчыгышын моңа ризасызлык белдерүдән башлады: Марс Тукаев""Татар әдәбиятын елгага тиңләсәк, Башкортстан иатчыларының аны тулыландыручы зур инеш булуына берәү дә шикләнми. Ләкин, кызганыч, бу инеш саега. Мәктәпләрдә туган тел укыту сөйләмгә генә калса, әдәбиятның киләчәге булмаячак. Сөйләмгә генә калса, татарча кем иат итәр, кем аны укыр? Бәлки бу Кемерово, Томск өлкәләрендә үзен аклыйдыр, ләкин миллионлаган татар яшәгән республика өчен мескенлек булыр иде. Без көрәшергә, үз сүзебезне әйтергә тиеш"", диде Тукаев. Ул укытучыларны Дөнья татар конгрессының оешу тарихы, эшчәнлеге белән дә таныштырды. Татарча диктант язуда Башкортстанның иң сүлпән төбәк булуын билгеләп, моның өчен Уфага, яки район үзәкләренә бару зарурлыгы булмавын, аны һәр авылда, мәктәптә оештырып булуын әйтте. Тукаев укытучыларны курыкмаска, кирәкле китапларны сорап турыдан-туры конгресска мөрәәгать итәргә чакырды. Казаннан килгән икенче кунак, ""Ватаным Татарстан"" газеты журналисты Рәшит Минһада чыгышын сөйләм теленә каршы булуын әйтүдән башлады. Рәшит Минһа""Сөйләм телен укып мәктәп тәмамлаган бала татар белгечлегенә укуын дәвам итә аламы? Юк, билгеле. Бездә югары уку йортларын тәмамлаган журналистлар да татар телен тиешле дәрәәдә белми. Сөйләм теле белән туган телне саклап калып булмый"", диде Минһа. Ул шулай ук татар халкының авылларда күпләп яшәвен билгеләп, ирне милек итеп теркәүне ашыктырырга чакырды. Авыл тарихларын язарга, моның өчен укытучыларга укучылар белән эшләргә, нәсел шәәрәләрен төзәргә кирәклеген әйтте. Югары уку йортын тәмамлаганнан соң бер ел укытуын искә төшереп, укытучылар өчен үз кеше булуы турында да шаяртты. Заһир ХәкимовБашкортстан татарлары конгрессы башкарма комитеты рәисе Заһир Хәкимов: ""Безнең оешманың төп максаты – телне, гореф-гадәтләрне саклау һәм үстерү. Без бу эштә сезгә ярдәм итәргә һәрчак әзер. Белүебезчә, 2020 елда анисәп үткәрелә. Без аны лаеклы каршы алырга тиеш. Әгәр авыллардагы халык үзен татар дип күрсәтә икән, димәк, аны мәбүри укыту мөмкинчелеге калмый. Андый авылларда татар телен туган тел буларак укытып була"", диде. Чыгышлар барышында залдагы укытучылардан китаплар итмәү турында сүзләр дә яңгыраган иде. Аларга авап итеп Заһир Хәкимов -та ""Башкортстан татар укытучылары төркеме""н оештырды. Залда утыручылар шунда ук теркәлә башлады. Чара барышында бу төркемгә кырыкка якын кеше теркәлде. Хәкимов сүзләренчә, укытучылар бу төркемдә аралаша, тәрибә ала, чаралары белән уртаклаша ала. Ул, Марс Тукаевка мөрәәгать итеп, Татарстан мәгариф министрлыгыннан Русия төбәкләре белән эшләүче методистны бу төркемгә керергә әлеп итүен дә сорады. Сөйләшүгә олимпиаданың бәяләмә төркеме рәисе, Башкорт дәүләт педагогия университетының татар теле һәм әдәбияты кафедрасы мөдире Илшат Насиповкушылып, укытучыларга татар теле китапларын нәшер итү проблемнары турында сөйләде. Илшат Насипов""Бөр төрле итеп белем бирү өчен безгә Татарстанда чыккан китаплар белән файдалану иң уңайлысы. Ләкин совет чорында да, аннан соң да бервакытта да Татарстанда чыккан китаплар белән 100 процент тәэмин ителә алмадык. Шуңа күрә чарасызлыктан Башкортстан мәгариф министрлыгы тәкъдиме белән Башкортстан хөкүмәте 1-11 сыйныфларга үзенең татар теле дәреслекләрен әзерләп чыгара иде. Без күпмедер дәрәәдә шул дәреслекләр ярдәмендә бу кытлыкны хәл итә идек. Ләкин барыбер төп дәреслекләр Татарстанныкы булдылар. Аларны сайлау сезнең ихтыярда иде. Федераль дәүләт стандартлары нигезендә Мәскәү дәреслекләрне әзерләүне һәм аларны уку процессына кертүне үз кулына алганнан бирле безнең шул ук дәреслекләргә кытлык башланды. Чөнки безнең Башкортстанда татар теле дәреслекләрен бөтен шартларын китереп Мәскәүнең рөхсәтен алырлык дәрәәдә эшләп бетерерлек матди мөмкинлек юк. Методик көчебез дә юк. Күп кешеләребез эштән китте. Пенсиягә дә киттеләр һәм алар эшләрлек дәрәәдә түгел. Менә шушы кытлыкны белә торып һәм татар әмәгатьчелегенең фикеренә колак салып 2017 елда Башкортстан хөкүмәте тагын карар кабул итте. Без бу карарга ярашлы элекке дәреслекләр нигезендә уку әсбаплары әзерлибез. Шушы элекке дәреслекләр нигезендә уку әсбаплары башлангыч сыйныфлар өчен тулысынча әзер. Монда сүз дәреслекләр түгел, ә әсбаплар турында бара. Без Татарстан дәреслекләренә өстәмә булмаган очракта, нәрсәдер булсын өчен уку әсбабы чыгарабыз. Уку әсбабы өчен әлегә Мәскәү рөхсәте кирәкми. Шуңа күрә 1-4 сыйныфларга безнең дәреслекләр басылып мәктәпләргә барып итте. Быел без 5-9 сыйныфларны планга керттек. 10-11 сыйныфлар өчен әзерләмибез. Иске дәреслекләрне яңартып чыгарабыз. Башкортстан хөкүмәте яңалык кертте. Күпчелек мәктәпләр урыс програмына күчкәнлектән, без хәзер яңа иади төркемнәр төзеп, бүгенге көндә урыс мәктәпләре өчен дәреслекләр әзерләү процессын башладык. 1-9 сыйныфлар өчен. Алар ике ел эчендә мәктәпләргә барып ирешергә тиеш. Ләкин зур авырлыклар бар. Безнең әзерлекле кадрлар юк. Шуңа күрә без укытучы новаторлар арасыннан авторлар эзлибез. Аларның кайберләре монда утыра. Олимпиада күрсәтеп тора, безнең күпчелек мәктәпләр урыс програмына күчте. Анда татар теле сәгатьләре саны аз. Авыл мәктәпләре дә урыс програмына күчте, сез дә күчәсез"", диде Илшат Насипов. Ул нинди програмга күчүне канун нигезендә мәктәп һәм ата-аналар сайлавын искә төшереп ата-аналар белән эшләргә чакырды. Чарада чыгыш ясаучы укытучылар берничә генә булды. Күпчелек зарлар реплика буларак кына яңгырады. Алсу ХәбибуллинаЯңавыл районының Истәк авылы укытучысы Алсу Хәбибуллина: ""Истәк авылы Яңавылга кушылган, урамның бер ягы авыл, бер ягы район үзәге. Мәктәпкә шул төбәктәге укучылар кабул ителә. Шулай булгач, татар авылы булуга карамастан, миграция проблем тудыра. Сыйныфта башкорт, татар, удмурт һәм урыслар бар икән, нинди телдә укытыласы билгеле. Дәреслекләргә килгәндә, без аларны булдырдык, методик әсбаплар булмагач, Чаллыга барып үз акчама алып кайттым. Безгә яңа әдәби-нәфис китаплар итми. Дөрес, татар электрон китапханәсе бай. Ләкин электрон формат бер нәрсә, кәгазьдә басылганы икенче, диде. Чакмагыш районы Яңа Балтач урта мәктәбе укытучысы Зинира Ихсановасүзлекләр юклыкка борчылу белдерде: Зинира ИхсановаБашкорт теле дәресләрендә куллану өчен сүзлекләр күп. Орфографик сүзлек, Аңлатмалы сүзлек, Антонимнар, Синонимнар һәм башка сүзлекләр итәрлек. Ә татар теленнән юк. Дөрес, академик сүзлекләр чыгуы турында ишетеп торабыз. Ләкин мәктәпләр өчен сүзлекләргә бик мохталык кичерәбез. Аеруча Аңлатмалы сүзлеккә ихтыя зур. Чөнки без бик күп дистә еллар элек чыккан сүзлекне файдаланырга мәбүр, диде Ихсанова. Чарада катнашучы берничә укытучы Азатлык хәбәрчесенә, исемнәрен әйтмәүне сорап, китап алу нечкәлекләре хакында сөйләде. Аларга караганда, Русиядә һәр балага 1 мең сум акча бүленә. Бу акча федераль, региональ һәм муниципаль өч өлештән туплана. Региональ өлешкә башкорт теле һәм әдәбияты китаплары кайтаралар. Калган өлеш физика, математика, химия кебек фәннәргә кала. Татар теленә акча калмый. Чара ахырында Башкортстан татар укытучылары төркеме аша бәйләнештә торырга, Казаннан турыдан-туры китаплар кайтартуны айга салырга дигән фикергә килделәр. Олимпиаданы йомгаклау тантанасында олимпиадада көч сынашкан татар укучыларыннан тыш, чуаш мари һәм удмуртлар да катнашты. Иң башта урыс мәктәпләрендә татар телен фән буларак укучылар арасында узган бәйгегә йомгак ясалды. иңүчеләрАннан соң татар мәктәпләрендә укучылар арасындагы иңүчеләр билгеләнде. Иң затлы бүләкләрне татар укучылары алды. Аларны Марс Тукаев тапшырды. Ул 24 укучыга планшетлар бүләк итте. Олимпиадада катнашучы бер татар укучысы да бүләксез калмады, моның өчен Казан кунаклары барлыгы 600 китап алып килгән. Тантаналы чарадан соң Марс Тукаев һәм Заһир Хәкимов чарага килгән Башкортстан мәгариф министры урынбасары Әлфия Галиевадан татар олимпиадасын киләчәктә аерым уздыруны сорады, чөнки татарларны быел да чуаш, мари һәм удмуртлар белән бер сафка куйдылар. Моңа кадәр аерым узган олимпиада быел икенче тапкыр башка милләтләр белән үтте.","""Без көрәшергә, үз сүзебезне әйтергә тиеш""",0,analytics,Башҡортостан,8978,https://www.azatliq.org/a/29705211.html,2019-01-11T20:56:28+00:00
"Дин әһелләре, татар әмәгатьчелеге вәкилләре Иске татар зиратында. Дин әһелләре, татар әмәгатьчелеге, шәкертләр Иске татар зиратындаИльяс иһаншинЗиярәт кылуда катнашучылар","""Иске татар зиратына аерым игътибар кирәк""",0,analytics,Татарстан,170,https://www.azatliq.org/a/24974922.html,2013-05-02T13:21:48+00:00
"Өфөлә Башҡортостандың ветерандар советының элекке рәйесе Марат Муллағәләмов 96-сы йәшендә арабыҙҙан китте. Марат Сабитулы 1930 йылдың 7 ноябрендә Белорет районының Сермән ауылында тыуған. Өфөавиацияинститутынтамамлаған, Өфө моторҙар эшләү заводында инженер-механик булып эшләгән.1962 йылдан партия эшендә була. йылдарҙа – Халыҡ депутаттарының Стәрлетамаҡ ҡала советы рәйесе. йылдарҙа — БАССРМинистрҙар Советы рәйесе урынбаҫары, йылдарҙа – Башнефть производство берекмәһенең генераль директоры урынбаҫары.20 йылға яҡын ул Башҡортостан Республикаһының Һуғыш, хеҙмәт, ҡораллы көстәр һәм хоҡуҡ һаҡлау органдары ветерандарының советын етәкләй. Күпйыллыҡ намыҫлы хеҙмәте һәм ҡаҙаныштары өсөн Салауат Юлаев орденына лайыҡ була, өс Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены, Почет Билдәһе һәм Еңеүгә индергән өлөшө өсөн ордендары, күп һанлы миҙалдар менән бүләкләнә. Хушлашыу 28 ғинуарҙа иртәнге сәғәт 10-да Өфөлә, Сәскә урамы, 23 адресы буйынса уҙа, 15:00 сәғәттән Белорет районының Сермән ауылында, Калинин урамы, 25 (Сермән ауыл күп функциялы клубында). Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Марат Муллағәләмов арабыҙҙан китте,0,analytics,Башҡортостан,1142,https://bashgazet.ru/articles/bash-ort-donya-y/2026-01-27/marat-mulla-l-mov-araby-an-kitte-4552589,2026-01-27T18:15:00+00:00
"Казан белән Мәскәү арасында тиз йөрешле тимер юл салу тирәсендә әлегәчә сораулар күп. Бу – зур акча таләп итә торган эш. Икътисади кризис вакытында бу аеруча катлаулы мәсьәләгә әйләнә. Аның проектын ясау да коточкыч зур акча таләп итә. Бу тимер юл кирәкме дигән шикләр арта гына. Аның Казан тирәсендәге урманнарны кисеп узуы да күп сораулар тудыра. Проблем артыннан яңа мәсьәлә туганда Казанны Мәскәү түгел, Уфа белән тимер юл ярдәмендә тоташтыру дөресрәк һәм отышлырак булмасмы дигән сорау килеп баса. Казан–Түбән Новгород–Мәскәү тиз йөрешле тимер юлын салуның файдасыннан зыяны күбрәк. Беренчедән, Мәскәү ягыннан салынырга тиешле тимер юл урманны кистереп узачак. Һәрхәлдә түрәләр шушы вариантны гына күрә, шуңа басым ясый. Димәк, урманның зур-зур мәйданнары юкка чыгачак дигән сүз. Ә Татарстан урман күплеге белән мактана алмый. Казан халкы болай да тузанлы һава сулый, якын тирәдәге урман тимер юл хакына киселсә, башкалада экологик проблемнар тагын да артачак. Бу урман Казан өчен бик мөһим һәм кадерле. Бусы – бер. Икенче проблем шулай ук катлаулы мәсьәләне китереп тудырачак. Тиз йөрешле тимер юл салынса, Казанга күрше төбәкләрдән урта куллы һөнәр ияләре агымы артачак, ә Казанның сәләтле, акыллы кешеләре Мәскәү, Петербур юлын таптаячак. Ә безгә профессионал кадрлар үзебезгә дә кирәк. Моның базар икътисадына үзгәреш кертүен, хезмәт хакларының аска тәгәрәвен көт тә тор. Тагын бер мөһим аспектны искә төшерәсебез килә – читтән Казанга агылучылар татар милләтеннән булырмы? Бик шикле. Татар мәдәниятеннән ерак булучылар саны артса, республикада баланс югалачак дигән сүз. Бу очракта Татарстанга Чабаксар яки Түбән Новгородтан түгел, Уфа кешеләрнең килүе хәерлерәк. Уфа–Казан тимер юлы ике республиканы берләштерер иде, бу чын-чынлап тугандаш төбәкнең берләшмәсе булачак. Моның тагын бер отышлы ягы бар. Татарстан Уфага тимер юл салса, Ефәк юл транспорт коридорына якынаячак. Бу Казакъстан, Кытай базарына юллар ачыла дигән сүз. Оренбур якынаячак, димәк Татарстан ул яклардагы татарлар белән элемтәләрне тагын да ныгытачак. Кызганычка, Уфа, Оренбур татарлары игътибардан читтә кала. Ә чынында Урал төбәге – тарихи татар мөселман мәдәнияте үзәге. Казакъстан белән Татарстан арасында туры тимер юл булса, ике якны да икътисади, мәдәни епләр белән берләштерәчәк. Русиянең империя түгел, ә Конституция нигезендә федератив дәүләт икәнен исәпкә алсак, Казан–Мәскәү тимер юлы түгел, ә Уфага, аннары Казакъстанга салынган тимер юл күпкә кулайрак. Мантыйк нигездә фикерләсәк, шулай. Бу – Русиядә яратып сөйләнгән евразиячелек юлы. Бу – төбәкләр өчен яңа икътисади мөмкинлекләр. Мәскәүгә кадәр һәм Мәскәү өчен тимер юл транспорт инфраструктурасын үстерүгә басым ясау – үзәкләштерү сәясетенең дәвамы. Кирәкме бу? Бу хәтта Мәскәүнең үзенә дә зур минус. Болай да анда агым зур, тагын да халык артса, ул тынчыгачак. ""Москва не резиновая"" дип әйтәләр икән, тиз йөрешле тимер юлы проекты да кирәкми булып чыга. Татарстан әмәгатьчелеге бүген автомобильгә бик нык бәйле. Бу альтернатива булмаганга шулай. Кешеләр ни өчен машина ала? Татарстанның ерак районнарына автомобильсез барып итү мөмкин түгел. Гомумән, тимер юл челтәре Татарстанның социаль-икътисади үсешенә туры килми. Казанны башка шәһәрләр белән чагыштырганда, мәсәлән, Самар белән, тимер юллар кисешкән урын дип санап булмый. Татарстан башкаласы бары тик Мәскәү белән Екатеринбур арасындагы станция ролен үти. Самардан берьюлы иде юнәлешкә тимер юл салынган, ә Уфадан биш юнәлешкә тимер юллары сузыла. Казанга Мәскәүгә генә түгел, башка якка да юл салу турында уйларга вакыт. Айрат Фәйзрахманов Казан, ""Ауропалы Татарстан""блогы""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра","Уфа-Казан арасы: тимер юл юк, ничек барасы?",0,analytics,Комментарийҙар,3649,https://www.azatliq.org/a/28575353.html,2017-06-26T15:01:19+00:00
"Росстат итәкчесе урынбасары Павел Смеловхалык санын алучыларның компетентлыгында шиге булган һәркемгә Русия күләм анисәптә Дәүләт хезмәтләре порталына кереп катнашырга киңәш иткән. Бу хакта ул матбугат очрашуында Башкортстанда яшәүче татарларның исәбен алуга кагылышлы сорауга авап итеп белдергән. ""Әгәр халык санын алучы хата ибәрергә мөмкин дип курыксагыз, мин Дәүләт хезмәтләре порталына үзегезгә кереп, хатасыз итеп үзегезнең һәм гаилә әгъзаларыгызның анисәп кәгазьләрен тутырырга киңәш итәм"" дигән Смелов. Бу хакта Татарстан мәгълүмат чаралары яза. Шулай ук Смелов ""кеше турындагы мәгълүматлар Росстаттан башка бер ирдә дә булмаячагына"" ышандырган. анисәп алдыннан Башкортстанның күпчелек татарлар яшәүче районнарында административ көчләр кулланып башкорт телен, тарихын, гореф-гадәтләрен пропагандалау активлашты. Әлеге районнарда башкорт кибәләре исемнәре язлыган стелаларкуелды, кайбер татар артистларын районнаргакертмәделәр, ыру һәм кабилә ыеннары, шәәрә бәйрәмнәре уздырыла. Русиядә анисәп 15 октябрьдә башланды һәм 14 ноябрьдә тәмамлана. Бу чараны оештыручы Росстат белдерүенчә, беренче нәтиәләр 2022 елның гыйнварында игълан ителәчәк. Аннан соң акрынлап башка мәгълүмат өстәлә барачак. Милләтләр турында мәгълүмат 2022 елның октябрендә көтелә. анисәп анкеталарында кешеләр үзләре теләгән милләт вәкиле булып языла ала. Бу анисәптә беренче мәртәбә бер кешегә берничә милләтне күрсәтергә мөмкин.2021 елгы анисәп нәтиәләре нигезендә төбәкләр һәм аерым торак пунктлар турында демографик, социаль һәм икътисади белешмәләр, шулай ук илнең төрле төбәкләрендә яшәүчеләрнең тормыш шартлары турындагы мәгълүмат ыелып гомумиләштереләчәк. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Росстат вәкиле Башкортстан татарларына анисәптә интернет аша катнашырга киңәш итте,1,news,Яңылыҡтар,1884,https://www.azatliq.org/a/31524426.html,2021-10-22T10:58:49+00:00
"Республикала Игелекле яҙҙырыу (Добрая подписка) акцияһы бара. Ул 2022 йылда, Өфөлә беренсе тапҡыр Китап-байрам фестивале үткәндә, старт алды. Акцияны иң тәүгеләрҙән булып башлап, Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров менән Рәсәй Федерацияһы Президенты ярҙамсыһы Владимир Мединский махсус хәрби операция бурыстарын үтәүсе ике яугирҙең Архангель һәм Дүртөйлө райондарында йәшәүсе ғаиләләренә район гәзиттәренә яҙҙырыу тураһындағы квитанция бүләк иткән иде. Акцияға тәүге айҙа уҡ меңдән ашыу кеше ҡушылды. Хәҙер инде был хәрәкәт Башҡортостандың төрлө төбәктәрендә йәшәүсе биш меңдән артыҡ кешене берләштерә. Республика Башкортостан Нәшриәт йорто ойоштороп үткәргән әлеге акция төбәктә иғлан ителгән Махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға һәм уларның ғаилә ағҙаларына ярҙам итеү йылында ла дауам итә. Унда ҡатнашыусылар хәрбиләр ғаиләләрен гәзит-журналдарға яҙҙырып ҡына ҡалмай, уларға хуплау, рәхмәт һүҙҙәрен һәм ихлас теләктәрен дә белдерә. Был игелекле эштән беҙҙең саҡмағоштар ҙа ситтә ҡалмай. Быға ҡәҙәр үткән гәзит-журналдарға яҙылыу кампаниялары ваҡытында яугир яҡташтар ғаиләләрен район гәзитенә яҙҙырып, квитанциялар бүләк иткән шәфҡәтле яҡташтар булды. Уҙған шәмбелә районыбыҙҙың Тайнаш ауылы Һабан туйында ошонда йәшәүсе өлгөлө ғаиләләрҙең береһе – Бәҙертдиновтар әлеге акцияға ҡушылып, яҡташтары – Иҫке Балаҡ ауылынан махсус операция бурыстарын үтәргә киткән яугирҙең ғүмер юлдашы Гөлнара Ғалимоваға район гәзитенә яҙылыу тураһындағы квитанцияны тултырып бүләк итергә булды. Гөлнара Ғәрәби ҡыҙы – Тайнаш ауыл биләмәһендә яҡташ яугирҙәр өсөн гуманитар ярҙам йыйыуҙы ойоштороуҙа иң актив ҡатнашҡан райондаштарҙың береһе. Урындағы Герой ауыл хужалығы кооперативында яуаплы хеҙмәттәр башҡарған Рәфис Рәшит улы менән өс тиҫтә йылға яҡын мәктәптә балаларға белем һәм тәрбиә биргән Гүзәлия Әҙһәр ҡыҙы, уларҙың улдары Риғәт һәм килендәре Таңһылыу яугир яҡташтары ғаиләһенә изге теләктәр еткерҙеләр һәм бөтә райондаш хәрбиҙәрҙең мөмкин ҡәҙәр тиҙрәк еңеү менән әйләнеп ҡайтыуҙарын теләнеләр. (Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, һабантуйҙа Гөлнара Ғәрәби ҡыҙын шәхсән осрата алманыҡ, Бәҙертдиновтар квитанцияның әбүнәсе өлөшөн шәхсән үҙенә, ә беҙ почта бүлексәһенә тапшырасаҡбыҙ). Июль айынан яугир йортона райондың Игенсе гәзите килә башлай. Игелекле яҙҙырыу – ул ябай акция ғына түгел, ә ысын мәғнәһендә республикала йәшәүселәрҙең, райондаштарҙың берҙәм яуаплылыҡ тойоу һәм берләшеү билдәһе дә. Яҡташ яугирҙәребеҙгә, уларның ғаиләләренә ихлас рәхмәтле булыуҙарын белдереп, райондаштарҙы ошо акцияға ҡушылырға саҡырабыҙ.",Яугир ғаиләһенә хәстәрлек менән,0,analytics,Махсус хәрби операция,2499,https://shonkar.com/news/care/2025-06-08/yaugir-gail-en-h-t-rlek-men-n-4269458,2025-06-08T18:37:00+00:00
"Документҡа ярашлы, төбәк Хөкүмәтенә байрамды йыл һайын үткәреү менән бәйле саралар планын әҙерләргә кәрәк. Башҡортостандың ҡала һәм район хакимиәттәренә милли бейеүҙәрҙе популярлаштырыуға йүнәлтелгән саралар үткәрергә тәҡдим ителде. Фото. О. Вильданова",Радий Хәбиров 21 октябрҙә Милли бейеү көнө тураһында указға ҡул ҡуйҙы,1,news,Яңылыҡтар,252,https://bashkizi.ru/articles/novosti/2025-10-12/radiy-h-birov-21-oktyabr-milli-beye-k-n-n-bayram-ite-tura-ynda-ukaz-a-ul-uy-4424778,2025-10-12T19:06:00+00:00
"Эй һеҙ, иман килтергән бәндәләр! Һеҙгә тиклем йәшәгән кешеләргә бойоролған кеүек, һеҙгә лә ураҙа тотоу фарыз ителде – бәлки, тәҡүәле булырһығыҙ, – тиелгән Ҡөрьәндә (Әл-Бәҡара сүрәһе, 183-сө аят). Ошоға ярашлы, Рамаҙанда һәммәбеҙ ҙә Аллаһ Тәғәләнең рәхмәтенә өлгәшергә ынтылырға тейешбеҙ. Изге айыбыҙ емеш-еләккә бай йәй кеүек: ҡушылған ғәмәлдәрҙе үтәүсе әҙәм балаһы мул сауаптар ала. Ураҙаның файҙалы яҡтары бихисап. Беренсенән, кеше ризыҡты ҡәҙерләргә өйрәнә, исрафтан һаҡлана. Көндәрен ашамай-эсмәй үткәргәндәр шулай уҡ һаулығының, ваҡытының, башҡа кешеләрҙең ҡиммәтен яҡшыраҡ аңлай башлай, Аллаһ Тәғәлә биргән ғүмерҙең асылына, мәғәнәһенә нығыраҡ төшөнә. Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт: Кемдер, ураҙа тотоп та, ялған һүҙҙәрҙән һәм эштәрҙән айырылмаһа, Аллаһ Тәғәлә уның асығып йөрөүенә мохтаж түгел, – тигән (әл-Бохари йыйынтығынан). Тимәк, ауыҙыбыҙҙы үлсәп асырға ла өйрәнергә тейешбеҙ. Ғөмүмән, Ислам һәр нәмәне уйлап һөйләүҙе талап итә. Ҡайһы берәүҙәребеҙ, төрлө ауырлыҡтарға һылтанып, ураҙа тотмаҫҡа тырыша. Ә боронғолар, Рамаҙан ниндәй генә ваҡытҡа тура килмәһен – бесән йәки ураҡ мәленәме, ҡышҡы селләгәме – фарыз ғәмәлде мотлаҡ үтәгән. Әҙәм балаһын юҡтан бар иткән Аллаһ Тәғәлә беҙҙең хәлде яҡшыраҡ белә бит: Ул ураҙаны Рамаҙанда фарыз иткән икән, бурысты бер нигә ҡарамай атҡарыу зарур. Бында әҙәм балаһы аңлап етмәгән хикмәттәр ҙә барҙыр. Әйтәйек, кеше төрлө ауырлыҡтарға, һынауҙарға әҙер булырға тейеш. Берәй мәл, мәҫәлән, асығырға тура килер. Ураҙа тотоп өйрәнгән кеше был һынауға бирешмәҫ, ауырлыҡты бүтәндәргә ҡарағанда еңелерәк үткәреп ебәрер. Ураҙаны нисә йәштән тота башларға мөмкин? – тип һорайҙар. Ҡыҙ бала – 9, малай кеше 12-13 йәштән бәлиғ тип һанала. Ныҡ өлкән йәштәгеләргә, әгәр һаулығы мөмкинлек бирмәй икән, ураҙа тотмаҫҡа рөхсәт ителә. Уның урынына фидиә саҙаҡаһы бирә алалар. Был аҡсаны мәсеткә һалырға, етем, ауырыу йәки матди хәле насар ғаиләлә тәрбиәләнгән бала өсөн тапшырырға мөмкин. Ризыҡлата биреү ҙә хуплана. Шуны белеү мөһим: был ураҙаны һатып алыу тигәнде аңлатмай. Әҙәм балаһы бик теләгән хәлдә лә ураҙа тоторға сәләмәтлеге мөмкинлек бирмәй икән, бының урынына ул Аллаһ Тәғәләнең рөхсәте менән фидиә саҙаҡаһы тапшыра ала. Хәҙер бит ашҡаҙан-эсәк юлы ауырыуҙары, шәкәр диабеты һәм башҡа сирҙәр киң таралды. Кемдер, үҙ хәлен белә тороп та, табиптың һүҙенә ҡолаҡ һалмайынса асығып йөрөй, һөҙөмтәлә ауырыуы көсәйә икән, уның ураҙаһының сауабы булмауы бар. Ауырыған осраҡта ураҙаны туҡтатып тороп, ҡазаға ҡалдырырға рөхсәт ителә. Раббыбыҙ беҙгә ауырлыҡ теләмәй. Аллаһ юлында сарыф итегеҙ, әммә үҙегеҙҙе һәләкәткә алып бармағыҙ. Изгелек ҡылығыҙ, Аллаһ бит изгелек ҡылыусыларҙы ярата, – тиелгән Ҡөрьәндә (Әл-Бәҡара сүрәһе, 195-се аят). Йәнә Пәйғәмбәребеҙ сәләмәтлеккә ҡарата иғтибарлы булырға өндәгән. Тик шуны ла онотмайыҡ: ураҙа күп кенә сирҙәрҙән шифа булып тора. Рамаҙан айына әҙерлекте алдан башлау дөрөҫөрәк, әлбиттә. Алыҫ юлға сығырҙан элек машинаны ҡараштырып, майын алыштырып, тәгәрмәстәрен тултырып алған һымаҡ, мосолман кеше Аллаһ ризалығы хаҡына сәйәхәте мөмкин тиклем яҡшыраҡ үтһен өсөн бөтөнөһөн хәстәрләргә тейеш. Рамаҙан айы башланғансы яҡшы табипҡа күренеп, һаулығығыҙҙы нығытып алырға, ауыр эштәрҙе тамамлап йә кисектереп ҡуйырға тырышығыҙ. Рамаҙан айы – мосолманға хаҡ юлда нығыныу һәм ялғанын ҡалдырыу, тормошона үҙенсә баһа биреү һәм белмәгәндәрен өйрәнеү өсөн иң ҡулай осор. Һәр яңы Рамаҙан айы ғибәҙәт ҡылыусыларға үҙгәрергә, үҙеңде ситтән нисек итеп күрергә теләйһең, шундай булып китергә мөмкинлек бирә. Был изге айҙы яҡын туғаның менән сағыштырырға мөмкин: яныңда саҡта һин уны күрмәйһең, ә китһә, ул үҙенең артынан һағыш ҡалдыра. Рамаҙан – Аллаһ Тәғәләнең мөьминдәргә күрһәткән иң бөйөк мәрхәмәте ул. Балаларға ла ошоно төшөндөрөргә кәрәк. Улар был көндәрҙең һеҙгә ни тиклем ҡәҙерле икәнен күреп һәм белеп үҫһен. Балаларығыҙҙы намаҙҙарға, ифтарҙарға бергә алып йөрөһәгеҙ, йышыраҡ ҡыуандырып, дәртләндереп торһағыҙ, улар ҙа Рамаҙан айын һеҙҙең кеүек йыл да һағынып көтөп алыр. Аллаһ Тәғәлә ураҙаны башҡа изге эштәрҙән айырып билдәләгән. Бының сәбәбе шунда: намаҙ, саҙаҡа, хаж һәм башҡа ғибәҙәттәрҙән айырмалы, ураҙаны кеше күрһен өсөн тип тотоуы бик ауыр. Эйе, ысынлап та шулай, сөнки аслыҡ һәм эҫелек шарттарында һин үҙеңдең асылың һәм ғәҙәттәрең менән япа-яңғыҙ ҡалаһың. Үҙеңдең яман ғәҙәттәреңдән ҡотолоу өсөн ифрат шәп мөмкинлек. Пәйғәмбәребеҙҙең бер хәҙисендә әйтелеүенсә: Рамаҙан айына тиклем йәшәп етеп тә, Аллаһтың ярлыҡауына өлгәшмәһә, өмөтһөҙлөккә һәм хәсрәткә төшөр кеше! Әйҙәгеҙ, фекер йөрөтөп алайыҡ әле: беҙҙең уйҙарыбыҙ Аллаһҡа тапшырылғанмы икән? Йөрәктәребеҙ Уға бәйләнгәнме? Изге эштәрҙе Аллаһ ризалығы өсөн генә ҡылабыҙмы? .. Әгәр барыһы ла яҡшы түгел икән, борсолмағыҙ. Күңелебеҙҙә бөтә тормошто үҙгәртә алырлыҡ рух тәрбиәләү өсөн алда тулы бер ай бар. Пәйғәмбәребеҙ былай тигән: Ураҙа һәм Ҡөрьән ҡолдо Мәхшәр көнөндә яҡлашасаҡ. Ураҙа: Йә Раббым, мин уны ашауҙан һәм төрлө теләктәрҙән мәхрүм иттем, миңә уны яҡлашырға рөхсәт ит, – тиер. Ә Ҡөрьән: Мин дә уны төнгө йоҡоһонан мәхрүм иттем, миңә лә уны яҡлашырға рөхсәт бир, – тип әйтер. Шулай итеп, икеһе лә кешегә шәфәғәт ҡылырҙар (Әхмәд йыйынтығынан). Һәр ҡайһыбыҙҙың Рамаҙаны изге эштәр менән тулы булһын, ураҙаларыбыҙ Аллаһ Тәғәлә тарафынан ҡабул ителһен һәм йөрәктәребеҙ тәҡүәлек нурынан балҡыһын! Әмин. Башҡортостан мосолмандары Диниә назаратының Диәнәт журналынан.",Изге айға әҙерһегеҙме?,0,analytics,Төрлө,5289,https://henek.info/articles/+++-/2026-02-16/izge-ay-a-er-ege-me-4580121,2026-02-16T15:00:00+00:00
"5Киевта яшәүче татар хатыны Зөлфирә Бойко белән әңгәмәУкраинаның бер өлешендә бүген сугыш бара. Ил башкаласы Киевта чагыштырмача тынычлык күзәтелә. Киевта яшәүче татар хатыны Зөлфирә Бойко шушы вакыйгалар агышында нинди уй-хисләр белән биредә гомер кичерә? Татарстанга ялга кайткан ханымга берничә сорау белән мөрәәгать иттек. – Зөлфирә ханым, сез Киевта байтактан яшисез. Украина, Киев татарларының бүгенге яшәеше хакында беркадәр әйтеп китсәгез иде. Алар бердәмме, оешканмы һәм инде милли чаралар уздырыламы? – Киевта татарлар күп. (2001 елгы анисәп буенча Украинада 73,3 мең Идел буе татары яши). Аларның күпчелеге әби-бабайлар һәм мәчетләргә йөрүчеләр дә шактый. Алар өчен мәчетләр төп очрашу урыны да булып торадыр. Шулай ук Татар йорты да бар. Биредә дә татарлар ыела. Сабантуй, башка бәйрәмнәр үткәрәләр. Татарча ырлаучы ансамбль дә бар. Бәйрәмнәрдә алар чыгыш ясыйлар. Дини бәйрәмнәребезне дә зурлап үткәрәбез. – Сез әйткән Татар йорты тирәсендә заманында ниндидер гаугалар да булып алды шикелле. Ул тирәдә әле дә бик тыныч түгел, дигән сүзләрне ишетергә туры килә. Сез бу юнәлештә беркадәр хәбәрдармы? – Татарларның берничәсе Канәфия (Украина татарлары Туган тел мәдәни үзәге президенты Канәфия Хөснетдинов – ред. ) белән дус, тату яши инде. Биредәге татарларның күбесе Канәфия алып барган сәясәт белән риза түгелләр. Киевтагы яшьләрнең татар телен өйрәнәселәре килә. Ә Канәфия бу проблем белән шөгыльләнми, аңа игътибар бирми. Башка юнәлешләрдә дә Татар йорты эшенә ризасызлык белдерүчеләр булып тора, шуңа аның эшеннән канәгатьсезлек тә туа. Канәфия урынына башка кешене сайлау омтылышлары да булды. Ләкин аның өстә яклаучылары бар, шуңа бу гамәлләр барып чыкмады диләр. – Донбасста, Луһански өлкәсендә сугышлар бара. Киевта яшәүчеләр бу хакта уйланамы, ни өчен сугышлар тынмый? – Әлеге сугышлар хакында капма-каршы фикерләр ишетергә мөмкин. Киев халкының, монда яшәүче татарларның күпчелеге сугышны Путин алып бара дип исәпли. Мәскәү каналларын тыңласаң, алары бу төбәкләрдәге үтерешләрне ватандашлар сугышы дип бәяли. Русиядән йөзәрләгән-йөзәрләгән Кам АЗларның бу сугыш иренә керүләре мәгълүм бит. Бездәге мәгълүмат чаралары машиналарда һуманитар ярдәм генә түгел, сугыш кораллары булуын да бәян итә. Кызыл Хач әмгыятенә нәрсәләр алып килгәнне күрсәтеп тормыйлар. Һуманитар ярдәм китерелгән урыннарда сугышлар көчәя башлый. – Киевта Русия телеканаллары күрсәтәме? –Киевта юк. Инде Русиядә чыккан киноларны да күрсәтмәү турында күрсәтмә бар. Чөнки ул фильмнарда Украина хурлана, илгә пычрак атыла, ямьсез итеп сурәтләнә. Шулай да Русия яклы кешеләр иярченнәр аша Мәскәү телеканалларын карый. Ә менә сугыш барган төбәкләрдә Мәскәү телерадиоканаллар аша үз пропагандасын, үз сәясәтен алып бара. Киев анда үз каналларын күрсәтә алмый. Шулай булгач анда Мәскәү телевидениесе генә өстенлек итә һәм кешеләр шуңа ватандашлар сугышы дигәннәргә ышанырга мәбүр була. Ополчение дигәннәрендә нинди танклар, каян килгән алар, моңа да бик аптырыйбыз. – Киевтагы татарларның сугыш барган Донецки, Луһански өлкәләрендәге татарлар арасында туганнары, якын дуслары бардыр. Алар ни рәвешле аралаша, сугышны ничегрәк кабул итә икән? – Безгә ишетелгәнчә, кайбер татар, урыс һәм украин гаиләләрендә ызгыш-талашлар, аңлашылмаучанлыклар да башланган. Чөнки гаилә әгъзаләрының бер өлеше Украина яклы, икенче өлеше Русия яклы. – Зөлфирә ханым, бу вазгыятьтә Украина, Киев татарлары ата-бабалары туган ирләргә, Татарстанга, Башкортстанга күченеп китү очраклары артмадымы? Үзегез туган якларыгызга бөтенләйгә кайтырга исәп тотмыйсызмы? – Белүемчә, Киев тирәләреннән китүчеләр юк. Ә Донбасста инде Украина яклы кешеләр Көнбатыш Украинага китәләр. Русияне яклаучылар исә Русиягә күчеп китү аен карыйлар. Мин үзем ел саен ял алып туган якларга кайтып киләм. Әлегә эшлим. Алга таба күз күрер.","""Украинада яшәүче татарның күбесе сугышны Путин алып бара дип саный""",0,analytics,Татарстан,3773,https://www.azatliq.org/a/27196035.html,2015-08-21T13:22:51+00:00
"Бөгөн яуым-төшөм көтөлмәй. Төндә һыуыҡ, -25 градусҡа тиклем. Көндөҙ -7 градусҡаса йылыта. Ел төньяҡтан талғын. Республикала 20 февралдә көндөҙ көслө ҡар яуыуы көтөлә. Ҡайһы бер райондарҙа буран сығыуы фаразлана. Һауа температураһы көндөҙ -5…-10 градус тәшкил итәсәк. Төндә -20 градусҡа тиклем һыуыта. Ел көньяҡ -көнсығыштан талғын. 21 февралдә яуым-төшөм кәмейәсәк. Һауа температураһы көндөҙ -5 градусҡаса. Төндә -10, -15 градус.",Башҡортостанға көслө ҡар циклоны яҡынлаша,1,news,Яңылыҡтар,429,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-19/bash-ortostan-a-k-sl-ar-tsiklony-ya-ynlasha-4584176,2026-02-19T08:40:00+00:00
"Сталинград өсөн алышта, Ленинград блокадаһында ҡатнаша. Волхов фронты составында һуғыша. 1943 йылдың февралендә Йәнбирҙин Миһран Ғимран улы башына ауыр йәрәхәт ала. Бөйөк Ватан һуғышынан һуң, 1946 йылда, тыуған яҡтарына ҡайта. Ат ҡараусы булып эшләй. Партия ҡайҙа йүнәлтә - шунда йөрөгән. Ҡайҙа ғына эшләмәһен, һәр ваҡыт үҙ эшен намыҫлы башҡара. Мөхәббәтен осратып өйләнә. Флүрә Сәхи ҡыҙы менән улар   ун матур, аҡыллы, тәрбиәле, эшһөйәр бала тәрбиәләй. Миһран Ғимран улының бик күп наградалары бар. Батырлығы, сыҙамлығы өсөн дәрәжә Ватан һуғышы Ордены, Ленинград өсөн һуғыш иҫтәлегенә, Хеҙмәт ветераны миҙалдары, шулай уҡ 1976 йылда Мәскәүҙә 2-се удар Армияһы ветераны миҙалы менән наградлана. Уның улдары ла әрме хеҙмәтен тултырып ҡайта. Йәнбирҙин Миһран Ғимран улы хаҡында хәтер беҙҙең йөрәктәрҙә мәңге һаҡланыр. Фотолар авторҙың ғаилә архивынан.",Беҙҙең ғаилә һалдаттары конкурсына,0,analytics,Аңлатма,849,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-02-20/be-e-ail-aldattary-konkursyna-4587242,2026-02-20T16:29:00+00:00
"Нимәнәндер ныҡ итеп ҡурҡыуҙы фобия тиҙәр. Бер нәмәнән дә ҡурмаған кеше юҡтыр. Әммә фобия менән ыҙалаусы кеше ҡурҡыныс объектты күреүе менән контролен юғалта, ҡысҡыра йә, киреһенсә, тын да ала алмай ҡатып ҡала. Мәҫәлән, арахнофобтарҙың бәләкәй генә үрмәксенән дә, ауҙан да ҡото оса. Түбәлә мөйөштә торған ау бер нисек тә хәүефле түгел. Арахнофоб быны аңлай, тик үҙ-үҙен ҡулға ала алмай. Клаустрофобия — ябыҡ ерҙәрҙән ҡурҡыу. Кеше, әйтәйек, лифттарҙа йөрөүҙе кисермәй. Уның шунда уҡ тыны етмәй башлай, үҙен тонсоғорҙай тоя. Үрҙә әйтеп кителгән фобиялар менән нисек тә булһа йәшәп була. Ау менән тулған урманға бармаҫҡа, лифтта йөрөмәҫкә мөмкин. Ә бына генофобия менән тормош күпкә ҡатмарлаша. Генофобия — ул енси мөнәсәбәттәрҙән ҡурҡыу. Генофоб түшәк бүлешеү тураһындағы бер уйҙан ғына ла паникаға бирелеүе ихтимал. Уның шунда уҡ тыны ҡыҫыла, йөрәге йышыраҡ тибә, башы әйләнә. Ҡурҡыу төрлө кимәлдә була ала: кемдер үҙен бары тик уңайһыҙ тоя, ә кемдеңдер ер тишегенә инеп, йәшенгеһе килә. Шул уҡ ваҡытта генофобтарҙың ғашиҡ булғыһы, мөнәсәбәттәр ҡорғоһо, хатта партнерҙары менән йоҡлағылары килә. Әммә эш түшәккә барып етһә, ҡурҡыуҙарына баш була алмайҙар. Секс тураһындағы һөйләшеүҙәр, экрандарҙа интимлы сюжет күреү, китапта һүрәтләүҙәргә юлығыу — барыһы ла генофобҡа борсолоу, тулҡынланыу килтерә. Енси мөнәсәбәт төшөнә инһә, был ҡот осмалы һаташыуға тиң. Фобияға дусар булған кеше шуға ышана: яҡынлыҡ ваҡытында уға мотлаҡ ҡыйын буласаҡ. Генофобтан Нимәнән ҡурҡаһың һуң? тип һораһаң, аныҡ яуап булмаясаҡ. Күп кенә фобияларҙа шулай. Мәҫәлән, трипофобия, йәки бер урындағы күп тишектәрҙән ҡурҡыуҙан ыҙалаған кеше ундай һүрәттәргә ҡарай ҙа алмай. Ниңә һуң? Ул тишектәр тешләмәй ҙә, яраламай ҙа. Фобиялы кеше аңлата ла, ҡурҡыуын еңерлек көс тә таба алмай. Генофобҡа ла: Ышаныслы партнер менән барыһы яҡшы буласаҡ, — тип әллә нисә ҡабат әйтһәң дә, ҡурҡыуы бөтмәйәсәк. Логика ла, аҡыллы фекерҙәр ҙә, дәлилдәр ҙә төптә, аңда урынлашҡан программаны емерә алмай. Генофобия кешенең тормошон ауырайтыу ғына түгел, бөтөнләй бәхетһеҙ ҙә итә. Түшәк бүлешеүҙән ҡурҡҡан кеше мөнәсәбәттәргә лә инергә ҡурҡа. Ни тиһәң дә, бар юлдар шунда алып барыуы билдәле. Фобияларыңды аңлаған, уға күнеп йәшәргә риза булған кешене осратыу мөмкинлеге бөтөнләй юҡ тиерлек. Генофобия — бик үҙенсәлекле психологик ҡаҡшау. Кешегә тәбиғи кимәлдә тоҡом арттырыу, партнер эҙләү тигән инстинкттар һалынған. Тимәк, генофобия бер нисек тә тыумыштан килгән ауырыу була аламай. Ул кешелә ниндәйҙер психологик травма алғандан һуң барлыҡҡа килә. Ҡайһы бер сәбәптәрен ҡарап китәйек. Бәләкәй саҡта был эш артында яңылыш ата-әсәһен күреп ҡалыу бала психикаһында яра ҡалдырыуы ихтимал. Фильмдарҙағы интим кадрҙар ҙа йомшаҡ күңелле балаға ныҡ тәьҫир итә. Тәжрибәһеҙ, иғтибарһыҙ партнер менән уңышһыҙ беренсе енси мөнәсәбәт генофобия барлыҡҡа килеүҙең сәбәпсеһе була ала. Аҙҙырылған, көсләнгән йә көсләнә яҙған кешеләр артабан енси мөнәсәбәткә инергә ҡурҡа, сөнки был процесс уларҙы йәнә көсһөҙ, кәмһетелгән итеп тойҙорта. Дөрөҫ тәрбиә бирмәү ҙә генофобияға килтерә. Мәҫәлән, ата-әсәләр, балалары үҫмер саҡтан уҡ ауырға ҡалмаһын тип, сексты бысраҡ, ерәнес, оятһыҙ нәмә итеп һүрәтләй. Ауырыу эләктерермен тип енси мөнәсәбәттәрҙән ҡурҡҡан кешеләр ҙә була. Улар инде берәй венерик ауырыу, мәҫәлән, ВИЧ-ты мотлаҡ йоҡторасаҡтарына ышана. Ә ҡайһы бер ҡатын-ҡыҙ ауырға ҡалырмын тип ҡурҡып, генофобҡа әйләнә. Үҙ-үҙеңде яратмау, тәнеңде ҡабул итмәү генофобия тыуҙыра. Нисек инде оялмай ошо тән менән башҡа кеше алдында шәрә күренергә була? Көлһә? Ерәнһә? .. — Үҙ-үҙен түбән баһалаған кеше ошолайыраҡ фекерләй. Ир-егет партнерын ҡәнәғәтләндерә алмаҫмын тип, үҙендә ҙур яуаплылыҡ тойоп, йыш борсола торғас, генофобҡа әүерелеүе бар. Психологик ҡаҡшау тыуҙырған сәбәптәр күп. Һәр кешенең үҙ этәргесе була. Кемдәлер эҙһеҙ үтеп киткән хәл-ваҡиға икенсе кешелә уңалмаҫлыҡ яра ҡалдыра, хәтерендә ғүмерлеккә уйыла. Енси мөнәсәбәттәрҙә бындай ауырлыҡтар кисереүҙәре тураһында күптәр яҡындарына әйтергә ҡурҡа. Айырыуса беҙҙең йәмғиәттә был темаға һөйләшеү тыйылған, әҙәпһеҙлек тип һанала, уңайһыҙлыҡтар тыуҙыра. Шуға ҡарамаҫтан, психологка мөрәжәғәт итеү — берҙән-бер дөрөҫ юл. Уның менән бергәләп ҡурҡыуҙың сәбәптәрен асыҡлау, үҙеңде ҡулда тоторға йә паниканы бөтөнләй еңергә өйрәнергә була. Генофобия тормош сифатын түбәнәйтә. Кеше үҙен генә түгел партнерын да ыҙалата. Психологик ҡаҡшау тураһында һөйләшеүҙән ҡасып, киләсәгенә, ғаилә төҙөү мөмкинлегенә, балалар үҫтереү бәхетенә ҡул һелтәй. Генофобҡа белгескә мотлаҡ мөрәжәғәт итергә кәрәк. Тәүҙә психологка. Ул ауырыуҙың сәбәптәрен өйрәнәсәк. Терапия барышында төрлө методикалар, хатта гипноз ҡулланыуы ихтимал. Сөнки кеше енси мөнәсәбәттән ни өсөн һәм ҡасандан ҡурҡа башлауын хәтерләмәүе лә мөмкин. Асыҡланған сәбәп ярҙамында был психологик ҡаҡшау өҫтөндә эшләйҙәр. Психолог сексологка йә психотерапевҡа консультацияға ебәреүе бар. Иң мөһиме белгескә ышанырға кәрәк. Ҡаҡшауҙы еңергә тигән маҡсатта булһағыҙ, мотлаҡ генофобиянан ҡотолорһоғоҙ. Ҡурҡыу тойғоһо тормошоғоҙ менән идара итмәһен! «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Яҡынлыҡтан ҡурҡам,0,analytics,Юмор,5644,https://henek.info/articles/+++-+-/2026-02-04/ya-ynly-tan-ur-am-4564136,2026-02-04T13:05:00+00:00
"18 февралдә Дүртөйлө районының Иҫке Байыш ауылында Айыҡ ауыл республика конкурсының төбәк этабы сиктәрендә Быуындарҙың көмөш сылбыры тигән сара үтте. Тәүҙә дүртөйлөләр ҡунаҡтарҙы был тарафтарҙа урынлашҡан Әүлиә тауы менән таныштырҙы. Һуңынан саралар ауыл мәҙәниәт йорто алдында дауам итте. Унда ҡунаҡтарҙы Иҫке Байыш ауылының барлыҡҡа килеү тарихы тип исемләнгән театрлаштырылған тамаша менән ҡаршыланылар. Ҡыҫҡаса әйткәндә, ауылға нигеҙ һалған Байыштың яҡты донъяға ауаз һалған мәлен театрлаштырылған тамашала күрһәттеләр. Артабан Ете егет проекты сиктәрендә йәштәр өсөн Байыш батыры бәйгеһе ойошторолдо. Унда башҡорт батырҙарынан торған команда вәкилдәре милли спорт төрҙәре буйынса көс һынашты - бүрәнә этеү, уҡтан атыу, суҡмар ташлау, утын бысыу кеүек ярыштарҙа уҙышты. Мәҙәниәт йорто фойеһында Алтын ҡулдар проекты сиктәрендә һөнәрселәр күргәҙмәһе ойошторолған ине. Унда ауылдың уңғандары төрлө ҡул эштәрен, һүрәттәрен, тәмле ризыҡтарын күрһәтте. Айыҡ ауыл конкурсы сиктәрендә РФСФР-ҙың, Башҡортостандың һәм Татарстандың халыҡ артисы Фидан Ғафаров иҫтәлегенә музей бүлмәһе асыу тантанаһы ла үтте. Уны булдырыуҙа артистың улы – Башҡортостандың халыҡ артисы Азамат Ғафаров ярҙам иткән, атаһының наградаларын, шәхси әйберҙәрен биргән. Ҡунаҡтарҙы, ауылдаштарын тәбрикләп Иҫке Байыш ауыл биләмәһе башлығы Илдус Хәмиев сығыш яһаны. – Иҫке Байыш ауылы уңған халҡы, билдәле шәхестәре менән дан тота. Ауылда эшләү һәм йәшәү өсөн бөтә уңайлыҡтар булдырылған. Балалар баҡсаһы, урта мәктәп, мәҙәниәт йорто һәм китапхана, табип амбулаторияһы, аҙыҡ-түлек һәм көнкүреш кәрәк-яраҡтарын һатҡан өс кибет бар. Шулай уҡ ҡарттар һәм инвалидтар өсөн барлыҡ уңайлыҡтары булған йорт-интернат эшләй, – тип ауылдың көнитмеше менән таныштырҙы ул. Айыҡ ауыл республика конкурсы сиктәрендә Иҫке Байыштар бер нисә проект башлап ебәргән. Шуларҙың береһе – социаль селтәрҙәрҙә ауылдаштары, Башҡортостандың халыҡ сәсәне Фәррәх Дәүләтшин әҫәрҙәрен яттан һөйләү. Был сарала 150-гә яҡын кеше ҡатнашҡан, һәм әйтергә кәрәк, улар араһында Дүртөйлө районынан ғына түгел, республикабыҙ һәм Рәсәйҙең төрлө мөйөштәренән, хатта Ҡазағстандан да булғандар. Был көндө билдәлдәле сәсәнгә һәм башҡа арҙаҡлы яҡташтарына арнап, Иҫке Байыш ауылы тарихы буйынса квест ойошторолдо. Унда өс команда – Мишәрҙәр, Ҡармандар, Рәсмәкәйҙәр көс һынашты. Улар викторина һорауҙарына яуап бирҙе, Фәррәх уҡыуҙары проекты сиктәрендә шағирҙың шиғырҙарын яттан уҡыны, Фидан Ғафаровтың репертуарынан йырҙар башҡарҙы. Шулай уҡ Азамат Ғафаров та атаһының йырын яҡташтарына бүләк итте. Ауылдаштарын был проектта ҡатнашыуҙарын хуплап БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары Фәрит Ғүмәров, Альберт Дәүләтбаев сығыш яһаны. Сараның махсус ҡунағы Башҡортостандың халыҡ сәсәне Розалиә Солтангәрәева ҡобайыр башҡарҙы. Бөтә донья башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты ағзаһы, Ғаиләгә булышлыҡ итеү, әсәлекте һәм балалыҡты яҡлау буйынса Мираҫ хәйриә фонды Советы рәйесе Сәлиә Мырҙабаева Айыҡ ауыл конкурсының әһәмиәте тураһында һөйләне. Район этабында еңеүсе һәм Өлгөлө башҡорт ғаиләһе конкурсының республика этабында ҡатнашыусы Ғәҙелшиндар ғаиләһе тураһында, Әүлиә-тау – теләктәрҙә үтәү урыны проекты буйынса видеояҙмалар күрһәтелде. Был көндө йәмәғәт эшендә әҙем ҡатнашҡан Иҫке Байыш йәмәғәтселәренә рәхмәт хаттары тапшырылды. Шул иҫәптән Дүртөйлө районы хакимиәте башлығы Риф Йосопов конкурста еңгән командаларҙы бүләкләне, ә ""Байыш батыры"" еңеүселәрен БР Көс экстримы федерацияһы президенты Денис Ваһапов тәбрикләне. Ауыл халҡын яңы еңеүҙәргә, изге эштәргә илһамландырған был сара Иҫке Байыш ауылына бағышланған йыр-гимн менән тамамланды. Рәмилә Мусина фотолары.",Дүртөйлөләр Фидан Ғафаров иҫтәлегенә музей бүлмәһен асты,0,analytics,Сәләмәтлек,3593,https://bashgazet.ru/articles/s-l-m-t-bulayy/2026-02-19/d-rt-yl-l-r-fidan-afarov-i-t-legen-muzey-b-lm-en-asty-4584174,2026-02-19T12:00:00+00:00
"Ошо уңайҙан  әҙибә шиғриәт һөйөүселәрҙе баҫманың исем туйына саҡыра. Кисә 17 декабрь, сәғәт 15:00-тә Ленин урамы, 26-сы йортта урынлашҡан ""КИТАП"" магазинында үтә. Йырлы-моңло, шиғриәт байрамынан ситтә ҡалмағыҙ,  дуҫтар!","""Уйлы заман"" китабының исем туйы",1,news,Яңылыҡтар,219,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-16/uyly-zaman-kitabyny-isem-tuyy-4053992,2024-12-16T10:32:00+00:00
"Был юлы Шоңҡарҙың тышлығын Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры музыканты, композитор, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Рәмис ХӘКИМОВ биҙәй.  Рәмис һуңғы өс йылда ғына  тиҫтәнән ашыу спектаклгә моңдар, йырҙар аша йән өргән. Ҡасандыр Тамыр телеканалында моңло йырҙары менән йондоҙсоҡ булып балҡыған талантлы егет хаҡында Гөлнур Ҡыуатованың ""Ижад - ул хеҙмәт. ""   тигән әңгәмәһендә танышырға мөмкин. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы ойошторолоуға 30 йыл тулды.  Был осорҙа нимәләр эшләнде, ҡуйған маҡсаттар тормошҡа аштымы? Тәнзилә Дәүләтбирҙинаның Ҡоролотайҙың президиумы рәйесе, РФ Дәүләт Думаһы депутаты Эльвира Айытҡолова менән ойошторған әңгәмәһе ошо хаҡта. Юграла йәшәгән  милләттәштәребеҙҙең  тормошо, Баймаҡ районында йылҡысылыҡ менән шөғөлләнгән Бүләкәновтар ғаиләһе хаҡында фәһемле мәҡәлә баҫылған. Мирас Иҙелбаевтың Ноябрҙең әсе еле, йәш яҙыусы Гөлшат Хажиеваның Яҙмыш бүләге тигән хикәйәләре уҡыусылар күңеленә хуш килер тип ышанабыҙ. Йәмил Ҡотлогилдиндең бер шәлкем шиғырҙары донъя күргән.","Һөйөнсө, Шоңҡарҙың яңы һаны сыҡты!",0,analytics,Мәҙәниәт,1025,https://shonkar.com/articles/culture/2025-12-16/y-ns-sho-ar-y-ya-y-any-sy-ty-4509648,2025-12-16T12:40:00+00:00
"Уҡытыусы: - Был бала бик һәйбәт уҡый, класта беренсе, - тигән. Падишаһ кеҫәһенән бер алтын тәңкә сығарған һәм әлеге балаға һуҙған. Ләкин бала тәңкәне алырға ашыҡмаған, бының өсөн атаһының үҙен әрләйәсәген әйткән. Шунан падишаһ: - Ал-ал, падишаһ бирҙе, тиерһең, - тип баланы өгөтләмәксе булған. Быға бала яуап итеп: - Падишаһ бирһә, күп итеп биргән булыр ине, тип атайым миңә ышанмаясаҡ, - тигән. Был һүҙҙәрҙе ишеткәс, падишаһ балаға ус тултырып аҡса сығарып бирергә мәжбүр булған.",Падишаһ аҙ бирмәҫ,0,analytics,Төрлө,480,https://henek.info/articles/+++-/2025-09-15/padisha-a-birm-4388190,2025-09-15T11:35:00+00:00
"Шишәмбе, 1 октябрҙә, шулай уҡ яуым-төшөмһөҙ. Ел көньяҡтан, йүнәлешен төньяҡҡа, төньяҡ-көнсығышҡа үҙгәртеп талғын, көндөҙ урыны менән көсәйеүсән. Һауа температураһы төндә  3, 8, көндөҙ 17, 22. Шаршамбы, 2 октябрҙә, яуым-төшөмһөҙ. Ел көньяҡтан, йүнәлешен төньяҡҡа, төньяҡ-көнсығышҡа үҙгәртеп талғын, көндөҙ урыны менән көсәйеүсән. Һауа температураһы төндә 1, 6, төньяҡ һәм таулы райондарҙа -4 тиклем, көндөҙ 12, 17. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Республикала көҙгөсә һалҡын һауа торошо фаразлана,1,news,Яңылыҡтар,844,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-30/respublikala-k-g-s-al-yn-aua-torosho-farazlana-3950109,2024-09-30T12:27:00+00:00
52011 елның 13 апрелендә Татарстанда мөфти сайлау булачак. Бу уңайдан Азатлык радиосы кунакка Татарстан мөфтие вазифаларын башкаручы Илдус хәзрәт Фәиз чакырылды.,Илдус хәзрәт Фәиз Азатлыкта кунакта (1),0,analytics,түгәрәк өстәл,161,https://www.azatliq.org/a/3543649.html,2011-04-03T23:59:00+00:00
"Яшар Шихаметов, 2022 елгы фотофикерләрРусия мәхкәмәсе тарафыннан Русиядә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасы эше нигезендә 11 елга ирегеннән мәхрүм ителгән кырымтатар активисты Яшар Шихаметов колониядә 30 килограммга ябыккан. Сәламәтлеге начараю сәбәпле, буыннары авырту һәм башка чирләре аркасында йөри алмас дәрәәгә иткән. Бу хакта ""Кырым теләктәшлеге"" хәрәкәтенә тоткынның хатыны Лилия Шихаметова сөйләгән. Хәзерге вакытта Яшар Шихаметов Кемерово өлкәсе 37 нче Төзәтү колониясендә утыра. Июнь азагында аны Сарытаудагы төрмә хастаханәсеннән (ФКЛПУ ОТБ-1) шунда китергәннәр. ""Сәламәтлеге беткән. Сарытауда төрмә хастаханәсендә яткан, ахыргача дәваланып бетмәгән килеш аны колониягә ибәргәннәр"", дигән хатыны. Буыннары авырту сәбәпле Шихаметов йөри алмый, ризыкны отрядка алып килеп бирәләр. Адвокат белән очрашуга да инвалид арбасында алып килгәннәр. ""Йөргәндә һәм утырганда бик авырта. Шуңа йөрмим диярлек. Йөрсәм дә таяклар белән генә йөрим. 50 метр араны узу өчен ике сәгать ярым вакыт кирәк. Йөргәннән соң бөтен ир каты сызлый һәм шуңа авыртуны баса торган дару эчәргә туры килә. Дарулардан ашказан язвасы сәбәпле ашказаным авырта"", дигән ул. Сәламәт булмау сәбәпле, аңа көндез өстәмә ял итеп алу, каты ятакта йоклау һәм башмакта йөрү рөхсәт ителгән. Шулай ук аны эштән азат иткәннәр. Колония итәкчесе хастаханәгә салу һәм инвалидлык рәсмиләштерү мәсьәләсен хәл итүгә фәрман биргән. Ләкин Шихаметов белдерүенчә, инвалидлыкка документларны әле Сарытауда ук әзерләргә тиеш булганнар, әмма прокурор күрсәтмәсе белән колониягә ибәрүләре сәбәпле итешмәгәннәр. Хәзерге вакытта ул авыртуны баса торган, кан басымыннан дарулар һәм валерьянка эчә. Боларның барысын да туганнары тәэмин итә. ""Минем умыртка баганасындагы дисклар тузган, буыннар икенче-өченче дәрәәгә кадәр зарарланган, кан басымы югары, йөрәк авырта, шикәр чиренә шик бар, баш һәм колаклар авырта, уң колак начар ишетә, күз начар күрә, тын кысыла"", дигән Шихаметов. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды.",Кырымтатар активисты Яшар Шихаметов колониядә 30 килограммга ябыккан,1,news,Яңылыҡтар,2694,https://www.azatliq.org/a/33526634.html,2025-09-10T09:06:33+00:00
Чехиянең Крешице авылында су баскан бер урамРусия форумында фикер алышу мисалы,Ачның ачуы яман,0,analytics,Комментарийҙар,78,https://www.azatliq.org/a/25009878.html,2013-06-07T07:51:12+00:00
"Дамир СатретдиновфикерләрПолиция генерал-майоры Дамир Сатретдинов Татарстан эчке эшләр министрлыгының яңа итәкчесе итеп билгеләнгән. Бу хакта үз чыганакларына сылтанып ""Татар-информ"" һәм ""Бизнес онлайн"" хәбәр итә. Министрлык коллективына ул 5 мартта тәкъдим ителәчәк диелә. Дамир Сатретдинов 1972 елның 20 июнендә Әстерханда туган. Эчке эшләр системында 1994 елдан эшли. Милициядәге хезмәтен Әстерхан шәһәре Ленин районы эчке эшләр бүлегенең икътисади инаятьләргә каршы көрәш бүлеге хезмәткәре вазифасында башлый.2020 елның февралендә Сатретдинов Хакасия эчке эшләр министры урынбасары – полиция башлыгы итеп билгеләнә. Шул ук елның октябрендә ул эчке эшләр министрлыгының Ханты-Манси автономияле бүлгесе – Югра идарәсе башлыгы вазифасына керешә. ""Бизнес онлайн"" ачыклаганча, аның әтисе -Рәстәм Сатретдинов 30 еллап Әстерхан яшь тамашачылар театрында уйнаган. Әстерханда ""Дуслык"" татар оешмасына нигез салучыларның берсе. 1996 елда вафат булган. Дамир Сатретдинов татар телен белә һәм мәчеткә йөри диелә. Татарстан эчке эшләр министрлыгының элекке итәкчесе Артем Хохоринның вазифасыннан китүе былтыр декабрь ахырындабилгеле булды.52 яшьлек Хохорин республика эчке эшләрен 2012 елдан бирле итәкләде. Моңа кадәр Мари Илендә шул вазифада эшләгән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Медиа: Татарстан эчке эшләр министры итеп Дамир Сатретдинов билгеләнгән,1,news,Яңылыҡтар,1345,https://www.azatliq.org/a/32843982.html,2024-03-01T13:02:08+00:00
"Кырымтатар хокук яклаучы Эмир-Усейн Куку мәхкәмә эшендә телевизион бәйләнеш аша катнашаБу хакта чәршәмбе билгеле булды. Бу инаять эшендәге тагын дүрт гаепләнүчене Ростов шәһәре изоляторында калдыралар. Адвокат Сергей Локтев фикеренчә, Куку һәм Алиевны ""иң актив"" булулары һәм күп шикаять бирүләре өчен башкалардан аерырга булганнар. Чәршәмбе Төньяк Кавказ хәрби бүлгесе мәхкәмәсендә ""Хиз ут-Тәхрир"" оешмасында катнашуда гаепләнгән ""Ялта алтылыгы"" дип аталган кырымтатар төркеме эше нигезендә беренчел утырыш булды. Хөкемдар гаепләнүчеләрне яклау ягының барлык үтенечләрен кире какты. Эшне 31 гыйнварда карый башлаячаклар.23 гыйнвар ФСБ Кырымның Акмәчет районы Новый Мир бистәсендә Исмаил Рамазанов өендә тентү уздырып аны Акмәчеткәалып киткән иде. Иске Кырымда Джамбаз Мухсим йортында да тентү узды.",Кырымтатар хокук яклаучыларын Дондагы Ростовка тикшерү изоляторына ибәрәләр,1,news,Яңылыҡтар,799,https://www.azatliq.org/a/28994224.html,2018-01-24T16:03:43+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрЯкутларның Ысыах милли бәйрәмен Түбән Камада киләсе елның 13 июнендә үтәчәк. Татар-информхәбәр итүенчә, бу карар Түбән Кама районы башлыгы Радмир Беляевбелән Саха (Якутия) башлыгы Айсен Николаевныңочрашуы вакытында расланган.2022 елда Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов Саха республикасына барып, якутларның Ысыах милли бәйрәмен күреп кайтып, андагы миллилеккә хисләнеп, Сабантуйны көчәйтергә, миллиликне өстәргә кирәк дигән теләк белдерде. Үзгәрешләр шул елны ук башланды, татарның милли бәйрәмен оештыру өчен яңа такым булдырылды, эшкә яшьләр әлеп ителде.2023 елны Якутски мэры Евгений Григорьев ""Ысыах Туймаады - 2023"" ""махсус хәрби операциядә катнашучыларга"" багышланачак дигән иде. Якутиядә яшәүчеләр милли бәйрәмне сугышка багышлауга каршы чыкты. Бу хакта Русиянең азиат халыклары бәйсез медиасыязды. ""Ысыах – саха өчен иң мөһим бәйрәм. Якыннар тормышны, тынычлыкны, туган ирне мактау өчен ыела. Изге, кагылгысыз йола. Әмма явызлык бу изге бәйрәмгә дә үзенең канлы кулларын сузды. Кремль узурпаторлары кушуы белән оятсыз маңкортлар быел Ысыахны сугыш бәйрәме дип игълан итте"", диелде хәбәрдә. Бу халыкларның мирасын юк итү, дип искәртелде. ""Ысыахны канга буярга тырышу бөтен кешеләрнең, хәтта сугыш турында дәшмәүчеләрнең дә ачуын китерде. Меңләгән саха якташларын бу пропаганда чарасына килмәскә чакыра"", диелде. Саха республиканың Халыклар дуслыгы йорты итәкчесе Яна Игнатьева элек Казанга килгәч, 1990 еллардан республикада милли мәдәниятне үстерү башланды дигән иде. Милли бәйрәмебез Ысыахны – әйне каршы алу, кояшны сәламләү, яшеллекне зурлау бәйрәмен үткәргәндә, бөтенесе дә милли киемнәрдән килә. Хәтта кечкенә балалар да"", дидеул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Якутларның Ысыах милли бәйрәмен Түбән Камада уздырачаклар,1,news,Яңылыҡтар,1770,https://www.azatliq.org/a/33610028.html,2025-12-01T13:30:21+00:00
"Рәсәйҙә Ватанды һаҡлау йылы һәм МХО ҡатнашыусыларына һәм  уларҙың ғаиләләренә булышлыҡ итеү йылы сиктәрендә үткәрелгән форумда ҡатнашыусылар Йәштәр сәйәсәте 2.0  түңәрәк ҡоронда, оҫталыҡ дәрестәрендә ҡатнашасаҡ, проект эшмәкәрлеге, нетворкинг менән мәшғүл буласаҡ. Форум һуңында бүләкләү һәм хедлайнерҙар сығышы көтөлә. Был хаҡта республиканың Йәштәр сәйәсәте министрлығы хәбәр итә. 12 Сығанаҡ: Башинформ.",Мәсетле ФЕСТ саҡыра,1,news,Яңылыҡтар,405,https://amanat.su/news/novosti/2025-07-30/m-setlefest-sa-yra-4331992,2025-07-30T13:05:00+00:00
"Башҡортостандан Ҡытайға 2,5 мең тоннанан ашыу рапс майы оҙатылды, тип хәбәр итә Россельхознадзорҙың республика буйынса идаралығының матбуғат хеҙмәте. Башҡортостан продукцияһын сит илгә оҙатыуҙы арттырыу Халыҡ-ара кооперация һәм экспорт милли проектының (национальный проект Международная кооперация и экспорт) бурыстарының береһе булып тора. Шишмә районынан май һығыу предприятиеһы 29 майҙа Ҡытайға 2,55 мең тонна рафинирланмаған рапс майы һатҡан. Экспорттауарын 120 флекситанкаға урынлаштырып, тимер юл буйлап оҙаталар. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Башҡортостан Ҡытайға рапс майын экспортҡа оҙатты,0,analytics,Милли проекттар,698,https://tanburz.ru/news/milli-proekttar/2025-06-09/bash-ortostan-ytay-a-raps-mayyn-eksport-a-o-atty-4280811,2025-06-09T18:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКиләсе утырыш 4 мартка билгеләнгән. Бүген, 4 февральдә Татарстанның Арбитраж мәхкәмәсендә татар әкиятләре каһарманнары исемнәренә тауар билгеләрен теркәү белән бәйле беренче мәхкәмә утырышы үткән. Анда ""Әкият"" курчак театры һәм ""Национальные игрушки"" ширкәте катнашкан. Бу хакта ""Бизнес ""хәбәр итә. Утырышта ""Национальные игрушки""ның гаризасы каралган. Ширкәт ""Су анасы"" дигән исемне кулланган өчен ""Әкият"" театрыннан 10 мең сум компенсация таләп итә. Элегрәк ""Национальные игрушки""ның ""Су анасы"" дигән тауар билгесен теркәве ачыкланган иде. Мәхкәмәдә ширкәттән Елена Питиримова, ә ""Әкият"" театрыннан юрисконсульт Олеся Зиннәтуллинакатнашкан. Утырышта Зиннәтуллина бу эшкә Монополиягә каршы федераль комиссияне дә әлеп итәргә тәкъдим ясаган. Әмма аның бу үтенечен хөкемдар кире каккан, чөнки комиссиянең карары бу эш барышына йогынты ясамаячак диелгән. ""Монда без тауар билгесенә аерым хокукларның бозылуын карыйбыз. Монополиягә каршы хезмәт исә ""Национальные игрушки""ның гамәлләре монополиягә каршы кануннарга ярашлымы дип карый. Киләчәктә тауар билгесен саклау хокукы Роспатент аша яки башка юл белән гамәлдән чыгарылса да, 1 сентябрьдә һәм 27 октябрьдә тауар билгесе хуасының хокуклары гамәлдә булган бит"", дип каршы төшкән ширкәтнең адвокаты. Нәтиәдә бу эшкә өченче затлар буларак Татарстан мәдәният министрлыгын һәм Татарстан интеллектуаль милек агентлыгын әлеп итәчәкләр. Киләсе утырыш 4 мартка билгеләнгән. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Татарстанда ""Су анасы"" патентына бәйле беренче мәхкәмә утырышы үткән",1,news,Яңылыҡтар,1482,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-su-anasi-belan-bayle-berenche-mahkama-utirishi-utkan/33302928.html,2025-02-04T18:05:27+03:00
"Боронғо легендала һөйләнелеүенсә, Аллаһы Тәғәлә ҡатын-ҡыҙҙы барлыҡҡа килтерер алдынан бер һауытҡа ҡайнар ҡояш нурҙарын, шишмә сафлығын, сәскәләр нәфислеген һәм матурлығын, көҙ муллығын, күбәләктең елпелдәклеген, аҡҡош тоғролоғон, хамелеондың тиҙ үҙгәреү һәләтен, болоттарҙың илаҡлығын, һыйыр баҫалҡылығын, ишәк тиҫкәрелеген, сәүкәнең күп һүҙлелеген, төлкө мутлығын, бер аҙ йылан мәкерлеген һәм кенәселлеген йыйған. Һауытта йыйылғандарҙы яҡшылап бутап, камил Ҡатын-ҡыҙҙы яралтҡан. Әсәйем, ике апайым. Минең өсөн ҡатын-ҡыҙ һәр ваҡыт йомаҡ булды. Ул үҙенә ылыҡтыра, шул уҡ ваҡытта сиселмәҫ сер булып ҡала. Минең өсөн генә түгел, башҡа ир-егеттәр өсөн дә ул шулай. Мин ҡатын-ҡыҙға табындым, әммә бер-нисәүһе генә минең идеалым булып ҡалды. Йәшлек йылдарында ҡатын-ҡыҙ арҡаһында кисергән күтәренке рух, күңел ҡайтыу, төңөлөүҙәр, ҡәнәғәтһеҙлек, өмөтһөҙлөктәр хәтеремә аҡ һәм ҡара һыҙаттар булып уйылды. Уларҙың барыһын да бөгөнгөләй иҫләйем. Миңә ете йәш тирәһе булғандыр. Өйҙә бер үҙем генә инем. Картуф утарға тип, баҡсаға сыҡтым. Баҡса ап-аҡ сәскәгә күмелгән. Оҙаҡ та уйлап тормай, тәпкене ташланым да, әсәйемә сәскә бәйләме йыя башланым. Баҡсалағы бөтә картуфтың тиерлек сәскәһен йыйғанмын, етмәһә, матурыраҡ булһын тип, гөлләмә уртаһына помидорҙың һап-һары сәскәләрен дә өҫтәгәнмен. Минең ""эшемде"" күреп ҡалған күрше апай: ""Ну, малай, әсәйеңдән бөгөн эләгә, эштән ҡайтҡас та уға был эшең тураһында әйтәм! ""- тип күңелемде төшөрҙө. Ҡурҡыуым юҡҡа булды: әсәйем, йылмайып, сәскәләрҙе ҡулына алды ла: ""Рәхмәт, улым, бик матур сәскәләр. Картуфһыҙ йәшәп була, сәскәһеҙ - юҡ"", - тине. Күп йылдар үткәс, мин шундай һығымтаға килдем: әсәйем миндә ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарата иғтибарлы, хәстәрлекле ир-егет тәрбиәләргә теләгәндер. Беҙҙең өйҙә өс ҡатын-ҡыҙ ине: әсәйем һәм ике апайым. Мин үҙемде уларҙы яҡлаусы итеп тоя инем. Көсөмдән килгәнсә уларға ярҙам итергә тырыштым. Бер ваҡыт күрше урамда йәшәгән малай әсәйем хаҡында: ""Һинең әсәйең йөк аты кеүек. ""- тигән һүҙҙәр ысҡындырҙы, күрәһең, өйҙәрендәге ололарҙың һүҙен ҡабатлағандыр инде. ""Минең әсәйемме йөк аты? Тағы бер ҡабатла әле! "" - тип уға ташландым. ""Ат! Ат! Әсәйең эштән башҡа бер ни күрмәй, бер ни белмәй! "" Мин үҙемдән олораҡ та, көслөрәк тә малайға ҡаршы һуғыша башланым. Ул мине еңел генә һуғып осора торҙо, мин тағы ла уға ташлана торҙом. Ап-аҡ күлдәгем ҡап-ҡара булып бысранды, маңлай яраланды, танауҙан ҡан аға башланы. Ҡояшлы көн ҡыҙыл төҫкә әйләнде. Мин дошманымды еңеремә ышанмаһам да, һөжүмемде дауам иттем. Беҙҙе малайҙың ағаһы айырҙы һәм ҡусыһына: ""Етәр! Ысынлап та, уның әсәһе ауылда иң һәйбәте, иң матуры! Хәҙер үк ғәфү үтен! Ғәфү үтенмәһәң, мин уның яҡлы булам! ""- тип екерҙе. Дошманым теш араһынан: ""Ғәфү ит, мин яңылышҡанмын. "" - тине. Был һүҙҙәрҙе ишетеп, мин ҡысҡырып илап ебәрҙем. Өйләнгәс, ниндәй генә хәл килеп сыҡһа ла, әсәйем килене менән бер һүҙле булды. Ул һәр саҡ: ""Килен хаҡлы булмаһа ла, ғәфү үтен. ""- тип өйрәтә ине. Тәнен һатҡан ҡыҙ Армияла хеҙмәт иткәндә Рига ҡалаһының тимер юл вокзалында поезд көтөргә тура килде. Һыуыҡ көҙ көнө, ямғыр һибәләй. Ҡапыл вокзал уртаһында баҫып торған йәш ҡыҙға иғтибар иттем. Ҡыҙға егерме йәштәр тирәһе булғандыр. Ул миңә донъя йөҙөндәге иң матур, хатта Ерҙәге түгел, ә ҡайҙандыр икенсе планетанан килгән нәфис йән эйәһе булып тойолдо. Әйтерһең, ул бында Ерҙәге ығы-зығыны күреп китер өсөн генә килгән. Мин вокзал алдындағы сәскә салонына индем. Унда ниндәй генә гөлләмәләр юҡ ине! Кеҫәләге аҡсам өс ҡәнәфер алырға ғына етте. Ҡулымдағы сәскәләремде тотоп, вокзалға индем. Ҡыҙ шул уҡ урында баҫып тора. Үтеп йөрөүселәргә ғорур, тәкәббер ҡараш ташлай. Кемделер көткән кеүек. Сәскәләремде нисек бүләк итергә белмәйем, күңелемдән генә төрлө матур һүҙҙәр барлайым. Бына эргәмә ялтас башлы бер ир килеп баҫты һәм ҡыҙға ымлап: ""Һалдат, был фәхишәне алғың киләме? Ләкин уның хаҡы ҡиммәт. Килешербеҙ. ""- тине. Минең өсөн көн төнгә әйләнде, баяғы илаһи хистәрем ҡапыл юҡҡа сыҡты. Ҡаршымда торған иргә һуҡҡым килде, ләкин үҙемде тотоп ҡалдым. Тешемде ҡыҫып, ситкә китә һалдым. Тынысланғас, сәскәләрҙе оҙон сират осонда баҫып торған оло йәштәге апайға бирҙем. Ул: ""Ни өсөн миңә? "" - тигәс, ""Һеҙ әсәйемә оҡшағанһығыҙ"", - тип яуапланым. Апай күҙ алдымда үҙгәреп, йәшәреп киткәндәй булды. Урамға сыҡтым. Кеше күп йөрөгән урында шөкәтһеҙ бер ир ҡыҙғаныс тауыш менән хәйер һорап ултыра ине. Үтеүселәр уның йөҙөнә ҡарамаҫҡа тырышып, эргәһендәге ҡатырға ҡапҡа тимер аҡса ырғытып, тиҙерәк китеү яғын ҡарай. Ҡыҙ тәнен һатһа, был ғәрип үҙенең бәхетһеҙлеге менән һатыу итә. Улар араһында айырма юҡ түгелме? Күп йылдар үтһә лә, тормошомдоң ошо көнөнә әле лә әйләнеп ҡайтам. Мөхәббәт һәм нәфрәт, яҡшылыҡ һәм яуызлыҡ, тоғролоҡ һәм хыянат, фәрештә һәм шайтан сиам игеҙәктәре кеүек, бер үк кешелә йәшәй ала. Уларҙы айырыуы мөмкин түгел. Бигерәк тә бөгөнгө көндә. Ниңә үҙгәрҙегеҙ? Донъяла гүзәл ҡыҙҙар, ҡатындар, әсәйҙәр, өләсәйҙәр бар. Улар - беҙҙең тормош йәме, ғаилә усағын йылытыусы. Н. Некрасов ""Есть женщины в русских селениях"" тип яҙған. Әммә хәҙерге заман ҡатын-ҡыҙы үҙгәрҙе. Егерме беренсе быуатта ул уҫал, тупаҫ, әҙәпһеҙ затҡа әйләнде. Ни өсөн? Минеңсә, ҡатын-ҡыҙға беренсе сиратта йәмғиәт кире тәьҫир итте. Хәҙерге заман йәмғиәте ҡатын-ҡыҙҙы эшсе көсө, матди ҡиммәттәр табыусы, ғаиләне аҫраусы тип ҡабул итә. Ул ир-егет менән бер рәттән эшләй. Эштән һуң юл ыңғайында кәрәк-яраҡ һатып алып, хәлдән тайып ҡайтып инә. Өйҙә уны ире, балалары, аш бүлмәһе, һауыт-һаба көтә. Иртәгәһенә шул уҡ хәл тағы ҡабатлана. Йылмайыу, наҙлылыҡ өсөн ваҡыт юҡ. Күптән түгел бер журналда Франция ҡатын-ҡыҙҙарының йәшәү рәүеше хаҡында уҡыным. Мәҡәләне тулыһынса ҡабатламайынса, бер фактта ғына туҡталам: француз ҡатыны ике килонан ауырыраҡ йөк күтәрмәй! Йәғни йөк эшкә тотоп йөрөгән сумканан ауыр түгел. Беҙҙең ҡатындар шулай йәшәһен ине! Беҙ, ир-егеттәр, ғаиләләге беренселекте ҡатындарға биреп, әрәмтамаҡ хәленә ҡалғанбыҙ түгелме (был айырым һөйләшеү темаһы, әлбиттә)? Минең бер танышым, уға ниндәй генә һорау бирһәң дә, бер төрлө яуап бирә: ""Мин бер нәмә лә белмәйем, ҡатынымдан һора, ул белә, ул хәл итә. "" Мәктәптә эшләгәндә уҡыусыларыма ""Өйөгөҙҙә ғаиләне кем аҫрай? "" тигән һорау бирҙем. Асыҡлауымса, ғаиләлә башлыса ҡатын-ҡыҙ эшләй (бер генә түгел, бер юлы ике-өс эштә). Ә ир-егеттәр ҡайҙа? Улар Обломов кеүек, диванда ята, телевизор ҡарай. Мәшәҡәтле эш көнө, һуңынан ғаиләне киске аш менән һыйлау, балаларҙың дәресен тикшереү. Ошоларҙан һуң ҡатын-ҡыҙҙан ниндәй наҙ, йомшаҡлыҡ талап итеп була? Элек ҡатын-ҡыҙҙар өсөн махсус уҡыу йорттары, институттар булған. Бында уларҙы әҙәбиәт, математика һ. б. фәндәр менән бер рәттән, аш-һыу әҙерләү оҫталығына, бала тәрбиәләүгә өйрәткәндәр. Бер һүҙ менән әйткәндә, буласаҡ ҡатын, әсәй, оҫта ҡуллы хужабикә тәрбиәләгәндәр. Хәҙерге заман мәктәбендә ҡыҙҙар егеттәр менән бергә противогаз кейеп йүгерергә, автомат йыйырға, һүтергә өйрәнә. Үҙ-үҙенә ҡул һелтәгәндәрме? Бөгөнгө йәмғиәт рухи көрсөк кисерә, быға күберәк эскелек, баҙар иҡтисадының кире яҡтары тәьҫир итәлер. Күптән түгел зауыҡһыҙ буянған (бәлки, күңеле лә шулайҙыр) иҫерек йәш ҡыҙҙы күрҙем. Ул бысраҡ кейем кейгән, һаҡал-мыйыҡ баҫҡан егет менән ҡултыҡлашып алған. Ҡыҙ үҙ-үҙенә бөтөнләй ҡул һелтәгәнгә оҡшаған. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бындай күренештәр менән йыш осраша башланыҡ. Бөгөнгө көндә бигерәк тә ҡатын-ҡыҙҙың хәмер эсеүе хафаға һала, был хатта ғәҙәти күренешкә әйләнеп бара. Медицина хеҙмәткәре булараҡ, ҡатын-ҡыҙ алкоголизмын дауалап булмай, тип раҫлай алам. Ҡатын-ҡыҙҙың эсеүе үтә ҡурҡыныс күренеш. Ҡатын-ҡыҙға ҡарата хөрмәт, мөхәббәт бөтһә, ул ябай тауарға әйләнһә, рухи бөлөү ошо була инде. Интернет, йәки ниндәй генә ""һары"" матбуғат баҫмаһын алма, унда ҡатын-ҡыҙҙарҙың һатылыу урындары хаҡында мәғлүмәткә юлығаһың. Ҡатын-ҡыҙҙың бындай һатлыҡ затҡа әйләнеүендә беҙ, ир-егеттәр ҙә ғәйепле бит, йәмәғәт. Ләкин ҡатын-ҡыҙҙың үҙенең дә ғәйебе ҙур. ""Битһеҙ ҡатын-ҡыҙ"" тигән рәсем бар. Бында матур кәүҙә һүрәтләнгән, ә кәүҙәнең бите юҡ. Бит урынына. бушлыҡ. Ҡатын-ҡыҙ үткән менән киләсәкте бәйләүсе зат. Тимәк, беҙ төпһөҙ упҡынға тәгәреүсе йәмғиәт. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бөгөнгө көндә бөйөк, саф, абруйлы, дәрәжәле ҡатын-ҡыҙҙар күп түгел. Улар, күрәһең, элекке заманда тороп ҡалғандыр. Бөгөн үҙенә иш таба алмаған ир-егеттәр Пушкиндың Татьянаһына, Толстойҙың Наташа Ростоваһына, Тургеневтың Асяһына ғашиҡ була. Элек ҡатын-ҡыҙ өсөн алышып, дуэль ойошторһалар, бөгөн, киреһенсә, ҡыҙҙар ихтыярһыҙ егеттәрҙе яҡлай. Донъя үҙгәрә. Тормошомда күп төрлө ҡатын-ҡыҙҙарҙы күрергә тура килде: көрәк менән асфальт һалыусы, бокс буйынса ярыштарҙа һәм ҡағиҙәһеҙ һуғышыуҙа ҡатнашыусы, хоккей уйнаусы, ауыр штанга күтәреүсе. Ләкин минең наҙлы, мәрхәмәтле, хатта көсһөҙ, ярҙамға мохтаж ҡатын-ҡыҙҙы күргем килә. Ҡатын-ҡыҙ бит барыбер ҙә көсһөҙлөгө менән көслө. Ҡатын-ҡыҙ үҙенең тәбиғәте менән илаһи зат, мөхәббәт сығанағы. Дантены ""Божественная комедия"", Петрарканы ""Книга песен"" әҫәрҙәрен яҙырға ҡатын-ҡыҙға ҡарата мөхәббәт илһамландырған. Уҡыусыларын өйрәтеп ултырған Сократ: ""Бер нәмәгә ҡарамай өйләнегеҙ. Һәйбәт кәләш эләкһә - уңырһығыҙ, насары эләкһә - философ булып китерһегеҙ"", тигән сағында мыжыҡлығы менән танылған үҙенең ҡатыны Ксантиппаға күҙ ташлап алған. Боронғо грек яҙыусыһы Диоген көндөҙ шәм яндырып, ""Кеше эҙләйем! "" тип йөрөгән. Мин дә һәр саҡ ҡатын-ҡыҙҙа ҡатын-ҡыҙҙы эҙләнем. Бөгөнгө заман ҡатын-ҡыҙы! Һағыштарымды баҫырға ярҙам итсе, донъя ваҡлыҡтарынан арынып, яҡтылыҡҡа ос һәм гүзәл, илаһи, ҡабатланмаҫ затҡа әйлән!",ҠАТЫН-ҠЫҘҘЫҢ КӨСӨ УНЫҢ КӨСҺӨҘЛӨГӨНДӘ. Хәйҙәр Тапаҡов,0,analytics,Файҙалы эштәр,9285,https://agideljurn.ru/articles/godpoleznihdel/2023-06-06/atyn-y-y-k-s-uny-k-s-l-g-nd-h-y-r-tapa-ov-3289740,2023-06-06T15:34:00+00:00
"""Беренсе һүрәттә -Ямантау. Ул Башҡортостан Республикаһының Белорет районында урынлашҡан. Көньяҡ Уралдың - иң юғары нөктәһе (1656 метр). Ирәмәл - Көньяҡ Уралдың ҙурлығы буйынса икенсе түбәһе, уның бейеклеге - 1582 м. Ағиҙел йылғаһы башланған һәм Ирәмәл тауы урынлашҡан Әүәләк һырты территорияһында ""Ирәмәл"" милли паркы булдырылған"", – тип Иван Вагнер үҙенең яҙылыусыларына социаль селтәрҙә мәғлүмәт еткергән. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Башҡортостан тауҙары йыһандан ошолай күренә,0,analytics,Төрлө,798,https://yanshishma.com/articles/t-rl-n-n/2025-11-07/bash-ortostan-tau-ary-yy-andan-osholay-k-ren-4458052,2025-11-07T22:50:00+00:00
"Хәтеремдә ул төн, хәтеремдә, Йыйнаҡ бүлмәң, тыйнаҡ өҫтәлең, Белмәй нисек ҡәҙер итергә лә, Шарабыма шарап өҫтәнең. Хәтеремдә ул төн, хәтеремдә: Таңын аттырғанда ул төндөң, Ни өсөндөр, күҙ йәштәрең менән Кәрәкһеҙгә ғәфү үтендең. Хәтеремдә ул төн, хәтеремдә: Һулҡып һыҙлай ине йөрәгем. Аймылышҡас йәшлек таңдарыбыҙ, Бар инеме бының кәрәге? Хәтеремдә ул төн, хәтеремдә, Булмаһаҡ та башҡа беҙ бергә, Аҡ ҡар яуған аҡ ҡанатлы төндө Онотаһым түгел ғүмергә! .. Мин төшөмдә үлгәнмен дә, имеш, Һин өҫтөмә тупраҡ ташлайһың. Яратыуҙан янып һөйгәнемде Шунда ғына аңлай башлайһың. Һин ташлаған бер үс дымлы тупраҡ Утлы сәскә булып атһа ла, Йөрәгеңдән сыҡҡан күҙ йәштәрең Һуғарырға уны аҡһа ла – Тик һуң инде, бик һуңланың, һылыу: Һыу биреүсе кәрәк – һыуһағас, Ут йотҡанда кәрәк – мөхәббәтең, Нәфрәтең дә етә – һуңлағас. Мин дә булмам бер көн, дуҫҡайҙарым, Йәнем китер осоп күктәргә. Һеҙгә бары йырым ғына ҡалыр, Серем ҡалыр, бәлки, күптәргә. Мин ер инем, ергә баҫҡан саҡта, Мин күк инем, күккә баҡҡанда, Мин ут инем, дөрләп ут янғанда, Мин һыу инем, йор һыу аҡҡанда. Мин үткән дә, киләсәк тә булдым, Бөгөнгө лә – булдым бөтәһе! Тик бөтәһен нисек ҡалдырырға, Бөтәһенән нисек китәһе? .. Бер ҡыл Бер көн килеп элекке бер дуҫым Бөрөп алды шулай алҡымдан: — Паганини ҙә бит түгелһең, — ти, — Уйнайһың, — ти, — әммә бер ҡылда. Ил дә тел тип ҡаңғырғансы, Ҡалдырсы бер иҫке бер ҡылды, — Тигәс дуҫым, бер дошманым артты, Ә күңелдә бер ҡыл тартылды! Иҫке бер ҡыл! .. Изге бер ҡыл йәнгә! .. Ул тартылған сәсән халҡымдан. Бер көн килеп ул ҡыл өҙөлгәндә Ни мәғәнә миңә йөҙ ҡылдан? Мин үрмәксе түгел үҙ илемдә Мөйөш һайын бер ҡыл һуҙырға. Йәйғор һымаҡ ҡалҡып күңелемдә Мең йыл аша һуҙылған бер ҡыл. Ул ҡыл үтеп ингән йөрәгемә Яуҙар, мең ғазаптар арҡылы. Пушкин, Тарас, Туҡай, Сәләмгә лә Изге булған иҫке бер ҡылы. Әҙернәнән яңы уҡ атырға Әҙер торған кереш тартылып. Күктә ҡояш — тик бер иҫке юлдаш, Тик йылыта мәңге ул беҙҙе. Һандуғас та ерҙә иҫке бер йыр йырлай, Ялҡытканы һис тә юҡ әле! Бер тыуа ла кеше тик бер үлә, Тәүге һөйөүе лә бер генә, Бер генә тик иҫке туған телем, Бер генә тик иҫке ергенәм. Мәңге яңы ҡартлас был донъяла Бер йөрәгем типкән сағымда Ике йөҙлө, ике һүҙле булмам, Мин торормон бер ҡыл һағында. Туҡһан туғыҙ ҡылың менән, дуҫкай, Тик үҙеңдә ҡалһын аҡылың. Туҡһан туғыҙ ялған ҡыл булғансы, Булһын әйҙә ысын бер ҡылың! Ни ғәләмәт шашып йәшәйем мин, Көнөм – эштә, эштә – төндәрем. Йоҡо мине бик үҙһенеп етмәй, Таштан ҡаты, ятһа мендәрем. Ғүмер ҡыҫҡа! .. донъя шундай матур, Артҡан һайын арта ҡәҙере. Барыһын да биреп ҡалыр кәрәк, Алмаҫ элек мине ҡәберем. Тоям инде: ул көн килеп етер, Үтмәйенсә бушҡа ғүмерең: Һөйһәң, һөй һин үкенмәҫлек итеп, Эшләһәң һин эшлә емереп! Күр дуҫыңдың бергә ҡыуанғанын, Дошмандың йәне туңғанын. Һәр сәскәлә һинең күҙең ҡалһын, Һәр бер ҡошсоҡ булһын туғаның. Халҡым тел тыуҙырған. Бөйөк бер тел! Теле үлмәҫ, үҙе үлмәһә. Үҙе үлмәҫ, күрер киләсәкте, Үҙен-үҙе әгәр күммәһә. Тик ниңә һуң ҡай бер ул-ҡыҙҙары Ғәмһеҙ ҡарай уның юлына? Шул ғәмһеҙлек күҙгә күренмәгән Көрәк тотмағанмы ҡулына? Һин күрмәҫһең, иркәм, Бер ҡасан да Ҡайғырғанда минең йәшемде. Мин ҡайғымды Тештәремә ҡыҫып, Дауам иттерермен эшемде. Бына шул мәлдә һин Һүҙһеҙ генә Аңлап ал да күҙҙән күңелемде, Наҙлы ҡулың менән Был ҡайғымды Күкрәгеңә ҡыҫ һин үҙеңдең. Башҡа миңә Бер ни кәрәк түгел, Ауыр саҡта миңә шул етә. Һәм, минеңсә, Тик шул биҙәй һине, Тик шул ғына ирҙе ир итә.","Һөйһәң, һөй һин үкенмәҫлек итеп, эшләһәң һин эшлә емереп!",0,analytics,Шиғриәт,3354,https://agideljurn.ru/articles/shi-ri-t/2025-02-12/y-y-in-kenm-lek-itep-eshl-in-eshl-emerep-4118891,2025-02-12T16:28:00+00:00
"Луганск Халыҡ Республикаһының Красный Луч ҡалаһының 27-се офиевск мәктәбендә Башҡортостан төҙөүселәре ярҙамында тергеҙеү эштәре тулы көсөнә бара. Уҡыу йорто байтаҡҡа үҙгәрә. Әлеге ваҡытта бинала алты янғынға ҡаршы ишек һәм 124 яңы пластик тәҙрә ҡуйылған. 1938 йылда асылған Һәм Софиевский ҡасабаһының мәҙәни үҙәге тип һаналған был мәктәпте, 1968 йылда яңы бинаны төҙөп бөтөүҙе иҫәпкә алмағанда, быға тиклем ремонтламағандар тиерлек. Директор Людмила Вячеславовна Соболь, тергеҙеү эштәре хәҙер бик әүҙем алып барыла, тип билдәләне. Ул ағас тәҙрәләрҙе заманса пластик тәҙрәләргә алмаштырыуҙары, шулай уҡ иҫке һәм яңы биналарҙың ҡыйыҡтарын тулыһынса реконструкциялауҙары тураһында хәбәр итте. Ошо эштәр һөҙөмтәһендә мәктәптә яҡтылыҡ һәм йылылыҡ арта, ә бушҡа ағыуҙар туҡтала. Директор шулай уҡ, элек ғәҙәти кластан үҙгәртеп ҡоролған һәм канализация менән проблемалары булған бәҙрәф капиталь ремонтланған, тип өҫтәне. Людмила Вячеславовна эштәрҙең ҡыҫҡа ваҡытта башҡарылыуын билдәләне: 15 көн эсендә бригада бөтә тәҙрәләрҙе алмаштырған, шуның арҡаһында 1 сентябрҙә балалар яңыртылған кластарға килә. Ҡыйыҡты ремонтлау өсөн 13 октябрҙән мәктәп ваҡытлыса ябыла, уҡыусылар дистанцион уҡыуға күсерелә, ә 10 декабрҙә дәрестәр ҡабаттан мәктәптә башлана. Ул шулай уҡ балаларға ремонт процесын һәм төҙөүселәрҙең заманса техникаһын күҙәтеү ҡыҙыҡлы булыуын һөйләне. Яҡын киләсәктә фундаментты реконструкциялау һәм тышҡы стеналарҙы тышлау буйынса күләмле эш планлаштырыла, ул экспертиза алғандан һуң башланасаҡ. Директор мәктәптең үҙгәртелеүенә һәм уҡыусылар һаны артыуына шатлана, ә Рәсәйҙең яңы белем биреү стандарттары, уның фекеренсә, уҡыу процесын күпкә еңеләйтәсәк. Бынан тыш, Людмила Вячеславовна аҙыҡ-түлек блогын яңыртыу тураһында һөйләне: 2024 йылдың декабрендә унда яңы ҡорамалдар – бешереү шкафы, мейес, һыуытҡыс, туңдырғыс камера, өҫтәлдәр, стеллаждар килтерелә һәм икеләтә йыуыу ҡоролмаһы ҡуйыла. Был ашнаҡсыларҙың эшен еңеләйтә, шулай уҡ икмәк бешереүҙә проблемаларҙы булдырмаҫҡа мөмкинлек бирә. География һәм биология уҡытыусыһы Галина Николаевна Стрижиченко ватандаштарына ҙур рәхмәт белдерә, улар ярҙамында мәктәп заманса һәм модернизацияланған була. Ул, ҡасаба халҡы тәҙрәләрҙе алмаштырғандан һәм уҡыу йортоноң ҡыйығын ремонтлағандан һуң күпкә яҡтыраҡ, йылыраҡ һәм уңайлыраҡ булып китеүен айырыуса билдәләй, тип өҫтәне. Фото һәм мәғлүмәт авторы: Алһыу Муллахмәтова, ..",15 көн эсендә бригада бөтә тәҙрәләрҙе алмаштырған,0,analytics,Мәғариф,2372,https://bashgazet.ru/articles/belem-m-t-rbi/2025-12-21/15-k-n-esend-brigada-b-t-t-r-l-r-e-almashtyr-an-4516368,2025-12-21T20:15:00+00:00
"""Аманат"" менән Өфө районы, Дорогино мәктәбендә ике концерт-дискотека үткәрҙе. Залда баҫып торорға ла урын булманы. Икенсе бүлек. ВИДЕОЯҘМА: ""Аманат"" менән Өфө районы, Дорогино мәктәбендә ике концерт-дискотека үткәрҙе. Залда баҫып торорға ла урын булманы. Икенсе бүлек. ВИДЕОЯҘМА:","""Аманат"" менән бергә Дорогино мәктәбендә. Икенсе концерт",0,analytics,Bидеояҙмалар,279,https://amanat.su/articles/bash-ortsa-videoya-malar/2024-12-13/akyeget-amanat-men-n-berg-dorogino-m-kt-bend-ikense-kontsert-4051511,2024-12-13T14:45:00+00:00
"Башҡортостан Башлығы указына ярашлы, 14 декабрҙә йыл һайын Башҡорт теле көнө билдәләнә. Был көндө республикала төрлө саралар уҙғарыла. Уларҙың береһен «Мега» сауҙа үҙәгендә Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү ойошмаһы үткәрә. «Мега» сауҙа үҙәгендә кескәйҙәрҙе Өфө дәүләт ҡурсаҡ театрының спектакле, сағыу уйындар һәм шәп бүләктәр көтә.",«Мега»ла Башҡорт теле байрамы уҙасаҡ!,0,analytics,Файҙалы эштәр,332,https://agideljurn.ru/news/godpoleznihdel/2025-12-12/mega-la-bash-ort-tele-bayramy-u-asa-4509052,2025-12-12T09:25:00+00:00
Башҡортостан полицияһы Мәскәү яғынан килгән наркокурьерҙан 5 килограмдан ашыу мефедрон тартып алған.,Ағыу килтергән наркокурьер,1,news,Яңылыҡтар,100,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-26/a-yu-kilterg-n-narkokurier-4522142,2025-12-26T14:30:00+00:00
"Донъя беренселегендә Рәсәй йыйылма командаһы, ике алтын һәм өс бронза миҙал яулап, бик һәйбәт һөҙөмтә күрһәтте. Рәсәй йыйылма командаһына 37 спортсы инде. Улар араһында – донъя, Азия, Рәсәй беренселектәре еңеүселәре һәм призерҙары. Ошо бик көслө командала Башҡортостан шахматсыһы Ләйлә Табермакова ла бар ине. Ул Толпар спорт клубында шөғөлләнә. Ярыштар  швейцар системаһы буйынса 11 турҙа уҙа. Ләйлә 16 йәшкә тиклемге ҡыҙҙар төркөмөндә көс һынаша. Шахмат таҡталары алдында донъяның 113 шахматсыһы осраша. Ләйлә турҙан турға ышаныслыраҡ уйнай. Македония, Франция, Азербайжан, Ҡытай, Коста-Рика, Норвегия, Һиндостан, Сербия, Польша һәм Ҡаҙағстан шахматсыларын еңә. Һәр партия  4-5 сәғәт дауам итә һәм ныҡлыҡҡа һынау була. Һуңғы 11-се турҙа Ләйлә Табермакова көслө уйынсы Пришита Гупта менән осраша. Был көсөргәнешле алышта Рәсәй спортсыһы ышаныслы еңеү яулай. Бөтә раундтар йомғаҡтары буйынса Ләйлә Табермакова бер нисә дәғүәсе менән тигеҙ мәрәйҙәр йыя һәм 5-7-се урындарҙы бүлешә. Яҡшы уйын һөҙөмтәһендә Табермакованың рейтингы 130 пунктҡа үҫә. Шулай итеп, донъя беренселегендәге уңыштары Ләйләнең донъя шахматындағы рейтингын ныҡ күтәрә. Ләйләгә халыҡ-ара ярыштарҙа еңеүҙәр юлдаш булһын! Сығанаҡ: Башинформ.",Башҡортостандың йәш шахматсыһы донъя беренселегендә иң шәп унау иҫәбенә инде,1,news,Яңылыҡтар,1208,https://amanat.su/news/novosti/2025-10-20/bash-ortostandy-y-sh-shahmatsy-y-don-ya-berenselegend-i-sh-p-unau-i-ben-inde-4433580,2025-10-20T12:46:00+00:00
"Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың сығышы стенограммаһы: Хөрмәтле иптәштәр! Беҙ һеҙҙе лайыҡлы дәүләт наградаларын тапшырыу өсөн саҡырҙыҡ. Һеҙгә илебеҙ Президенты, республикабыҙҙың барлыҡ халҡы исеменән рәхмәт әйтергә рөхсәт итегеҙ. Намыҫлы хеҙмәтегеҙ, хәрби батырлыҡтарығыҙ өсөн ҙур ихтирам һәм рәхмәт белдерәбеҙ. Һеҙҙең һәм хәрби иптәштәрегеҙ алдында баш эйергә теләйбеҙ. Мин һәр ваҡыт, унда, алғы һыҙыҡта, беҙҙең иң яҡшы кешеләребеҙ, тип әйтәм. Беҙ һеҙҙең менән ғорурланабыҙ. Һәм һәр ваҡыт үҙегеҙгә һәм ғаиләләрегеҙгә терәк булырға тырышасаҡбыҙ. Һәләк булған геройҙарыбыҙ, уларҙың батырлығы, ныҡлығы һәм антҡа тоғролоғо алдында баш эйәбеҙ. Улар беҙҙең йөрәктәрҙә мәңгегә. Һәм, геройҙарыбыҙ тураһындағы хәтер мәңге йәшәһен өсөн, барыһын да эшләйәсәкбеҙ. Бөгөн мин хәрби хеҙмәткәрҙәрҙең ҙур төркөмөнә дәүләт наградалары тапшырам. Тантанала ҡатнашыусылар тураһында бер нисә һүҙ әйтергә рөхсәт итегеҙ. 2022 йылдың октябренән фронтта булған разведчик-пулеметсы Мостафин Рәмил Вадим улы бер нисә тапҡыр штурмлау хәрәкәттәрендә һәм дошман һөжүмен кире ҡағыуҙа ғүмерен ҡурҡыныс аҫтына ҡуя. Ул Батырлыҡ ордены һәм Суворов миҙалы менән бүләкләнгән. Рядовой Павлов Алексей Михайлович, яраланһа ла, хеҙмәтен дауам итә. Ул госпиталдән һуң пилотһыҙ осоу аппараттары операторына уҡый һәм алғы һыҙыҡҡа ҡайта. Кесе сержант Мирзаев Азамат Рәхмәтилла улы инде йыл ярым хеҙмәт итә. Ә 2024 йылдың апреленән азат ителгән биләмәләрҙә тәфтиш-эксперт төркөмөнә ярҙам итә, юғары һөнәри оҫталыҡ һәм сыҙамлыҡ күрһәтеп, мөһим махсус бурыстар үтәй. Беҙҙең өсөн хәрби хеҙмәткәрҙәрҙе материаль йәһәттән, тейешле махсус ҡорамалдар һәм кәрәк-яраҡтар менән тәьмин итеү, уларҙың көнкүрешен яҡшыртыу төп йүнәлештәрҙең береһе булыуын беләһегеҙ. Власть органдары, муниципалитеттар, предприятиелар, ойошмалар, йәмәғәтселәр, ирекмәндәр – барыһы ла ошо эшкә йәлеп ителгән. Беҙ махсус хәрби операция биләмәһенә 128 гуманитар колонна оҙаттыҡ. Бөгөн был залда – йөк ташыуҙа тиҫтәләгән тапҡыр ҡатнашҡан һәм был еңел булмаған эште башҡарған водителдәребеҙ. Сухов Григорий Леонидович, мәҫәлән, махсус хәрби операция биләмәһенә 94 гуманитар ылау алып барған. Ошо уҡ араны Русаков Дмитрий Николаевич – 84, Мирасов Игорь Ришатович – 82, Асеев Вячеслав Васильевич 74 тапҡыр үткән. Һәр колонна – еңеүгә индергән өлөшөбөҙ. Һәм, әлбиттә, бик ҡатмарлы был маршруттарҙы башҡарыу – үҙе батырлыҡ һәм ҡаһарманлыҡ. Бөгөн барығыҙға ла ошо хеҙмәтегеҙ өсөн рәхмәт белдерәм. Һеҙгә терәк булып, өйҙә ышаныс һәм өмөт менән көткән ғаиләләрегеҙгә, туғандарығыҙға һәм яҡындарығыҙға ихлас рәхмәт әйтергә рөхсәт итегеҙ. Барығыҙға ла сыҙамлыҡ һәм батырлыҡ теләйем. Еңеү менән, иҫән-һау әйләнеп ҡайтырға яҙһын! Сығанаҡ:",Башҡортостан Башлығы махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға һәм гуманитар ылауҙар водителдәренә дәүләт наградалары тапшырҙы,1,news,Яңылыҡтар,2650,https://uchbash.com/news/novosti/2024-07-17/bash-ortostan-bashly-y-mahsus-h-rbi-operatsiyala-atnashyusylar-a-m-gumanitar-ylau-ar-voditeld-ren-d-l-t-nagradalary-tapshyr-y-3851230,2024-07-17T05:00:00+00:00
"Әгәр, үҙем сос булмаһам, Эләгеп сыҡмаҫ инем. Ағып китһәм, бөгөн бына Өләсәй булмаҫ инем. Урам тулып сапҡан өйөр Тапап үтһә үҙемде, Булмаҫ ине бөгөнгө көн Иҫләүсе лә йөҙөмдө. Баҫмаларҙан ауып төшөп Батып барған сағымда, Ҡотҡарыусы фәрештәләр Әл дә булған янымда. Айыу, бүре, йыландарҙан Күпме ҡотола килдем. Әсәй булып көйәнтәмә Мин дә күнәктәр элдем. Көйәнтәне тапшырғанмын. Һыуға йөрөй килендәр. Мин һөйәһе ейәндәрем Күнәк тулып килһендәр.",Өләсәй булмаҫ инем,0,analytics,Шиғриәт,440,https://henek.info/articles/shi-yr-ar/2025-10-28/l-s-y-bulma-inem-4444474,2025-10-28T15:40:00+00:00
Объект федераль милек булып иҫәпләнә. Республика проектты әҙерләү өсөн киткән сығымдарҙы ҡаплата. Дәүләт циркын тәртипкә килтереүгә 2 миллиард һум аҡса бүлеү ҡарала.,Өфө дәүләт циркын ике йылдан төҙөкләндерә башлаясаҡтар,1,news,Яңылыҡтар,165,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-27/f-d-l-t-tsirky-ike-yyldan-t-kl-nder-bashlayasa-tar-3826494,2024-06-27T18:03:00+00:00
8 июня в Акмуллинском университете открылась Международная научно-практическая конференция «Фольклор и фольклористика в. : актуальные направления и перспективы исследовательских практик».,В Уфе международную конференцию по фольклористике посвятили памяти профессора Сулейманова,0,analytics,Краеведение,187,https://uchbash.com/news/kraevedenie/2024-06-08/v-ufe-mezhdunarodnuyu-konferentsiyu-po-folkloristike-posvyatili-pamyati-professora-suleymanova-3803646,2024-06-08T13:39:28+00:00
"400-ҙән ашыу синыф уҡыусыһы ҡатнашты унда. Байрам фойела уҡ башланды. Өҫтәмә белем биреү педагогтары кескәйҙәр өсөн уйынсыҡтар эшләү буйынса оҫталыҡ дәрестәре үткәрҙе, аквагрим студияһы, фотозона эшләне. Залда ""Ал сәскәнең Яңы йыл мөғжизәһе"" тигән театрлаштырылған тамаша көтә ине. Филармония артистары балаларға сағыу матур байрам, яҡшы кәйеф бүләк итте. Һуңынан шыршы тирәләй Ҡыш бабай һәм Ҡарһылыу менән рәхәтләнеп күңел астылар. Бергәләп уйнанылар, Яңы йыл шыршыһы утын ҡабыҙҙылар. Һуңынан һәр бала Ҡыш бабай бүләге алды. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Тылсымлы байрам,0,analytics,Донъя,916,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-12-19/tylsymly-bayram-4515493,2025-12-19T20:06:00+00:00
"Өскөл хаттар. Һалдат хаттары. 1941 йылда, Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, илебеҙҙең батыр улдары һәм ҡыҙҙары тыуған еребеҙҙе һаҡларға яуға киткәс, араларҙы өскөл хаттар бәйләй.",Өскөл хаттар.,0,analytics,Ил һаҡларға яуға китте,174,https://yanshishma.com/articles/il-xaklarga/2025-08-12/sk-l-hattar-4346121,2025-08-12T18:05:00+00:00
"Гузель Чулпановна – это не просто журналист, а человек, чья профессиональная деятельность неразрывно связана с поддержкой наших бойцов. За ее плечами около десяти поездок «за ленточку», как служебных командировок, так и миссий с гуманитарной помощью. Она подчеркнула, что находится в постоянном контакте с военнослужащими, оперативно реагируя на их нужды. «Если возникает потребность в чем-то, я тут же организую сбор», – делится Гузель Хамитова. – «Недавно попросили прислать шины и колеса для «квадрика». У нас уже выстроена целая система». Помимо гуманитарной помощи, важной частью работы Гузель Хамитовой является документирование подвигов наших героев. В ходе своих поездок она снимает документальные фильмы, считая это своим долгом. Примечательно, что в условиях боевой обстановки и в мужском коллективе Гузель Чулпановна чувствует себя абсолютно комфортно. «У меня очень коммуникативный характер, – признается журналист, – и я легко приспосабливаюсь. Приехав в первый раз, я сразу поняла, что мне это нравится. Дело в том, что я выросла на военной тематике, на военных фильмах». Днем ранее, 25 августа, Гузель Хамитова была удостоена благодарности заместителя министра обороны РФ. Награду ей вручил Герой России Денис Чернавин. В ответ Гузель Чулпановна передала Денису Юрьевичу икону Божьей Матери «Державный покров». «Это воинская икона, – рассказала Хамитова, – она изготовлена уфимской артелью, я привожу такую нашим бойцам. А конкретно та икона, которая подарена Денису Юрьевичу, недавно вернулась с крестного хода из Донбасса. Она пробыла там более месяца и пропахла дымом, мы ее даже не стали мыть. Эта икона несет огромную миссию». В круглом столе также приняла участие корреспондент газеты «Сакмар» Лилия Такаева. С самого начала специальной военной операции она одной из первых организовала в Баймакском районе волонтерское движение «Мы вместе». Уже в марте 2022 года силами земляков был собран и отправлен бойцам первый гуманитарный груз. «Сегодня мы выросли, окрепли. Помогает весь район, – говорит Лилия Разгиловна. – Работаем совместно с Баймакским отделением общества «Боевое братство», выполняем заявки наших бойцов. Мы уже закупили и отправили на передовую несколько машин, мотоциклы, дроны и многое другое. Каждую неделю отправляем 2-3 машины. А еще бойцам обязательно отправляем письма детей – на русском и башкирском».",Сила единства,0,analytics,Махсус хәрби операция,2345,https://uchbash.com/articles/care/2025-08-27/sila-edinstva-4363877,2025-08-27T14:51:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАвыл хуалыгы министрлыгы белешмәләренчә, Курскиның хәрби хәрәкәтләр бара торган районнарында 121 авыл хуалыгы оешмасы бар. Тик аларның кайберләре эшчәнлеген туктаткан, икенчеләренең терлеге үлеп беткән. Русиянең авыл хуалыгы төбәге булган Курски өлкәсендә хәрби хәрәкәтләр баруы сәбәпле, бөтен илдә иткә һәм сөткә бәяләр 5-10 процентка артырга мөмкин, дип ачыклаган""Вёрстка"" басмасы. ирле хакимиятләрбелдерүенчә, былтыр бөртекле культуралар һәм шикәр чөгендере уңышы ягыннан Курски Русиядә өченче урында, ә ит итештерүдә – икенчелектә торган. Август ахырына өлкәнең дүрт районында: Коренев, Суджа, Глушков, Белов районнарында хәрби хәрәкәтләр башланды. Авыл хуалыгы министрлыгы белешмәләренчә, бу районнарда 121 авыл хуалыгы оешмасы эшли. Украина кораллы көчләренең һөүменә дучар булган районнар Курски өлкәсенең икътисадына ашлык сатудан гына да 4,35 млрд сум китергән булган. Коренев, Суджа һәм Глушков районнары исә терлек белән кош ите сатып 6,86 млрд сум биргән. Әмма хәрби хәрәкәтләр аркасында ирле авыл хуалыгы оешмаларының эшчеләре эвакуацияләнергә мәбүр, кайбер ширкәтләр бөтенләй эшчәнлеген туктаткан. Кечкенә фермер хуалыкларына да авырга туры килә: мәсәлән басма чыганагы аларның күпчелеге авылларыннан киткән чакта терлекләрен: дуңгызларны, сыерларны урманга чыгарып ибәрде дигән. ""Вёрстка"" белән сөйләшкән икътисадчы һәм элекке түрә әйтүенчә, Украина кораллы көчләренең Курски өлкәсенә һөүме – беренче чиратта сөт һәм ит тармагына йогынты ясаячак. ""Кайбер оешмалар терлекләре үлгәнгә, һөүм булган урыннарда көтүлекләрне кулланып булмаганга, эшчеләре эвакуацияләнгәнгә эшчәнлекләрен бөтенләй туктатты. Димәк сут һәм ит белән тәэмин итү кимиячшк. Бу әлеге ризыкларга 5-10 проөентка бәя артуына китерергә мөмкин"", дигән ул. Сөт ризыклары итештерүчеләр чит илдән кертелгән чимал кыйбатлануын, эшчеләр итмәвен, чит ил иһазларына хезмәт күрсәтүдә проблемнар булуын әйтеп, бәяләрнең артачагы турында кисәтте, дигән белгеч. Әгәр Курскидагы вазгыять аркасында, ул әйткәнчә шуңа өстәп тагын 5-10 процентка бәяләр артса, димәк сөт һәм аннан итештерелгән риыкларга бәя 5-30 процентка кадәр артырга мөмкин, дип яза басма. Русия хакимиятләре дә проблемны таный. Август ахырында Владимир Путинхөкүмәткә Белгород, Брянски һәм Курски өлкәсендәге авыл хуалыгы һәм сәнәгать оешмаларына килгән зыянны компенсацияләргә кушты.11 сентябрьдә Курски өлкәсе хакимиятләре беренчел нәтиә ясап, килгән зыянны 85 млрд сум, дипбәяләде. Украина кораллы көчләре белән сугышу аркасында төбәкнең 160 мең һектар басуыннан уңышны ыеп ала алмыйлар. Курски губернаторы вазифаларын вакытлыча үтәүче әйтүенчә, бу тулаем ыеп алынган ашлыкның күләмен 1,5 млн тоннага киметәчәк. Шулай ук төбәктә 320 мең баш терлек үлгән. Шуның аркасында гомуми ит итештерүе күләме - 85 мең тоннага, сөтнеке - 71 мең тоннага азрак булачак. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Курски өлкәсендә хәрби гамәлләр аркасында Русиядә иткә һәм сөткә бәяләр артырга мөмкин,1,news,Яңылыҡтар,2951,https://www.azatliq.org/a/ukraina-gaskarlareneng-kurski-olkasena-hojume-arkasinda-rusiyada-itka-ham-sotka-bayalar-artui-bar/33123520.html,2024-09-17T16:41:21+03:00
"Матурлыҡ салондарында ошо төҫтәрҙе һораусылар бермә-бер күбәйгән. Стилистар белдереүенсә, клиенттар Утлы Ат йылында ҡыҙыл төҫ аҡса, мөхәббәт йәлеп итәсәк һәм негативтан һаҡлай, карьераны нығыта тип ышана. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Ҡатын-ҡыҙҙарға ни булған?,0,analytics,Төрлө,877,https://henek.info/articles/+++-/2025-12-25/atyn-y-ar-a-ni-bul-an-4521084,2025-12-25T16:20:00+00:00
"Халыҡ медицинаһында гөлйемеш тамырынан әҙерләнгән төнәтмәне һейҙек ҡыуығы һәм бөйөр ташынан ҡотолоу өсөн эсергә кәңәш ителә. Төнәтмәне әҙерләү: 1 ҡалаҡ ваҡланған тамырын 1 стакан ҡайнар һыуға һалып, өҫтө ябыҡ килеш 2-3 сәғәт тоторға. Төнәтмәне көнөнә 3 тапҡыр, ас ҡарынға, 2-3 ҡалаҡ эсергә. Шулай ҙа табип менән кәңәшләшергә онотмағыҙ.",Әлморон йыйып ҡал!,0,analytics,Сәләмәтлек,335,https://henek.info/articles/----+-+/2025-09-24/lmoron-yyyyp-al-4399967,2025-09-24T10:50:00+00:00
"Улар ҡапҡа алдындағы ҡарҙы көрәне, ишек алдындағы юлды киңәйтте, утынды һарайға ташып ҡуйҙы. Уҡыусыларҙы һыуыҡтар ҙа ҡурҡытманы. Афариндар! Яугирҙың әсәһе балаларға рәхмәтен дә белдерҙе. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Уҡыусыларҙы ҡышҡы һыуыҡтар ҙа ҡурҡытманы,1,news,Яңылыҡтар,364,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-28/u-yusylar-y-ysh-y-yuy-tar-a-ur-ytmany-4552210,2026-01-28T09:00:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр2023 елның беренче иде ае нәтиәләреннән күренгәнчә, Русия даруханәләрендә чит ил дарулары бер ел элекке белән чагыштырганда 20,3 процентка кимегән. 7,7 мең төрле дарудан 6,4 мең төрлесе калган. Бу хакта аналитик ширкәте белешмәләренә таянып РБКяза. аналитиклары мәгълүматынча, иң нык йөрәк-кан тамыры авыруларыннан дарулар (Русиядә алар иң күп сатыла торган даруларның берсе) һәм антидепрессантлар кимегән. Аналитиклар искәртүенчә, чит ил даруларының кимүе кимендә 2020 елдан күзәтелә, моны Русиядә итештерелгән, бәяләре арзанрак булган аналоглары артуы белән бәйлиләр. Русия Украинага бәреп кергәннән соң чит илләрнең күпчелек фармацевтика ширкәтләре Русиядә клиник тикшеренүләрентуктатып торуытурында белдерде. Әмма РБК искәртүенчә, аларның берсе дә диярлек Русия базарыннан үзләренең даруларын алып куймаган. Шуңа карамастан, сугыш һәм санкцияләр аркасында Русиядә чит ил ширкәтләренә үз бизнесын алып бару кыйммәтләнде. Беренче чиратта бу логистика кыйбатлануына бәйле, шуның аркасында аларның продукциясенә дә бәя артты. Чит ил даруларына бәя арткан шартларда кулланучылар арзанрак аналогларга өстенлек бирә, ди аналитиклар. баш мөдире Сергей Шулякискәртүенчә, Русия базарыннан нигездә кыйбат торган, оригинал булган дарулар китә, аларны нигездә дәүләт сатып алды. Русиядә дәүләт сатып алган чакта әгәр Русиядә итештерелгән даруны тәкъдим итүче ике оешмадан гариза килә икән, чит илнекен сатып алмыйлар. Чит ил итештерүчеләренә даруханәләрдә сату өчен генә Русиягә дару китертү әллә ни файда китерми, чөнки аерымлап сатып алучылар бик аз ди ул. Июньдә вице-премьер Татьяна Голикова Русиядәге итештерүнең үсүе ярдәмендә илдә кулланыла торган барлык даруларның 62 проценты Русиядә итештерелә дигән иде. Русия даруханәләрендә чит илдә генә түгел, Русиядә итештерелгән дарулар да кими. Алар арасында гомер өчен кирәкле һәм мөһим дарулар да бар. Дәүләт бу исемлектәге дарулар өчен бәя чикләрен контрольдә тота, ә чыгымнар артканда итештерүчеләргә мондый даруларны чыгару файдалы түгел диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Медиа: Русия даруханәләрендә чит ил дарулары бер елда 20 процентка кимегән,1,news,Яңылыҡтар,2113,https://www.azatliq.org/a/32582170.html,2023-09-07T07:44:25+00:00
"Актанышның сәләтле балалар өчен татар гимназиясе, архив фотосы5-7 май көннәрендә Актанышның сәләтле балалар өчен татар гимназиясендә Һарун Таиев исемендәге Фән һәм сәнгать фестивале үтте. Ул укучыларның фәнни эзләнүләре һәм проектлар ясау өлкәсендә йомгаклау чарасы булып тора. 3 көн дәвамында укучылар интернетта үз проектларын яклады, чит илләрдә укый торган студентлар белән аралашты, дебатларда катнашты һәм Шекспирны татарча тыңлады. Чара оештыручыларының берсе, гимназия укытучысы Айдар Шәйхинсүзләренчә, аның идеясе ""Гыйлем-фест""ка тоташа, ул татарча фән, татарча проектлар өлкәсендә шәп тәрибә иде, ди ул. ""Без Казанда һәм, гомумән, дөньядә күргән, белгән кызыклы тәрибәләрне, форматларны Актанышта да кулланырга тырышабыз. Гомумән, нәтиәле форматлар бар икән, без аны мәктәбебездә тормышка ашырырга тырышабыз. Укучыларыбыз ел дәвамында ясаган, әзерләгән проектларга ниндидер матур йомгак ясарга булдык, итәкчелекнең дә мондый тәкъдиме бар иде"", ди ул. Фән фестивале башта республика күләмендә апрель аенда узарга тиеш иде, ләкин коронавирус пандемиясе сәбәпле аны үткәрү мөмкин булмаган. Шуңа оештыручылар фестивальне онлайн форматта ясарга булды. Барлык катнашучылар програмы аша тоташты, трансляция исә -та алып барылды, шул рәвешле аны теләгән кеше карый алды. Проектлар арасында фәнгә кагылышлы, тел үстерүгә караган кызыклы эшләр бар. Татар теле торышына, киләчәгенә караган проектлар да бар. Азатлык аларның берничәсен тыңлап, мәктәп укучыларыннан проектлары, аны тормышка ашыруы һәм татар теле киләчәге турында ни уйлауларын сорашты. Раил Ибраһимовка 17 яшь, ул 10 нчы сыйныфта укый. Ул үзе бию белән дә, рәсем ясау белән дә шөгыльләнә, соңгы айларда детектив жанрында китаплар укый һәм фото ясау иһазын кулланырга өйрәнә. Раил. дип аталган татарча-урысча фәнни блог ясый башлады. Анда гыйлем, белем алуга караган кызыклы язмалар урнаштырыла. Проекты турында Раил Азатлыкка үзе сөйләде: Раил Ибраһимов""Безнең проект – ул челтәрендә аккаунт һәм -сайт. Без үзебезнең блогта урысча-татарча фәнни мәкаләләр язабыз. Берьюлы өч өлкәне алдык: мәгариф, дизайн һәм медиа. Безнең проект мәктәп укучыларына юнәлгән, без анда олимпиадалар, имтиханга әзерләнер өчен материаллар куябыз. Әлегә эшнең башы гына дип әйтсәк була, хәзерге вакытта безнең төркемдә 3 кеше эшли, озакламый күбәергә дә телибез. Аудиторияне киңәйтер өчен да реклама да сатып алырга кирәк, аны да уйлыйбыз. Кыскасы, проектны үстерүдә әле күп фикерләр бар. Проектны нигә ясарга булдык? Без үзебезгә шундый максат куйдык: татар телен үстерергә кирәк, бу эшкә үзебездән дә өлеш кертергә кирәк. Мин үз милләтемне нык яратканга күрә проектымны татар теле белән бәйләргә булдым. Әлбәттә, татар теленең юкка чыгуын теләмәсәк, безгә аны заманча трендлар белән бергә үстерергә кирәк. Татар телен үстерергә, кулланырга һәм саклап калырга теләүче кешеләр әле шактый күп, шуңа күрә, минемчә, телебез әле яшәчәк. Үзем нинди университетка керәчәгемне әлегә хәл итмәдем, бу сорау бик күп дусларымны хәзер борчый. Бәлки архитектура юнәлешенә укырга керермен"". Нфис Влиевага 15 яшь, ул 9 нчы сыйныфта укый. Үзе теллр, лингвистика һм программалар язу белн кызыксына. Шуңа ул татарча лингвистикага багышланганпроектын башлап ибәргән. Проекты турында безгә шуларны сөйләде: Нәфисә Вәлиева"" – Инстаграмда лингвистика турында татарча фнни-популяр блог. Аудитория – татар теле белн, үз сөйлмнре белн кызыксынучылар, лингвистика белн танышырга телүчелр. Блогта күпчелек сүзлрнең килеп чыгышы турында сөйлим, шул ук вакытта лингвистика турында да язам. Проектны ле башлап кына ибәрдем, мма мин аны алга таба да двам итргә ыенам. Халыкка тарату өчен бу проект турында хзерге татар яшьлре, элитасы дип йтик, белеп башкаларга да сөйлс иде. Бу проектка ничек кереп киттем? Мине инде күптннән татар теленең, миллтенең язмышы борчый. Лингвистика белн бик кызыксынганга күр, аны татар теленд аңлатасы килде. Татар теле – шундый камил, моңлы, матур тел. Бу телд матур һм кызык контент ясыйсым килде. Шулай ук олимпиадаларда катнашканга күр, шуны әйтә алам: урыс теленнн олимпиада биремнре бик кызык, татар теленнн күпчелек биремнр, кызганыч, жлеп итмилр. Минем бу хәлне үзгртсе килә. Татар теленд контент булдыру минем өчен бик мөһим, моңа мин ""Мин татарча сөйлшм"" акциясе катнашучысы булгач, тагын да күбрк төшендем. Аларның сөрне – ""Мин татарча сөйлшм, мин татарча яшим"", бу сүзләр һр постны язган вакытта колагымда яңгырый, мотивация бир. Татарларның, телебезнең килчге турында ""Ике йөз елдан соң инкыйраз"" среннн соң аеруча күп уйлана башладым. Минемч, хзер д татарлар ике юл чатында: татар теле йә хзерге үзгреп баручы дөнья белн бергә атлаячак, йә инде ата-бабалар теле булып кала ала. Шунысы мөһим, икесе д алтын урталыкка килерг тиеш, глобализация белн миллилекне берлштереп, алга барырга кирәк дип саныйм. лбтт, татар теленең үсеше өчен минем д бик күп эшлисем кил, бу проект – шул тырышлыкның берсе. Болай, үзем татар теле турында төрле кешеләргә сөйлим: Эстонияд һм Мскүд узган теллр фестивальләренд татар теле турында сөйлдем. Алдагы планнардан – татар теленд фнни терминнар глоссарие эшлрг, бу шулай ук гимназиябез проекты, һм татар теленең корпуслары (язма һм Фннр Академиясе тарафыннан ясалганы) белн эш итү. Тормышымны бик лингвистика белн бйлисем килми, татар телен бәйле бары тик филология факультеты бар, лингвистика юк шул. Шуңа төгәл кая керәчәгемне әле белмим. Киләчәктә программалар язу, өлксенд хезмт куеп, татарча яхшы контент ясыйсым кил"". Әмир Хәйбиевка 16 яшь, ул 10 нчы сыйныфта укый. Буш вакытын китап укып яки компьютерда үткәрә. Әмир татар телендә видеоуен ясый. Азатлыкка ул шул турыда сөйләде: Әмир Хәйбиев""Уенның исеме исеме """" – ""Ялгыз"". Уен 2 платформер жанрында ясалган. Уенның максаты – финишка кадәр барып итү. Әлегә проект әле эшләнә, әле күп нәрсә өстәргә кирәк. Моның белән алга таба да шөгыльләнергә ыенам. Мондый проектны без нигә ясарга булдык? Татар телендә уеннар юк дәрәәсендә. Булган азсанлы уеннар кечкенә яшьтәге балалар өчен генә, шул ук вакытта яшүсмерләргә, яшьләргә татар телендә уеннар бөтенләй юк. Шуңа татарча уен уйнау мөмкинлеген булдырырга булдык. Татар телен үстерү өчен мөмкин кадәр күбрәк контент ясарга кирәк. Татар теленең киләчәге үзебездән тора дип саныйм. Үзем дә тел киләчәгенә өлешемне кертергә телим, алга таба да татарча төрле кызыклы уеннар ясау теләгем бар. Уеннан күренешУниверситетка килгәндә, Иннополис яки Казан университетының ИТИС бүлегенә керергә телим, программист булырга телим"". Һарун Таиев(Гарун Тазиев, ) – Бельгия һәм Франция геологы, вулканологы, Икенче дөнья сугышы елларында Франция Каршылыгы сугышчысы, үз эзләнүләре белән вулканнарның табигатен киң халык даирәсенә ачкан мәшһүр галим. Һарун Таиевның чыгышы татар морзалары нәселенә барып тоташа. Польшада туган егет Бельгиядә үсә, Франциядә эшли, хәтта министр урынбасары булырга өлгерә.",Заманча трендлар һәм уеннар: Актаныш укучылары татарча проектларын тәкъдим итте,0,analytics,Татарстан,6772,https://www.azatliq.org/a/30598422.html,2020-05-08T10:34:23+00:00
"Был күргәҙмә Башҡортостан Һаулыҡ һаҡлау министрлығында үтә, сөнки уны һаулыҡ һаҡлау тармағы хеҙмәткәрҙәренең балалары эшләгән уйынсыҡтарҙан төҙөгәндәр. Күргәҙмәгә 200-ләп эш ҡуйылған. Уйынсыҡтар менән бергә балаларҙың үҙ ҡулдары менән яһаған һәм махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға төбәп яҙған асылмалары ла бар. Күргәҙмәне ойоштороусылар уйынсыҡтарҙың бер өлөшөн хосписҡа бирәсәк, ҡалғанын хәйриә йәрминкәһенә ҡуясаҡ. Сығанаҡ: Башинформ.",Үҙҙәре яһаған уйынсыҡтар,1,news,Яңылыҡтар,442,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-09/re-ya-a-an-uyynsy-tar-4043872,2024-12-09T10:47:00+00:00
"Гөлназ Вәкил ҡыҙы Аҡназарова 1962 йылдың 11 июлендә Баймаҡ районының Темәс ауылында тыуған. Стәрлетамаҡта Башҡорт республика мәҙәни-ағартыу училищеһын, Башҡорт дәүләт университетын, Мәскәү дәүләт мәҙәниәт һәм сәнғәт университетын тамамлаған. йылдарҙа этика һәм эстетика кафедраһы уҡытыусыһы булып эшләй, «Ирәндек» халыҡ бейеү ансамбленең художество етәксеһе була. Гөлназ Аҡназарованың профессиональ бейеүсе булараҡ формалашыуы БДУ-ла уҡыған йылдарында уҡ башлана. Екатерина Варламова етәкселегендәге «Ирәндек» ансамблендә уның характерлы бейеүсе булмышы асыла. Гөлназ Вәкил ҡыҙы башҡарыуындағы «Ғәйбәтсе», «Йәрминкәнән ҡайтҡанда» бейеүҙәре сағыу мимика һәм ым-ишаралар, сағыу образлылыҡ менән айырылып тора. Башҡорт фольклорын һәм башҡорттарҙың көнкүрешен яҡшы белгән Аҡназарова балетмейстер булараҡ 50-нән ашыу бейеүҙәрҙә халыҡ мотивтарын һәм сюжеттарын оҫта кәүҙәләндерә. Төньяҡ-көнсығыш башҡорттарының халыҡ йолаһы буйынса «Киндер туҡмау» вокаль-хореографик сюитаһы, «Уяныу» бейеүе, «Сыңрау торна» хореографик сюитаһы һәм башҡа постановкалар уның ижадының сағыу өлгөләре булып тора. Шулай уҡ Гөлназ Аҡназарова К. Тинчуриндың «Ҡазан таҫтамалы» комедияһында, Сибай дәүләт башҡорт драма театры сәхнәһендә Т. Ә. Ғәниеваның «Тамарис» трагедияһында бейеүҙәр ҡуйҙы. Гөлназ Аҡназарова «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы» исеменә лайыҡ була (1997), Р. Өмөтбаев исемендәге премия лауреаты. (2012).",Билдәле хореограф Гөлназ Аҡназарова арабыҙҙан китте,1,news,Яңылыҡтар,1403,https://henek.info/articles/novosti/2026-02-12/bild-le-horeograf-g-lnaz-a-nazarova-araby-an-kitte-4575533,2026-02-12T13:00:00+00:00
"Күренекле яҙыусыһы, егермегә яҡын романдар авторы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Яныбай Хамматовтың тыуыуына быйыл 100 йыл. Ошо уңайҙан республика буйлап сағыу саралар теҙмәһе уҙа. Башҡорт тарихының йырсыһы күргәҙмәһе, Милли әҙәбиәт музейы директоры Зәки Әлибаев белдереүенсә, Яныбай Хамматовтың ейәнсәре Алһыу Хамматова башланғысы менән ойошторолған. Экспозицияла Төнъяҡ амурҙары, Һырдаръя романдарының ҡулъяҙмаларын, яҙыусының шәхси китапханаһын, шәхси әйберҙәрен үҙ күҙҙәрең менән күрергә мөмкин. Бында Яныбай Хамматовтың аккордеоны ла һаҡлана. Махсус рәүештә күргәҙмә өсөн Учалынан әҙиптең портреттарын килтергәндәр. Күргәҙмә йыл әйләнәһенә эшләйәсәк. Белорет ҡалаһындағы Яныбай Хамматов исемендәге гимназияға, Өфөләге башҡа белем усаҡтарына йыйынабыҙ, - ти Милли әҙәбиәт музейы директоры Зәки Әлибаев.",Яныбай Хамматовтың тыуыуына 100 йыл тулыуға арналған күргәҙмә асылды,1,news,Яңылыҡтар,826,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-02-14/yanybay-hammatovty-tyuyuyna-100-yyl-tulyu-a-arnal-an-k-rg-m-asyldy-4122214,2025-02-14T14:08:00+00:00
"Башкортстан башлыгы Радий ХәбировфикерләрБүген, 25 октябрьдә Уфаның Шота Руставели урамы 5 нче йортында яшәүчеләр республика башлыгы Радий Хәбировкабер пар мөгез тапшыру өчен Башкортстан хөкүмәт йортынакилгән. Алар иске йортларга якын итеп утыз дүрт катлы йорт төзүгә каршы чыга. Шул рәвешле алар республика башлыгына ""мөгезләрем белән терәлермен"", әмма төзелешкә ирек бирмәм дигән сүзләрен хәтерләтмәкче булган. Бу хакта ""Пруфы""иткерә. Видеодан күренгәнчә, активистлар үзләрен республика башлыгы янына кертүне сорый, әмма аларга Хәбировның ""эш сәфәрендә"" булуын әйтәләр. Бераздан активистлар янына полиция хезмәткәрләре килүе күренә. ""Һәрвакыттагыча классика - полициясез булмады. Безнең ирле хакимият ирле гражданнардан әнә шулай саклана, полиция белән безне туктатмакчы була. Һәр кешегә берешәр полиция хезмәткәре килде, тиздән бөтенесе ыелыр"", дип искәртә видеода активист Алла Яковлева. Быел 5 июньдә Шота Руставели урамы 5 нче йортында яшәүчеләр Хәбировка эчәге бирергәкилгән иде. Ул чакта алар Хәбировның төзүчеләргә ""Минем белән сугышып эчәгегез тишелер"", дигән сүзләрен хәтерләтмәкче булды. ""Радий Фәрит улы кем кемнең эчәгесен тишүен ачыклый алыр дип ышанабыз"", диде активистлар.2020 елда Башкортстан итәкчесе Радий Хәбиров Уфаның Шота Руставели урамы 5 нче йорты янында барган төзелешне караргакилгән иде. Ул иске йортларга якын итеп утыз дүрт катлы йорт төзү ярамый дип белдерде. ""7 х 7""хәбәр итүенчә, 2021 елның мартында мәхкәмә төзелешне тыюдан баш тарткан. 2022 елның сентябрендә мэрия урам төзелеше проектын раслаган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Уфаның Руставели урамында әналлы йорт төзелешенә каршы чыгучылар Радий Хәбировка әйткән сүзләрен хәтерләтеп бер пар мөгез китергән,1,news,Яңылыҡтар,1631,https://www.azatliq.org/a/32653110.html,2023-10-25T07:44:18+00:00
"Казим АметовКырымның Судак шәһәрендә яшәүче 63 яшьлек кырымтатар активисты Казим Аметовйортында Русия куәт оешмалары тентү уздырган. Бу турыда ""Кырым теләктәшлеге""хәбәр итә. Активист хокук яклаучыларга сөйләгәнчә, иртән аның йортына ФСБ хезмәткәрләре килгән. ""Өйдә бөтенебез йоклый идек. Хатыным иртән ишегалдына чыгып кергән иде, ишекне япмаган. Ачык ишектән алар бәреп керде, тавышлана башлады. Мин киенеп чыктым, нигә килгәннәрен сорадым. Алар минем улым янына килгәннәрен әйтте. Мин ""ул акча эшләргә чыгып китте, Кырымда түгел"" дип авап бирдем. Алар янәсе минем улым Номан Челебиджихан батальонында тора диде, мин моңа авап итеп бу турыда берни дә белмәвемне әйттем. Алар бөтен өйне тентеде, бөтенесен астын-өскә әйләндерде дә китеп бардылар. Тентү сәгать ярым барды"" дип сөйләгән Казим Аметов. Русия куәт оешмалары бу тентү турында бернинди дә аңлатма бирмәде. Аметов ""Веджие Кашка эше"" дип аталган инаять эше фигуранты булып тора. 2017 елның 23 ноябрендә Акмәчеттә Русия куәт оешмалары дүрт кырымтатарны: Казим Аметов, Асан Чапух, Руслан Трубачһәм Бекир Дегерменджины тоткарлады. Аларны Төркия ватандашы Юсуф Айтаннан куркытып акча талауда гаепләделәр. Руәт оешмалары тоткарлаган вакытта кырымтатар милли хәрәкәте вәкиле Веджие Кашканың хәле начарайды, соңрак ул вафат булды. Кырымтатар милли хәрәкәте вәкиле Нариман Джеляләлеге Төркия кешесе Веджие Кашка гаиләсенең акчасын урлаган дип белдерә.2019 елның 7 апрелендә Акмәчетнең Русия кул астындагы Киев районы мәхкәмәсе ""Веджие Кашка эше"" фигурантларына хөкем чыгарды. Руслан Трубач, Бекир Дегерменджи һәм Казим Аметов өч елга, Асан Чапух 3,5 елга шартлы рәвештә ирегеннән мәхрүм ителде. Алар гаепләрен танымады. Казим Аметов шушы эш кысаларында 2017 елның 23 ноябреннән 2019 елның 24 гыйнварына кадәр сак астында тотылды. Соңрак ул тикшерү изоляторларында ""кеше чыдамаслык шартларда"" тотылуга зарланып, мәхкәмәгә шикаять итте. Ноябрьдә Акмәчетнең Тимер юл районы мәхкәмәсе аның шикаятен карый башлады.",Кырымтатар активисты Казим Аметов өендә куәт оешмалары тентү уздырган,1,news,Яңылыҡтар,1959,https://www.azatliq.org/a/30984177.html,2020-12-04T14:05:54+00:00
Кисәге башватҡыстың яуабы: 72. Ә бөгөн ошондай башватҡыс тәҡдим итәбеҙ.,Уйлап алайыҡ әле,1,news,Яңылыҡтар,71,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-28/uylap-alayy-le-4523189,2025-12-28T20:00:00+00:00
"Рита Кәбир ҡыҙы Хәсәнова  Бөрйән районының Мәһәҙи ауылында тыуған. БДУ-ның Сибай институтын тамамлай. ""Аҡбуҙат"" журналының бүлек мөхәррире. Зөләйханың иртәнсәктән эс аҫты уң яҡлап ауыртып тора ине. Кисен йомош менән ингән Зилә апаһы бошоноп китте: – Аһ, бигерәк ағарынып киткәнһең бит, скорый саҡыртайыммы әллә? – Ҡуй, – тине Зөләйха – бынау буран көндө кеше маҙаһыҙлап. Үтә ул. Мөслимә медпунктта дарыу биргәйне, шуны эсәм дә ятам. Әммә төнгә ҡатындың хәле насарая барҙы. Һыҙланыуҙарынан таңға тиклем керпек тә ҡаҡмаған Зөләйха, ауыртыныуҙарына тамам түҙә алмай бөгөлөп төштө. – Бар, Зилә апама әйт әле, түҙерлек әмәлем ҡалманы, – тип тәмләп йоҡлап ятҡан ирен уятты. Әкрәме сығып киткәс, оҙаҡ ҡына юғалып торҙо. Бер дәүер үткәндәй тойолдо Зөләйхаға. Февраль тамамланып, март башында уҙып барған ҡыштың оторо шашынған мәле – ер менән күк ялманған, бер ни күрерлек түгел тышта. Юлдарҙы ҡар һырынтылары өйөртөп ҡапланы. Район үҙәгенә барырға риза булырҙай кеше таба алмағас, тиҙ ярҙам машинаһын саҡырттылар ҙа уның ҡаршыһына алып бара торорға бер шофер менән килештеләр. Юлға сыҡҡанда Зөләйханың иҫе аңлы-томанлы ине. Йә уяна, йә хәтерен юғалта. Уны оҙатырға Зилә апайы үҙе юлланды. Әкрәмдең ғәмһеҙлегенә ғүмер буйы көйҙө ул, был юлы ла ышанып тапшыра алманы һеңлеһен. Төпкөл ауылда йәшәп, күпме ауырыу-һыҙланыуҙарҙы түҙем генә үткәреп ебәрергә өйрәнгән ҡатындар инде улар. Бальнис тип сабырға күнмәгән быуын кешеләре. Был юлы ла үтер тип ышанғайны ла Зөләйха. Ярай әле, машина ҡуҙғалып, көн яҡтыра башлауға буран тыныслана төштө. Ярым тере, ярым үле Зөләйханы район дауаханаһында тура операция залына оҙаттылар. Бөтә район күҙ терәп торған берҙән-бер хирург Йортбәков, ҡашын етди төйөп, шунда уҡ эшкә тотондо: – Шулай түбәнгә ебәрәме ни кеше сирен? Аллаһ ҡөҙрәте барыһына. Операция бик ауыр, көсөргәнешле үтте. Зөләйханың мандып китеүе, ысынлап, тик Алла ҡулында ине. Күҙен асып ҡарау ҙа сикһеҙ көс талап иткән Зөләйха барыһын да аңлай, йөрәге менән тойоп ята кеүек – әжәле үксәһенә баҫып килгәндәй. Йә һаташып, йә аңына килеп аҙапланған ҡатын һиҙеп ята: ҡаланан ике ҡыҙы ла ҡайтып төшкән бит. Алмашлап янында ултыралар, үҙе өйрәткән доғаларын шыбырлайҙар. Ғүмере буйына ҡыҙҙарына бәлә күрһәтмәҫкә тырышып, бар ғазаптарын эсенә йоторға күнгән Зөләйхаға хәтәр уңайһыҙ кеүек:  ҡайғыға һалып ятсы. Бына тағын, балалары ҡайҙа икән? – тигән уй йүгерә йәнә аңына килгән ҡатындың. Кейәүҙәре эштә ине бит. Әкрәм алып ҡалдымы икән ней бәләкәстәрҙе? Шулайҙыр. Зөләйха янына килмәне лә бит һуң бабайы. Йәнә аңын юғалта. Ҡабат иҫенә килгәндә ҡыҙҙарының шым ғына һөйләшеүен ишетә: – Атайға шылтыраттыңмы шул? – Шылтыраттым. – Әсәйҙең хәлен һоранымы, исмаһам? – Хы. Беләң бит инде! Үҙен йәлләп ултыра һаман. Ҡоро икмәк менән сәй эсеп ултырам бына, тине лә. Все! Әжәле менән айҡашыуҙан былай ҙа арыған йөрәге семетеп китте Зөләйханың. Һин уның алдында бейеп тороу менәнме һуң, ул бит һин тип ҡыл да ҡыбырлатмай! – ти инде Зилә апаһы гел. Нисәмә йыл ирһеҙ йәшәгән кеше мине аңламаҫ, – тип уйлар ҙа өндәшмәҫ ине Зөләйха. Әле ҡара упҡын тартып алырҙай булып торған сағында иренең шулай вайымһыҙ булыуына әсенә ҡатын. Эйе, Әкрәме бисәһенең алдында бейеп торғанына күнеккән, яман күнеккән: ашарына һәр саҡ әҙер, өй ялтлап тора, ир ял иткәндә ул аяҡ осона ғына баҫып йөрөй, ире нимә ашарға теләй – тик шуны бешерә, кемде үҙ итмәй – шулар менән аралашмаҫҡа тырыша. Тәрбиәһе лә шул инде Зөләйханың. Әсәһе лә үтә күндәм, атаһы алдында өлтөрәп торған ҡатын булды. Зөләйха кейәүгә сыҡҡас та Әкрәмгә зарланырға итһә, әсәһе: Ул – ир! Баш! Ҡатын була бел! – тиер ине. Хатта Әкрәм, эсеп алып, ҡыҙҙары менән өсәүһен өйҙән ҡыуып сығарһа, ире айыҡҡансы Зилә апаһына йәшәргә ингән Зөләйха, ашарға бешергән һайын, сеүәтәгә аш һалып, ҡыҙҙарын атаһын ашатырға ебәрә ине. Бәләкәстәре хәтәр көйөр ине әсәһенең ҡылығына: Ул беҙҙе өйҙән ҡыуып сығара, тәк беҙ нишләп уны ашатырға тейеш? ! Зөләйха әсәһенең һүҙҙәре менән яуап бирер ине: Ир кеше ас ултырырға тейеш түгел! Зилә апаһының өйөндә йәшәп торған саҡтары күп булды шул. Ярай әле, иртә тол ҡалған апаһы һәр саҡ уларға шат ине. Уның берҙән-бер улы ла, гел яңғыҙ уйын уйнауынан ялҡып китеп, ҡыҙҙарҙы йылмайып ҡаршылар булды. Хатта кесе ҡыҙы бит бер ҡаланан ҡайтҡанында: Зилә апайҙың өйө яҡыныраҡ, һөйкөмлөрәк миңә. Бала саҡтың иң бәхетле мәлдәре лә ошонда үткән кеүек. Был йорттан ҡыуыусы ла булманы, – тип шаяртҡайны. Эсте шул Әкрәме. Эсһә, ҡатынына ла, ҡыҙҙарына ла көн күрһәтмәне. Ҡыҙҙары ла атаһына һалҡын булды шуға: ҡайтып инһәләр, аталары ултырған бүлмәнән сығып китеү яғын ҡаранылар, уға һүҙ ҡушмауҙы хуп күрҙеләр. Әкрәм үҙе лә балалар тип өҙөлөп торманы. Иҫенә төшһә, әле йөрәге өҙөлә. Студент ҡыҙҙарына юллыҡ аҡса биреү түгел, үҙе шуларҙан аҡса хәйерселәп ала торғайны. Ҡыҙҙары кейәүгә сыҡҡас, иренең һалҡынлығы Зөләйханың күңелен йәнә өшөттө. Балалары бер-бер артлы тормошҡа сығып, тупылдатып икешәр бала табып алды. Оло кейәүҙәре Себергә вахта менән эшкә сығып киткәс, оҙаҡламай кесе кейәүҙәрен дә янына алды. Ваҡ балалар менән өйҙә яңғыҙ ҡалған ҡыҙҙарына барып ятып, бәпес көтөшәм тигәненә, ире: Ә мин? ! Яңғыҙ ҡаламмы? Нимә ашап ятырға тейешмен? – тип янъял ҡуптарҙы. Артыҡ тиргәшеп торорға яратмаған Зөләйха йәнә күнде. Ҡыҙҙары икәү-ара шул дүрт балаһын ҡараны инде. Төш булдымы, әллә өндәге уйҙарыммы тип, ҡатын ауыр тын алып ятыуын белде. Нисә көн, нисә сәғәт үтеүен дә аңламаны уның аҡылы. Аңлы-йоҡоло килеш һаман үткәндәрен барлап, үкенестәренә быуылды. Ҡалай ир тип кенә йәшәгәнмен әллә, эх, тағын аяҡҡа баҫырға ине, балаларыма етерлек иғтибар бирҙемме, кәрәккәндә ярҙам иттемме һуң? – тип йәнен телгесләне. 60 йәше лә тулмаған, әммә ошо ғүмерендә бер үҙем тип йәшәмәне, бер үҙе теләгән кейемен алып кеймәне, теләгәнен бешереп ашаманы. Шул Әкрәмдән уҙа алмай, тик ире теләгәнсә йәшәне, ире яратмаған кешеләр менән аралашманы хатта. Ошолай ғына, үҙемдең тормоштоң тәмен белмәй генә, үлермен дә китерменме икән? – тип уйланды йәнә. – Их, Аллам, тағын саҡ ҡына ваҡыт бирһәңсе. Йәшәп тә ҡаралманы бит һуң, ҡол шикелле, бар ваҡытымды башҡа берәүгә арнап тик йөрөгәнмен әллә. Һаташҡан арала йә сервантҡа ҡуйылған сервизы иҫенә төштө – бер ҡулға алып, сәй яһап эсермен әле, ти ине. Йә ҡыҙҙары бүләк иткән ап-аҡ йомшаҡ шәлен йәлләне – уңайы сыҡҡас, ябынырмын, тине. Йә ҡалалағы театр ымһындырҙы – ҡунаҡҡа барғанында ҡыҙҙары ҡайһылай өгөтләне, Атайығыҙ көйөр, ҡайтайым, бер барырбыҙ әле, –  тип, һуңға ҡалдыра килде. Ҡасан үҙем өсөн йәшәргә, үҙем теләгәнде кейеп, теләгәнде ашарға уйланым мин? Әкрәмгә ҡарап та тормаҫ инем, аяҡҡа баҫһам. Матур кәсәгә сәй яһап эсәһе, шул театр тигәндәренә барып ҡарайһы ине лә. Зөләйханың йүнәлеп китеүенә табиптар үҙҙәре лә аҙ ышана ине буғай.  Әммә үлем төҫө ингән ҡатындың йөҙөнә яйлап нур ҡайтҡандай булды. Тора-бара йылмайҙы, ҡарашында емелдәк нур пәйҙә булды. Бер ни тиклем ваҡыт үтеүгә тамам тороп ултыра ла башланы. Бер көн палатаға килеп ингән ҡыҙҙары, әсәләренең мендәргә һөйәлә биреп ултырып, улар алып килгән кәнфиттәр менән сәй эсеп ултырыуын күреп көлөп ебәрҙеләр: – Бөтә тәмле-татлы аҙыҡты үҙең ашарға ҡыймай, беҙҙең алға шылдырыр ҙа ултырыр инең, сирең файҙаға булды түгелме, әсәй? – Хәҙер тәмләп ҡарамаһам, ҡасан тәмләрмен мин уларҙы? – тип, мут йылмайҙы ҡатын. Әсәләренең мандый барыуына сикһеҙ һөйөнгән ҡыҙҙары, тыныслана төшөп, ҡалаға ҡайтырға булды. Эштәренән ял алған кейәүҙәренә лә күптән юлға сығырға ваҡыт ине. Дауаханала Зөләйха ике ай ятты. Һуҡыр эсәгенең тулышып шешеүе шулай бик оҙаҡҡа аяҡтан йыҡҡайны ҡатынды. Иң мөһиме, тере ҡалдым, йә, Аллам, мең шөкөр! – тип шыбырланы ул бер туҡтауһыҙ. Үҙен ошолай үлеп китергә тейеш кеүек күрә ине. Әммә был тормошта татып ҡарамаған кескәй генә ҡыуаныс-ләззәттәр хаҡына Хоҙай уны йәлләгәндер тип фаразланы. Дауахананан сығырға рөхсәт булғас, ауылына ҡайтыр урынға Зөләйха тура ҡалаға юлланырға булды. Хәлем самалы булһа ни, ҡыҙҙарымдың ҡулын бушатып, ейәндәр менән уйнап ултыра алмайыммы ни? – тип уйланы үҙ алдына. Ҡыҙҙарының Атай менән нисек килешерһең? тиеүенә, Әжәл менән килешкәнде, атағыҙ менән килешер әмәлен табырмын әле. Бәпәй түгел дә һаң, – тип көлдө ҡатын. Рита ХӘСӘНОВА.",Әжәл менән килешеү Хикәйә Рита Хәсәнова,0,analytics,Әҙәбиәт,8006,https://shonkar.com/articles/-bi-t/2025-07-14/zh-l-men-n-kileshe-hik-y-rita-h-s-nova-4312796,2025-07-14T12:08:00+00:00
"Ҡош балаһы ике ҡанаты булғанда ғына оса алған кеүек, әҙәм балаһы ла ике терәккә—атай-әсәйгә таянғанда ғына бәхетле. Бер терәүҙә генә үҫкәндәр үҙҙәрен һәр ваҡыт ышанысһыҙ тоя. Әсәйем, мәҫәлән, 5 йәшендә атаһын юғалтҡан. «Тиҫтерҙәрем атай тип әйтһә, миңә ҡыйын була торғайны. Нимә икән ул атай? —тип уйлай инем»— ти ул. Быға һәр кем төрлөсә яуапбирә. Минең атайым, мәҫәлән, беҙҙе 7 балаһын үҫтерәм тип көнө-төнө эшләне. Беҙҙе күберәк өләсәйем баҡты. Атайым аҡса эшләһә, әсәйем донъябыҙҙы бөтәйтәм тип тырышты. —Үҙем атайһыҙ үҫкәс, балаларым етем булмаһын өсөн барлыҡ көсөмдө, түҙемлегемде, сабырлығымды һалдым. Ир менән йәшәй белергә лә кәрәк бит ул. Етмәһә, 36 йыл ҡәйнәмде көттөм, —тип һөйләй әсәйем. —Атайыңдың атаһы фронтта ҡалған. Атай тәрбиәһе күрмәй, өс апаһына иркәләнеп үҫкән яңғыҙ малай үҙе. Ғүмере буйы әсәһе янында әпәүләп кенә тора. Шулай ҙа уның ирлек мин-минлеге көслө булды, мәмәй, әсәһенең балаһы булманы. Шуға ла йәшәгән- беҙҙер. Ғәфү итмәҫтәй ҡыланыштарын да янъялһыҙ үткәрә белдем. Ике балабыҙ булғас, Белоретҡа шоферҙар курсына уҡырға китте был. Өс ай үткәс, водитель танытмаһы алып ҡайтыр тип көтәбеҙ быны. Ә ул юҡ та юҡ. Ҡыҙҙарҙы өләсәйеңә ҡалдырҙым да киттем эҙләп. Барһам, быным фатирға төшкән ҡатынға инеп йәшәп ята. Ул бисараға өйләнмәгәнмен тип әйткән. Уныһы атайыңдың исемен Сәитәхмәт тип әйтә алмай, Әүхәҙи тип исем ҡушып алған. Атаңа шул ғына кәрәк бит инде. Права алам да ҡасам тип уйлаған. Тик тоҙаҡҡа ныҡ эләккән, бер нисек тә ҡайтармай икән, 1 май демонстрацияға ҡултыҡлашып сығайыҡ, ти икән. Атайың: Ҡайтып костюм-салбарымды алып киләйем. Кеше араһында йөрөрлөк кейем юҡ, —тип һаман ҡасыу яғын хәстәрләгән. Ҡайтыр ҙа китер ине документтарын бирмәгән. Аптырап йөрөгәнендә мин барып төшкәнмен. Атайың мине теге ҡатынға һеңлем тип таныштырҙы. Шулай кәрәктер тип уйланым, аңын-тоңон аңламай торам бит инде. Төн төшөп, ҡатын урынды үҙҙәренә бергә, миңә айы- рым һалғас ҡына сығырымдан-сыҡтым. Мин ҡысҡырғанға, ҡатындың 7 йәштәрҙәге ҡыҙы илай башланы. Бисараҡай атаңа документтарын тоттороп, ҡыуып сығарғанын һиҙмәй ҙә ҡалды. Төндө вокзалға уҙғарҙыҡ та, таңға поезға ултырып ҡайтып киттек. Шулай үҙ бәхетең өсөн көрәшкән саҡтар бик күп булды. Үсегеп, донъяны пыран-заран килтереп, балаларымды етәкләп әсәйемә ҡайтып китәм тип ынтылманым. Атаң Белореттан ҡайтҡас, тағы 5 бала таптым, 45 йыл бергә ғүмер иттек, —ти әсәйем. Өлгө алырлыҡ кешебеҙ бар, Аллаға шөкөр. Барыбыҙ ҙа тулы ғаиләле, торлаҡлы һәм имен. Тәрбиә башы ғаиләлә булыуға ишара был. Таныш ҡатындар бер-береһенә хәл-әхүәлдәрен һөйләй: өс ҡыҙым да бына тигән итеп донъя көтә, кейәүҙәр шәп, килеп һыҙырып эшемде эшләп китәләр, күстәнәс, бүләктәр яуып тора. Ә бына улдарым икеһе лә серетке булып сыҡты: бисәләренә баш була алманы. Икеһе лә әле айырылған. Был хәбәрҙе ишеткәс, уйға ҡалдым. Бер ғаиләлә үҫкәндәр, бер үк тәрбиә алғандар, ә ни өсөн тормоштары төрлө-төрлө һуң? Теге ҡатын аһ-зарын һаман һөйләй: өлкән улымды матур итеп туй яһап өйләндерҙем. Бер-бер артлы өс балалары тыуҙы. Ҡаланан ипотекаға фатир алдылар. Улым аҡса табам тип гел ҡырҙа, гел эштә йөрөнө. Аҡсаһын ебәреп тора, түләүҙәрен түләй. Башта арыу ғына йәшәгән һымаҡтар ине, тора-бара аралары һыуынды. Киленде лә аңларға була, йәшлеген заяға үткәреп ултыра алмай. Улым да инде икенсегә әүрәгән. .. Ярай әүрәһендәр ҙә, ти. Ә бына өс баланы кем ҡарай? Әсәһенең үҙ тормошон көйләр кәрәк, атайҙары ла аҡса ебәрә лә шуның менән уның тәрбиәгә ҡыҫылышы бөттө, йәнәһе. Ике арала балалар йөрөп боҙола. Балаларын тәрбиәләр урынға үҙ мәнфәғәттәрен ҡайғыртыусы өлкәндәрҙән күреп үҫкән ҡыҙҙар-малайҙар ҙа тормош шулай икән, бик булмаһа, сығаһың да китәһең, ҡалғаны минең эш түгел тип йәшәргә өйрәнә. Улдары тормошона зарланған был ҡатындың үҙен дә ире ҡасандыр биш балаһы менән ташлап сығып киткән. Шул китеүҙән хәбәре лә, өнө лә булмай. Алимент түләү түгел, был донъяла барлығын да белгертмәй. Уны хатта күптән вафат булғандыр тип тә уйлайҙар. Бер мәл пропискаһы буйынса административ штрафын түләүҙе талап иткән хат килеп төшә. Шунда ҡатын: «Был ҡартайғас беҙгә килеп йығылып ҡуймаһын», —тип ҡурҡыуға ҡала. Пенсияға сығыу йәшенә еткәндә айырыусаға хафаға төшә. Ләкин ул күҙен дә, эҙен дә күрһәтмәй. Күптән түгел ирҙе ауылдаштары баш ҡалала күргән. —Мин уларҙың тормошон социаль селтәрҙәр аша күҙәтеп барам. Ҡыҙҙарҙың йәшәйештәре яҡшы. Улдарымдың миңә оҡшауын теләмәгәйнем дә. Ҡан тарталыр, икеһе лә ғаиләләренән киткәндәр, —тип әйтә ти бошмай ғына. Бәлки, атайҙары улар менән йәшәһә, ваҡытында терәк-таяныс булһа яҙмыштар ҡабатланмаҫ, улдары серетке булмаҫ ине. Эш ата ҡаҙҙа икән. Ҡасандыр шулай ҡатынын, ҡыҙын тормош ҡосағына ташлап киткән бер ирҙе эҙләүҙә ирекһеҙҙән шаһит булырға тура килде. Юғары уҡыу йортон тамамлаған ҡыҙ үҙен тыуғас та ҡалдырып киткән атаһын барып күргеһе килеүен белдерҙе. Йәй көнө ине, уға эйәреп сыҡтым да киттем. Килешле итеп кейенде, алтын-көмөштәрен таҡты был ҡыҙ, йәнәһе лә ул бер нәмәгә лә мохтаж түгеллеген атаһына күрһәтә. Ә ниңә ул атаһына был хәлдә күренгеһе килә тиһегеҙме? Һинһеҙ ҙә үҫтем, белем алдым, яҡшы эшкә урынлаштым, тип иҫбатлағыһы килде. Ә ни өсөн барырға? Ул ваҡытта үрҙәге яҙмалағы кеүек интернет заманы түгел ине шул. Ҡыҙ атаһының исем-шәрифен, йәшәгән ауылын ғына белә. Автобусҡа ултырҙыҡ та юлға сыҡтыҡ. Тәғәйен ауылға кискәрәк барып еттек. Йорт эскәмйәһендә бер ир ултыра ине. Был ҡыҙ үҙ һөйәген үҙе таныны ахырыһы, уға туп-тура атлап барҙы ла: Һаумыһығыҙ! Мин фәлән булам! —тине лә ҡапҡаны асып эскә инде лә китте. Артынан эйәрҙем. Өйҙә бер ҡатын ҡаршы алды. Ҡыҙ уға ла кем булыуын әйтте. Тынлыҡ. Ҡатын сәй ҡуйҙы ла тышҡа сығып китте. Икәү ултырабыҙ гәпләшеп, берәү инмәй. Шунан хужабикә инеп сәй ултыртып беҙҙе өҫтәлгә саҡырҙы. Шул ваҡытта ғына ишек төбөндә теге ир күренде. Күҙҙәре шешенеп киткән, илағаны беленә. —Ҡыҙым, ҡасан да булһа килереңде белдем. Хатта көттөм был көндө. Әллә нисә тапҡыр күҙ алдына ла килтерҙем. Ә һин аяҙ көндө йәшен атҡан кеүек, ҡапыл килеп индең. Ҡаушаным, юғалып ҡалдым, йәшермәйем иланым, —тине ул ҡалтыранған тауыш менән. Шым ғына ултырып сәй эскәс, ҡатыны сығып китте. Мин дә уларға һөйләшергә ҡамасауламайым тип икенсе бүлмәгә сыҡтым. Икенсе бүлмәлә булыу менәнме ни? ! Ҡолаҡ бар бит, бөтәһе лә ишетелә. —Әсәйең менән танышҡанда мин яға еҫкәгән, йәғни кәләш алып айырған ир инем. Ике улымды, ҡатынымды ташлап тыуған яҡтарыма ҡайтып йөрөгәнемдә йәш ҡыҙға ғашиҡ булдым. Ул әсәһе менән генә тора ине, донъяларын бөтәйтеп, ҡәҙимге йәшәп киттек. Һин тыуып бер ай үткәс. Ошонда ҡыҙ атаһын бүлдерҙе: —Эйе, беҙҙе ташлап сығып киткәнһең. Йомош менән ҡайҙалыр барам да ҡайтам тип сығып киткәнһең дә, юҡҡа сыҡҡанһың, —тине ҡыҙы үпкәләп. —Хат алдым бит мин, ҡыҙым. Ошо ҡатыным яҙған ине уны. Йәнең булһа, килеп хәлде белер инең. Өлкән улың гүр эйәһе булды, —тип яҙған ине. —Эйе, ул хатыңды әсәйем аҙаҡ һинең күлдәгеңде йыуғанда түш кәҫәңдән тапҡан. Шунда кире ҡайтмаҫыңды аңлаған ул. Шулай мин атай һүҙен бер тапҡыр ҙа әйтә алмай үҫтем. Минең өсөн атай ул аҡ ҡағыҙға яҙылған 4 хәрефтән торған һүҙ генә булды, —тип һаман үпкәләүҙәрен теҙҙе ҡыҙ. —Эх, шул хат, хаттағы үлем тураһындағы алдаҡ хәбәр булмаһа ине. Уны ҡатыным мине ҡайтарыр өсөн генә яҙғандыр, бәлки. Әммә үлем һүҙе менән шаярырға ярамаған да бит. Был хәбәрҙән шаңҡып, тәүге ҡатыныма барһам, улдарым йүгерешеп килеп ҡосағыма һырылды. Шатлығымдың сиге булманы, барыһы ла теүәл, имен. Кәләш тә үҙемдеке, йылы һүҙе, түшәге ымһындырғыс. Кире йәшәп киттек, ҡыҙыбыҙ тыуҙы. Әммә кире әсәйеңә барырға, унан ғәфү үтенергә көсөмдән килмәне. Өләсәйең, әсәйең һине яҙмыш ҡосағына ташламаҫын белдем. Улар, минән айырмалы рәүештә, еңел-елпе кешеләр түгел ине. Һорашып-белешеп торҙом, баш ҡалала уҡының, ҙур ерҙә эшләйһең, барыһын да беләм. Һинең өсөн доғалар ҡылдым, балаларыма Аллаһ Тәғәләнән иҫәнлек-һаулыҡ, оҙон ғүмер һорағанда һине телемдән төшөрмәнем, уйымдан сығар-маным. —Бына һин килдең, мин күңелемде бушаттым, инде үлһәм дә үкенмәйем. Әммә иң үкенеслеһе шул, балам: теге хатта улың үлде тип яҙылған ине тигәйнем бит. Шул улыбыҙ, ысынлап та, хат яҙылғандан һуң бик күп йылдар үткәс был донъяларҙан фажиғәле китеп барҙы. Юғары уҡыу йортон тамамлап, кәләш алырға йөрөгәндә генә йәш ғүмере өҙөлдө: йылғанан һал менән ағып төшкәндәрендә көслө ағым йәштәрҙе ҡаяға бәргән. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",СЕРЕТКЕ,0,analytics,Юмор,8815,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-11-05/seretke-4454183,2025-11-05T20:30:00+00:00
"Сәлам, дуслар! Кәефләр ничек? Зима татарчаничек була? Вы задумывались, сколько стран в мире? Великобритания татарча ничек була? Сегодня мы с вами будем изучать наименования некоторых стран на татарском языке. В мире 252 страны ()В большинстве случаев в татарском языке наименование страны совпадает с переводом на русский или оригиналом. Например, Италия"" и в татарском языке Италия. Но есть и исключения, которые мы сегодня с вами изучим. Кемаль Төркиядә яши. –Кемаль живет в Турции. Америка Кушма Штатлары–бай ил. –США –богатая страна. Кытайда кеше күп. –В Китае много народа. Минем Италиядә яшисем килә. –Я хочу жить в Италии. Һиндстанда ананас бик тәмле. –В Индии очень вкусный ананас. 5Америка Кушма Штатлары, ҺиндстанВспомним материал 10 урока. Выражение я хочу мы изучили как килә. А как сказать Я хочу жить в Австралии? Существует два варианта: 5Минем Австралиядә яшисем киләА как сказать Я хочу поехать в Африку? Ну, тут проще простого. На помощь придет аффикс-га-гә, -ка-кә. Например: 5Минем Африкага барасым киләПотренируемся? А если вы хотите увидеть кого-то или что-то, то на помощь придет аффикс-ны-не. Например: Проверим слова, уже доказанные учеными и психологами, что ""все мысли материализуются"" на татарском языке? Проговаривайте свои желания, еще лучше написать на листочке, и перечитывать! Илүзә: Сабир, ничек хәлләр? Сабир: Әй, начар. Мин авырыйм әле. Кичә хастәханәдә булдым. Табиблар әллә ни әйтә алмады. Илүзә: Әй, бездә инде. Сабир: Кытайда медицина яхшы диләр. Илүзә: Анда кеше күп бит, экология начар. Сабир: Хәер, безнең клиникаларда да бар инде ул яхшы медицина, акча гына булсын. 5Илүзә белән СабирВ татарском языке есть такая пословицаХыялсыз кеше – канатсыз кош(Человек без мечты, как птица без крыльев), поэтому давайте мечтать, а мечтать мы с вами научимся на татарском языке. Для объяснения своей мечты нам нужны разговорные слова-выражения: хыял–мечтабарырга –поехатьочарга–полететь Мин хыялланам–Я мечтаю Минем хыялым бар–У меня есть мечтаЕсли мы хотим сказать ""Я мечтаю поехать в Африку"", запоминаем следующий алгоритм: Минем исемем Рәмис. Миңа 35 яшь. Мин банкта эшлим. Минем хыялларым бик күп. Миндә акча да бар, ләкин вакыт юк. Мин Бразилиягә барырга хыялланам. Анда минем Бразилия футболчылары белән футбол уйныйсым килә. 5Бай РәмисА сейчас посмотрим, кто живет в какой стране. Для этого мы подготовили для вас таблицу: Илләр(страны)Милләтләр(национальности)(Бөек) БританияИнглизләр–англичанеКытайКытайлар–китайцыБерләшкән Гарәп ӘмирлекләреГарәпләр–арабыТөркияТөрекләр–туркиФранцияФранцузлар–французыИталияИтальяннар–итальянцыГерманияАлманнар–немцыФинляндияФиннар –финыЯпонияЯпоннар –японцы 5Кытай - кытайлар 5Чит илдә солтан булганчы үз илеңдә олтан булЭто всё на сегодня! Надеемся, что вам понравился наш урок. Теперь, как обычно, пройдём небольшой тест и проверим свои знания: Тест: илләрНе забывайте заглядывать нанаш сайт, каждый день вы найдете что-то новое и интересное! Так же мы есть в Вконтакте, -е, -еи-е. Встретимся на следующем занятии. Сау булыгыз!",Урок 33: илләр (страны),0,analytics,татарский для начинающих,3004,https://www.azatliq.org/a/29636685.html,2018-12-06T06:47:33+00:00
"Мероприятие ежегодно объединяет первокурсников, обучающихся в столичных вузах, и направлено на укрепление связей башкирской студенческой диаспоры. Баш Перваш — это не только праздник знакомства, но и важная площадка для адаптации студентов, впервые оказавшихся вдали от дома. Здесь участники узнают о деятельности землячеств и общественных объединений, находят единомышленников, получают поддержку и возможность стать частью активного башкирского сообщества в Москве. В программе — знакомство с деятельностью Ассоциации студентов и аспирантов Башкортостана, презентация Полномочного представительства Республики Башкортостан при Президенте Российской Федерации в Москве, концертная программа, дегустация национальной кухни и молодежная дискотека. Участие в мероприятии бесплатное. Начало в 10:00, место проведения — Москва, ул. Доброслободская, д. 6, стр. 2 (м. Бауманская). Для студентов, у которых в этот день предусмотрены занятия, организаторы предоставляют официальные справки для учебных заведений. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",В Москве пройдет посвящение первокурсников из Башкортостана — Баш Перваш 2025!,0,analytics,Аңлатма,1122,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-10-17/v-moskve-proydet-posvyaschenie-pervokursnikov-iz-bashkortostana-bashpervash-2025-4431095,2025-10-17T12:54:00+00:00
"Үҙәк менән берлектә Башинком буласаҡ биологтарҙы, микробиологтарҙы, биотехнологтарҙы тәрбиәләү менән шөғөлләнәсәк. Шулай уҡ балаларҙың һәм үҫмерҙәрҙең үҫемлектәр донъяһына ҡағылышлы белемдәрен арттырыуға ла көс һаласаҡ. Күптәр баҡсасылыҡта  Башинкомдың препараттарын ҡуллана, бөтә баҡсасылар, сәскә, гөл үҫтереүселәр Гуми йә Фитоспорин менән таныштыр, моғайын. Шул уҡ көндө Дим районының Магистраль урамында Сәнәғәтселәр аллеяһына ла нигеҙ һалып ҡуйҙылар. Бында 200-ләп төп ағас, ҡыуаҡ, сәскәле үҫемлектәр ултыртылды. Һәр береһенең төбөнә Кормилица Микориза, 33 Богатыря, Фитоспорин, Гуми кеүек файҙалы препараттар һалып ҡалдырҙылар, сөнки сараның бағыусыһы Башинком булды. Фотолар: ""Башинком""дың ВК төркөмөнән.",Балалар үҫемлектәрҙе тәрбиәләргә өйрәнәсәк,1,news,Яңылыҡтар,711,https://amanat.su/news/novosti/2025-09-29/balalar-emlekt-r-e-t-rbi-l-rg-yr-n-s-k-4405985,2025-09-29T11:09:00+00:00
"Интернет киңлекләрендә ""Туксан тугыз хайку"" дип аталган китап дөнья күрде. Ул татарча хайку шигырьләренең беренче ыентыгы булып тора, диде Азатлыкка галимә Сабира Сталберг. Шигырьләрне Финляндиядән Фазилә Насретдинязган. Китап ""Айбагар"" сайтындаурнашкан. Хайку дип традицион япон өчьюллыкларны атыйлар. Хайку – вака классик лирик япон шигырьләренең 16 нчы гасырдан бирле таралыш алган стиле булып тора. .Реалии-гә биргәнәңгәмәсендә Швеция галимәсе Сабира Сталберг татарча хайку шигырьләрен язу – телне өйрәнү һәм тел активациясе ысулы дип атады. Бу ысул тел өйрәнүчеләрдән башлап иркен аралашучыларга кадәр кулланыла ала, ди ул. — Фазилә Насретдин шигырьләре мизгел тәэсирләрне, хис-кичерешләрнең нечкә төсмерләрне чагылдыра һәм аларны әдәбиятка әйләндерә. Бу оригиналь хайку шигырьләре укучыны фикерләүгә өнди, — диелә ыентык аңлатмасында. Шигырьләр татар телендә (кирилл һәм латин графикасында) һәм инглиз телендә тәкъдим ителә. Инглиз теленә тәремәне Сабира Сталберг башкарган. ыентыкны онлайн ""Айбагар"" сайтындаукырга мөмкин. Моңарчы Әнкарада ""Татар телен саклау стратегияләре һәм инновация тәрибәләре"" китабы басылган иде. Анда Германия, Финляндия, Австралия, Эстония һәм Петербурда татар теленең хәле тикшерелгән. Проектны тормышка ашыру өчен Швециядән мөхәррир Сабира Сталберг чакырылган булган. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Татар телендә Финляндия татары язган хайку ыентыгы дөнья күрде,1,news,Яңылыҡтар,1547,https://www.azatliq.org/a/31683342.html,2022-02-02T16:00:00+00:00
"Ҡырағай бесәй Благовещен районында урынлашҡан ""Уфимский сокол"" спорт лагеры биләмәһенә үтеп инә һәм 12 йәшлек ҡыҙға ташлана. Ваҡиға урынына шунда уҡ белгестәр килә, ҡыҙға тейешле медицина ярҙамы күрһәтелә. Йәнлек иһә үҙен сәйер тота, шуға уның ҡоторған булыуына шик бар. Лаборатор тикшереүҙәр һөҙөмтәһе әлегә билдәле түгел. Зыян күргән ҡыҙ әлеге медицина хеҙмәткәрҙәре күҙәтеүе аҫтында. Бәхеткә, яралар тәрән түгел. Балалар лагеры етәкселегенә ҡарата иһә тейешле хәүефһеҙлек шарттары булдырмауҙары өсөн енәйәт эше ҡуҙғатылған. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Көпә-көндөҙ һеләүһен ташланған,1,news,Яңылыҡтар,635,https://bashgazet.ru/news/novosti/2026-01-13/k-p-k-nd-el-en-tashlan-an-4535326,2026-01-13T09:00:00+00:00
"Башҡортостанда ҡаты һыуыҡтарҙан һуң йәнә йылытасаҡ. Төбәктә ғинуар аҙағына тиклем һыуыҡ һауа торошо һаҡланасаҡ. Артабан республикаға аномаль йылылыҡ килә. Фобос үҙәге мәғлүмәттәре буйынса, 0 градусҡа тиклем йылыта. Был февралдең тәүге көндәрендә була. Йылы һауа торошо календарь ҡыштың һуңғы айының тәүге декадаһында буласаҡ – температура -6 градустан түбән төшмәйәсәк. Әммә февралдең икенсе декадаһы уртаһында йәнә һыуыҡтар көтөлә – төндә -33 градусҡаса һыуыҡтар көтөлә. Ҡыш сағыштырмаса йылы һауа торошо менән тамамланасаҡ. Февраль аҙағына термометр бағанаһы нуль билдәһенән ышаныслы үтәсәк һәм 2 градусҡа етәсәк. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Февраль айының ниндәй булыры билдәле,0,analytics,Ҡырағай мөхит,724,https://bashgazet.ru/articles/yra-ay-m-khit/2026-01-14/fevral-ayyny-nind-y-bulyry-bild-le-4536187,2026-01-14T00:35:00+00:00
"Ҡануниәттә үҙгәрештәр байтаҡ, уларҙың күбеһе һәр кемгә ҡағыла. Уларҙың ҡайһы берҙәрен барлап сығайыҡ.1 ғинуарҙан илдә минималь эш хаҡы артты. Үҫеш – 20,7. Башҡортостанда  15 район коэффициентын ҡушып иҫәпләгәндә МРОТ 31 156 һум 95 тин була. Былтыр 25 806 һум ине.1 ғинуарҙан 6,8 процентҡа федераль йәшәү минимумы күтәрелде һәм йән башына 18 939 һум тәшкил итә. Балалар өсөн йәшәү минимумы былтыр 17 201 һум булһа, быйыл – 18 371 һум. Ҡайһы бер социаль түләүҙәр (һалым кешбэгы, берҙәм балалар пособиеһы һ. б. ) йәшәү минимумы дәүмәленә бәйле. ""Герой әсә"" исемен алған әсәйҙәргә (10 йә күберәк бала тәрбиәләп үҫтергәндәргә) Рәсәй Геройҙары һәм Хеҙмәт Геройҙарыныҡы кеүек үк социаль льготалар бирелә.1 ғинуарҙан ике йә күберәк балалы ғаиләләр йыллыҡ һалым түләмен ала башлай. Уларға түләнгән НДФЛ-дың бер өлөшөн кире ҡайтарасаҡтар.20 ғинуарҙан 14 йәшкә тиклемге балаларға сит илгә сығыу өсөн сит ил паспорты кәрәк буласаҡ. Рәсәйҙәр быға тиклем эске паспорт менән барып йөрөгән илдәргә лә ҡағыла яңы ҡағиҙә (Абхазия, Беларусь, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан, Көньяҡ Осетия һ. б. ), әммә 14 йәше тулғандарға һәм өлкәндәргә был илдәргә Рәсәйҙең эске паспорты менән барыу мөмкинлеге һаҡлана. Торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәргә түләүҙәр 1 ғинуарҙан 1,7 процентҡа арта (НДС күтәрелеү сәбәпле). 1 октябрҙән илдең төрлө төбәгендә коммуналь хеҙмттәр хаҡтары 8–22  процентҡа  күтреләсәк.1 сентябрҙән электроникаға технологик йыйымдар  арта. Был йыйымдың минималь күләме 5 мең һум буласаҡ. Һөҙөмтәлә электроника ҡиммәтләнәсәк. Имтихан тапшыра алмаған 9-сы синыф уҡыусылары түләүһеҙ нигеҙҙә эшсе профессияһын ала аласаҡ. Закон 1 ғинуарҙан көсөнә ингән. Ул 9-сыны тамамлаған, ләкин дөйөм белем тураһында аттестат ала алмаған бөтә үҫмерҙәргә ҡағыла. Армияға алыу хәҙер йыл әйләнәһенә барасаҡ. Ғәскәри бурыслыларҙы армияға алып китеү йылына ике тапҡыр (1 апрель – 15 июль һәм 1 октябрь – 31 декабрь) тормошҡа ашырыласаҡ. Билет-маҙар алғанда, медицина хеҙмәттәре ҡулланғанда, банктан кредит-фәлән алғанда, ғөмүмән, нәмә лә булһа һатып алғанда ҡулланыусыға өҫтәп башҡа әйберҙәр йә хеҙмәттәр тағырға тырышыусыға һалына торған штраф күләме  9 ғинуарҙан ике тапҡырға артты. Бынан ары вазифалы кешеләрҙән – 150 мең, компанияға 500 мең һумғаса штраф түләтеүҙәре ихтимал. Картаңа күскән аҡсаның һалымы түләмгән килем икәнен асыҡлаһалар (Федераль һалым хеҙмәте шикле күсереүҙәрҙе күҙәтеп кенә тора), штраф һалыуҙары ихтимал. Бигерәк тә ҡуртымға фатир биреү, әйбер йә хеҙмәт һатыуға оҡшаш түләүҙәр һалымсыларҙың иғтибарын тартасаҡ. Картаға шулай уҡ юридик берәмектәрҙән һәм ИП-ларҙан килгән аҡсаны тикшереп торасаҡтар. Штраф сумманың 20-40 процентын тәшкил итәсәк. СПБ аша үҙ-үҙеңә 200 мең һумдан күберәк аҡса күсерһәң, был мутлашыу тип иҫәпләнәсәк. 1 ғинуарҙан Рәсәй Үҙәк Банкы мутлашыу билдәләре даирәһен киңәйтә.1 ғинуарҙан водителлек танытмаларын автоматик оҙайтыу туҡтатыла. 2025 йыл аҙағында мөҙҙәте сыҡҡан танытмалар буйынса 3 йыл йөрөргә мөмкин әле.1 ғинуарҙан еңел автомобилдәргә техник тикшереү үткәреү (техосмотр) уртаса 9,7 процентҡа ҡиммәтләнә.9 ғинуарҙан – БӨТӘ төр машиналарҙың да тәҙрәләрендәге тонировка өсөн штраф. Быға тиклем сит илдән ингән машиналар тонировка менән йөрөһә, хәҙер был мөмкинлек бөтөрөлгән. Тонировкалау ҡағиҙәләрен боҙған өсөн (алғы һәм ҡабырға тәҙрәләрҙең яҡтылыҡ үткәреү дәүмәле 75 проценттан кәм булмаҫҡа тейеш) 500 һум штраф һалалар. Бер штрафтан һуң да тонировка һаман торһа, 2–4 мең түләтәләр йә 15 тәүлеккә ябып ҡуялар. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Яңы йылдың яңы үҙгәрештәре,1,news,Яңылыҡтар,3851,https://amanat.su/news/novosti/2026-01-13/ya-y-yyldy-ya-y-g-resht-re-4535497,2026-01-13T12:33:00+00:00
"Завтра, 22 апреля, в Уфе состоится презентация новой книги Павла Крашенинникова, посвященной истории нашей страны, — «На пути к сверхдержаве. Государство и право во времена войны и мира ».",Презентацию книги Павла Крашенинникова в Уфе можно посмотреть онлайн,0,analytics,Матбуғат,188,https://tanburz.ru/news/matbu-at/2025-04-21/prezentatsiyu-knigi-pavla-krasheninnikova-v-ufe-mozhno-posmotret-onlayn-4206796,2025-04-21T15:40:00+00:00
"Карасубазар районында тентүЕвропаның иминлек һәм хезмәттәшлек оешмасындагы (ОБСЕ) АКШ күзәтчелек миссиясе янә Русияне Кырымны аннекисяләүдән, шулай ук ярымутраудагы кырымтатарларны һәм Украина Правослау чиркәвенә йөрүчеләрне эзәрлекләүдән туктарга чакырган. ""Русия Кырымдагы махсус күзәтчелек миссиясен, халыкара һуманитар оешмаларның эшчәнлеген томаларга тырышса да, безгә Кырымдагы фаигаләр турында мәгълүмат килеп тора. Русияне Кырымны оккупацияләүдән, кырымтатарларны, этник украиннарны, Украина Правослау чикәвенә йөрүчеләрне һәм башка этник һәм дини азчылыкны эзәрлекләүдән туктарга, сак астындагы барлык сәяси тоткыннарны иреккә чыгарырга чакырабыз"", дип белдерде ОБСЕдагы АКШ вәкиле Джордж Кент 31 августта Украина иминлеге мәсьәләсенә багышланган еллык конференциядә. ""Русия тарафыннан дәвам иткән агрессия, кеше хокукларын бозу һәм һуманитар кризис, территориаль бөтенлекне бозулар ОБСЕның бөтен төбәгендә чагыла"", диде ул. Элегрәк Кырымтатар ресурс үзәге Кырымдагы сәяси тоткыннар турында мәгълүматын яңарткан иде. Яңа мәгълүматка күрә, Кырымда сәяси тоткыннарның һәм эзәрлекләнүчеләрнең саны 230 га иткән, шуларның 162 се – кырымтатарлар. Крым оешмасы мәгълүматларына күрә, 2014 елдан башлап Кырымда 44 кеше югалган, 19 кеше исән килеш табылган, өч кешене төрмәләрдә тапканнар. Бер кеше экстрадацияләнгән. Алты кеше үле килеш табылган. 15 кешенең язмышы исә әлегә кадәр билгеле түгел. БМО күзәтчелек миссиясесенең Украинада кеше хокуклары рәисе Матильда Богнер Кырымда кеше хокукларына кагылышлы БМО биргән тәкъдимнәрне Русиянең үтәмәвен әйткән иде.2021 елның 16 февралендә Украина Югары радасы халыкара институтлардан Кырымны аннексияләүне һәм ярымутрауда кеше хокукларын бозуны тәнкыйтьләп чыгуын сорады. Русия тышкы эшләр министры Сергей Лавров Кырымда кеше хокукларының бозылуы – уйдырма, дип белдерде.2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң ярымутрауда даими рәвештә бәйсез журналистлар, активистлар, кырымтатар милли хәрәкәте активистлары, Кырымтатар халкы мәлесе әгъзалары һәм Кырымда яшәүче Русиядә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасы белән элемтәләре булуда шикләнелгән мөселманнарның өйләрендә тентүләр уздырыла, алар тоткарлана. Русия Кырымны 2014 елда канунсыз референдум нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Тавыш бирү Украина кануннарына каршы килеп һәм Кырымны Русия хәрбиләре үз кулына алгач уздырылды. Киев һәм Көнбатыш илләре моны халыкара хокук нормаларын бозу дип саный. Мәскәү Кырымны Русиягә кушуны ""тарихи гаделлекне торгызу"" дип атый. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",АКШ янә Русияне кырымтатарларны эзәрлекләүдән туктарга чакыра,1,news,Яңылыҡтар,2714,https://www.azatliq.org/a/31438701.html,2021-09-01T12:29:50+00:00
"Зөһрә ХӘКИМОВА өс тиҫтә йылдан ашыу ғүмерен балалар баҫмаһына бағышланы. Ул ялҡын телле журналист, заман менән ҡатар атлаусы шәхес, киң эрудицияһы, рух ныҡлығы, ватансыл сифаттары, осло ҡәләме, киң массаларҙы дөйөм эшкә йәлеп итеү һәләтенә эйә булыуы, гел яңылыҡҡа ынтылыуы менән йәш быуынға һәр яҡлап этәргес көс, рухи маяҡ һәм әйҙәүсе белгес булып танылды. Зөһрә Әҙеһәм ҡыҙы оҙаҡ йылдар дауамында гәзит биттәрендә сыҡҡан көнүҙәк мәҡәләләре, дәртләндереүсе, бер тупҡа ойошоуға, дөйөм эшкә ҡушылырға йәлеп итеүсе бихисап матур акцияларҙың башында тороуы, йәш быуында рух, илһөйәрлек, телһөйәрлек, матур әҙәп-әхләҡ сифаттары тәрбиләүҙәге ныҡышмаллығы, тынғыһыҙ холҡо менән республика халҡына, бигерәк тә мәктәп менән бәйле аудиторияға яҡындан таныш. Мәҫәлән, быйыл уның йыл башында гәзит биттәрендә ойоштороп ебәргән « ИЛ ҺАҠЛАРҒА ЯУҒА КИТТЕ » акцияһы ғына ла үҙе тирәләй меңләгән уҡыусыһын тупланы, олоһон да, кесеһен дә дөйөм еңеү эшенә ылыҡтырып, тәрбиәүи яҡтан әһәмиәткә эйә гәзит трибунаһына әүерелде. — «Йәншишмә» гәзитендә 32 йыл эшләү тәжрибәмдән сығып, шуны әйтә алам, балалар һәм уҡытыусылар менән берлектә ойошторолған төрлө акцияларҙың һөҙөмтәһе бик ҙур. Әлеге мәлдә үҙем дә – Баймаҡта ойошторолған «Беҙ – бергә! Мы – вместе! » төркөмөнөң ирекмәнемен. Ошонда ярҙамлашҡан уҡыусы балаларҙың башҡарған изгелектәрен үҙ күҙҙәрем менән күргәндән һуң гәзитебеҙҙә «Ил һаҡларға яуға китте» тигән акция башлап ебәрҙем. Ирекмән булғас, үҙемдә лә яуаплылыҡ тойоп, ошо илһөйәр балаларҙың илебеҙ алдындағы ҙур һынауҙа юғалып ҡалмауҙары, ә тырышып йөрәк ҡушыуы буйынса башҡарған изге һәм оло эштәре хаҡында яҙып, башҡаларға фәһем алырға, үрнәк күрһәтергә, арттарынан эйәртеү тигән маҡсаттан сығып эшләнелде. Был проект буйынса гәзитебеҙҙә йыл башынан алып тылдағыларҙың башҡарған фиҙакәр хеҙмәттәре хаҡында мәҡәләләр баҫылып килә. Уның геройҙары — уҡыусылар, уҡытыусылар, балаларҙың атай-әсәйҙәре һәм олатай-өләсәйҙәре. Әле халҡыбыҙ өлөшөнә төшкән заман һынауҙарына бирешмәй, ҡулынан килгәнсе яугирҙарға ярҙам итә. Тыл хеҙмәтсәндәренең, оло йөрәкле кескәй илһөйәр балаларҙың башҡарған изге эштәре хаҡында нисек яҙмайһың инде. Уларҙың изгелектәре – үҙе бер батырлыҡҡа тиң күренеш! Уйлап ҡараһаң, быны тик яуаплы, тоғро, аяғында ныҡ баҫып торған кешеләр башҡара бит. Еңеү тылда сүкелә, тиҙәр. Был, ысынлап та, шулай. Беҙ, йәшенә, ҡартына ҡарамай, яугирҙарҙы йылы һүҙ, яҡшы теләк, хаттарыбыҙ менән дәртләндереп, ҡеүәтләп торорға тейешбеҙ, — ти ул. Бынан тыш та гәзиттең һәр һанында, сайтта Зөһрә Хәкимованың көн ҡаҙағына һуғылған мәҡәләләре, кескәй дуҫтарыбыҙҙың оло эштәре тураһында яңылыҡтары, ауыл-ҡалаларҙан репортаждары даими сыға барҙы. Ул балаларҙа илһөйәрлек, Тыуған илебеҙҙе яратыу сифаттарын тәрбиәләүгә ҙур өлөшөн индерә. Утыҙ йылдан ашыу бер урында, бер коллективта арымай-талмай хеҙмәт итеү һәләтенә эйә булыу, һайлаған һөнәргә мәңге тоғролоҡ – һирәктәрҙең өлөшө. Үҙенең тәүге эш урынына, туған гәзитенә, балаларға тоғролоғо, республикабыҙ киләсәген ҡайғыртып, йәш быуын хаҡына фиҙакәр хеҙмәт итеүе – үҙе бер батырлыҡ һәм оло ихтирамға, рәхмәткә һәм хөкүмәтебеҙ тарафынан ҙур баһаға —Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте премияһына лайыҡ! Гәзиттәге эше менән Зөһрә Әҙеһәм ҡыҙы киләсәккә туҡтауһыҙ инвестиция һала – уның был изге эше ваҡытында хөкүмәтебеҙ тарафынан юғары баһаланһын ине. Айһылыу Ғ АРИФУЛЛИНА, шағирә, Башҡортостан һәм Р әсәй Яҙыусылар, Журналистар союздары ағзаһы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Бөрйән районының Самат Ғәбиҙуллин исемендәге премияһы лауреаты.",Киләсәккә инвестиция һала,1,news,Яңылыҡтар,3538,https://yanshishma.com/articles/yanyliktar/2025-09-25/kil-s-kk-investitsiya-ala-4402199,2025-09-25T16:15:00+00:00
"Күпселек ир-ат хис-тойғоларын белдереп бармай, улар өсөн был көсһөҙлөк кеүек һанала. Был бәләкәйҙән һалынған тәрбиәнән дә тора. Йыш ҡына малайҙар иларға тейеш түгел тип өйрәтәбеҙ. Ир-ат заты ла — кеше. Ул робот түгел, тимерҙән яһалмаған. Тойғолары бар, кисерештәргә бирелә, ҡайғыра ла, ҡурҡа ла. Ләкин ҡатын-ҡыҙ һымаҡ эсендәген һөйләп, мыжып, илап йөрөү ғәҙәте юҡ. Ир-ат психолог кабинетына йөрөй һалып бармай. Улай ғына ла түгел, күптәрен табипҡа алып барыуы ҡыйын. Ҡатыны, әсәһе күндереп кенә үҙҙәренә был йәһәттән иғтибар итеүҙәре ихтимал. Шуға күрә ирҙең ниндәйҙер борсоп торған мәсьәләһе бар икән, эргәһендәге ҡатын-ҡыҙ һиҙеп, тойоп йүнәлеш бирмәһә, үҙе йөрөүе икеле. Ул үҙенсә һәм еңел генә хәл итә. Ҡайһы берҙәре компьютер уйындарына инеп китә, эскелеккә бирелә, күңелле тормош эҙләп, һөйәркә хаҡында уйлай башлай. Әлбиттә, тулыһынса үҙенә яуаплылыҡ алған, үҙен ҡарай белгән ирҙәр ҙә була. Ғәҙәттә, ундайҙарҙың әллә ни борсоп торған, яҡындарын хафаға һалырҙай проблемалары ла юҡ. Һүҙебеҙ — үҙҙәрен артҡы планға ҡуйған, үҙен тик аҡса эшләүсе машина йәки тойғолары булмаған робот һанаған, үҙ ҡәҙерен белеп етмәгән ирҙәр хаҡында. Һау ере булмаған, гел һыҙланған, услап дарыуҙар ашаған йәш ир мөрәжәғәт итте. Алдан апайына сеанс үткәргәйнем, дауаханала бер ай ятҡан ине, аҙна тигәндә сығарып ебәрҙеләр, тиҙ килеште. Күпмелер ваҡыттан ҡустыһын күндерҙе. Ни өсөн ундай хәлдә ҡалғанын аңлатып, бала саҡ йәрәхәттәре менән эшләргә кәрәклеген әйттем. Атаһы әсәһен ғүмер буйы туҡмаған, ҡыҙ менән малайға ла эләккән. Әсе телдәрҙең, эскесе балаһы, тип кәмһетеүҙәре, шул арҡала малайҙар менән һуғышыуҙар, яҡлашыр кешең булмауы. Унан беҙ нимә генә күрмәнек, хәҙер атай тип әйткем дә, ишеткем дә килмәй, ҡайҙа йөрөһә лә барыбер, — тине ир әсенеп. Атай кеше күптән сығып киткән, ҡайҙа икәнлеге билдәһеҙ. Хәҙер егеттең ғаиләһе бар, үҙе бынамын тигән атай. Бер ҡасан да үҙ атайым кеүек булмаясаҡмын тип һүҙ биргән, ике балаһын матур итеп ҡарай, яҡшы урында эшләй. Ситтән ҡарағанда ябай кеше күҙлеге аша барыһы ла ал да гөл. Ләкин. Йөрәк бит барыһын да йыйған. Был йәһәттән етди диагнозы бар. Бала саҡтан таяныс тоймауы умыртҡа бағанаһына ла зыян килтергән. Үҙен гел билдәһеҙлектә, хәүеф аҫтында тойоуы эҙһеҙ үтмәгән. Маҡсаттарына ынтыла, арыу урында уҡып сыға, әммә гел көсөргәнештә булыуы, теләктәренә ҡурҡыу аша ынтылыуы, кем икәнлегемде иҫбат итәм, күрерһегеҙ әле, барыбер еңеп сығам, рәнйеткән өсөн үкенергә тура килер әле, тип йәшәүе һаулығына зыян яһай. Шулай уҡ бала саҡтан асылыр, зарын һөйләр кешеһе булмаған, үҙен кәрәкле тип хис итмәгән. Әсәһе үҙе яҡлауға мохтаж, апайы ла, унан таяныс көткән ҡыҙ бала, бер йәшкә генә оло. Ун йәштән алып уға үҙен генә түгел, әсәһе менән апайын да яҡларға тура килә. Хәҙер был ирҙең күңеле тулы үпкә. Атаһын ғәфү итергә һис кенә лә әҙер түгел, бындай аңлауға барып етмәгән әле. Кисерергә кәрәк, ләкин әлегә үҙенә был хаҡта әйтеүе лә мәғәнәһеҙлек. Ул атаһына ҡарата асыу, рәнйеү менән тулған, исемен дә ишеткеһе килмәй. Кеше әлегә үткән ауырлыҡтар юҡҡа ғына булмағанын, уларҙың ниндәйҙер тормош дәрестәре биргәнен төшөнмәйенсә, ғәфү итә алмай. Ни тиклем генә алама атай, әсәй менән үҫергә тура килмәһен, һинең өсөн шулай кәрәккән. Күпме генә ҡыйын тойолһа ла, һинең йәнең ошондай юлды һайлаған. Нимә өсөнмө? Үҫер, үҫешер өсөн, күп нәмәгә төшөнөр өсөн. Бәлки, ғәфү итергә өйрәнер өсөн. Бәлки, башҡа хәлен аңлай, хәленә инә белер өсөн. Ҡайһы бер ауырлыҡтар ҡыйыулыҡҡа йәки көслө булырға өйрәнергә бирелә. Күп кенә ҡатмарлы хәлдәр кешеләргә өҫтән, ғәйепләп түгел, ә яратып ҡарарға кәрәклеген иҫкәртә. Шулай уҡ үҙеңде лә ярата башларға, ҡәҙереңде белергә, яҡлай белергә кәрәклеген төшөндөрә. Көслө зат башҡа ҡамырҙан яһалған шул. Был ир артабан үҙе өҫтөндә эшләргә риза булманы. Дауаханаларҙа ятыу, услап дарыуҙар ашау күпкә аңлайышлы бит. Күңел торошо өҫтөндә эшләү — ир заты өсөн ятыраҡ хәл. Быны ул илап, мыжып, зарланып, көсһөҙлөк күрһәтеп ултырыу һанай. Ул бар ғазабын эсендә йотоп йәшәй, илле йәштәрҙә көтмәгәндә инсульт кисерә һәм башҡалар. Ирҙәр ҙә илаһын, тик күрһәтеп, бар донъяға яр һалып тигән һүҙ түгел был. Улар ҙа тойғоларын сығарыуға хаҡлы. Быны күҙ йәшен түкмәй ҙә, араҡы эсмәй ҙә атҡарырға мөмкин. Бер ир ауыр ҡайғыларҙан һуң күп итеп балыҡ үрсетә башланы. Аҡса өсөн тугел. Был хаҡта ишеткәс тә аңланым — илай бит был. Бар ғазабын ошолай баҫа. Кемдер ижадҡа бирелә, үҙе аңламаһа ла, шиғырҙары менән ул иң беренсе үҙен дауалай. Ағас биҙәктәр, тимер ҡапҡалар, алмағас баҡсалары, көн-төн эшләнгән һүрәттәр, хатта ҙур архитектура объекттары. Был иҫ киткес! Ир-егет үҙ ғазабын ижад аша имләй ала. Аҡса эшләү — бер эш, күңел өсөн дә ниндәйҙер шөғөлө булһын. Ысынлап та, нимә оҡшай, ниҙән ҡыуаныс табыр ине, ни хаҡына көн дә йоҡонан тиҙерәк торғоһо килә, күҙҙәре янып китә — шул шөғөлөн табырға кәрәк. Аҡса килтерәме был, юҡмы — уйламайбыҙ әле. Ныҡлап шөғөлләнеп китһә, яратҡан, янып, дәртләнеп башҡарған эш аҡсаһын да килтермәй ҡалмай, ғәҙәттә. Был осраҡта уның ауырыуҙары яйлап артҡа сигенер, виртуаль уйындар, һыра яйлап уйынан сығыр һәм бөтөнләйгә хушлашыр ҙа. Ир затына үҙен файҙалы, кәрәк кеше итеп тойоу бик мөһим. Яҡын кешегеҙҙең һаулығы менән проблемаһы күп икән — эске кисерештәре гармонияла түгел, уға күңел торошо өҫтөндә лә эшләргә, был йәһәттән ярҙам итергә кәрәк. Шулай уҡ насар ғәҙәттәре уның ыңғай хис-тойғолар кисереп йәшәмәгәнен күрһәтә. Күпләп тәмәке тартыуы ғына ла тиктомалдан түгел. Ә инде игроман, алкоголик икән, айлап дауаханаларҙа ятһа, хроник сирҙәре күп — хәлдәр тәрәнгә төшөп киткән. Был кимәлгә етмәҫ өсөн нимә эшләргә кәрәклеген бер аҙ асыҡланыҡ, шикелле.",Ирҙәр ҙә илай,0,analytics,Йәмғиәт,5525,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-09-16/ir-r-ilay-4390113,2025-09-16T14:11:00+00:00
"Томан ауылды тығыҙ ҡулса менән уратып ала, йорттарҙың һәм ағастарҙың һындарын тоҫмаллауы ауыр. Төн үтә ҡараңғы: урамда ут юҡ, бағана баштарындағы фонарҙар ҡояштың һуңғы нурҙары менән бергә һүнгән кеүек. Тик һирәк кенә аяҡ тауыштарын, ҡапҡаларҙың шығырлауын, эттәр өргәнен ишетергә була. Һауа дымлы һәм һалҡынса, тәүге ҡырауҙар яҡынлашыуы һиҙелә. Юл дымлы япраҡтар менән ҡапланған, улар һирәк үтеп барыусының аяҡтары аҫтында тапалып ҡала. Ауыл тынлыҡҡа сумған, тик ел ағастарҙың ботаҡтарын бер аҙ һелкетә, ай яҡтыһы талғын ғына аҡҡан йылғаның өҫтөн ялтырата. Тәрән көҙ үҙенсә килгәнен һиҙҙереп тора. Тәбиғәт йоҡларға әҙерләнә. Ә кемдәрҙер иртә таңдың саф һауаһын тойор өсөн тәҙрәне ярым асыҡ ҡалдырып, күптән йоҡоға талған. Бындай төндә һыуыҡ һәм тыныс. Әммә тап ошо башланып ҡына торған ауыл көҙөнөң тәүге матурлығы тыныслыҡ һәм гармония тойғоһо – ҙур ҡаланың ығы-зығыһын оноторға һәм ауыл тәбиғәтенең матурлығын татырға мөмкинлек бирә. Йәмил ҠОТЛОГИЛДИН.",Ауылымдың көҙгө төнө,0,analytics,Шиғриәт,955,https://yanshishma.com/articles/il-am/2025-09-17/auylymdy-k-g-t-n-4391402,2025-09-17T11:54:00+00:00
"Рәниф Шәриповфикерләр2025 елда Габдулла Тукай исемендәге Татарстан Дәүләт бүләгенә ике кеше һәм бер иат төркеме лаек булды. Бу хакта Татарстан медиасы яза. Әдәбият һәм сәнгать өлкәсендәге төп бүләкне түбәндәгеләр алды: Раниф Шәрипов– ""омга"", ""Бөртек-бөртек яктылык"" китаплары өчен; Мансур Гыйләев– ""Словарь любви"" пьсалар ыентыгы (""Бичура"", ""Баскетболист"", ""Игезәкләр"" һ. б. ) өчен; Рифкать Якупов– Татарстанның фотосәнгатен үстерүе һәм татар халкының рухи һәм мәдәни тормышын чагылдыруы, аның мәдәни мирасын саклауга зур өлеш керткәне һәм ""Сабантуй"" фотоальбомы өчен. ""Иакинф"" балеты иат төркеме– Айрат Кашаев, Александр Полубенцев, Илнур Гайфуллин; ""Ианкиф"" еллара аралыгында яшәүче анхимандрит Иакинф (Никита) Бичуринхакындагы балет. Казан семинариясен тәмамлаган шәхес, Казанда чукындыру эшләре белән дә шөгыльләнгән рухани. Аның либретто авторы - шагыйрь Ренат Харис. Музыкасын композитор Резеда Ахияроваязды. Быел Тукай бүләгенә сигез шәхес һәм ике иади берләшмәдәгъва итте. Ел саен бу бүләк тирәсендә шау-шулар килеп чыга иде. Быел исә намзәтләр арасында бу яки теге кеше лаек түгел, ник бу яки икенче шәхес исемлектә тора дигән дәгъвалар ишетелмәде. Киресенчә, исемлеккә күрә, соңгы елларда намзәтләр арасына яшь буын вәкилләрен кертмәү кебек тәнкыйть исәпкә алынган, дәгъвачылар арасында яшь иатчылар бар иде. Әмма шул ук вакытта дәүләт бүләген яшьләргә бирмиләр.2023 елдан бирле премиянең күләме 1 миллион сумны тәшкил итә башлады. Аңа кадәр бүләк иясенә 500 мең сум бирелә иде. Татарстанда ят агентларны Габдулла Тукай премиясенә дәгъва итү хокукыннан мәхрүм иттеләр. Әгәр Тукай премиясенә лаек дип табылган кеше акчалата бүләк һәм мактау кәгазе тапшырылганчы ""ят агент"" дип танылса, ул иңүчеләр исемлегеннән чыгарылачакдиелде. Быел бүләкләү беренче тапкыр Камал театрының яңа бинасында була. Бу әмәгатьчелек арасында шау-шу уятты. Шигърият бәйрәме Ирек мәйданындагы Тукай һәйкәле янында быел беренче тапкырузмый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Быелгы Тукай бүләге ияләре билгеле булды,1,news,Яңылыҡтар,2022,https://www.azatliq.org/a/33397392.html,2025-04-26T06:37:31+00:00
Бөгөн Башҡортостан дәүләт концерт залында булып үткән хәйриә концертында был оран бер нисә тапҡыр яңғыраны. Сараға билеттар һатыуҙан йыйылған аҡса махсус хәрби операцияға ярҙам өсөн тәғәйенләнгән.,Беҙ үҙ Ватаныбыҙға хыянат итмәйбеҙ,0,analytics,Ватан,196,https://tanburz.ru/news/vatan-a-ynda/2025-01-12/be-vatanyby-a-hyyanat-itm-ybe-4081978,2025-01-12T15:10:00+00:00
"Сибайҙан Креатив индустриялар мәктәбе баш ҡалабыҙҙа барған «Әйҙә, уйнарға! » фестивалендә ҡатнашыусыларға үҙҙәре эшләгән пазлдар һәм башватҡыстар тәҡдим итте.",Сибай уҡыусылары һоҡландырҙы,1,news,Яңылыҡтар,158,https://yanshishma.com/articles/yanyliktar/2025-06-06/sibay-u-yusylary-o-landyr-y-4267320,2025-06-06T01:10:00+00:00
"Несколько дней назад я нашел кое-что, что, возможно, вас тоже заинтересует. Здесь, в Голландии, есть памятник, посвященный башкирам, которые помогали голландцам в борьбе против Наполеона. Посмотрите, если хотите. ""Эйе, ысынлап та, бында Гелдерланд провинцияһындағы Вессен ауылынан алыҫ түгел, Эйссель йылғаһы буйында башҡорт - яугирына, төньяҡ амурына, һәйкәл эшләнгән. Монумент 1813 йылдың ноябрендә Урыҫ армияһы составында Нидерландтарҙы Наполеон ғәскәрҙәренән азат итеүҙә ҡатнашҡан башҡорт яугирҙары хөрмәтенә ҡуйылған. Отряд генерал Александр Бенкендорфтың командалығында хәрәкәт иткән. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",А артистарына - Нидерландтар тамашасыһынан хат,0,analytics,Беләһеңме,981,https://yanshishma.com/articles/bel-e-me-/2025-12-22/ay-yola-artistaryna-niderlandy-tamashasy-ynan-hat-4517346,2025-12-22T16:25:00+00:00
"17 август Истанбулның - сәхнәсендә амала ""Әй, гүзәл Кырым"" ыры юллары кергән 1944 ырын башкарды""Әй, гүзәл Кырым"" ыры кырымтатар теленнән тәремә ителеп рус, украин, инглиз телләрендә дә ырлана инде. Бу ырның юлларын Евровидение-2016 бәйгесендә иңеп чыккан амала да үзенең 1944 ырындакулланды. ""Әй, гүзәл Кырым"" ырын бүген төрле башкаручылар, төрле илләрдә, төрле телләрдә башкарулары кырымтатар халкының язмышын дөньяга танытуга хезмәт итә. Аның юлларын бүген һәрбер кырымтатары белә: Мин бу ирдә яши алмадым, Яшьлегемә туя алмадым, Ватаныма хәсрәт булдым, Әй, гүзәл Кырым! Сөргенлек урыннарында бу ырны сәхнәдән ырлау тыела иде. Аны тик кырымтатар туйларында, рәсми булмаган чараларда үзешчән ырчылар башкара иде. Шулай ук туйларда Ватан көе игълан ителеп, уртага ике биюче чыгып кырымтатарларның төрле биюләрен бииләр иде. Туйга ыелган кунаклар кырымтатар гадәте буенча чират-чират чыгып бу биючеләргә кушылып, биеп аларга акча бирәләр иде. ыелган акчалар милли хәрәкәт кассасына бирелеп, хәрәкәт ихтыялары өчен кулланыла иде. Моны кырымтатарларның өстеннән күзәтеп торган КГБ органнары белеп торсалар да, бернәрсә эшли алмыйлар иде. ""Әй, гүзәл Кырым"" ырының тарихы да шул еллардан башлана. Совет заманында тыелган бу ыр бүген инде зур сәхнәләрдән башкарылып дөнья буйлап атлый.17 август Төркиянең ачык сәхнәләренең берсе булган - сәхнәсендәчыгыш ясаганамала кырымтатар, төрек ырлары белән бергә ""Әй, гүзәл Кырым"" ырының кырымтатарча юллары кергән 1944 ырын да башкарды. Риода узган Олимпия уеннарында Кырым гимнасткасы Анна Ризатдинова үзенең композициясен амаланың 1944 ырынабашкарды.1990 елларда Казанда оешкан Кысмет кырымтатар студентлары ансамбле белән Татарстан яшьләре газетасы журналисты Флүрә Низамова бу ырны Татарстанда беренчеләрдән булыпбашкарган иде. Кырым аннексиясеннән соң тапшыруларын Киевтан алып барырга мәбүр булган АТР бәйсез кырымтатар телеканалы бу ырны хәзерге вакытта Үзбәкстан, Канада, АКШ, Мәскәү, Львов, Херсон, Төркия һәм башка урыннарда яшәүче кырымтатарлар башкаруында күрсәтеп торды. Аннексиядән соң ватаннан читтә яшәргә мәбүр булган кырымтатарларның хәзерге хәле сөргенлек елларында кырымтатар халкы Кырымга бөтенләй кертелмәгән заманаларны хәтәрләтә. ""Әй, гүзәл Кырым"" ыры аларның үз ватаннарына булган мәхәббәтен, сагышын яңадан чагылдырып, аларның хәсрәтле гимны кебек яңгырый дияргә мөмкин. ыр тарихы - халык тарихыырның тарихы да кырымтатарларның тарихы кебек катлаулы булды. 1968 елда Кырымга ял итәргә килгән кырымтатарлар арасында булган фотограф, Ташкентта чыга торган Ленин байрагы кырымтатар газетасының штаттан тыш корреспонденты, ул вакытта Үзбәкстанның Наманган шәһәрендә яшәүче Шукри Османов аккордеонда уйный-уйный ырның көен иат иткән булса, сүзләрен Фатма Халилова язган. ыр Алуштада әй көне ял итеп Акмәчеткә кайтканда языла башлаган, Акмәчеттә аның көе һәм өч куплетының сүзләре языла. ырның беренче вакытта Алуштада эскен ельчик (Алуштадан искән илчек), Гүзәл Кырым дигән исемнәре булган. Руслан Куртмоллаев Шукри Османов иат иткән ырның көен ноталарга күчергән. Кырымнан Әндианга кайткан Фатма Халилова бу ырны беренче тапкыр Маргелан шәһәрендә кырымтатар туенда ырлаган. Моны туйда уйнаган кырымтатар музыкантлары язып алганнар. Шулай итеп, бу ыр халык арасында таралып китә, аның сүзләре дә халык тарафыннан эшкәртелә, ыр халык ыры дип исәпләнә башлый, ләкин аның инде мәрхүм булган авторлары бар. Кырымда 1968 елда туган ыр сөргенлек урыннарына тарала, халык арасында таралып янә халык белән Кырымга кайта. ырның тарихы, аның эчтәлеге халыкның тарихына кереп кала. Бүген бу ыр кырымтатарларның тагын бер символына әйләнеп китте дияргә мөмкин. Аны бүген төрле илләрдә, төрле телләрдә, төрле башкаручылар яратып башкара. Мехтер, төрек гәскәри оркестрыРозали, урыс телендәСермин Джадры Редин, РоманияАзерин, ТөркияОзьгюр Эрен, ТөркияЖурбориз төркеме, Украин телендә","""Әй, гүзәл Кырым"" ыры дөнья буйлап тарала",0,analytics,Ҡырым,3824,https://www.azatliq.org/a/27944183.html,2016-08-28T04:20:21+00:00
"Кемде йәштә, кемде ҡартлыҡта, Кемеһендер һынай ауырлыҡта, Кемеһендер бәхет-шатлыҡта. Кеше яҙмыштары төрлө - төрлө, Уйлап китһәң, уйылып китерлек. Өлгө алырҙайы күпме икән? Ғибрәт алырлыҡтары ла етерлек. Ҡәҙерләһәң әгәр үҙ-үҙеңде, Ҡәҙерләһәң ҡәҙер белгәнде, Тыуған ерең, илең, яҡындарың, Һине генә өҙөлөп һөйгәнде, Тормош бөтөнләйгә башҡалана, Иңдәреңә ҡанат ҡуйыла, Йәшәү һуты баҙлап йөрәктәрҙә Күпкә еңелерәк тойола. Тормош йәме тағы арта икән, Аҙайғанда ғүмер үрҙәре, Маңлай күҙе күрә алмағанды Күрә башлай күңел күҙҙәре. Бына шулай тормош көҙө килгәс, Өйрәнәбеҙ уны һөйөргә, Мал артынан ҡыумай, артыҡ йыймай, ""Шөкөрана Аллаһ"", тиергә. Гөлсөм ЗӘКИРОВА. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Тормош һәр кешене һынап ҡарай,0,analytics,Шиғриәт,1045,https://yanshishma.com/articles/ilham-shigyrzar/2025-10-25/tormosh-r-keshene-ynap-aray-4440054,2025-10-25T19:00:00+00:00
"Йәрмәкәй районында прокурор тикшереүе материалдары буйынса балаһын ҡарамаған әсә кешегә ҡарата «Әсәлек бурыстарын үтәмәү»гә бәйле енәйәт эше ҡуҙғатылған. Был хаҡта ведомствоның матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итәләр. Ике йәшлек малайҙың әсәһе уға тейешле тәрбиә бирмәгән, баланы антисанитар шарттарҙа йәшәткән, гигиена процедураларын үткәрмәгән. Шулай уҡ ул табиптарҙың талаптарын һанға һуҡмаған һәм хроник ауырыуҙы дауалау өсөн ваҡытында саралар күрмәгән, был баланың үҫешендә тотҡарлыҡ һәм яңы ауырыу барлыҡҡа килеүенә алып килгән. Әлеге ваҡытта бәлиғ булмаған малайҙы социаль үҙәккә алып киткәндәр. Балаһын тейешенсә ҡарамаған әсәгә енәйәт эше ҡуҙғатылған.",Бала иҫен юғалтыр сиккә еткән!,1,news,Яңылыҡтар,653,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-18/bala-i-en-yu-altyr-sikk-etk-n-4583243,2026-02-18T12:25:00+00:00
"Радий Хәбиров""Төп проблем - безгә хезмәт ресурслары итми. Һәр оешмада кешеләр итми: 200 кеше итми, 2 мең кеше итми"", - дип белдерде Башкортстан башлыгы Радий Хәбировбүген Гаилә, хезмәт һәм халыкны социаль яклау министрлыгы вәкилләре белән киңәшмәдә. Башкортстан Хезмәт министрлыгы мәгълүматына күрә, республикада эшсезлек күрсәткечләре 1991 елдан бирле иң түбән дәрәәгә төшкән. Гомуми эшсезлек дәрәәсе 2,3 тәшкил иткән (4 планланган булган), теркәлгән эшсезлек дәрәәсе 0,72ка кадәр кимегән. Министрлык белгечләре республиканың хезмәт базары кытлык чорына керә дип саный. Алар кадрлар ихтыяын күзәтү һәм фаразлау системын эшләүгә керешкән. Русиядә Азатлык томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстан башлыгы республикада эшчеләр итмәвен таныды,1,news,Яңылыҡтар,730,https://www.azatliq.org/a/32557303.html,2023-08-21T13:09:19+00:00
"Ире, иллене уҙған, сәстәренә һирәк-һаяҡ сал төшә башлаған мыҡты кәүҙәле, йәшкелт-һоро күҙле, ҡуйы ҡара ҡашлы Динислам, ҡатынынан айырмалы рәүештә, аҙ һүҙле. Ҙур бер ойошмала бухгалтер булып эшләй. Кәсебенә күрә холҡо микән, бәлки, теле асылырлыҡ кимәлгә етә алмайыраҡ ултырыуылыр. Әммә килеш-килбәтенән, ҡунаҡтар яғына һирәк-һаяҡ ташлаған ҡарашынан, нескә билле рюмкаларға эсемлекте айырыуса бер диҡҡәт менән һалыуынан уның да хәл-ваҡиғаларҙың ошондай үҫеш алыуына ҡәнәғәт икәне һиҙелә. Хәл-ваҡиғалар, тигәндәй, мәжлес юҡҡа ойошторолмаған. Өҫтәлдең бер ба- шында пар күгәрсен кеүек ултырған ике йәш кеше – егет һәм ҡыҙ – сәбәпсе быға. Медицина академияһының бишенсе курсында икеһе бер төркөмдә уҡый Гөлфиә һәм Иршат. Гөлфиә һәм Иршат. Ябай дуҫлыҡтың мөхәббәткә әйләнгәненә ни заман. Нәфисә, ҡыҙының һөйләүе буйынса, Иршатты нәҡ бына шундай итеп күҙ алдына килтерә ине лә: буйсан, ҡаҡса, ҡыр танаулы, үткер ҡарашлы, еңел һөйәкле. Ҡыҫҡаһы, кино актеры. Балаң – бауыр итең һайлаған икән, артистай матур булмаһа ла яратыр инең, әлбиттә. Ә был – ҡыҙҙар бәғерен өҙҙөрөрлөк егет. Гөлфиә лә сибәр. Кәүҙә – ҡойоп ҡуйғандай. Ҡыҙың, Нәфисә, артистка булыр, ахыры. Күҙ теймәһен, бигерәк һылыу! – тиер ине әхирәттәре. Юҡ, Гөлфиә әсәһенең юлын һайланы. Тыуа-тыуғандан дауалау тураһында хәбәр тыңлап, үҫә төшкәс, медицина буйынса китаптар уҡып, Нәфисә ханымдың йәшәү рәүешен яҡын күрҙе, өйрәнде һәм. үҙенеке итте. Быға, әлбиттә, һикһән йәше тулғансы дауаханала рентгенолог булып эшләгән Сабира ҡартәсәһе лә булышлыҡ итмәй ҡалманы. Гөлфиә ҡартәсәһе Сабиранан, бәлки, күберәк тә алғандыр. Ҡартатаһы үлгәндән һуң Сабира Шакировна күңелен ейәнсәренә баҫты. Ата- әсәһе эштән бушамаған һәр ғаиләләгесә, ҡыҙыҡай асылда ҡартәсәһе ҡарамағында үҫте. Уйнаған уйынсыҡтары – ҡурсаҡ – пациент, шприцтар, ампулалар, таблетка ла бинт. Гөлфиәгә ҡартәсәһе аҙым һайын: Атанан күргән уҡ юна, инәнән күргән тун бесә. Ҡыҙ бала өсөн инәнән өйрәнгәне – ярты институт. Өйрән! – тиер ине. Күрше подъезда айырым йәшәй Сабира ҡартәсәһе. Өҫтәл башындағы буш ҡәнәфи – уның өсөн ҡалдырылған урын. Нишләптер килеп етә алмай ята. Гөлфиә генә белә был һуңлауҙың сәбәбен: ул өйөнә парикмахер саҡыртҡан. Бөтә саҡта ла бик теүәл Сабира ҡартәсәһе һуңлай икән, тимәк, быға парикмахер ғәйепле. Ул ваҡытында килмәгән. Йәштән үҙен бик ҡупшы, ыҫпай тотоп күнеккән табип бындай бәҫле (берҙән- бер һәм яратҡан ейәнсәре кейәүгә сыға! ) мәжлескә һөнәр оҫтаһы яһаған прическаһыҙ килеүҙе килештермәйҙер. Был – танышыу мәжлесе. Икенсе төрлөрәк, боронғосараҡ әйтһәң, ҡыҙға ҡоҙалыҡҡа килгәндәр. Иршаттың ата-әсәһе Гөлфиәнекенән күп булһа биш-алты йәшкә йәшерәктер. Иршат – хәс атаһы. Һуйған да ҡаплаған. Заман исемле был ир ҙә табип икән. Мөләйем аҡ йөҙлө, тәпәшерәк буйлы, һәр саҡ йылмайып торған ҡатыны Вәсилә лә – табип. – Ике табиптан табип тыуа инде, – тине Вәсилә ханым, иренә ялт итеп ҡарап алып, – икәү инек, Аллаһ бирһә, дүртәү булырға торабыҙ. – Эйе, эйе, бирһен Хоҙай, – тип йөпләне буласаҡ ҡоҙағыйын Нәфисә ханым. – Ейәндәребеҙ булып, улар ҙа шул юлдан китһә, табиптар тоҡомо булабыҙ. Шунда ҡыҙҙың атаһы ла һүҙгә ҡушылды: – Әле үк шулай: Гөлфиә – өсөнсө быуын табип. Шул һүҙҙе генә көткәндәй, ҡунаҡтар өҫтәл тирәләй ултырған залға кәүҙәһен бик тура тотоп, таяғына һиҙелер-һиҙелмәҫ кенә таянып, өлкән йәштәге, ләкин бик ыҫпай кейенгән, ҡаҡса аҡһыл йөҙөнә килешле прическалы ханым килеп инде. – Һаумыһығыҙ? – Ул туп-тура үҙенә әҙерләнгән урынға йүнәлде. – Яҡшы ғына килеп еттегеҙме? Юл арытманымы? – Рәхмәт, – тиеште ҡунаҡтар. – Машина өсөн алыҫ ара юҡ. Зыйлап килеп ет- тек. – Ярай. – ул килене Нәфисәгә ҡайырылып ҡараны. – Һуңлаған өсөн ғәфү үтенәм. – Ғәфү итмәйбеҙ, штрафной һиңә, – тип йылмайҙы улы Динислам. – Ярай, улым, әсәң бер һуңлаған икән. Һинең отчет менән ултырған саҡтарыңда. Тотош мәжлес үҙеңде көтөп, һинһеҙ үтеп китә. – Ул инде ҡоҙа- ҡоҙағый тейешле кешеләр яғына ҡарап алды. – Һөйләшә, аңлаша торһондар, тинем. Тыуҙырған, үҫтергән сабыйыңдың ниндәй ғаиләгә барыуы – мөһим, бик мөһим мәсьәлә. – Ҡурҡмағыҙ, – Вәсилә ханым йәнәшәһендә ултырған тағы бер парҙың ҡатын затлыһының беләгенә еңелсә ҡағылып алды. – Бына – Нәзифә. Бикәс булғанына егерме биш йыл. Ҡурҡынысмы мин, Нәзифә? – Еңгәй тип тә уйламайым. Һин миңә туған апайым кеүек ул. Бына Ғәзиз дә шуны әйтер, – Нәзифә, күп һөйләп ташламаныммы тигән кеүек, иренә ҡараны. Ғәзиз ултырғаны бирле башын тәүгә күтәрҙе. – А Васька слушает да ест. Балыҡ тәмле. Килгәндә бер күл аша үттек. Был. – Шунан, шунан. – Динислам ҡунаҡтарҙы һөйөндөрә алыуына шатланғандай, һүҙ ҡыҫтырып ҡалырға ашыҡты. – Балыҡлы. Күлдең исеме шулай. Ҡыҫтатып, наҙланып ҡына, ҡунаҡ, етмәһә, буласаҡ ҡоҙа-ҡоҙағыйлыҡ ырыҫын белеп кенә, тағы бер-икене күтәрҙеләр. Аҙлап ҡына салаттарҙан ауыҙ иттеләр. Ҡаҡлаған ҡаҙ, ҡаҙы киҫәктәренә лә сират әкренләп еткәндер – улар ҙа тәрилкәләрҙә иреп юғалғандай кәмей башланы. Табындың төп ризығы бишбармаҡ килеүгә, башта ятһынып, сит кешеләр кеүек ултырған ҡунаҡтар ҙа, хужалар ҙа асыла төштө. Баҙау, ҡаушау кәмене. Бишбармаҡ килер алдынан ирҙәр тартырға, ҡатын-ҡыҙ үҙҙәренә генә билдәле хәбәр сәфәренә сыҡты. Сабира Шакировна ла яҙылды. Үҙ ғүмеренә ул тәрбиәле, зыялы әҙәмдәр менән мәжлестә аралашыуҙы яратты. Оҡшаны, ахыры, уға буласаҡ ҡоҙалары. Нәфисә килене быны ҡарсыҡ алдындағы фужерҙың икенсегә бушауынан аңланы. Компания күңеленә хуш килмәһә, шарапты ул ауыҙына ла алмай. Кешеләргә лә, коллегаларына ла талапсан булды ҡарсыҡ. Алтмыш йылдан ашыу бер урында эшләп ялға киткәненә лә – ике генә йыл. Нәфисә унан ҡурҡты ла, ихтирам да итте. Тора-бара был гәлсәрҙәй саф күңелле, ғаиләһе, ейәндәре өсөн йәнен бирергә әҙер ҡатынды яратты ла. Хәҙер, ҡәйнәһе олоғайғас, уға ҡарата ниндәйҙер балаға ҡараған кеүегерәк наҙ ҙа барлыҡҡа килде. Хатта ире Динислам әсәһенә турараҡ бәреп, ҡатыраҡ әйтһә, Нәфисәнең үҙ йөрәгенә энә ҡаҙалғандай: – Сеү, Динислам, әсәйең булыр кәрәк әле һиңә, – ти ул бындай саҡта иренә. – Ҡәйнәм кеүек ҡатындарҙы ерҙең тоҙо тиҙәр. – Тоҙҙоң тәмен һин беләһең инде, – ти ире. – Һин уның менән күберәк аралашаһың. Иренең нимәгә төрттөргәнен Нәфисә яҡшы аңлай: йәшерәк саҡта ҡәйнәһенең тура һүҙе, төртмә теле уны аҙ илатманы. – Үткәнгә – салауат, – ти Нәфисә бындай саҡта. – Тоҙ үҙенең сифатын юйһа – яндырмаһа, әсеттермәһә – унан ни ҡала? Халыҡтың иманы бит улар, ҡәйнәм кеүектәр. Бына шулай йәшәне киленле-ҡәйнәле Нәфисә менән Сабира. Гөлфиәгә лә был тәрбиәнең һипкене эләкте. Ейәнсәрен нисек кенә яратһа ла, урыны-урыны, ваҡыты-ваҡыты менән саҡҡыламай ҡалманы ҡартәсәһе. Бәлки, шуғалыр ҙа Гөлфиә, әхирәттәрем тарта тип, тәмәкегә үрелмәне, бәлки, шуғалыр ҙа, әхирәттәрем кейә тип, кендеген күрһәтеп, йә кендектән шөйлә аҫҡа төшөрөп салбар кеймәне. – Минән архаизм тип көләләр, – Гөлфиә ҡартәсәһенә үпкәләгәнен белдерергә булды бер. – Музей экспонаты, тиҙәр. – Тәкә көҫәгән кәзәләр генә ҡойроғон күтәрә, балам. Буласаҡ табип – һин быны белергә тейешһең. – Яуап шундай булды. Сабира ҡәйнәһенең быуатҡа яҡын ғүмерендә ни генә үҙгәрмәне лә, ни генә юғалманы – мәгәр ул үҙенсә ҡалды. Күптәр өсөн ул үҙе хәҙер – музей экспонаты. – Әйҙәгеҙ, өҫтәлгә яҡынлағыҙ. Бишбармаҡты һыуытмайыҡ. – Нәфисәнең ихлас саҡырыуына ҡунаҡтар ҙа, хужалар ҙа урындарына йүнәлде. Яңы һуйылған һарыҡ итенән бешерелгән аштың еҫе танауҙы ярып инеп килә. Динисламға ла шөйлә йән ингән: – Әйҙәгеҙ. Бына борос, ҡорот. – Динислам, һин рюмкаларҙы ҡара, – Нәфисә иренә буласаҡ кейәүҙең дә, уның ата-әсәһенең дә оҡшауын уның хәрәкәттәренә, йөҙөнә сыҡҡан һиҙелер- һиҙелмәҫ йылмайыуына, әҙерәк ҡаушағанда өҫкө ирененең тартышыбыраҡ ҡуйыуына ҡарап белә. – Бишбармаҡ аҫтында ҡалдырайыҡ, – тип үҙе лә фужерға үрелде. – Әйҙә, ҡәйнәм, берҙе күтәрәйек. Бәлки, Уйылыңды ла һуҙып ебәрерһең. – Уйылды мин. моңланған саҡта. һуҙам. – Ул йәштәргә йылмайып ҡараны. – Ә һеҙгә ҡарап шатланғы килә. Шатланғанда. бейеге килә. Шулай түгелме? – О, ҡартсәй! – Гөлфиә уны иңбашынан ҡосаҡланы. – Туйҙа мотлаҡ бейетәбеҙ һине! – Туй. – Бөтәһе лә ҡалаҡҡа үрелде. Сабира Шакировнаның ҡарашы ғына бер нөктәлә ҡатып ҡалды. – Туй. Бишбармаҡҡа йомолған халыҡ Сабира Шакировнаның ҡарашы бер нөктәлә туҡтағанын да, уның алдындағы ҡалаҡтың ҡыбырлап та ҡуймағанын, тәрилкәһенең тулы килеш мөлдөрәп ултырғанын да шәйләмәне. Ҡарсыҡтың күңелен буласаҡ ҡоҙағыйының асыҡ иҙеүенән күренгән алтын сылбырға тағылған кулон биләне. Баяраҡ ул күренмәгәйне, әле ҡатын, эҫергәнеп, кофтаһын һалған. Ах! Ул кулонды икенселәр менән бутап булһа! 1943 йыл. Сабира – Ташкент ҡалаһында хәрби госпиталдә шәфҡәт туташы. Институттың өсөнсө курсында уҡыған сағында, аҙаҡ уҡыуҙы дауам итеү шарты менән, уны шунда эшкә ебәрҙеләр. Динисламдың атаһы Ғимаҙислам менән дә улар шунда танышты. Ауыр яраланғайны егет. Сабира уның Башҡортостандан икәнен белгәс, тиҙ эйәләште, айырыуса яҡын күрҙе. Сабира Ташкентта госпиталгә яҡын ғына йәшәгән Мөхәмәтсадиҡ тигән үзбәк бабайында фатирҙа тора ине. Ҡарт, астма менән сирләгәнлектән, айырыуса шәфҡәт туташтарын фатирҙа тоторға тырыша. Сабира уға укол ҡаҙаны, сирҙең көсәйеүенән һаҡларға тырышты. Ҡарт – оҫта ювелир. Һуғышҡа тиклем заказға ҡытлыҡ булмаған. Беләҙек, алҡа, йөҙөк кеүек биҙәнеү әйберҙәре яһаған. Һуғыш сыҡҡас, бәндәлә икенсе уй. Төп хәсрәте – аҙыҡ табыу. Сабираның игелегенә яуапһыҙ ҡалғыһы килмәне ҡарттың. Ул үҙендә булған таштарҙан, ҡалған көмөштән тырышып-тырышып ниҙер сүкей башланы. Их, алтын да булһа. саҡ ҡына алтын, – тине ул бер Сабираға. Ҡыҙ, уйлап та тормаҫтан, ҡулындағы йөҙөгөн сисеп бирҙе: Ошо алтын микән? Булһа, ал. Һеҙ бит минән фатирҙа торған өсөн бер тин дә алмайһығыҙ. Исмаһам. – Мин был әйберҙе, ҡыҙым, һиңә тип яһайым. Ҡулымдан күп затлы әйбер үтте. Донъяға таралды. Береһе лә юҡ үҙемдә. Был – һуңғы эшем. Изге күңелле ҡыҙ һин. Һуңғы эшем, һуңғы һулышым һинең күкрәгеңде биҙәһен. – Ай, олатай! Ундай затлы әйбергә мин хаҡлы түгел дә! – Хаҡлыһың. Йөрәгеңдең йылыһы менән һуңғы көндәремде яҡтырттың. Теге иптәш егетеңде килтереп күрһәт. Фатихамды бирәйем. Ғимаҙислам госпиталдән сыҡҡас, икәүләп килделәр ҡарт ҡаршыһына. Шунда үзбәк ҡарты Сабираның муйынына ошо кулон кейҙерелгән көмөш сылбырҙы таҡты.",Таңсулпан ҒАРИПОВА АҪЫЛ ТАШЛЫ МУЙЫНСАҠ,0,analytics,Хикәйә,9900,https://henek.info/articles/s-sm-r-r/2025-08-27/ta-sulpan-aripova-a-yl-tashly-muyynsa-4364175,2025-08-27T16:20:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Пруфы"" бәйсез басмасын киңкүләм мәгълүмат ирегеннән явызларча файдалануда гаепле дип таптылар. Басма нәшере Рәүфә Рәхимованың үзенә быел октябрь башына Русия гаскәрен ""кимсетү""дә гаепләп 30 мең сум штраф салганнар иде. Бүген, 19 ноябрьдә Уфадагы мәхкәмә Башкортстанның ""Пруфы"" бәйсез басмасын киңкүләм мәгълүмат ирегеннән явызларча файдалануда гаепле дип тапкан (Русия Административ хокук бозулар кодексының 13.15 маддәсе). Бу хакта ""Башинформ"" дәүләт мәгълүмати агентлыгыиткерә. Июльдә басма ""Баш мөфтинең күлләре, халыкның зарлары, Хәбиров ""милләтчеләре"". Башкортстанда ниләр майтарыла? "" дигән башисем белән вакыйгаларга күзәтү чыгарган булган. Хәзерге вакытта язма ""Пруфы"" сайтыннан сөртелгән, әмма ""Дзен""дакалган. Мәхкәмә кайсы мәгълүматны ялган дип тапкандыр — монысын ""Башинформ"" әйтми. Бу язмада ""Пруфы"" чыганагына сылтанып, Башкортстан хакимиятләрегыйнвар аендагыкебек каршылык чаралары чыгарып, аларны бастырмакчы була, бу — 2024 елның сентябрендәге сайлаулар алдыннан республика башлыгы Радий Хәбировның тоткан урынын ныгыту өчен эшләнә диелгән. ""Пруфы"" нәшере Рәүфә Рәхимова басма өстеннән Роскомнадзорга әләкне июль аенда Хәбиров хакимияте башлыгы Максим Забелин язуынсөйләде. Аның фикеренчә, Башкортстан хакимиятләренең максаты - ""Пруфы""ны лицензиясеннән мәхрүм итү. Рәхимованың үзенә быел октябрь башына Русия гаскәрен ""кимсетү""дә гаепләп 30 мең сум штрафсалганнар иде. Күптән түгел Башкортстанның БСТ дәүләт телеканалы бәйсез медианы һәм -каналларны Башкортстандагы вазгыятьне тотрыксызландырырга омтылуда гаепләпматериал чыгарды. Үзенең яңа сюжетында канал ""дус булмаган чыганаклар"" республика башлыгы Радий Хәбировның якында вазифасыннан китәчәге турындагы ялган хәбәрләр тарата, дип белдерә. БСТ сюжетында Радий Хәбировның китәчәге турында беренче булып ""Пруфы"" басмасы язуы әйтелә. Басманың хуасы Рәүфә Рәхимованы аерым телгә алып, алып баручы ""аның мәгълүмат чарасы һәрвакыт хакимияткә каршы, тикшерелмәгән һәм уйлап чыгарылган гына түгел, ялган мәгълүмат та тарата. Дәүләткә каршы мондый эшчәнлек федераль дәрәәдә дә сизелми калмады: күптән түгел мәхкәмә Рәүфә Рәхимованы ил гаскәрен ""кимсетү""дә гаепле дип тапты, 30 мең сум штраф салды"", ди. Рәүфә Рәхимова үзе исә әлеге хәлне аңа карата ""сәяси заказ"" дипатаган иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстанда Радий Хәбиров хакимияте әләгеннән соң бәйсез басмага 200 мең сум штраф салганнар,1,news,Яңылыҡтар,2399,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanda-radiy-habirov-hakimiyate-alagennan-song-baysez-basmaga-200-meng-sum-shtraf-salgannar/33207931.html,2024-11-19T15:57:42+03:00
"Рушан Маннапов — Баймаҡтағы «Миләш» балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүсеһе. Уға — 4 йәш. Үҙе бигерәк етди, эшһөйәр генә малай ул.",Рушан да бесән эшендә,0,analytics,Каникул,122,https://yanshishma.com/articles/kunelle-kanikul-kondare/2025-08-14/rushan-da-bes-n-eshend-4349222,2025-08-14T14:50:00+00:00
"Бирелгән пазлдарҙы принтерҙан сығарып алып, ҡырҡырға ла һандарҙы сәғәт телдәренә тура килтереп йыйырға. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",Сәғәт телдәрен өйрәнәйек,0,analytics,Башватҡыстар,326,https://akbuzat-rb.ru/articles/bashvat-ystar/2021-07-02/s-t-teld-ren-yr-n-yek-2397030,2021-07-02T23:29:48+05:00
"Медицина көсәйгән һайын, төрлө диагноз, ауырыусыларҙың да һаны арта. Медицина фәндәре кандидаты, клиникаһының баш табибы, невролог, эпилептолог, рефлексотерапевт Инга ҒАБДРАХМАНОВА менән ошо хаҡта әңгәмә ҡорҙоҡ. – Инга Данир ҡыҙы, бар ауырыуҙар ҙа нервынан килә, тигәндәре дөрөҫмө? – Йөҙ процентҡа уҡ тура килеп бөтмәҫ, әммә күп сирҙәр, ысынлап та, нервынан, беҙҙең күңел торошонан, уйҙарыбыҙҙан килә. Бөгөн уны айырым термин менән психосоматика тип тә атайҙар. Мәҫәлән, тымау, һалыу кеүек сирҙәрҙе беҙ һыуыҡ тейгәндән, ниндәйҙер вирустан тип уйлайбыҙ. Күп осраҡта яҡындарының күңел йылыһы етмәгән кешеләр ҡыштарын ғына түгел, хатта йәй айҙарында ла был ауырыуҙарға бирешә. Ә яҡындары менән һүҙгә килешкән йә уларҙы һағынып йонсоусылар ашҡаҙан-эсәк сирҙәренә күберәк дусар була. Бөгөнгө көндә балалар йыш ҡына атопический дерматит менән йонсой. Элек ҡысынып төндәрен йоҡлай алмаған бәләкәстәр бик һирәк осрай ине бит. Быларҙың барыһына ла нервы системаларының ҡаҡшауы сәбәпсе. – Бынан утыҙ-егерме йыл элек менән сағыштырғанда, бөгөн, киреһенсә, балалар янында күберәк булабыҙ, уларҙың физик һәм рухи хәлен яҡшыртыуға ныҡ иғтибар бүләбеҙ. Бындай сирҙәр ҡайҙан, нилектән барлыҡҡа килә һуң ул? – Төҫлө телевирзорҙар барлыҡҡа килеү менән эпилепсия менән ауырыусы балаларҙың һаны ҡапыл арта. Сөнки йыш алмашынып торған, бигерәк тә йәнһүрәттәрҙә сабыйҙың иғтибарын ситкә йүнәлтмәҫ өсөн, һүрәттәр иң тәү сиратта күҙгә зыянлы булһа, яйлап ҡына баш мейеһенең күҙәнәктәрен зарарлай. Бөгөн инде телефон, планшет тураһында әйтеп тораһы ла түгел. Утыҙ секундҡа һыйышлы яҙмалар аша мейегә кәрәккән-кәрәкмәгән мәғлүмәт тулып ҡына ҡалмай, экранда минутына ике тапҡыр алмашынған яңы тема уларҙың әлегә нығынып та етмәгән психикаһын ҡаҡшата. Иғтибар иткәнегеҙ барҙыр, мәҫәлән, оло кеше бер нисә сәғәт дауамында туҡтамай ғына еләк-емеш йыйһа, ҡаты йоҡоға талғансы күҙ алдында ошо эше тик тора. Хәҙер көн һайын телефонға текәлеп ултырған баланың хәлен күҙ алдына килтерегеҙ. Мейеһендә ҡайнашҡан ваҡиғалар уға тәмле итеп әүен баҙарына китергә ирек бирмәйәсәк. Күҙе йомоҡ булһа ла, быны йоҡлау тип атап булмай. Ә тейешенсә ял, йоҡо етмәй икән, кешенең тәненә төрлө нәмәләр сығыусан. Күптәре ҡысытып-йонсотоп барлыҡҡа килә лә инде. Йәнә бер йәштән һуң атламай, өс йәштә лә бер нисә һүҙҙе лә ҡушып әйтә белмәй, тип ата-әсәләр балаларын неврологка йөрөтә, төрлө дарыуҙар, витаминдар эсерә башлай. Әлеге лә баяғы телефонға ғына текәлеп ултырғас, баланың әйләнә-тирәләге реаль ваҡиғаларға ҡыҙыҡһыныуы кәмей. Шуға атлау, хәрәкәт итеүҙең дә кәрәге ҡалмай. Уға һорауҙар биреүсе, диалог ҡороусы булмағас, теле лә асыла алмай. – Үҫмерҙәр, йәштәр араһында иң йыш осраған сирҙәр ниндәй бөгөн? – Ун өс – ун дүрт йәшлек балалар араһында башының ҡап ярты яҡ өлөшө ауыртыуға зарланып килеүселәр йышайҙы. Улар наушник менән музыка ла тыңлай алмай, күҙенә төшкән саҡ ҡына яҡтылыҡҡа ла һыҙланыу ныҡлап көсәйә. Был ваҡытта ауырыуҙы баҫа торған дарыу ярҙам итмәй. Ауыртыныу үтеп торғанда ҡоҫҡо килә, теге йәки был ризыҡҡа күңел болғана, хәлһеҙлек йонсота. Элек бындай күренеш егерме йәштәр тирәһендә барлыҡҡа килә ине. Бөгөн иһә мигрень йәшәрҙе. – Ғәҙәттә, был диагноз оло йәштәгеләргә генә ҡуйыла торғайны. Улар араһында ла һирәк осрай ине. Ни өсөн ҡапыл артып китте икән? – Күп ауырыуҙарҙың башы – бала яралғы саҡта уҡ башлана. Йөклө ҡатындарға гәлсәр һауытҡа ҡараған кеүек ҡарай башланыҡ. Балаға уҙыуын белеү менән улар иҙән йыуыуҙан ғына түгел, хатта эйелеп аяҡ кейемен кейеүҙән дә баш тарта. Ашарға бешереү, башҡа физик эш тураһында әйтеп тораһы ла түгел. Тик ятҡас, үҙҙәре лә кәүҙә ауырлығынан йонсой башлай. Әсәй кеше хәрәкәт итмәгәс, эстәге балаға ҡыйын. Йәнә тыуған саҡта күп бала имгәнә. Дөрөҫ тартып алмайҙар, йә буласаҡ әсәй табиптар ҡуйған бар талапты ла үтәмәй. Бәпес сағында беленмәһә лә, үҫә килә, ошо йәрәхәттәр үҙен һиҙҙертә башлай. – Һеҙ – эпилептолог. Бөгөн был ауырыу тураһында ниҙәр әйтерһегеҙ? – Уның тураһында күп һөйләргә мөмкин. Статистика буйынса, донъяла йөҙ кешенең дүрт – унауһына бөгөнгө көндә ошо диагноз ҡуйылған. Килеп сығыуына бәйле унға яҡын сәбәп бар. Генетик ауырыуҙар; балаға әсә ҡарынында һауа етмәһә (гипоксия), тыуған ваҡытта йәрәхәтләнһә; тыумыштан мейе зарарланһа; баш йәрәхәтләнһә; инсульт булһа; баш мейеһендә шеш барлыҡҡа килһә, хатта менингит, энцефалит, нейроцистицеркоз кеүек вирустар эләккән хәлдә лә яйлап был сир барлыҡҡа килергә мөмкин. Уның бер нисә төрө бар. Беҙҙә, ғәҙәттә, бер яҡлы ғына ҡарайҙар һәм барыһына ла бер үк дауалау курсын ҡулланалар. Был, әлбиттә, дөрөҫ түгел. Идиопатик эпилепсия – нәҫелдән, атай йәки әсәй яғынан күскәне. Күптәрҙең бала сағында башлана, ваҡытында дөрөҫ дауаланһалар, дөрөҫ йәшәү рәүешен алып барһалар, үҙен һирәк һиҙҙерә. Симптоматик эпилепсия наркомандар һәм эскеселәрҙә, баш мейеһендә киста, шеш, неврологик инфекция аша барлыҡҡа килә. Шулай уҡ һирәк осраҡта эпилепсияның был төрө нәҫелдән дә килә. Әгәр ҙә, ата-әсәйҙең ике яғында ла ауырыусылар бар икән, баланың аҡыл кимәленә лә йоғонто яһай. Криптоген эпилепсияның килеп сығыу сәбәптәрен ныҡлап тикшергән осраҡта ла табып булмай тиерлек. Сир үҙен йыш һиҙҙертә һәм күпмелер ваҡыттан һуң психиканы ҡаҡшата, кешенең физик хәленә лә кире йоғонто яһай. Эпилептик приступ төрлөсә була. Кемдер бер-бер артлы иҫен юғалтып ауа. Кемдер бер тапҡыр ғына, биш минут самаһы, иҫһеҙ ятҡандан һуң, аяғына ҡабаттан баҫа. Шулай уҡ барыһын да приступ ваҡытында көҙән йыйырмаҫҡа ла мөмкин. Бер тапҡыр ғына эпилепсияға оҡшап йығылған пациентҡа табип был диагнозды ҡуя алмай. Өҫтәлмә тикшереү, бигерәк тә тәүҙә баш мейеһенә компьютер томографияһын үтеү мотлаҡ. – Ҡайһы бер ваҡытта эпилепсия менән ауырымаған кешене лә көҙән йыйырған осраҡтар була. Ул нимәнән килеп сыға һуң? – Организмда минераль матдәләр бөтһә, кешенең, ғәҙәттә, аяғы тартыша башлай. Хәрәкәт етмәүе лә, бил зарарланыуы ла быға тәьҫир итеүе мөмкин. Был осраҡта ашаған аҙыҡҡа иғтибар бүлергә, хәрәкәттә – бәрәкәт тигәнде онотмаҫҡа, кәүҙәне дөрөҫ, тура итеп тотоп йөрөргә, ултырырға кәрәк. Ҡапыл көҙән йыйыра башлай икән, ауыртҡан урынды ныҡ итеп ышҡырға, йылы ваннала ятырға кәңәш ителә. – Электрон тәмәке, модалы эсемлектәр тураһында ниҙәр әйтерһегеҙ? – Электрон тәмәке – тәмләткестәр һалынған еҫле үлән һәм башҡалар ғына тип уйлаусылар ныҡ яңылыша. Үпкәне генә түгел, баш мейеһен дә зарарлай, үпкә-тын, ашҡаҙан-эсәк юлдарында яман шеш барлыҡҡа килтерә. Буласаҡ әсәй тартҡан осраҡта, балаһы аутизм кеүек замана сирҙәре менән тыуыу ихтималлығы ныҡ юғары. Йәштәр, үҫмерҙәр яратып эскән энергетиктар ҙа иң тәү сиратта нервы системаһын зарарлай, тахикардия менән йонсой башлайҙар һәм башҡа ауырыуҙар яйлап сиратҡа теҙелә. – Неврологияла миҙгелле ауырыуҙар бармы? – Бар хроник сирҙәр ҙә яҙлы-көҙлө үҙен һиҙҙертеп ала. Шуға ла, аяҡтан йыҡҡанын көтөп тормайынса, табипҡа барырға, дауаланырға кәрәк. Озон терапиялары алыу, физик күнегеү, дөрөҫ туҡланыу ҙа сирҙе алдынан алырға ярҙам итә. Яҡшы кәйеф, матур уйҙар, яратҡан эш-шөғөл табыу ҙа иртәгәһе көнгә яҡшы кәйефтә, бер ниндәй ауыртыныуһыҙ торорға ярҙам итер. Көн режимы булдырыу мотлаҡ. Башҡа йән эйәләренә иғтибар иткәнегеҙ барҙыр, ҡояш байыу менән күптәре йоҡоға тала, таң атыуға йөрөй башлай. Беҙҙең организм да шулай. Төшкә тиклем йоҡлап, төн уртаһына тиклем көндәлек эшегеҙҙең осона сыға алмай йөрөһәгеҙ, йөрәк үҙен һиҙҙертә башлар, башҡа ауырыуҙар ҙа сиратҡа баҫыр. Кеше тәү сиратта үҙенә үҙе генә ярҙам итә ала. Шуны онотмайыҡ, һау-сәләмәт булайыҡ. Рәзинә УРМАНШИНА әңгәмәләште.",Һаулығыңды йәштән һаҡла.,0,analytics,Йәмғиәт,7375,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-06-23/auly-y-dy-y-sht-n-a-la-4483641,2025-06-23T10:25:00+00:00
"Тентү узган йортКуәт көчләре тентү уздырганда өй алдына автозак китерелгән, Стамов урамы ябылган. Абдурахманның хатыны әйтүенчә, аның ирен экстремизмда гаеплиләр. ""Иртән абзардагы эт өрә башлагач чыктым һәм битлекле кешеләрне күрдем. Алар мине кулларымнан тотып алып өйгә керттеләр. Идәнгә яткырылган Абдурахманга беркетмә укытканнарын, моны видеога төшергәннәрен күреп калдым. Аңлавымча, аны экстремизмда гаеплиләр. Минем ризалыгым булмаса да, телефонымны, паспортымны алып, машинага утыртып Кефегә (Феодосиягә) алып китеп сорау алдылар. Миннән сорау алган тикшерүченең сорауларыннан күренгәнчә, алар шикләнгән нәрсәләргә безнең бер катышыбыз да юк. Мин берничә сәгать өйдә булмаганда өйдән нәрсәләрдер алып киткәннәр, тикшерүчедән алган әйберләрнең исемлеген бирегез, мине нәрсәдә гаепләгәнегез хакында Абдурахманга биргән кебек беркетмә бирегез, дип таләп иттем. Ул, сез кануннарны белмисез, без аны 15 елга утыртабыз диде"", дип сөйләде тоткарланган Абдурахманның хатыны.2014 елдан башлап Кырымда тентүләр, тоткарлаулар, кешеләрнең хәбәрсез югалулары, экстремизмда гаепләүләр артты.",Кырымда экстремизмда гаепләнеп тагын бер кеше тоткарланган,1,news,Яңылыҡтар,1085,https://www.azatliq.org/a/29275888.html,2018-06-06T14:24:16+00:00
"Бер ҡатындың ире нимәгәлер хәтере ҡалған да, күршеһе менән һуғышып киткән. Ҡайтҡас, ҡатыны һорай ти: - Йә, кем еңде? - Кем булһын, мин инде! Тегегә буш тоҡ менән тондорам - ҡап-ҡоп итеп тауышы әллә ҡайҙа китә. Ә ул миңә, һии, балта төйҙәһе менән һуҡҡан була - бер тауышы ла сыҡмай. Бына шул буш тоҡ менән ҡап-ҡоп һуғышҡан ирҙәргә ҡарайым да, ҡайҙа беҙҙең бер әйтеп, берәгәй әйткән аҡһаҡалдар, тип әсенәм. Гузаль Ситдыкова Тағы бер боронғо көләмәс: Бер башҡорт байы ауырып киткән. Татар кешеһе быныға ҡан доноры булырға ризалашҡан. Бай һауыҡҡас донорға бер өйөр йылҡы, ҙур тирмә бүләк иткән. Бер йылдан һуң шул уҡ хәл. Бай тағы ауырып киткән. Татар тағы донор булған. Һауыҡҡандан һуң башҡорт татарға бер ҡап сәй генә биргән. - Һуң үткәндә бит һин миңә бер өйөр йылҡы, тирмә биргәйнең. - Хәҙер беҙ бит бер туғандар. Дуҫтар, комментарийҙарҙа һеҙҙән дә элекке көләмәстәр көтәбеҙ. Ялығыҙ матур үтһен.",Боронғо көләмәстәр,0,analytics,Юмор,895,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2025-04-06/boron-o-k-l-m-st-r-4186539,2025-04-06T20:42:00+00:00
"Риа Пласт предприятиеһының яңы цехында 200 тегенсе эшләй. миллипроект нацпроект национальныепроекты Башкортостан Туймазыла Легпром-2024 форум-күргәҙмәһе сиктәрендә яңы Риа Пласт цехы асылды. Дәүләт ярҙамы менән эш башлаған инвестиция проекты  предприятиела 80 эш урыны булдырырға мөмкинлек бирә, тип хәбәр итә Туймазы районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге. Риа Пластяуаплылығы сикләнгән йәмғиәте Төмәнәк ауылының элекке ҡаҙанлығы бинаһында 13 йыл элек эшләй башлаған. Бер нисә тегенсе өс машинала ҙур һауыттар тегә. Заводтың директоры Ринат Шәйҙуллин, етештереү технологияһын камиллаштырып, продукцияны Рәсәйҙә һәм башҡа илдәрҙә һатыуҙа аҡыллы стратегия ҡулланып, цехты нығыта, киңәйтә. 2021 йылда етештереүҙе киңәйтеү буйынса инвестиция проекты әҙерләнә. Ул Сәнәғәт сәғәтендә ҡаралғандан һуң предприятиеға льготалы шарттар менән ер участкаһы бүленә. Банктан 50 миллион һум күләмендә кредит алына. Быйыл яҙ 4200 квадрат метр майҙанлы цех төҙөлөшө тамамлана. Льготаларҙы, заводтың үҙ аҡсаһын иҫәпкә алып, проекттың хаҡы 160 миллион һум тәшкил итә. 1000 квадрат метр майҙанлы тағы бер цех төҙөү планлаштырыла. – Бөгөн яңы цехта 320 белгес эшләй. 2020 йылда 150 мең изделие етештерелһә, әле 200 меңгә тиклем артты. Заводтың Хеҙмәт етештереүсәнлеге милли проектында ҡатнашыуы ярҙам итте, – тип билдәләй завод директоры Ринат Шәйҙуллин. Фото һәм сығанаҡ –.",Милли проект ярҙамында,0,analytics,Милли проекттар,1359,https://bashkizi.ru/news/milli-proekttar/2024-12-12/milli-proekt-yar-amynda-4048780,2024-12-12T10:46:00+00:00
"Бер килеүемдә хужалары тураһында кешеләрҙән һорашҡас, теге ҡатындың аҡылдан яҙыуын, аҙаҡ өйҙәренә йәшен атып, шунда ире менән бергә янып үлеүҙәрен әйткән инеләр, Хоҙай Тәғәлә ундай ҡәбәхәттәрҙе ер йөҙөндә йәшәтергә теләмәгән, күрәһең. Сүплектәрендә әллә күпме балалар һөйәктәре тапҡандар. Бер апайымды ғына кимермәгәндәр бәдбәхеттәр.",Сәскәләрҙе ҡайҙа һалайым? (Булған хәл),0,analytics,Йәмғиәт,333,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-03-19/s-sk-l-r-e-ay-a-alayym-bul-an-h-l-4164065,2025-03-19T21:19:35+00:00
"Она откроется 7 марта, в преддверии Международного женского дня. В экспозиции будут представлены раритеты из фондов Национального музея Республики Башкортостан, отражающие многогранный мир башкирской женщины.",В национальном музее Республики Башкортостан представят выставку «Жизнь башкирской женщины»,1,news,Яңылыҡтар,208,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-03/v-natsionalnom-muzee-respubliki-bashkortostan-predstavyat-vystavku-zhizn-bashkirskoy-zhenschiny-3667247,2024-03-03T17:12:47+00:00
Ғариза биреүсенең һәм банк хеҙмәткәренең иғтибарлы булыуы аҡсаны һаҡлап ҡалырға ярҙам итте. Учалы районында йәшәүсе ҡыҙ мессенджерҙа шылтыратыу алған. Билдәһеҙ кеше кәрәҙле элемтә операторы булып танышҡан. Ул ҡорбанына сим-картаның ғәмәлен оҙайтырға тәҡдим итә һәм уның паспортының серияһын һәм һуңғы ике һандан тыш номерын әйтә. Етмәгән һандарҙы ҡыҙ үҙе әйтә. Шунан һуң мутлашыусы барыһы ла уңышлы үтеүен хәбәр итә һәм һөйләшеүҙе туҡтата.,Башҡортостанда йәшәгән ике кеше мутлашыу ҡорбаны була яҙған,0,analytics,Хәүефһеҙлек,439,https://tanburz.ru/news/h-uefhez-lek/2025-02-05/bash-ortostanda-y-sh-g-n-ike-keshe-mutlashyu-orbany-bula-ya-an-4110555,2025-02-05T19:35:00+00:00
"МХО ветерандарына, уларҙың ғаилә ағзаларына һәм һәләк булған яугирҙәрҙең ғаиләләренә тейешле ярҙам сараларын алыуҙа булышлыҡ итеү, комплекслы ярҙам күрһәтеү – Ватанды һаҡлаусылар фондының төп бурысы. Социаль координаторҙар - мөрәжәғәт итеүсене профилле ведомстволар һәм власть органдары менән бәйләүсе звено. Ватанды һаҡлаусылар фондының республика филиалында – 120 социаль координатор, уларҙың береһе – Белорет районынан Татьяна Борисова. Татьяна Леонидовна ире менән өс бала тәрбиәләйҙәр – Кристина, Михаил һәм Ангелина. Университет белеме булған тарихсы район хакимиәтенең опека һәм попечителлек бүлеге начальнигы булып эшләй. МХО башланғас, унда ҡатнашыусыларға һәм уларҙың ғаилә ағзаларына ярҙам күрһәтеү мәсьәләләре менән шөғөлләнә.",Иңгә-иң терәп эшләйҙәр,0,analytics,Махсус хәрби операция,738,https://bashgazet.ru/articles/care/2025-12-01/i-g-i-ter-p-eshl-y-r-4489344,2025-12-01T23:50:00+00:00
"Ошондай уҡ күренеш Бишбүләк районында ла күҙәтелә, 21 ноябрҙә төшөрҙөм, тип фотоһүрәттәр менән бүлешкән Лена Макарова. — Башҡортостанда ғына түгел, был күп төбәктәрҙә күҙәтелә. Мәҫәлән, Мәскәүҙә сирендәр хатта сәскә атҡан. Быйылғы көҙ аномаль йылы. Сентябрҙә ҡырауҙар булды. Был ваҡытта ағастар ҡышҡа әҙерләнеп, ҡалын ҡайыр менән ҡаплана башланы. Һуңынан йәнә көндәр йылыны. Йылы оҙаҡ торҙо. Һәм үҫемлектәр тағы уяна башланы. Айырыуса һуңғы йылдарҙа был күренеш йыш күҙәтелә. Ул үҫемлектәр донъяһы өсөн ҡурҡыныс түгел, — тип белдерҙе Өфө федераль тикшеренеү үҙәгенең Көньяҡ Урал ботаника баҡсаһы-институтының ғилми хеҙмәткәре Наталья Полякова. Әйткәндәй, аҙна аҙағына тиклем Өфөлә йылы һауа торошо һаҡлана. Синоптиктар фаразы буйынса, уртаса һауа температураһы норманан 4-6 градусҡа юғарыраҡ була. Төндә 0, -5 градус, аяҙытҡанда көньяҡ-көнсығышта -10 градусҡа тиклем һалҡынайта, көндөҙ 3, -2 градус йылы булыуы көтөлә. Ошондай уҡ күренеш Бишбүләк районында ла күҙәтелә, 21 ноябрҙә төшөрҙөм, тип фотоһүрәттәр менән бүлешкән Лена Макарова. — Башҡортостанда ғына түгел, был күп төбәктәрҙә күҙәтелә. Мәҫәлән, Мәскәүҙә сирендәр хатта сәскә атҡан. Быйылғы көҙ аномаль йылы. Сентябрҙә ҡырауҙар булды. Был ваҡытта ағастар ҡышҡа әҙерләнеп, ҡалын ҡайыр менән ҡаплана башланы. Һуңынан йәнә көндәр йылыны. Йылы оҙаҡ торҙо. Һәм үҫемлектәр тағы уяна башланы. Айырыуса һуңғы йылдарҙа был күренеш йыш күҙәтелә. Ул үҫемлектәр донъяһы өсөн ҡурҡыныс түгел, — тип белдерҙе Өфө федераль тикшеренеү үҙәгенең Көньяҡ Урал ботаника баҡсаһы-институтының ғилми хеҙмәткәре Наталья Полякова. Әйткәндәй, аҙна аҙағына тиклем Өфөлә йылы һауа торошо һаҡлана. Синоптиктар фаразы буйынса, уртаса һауа температураһы норманан 4-6 градусҡа юғарыраҡ була. Төндә 0, -5 градус, аяҙытҡанда көньяҡ-көнсығышта -10 градусҡа тиклем һалҡынайта, көндөҙ 3, -2 градус йылы булыуы көтөлә.",Өфөлә сирендәр ҡыш алдынан япраҡ ярған,1,news,Яңылыҡтар,1837,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-11-26/f-l-sirend-r-ysh-aldynan-yapra-yar-an-4023762,2024-11-26T09:33:00+00:00
"Жителей Ишимбая с праздником поздравил Глава Башкортостана Р. Ф. Хабиров. «Хөрмәтле Ишембай халҡы, ҡәҙерле яҡташтар! Хөрмәтле ҡунаҡтар! Уважаемые ишимбайцы, дорогие земляки! Уважаемые гости! Мы все сегодня, с особенным чувством души собрались на площади первооткрывателей башкирской нефти. В судьбе каждого ишимбайца она занимает особое место. Это дань уважения нашим предшественникам, которые в очень сложных условиях обеспечили индустриальное развитие республики и тогда еще Советского Союза. Когда мы были совсем юными, мы здесь играли, назначали встречи, всегда проводили самые главные городские мероприятия. Сегодня на этой площади собрались наши дорогие ветераны. Я с огромным уважением и любовью хочу поблагодарить их за труд, за то, что они нам передали трудовую эстафету и создали все богатства, которыми мы располагаем. На площади находятся и те, кто сегодня работает, созидает, двигает и динамично развивает Ишимбай. Спасибо вам за ваш труд. Сегодня на этой площади очень много молодежи, которые с верой, надеждой смотрят в свое будущее и будущее родного города. А еще на этой площади собрались родные и близкие наших парней, которые защищают нашу страну на специальной военный операции. Вместе с нами находятся мамы наших парней, которые погибли, защищая нас. Спасибо вам большое, мы всегда будем помнить о ваших сыновьях», - сказал Р. Ф. Хабиров. Руководитель республики отметил, что за последние годы Ишимбай заметно преобразился. «Мы преобразили улицу Ленина, Губкина, парк Матросова, и сегодня мы после ремонта открываем любимую нашу площадь. И в душе у каждого из нас самое лучшее чувство. Потому что, несмотря ни на какие трудности, наш родной Башкортостан, наш любимый Ишимбай, развивается. И будет самым красивым городом в нашей дорогой и красивой республике. Я хочу сказать слова уважения компании «Башнефть» и руководству «Роснефти». В 1932-м году наша земля дала первую нефть. И очень долго являлась опорой нефтяной отрасли нашей страны. «Башнефть» всегда с нами. Спасибо нашей родной, башкирской нефтяной компании. Позвольте мне, уважаемые ишимбайцы, поздравить вас с днем рождения нашего города, пожелать успехов, мира и добра вашим домам. Байрам менән, ҡәҙерле Ишембай халҡы», - сказал Р. Ф. Хабиров. Он также передал ордена Мужества родным погибших участников СВО и вручил государственные награды Башкортостана ветеранам и труженикам города. Справка: Монумент первооткрывателям башкирской нефти – выдающийся памятник монументального искусства. Главный символ города Ишимбая и всей нефтедобывающей промышленности Башкирии. Площадь, на которой установлен монумент, с 1967 по 2005 годы носила название площадь 50-летия Октября. Двенадцатиметровая гранитная фигура геолога, установлена в 1969 году. Идею министра нефтяной промышленности В. Д. Шашина воплотили в жизнь скульпторы Тамара Нечаева и Борис Фузеев. Архитектор памятника – Лев Хихлуха. Сама площадь Первооткрывателей башкирской нефти является центральной и главной площадью города Ишимбай, находясь на пересечении проспекта Ленина и улицы Губкина. Рядом с площадью находится здание администрации района. На площади проводят городские мероприятия, сельскохозяйственные ярмарки, бал выпускников. На новогодние праздники сооружают ледовый городок. Это излюбленное место отдыха горожан, место для прогулок семей с детьми, молодежи, которые катаются на роликах, скейтах, велосипедах. Город Ишимбай – один из индустриальных центров юга Башкортостана, первый флагман нефтедобывающей промышленности республики. Именно у деревни Ишимбаево, из которой позже вырос город Ишимбай, 16 мая 1932 года началась промышленная добыча башкирской нефти. В целом за последние пять лет в Ишимбайском районе при поддержке «Башнефти» реализован ряд значимых социальных проектов. Среди них – реконструкция участковой больницы в селе Петровское, ремонт детской поликлиники и средней школы 3 Ишимбае. Кроме того, башкирские нефтяники на постоянной основе помогают ремонтировать водопроводные сети в селах района, высаживают саженцы, благоустраивают родники. За последние пять лет башкирские нефтяники профинансировали строительство и реконструкцию более 300 социально значимых объектов Башкортостана.",В Ишимбае открылась обновленная площадь Первооткрывателей башкирской нефти,1,news,Яңылыҡтар,4155,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-26/v-ishimbae-otkrylas-obnovlennaya-ploschad-pervootkryvateley-bashkirskoy-nefti-3898890,2024-08-26T13:33:00+00:00
"– Нисек инде? Өлкәне матурыраҡ бит. – тип аптыраған дуҫы. – Был – минең ҡарарым, һәм мин кесеһенә өйләнәм, – тигән диңгеҙсе. Шулай итеп, диңгеҙселәрҙең береһе өйләнергә теләп, тороп ҡала, икенсеһе үҙ бәхетен эҙләп, ары йөҙә. Буласаҡ кейәү кәләш өсөн ун һыйыр түләргә тейеш икән. Егет көр малдарҙы ҡәбилә башлығының торағына ҡыуып килтергән. – Яҡшы-ы, – тигән башлыҡ. – Өлкән ҡыҙым ун һыйырға торошло! – Юҡ, мин бит һинең икенсе ҡыҙыңды һорайым, – тигән диңгеҙсе. – Һуң, ул бит йәмһеҙерәк. Уның өсөн ун һыйыр ала алмайым – өстө бирһәң, етер. – Юҡ, мин ун һыйыр түләйем, – диңгеҙсе бик ныҡыш булған шикелле, ун баш малын ҡалдырған ҡәбилә башлығына. Йәштәр өйләнешкән. Һыуҙар аҡҡан, йылдар үткән. Теге, бәхет эҙләп артабан киткән икенсе диңгеҙсе, бер заман үҙенең карабында быларҙың утрауына туҡталған. Ҡараһа, яр буйында бик матур бер ҡатын йөрөй, ти, янында – бер нисә бала. Диңгеҙсе йәш ҡатындан үҙенең дуҫы хаҡында һорашҡан. Ҡатын юлды күрһәткән. Диңгеҙсе дуҫының янына килеп, бер аҙ гәпләшеп ултырһа, теге сибәр ҡатын балаларын эйәртеп былар эргәһенә килгән. – Бына, минең теге ваҡыт алған кәләшем ошо инде, – тигән утрауҙа ҡалған диңгеҙсе. – Нисе-ек? Ул бит матурҙарҙан түгел ине, – тип аптыраған дуҫы. Йәш ҡатын яуап итеп былай тигән: – Барыһы ла ябай – берҙән-бер көндө мин үҙемдең ун һыйырға торошло икәнемде аңланым.",Матурлыҡ тураһында хикәйәт,0,analytics,Аңлатма,1323,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-06-21/maturly-tura-ynda-hik-y-t-4284940,2025-06-21T18:00:00+00:00
"Социаль селтәрҙәрҙә республика етәксеһе был ауылда моделле мәҙәниәт һарайы төҙөләсәге тураһында һөйләне. - Шундай матур ауыл. Мәҙәниәт һарайы артында - бәләкәй генә мәктәп. Унда 18 бала белем ала. Тағы 10 уҡыусыны күршеләге Бөрйән ауылы мәктәбенә йөрөтәләр. Шуныһы ҡыуандырҙы: ауылға килеп ингәндә күп кенә малайҙар һәм ҡыҙҙар йүгереп йөрөй. Балалар бар икән, тимәк ауылдың киләсәге лә бар, - ти ул. Радий Хәбиров Яңы Һәйет аша һалынып ятҡан Стәрлетамаҡ-Белорет-Магнитогорск юлы тураһында ла әйтеп үтте. Был проект бер нисә йылға  иҫәпләнгән.","""Тимәк, ауылдың киләсәге бар""",0,analytics,Донъя,542,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-10-04/tim-k-auyldy-kil-s-ge-bar-4414733,2025-10-04T22:21:00+00:00
"Хатны татар кызы Ләйлә Латыйпова да имзалаганфикерләрХатны активист хатын-кызлар язган. Аерым алганда алар Русиядәге милли республикаларның һәм асаба халыкларның киләчәге турындагы теләсә нинди сөйләшүләр бары тик бу республикалар һәм халыкларның вәкилләре катнашында гына узарга тиеш ди. Русиянең асаба, милли һәм деколониаль активист хатын-кызлары ""Безнең хакта бездән башка — берни дә"" дигәначык хатчыгарды. Аны татар, ойрат, бурят, чечен, тува, юкагир милләтеннән булган хатын-кызлар имзалаган. Алар милли республикаларга һәм андагы асаба халыкларга булган мөнәсәбәтне хупламавын белдерә. Хат Русиянең украинадагы сугышын хөкем итүдән башланып китә, мөрәәгать авторлары Русия хакимиятенең империячел булуын искәртә. ""Империяне киңәйтү һәм ""урыс дөньясын"" ныгыту — Кремльнең украин халкы геноцидын кылуы, канкоеш оештыруының төп сәбәбе шушы"", диелә хатта. ""Бу колониаль, империалистик табигатькә ия сугыш барышында"" Русиянең колония-ирләрендә яшәүче, этник һәм раса кимсетелүләренә дучар булган асаба халык вәкилләренең тавышы ныграк ишетелә башлады, дип яза активистлар. Алар Русия хөкүмәтенең һәм Мәскәү либераль оппозициясенең асаба халыкларга бер үк төрле каравын, аларны яки ишетмәмешкә салышуын, яки үз сәясәтләрендә файдалануын искәртә. Хат авторлары Русиядәге милли республикаларның һәм асаба халыкларның киләчәге турындагы теләсә нинди сөйләшүләр бары тик бу республикалар һәм халыкларның вәкилләре катнашында гына узарга тиеш ди. ""Халыкларның үзләреннән башка гына кабул ителгән карарларның дискриминациягә, золымнарга һәм колониаль көч куллануга китергәнен тарихтан хәтерлибез. Без моны демократик булмаган һәм нык ялгыш хәл дип саныйбыз"", диелә хатта. Шул ук вакытта алар асаба халыклар турында расизм, экзотиклаштыру, гомумиләштерүләр кулланмый гына сөйләшүне сорый. ""Русияләр"" диясе урынга ""урыслар"" диюне, милли ""азчылык"" гыйбарәсен куллануны өнәмәүләрен иткерә. ""Без милли киемнәребезне, башка атрибутикабызны яратабыз, шуңа аларның рәсемнәрен ниндидер материалны экзотиклаштыру өчен кулланмауны сорыйбыз"", ди активист хатын-кызлар. Шул ук вакытта алар теләктәшлеккә чакыра. Теләктәшлек — ул хөкем итү, тәнкыйтьләү генә түгел, ""Югарыда әйтелгән таләпләрне игътибарга алмаучы оешмалар, блогерлар, сәясәтчеләр белән хезмәттәшлекне туктату да"", ди алар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Русия төбәкләренең асаба милләт вәкилләре ""Безнең хакта бездән башка — берни дә"" дигән ачык хат чыгарды",0,analytics,Донъя,2367,https://www.azatliq.org/a/32340606.html,2023-03-29T15:29:57+00:00
"Тринадцать студентов УУНи Т и БГПУ им. М. Акмуллы этим летом участвуют во всероссийском проекте «Взлетная полоса», который воздушная гавань Санкт-Петербурга реализует совместно с Российскими студенческими отрядами в рамках национального проекта «Молодежь и дети». Проект «Взлетная полоса» уже два года собирает молодежь из разных регионов России. Ребята трудоустраиваются на лето в службы перронного обслуживания, обработки багажа, досмотра, информации и пассажирского сервиса и получают очень неплохую зарплату — от 45 до 80 тысяч рублей в месяц в зависимости от направления деятельности. В этом году, как сообщает комитет по молодежной политике и взаимодействию с общественными организациями Санкт-Петербурга, необычный трудовой опыт в сфере обслуживания воздушного транспорта получают 400 студентов из 18 регионов России и Беларуси. А за время существования проекта более 200 человек вошли в штат аэропорта «Пулково», причем некоторые — на руководящих должностях. Студенты из УУНи Т, в том числе Ишимбайского филиала, и БГПУ им. М. Акмуллы работают в Санкт-Петербурге второй год. В прошлом году из было 18, в этом — 13 человек. Все они участники сервисного отряда «Черная акула», возглавляет который четверокурсница Института гуманитарных и социальных наук Уфимского университета Алия Хасанова. — В 2024 году мы вдохновились Санкт-Петербургом – историческим и красивым городом, который невозможно изучить до конца, добились высоких производственных показателей в аэропорту «Пулково» и получили награды от работодателя, — рассказала Алия корреспонденту «РБ». — Естественно, в этом году мы решили вернуться уже новым составом, чтобы повторить этот незабываемый летний сезон! Перед началом работы бойцы башкирского студотряда прошли обучение, сдали экзамен и теперь наравне со штатными сотрудниками занимают разные должности: агентов по гостеприимству, операторов по регистрации и посадке, операторов-координаторов, операторов перрона и старших ассистентов. Например, сама Алия — оператор-координатор в службе досмотра. — Я стикерую багаж пассажиров, обеспечиваю их корзинами для личных вещей. Работа активная, подвижная. Мне она нравится тем, что большое число контейнеров оперативно нужно собрать в аккуратные стопки или сложить в ячейки, а каждый стикер проклеить идеально, чтобы он не оторвался в процессе перевозки чемодана — это работа для перфекциониста. Помимо этого, я отвечаю на вопросы и координирую пассажиров, — рассказала студентка о своей работе. А еще добавила, что работа в аэропорту помогает развивать такие навыки, как стрессоустойчивость, клиентоориентированность, смекалку, гибкость мышления и быстроту принятия решений. В нерабочее время студенты участвуют в конкурсах и развлекательных мероприятиях по линии РСО: борются за звание лучшего отряда проекта, выступают на творческом, танцевальном и песенном фестивалях, соревнуются в медиа-конкурсе и конкурсе арт-объектов. Любопытно, что кураторы проекта приветствуют национальные традиции участников из регионов. Так, однажды ребята из Башкирии встретили самолет, прилетающий из Уфы, в форме с элементами национальных башкирских костюмов. Кстати, работодатель не только обеспечивает студентов питанием, но и предоставляет им бесплатное общежитие, а также частично компенсирует проезд из города проживания и обратно. — И производственные показатели, и дисциплина в работе и быту, и успехи в конкурсах складываются в итоговый рейтинг отряда и студентов. В конце смены выбираются победители, который получают призы от руководителей проекта, — добавляет куратор сервисного направления РСО по РБ Алия Галеева. — Кстати, наши ребята отлично показали себя в проекте «Взлетная полоса», и их уже приглашали на постоянную работу. Но они пока отказались — нужно закончить обучение в вузах. В 2025 году студотрядам Башкирии исполнилось 10 лет, и по поручению главы региона Радия Хабирова студотрядовское движение в республике стало развиваться более активно. Появились межведомственный координационный совет при главе РБ по вопросам развития студенческих отрядов и оперативный штаб. Этим летом 3500 студентов участвуют в 45 трудовых проектах разного уровня. А до конца года планируется трудоустроить более 7600 человек.",тудент каникулдары шәп үтә!,0,analytics,Йәмғиәт,4178,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-08-28/ctudent-kanikuldary-sh-p-t-4365841,2025-08-28T20:40:00+00:00
"Баймаҡ егете үҙ телебеҙҙә оҫта, иркен аралаша, сығыштарын рәхәтләнеп тыңлайһың. Үҙебеҙҙең элекке йәш хәбәрсебеҙ бит! Хәҙер ана ниндәй ҙур ойошманы етәкләй. Әле уларҙа ""Изге подписка"" акцияһы үтте. Хәрәкәт рәйесе Рәнис Хәсәнов бер нисә баҫмаға яҙылды. Улар төрлө райондарға таратыласаҡ. Заһит Ғүмәров иһә яҡташтарына ""Йәншишмә"" гәзитенә ярты йылға подписка бүләк итте. - Әсәйем ғүмере буйы башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы булып эшләне. Мин ""Йәншишмә"" менән үҫтем, тиһәң дә була. Гәзит-журнал уҡырға яратыуым университетҡа еңел генә уҡырға инергә мөмкинлек бирҙе, - ти ул. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.","""Үҙем уҡып үҫтем, яҡташтарға ла подписка бүләк итәм""",0,analytics,G zitebe du yby,1002,https://yanshishma.com/articles/g-zitebe-du-yby-/2025-09-23/em-u-yp-tem-ya-tashtar-a-la-podpiska-b-l-k-it-m-4399460,2023-11-09T14:48:00+05:00
"Белмәйем, минең ошо яҙасаҡтар, бәлки, күптәргә оҡшап етмәҫ. Ир түгелһең, тип тә, бәлки, көлөрҙәр. Әммә ҡайһы бер нәмәләргә асыҡлыҡ индереүҙе һәм ҡайһы бер нәмәләрҙән иҫкәртеүҙе өҫтөмдә ятҡан бурыс тип күрәм, сөнки күп кенә яҙмаларымда элек үҙем дә бүтәндәрҙе күп ҡатынлылыҡҡа һуҡырҙарса саҡыра торғайным. Хәҙер хаталар өҫтөндә эш эшләп алырға рөхсәт итегеҙ. Йәшерен-батырын түгел, күп ҡатынлылыҡ – ҡәрҙәштәрҙең иң яратҡан, иң күп һөйләшкән темаларының береһе. Бәлки, иң-иңелер ҙә. Әммә бәғзе берәүҙәр өсөн был ни бары шаярышып-көлөшөп алыу өсөн һылтау ғына булһа (диндә булмаған ирҙәр ҙә үҙ-ара йыйылышҡанда юҡ-бар нәмә һөйләшеп көлөшөп алалар бит, шуның һымаҡ), кемдәрҙелер иһә ошо шаярышыуҙар етди уйға, ҡәтғи ҡарарҙарға этәрә. Бигерәк тә – бөтә нәмәгә идеалистик күҙлектән (ә реалистик түгел) ҡарап өйрәнгән ҡәрҙәштәрҙе һәм дингә яңыраҡ килгән, барлыҡ шәриғәтте бер көндә атҡарып сығырға тип янып йөрөгән ""утлы"" йөрәктәрҙе. ""Әлхәмдүли Лләһ, кисә дингә баҫтым, ә бөгөн икенсе ҡатын тураһында уйлай башланым"", – тигән көләмәстәге кеүек. Беренсенән, күп ҡатынлылыҡ – ул бөтәһенең дә артынан килә торған эш түгел. Икенсе ҡатын тураһында һәр ҡәрҙәш һәр мөйөштә һөйләгәндән, был шундай анһат, теләһә кем һис бер ҡыйынлыҡһыҙ атҡара алғандай еңел генә сөннәт һымаҡ тойола башларға мөмкин. Шул уҡ ваҡытта, был эштә ауыҙҙары бешкән өлкән ағайҙар һәм хәҙрәттәр, иғтибар итһәгеҙ, күпкә һағыраҡ һөйләй һәм ауыҙҙарын үлсәп кенә аса, егеттәрҙе ҡабаланмаҫҡа һәм һәр нескәлеккә диҡҡәт итергә, ихтимал булған һәр эҙемтәне энәһенән ебенә ҡәҙәр ныҡлап үлсәргә саҡыра. Эйе, уларҙың тауыштары көсһөҙ генә (""ирҙәр һөйләшеүе"" булып һаналған был темала ""ир түгел"" булып күренергә оялаларҙыр ҙа, бәлки), әммә был һорауҙа тап уларҙың нәсихәттәренә нығыраҡ ҡолаҡ һалырға өндәр инем. Сөнки улар, яңғырауыҡлы ""буш биҙрәләрҙән"" айырмалы рәүештә, нимә тураһында һөйләгәнен белеп һөйләй. Икенсенән, үҙҙәре икенсе ҡатын алған һәм аҙаҡ ике ғаиләһе менән дә татыу йәшәп китә алған ирҙәр генә бүтәндәрҙе күп ҡатынлылыҡҡа өндәргә хаҡлы, тип уйлайым (ә бер тапҡыр ҙа икенсе ҡатын алып ҡарамағандар йә, икенсе ҡатын алып та, аҙаҡ ике ҡатынының береһе менән айырылыусылар түгел). Шуға күрә, төркөмдәрҙәме, селтәрҙәрҙәме, урамдағы һөйләшеүҙәрҙәме: ""Егеттәр, ҡыйыу булығыҙ! Ана, күпме сестралар балалары менән яңғыҙ ҡалған! Шуларҙы икенсе ҡатын итеп алығыҙ! "" – тип саҡыра икән, үҙенән: ""Һин үҙең алдыңмы һуң? Алғас, йәшәп китә алдыңмы һуң? "" – тип һорағыҙ. Юҡ икән – урыҫтар әйтмешләй, һауа һелкетмәһен. Шулай уҡ, берәй ҡатын да әгәр бүтән ҡатын-ҡыҙҙарға: ""Берәй яҡшы иргә икенсе ҡатын булып сыҡ, был бит сөннәт"", – тип өйрәтә икән (ышанмайһығыҙҙыр, әммә ундайҙар ҙа бар), уның үҙенән: ""Һинең үҙ ирең икенсе ҡатын алғанмы һуң? Ул икенсе ҡатын алғандан һуң һин айырылышмайынса тороп ҡала алдыңмы һуң? "" – тип һорағыҙ. Юғиһә, үҙе ҡайғырмайынса ғына, бүтән беренсе ҡатындарҙы ҡайғыртмаҡсы, үҙ ғаиләһен имен һаҡлап, бүтән мосолман парҙарҙы тарҡатмаҡсымы? .. Ошондай ирҙәргә һәм ҡатындарға ҡарата: ""Эй һеҙ, иман килтергәндәр! Ни өсөн һеҙ үҙегеҙ эшләмәгән нәмәне һөйләйһегеҙ? Үҙегеҙ эшләмәгән нәмәне һөйләгәнегеҙгә Аллаһтың нәфрәте бик ҙур"", – тигән Аллаһ (Ҡөрьән, 61:2-3). ""Ниңә яҡшылыҡ тураһында һөйләйһегеҙ, уға саҡыраһығыҙ һәм хатта, бәлки, бының менән ғорурланаһығыҙ ҙа, әммә үҙегеҙ уны эшләмәйһегеҙ? "" – ти әс-Сәғди, был аяттарҙы тәфсирләп. Һәм: ""Бүтәндәрҙе яҡшылыҡҡа саҡырыусы үҙе ул эште эшләргә иң тәүгеләрҙән булып ынтылырға тейеш"", – тип ҡуя. Бүтәндәрҙе өндәп, ҡотортоп, үҙеңә ситтән генә күҙәтеп ятырға түгел. Әлбиттә, кешеләргә күп ҡатынлылыҡҡа ҡағылышлы фиҡһ нескәлектәрен һәм аят-хәҙистәрҙең мәғәнә-шәрехтәрен аңлатыусы ғалимдарға, хәҙрәттәргә был ҡағылмай. Ә һуҡырҙарса, йәнатарлыҡ (фанатизм) менән саҡырыу тураһында һүҙ. Тирә-яҡтағы ысынбарлыҡты, бөгөнгө башҡорт мосолмандарының хәлен иҫәпкә алмайынса, йәғни. ""Башҡортостанда хәлифәлек урынлаштырам"", тип күпме егеттәр һәм ҡыҙҙар буштан-бушҡа төрмәгә оҙатылған кеүек, ""башҡорт халҡы араһында күп ҡатынлылыҡ сөннәтен тергеҙәм"", тип нисәмә мап-матур ғаилә тарҡалды йә, тарҡалмаһа ла, беренсе ҡатындары ҡан илап, ирҙәр аҙаҡ икенсе ҡатындарын кире айырып ебәреү менән ""ҡотолдо"". Йә, хәҙер әйтеп ҡарағыҙ, шаярышып-көлөшә торған һораумы был, әллә үтә лә ныҡ етдиме? Ауыҙҙары бешкән хәҙрәттәр (хатта ғилемле-ғилемле хәҙрәттәрҙән дә әллә нисәүһе икенсе ҡатын алып, кире айырҙы): ""Егеттәр, абай булығыҙ, эш ябай түгел"", – тигән саҡта, егеттәр: ""Ә беҙ яҡшыраҡ булдырабыҙ! "" – тип шаярыуын дауам итә ине, ағайҙарҙың: ""Ҡатындар үҙ-үҙҙәрен үлтерер сиккә барып етә"", – тигән киҫәтеүҙәрен: ""Сөннәтте һәм шәриғәтте яратҡан ҡатын-ҡыҙҙарға бындай хәүеф янамай! "" – тип кире ҡағалар ине, әммә яңыраҡ үҙем тап ағайҙар тасуирлағанса ҡот осҡос күренештәрҙе үҙ күҙҙәрем менән күргәс, йәштәрҙең ни тиклем хаталанғаны, ә ""тәжрибәле"" хәҙрәттәрҙең ни тиклем дөрөҫ һөйләгәне асыҡланды, пәмбә күҙлектәр һалынды. Әлеге мәҡәләгә лә тотоноуымдың сәбәбе шул: белмәгән нәмәмә өндәгәнмен – төҙәтергә кәрәк. Эш бында байлыҡта ла, һаулыҡта ла, шәриғәтте ҡабул итеү-итмәүҙә лә түгел, егеттәр. Әммә шәриғәт ҡайҙа ла, беҙҙең бөгөнгө башҡорттар ҡайҙа? Шәриғәт бер ярҙа, беҙ – икенсеһендә. Әгәр, шәриғәтте тормошҡа ашырам тип, икенсе ярға ҡатыныңдың яурынына ултырып ҡына йөҙөп сығырға уйлаһаң, ""күтәрер әле, сәсәһә лә түҙер, ул да бит шәриғәтте ярата"", тип хыялланһаң, бел, алдан иҫкәртәм: уларға был кәрәкмәй. ""Бындай ауырлыҡты мин күтәрә алмайым. Артабан үҙең минһеҙ генә йөҙ инде"", – тип һине ярты юлда һыуға ташлап, кире сығып китәсәк. Сөнки улар ""ләхеткәсә мөхәббәт"" шиғарҙары менән тәрбиәләнеп үҫкән. ""Мине яратҡан ир нисек икенсе ҡатын менән йоҡлай алһын? "" – тип уйлайҙар, тыштан әйтмәһәләр ҙә, эстән быны хыянат кеүек күрәләр. ""Мөхәммәт пәйғәмбәр Ғәйшәне яратһа ла, уның артынса тағы туғыҙ ҡатын алған, әммә Ғәйшәне яратыуҙан туҡтамаған"", – тигән хәҙистәр дәлил булып тормай, сөнки Джади, Джульетта һәм Джоли быны ""хыянат"" ти. Хөкүмәт тә: ""Айырылышыуҙан ҡурҡмағыҙ, миңә килегеҙ, балаларығыҙҙы ла, үҙегеҙҙе лә үҙем ҡараясаҡмын, ул ирҙән алиментын да түләтәсәкмен"", – ти. (Хәйер, был башҡорттарҙа ғына түгел, хәҙер хатта ғәрәптәрҙә лә ошо хәл). Шуға, егеттәр, ҡатыным яулыҡ ябынды, намаҙға тотондо, хәҙер икенсе ҡатын алып ҡайтһам да була, тип тышҡы ғәләмәттәргә таянып ҡына план ҡормағыҙ. Шәриғәт беҙҙең ярҙа урынлаштырылмайынса, ҡыҙҙар бәләкәй саҡтарынан (хәйер – хатта малайҙар ҙа) Көнбайыш мелодрамаларында түгел, ә Ислам рухында тәрбиәләнмәйенсә, балалар баҡсаһы, мәктәп, мәғлүмәти мөхит, ғаилә эсендәге өҫтөнлөктәр (приоритеттар) – бөтәһе лә дин рухы менән һуғарылмайынса, бөгөнгө ҡәрҙәшбикәләрҙән тота килеп ""дин хаҡына ҡаһарманлыҡтар"" талап итеү урынһыҙыраҡ. Таң атмайынса таңғы намаҙ уҡылмаған кеүек, һәр фарыздың үҙ шарты, ҡояш байығанда мәсет намаҙы уҡылмаған кеүек, һәр сөннәттең үҙ ваҡыты. Ваҡиғаларҙы үтә ашыҡтырмайыҡ. Эйе, күп ҡатынлылыҡты ҡабул иткән һәм 2-3-4 ҡатындың береһе булып татыу йәшәгән башҡорт ҡатындары бар, тиҙәр (шәхсән үҙем дә шундай бер ғаиләне беләм). Әммә, ҡыҙғанысҡа күрә, бәлки, ун ғаиләнең береһе генә шулай татыу йәшәп китә алалыр, ҡалған туғыҙы иһә айырылышыу менән барып бөтә – йә беренсеһе, йә икенсеһе, йә икеһе менән дә (үҙем күреп йөрөгәндәрҙән). Әрләһәгеҙ ҙә, көлһәгеҙ ҙә, әммә бөтә фарыз һәм сөннәтәрҙән тап ошо сөннәткә сат йәбешеү арҡаһында ғаиләләр тарҡалыуын, балаларҙың ата тәрбиәһенән мәхрүм ҡалыуын, йәмғиәттә мосолмандар тураһында насар фекерҙәр таралыуын һәм башҡаһын – бөтәһен дә төҙәтелергә тейешле алама ынтылыш күрәм. Һәм күп ҡатынлылыҡты тик тәжрибәлеләр, баштарынан үткәндәр генә һөйләргә хаҡлы булған бик етди, үтә лә сетерекле һорау һанайым. Ураған һайын шул турала шаяртып, йәш егеттәрҙе (хәйер – ҡарттарын да) ҡотортмағыҙ, тарҡалған парҙар рәнйешен алмағыҙ. Яҙғандарым 100 хаҡ, тимәйем. Үҙем дә аңлап торам: күберәге хистәргә таянып яҙылды. Һәм быға тиклем нисә ҡәрҙәш ошо мәсьәлә арҡаһында беренсе ҡатыны менән айырылышһа, бынан һуң да әллә нисәүһе тағы айырылышыр, ҡолаҡ һалмаҫтар. Әммә ошо яҙғандарҙы кемдер уҡып, етдирәк уйланып, бының еңел генә бер эш түгеллегенә төшөнөп, ары аҙымдарын үлсәп кенә баҫа алһа, һәм шул сәбәпле ғаиләһе тарҡалмай һаҡланып ҡалһа, үҙ өҫтөмдән элекке бер ҡатлы, хаталы, ""яңғырауыҡлы"" саҡырыуҙарым өсөн бурыс төштө, тип һанар инем. Их, ҡана һуң… Шул уҡ ваҡытта тәнҡит өсөн асыҡмын. Икенсе ҡатын алып, ике ғаиләһе менән дә айырылышмай йәшәп китә алған ирҙәрҙән (һәм шундай ғаиләләге ҡатын-ҡыҙҙарҙан – ирҙәре аша) – әгәр улар был мәсьәлә тураһында бүтәнсәрәк уйлай икән – канал ботына йә шәхсән хаттар көтөп ҡалам, яҡшыларын каналда ла баҫтырырбыҙ. Аллаһ бөтәбеҙгә лә ғаилә бәхете бирһен!",Икенсе ҡатын. Айгиз Сафа,0,analytics,Йәмғиәт,8470,https://agideljurn.ru/articles/common_material/2023-12-13/ikense-atyn-aygiz-safa-3563965,2023-12-13T12:41:00+00:00
В сегодняшней встрече с Президентом страны Радий Хабиров отдельно поблагодарил Владимира Путина за объявленные им в Послании программы по капитальному ремонту детских садов и колледжей.,Капитальный ремонт детских садов и колледжей,0,analytics,Файҙалы эштәр,185,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-04-09/kapitalnyy-remont-detskih-sadov-i-kolledzhey-3722073,2024-04-09T20:14:05+00:00
"Былтыр «Туризм һәм ҡунаҡсыллыҡ» милли проекты (национальный проект Туризм и гостеприимство) сараларына ярашлы, Стәрлетамаҡ ҡалаһы үҙәгенең туристик коды булдырылды. Был башланғыс ҡаланың тарихи үҙәген төҙөкләндерергә һәм заманса туристик инфраструктура булдырырға мөмкинлек бирҙе, тип хәбәр итә республиканың Эшҡыуарлыҡ һәм туризм министрлығы. – Стәрлетамаҡ үҙәгенең туристик кодын булдырыу – туризмды үҫтереүҙә һәм тарихи мираҫты һаҡлауҙа мөһим аҙым. Тормошҡа ашырылған саралар ҡала халҡын һәм ҡунаҡтарҙы йәлеп итеү көсөн арттырып ҡына ҡалмай, ә әүҙем ял итеү һәм саралар үткәреү өсөн заманса шарттарҙы ла тәьмин итә, — тип билдәләй Башҡортостандың эшҡыуарлыҡ һәм туризм министры Светлана Верещагина. «Стәрлетамаҡ – креатив ҡала» проектына 100,5 миллион һум аҡса йәлеп ителгән. Финанс ярҙамы күп сараларҙы тормошҡа ашырырға мөмкинлек биргән: заманса туристик-мәғлүмәт үҙәге булдырылған, маршрут стелалары, мәғлүмәт стендтары һәм алтаҡталар, директив күрһәткестәр һәм насар күреүселәр өсөн Брайль шрифты менән эшләнгән тактиль карталар, арт-объекттар ҡуйылған. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Стәрлетамаҡтың туристик коды булдырылған,0,analytics,Милли проекттар,1169,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-02-17/st-rletama-ty-turistik-kody-buldyryl-an-4581481,2026-02-17T08:30:00+00:00
"Ҡунаҡтарҙы байрамса кәйеф тыуҙырған милли көйҙәр уйнап, ҡурайсылар ансамбле ҡаршы алды. Күңелле моңдар көйөнә шат йылмайып буласаҡ беренселәр асыҡ дәрескә йүнәлде. Йыл буйына тырышып әҙерлек дәрестәренә йөрөгән буласаҡ беренселәр телмәр үҫтереү дәресендә әүҙем ҡатнашып, алған һөнәрҙәрен, белемдәрен ҡул күтәреп яуап бирергә тырышты, уҡытыусылары К. И. Хисаева менән  ""Йомро икмәк"" (""Колобок"") әкиәтенең яңы версияһын, әкиәт геройҙары әҙерләгән һынауҙарҙы ентекле, дөрөҫ итеп үтәп, төҙөнө. Артабан атай-әсәйҙәр һәм балалар белем һәм ижад мәктәбе буйлап сәйәхәткә сыҡты. Киң һәм яҡты гимназия коридоры буйлап Робототехника түңәрәге эшмәкәрлеге, художество һәм ҡул эштәре түңәрәктәренең күргәҙмәләре ойошторолған ине. Ҡурайсылар  түңәрәге класы, спорт залы, китапхана, шулай уҡ заман талаптарына ярашлы йыһазландырылған технология кабинеттары айырыуса иғтибарға лайыҡ. Ниһайәт, ҡунаҡтар тамаша залына уҙҙы. Бында ла буласаҡ беренселәр үҙҙәрен һынатманы, атай-әсәйҙәрҙе ҡыуандырып, матур итеп йыр йырланы һәм тасури итеп шиғыр һөйләп күрһәтте.  Тамыр йыр-моң ансамбле әҙерләгән музыкаль сығыш һәм гимназияла уңышлы эшләп килгән Аҡбуҙат бейеү коллективы (Етәксеһе: Р. Р. Вәлиев) әҙерләгән ""Дуҫлыҡ"" бейеүе күңелдәргә хуш килде. Гимназияның директоры С. М. Уйылданова уҡыу шарттары,  туҡланыу системаһы менән таныштырып үтте, буласаҡ ""егерменселәргә"" алда көтөлгән уҡыуҙарында уңыштар теләп ҡалды. Ҡунаҡтарҙы байрамса кәйеф тыуҙырған милли көйҙәр уйнап, ҡурайсылар ансамбле ҡаршы алды. Күңелле моңдар көйөнә шат йылмайып буласаҡ беренселәр асыҡ дәрескә йүнәлде. Йыл буйына тырышып әҙерлек дәрестәренә йөрөгән буласаҡ беренселәр телмәр үҫтереү дәресендә әүҙем ҡатнашып, алған һөнәрҙәрен, белемдәрен ҡул күтәреп яуап бирергә тырышты, уҡытыусылары К. И. Хисаева менән  ""Йомро икмәк"" (""Колобок"") әкиәтенең яңы версияһын, әкиәт геройҙары әҙерләгән һынауҙарҙы ентекле, дөрөҫ итеп үтәп, төҙөнө. Артабан атай-әсәйҙәр һәм балалар белем һәм ижад мәктәбе буйлап сәйәхәткә сыҡты. Киң һәм яҡты гимназия коридоры буйлап Робототехника түңәрәге эшмәкәрлеге, художество һәм ҡул эштәре түңәрәктәренең күргәҙмәләре ойошторолған ине. Ҡурайсылар  түңәрәге класы, спорт залы, китапхана, шулай уҡ заман талаптарына ярашлы йыһазландырылған технология кабинеттары айырыуса иғтибарға лайыҡ. Ниһайәт, ҡунаҡтар тамаша залына уҙҙы. Бында ла буласаҡ беренселәр үҙҙәрен һынатманы, атай-әсәйҙәрҙе ҡыуандырып, матур итеп йыр йырланы һәм тасури итеп шиғыр һөйләп күрһәтте.  Тамыр йыр-моң ансамбле әҙерләгән музыкаль сығыш һәм гимназияла уңышлы эшләп килгән Аҡбуҙат бейеү коллективы (Етәксеһе: Р. Р. Вәлиев) әҙерләгән ""Дуҫлыҡ"" бейеүе күңелдәргә хуш килде. Гимназияның директоры С. М. Уйылданова уҡыу шарттары,  туҡланыу системаһы менән таныштырып үтте, буласаҡ ""егерменселәргә"" алда көтөлгән уҡыуҙарында уңыштар теләп ҡалды.","Буласаҡ ""егерменселәр"" белем иленә сәйәхәт ҡылды",1,news,Яңылыҡтар,2783,https://uchbash.com/news/novosti/2025-04-26/bulasa-egermensel-r-belem-ilen-s-y-h-t-yldy-4214647,2025-04-26T16:28:00+00:00
"Алимә СәләхетдиновафикерләрИюль азагында Америкада татар балаларын туплаган ун көнлек ""Татар аланы"" узды. Аны "" "" татарча онлайн мәктәбенең итәкчесе Алимә Сәләхетдинова оештырды. Кемнеңдер кушуы белән түгел, үзенең теләге, бу эшнең мөһимлеген аңлап эш итте ул. ""Татар аланы"" бернинди дә грантсыз, ярдәмсез булдырылды. Үзәктә — үзе һәм үзе туплаган фикердәшләр такымы. Узган елны ""Татар аланы"" Канадада булды, быел —Америкада. Уникаль күренеш. Аланның ничек узуын, куелган максатларга ирешелдеме, мондый аланнар балаларның татарлыгына ничек тәэсир итә, телне өйрәнеп яки шомартып буламы дигән сорауларны Алимә Сәләхетдиновага бирдек. — Алимә, Татар аланы ничек узды? Ничә баланы туплый алдыгыз, ничек ял иттегез? — Безнең ял итү аланы түгел ул, ә мәгърифәт аланы. Белем алу да, ял итү дә бергә. Әле татарча да. Татарстан өчен ул берни түгел, татар телле балалар өчен аланнар күп, теләгәнне сайлыйсың. Әмма менә Татарстаннан меңнәр чакрым ераклыкта ике ел рәттән татар балаларын туплап чын алан уздыру ул икенче. Бу зур аваплылык таләп итә. Быелгы Татар аланына килгәндә, 50 бала һәм аларның әти-әниләре булды. Безнең ул гаилә форматындагы алан. Ягъни 60 лап кеше булдык. Ун көнгә тәгаенләнгән программ нигезендә узды. 5 яшьтән 20 яшькә кадәр балалар килгән иде, аларны өч төркемгә бүлдек. Әти-әниләр аерым бер төркемдә булды. Һәрбер төркемдә бер остаз, ике әйдаман. Бу вазифага өлкәнрәк яшьтәге балалар сайланды, әмма алар татарча сөйләшә белергә тиеш. — Татар аланы тулысынча татарча булдымы? Моны оештыру бик авырдыр бит? — Тоташ татарча булдымы дисәгез, юк, без үзара татарча-инглизчә аралаштык, ә менә урыс телен кулланмаска тырыштык. Программ да ике телле итеп әзерләнде. Лекторий, дәресләр, мәсәлән, инглизчә узды, ә мәдәни программ тулысынча туган телдә ясалды. Татар телен белмәгән балаларга башкалар инглизчәгә тәремә итеп утырды. Без бит быел да татарча театр куйдык. Мәсәлән, ""Гөләндам туташ хәтирәләре""нә нигезләнеп тамаша куелды. Әмирхан Еникинеңәсәрендә атаклы Шәрыкъ клубы ничек узганы тасвирлана. Без аны сәхнәләштеререгә булдык. Махсус сценарий язылды. Балалар арасында рольләр бүленде. Гөләндәм Солтанова, Салих Сәйдәш, Өммегөлсем Болгарская, Мөхтәр Мутин, Фатыйх Әмирхан, Кәрим Тинчуринкебек атаклы шәхесләрне уйнадылар. Сәйдәш көйләре яңгырады, аның өчен профессиональ татар композиторы, музыкант, әле Америкада яшәүче Рәмилә Сәүбәноваавап тотты. Һәм бу искиткеч тәрибә булды. Уйнаган балаларга да, тамашаны караучыларга да. Күбесе бу әсәрне белмәгән, белсә дә оныткан. Яңадан укыйсы килә диделәр. Кимендә тарихи шәхесләребез күңелләрендә калачак. Бусы бер. Моннан тыш әти-әниләр балалар белән бергә татар никахы һәм туй йолаларын күрсәткән тамаша әзерләде. Балаларга милли гореф-гадәтләрне аңлаттык та, заманча да күрсәтә алдык. Киләчәктә бу балалар өйләнә башласалар (Ватаннан ерак булса да татарлар белән кавышуларын телим), кайда да татарча туй ясарга мөмкин булганны күрсеннәр дип теләдек. Татар аланда булган сабантуйларны, аш-су остаханәләрен, концертларны, квестларны, ярышларны әйтеп тә тормыйм. Алары барысы да булды.2025 елгы аланның төп максаты ул - балаларда милли үзаңны ачу. Узган елны без татар тарихына басым ясадык, быел татар булу төшенчәсенә ниләр керә, татар баласы үзен ничек хис итә һәм башка шундый сорауларны ачыкларга тырыштык. Татар аланында катнашу өчен татарча белү шарты куелмады. Аланнан соң ""Мин — татар! "" дип инанып кайтуларын теләдем. — Балалар, чыннан да, Ватанарыннан ерак чакрымнар, океан аерып торуга карамастан, үзләрен татар итеп тоюларын белдердеме, тоя алдымы? — Балалар алдый белми бит ул, ничек бар, уйлаганын, тойганын әйтә, бигрәк тә ирекле әмгыятьтә үскән балалар. Шуңа миңа аларның фикерләре мөһим булды. Бер кыз бала берничә көннән соң яныма килде дә: ""Алимә апа, минем кебекләр бик күп икән һәм барысы да шундый шәп кешеләр! Бу кадәр күп дус табармын дип уйламаган идем"" диде. Минем кебек татар дигән сүзе инде бу балакайның. Яки Татар аланы беткәч, бик күп хатлар, кайтавазлар алдым. ""Татар аланы искиткеч булды"", ди аларның һәркайсысы. Икенче бер бала: ""Узган ел катнаша алмадым, быел килдем, әгәр киләсе елда да була икән — рәхәтләнеп барачакмын. Инде көтә башладым. Катнашкан кешеләрдән алып уздырылган чараларга кадәр - барысы да кызыклы булды. Безгә, төркемнәрдә эшләргә тиешле биремнәрне, проектларны булдыру аеруча ошады, ә иртә белән татар көйләренә уяну — онытылмаслык мизгел"", дигән. Менә иртән татар көйләре уйнавы да кемгәдер гомерлек көч бирә торган, күңелен ылытып торган күренеш булачак. Бер бала инглизчә, әмма татар теленә, укытучыларга багышлап хисле шигырь иат итте. Күз яшьләре бәреп чыгарырлык шигырь ул. Татарча гына сөйләшәбез дигән әйбер белән генә балаларны кызыктырып булмый. Иң беренче шарт - балалар үзләрен татар булып хис итсен. Татар булу ул татарча сөйләшүме? Татар булу - ул мөселманмы? Мондый сораулар күп бит. Без беренче чиратта балаларны тыңладык. Алар нык ачылды, куркуларын, хисләрен сөйләде. Бер бала рәхмәтләрен белдергәндә укытучыларга карап: ""Сез шундый ачык, ихлас идегез, хәзер миңа да татар булу рәхәт, күңелле"" диде. Татар проектларында катнашасыбыз килә диючеләр күп булды. Бер кыз бар иде аланыбызда, ул татарча белми, әнисе — татар, әтисе — чит милләт кешесе. Аңламыйдыр инде бу бала дип янына килеп сораган идем. ""Минем өчен татар теле — ул мәхәббәт теле, әнием, әбием теле. Әйе күп нәрсәне аңламыйм, әмма татарча сөйләшкәнне тыңласам, мин ылылык тоям, миңа рәхәт"", диде. — Нинди ачышлар ясадыгыз үзегезгә? Балалар өлкәннәрне нәрсәгә өйрәтте, мәсәлән? Бәлки, Сезнең өчен көтелмәгән күренешләр булгандыр? — Без, өлкәннәр, ата-аналар үзара күп сөйләштек, фикерләштек. Без дә балаларыбызны өйрәндек, аларны яңа яктан ачарга теләдек. Беләсезме, күбебезнең күзенә ташланган әйбер — ул балаларның үзара мөнәсәбәте, бер-берсенә ихтирамлы карашы. Нык игътибарлы алар. Бик сизгер алар һәм фикерләрен, хисләрен төгәл итеп әйтә беләләр икән. Моңа безгә алардан өйрәнәсе бар. — Балаларда әти-әниләре мәдәниятенә һәм алар үскән ил мәдәниятенә карата аерым мөнәсәбәт була ала. Икесенә дә бертигез лояль караш. Моның белән ничек эш итәсез? Бу каршылыкмы, юкмы? — Моны каршылык итеп кабул итү хата, ул, киресенчә, өстәмә ресурс. Без читтә туган, читтә үскән балага: ""Син — татар, синдә татар каны ага"" дибез. Бу инде зур көч, дип аңлатабыз. Татар булып, татар чараларына катнашасың икән, афәрин. Телне беләсең икән, син тагын да баерак, кәттәрәк дибез. Чит илдәге икенче, өченче буын балалар үзләренә карата син ярымтатармы, чын татармы дигән бәяләмә белән яшәүләрен теләмәс идем. Чит илдә яшәп, теге яки бу илгә лояльлеге дә нормаль күренеш. Татарлар — күчмә халык, ул гомер гомергә каядыр киткән, әле дә йөри, бәхет эзли. Балаларга да, кая барса да, ул татар булып калган дигәнне иткерергә телибез, кая да татар булып яшәргә мөмкин дигәнне белсеннәр. — Татар аланында быел "" "" чарасы да булды. Биредә татар яки татарларны өйрәнүче галимнәр катнашты. Бу чараны уздыру ни өчен мөһим иде? — Беренчедән, бу чара Сабантуй, ыр-биюдән тыш яңа формат эзләү. Әйе, без күңелле халык, ырлы халык. Әмма татарлар — гыйлемле милләт, китаплы халык та. Бу сыйфатны алга чыгарасы килә. Татарлар фәнни, уку-укыту чараларда берләшә ала. "" "" чарасын да шул максат белән оештырган идек. Быел да аны кабатлыйсым килде һәм уңышлы булды. Бу чара йөздән артык кешене ыйды. Мәгърифәт, тарих, сәнгать, икътисад, өлкәсендәге көчле һәм танылган спикерлар килде. Балалар конференцияне үзе оештырды, модераторлар булды. — Шулай да татар телен белү мөһимме? 20 елдан соң бу балаларда татар үзаңы нинди булачак? — Кызык сорау ул минем өчен. Бары тик сабантуйлар гына оештырылса, телне саклау авыр булыр, милли үзаң да үзгәрәчәк. Нинди булачак милли үзаң — белмим. Әмма һәрбер гаилә, әмгыятьләргә икеләтә тырышырга кирәк булачак. Тел бик кирәк. Телне сизү, туган телдә фикерләү шәп. Без моңа ирешү өчен телгә мәхәббәт булдырырга тырыштык. Тел мөһим дип саныйм, әмма чит илдә аны өйрәнү, куллануга ирешү авыр, чөнки мохит юк. Баланың эчке мотивациясе булырга тиеш. Уңай хисләр булганда да туа андый теләк. Кимендә мин үземә без укытуны дәвам иттерергә тиеш дим. Менә "" "" кысаларында да без балалар белән бергә татар әсәрләрен укый-укый, татарлар турында сөйли-сөйли шуны күрәбез: балалар ахыр чиктә үзара татарча аралашырга тырыша, алар бер-берсенә туган телдә хатлар яза. — Безгә биргән әңгәмәдә ел саен төрле илләрдә Татар аланын үткәрү теләге турында сөйләгән идегез. Бу теләк югалмадымы? Балалар өчен алан оештыру бик күп көч һәм акча таләп итә торган процесс, ул күп вакытны һәм энергияне ала. Бу аланнан соң нинди планнар? — Һәр эшнең системлы булуы кирәк. Татар аланның нәтиәләрен күрик дисәк, ул ел саен, даими булырга тиеш. Узган ел беренче тәрибә иде, быел кабатладык. Америкадагы Татар аланына узган ел катнашкан кызлар-егетләр да килде, аларга карыйм - балаларда үсеш күрәм. "" ""дә Европа балалары күп укый, менә алар өчен бик оештырасым килә. Истанбулда килеп чыкмады, әмма бик кирәк. Чит ил балалары арасында Казанга кайтып андагы аланга да баручылар бар. Әмма аларга, инглиз теллеләргә, авыррак. Ә безнең аланда балага ""Син нинди татар? "" дигән бәяләмә бирмиләр. Бары тик син татар булганга да син кадерле һәм мөһим кеше дигәнне белә, тоя ала. Русиядә","""Безгә баланың үзен татар булып хис итүе мөһим""",0,analytics,Татарстан,9138,https://www.azatliq.org/a/33512152.html,2025-08-25T08:12:18+00:00
"Орден «Победа» – высший военный орден СССР, который вручался военачальникам за успешное проведение боевых операций. Всего было 20 награждений и 17 кавалеров ордена (трое награждены дважды). В ЦМВС хранится пять орденов «Победа»: два — Георгия Жукова, столько же — Александра Василевского и награда Родиона Малиновского. Один из них можно увидеть в Нацмузее РБ с 22 по 27 августа, когда проходят Дни армейской культуры. Также на выставке представлена копия знамени Победы из собрания ЦМВС, сценические костюмы артистов, награды, знаки и другие предметы, свидетельствующие о достижениях на культурном фронте. «В эти дни у нас особенно много посетителей. Гости из Воронежа, Тулы, Оренбурга. Приходят люди средних лет, молодежь, школьники. Все проявляют живой интерес к истории нашей страны», – рассказала старший научный сотрудник отдела истории музея Лариса Рамазанова. К примеру, одна из записей в книге отзывов музея гласит: «Гостья из Крыма в восторге. Благодарим за столь познавательную экскурсию. Очень понравилось — многогранно и интересно Елизавета». А вот комментарий Илгама из Кигинского района: «Особенно впечатляют материалы о Великой Отечественной войне, о подвиге, нашей великой Победе. Благодарю за ваш вклад в развитие отличного музея». Фото пресс-службы Дней армейской культуры.",В Уфу привезли орден «Победа»,0,analytics,Аңлатма,1292,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-08-26/v-ufu-privezli-orden-pobeda-4361403,2025-08-26T09:02:00+00:00
"Подольски авылы кешеләрефикерләрБашкортстанның Хәйбулла районының Подольски авылында яшәүчеләр ""Роснедр"" башлыгы Евгений Петровка видеомөрәәгать яздырган. Алар үзләре яшәгән авыл янында мәгъдән чыгаруны туктатуны таләп итә. Башта халык башка урынга күчерелергә тиеш дип саный алар. Алар бу мөрәәгатьтә Радий Хәбировныңвәгъдәсен искә төшереп, яңа тораклар Подольскидан 6-7 чакрым ераклыкта урнашкан, хәзерге вакытта беркем дә яшәмәгән Сукрак авылында төзәләчәген сөйли. ""Бүгенгә кадәр республика башлыгының бер генә фәрманы да, карары да имзаланмады. Безнең өчен дигән яңа авыл да, торак та төзелмәде. Төньяк шахтадан мәгъдән таба башлау 2025 елга тәгаенләнгән, ә безнең бер генә йортка да нигез ташы салынмады"", - ди алар. Подольски халкы ""Башкирская медь"" ширкәте алар яшәгән ирдән 100-150 метр ераклыкта гына үз корылмаларын төзи башлаган дип әйтә. Алардан чыккан тавыш тыныч яшәргә ирек бирми, диләр. Алар ""Роснедр""дан ""Башкирская медь"" ширкәте гамәлләренә хокукый бәя бирүне сорый һәм бөтен эшләрнең 10 көн эчендә туктатылуын, халыкны күчереп утырту мәсьәләсен хәл итүне таләп итә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанның Подольски авылы халкы авыл янында мәгъдән чыгаруны туктатуны таләп итә,1,news,Яңылыҡтар,1183,https://www.azatliq.org/a/32547293.html,2023-08-14T10:59:56+00:00
"Үткән ял көндәрендә Ҡыпсаҡ ауыл советы ауыл биләмәһендә ағас ҡырҡыу ҡалдыҡтары янып китте. Быға тиклем ошондай ут янғын арҡаһында Байғаҙы ауыл советында урман янғыны сыҡҡайны. Йыш ҡына янғын ауыл биләмәләрендә ағас әҙерләү һәм эшкәртеү менән шөғөлләнгән һәм пилорамдар тотҡан кешеләрҙең үҙҙәре ағас ҡырҡыу ҡалдыҡтарына ут төртөүҙән сыға. Тағы бер тапҡыр иҫкә төшөрөргә теләйем - ағас ҡырҡыу ҡалдыҡтарын (опила, горбыль) асыҡтан-асыҡ яндырыу, бигерәк тә йәйге янғын хәүефе осоронда, тыйыла. Бындай янғын сығанаҡтары урындағы халыҡ өсөн ҙур хәүеф тыуҙыра. Көслө ел барлыҡҡа килһә, эргә-тирәләге урман массивының, торлаҡ йорттарҙың, янған усаҡ эргәһендә урынлашҡан хужалыҡ ҡаралтыларының янып китеү ҡурҡынысы тыуа. Йыш ҡына яндырыуҙа ғәйеплеләрҙе асыҡлап булмай. Әммә ошондай янғындар сыҡҡан осраҡта тикшереү өсөн Белорет район-ара күҙәтеү эшмәкәрлеге һәм иҫкәртеү эштәре бүлеге вәкилдәрен саҡырырға килештек. Ғәйеплеләрҙе табып, мотлаҡ язаларға кәрәк тигән ҡарарға килдек. Рф административ хоҡуҡ боҙоуҙар тураһындағы кодексының 8.2-се статьяһына ярашлы, етештереү һәм ҡулланыу ҡалдыҡтарын туплау, ташыу, эшкәртеү, утилләштереү йәки зарарһыҙландырыу өлкәһендәге талаптарҙы үтәмәү административ штраф һалыуға килтерә: - граждандарға ике меңдән өс мең һумға тиклем; - вазифалы кешеләргә ун меңдән утыҙ мең һумға тиклем күләмендә административ штраф һалыуға килтерә; - юридик шәхес булдырмайынса эшҡыуарлыҡ эшмәкәрлеген алып барған кешеләргә - утыҙ меңдән илле мең һумға тиклем йәки эшмәкәрлекте туҡһан тәүлеккә тиклем административ туҡтатыу; - юридик шәхестәргә - йөҙ меңдән ике йөҙ илле мең һумға тиклем йәки эшмәкәрлекте туҡһан тәүлеккә тиклем административ туҡтатыу. Сығанаҡ: Р. Абдуллин, район хакимиәте башлығы.",Ағас ҡалдыҡтарына кем ут төртә?,0,analytics,Йәмғиәт,1711,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-07-01/a-as-aldy-taryna-kem-ut-t-rt-4296928,2025-07-01T12:05:00+00:00
"Бөгөн дә донъяны китапханаһыҙ күҙ алдына килтереп булмай. Бигерәк тә ауыл ерендә. Ул йәштәрҙе, уҡыусыларҙы  – һәр береһен үҙенә саҡырып торғандай.",Китапхана үҙенә саҡырып торғандай,0,analytics,Китапхана,146,https://yanshishma.com/articles/kitapkhana-eshe-y-nle/2025-06-02/kitaphana-en-sa-yryp-tor-anday-4261214,2025-06-02T15:30:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырОмски өлкәсенең Усть-Ишем районында хәлләр авыр. Андагы Иртеш белән Ишем елгалары ташый. Өстәвенә соңгы көннәрдә яңгыр ишеп ява. Халык куркуда. Бу райондагы татар авыллары иң зур зыян күрә. Усть-Ишем районы Омски шәһәреннән ерак, туры барсаң, 500 чакрым чамасы. Усть-Ишем яклары Төмән өлкәсе белән чиктәш. Бу урманнар, күлләргә һәм елгаларга бай урын. Биредә татар авыллары да шактый. Анда яшәүчеләр мал-туар асрап көн күрә, балыкчылык белән шөгыльләнә, соңгы елларда ирләр Себернең башка төбәкләренә газ, нефть чыгару эшләренә ялланып эшли башлаган. Усть-Ишем районы әллә ни зур түгел, якынча 12 мең кеше яши, район үзәгендә 5 мең кеше чамасы. Бу районның биш авылы — Әшеван, Эбәргүл, Кайнаул, Зур Төбендә, Төрмитәк су эчендә калган. Биш авыл кешеләре дә эвакуацияләнгән. Кемдер үзе чыгып киткән, кемгәдер булышканнар. Мал-туарны күрше авылларга озатканнар, ә кемдер урман ягына куып чыгарырга өлгергән. Су бик тиз килде, үзебезне коткарыргамы, малнымы, өйнеме — белмәдек, дип сөйләделәр Азатлыкка. Эбәргүл авылында якынча 150 хуалык бар, 120 кеше яши. Мәктәп юк, балалар күрше авылга йөреп укый, фельдшер йорты, клуб бар. Узган елны мәчет күтәргәннәр. Мәчеткә әле бер ел да юк, ул да су эчендә калган. — 9 май өйләгә кадәр бәйрәм чарасын клубта уздырдык. Кешеләр таралды һәм төштән соң су килә башлады. Бик тиз килде ул. Өйләргә керә башлады. Куркыныч икән ул, — дип сөйли Эбәргүлдә яшәүче ханым. — Клубны шул ук көнне су басты. Клуб мөдире аппаратураны гына чыгарып өлгерде. Төнлә берсе дә йокламады. Өйдәге иһазларны өскә күтәрергә тырыштык, әмма бу ярдәм итмәде. Кирәксез эш булып чыкты. Барыбер бар нәрсә дә йөзеп китте. Ике көн Иртешнең акканын күзәттек. Бәлки, туктар, кире китәр дидек, булмады. Су артты да артты. Өйдә инде кешеләр итекләрдә йөри башлады. Паника арта гына барды. Башта карт-корыларны алып китә башладык, балалы гаиләләр чыгарылды. Аннары башкалар да кузгалды. Мин, ирем, балам һәм кайнатам иң соңгылар булып чыгып киттек. Үз әниләремне күрми дә калдым. Һәр кеше үзе үзен коткарды. Аларның сыер, үгезләре бар иде, сарыклар тоттылар. Аларны күрше авылга таба гына куганнар. Күршеләр дә шулай иткән, чөнки аларны озатып йөрергә инде вакыт юк иде. Кайткач ул сыерларны табарбызмы, юкмы — белмим. Авылда электр уты юк. Су ташый башлагач, ут сүнде. Шул иң куркынычы. Дөм караңгы, үзе салкын, су арта да арта. Эбәргүлләр сүзләренчә, алдан ташу булачак дип кисәткәннәр, әмма бу кадәр мәхшәр булачагын берсе дә чамаламаган. Ташулар була иде, әмма өйләр су эчендә калу очраклары бу якларда күзәтелмәгән. Эвакуацияләнү дә бу авыл тарихында беренче тапкыр. — Авыл советы башлыгы көн саен килде, карап йөрде, хәлебезне белеште, бер тапкыр өлкәдән Гадәттән тыш хәлләр министрлыгыннан кешеләр дә күренде. Шуның белән бетте. Алар ярдәм итми димим, безнең хакта язалармы, белеләрме — анысын да белмим. Кешеләр аннары ничек аякка басар белмим — дип сөйли икенче хатын. — Менә без өйне зурайтыр өчен бура бураган идек, аны ирем ныгытып куйды куюын, әмма агып китәр инде анысы да. Чыгым инде бу. Авылда ике йортта гына ирләр калды. Карап торалар. Әмма карарлык та берни калмады инде анда. Авыл бит дөм караңгылыкта утыра. Биш татар авылы кешеләре кем кая киткән. Бер өлеше район үзәгендә, Тара шәһәрендә, бер өлеше Тәвриз районында урнашкан. Кем туганнарында сыену тапкан, кемдер дәүләт оештырган пунктларга барырга мәбүр булган. Алар мәктәпләрдә, уку йортлары биналарында урнашкан. Ашау-эчү оештырылган, ди алар. Кешеләр чатлар булдырган, үзара шунда сөйләшәләр. Кемгә нинди ярдәм кирәк — шуны ачыклыйлар. Акча, һуманитар ярдәмнән баш тартмыйлар. Әле саныйсы чыгымнар алда әле, диләр. Күбесе шок хәлендә. Су басудан котыла алу хисләрен кичерә. Татар авылларын су баскан вакытта анда ирләр дә булмаган. Моны авыл кешеләре әйтә. Күбесе вахта эшендә. Ирләрнең күпчелеге гаиләләрен коткарырга кайта алмаган. Күп ирдә коткару эше хатын-кыз илкәсенә төшкән. Усть-Ишем район үзәге дә елга буенда урнашкан. Иртеш, Ишем һәм Крушинка елгалары. Быел аларның өчесе дә ташыган. Район үзәге өч утрауга бүленгән. Су килүе дәвам итә. 14 май иртәсендә Иртеш 20 сантиметрга күтәрелгән. Моңа өстәп әле һава торышы да начар, көне-төне яңгыр ява һәм бу вазгыятьне тагы да кискенләштерә. Шулай да биш татар авылы белән чагыштырганда район үзәгендә тормыш тыныч булып санала, чөнки әлегә электр уты бар. Менә ул өзелсә, хәлләр начар диләр авылда яшәүчеләр, телефоннар да өзеләчәк дигән сүз. Салада берничә дамба бар, аларның барысы да диярлек имерелгән, соңгысы электр системы янында урнашкан. Шунысы да имерелсә, эшләр харап булачак, ди Азатлык әңгәмәдәше. — Иртешның ташуы аркасында авыл өч утрауга бүленде. Мин бер ирдә, әти белән әнием башка утрауда калды, шулай аерылдык. Үзәккә эләгер өчен биек машиналар кирәк. Слободичики дигән авылда да мәхшәр, алар гомердә дә су ташыганын күргәннәре юк, Ишем елгасы 7 см түбәнгә киткән дип куаныштылар. Куану күз аралаш, әлбәттә. Кешеләр елый, бик күп кеше йортларын югалтты, ә бу тормышны югалту дигән сүз. Татар авылларында су өйләрнең тәрәзәләренә кадәр итте бит. 2015, 2016, 2017 елларда өч ел рәттәнсу ташу булды, әмма быелгы кебек хәлләр күзәтелмәде. Әбием Усть-Ишемдә фаигале су ташу 1941 елда булган иде, авылда көймәләрдә генә йөрдек дип сөйләгән иде, — дип аңлата Усть-Ишемдә яшәүче татар хатыны. — Район үзәгеннән Омскига әле бер юл ачык, бер ирендә ару гына су, әмма узарлык әлегә. Өлкәдән күп волонтерлар килде. Су, азык-төлек алып килделәр. Төрле оешмалар эшкә игелде, менә мине, кемгә нинди ярдәм кирәк, кешеләрдән гариза ыюга билгеләделәр. Усть-Ишемдә суга, азык-төлеккә кытлык юк, әмма 9 майда су ташу башлангач, кибетләрдә азык-төлекне сатып алучылар күп булган, суга да чират торганнар. Ыгы-зыгы, талаш булып алды, диләр. Омски өлкәсенең татар оешмалары Дөнья Татар конгрессы белән элемтәдә тора. Усть-Ишем татарлары сүзләренә караганда, акча ыю бара. Акча көймәләр, генераторлар сатып алырга кирәк, чөнки татар авыллары электр утсыз калды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Язгы ташу Омскига да килеп итте. Биш татар авылы эвакуацияләнгән,0,analytics,Татарстан,6046,https://www.azatliq.org/a/yazgi-tashu-omskiga-da-kilep-jitte/32946652.html,2024-05-15T00:00:37+03:00
"Аҡ сәскә. Иң файҙалы сифаттарының береһе – микробтарға ҡаршы тороуға булышлыҡ итә. Ангина, тамаҡ шешеү, ялҡыныу, елһенеү кеүек осраҡтарҙа аҡ сәскә төнәтмәһе менән тамаҡты сайҡатыу, елһенгән урынды эшкәртеү бермә-бер килешер. Шулай уҡ йөрәккә файҙалы, тромбтар барлыҡҡа килеүҙе иҫкәртә. Кейәү үләне. Киҙеү, ашҡаҙан ауыртыу, бөйөр сирҙәре, аҙ ҡанлылыҡ, йоҡоһоҙлоҡ, быуындар һыҙлауы кеүек осраҡтарҙа килешә. Көслө һейҙек ҡыуыу сифатына эйә. Гөлйемеш. Иммунитетты нығыта, С, К витаминдарына, минералдарға бай. Клевер. Йүтәлдән ярҙам итә, ҡатын-ҡыҙ сирҙәренән шифаһы тейә. Шәкәр диабеты осрағында сәй урынына эсергә тәҡдим ителә. Бөтнөк. Тынысландыра, аш эшкәртеүҙе яҡшырта. Нервылар ҡуҙғыуын, ауыртыуҙы баҫа, йоҡоно яҡшырта. Еләк япрағы. Ҡанды таҙарта, тынысландыра, организмды нығыта. Киптергән саҡта ваҡ ҡына еләктәрен дә ҡушып ебәрһәгеҙ, ҡышҡыһын хуш еҫле еләкле сәйҙән кәйефегеҙ күтәрелер. Меңъяпраҡ. Гастрит йонсотһа, бер сәй ҡалағы үләнде бер стакан ҡайнар һыуға һалып, 5-10 минут төнәтеп, ярты стаканлап эсергә. Бәпембә. Бауырҙы таҙарта, организмдан токсиндарҙы ҡыуа. Йүкә сәскәһе. Ҡан баҫымын төшөрә, тынысландыра. Һалҡын тейгәндә ныҡ килешә. Әммә артыҡ мауығырға ярамай, йөрәккә көс төшөүе ихтимал. Һәр дарыу үләнен ҡулланыр алдынан табип менән кәңәшләшергә онотмағыҙ, сөнки үләндәр менән дауаланыуҙа ла сикләүҙәр бар. Һау-сәләмәт булығыҙ! Аҡ сәскә. Иң файҙалы сифаттарының береһе – микробтарға ҡаршы тороуға булышлыҡ итә. Ангина, тамаҡ шешеү, ялҡыныу, елһенеү кеүек осраҡтарҙа аҡ сәскә төнәтмәһе менән тамаҡты сайҡатыу, елһенгән урынды эшкәртеү бермә-бер килешер. Шулай уҡ йөрәккә файҙалы, тромбтар барлыҡҡа килеүҙе иҫкәртә. Кейәү үләне. Киҙеү, ашҡаҙан ауыртыу, бөйөр сирҙәре, аҙ ҡанлылыҡ, йоҡоһоҙлоҡ, быуындар һыҙлауы кеүек осраҡтарҙа килешә. Көслө һейҙек ҡыуыу сифатына эйә. Гөлйемеш. Иммунитетты нығыта, С, К витаминдарына, минералдарға бай. Клевер. Йүтәлдән ярҙам итә, ҡатын-ҡыҙ сирҙәренән шифаһы тейә. Шәкәр диабеты осрағында сәй урынына эсергә тәҡдим ителә. Бөтнөк. Тынысландыра, аш эшкәртеүҙе яҡшырта. Нервылар ҡуҙғыуын, ауыртыуҙы баҫа, йоҡоно яҡшырта. Еләк япрағы. Ҡанды таҙарта, тынысландыра, организмды нығыта. Киптергән саҡта ваҡ ҡына еләктәрен дә ҡушып ебәрһәгеҙ, ҡышҡыһын хуш еҫле еләкле сәйҙән кәйефегеҙ күтәрелер. Меңъяпраҡ. Гастрит йонсотһа, бер сәй ҡалағы үләнде бер стакан ҡайнар һыуға һалып, 5-10 минут төнәтеп, ярты стаканлап эсергә. Бәпембә. Бауырҙы таҙарта, организмдан токсиндарҙы ҡыуа. Йүкә сәскәһе. Ҡан баҫымын төшөрә, тынысландыра. Һалҡын тейгәндә ныҡ килешә. Әммә артыҡ мауығырға ярамай, йөрәккә көс төшөүе ихтимал. Һәр дарыу үләнен ҡулланыр алдынан табип менән кәңәшләшергә онотмағыҙ, сөнки үләндәр менән дауаланыуҙа ла сикләүҙәр бар. Һау-сәләмәт булығыҙ!",Ниндәй үлән нимә өсөн файҙалы?,0,analytics,Сәләмәтлек,2689,https://shonkar.com/articles/auly-ym-bayly-ym/2025-05-23/nind-y-l-n-nim-s-n-fay-aly-4248447,2025-05-23T16:16:00+00:00
"Чарада катнашучылар. Уртада - язучы Фәүзия БәйрәмоваТөмән өлкәсенең Тубыл шәһәрендә быел уникенче тапкыр Себер татарларының тарихи-мәдәни мирасын барлаучы ""Искер ыены"" үтте. Былтыр нәкъ шул ук вакытта Тубыл районы хакимияте Ермакны данлаган ""Благовест"" чарасынуздырганбулса, быел Омскиның Тара шәһәрендә ""Себерне яулап алу"" (""Взятие Сибири) чарасы оештырылган. Ләкин ""Искер ыены""н оештыручы ""Мирас"" төбәк татар итимагый оешмасы итәкчесе Луиза Шәмсетдинова""Искер ыены""на каршы куелган чаралар өчен артык борчылмый. ""Мирас"" төбәк татар итимагый оешмасы итәкчесе Луиза Шәмсетдинова (уңда)""Нәрсә генә булмасын, ""Искер ыены"" чарасы үсеш ала бара. Ә менә ул бер еллык шикле чаралар югала һәм онытыла. ""Искер ыены"" асаба төрки халыкларны берләштерә, Күчем хан идарә иткән Уралдан башлап Кытай чигенә кадәр ирләрдә яшәүчеләрнең дуслыгын күрсәтә. Алтай, Тыва республикаларыннан, Кемерево, Новосибирки һәм Омски өлкәсеннән, Казакъстан, Украинадан да килделәр. Тывалар, алтайлар, шортлар, телеутлар булды. Швейцариядән, Финляндиядән килеп кызыксынып күзәттеләр. ""Халык тавыш бирүе"" (""Народное голосование"") бәйгесендә ""Иң яхшы чара"" сайтында катнашкан 1500 проекттан ""Искер ыены"" башта беренче 20 леккә, аннары шул 20 чара арасыннан беренче бишлеккә эләгеп Төмән өлкәсенең дәрәәсен күтәрде. Бу - зур күрсәткеч. ""Искер ыены""ның форматы да үзгәрде. Искердәге мәчет күтәрелде. Ике манарасын кую эше тәмамланып килә. Тиздән айлар куячакбыз. Бу эшне бер инвестор Дамир Ибраһимовкына башкара шул. Искердәге мәчетИюнь аенда Татарстан президенты эшлекле сәфәр белән Төмәнгә килгәндә әмәгать эшлеклеләре белән очрашты. Шунда исемлеккә кертмәгән булсалар да, мин дә сүз сорап алдым. Ике минут биргәннәр иде Миңнехановтан сорап 20 минут сөйләдем. Ул ""Искер ыены""на мөмкин кадәр ярдәм күрсәтүне карарга дигән йөкләмә бирде. Шулай гына дисә дә бу бит күңелле. Галимнәр дә бу темага инде битараф түгел. Кемереводан дәүләт мәдәният институтының халык мәдәнияте тарихы кафедрасы мөдире Надежда Ултургашевабер төркем галимнәрне алып килде. Алар барысын да төптән аңлап ярдәм итә. Татарстаннан Тел һәм әдәбият институтыннан вәкилләр килде, Дөнья татар конгрессы да ибәрде. Төмәннең милләтләр эшләре комитеты ике ел элек бу чараны танымаса, быел үз вәкилен ибәрде. 50 мең сум булса да акча бүлде. Кайберәүләр үзләре шалтыратып инде ярдәм тәкъдим итә башлады. Шуңа быел команда булгач, уздыру иңелрәк булды"", ди Шәмсетдинова. Шул ук вакытта чара узучы Тубыл шәһәре итәкчелегеннән бернинди ярдәм булмаган. Элегрәк алар ""Искер мемориал комплексы"" урыс зиратына үтү мөмкинлеге бирми дип ""Мирас"" оешмасынмәхкәмәгәбиргән иде. ""Быел да Тубыл районы башлыгына хатлар яздык, әмма карашлары уңай булмады. ""Оештыручылар буларак бу чараның иминлеген, аваплылыгын үз өстегезгә алсагыз гына уздыруга рөхсәт бирәбез"" дип яздылар. Төрле шартлар куеп эчпошыргыч вазгыять тудырдылар. Су да да алып килмәделәр, медицина ярдәмен сорадык, аның белән дә ярдәм итмәделәр. Узган елгы кебек мәхкәмәгә бирмәсләр дип өметләнәм. Булышулары булмады, әмма һичьюгы мәхкәмәгә бирмәсләр дип өметләнәм. Районның мәдәният бүлегеннән дә игътибар булмады. Бер генә мәдәни чыгышка да авылларга гариза бирмәделәр. Алардан беркем катнашмады. Чараның рәсми өлешенә район башлыгы урынбасары Марат Бакиевкилде. Тавыш чыгармыйча гына аңа сүз бирдек инде. Сәхнәдә басып торуы гына да яхшы фал. Әмма Тубыл районы бу чарада бөтенләй читтә торды"", ди Луиза ханым. Аның сүзләренчә, 12 ел дәвамында чарага йөрүче халык күбәйгән. Чараның мәгънәсен төптән аңлый башлаганнар. ""Инде бер буын үсеп чыкты. Шушы Искердә үскән егетләр элек мәктәптә укыган балалар башта чараның мәгънәсен аңламыйча гына безгә ярдәм итеп йөрсә, хәзер инде аңлап катнаша башладылар. Бер команда булдырылды. Яңа этапка күчтек дип әйтеп була. Бабалар яткан урыннан таптап узарга ирек бирмәдек, аларның рухларына багышлап хәтем ашларын уздырабыз. Ханнарның, шәехләрнең яткан урыннары билгеләнә башлады. Зәнки атаның ике оныгы Искердә ирләнгәне ачыкланды. Ташкент янында Зәнки атага багышланган тарихи-мемориал комплекс бар. Анда ике кабер итешми, ди чыганаклар. Галимнәр тикшергәннән соң шул ике оныгының кабере Искердә дигән нәтиәгә килделәр. Яңа табылдыклар, яңа тикшерүләр уза һәм нәтиәләр арта бара. Болар хакында фәнни конференциядә барысы да сөйләнде. Әгәр элек конференциядә Искер турындагы тарихи документларны карау гына булса, хәзер инде кульязмалар табылып тәремә ителеп, ислам динен алып килгән шәехләрнең рухлары каберләре, исемнәре билгеләнә башлады. Ягъни эш киңәеп бара. Һәрбер галим үз темасында эшли. Мисал өчен Пермьнең Барда районында Кучумовлар нәселе яши. Алар бөтенләй тикшерелмәгән. Узган елны гына Искер белән бәйләнешләрен аңладылар. Искер тарихы тагын да тирәнгәрәк китә бара"", ди Шәмсетдинова. ""Искер ыены"" 2-4 август көннәрендә барды. ""Искернең тарихи язмышы"" исемле Бөтенрусия фәнни-гамәли конференциядән тыш, фестивальдә катнашучыларның гала-концерты, төрле мәдәни һәм спорт чаралары һәм экскурсияләр үтте. ""Ике сәгать экскурсия булды. Аны районның туризм һәм мәдәният комитеты уздырды. Экскурсиядән соң анда катнашкан халыкның фикерен сораштым. Алар чиркәүләргә күбрәк игътибар бирелде, татар мирасы турында аз сөйләнде диелде. Бу инде элеккедән алып барылган гадәт. Татарлар турында азрак сөйләү бар. Шуңа бу мәгънәле экскурсия булмаган. Алай да сөйләгәннәренә рәхмәт"", диде Луиза Шәмсетдинова. Быел шулай ук Кучумов фамилияле кешеләр белән очрашу булган. ""Ун кеше утырды. Кучумовлар фамилияле кешеләр саны инде 17 гә итте"", ди ""Мирас"" оешмасы итәкчесе. Луиза ханым конференция азагында резолюция кабул ителүен сөйләде, ел саен аның берничә пункты үтәлә бара, әмма берсе 12 ел дәвамында игътибарсыз кала. Искер шәһәре булган ирнең Иртеш сулары белән даими юылып торуы, элек шәһәр булган ирнең күп өлешенең су астына китүе, якынча 3-4 проценты гына имерелми калуы турында әйтте ул. ""Инде дистә елдан артык ярны ныгытуны сорасак та, бу үтәлми. Искер суга китеп бара. Безне ишетмиләр, ишетәселәре килми"", ди Шәмсетдинова.","""Себер татарларына каршы бер көнлек чаралар уза да онытыла, ә ""Искер ыены"" үсеш ала бара""",0,analytics,Татарстан,5941,https://www.azatliq.org/a/30095293.html,2019-08-06T13:09:11+00:00
"Дуҫының өйөнә кереү менән аңғарҙы Рәшит һөйгәнен. Ләкин һөйөү менән томаланған күңеле ҡыҙҙың күңелендә зәһәр сәсеп торған ҡыҙғаныу, көнләшеү ҡатыш мин-минлекте күрмәне. Был төндә айырылған йөрәктәр ҡауышты. Йөрәктәр ҡауышһа ла икеһе ике төрлө маҡсатта ине. Береһе: Мин – һинеке, һин – минеке! тиһә, икенсе йөрәк: Ваҡытлыса ғына. – ти ине эстән. - Рәшит үлгән! Рәшитең мәрхүм булып ҡалған! Был хәбәр Сәриәгә йәшен һуҡҡандай тәьҫир итте. Сәриә был һүҙҙәрҙән ни эшләргә белмәй, башын тотоп үкһей-үкһей диванға ауҙы. Булмаҫ! Ышанмайым был һүҙгә! Рәшит бит һау-сәләмәт кеше, нисек үлһен ул? Берҙән-бер ғәзиз ҡыҙының атаһы бит. Юҡ ул тере, тере. Булған хәл Ҡыҙының был һүҙҙе улай ауыр алырын белмәй, ҡапылғара ысҡындырып ебәреүенә һуңлап төшөнгән Фәнисә апай ни әйтергә белмәне. Кем белгән ул улай ҡайғырыр тип. Ҡыҙы менән кейәүе күптәнән бергә түгел ине бит. Туйҙан һуң күп тә йәшәмәне улар, күп тигәндә бер ярты йылдыр. Сөнки йәш ғәиләлә мөхәббәт тиңһеҙ ине. Сәриәлә Рәшиткә ҡарата һөйөү уты дөрләп янһа, Рәшиткә бары ғәилә тигән төшөнсә генә бар ине. Эйе, Рәшит Сәриәне ғүмерендә яратманы. Кәләште лә ата-әсәһе өгөтө буйынса ғына алды. Йәшәй башлаһаҡ эҫенермен тип уйланы. Юҡ һөйөү уты тоҡанманы йөрәктә. Сөнки Рәшиттең күңелендә башҡа ҡыҙ – тәүге мөхәббәте, тәүге һөйгән йәре урын алғайны. Туй үтте, ләкин тормош алға барманы. Ҡуйынында Рәшит өсөн йәнен бирер ҡатыны булһа ла, егеттең уйында, күңелендә башҡа ине. Тормош үҙ яйы менән алға тәгәрәне, ваҡыт үтеү менән Рәшит кәләшенең ауырға ҡалғанын белде. Киләсәктә бала һөйөү уйы буласаҡ атай Рәшитте бер аҙ ыңғай яҡҡа үҙгәртте. Был Сәриәне шатландырҙы, уның Рәшиткә ҡарата һөйөүе тағы ла көсәйҙе. Эх, белһә ине шул мәл йәш йөрәк, яҙмыш уларға ниндәй әсе тормош вәғәҙәләгәнен. – Сәриә, бөгөн минең дуҫ армияға китә. Проводона барырға ине, –  тине Рәшит кәләшен наҙлы ғына итеп ҡосоп. – Рәшит, һин беләһең бит минең хәлде. Бәлки үҙең генә барырһың? – тине Сәриә үҙенең ауырлы икәненә уңайһыҙланып. Рәшит үҙе генә китте. Нимәлер һиҙгәйне Сәриәнең йөрәге шул мәл. Нисек һиҙмәһен инде, Рәшитенең тәүге йәре шул ауылда йәшәй. Хатта әрмегә китәсәк дуҫының синыфташы бит ул ҡыҙ, тимәк, ул да киләсәк проводоға. Осрашасаҡтар. Ярар осрашһындар ҙа, ти. Ваҡыт үткән, Рәшит ғәиләле, балаһы булырға тора. – Сәриә үҙ үҙен йыуаттыла йоҡларға ятты. Дуҫының өйөнә кереү менән аңғарҙы Рәшит һөйгәнен. Ләкин һөйөү менән томаланған күңеле ҡыҙҙың күңелендә зәһәр сәсеп торған ҡыҙғаныу, көнләшеү ҡатыш мин-минлекте күрмәне. Был төндә айырылған йөрәктәр ҡауышты. Йөрәктәр ҡауышһа ла икеһе ике төрлө маҡсатта ине. Береһе: Мин – һинеке, һин – минеке! тиһә, икенсе йөрәк: Ваҡытлыса ғына. – ти ине эстән. Икенсе көн Рәшитте алыштырып ҡуйғандар инеме ни. Ҡайтыу менән тиктомалға енләнде, айырылышыу тураһында һуҙ ҡуҙғатты. Хатта уны тыуасаҡ балаһы ла тота алманы. Әсә-атаһының, туғандарының һүҙен ҡолағына ла элмәне. Айырылып ҡайтыу Сәриәнең ҡыҙына ла (ҡыҙ бала тыуҙы) ныҡ тәьҫир итте. Әсә ҡайғыһы бала йөрәге аша үтте һәм ҡыҙ йөрәк сире менән тыуҙы. Ишетте аҙаҡ Сәриә Рәшитенең хәлен. Һөйгән йәре уны, һәр ваҡыттағыса, алдап тормош тулҡынына ташлаған. Һәм бөгөн килеп, йә, Хоҙай, ни ишетә? Сәриә урынынан ырғып торҙо ла, ни әйтергә белмәй ҡыҙының холҡона аптырап, албырғап торған Фәнисә апайға йәбеште: – Әсәй! Әсәй, был дөрөҫмө? Ышанмайым, ышанмайым. Фәнисә апай бер аҙ аңына килгәс, ҡыҙын ҡосаҡлап урынына ултыртты ла, ипләп кенә һүҙ башланы. – Тыныслан, ҡыҙым, тыныслан. Бәлки иҫәндер ҙә. Минең ишетеүемсә  уны үлем хәлендә больницаға алып киткәндәр. Әлегә иҫенә килмәгән тинеләр, машинаһы менән осҡан тиҙәр бит. Сәриә юыл һүҙҙе ишеткәс бер ни ишетмәй, йән тәслимгә кейенде лә, ҡыҙын ҡосаҡлап сығып йүгерҙе. Ул хатта әсәһенең: Ҡыҙым, туҡта әле, ашыҡма! тигәнен дә ишетмәне. Сәриә тик больница тупһаһында ғына аңына килде. Инергәме, юҡмы? Туғандары ла бындалыр. Ни әйтерҙәр? Сәриәне ғәйепләмәҫтәрме? Шулай ҙа булһа инергә, хәлен белергә кәрәк. Сәриә ауыр һуланы ла больница тупһаһын аша атлап үтте. Ҡатын яңылышмаған, Рәшиттең ата-әсәһе лә, апайы ла бында ине. Улар Сәриәне йылы ҡаршы алдылар. – Килдеңме, ҡыҙым? Мин һине килмәҫ тип уйлағайным, – тип тәүҙә ҡәйнәһе ҡосаҡлап алды. Ҡатындың куҙ йәштәрен күреп, – Ҡайғырма, килен, бәлә ағас башынан түгел, кеше башынан йөрөй, ти. – Үҙеңде ғәйепле итеп күрмә, килен, – тип ҡайныһы ла ҡосаҡлап алды Сәриәне йыуатып. Көндәр үтте, Рәшит аңына килмәне, ләкин үлмәгән йәндә өмөт бар, тигәндәй, өмөт бар ине. Рәшиттең апайы менән Сәриә көн-төн сыҡмай ҡарауылланылар. Ул көн килде – Рәшит күҙен асты. Ләкин хәле үтә ауыр ине. Кемдер кеше булмаҫ, тине, кемдер ышанды кеше булырына. Сәриә лә быға ышанды. Врачтар тырышлығы менән Рәшит аяғына баҫты. Ләкин Сәриәгә ҡарата ғына һөйөүе шул килеш ҡалды. Тик балаһын  ғына яратты. Хатта Сәриә рәнйеп: – Рәшит, мин ни ерем кәм һуң унан? ! Бәлки оноторһоң уны? Ул бит һиңә ошо хәлдән һуң башҡа ҡарамаясаҡ, үҙең беләһең. Мин ялҡтым бер өйҙә ике күрше кеүек йәшәүҙән. Ләкин Рәшит был һүҙҙәргә ҡарата бер ни әйтмәй моңһоу ғына итеп йылмайыр булды. Ул бит үҙе лә белә: мөхәббәтенә һау егет кәрәкмәгәнде, хәҙер уны эшкә лә һанамаясаҡ. Ләкин йөрәккә бойороп булмай. Рәшит Дәүләткирәев.",Мөхәббәт һәм хыянат (булған хәл),0,analytics,Аңлатма,5081,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-06-09/m-h-bb-t-m-hyyanat-bul-an-h-l-4271192,2025-06-09T16:47:00+00:00
"Был ябай ике рецепт ҡандағы холестерин кимәлен кәметеп кенә ҡалмай, организмдан шлактарҙы сығара, бер нисә килограмға ябығырға ла ярҙам итә.",Холестерин күҙгә күренеп төшәсәк,0,analytics,Сәләмәтлек,140,https://bashgazet.ru/articles/s-l-m-t-bulayy/2025-12-03/holesterin-k-g-k-renep-t-sh-s-k-4490782,2025-12-03T01:05:00+00:00
"«Мураҙым тарлауығы» тәбиғәт паркы Башҡортостанда йыл әйләнәһенә иң популяр туристик йүнәлештәрҙең береһе булыуын раҫлай, был - «Экологик именлек» милли проекты маҡсаттары менән туранан-тура бәйләнгән. Данлыҡлы ҡаяларҙан, мәмерйәләрҙән һәм Оло Эйек йылғаһынан тыш, 2023 йылдан алып туристарҙы Европаның иң ҙур һөтимәрҙәрен — зубрҙарҙы күреү мөмкинлеге лә йәлеп итә. - Зубрҙы күрергә теләгән туристар ағымы тотороҡло арта, ҡунаҡтарҙың географияһы ла һиҙелерлек киңәйҙе, - ти парктың экология белгесе Гөлназ Туймөхәмәтова. - Элек беҙгә башлыса мәмерйә яратыусылар килһә, хәҙер балалар, ғаиләләр тарафынан ҙур ҡыҙыҡһыныу күрәбеҙ. Башҡортостандан ғына түгел, Ырымбур, Силәбе, Мәскәү һәм Санкт-Петербург ҡалаларынан да туристар килә. Төбәктә зубрҙарҙың тарихи популяцияһын тергеҙеү программаһы Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың башланғысы менән тормошҡа ашырыла.",Мораҙым тарлауығынан туристар өҙөлмәй,1,news,Яңылыҡтар,860,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-06/mora-ym-tarlauy-ynan-turistar-lm-y-4529586,2026-01-06T01:13:00+00:00
"Тура эфирҙа Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров 2025 йылда Үтәсәк Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 80 йыллығын байрам итеү пландары хаҡында ла һөйләне. ""Ойоштороу комитетын Яңы йылға тиклем йыйып, унда саралар планын төҙөйәсәкбеҙ. Барыһы ла иҫтә ҡалһын өсөн шәп, матур парад ойошторасаҡбыҙ», — тине ул.",Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығына лайыҡлы парад була,1,news,Яңылыҡтар,298,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-03/b-y-k-e-e-e-80-yylly-yna-layy-ly-parad-bula-4036882,2024-12-03T23:05:00+00:00
"1 стакан ҡайнаған һыуға 1 ҡалаҡ мелисса үләнен һалып, сәй кеүек бешерергә. Был үләндең зыяны юҡ, уны оҙайлы ваҡыт һәм сикләнмәгән күләмдә эсергә була. Маңлайға, елкәгә йәки сикәләргә сей картуф, сөгөлдөр киҫәктәрен, сирень һәм дегәнәк япрағының өҫҡы яғын ҡуйығыҙ. Бигерәк тә яҙ, йәй көнө йүтәл ауыр үтә. 2 ҡалаҡ аҡ майға 2 йомортҡа һарыһы, 1 балғалаҡ бойҙай оно, 2 балғалаҡ таҙа бал ҡушырға. Көнө буйы сәғәт һайын 1-әр балғалаҡ эсергә. Кәңәштәрҙе ҡулланыр алдынан табип менән һөйләшергә, аныҡ диагноз ҡуйырға, үләндәргә аллергия юҡлығын тикшерергә кәрәклекте онотмағыҙ. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Халыҡ дауаһы,0,analytics,Сәләмәтлек,1242,https://henek.info/articles/----+-+/2025-04-09/haly-daua-y-4190181,2025-04-09T12:15:00+00:00
"Кырым Радасы янында узган митинг, 26 февраль, 2014""26 февраль"" эшенә бәйле рәвештә 7 майда тагын бер кырымтатар, 1989 елда туган Мустафа Дегерменджи кулга алынды. Акмәчет – Кәфә (Феодосия) юлында урнашкан Сувук (Грушевка) авылында яшәүче Мустафа 7 майда әни-әтисе белән эшкә барганда юлда иртән тоткарланды. Туктаган машинадан автоматлар белән чыккан, хәрби киемдәге 6-8 кеше Мустафаны орып кулларын богаулап алып киткәннәр. Әнисенең Нәрсә өчен? дигән соравын ""ул – инаятьче, 26 февральдә узган митингта катнашкан, аны Акмәчеткә алып китәбез"" дип авапланганнар. Бу эш буенча хәзерге көндә 7 кеше шикләнелә, 5 кеше вакытлы изоляторда тотыла. Алар арасында телеканалы операторы Эскендер Небиевта бар. 2015 елның гыйнвар аенда Русия тикшерү комитеты киңкүләм чуалышлар турында инаять эше ачты. Чуалышларны оештыруда шикләнелгәннәрнең берсе Мәләс рәисенең урынбасары Ахтем Чийгоз 6 майда карцерга күчерелгән иде. Моңа каршы ул ачлык игълан иткәне хәбәр ителде.2014 елның 26 февралендә Кырым Югары Радасы алдында Мәлес әгъзалары катнашында кырымтатарлар Украинаның бөтенлеген яклапмитингүткәргән булсалар, Русское единство, киресәнчә, Кырымның Русиягә кушылуы тарафдарлары буларак чара оештырды. Ләкин, ни өчендер, бу эшкә бәйле рәвештә бары тик кырымтатарлар гына кулга алына. Кырымда даими булганы кебек, бу эшнең милли үзенчәләкләре бар шикелле.","""26 февраль эше""нә бәйләп иденче кырымтатар тоткарланды",0,analytics,Ҡырым,1343,https://www.azatliq.org/a/27001050.html,2015-05-07T22:29:32+00:00
"Бөгөнгө хәбәр – Белорет районынан. 2018 йылда, тәүге эш сәфәрҙәренең береһендә, Радий Хәбиров Тирлән ауылында булғайны. Ауыл халҡы уға урындағы мәҙәниәт йортона яратып йөрөүҙәре, тик уның бик иҫке булыуы тураһында һөйләне. Уҙған быуаттың 30-сы йылдарында төҙөлгән клуб заманса талаптарға яуап бирмәй ине. 2021 йылда республика Башлығы ҡушыуы буйынса бында яңы күп функциялы мәҙәниәт үҙәге төҙөлә башланы.",ЭлекхәҙерБашҡортостан,1,news,Яңылыҡтар,404,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-04/elek_h-er_bash-ortostan-3715106,2024-04-04T17:23:33+00:00
"Йәйге каникул ваҡытында Мәскәү зоопаркында ошо хайуандарҙы күреп хайран ҡалдым. Улар филдәргә яҡын туған икән! Кем белә, ниндәй хайуан?",Ошо ниндәй хайуан?,0,analytics,Мәғлүмәт,135,https://amanat.su/articles/m-l-m-t/2024-08-29/osho-nind-y-hayuan-3903101,2024-08-29T11:08:00+00:00
"Эшемде бер яҡтан ауыр, икенсенән еңел тиергә лә була. Ғөмүмән, яратып башҡарһаң, барыһы ла уң килеп сыға! Быға мин күптән инанғанмын, — ти ул.",Бәхет өсөн күп тә кәрәк түгел,0,analytics,Әҙәбиәт,142,https://shonkar.com/articles/-bi-t/2025-03-25/b-het-s-n-k-p-t-k-r-k-t-gel-4171013,2025-03-25T11:03:57+00:00
"Бөгөн Башҡортостандың Милли архивында Башҡорт теле көнөнә арнап, Матбуғатҡа яҙылыусы көнө үтте. Унда республикабыҙҙың гәзит-журналдарына яҙҙырыу ойошторолдо. Һәр ваҡыттағыса, ундай сараларҙа баҫмабыҙҙың дуҫтары табыла.",Изге подписка акцияһында Йәшлеккә яҙылдылар,1,news,Яңылыҡтар,218,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-12/izge-podpiska-aktsiya-ynda-y-shlek-k-ya-yldylar-4504562,2025-12-12T14:10:00+00:00
"Рособрнадзор тик Педагогик үлсәмдәр федераль институтының рәсми сайтын һәм Рособрнадзорҙың рәсми сайтындағы Навигатор ГИА бүлеген генә ҡулланырға тәҡдим итә.  Тик шунда ғына бөтә предметтар буйынса БДИ һәм ТДИ-ның контроль-үлсәү материалдарының  (контрольно-измерительные материалы – КИМ) демонстрация варианттары, шулай уҡ заданиеларҙың асыҡ банктары һәм алдан бирелә торған БДИ варианттары урынлаштырыла. Был ресурстарҙа шулай уҡ заданиеларҙы төҙөүселәрҙән үҙ аллы әҙерләнеү өсөн видеоконсультациялар ҙа була. Имтихандарға тиклем КИМ-дың таралыуы мөмкин түгел, тиҙәр Роскомнадзорҙа. Ҡатмарлы технология ныҡлы һаҡлау тәьмин итә. Ә инде интернетта таратылған яуаптарҙың биреләсәк заданиеларға  бер ниндәй ҡағылышы ла юҡ. Сығанаҡ: Российская газета.",БДИ һорауҙарына ялған яуаптар һатыла,0,analytics,Мәғариф,748,https://amanat.su/news/bdi/2025-05-12/bdi-orau-aryna-yal-an-yauaptar-atyla-4231855,2025-05-12T23:54:00+00:00
"Баш ҡорт тирмәһе Борон башҡорт халҡының хужалығында төп кәсеп малсылыҡ булған. Өйөр-өйөр йылҡылары, һыйыр, кәзә-һарыҡтары булған уларҙың. Меңәрләгән баш малды аҫырау өсөн яҙҙан алып көҙгә тиклем башҡорттар йәйләүҙәргә сығыр булған. Дөрөҫөрәге, яҙ көнө яҙлау еренә (көтөүлеккә), унан йәй етеү менән йәйләүгә, артабан көҙләү ерҙәренә малды алып барғандар. Ни өсөн башҡорттар шулай күсеп йөрөгән? Сөнки меңәрләгән баш малды бер урында ғына, мәҫәлән, ауыл янында ғына көтөү мөмкин түгел. Мал тиҙ арала үләнде ашап бөтәсәк. Шуға күрә, башҡорттар үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә яҙлау, йәйләү һәм көҙләүгә күсеп йөрөгән. Ҡышын ауылда йәшәгән. Һәр бер ауылдың мал көтөү өсөн яҙлау, йәйләү, көҙләү ерҙәре (көтөүлектәре) булған. Бер ауылдың кешеләре икенсе ауылдың ерҙәренә малын сығара алмаған. Ауылда ағас йорттарҙа йәшәгәндәр, ә бына йәйләүҙә ваҡытлыса йәшәү өсөн тирмәһе файҙаланғандар. Тирмә һүҙе тиреп ҡора торған ваҡытлыса йорт икәнен үҙе үк әйтеп тора. Тирмәне башҡорттар ғына түгел, малсылыҡ менән шөғөлләнгән күп кенә халыҡтар файҙаланған: ҡаҙаҡтар, ҡырғыҙҙар, төрөкмәндәр, ҡалмыҡтар һәм башҡа халыҡтар. Башҡорттарҙа ике төрлө тирмә таралған булған. Береһе, тарихи әҙәбиәттә монгол тирмәһе исеме менән аталған, икенсеһе – төрки тирмәһе. Монгол тирмәһе төньяҡ-көнсығыш Башҡортостанда ғына файҙаланылған. Был тирмә дүрт, йәки алты рәшәткә формаһындағы нәҙек ағастарҙан ҡоролған. Уны башҡорттар кирәгә ( ҡанат) тип атаған. Ишек менән бергә кирәгә (ҡанат) тирмәнең түңәрәк стенаһын булдырған. Тирмәнең түбәһе 60–80 нәҙек оҙон, башы осло ағастарҙан торған. Улар уҡ тип аталған. Уҡтарҙың осо сағыраҡҡа беркетелеп ҡуйылған. Тирмәне ҡорғанда тәүҙә уның кирәгәләрен (рәшәтке формаһындағы ағастарҙы) ҡуйғандар. Улар бер-береһенә бау менән бәйләнгән. Уларға ағас ишек беркеткәндәр. Тирмә ныҡ торһон өсөн киргәләрҙе (ҡанаттарҙы) ҡаҙыҡ менән нығытҡандар. Ике ҡаҙыҡ тирмәнең ишеген тотоп торған. Тирмәнең ҡанаттарын ҡорған уны киң кейеҙ таҫма менән уратып нығытып ҡуйғандар. Был таҫма кирәгә башы йәки баш ҡор тип аталған. Йә булмаһа ат ялынан ишелгән арҡан менән бәйләгәндәр. Таҫма йәки арҡан тирмәне емерелеп китеүҙән һаҡлаған. Тирмәнең каркасы ҡоролғас, уны кейеҙ менән ҡаплағандар. Кейеҙҙе ҡылдан ишелгән арҡан менән бәйләп нығытып ҡуйғандар. Тирмәнең түбәһендәге сағыраҡты ҡаплап торған дүртмөйөш кейеҙҙе генә бәйләмәгәндәр. Был кейеҙ төнлөк тип исемләнгән. Йәғни төндә, йәки ямғырлыҡ көндә уны ябып ҡуйыр булғандар. Ә көндөҙ уны оҙон, нәҙек һайған менән асып ҡуйғандар. Был һайғауҙы һарғауыл тип атағандар. Тирмәгә сағыраҡ аша яҡтылыҡ төшкән, эсе елләнгән. Кейеҙ эҫене үткәрмәгән, елдән һаҡлаған, ямғыр ҙа үтмәгән. Елләтеү өсөн тирмәне уратҡан кейеҙҙең аҫҡы өлөшөн әҙерәк асыр булғандар. Төньяҡ-көнсығыш башҡорттары монгол тибындағы тирмә файҙаланһа, ҡалған башҡорттар төрки тирмәһен файҙаланған. Төрки тирмәһе монгол тирмәһенән нимәһе менән айырылған һуң? Тәү сиратта, формаһы менән. Монгол тибындағы тирмәнең өҫкө яғы конус формаһында булһа, төрки тирмәһе ярымсфера рәүешендә булған һәм уның уҡтары төҙ түгел, бөгөлөп көмбәҙ формаһын килтергән. Тағы бер айырмаһы ишектә. Төньяҡ-көнсығыш башҡорттарының тирмәһендә бер яҡлы ғына ишек булһа, төрки тирмәһендә ике яҡлы ишек ҡуйылған. Бынан тыш, төрки тирмәһе монгол тирмәһенән күпкә ҙурыраҡ булған. Уның диаметры 8, хатта 9 метр булһа, монгол тибындағы тирмәнең диаметры 6 метрҙан да артмаған. Тирмәнең эсе шаршау менән ике өлөшкә бүленгән булған. Ингәс тә уң яҡ өлөшө ҡатын-ҡыҙҙарға тәғәйенләнгән, икенсе, киңерәк яғы – ир-аттыҡы һаналған. Бында, ғәҙәттә, ҡунаҡ һыйлағандар. Тирмәнең кирәгәләре төрлө сигелгән төҫлө таҫтамалдар менән биҙәлгән, шулай уҡ ҡатын-ҡыҙҙың биҙәүестәре эленгән (һаҡал, селтәр, яға). Ишек янында, һул яҡта аттың эйәр-өпсөндәре һалынған. Тирмәнең эсендә кейеҙ түшәлгән. Ишеккә ҡаршы тирмәнең стенаһы янында һандыҡ аяғында һандыҡ торған. Һандыҡ өҫтөндә юрған, яҫтыҡ (мендәр) һалынған. Улар урын таҫмаһы менән бәйләп ҡуйылған. Һандыҡта ҡатын-ҡыҙҙар кәрәк-яраҡтары һаҡланған. Ишектән уң яҡта һаба аяғы өҫтөндә йылҡы тиреһенән эшләнгән ҙур ҡымыҙ һауыты – һаба торған. Унда көн һайын яңы һауылған бейә һөтөн өҫтәп торғандар. Һабала бер ҡасан да ҡымыҙ бөтмәгән. Шулай уҡ ҡатын-ҡыҙ яғында аш-һыу әҙерләү өсөн башҡа һауыт-һаба булған. Борон аш-һыу әҙерләү өсөн тирмәнең уртаһында балсыҡтан ут урыны эшләгәндәр. Шунда усаҡ яғып тамаҡ бешергәндәр, ҡорот киптергәндәр. Һыуыҡ көндәрҙә, көҙләүҙә торған мәлдәрҙә усаҡ тирмәне йылытҡан. Тирмә башҡорт тарихының айырылғыһыҙ өлөшө булып тора. Бөгөндә тирмәне байрамдарҙа, һабантуйҙарҙа файҙаланалар. Сөнки уны ҡороуы, тиреүе еңел. Тирмәләр Өфөнөң Ватан этнопаркында ла ҡуйылған. Ул баш ҡалабыҙҙың күркәм биҙәге булып тора. Азат ЮЛАН, тарихсы. Борон башҡорт халҡының хужалығында төп кәсеп малсылыҡ булған. Өйөр-өйөр йылҡылары, һыйыр, кәзә-һарыҡтары булған уларҙың. Меңәрләгән баш малды аҫырау өсөн яҙҙан алып көҙгә тиклем башҡорттар йәйләүҙәргә сығыр булған. Дөрөҫөрәге, яҙ көнө яҙлау еренә (көтөүлеккә), унан йәй етеү менән йәйләүгә, артабан көҙләү ерҙәренә малды алып барғандар. Ни өсөн башҡорттар шулай күсеп йөрөгән? Сөнки меңәрләгән баш малды бер урында ғына, мәҫәлән, ауыл янында ғына көтөү мөмкин түгел. Мал тиҙ арала үләнде ашап бөтәсәк. Шуға күрә, башҡорттар үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә яҙлау, йәйләү һәм көҙләүгә күсеп йөрөгән. Ҡышын ауылда йәшәгән. Һәр бер ауылдың мал көтөү өсөн яҙлау, йәйләү, көҙләү ерҙәре (көтөүлектәре) булған. Бер ауылдың кешеләре икенсе ауылдың ерҙәренә малын сығара алмаған. Ауылда ағас йорттарҙа йәшәгәндәр, ә бына йәйләүҙә ваҡытлыса йәшәү өсөн тирмәһе файҙаланғандар. Тирмә һүҙе тиреп ҡора торған ваҡытлыса йорт икәнен үҙе үк әйтеп тора. Тирмәне башҡорттар ғына түгел, малсылыҡ менән шөғөлләнгән күп кенә халыҡтар файҙаланған: ҡаҙаҡтар, ҡырғыҙҙар, төрөкмәндәр, ҡалмыҡтар һәм башҡа халыҡтар. Башҡорттарҙа ике төрлө тирмә таралған булған. Береһе, тарихи әҙәбиәттә монгол тирмәһе исеме менән аталған, икенсеһе – төрки тирмәһе. Монгол тирмәһе төньяҡ-көнсығыш Башҡортостанда ғына файҙаланылған. Был тирмә дүрт, йәки алты рәшәткә формаһындағы нәҙек ағастарҙан ҡоролған. Уны башҡорттар кирәгә ( ҡанат) тип атаған. Ишек менән бергә кирәгә (ҡанат) тирмәнең түңәрәк стенаһын булдырған. Тирмәнең түбәһе 60–80 нәҙек оҙон, башы осло ағастарҙан торған. Улар уҡ тип аталған. Уҡтарҙың осо сағыраҡҡа беркетелеп ҡуйылған. Тирмәне ҡорғанда тәүҙә уның кирәгәләрен (рәшәтке формаһындағы ағастарҙы) ҡуйғандар. Улар бер-береһенә бау менән бәйләнгән. Уларға ағас ишек беркеткәндәр. Тирмә ныҡ торһон өсөн киргәләрҙе (ҡанаттарҙы) ҡаҙыҡ менән нығытҡандар. Ике ҡаҙыҡ тирмәнең ишеген тотоп торған. Тирмәнең ҡанаттарын ҡорған уны киң кейеҙ таҫма менән уратып нығытып ҡуйғандар. Был таҫма кирәгә башы йәки баш ҡор тип аталған. Йә булмаһа ат ялынан ишелгән арҡан менән бәйләгәндәр. Таҫма йәки арҡан тирмәне емерелеп китеүҙән һаҡлаған. Тирмәнең каркасы ҡоролғас, уны кейеҙ менән ҡаплағандар. Кейеҙҙе ҡылдан ишелгән арҡан менән бәйләп нығытып ҡуйғандар. Тирмәнең түбәһендәге сағыраҡты ҡаплап торған дүртмөйөш кейеҙҙе генә бәйләмәгәндәр. Был кейеҙ төнлөк тип исемләнгән. Йәғни төндә, йәки ямғырлыҡ көндә уны ябып ҡуйыр булғандар. Ә көндөҙ уны оҙон, нәҙек һайған менән асып ҡуйғандар. Был һайғауҙы һарғауыл тип атағандар. Тирмәгә сағыраҡ аша яҡтылыҡ төшкән, эсе елләнгән. Кейеҙ эҫене үткәрмәгән, елдән һаҡлаған, ямғыр ҙа үтмәгән. Елләтеү өсөн тирмәне уратҡан кейеҙҙең аҫҡы өлөшөн әҙерәк асыр булғандар. Төньяҡ-көнсығыш башҡорттары монгол тибындағы тирмә файҙаланһа, ҡалған башҡорттар төрки тирмәһен файҙаланған. Төрки тирмәһе монгол тирмәһенән нимәһе менән айырылған һуң? Тәү сиратта, формаһы менән. Монгол тибындағы тирмәнең өҫкө яғы конус формаһында булһа, төрки тирмәһе ярымсфера рәүешендә булған һәм уның уҡтары төҙ түгел, бөгөлөп көмбәҙ формаһын килтергән. Тағы бер айырмаһы ишектә. Төньяҡ-көнсығыш башҡорттарының тирмәһендә бер яҡлы ғына ишек булһа, төрки тирмәһендә ике яҡлы ишек ҡуйылған. Бынан тыш, төрки тирмәһе монгол тирмәһенән күпкә ҙурыраҡ булған. Уның диаметры 8, хатта 9 метр булһа, монгол тибындағы тирмәнең диаметры 6 метрҙан да артмаған. Тирмәнең эсе шаршау менән ике өлөшкә бүленгән булған. Ингәс тә уң яҡ өлөшө ҡатын-ҡыҙҙарға тәғәйенләнгән, икенсе, киңерәк яғы – ир-аттыҡы һаналған. Бында, ғәҙәттә, ҡунаҡ һыйлағандар. Тирмәнең кирәгәләре төрлө сигелгән төҫлө таҫтамалдар менән биҙәлгән, шулай уҡ ҡатын-ҡыҙҙың биҙәүестәре эленгән (һаҡал, селтәр, яға). Ишек янында, һул яҡта аттың эйәр-өпсөндәре һалынған. Тирмәнең эсендә кейеҙ түшәлгән. Ишеккә ҡаршы тирмәнең стенаһы янында һандыҡ аяғында һандыҡ торған. Һандыҡ өҫтөндә юрған, яҫтыҡ (мендәр) һалынған. Улар урын таҫмаһы менән бәйләп ҡуйылған. Һандыҡта ҡатын-ҡыҙҙар кәрәк-яраҡтары һаҡланған. Ишектән уң яҡта һаба аяғы өҫтөндә йылҡы тиреһенән эшләнгән ҙур ҡымыҙ һауыты – һаба торған. Унда көн һайын яңы һауылған бейә һөтөн өҫтәп торғандар. Һабала бер ҡасан да ҡымыҙ бөтмәгән. Шулай уҡ ҡатын-ҡыҙ яғында аш-һыу әҙерләү өсөн башҡа һауыт-һаба булған. Борон аш-һыу әҙерләү өсөн тирмәнең уртаһында балсыҡтан ут урыны эшләгәндәр. Шунда усаҡ яғып тамаҡ бешергәндәр, ҡорот киптергәндәр. Һыуыҡ көндәрҙә, көҙләүҙә торған мәлдәрҙә усаҡ тирмәне йылытҡан. Тирмә башҡорт тарихының айырылғыһыҙ өлөшө булып тора. Бөгөндә тирмәне байрамдарҙа, һабантуйҙарҙа файҙаланалар. Сөнки уны ҡороуы, тиреүе еңел. Тирмәләр Өфөнөң Ватан этнопаркында ла ҡуйылған. Ул баш ҡалабыҙҙың күркәм биҙәге булып тора.",Башҡорт тирмәһе,0,analytics,Йәмғиәт,9232,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-07-29/bash-ort-tirm-e-3865826,2024-07-29T16:25:00+00:00
15 мая 2024 года в Уфимском многопрофильном профессиональном колледже наградили победителей и лауреатов республиканского конкурса «Эффективные практики наставничества в образовательных организациях Республики Башкортостан».,Подведены итоги республиканского конкурса «Эффективные практики наставничества в образовательных организациях Республики Башкортостан»,1,news,Яңылыҡтар,223,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-17/podvedeny-itogi-respublikanskogo-konkursa-effektivnye-praktiki-nastavnichestva-v-obrazovatelnyh-organizatsiyah-respubliki-bashkortostan-3772403,2024-05-17T20:04:46+00:00
"Беҙ – өс дуҫ. Беребеҙҙең дә ҡатыны эшләмәй һәм һәр кемебеҙҙе һәр кис ошо картина көтә. Шуға күрә ял көндәре етһә, барыбыҙ ҙа өйҙән һыпыртыу яғын ҡарайбыҙ.",Нимәнән арыйһығыҙ ул?,0,analytics,Йәмғиәт,154,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-02-12/nim-n-n-aryy-y-y-ul-4119259,2025-02-12T22:40:43+00:00
"Кешене  үҙгәрткән осрашыуҙар була. Учалы районының Миңлеғәле Шайморатов исемендәге штаб ирекмәндәре менән  «Беҙ бергә көс» төркөмө һоҡландырғыс ғаилә – Зөһрә Индус ҡыҙы, Ким Кашаф улы Закировтар менән танышҡан. Закировтар ғаиләһенең йөрәгендә  йөрөткән уңалмаҫлыҡ яра ла бар. Улар 2024 йылдың 14 февралендә улдары Римде юғалтҡан. «Зигзак» ҡушаматлы яугир, ата-әсәһенә әйтмәй,  үҙ теләге менән махсус хәрби операцияға китә. 31-се башҡорт полкында хеҙмәт итеп, батырҙарса һәләк була. Ауыр юғалтыуға, атай кеше инсульт кисереүгә  ҡарамаҫтан, Закировтар үҙ ҡайғыһына бикләнмәй, киреһенсә, улының иҫтәлеге изге эштәрҙә йәшәргә тейеш тип ҡарар итә. Бер йылдан ашыу Зөһрә Индус ҡыҙы аноним рәүештә яугирҙарға ҙур сумма күсереп, ярҙам итә. Ошо көндәрҙә ғаилә үҙҙәренең  ВАЗ-2106 автомобилен дә алғы һыҙыҡҡа  тапшырған. Ирекмәндәргә шулай уҡ госпиталь өсөн яңы инвалид коляскаһы ла алып биргәндәр. «Нисек ярҙам итмәҫкә? Үҙебеҙҙекеләрҙең  күп кенә шунда. Күберәк  улдар ата-әсәһенә иҫән-һау әйләнеп ҡайтһын», – ти Закировтар. Ысын ир-егет, герой ул тәрбиәләгән ғаилә үҙе лә батырлыҡ өлгөһө булып тора. Һеҙгә ҡоростай ныҡлы һаулыҡ, түҙемлек, рух ныҡлығы теләйбеҙ. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","Үҙ ҡайғыһына бикләнмәй, яугирҙарға ярҙам итәләр",1,news,Яңылыҡтар,1330,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-08/ay-y-yna-bikl-nm-y-yaugir-ar-a-yar-am-it-l-r-4531070,2026-01-08T10:00:00+00:00
"7 майҙа иртәнге 10-да Өфөнөң Совет майҙанында ""Еңеү вальсы"" республика акцияһы башлана.","Совет майҙанында — ""Еңеү вальсы""",0,analytics,Еңеү,87,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-05-06/sovet-may-anynda-e-e-valsy-4225053,2025-05-06T13:51:00+00:00
Радий Хәбиров етәкселәргә байрам ойоштороуҙы тыйҙы. БР Башлығы Радий Хәбиров хөкүмәттең оператив кәңәшмәһе барышында чиновниктарға мөрәжәғәт итте.,«Кина не будет»,1,news,Яңылыҡтар,146,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-08/kina-ne-budet-4497938,2025-12-08T13:30:00+00:00
"Фестивалдә Беренселәр хәрәкәтенең 6 йәштән 18 йәшкә тиклемге 300-ләп әүҙемсеһе ҡатнашты. Әҙәби-музыкаль акциялар, ветерандар менән осрашыуҙар, тантаналы шарттарҙа паспорт тапшырыу – бөтә саралар балалар һәм үҫмерҙәрҙә илһөйәрлекте нығытыуға йүнәлтелде. Бындай саралар патриотизмды нығыта, ижадкәрлекте арттыра һәм аралашыу мөмкинлеген тыуҙыра. Беренселәр фестивале  ҡатнашыусыларҙың йөрәгендә онотолмаҫ хис-тойғолар һәм хәтирәләр ҡалдырыр тип ышанабыҙ, – тине Башҡортостан Беренселәр хәрәкәтенең төбәк бүлексәһе советы рәйесе Ранис Хәсәнов.","Илһөйәрҙәр, ижадкәрҙәр",1,news,Яңылыҡтар,540,https://amanat.su/news/novosti/2025-06-02/il-y-r-r-izhadk-r-r-4261668,2025-06-02T19:44:00+00:00
Китап байрамында Алтын тирмә художество берекмәһе етәксеһе Светлана Тарханова Аманат журналы уҡыусылары өсөн буяу-биҙәү буйынса оҫталыҡ дәресе үткәрҙе. Светлана Фәрит ҡыҙы балаларға башҡорт кейемендәге матрешкаларҙы биҙәргә өйрәтте. Китап БайрамыАманат Журналы,"""АМАНАТ"": Светлана Тарханова дәресе",1,news,Яңылыҡтар,260,https://amanat.su/news/novosti/2025-06-01/amanat-svetlana-tarhanova-d-rese-4259449,2025-06-01T15:18:00+00:00
"ДОНЬЯЛААҠШ Президенты Дональд Трамп рәсми рәүештә вазифаһын атҡара башлағансы уҡ бөтөн донъяны аптырашта ҡалдырырлыҡ тәҡдимдәр менән сығыш яһаны. Баҡһаң, Дания Гренландия утрауын АҠШ-ҡа бирергә тейеш икән. Йәнәһе, Ҡытай менән Рәсәй ракеталары менән янаған мәлдә бары АҠШ-ҡа һыйыныу ғына азат донъяны ҡотҡарырға һәләтле.","""ҺӘНӘК"" күҙлегенән",1,news,Яңылыҡтар,319,https://henek.info/articles/ya-y-n-k-/2025-01-21/n-k-k-legen-n-4089891,2025-01-21T10:00:00+00:00
"ЕТЕГӘН – ул башҡорт, рус, туған телдәр һәм сит телдәр өйрәтелгән үҙенсәлекле мәктәп. Балалар Башҡортостан, Рәсәй һәм донъя халыҡтарының мәҙәниәтен өйрәнә. Проект тел мөхитенә баш-көллө сумыу мөмкинлеген бирә. Балалар бөтә республиканан йыйылған тиҫтерҙәре менән таныша, тел белеүселәр менән аралаша, блог алып барыу серҙәрен өйрәнә. ЕТЕГӘН 2022 йылдан бирле балаларҙы йыя. Быйылғыһы байтаҡ ваҡытты медиа йүнәлешенә  бүлә, сөнки күп балалар цифрлы технологиялар ҡуллана. Блогинг дәрестәре һәм махсус ҡорамалдар балаларға телдәрҙе үҙләштереү генә түгел, цифр донъяһы ҡоралдарын өйрәнеү мөмкинлеген дә бирә. Лагерҙа асыҡ дәрестәр, оҫталыҡ дәрестәре, күнекмәләр  үтә. Рус, башҡорт, инглиз телдәрендә тренингтар, интенсивтар, ижади оҫтаханалар үткәреү ҡаралған. Балалар медиа, ваҡытлы матбуғат баҫмалары һәм блогинг өлкәләренән ҡыҙыҡлы шәхестәр менән осрашасаҡ. ЕТЕГӘНдә ҡатнашыусылар һаны йылдан йылға арта бара. 2022 йылда 60 бала килһә, 2024 йылдан башлап унда 120 уҡыусы ҡатнаша. Башҡортостан Мәғариф министрлығында әйтеүҙәренсә, проект уҡыусыларҙың ғына түгел, уларҙың ата-әсәләренең, уҡытыусыларҙың, ғалимдарҙың, журналистарҙың да ҡыҙыҡһыныуын тыуҙырған. Башҡортостан тәжрибәһенә Рәсәйҙең башҡа төбәктәрендә лә иғтибар итәләр. Күп телдәрҙә уҡытыу – хәҙерге замандағы халыҡ-ара мәғарифта мөһим йүнәлештәрҙең береһе ул. Башҡортостан һуңғы йылдарҙа полилингваль белем биреү буйынса Рәсәй лидерҙары иҫәбенә инә, ЕТЕГӘН проекты уға был йүнәлеште үҫтерергә булыша. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Башҡортостанда ЕТЕГӘН полилингваль йыйыны бара,1,news,Яңылыҡтар,1890,https://amanat.su/news/novosti/2025-10-28/bash-ortostanda-eteg-n-polilingval-yyyyny-bara-4443968,2025-10-28T11:50:00+00:00
"Команда Башкортостана — студенческая сборная УУНи Т — стала бронзовым призером чемпионата. Соревнования в дисциплине «Тактическая стрельба: - 2 лазертаг» состояли из двух этапов: цифрового и физического. Участники должны были показать отличную игру как в 2, так и на арене лазертага. — Считаю, что наши студенты успешно справились с заданиями чемпионата и получили хороший опыт. Команда традиционно сильна в компьютерном спорте, она безоговорочно лучшая в республике. Но лазертаг для нас новая дисциплина, которой мы занимаемся только год. Здесь у нас есть, куда стремиться и над чем работать, — прокомментировал выступление уфимской сборной ее главный тренер, преподаватель киберспортивных дисциплин УУНи Т Роман Кашфуллин. Источник: Правительство Башкортостана Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Сборная Межвузовского кампуса стала призером этапа чемпионата России по фиджитал-спорту,1,news,Яңылыҡтар,885,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-19/sbornaya-mezhvuzovskogo-kampusa-stala-prizerom-etapa-chempionata-rossii-po-fidzhital-sportu-3891903,2024-08-19T20:26:00+00:00
"Туймазы районының Ҡарамалы-Ғөбәй мәктәбендә физкультура уҡытыусыһы булып эшләгән Радий Ғабдрахманов ""Путь Фидиппида"" онлайн-марафонында ҡатнашҡан. Боронғо грек яугирына арналған ярыш. платформаһында ойошторолған. Педагог 42 саҡрым дистанцияны эшкә барғансы һәм ҡайтҡас, өс көндә ауылға яҡын урман буйында уҙған. Ярыш шарттарына ярашлы, ҡатнашыусылар йүгереп, атлап, велосипедта йөрөп, билдәле арауыҡты үтергә тейеш булған, һөҙөмтәләрҙе бер ыңғай фото-, видеояҙмаларҙа теркәгән. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","Үәт, шәп!",1,news,Яңылыҡтар,655,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-11/t-sh-p-4573727,2026-02-11T11:55:00+00:00
"Йомағужин Фитрат Ғилмитдин улы 1963 йылдың 14 июнендә Ғәҙелгәрәй ауылында тыуған. Ғаиләлә туғыҙ бала араһында етенсе бала була. Атаһы – 1926 йылғы Ғилмитдин Ғәйнетдин улы – ябай колхозсынан хисапсы, бригадир, ауыл советы рәйесенә тиклем хеҙмәт юлын үтә. Бөйөк Ватан һуғышында минометчик булараҡ Алыҫ Көнсығышта барған япон милитаристары менән алышта ҡатнаша; Кореяны, Ҡытайҙы азат иткән өсөн, Японияны еңгән өсөн миҙалдар менән наградлана. Әсәһе, Әсмә Шәкир ҡыҙы (1927 йылғы, ҡыҙ фамилияһы – Сәғитова), һуғыш йылдарында урман әҙерләү эшендә, һуғыштан һуң артелдә, колхозда, ауыл магазинында һатыусы булып эшләй. Фитрат Ғилмитдин улы башланғыс белемде ауылда, урта белемде Иҫке Собханғол мәктәбендә ала. Мәктәптән һуң Бөрйән совхозына эшсе булып урынлаша. йылдарҙа 22-се һанлы Учалы һөнәрселек училищеһында тракторист-машинист һөнәрен үҙләштереп, Бөрйән совхозында эшләүен дауам итә. Әрме хеҙмәтен үтәгәс, 1984 йылда Башҡорт дәүләт университетының биология факультетына уҡырға инә. Университетты 1989 йылда уңышлы тамамлап, Биолог, биология һәм химия уҡытыусыһы һөнәрен алып сыға. Уҡыу йылдарында спорт менән актив шөғөлләнә: ҡышҡы күбалыш (зимнее многоборье), биатлон буйынса спорт мастерлығына кандидат дәрәжәһенә ирешә. йылдарҙа – Шүлгән-Таш ҡурсаулығында ғилми хеҙмәткәр, ҡортсолоҡ бүлеге етәксеһе, дөйөм һорауҙар һәм ҡортсолоҡ буйынса директор урынбаҫары. 2005 йылдың сентябренән – Башҡорт дәүләт аграр университетында доцент, кафедра мөдире, Урал аръяғы филиалының уҡытыу-тәрбиә буйынса директор урынбаҫары, филиал директоры, Урал аръяғы уҡытыу-ғилми үҙәге директоры; физиология, биохимия һәм хайуандар туҡланыуы кафедраһының профессоры. 2016 йылдан ҡурсаулыҡта баш ғилми хеҙмәткәр вазифаһын башҡара. 2000 йылда Бөрйән солоҡ ҡортоноң балауыҙ биҙенең, осоу мускулының морфофункциональ үҫеше һәм генетик-популяцион үҙгәреүсәнлеге механизмы темаһына кандидатлыҡ, 2014 йылда Бөрйән солоҡ ҡортоноң биоморфологик һәм популяцион адаптацияһы темаһына докторлыҡ диссертацияларын яҡлай. Фитрат Ғилмитдин улы – 245 публикацияның, 208 ғилми һәм 37 уҡытыу-методик эшенең, 5 уҡыу пособиеһының, 7 монографияның авторы. Рәсәй ауыл хужалығы фәндәре академияһы һәм Рәсәй Федерацияһының Ауыл хужалығы министрлығы тарафынан хупланған дүрт рекомендация сығара. Ошо уҡ министрлыҡтың селекцион ҡаҙаныштарҙы һынау һәм һаҡлау буйынса Дәүләт комиссияһы тарафынан алты патент алыуға өлгәшә. Уның етәкселегендә биш кандидатлыҡ диссертацияһы яҡланған. 2023 йылда оҙаҡ йылдар намыҫлы хеҙмәте, ҡурсаулыҡ эшен үҫтереүгә һәм тәбиғәтте һаҡлауға тос өлөш индергәне өсөн Башкортостандың атҡаҙанған экологы исеме бирелде. Фитрат Ғилмитдин улы тырыш хеҙмәте өсөн күп һанлы Рәхмәт хаты һәм Маҡтау ҡағыҙҙары менән бүләкләнгән, хеҙмәт ветераны. Айыҡ Ауыл 2025 Трезвое Село 2025 Бөтә Донья Башҡорттары Ҡоролтайы Всемирный Курултай Башкир Бөрйән Башҡорттары Ҡоролтайы Ғәҙелгәрәйауылы Бурзянскийрайон",Шүлгән профессоры,0,analytics,Йәмғиәт,2861,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-02/sh-lg-n-professory-4559949,2026-02-02T08:55:00+00:00
"В видеоселфи певица лежит под капельницей, держа мужа за руку. Ее супруг Ильдар Хакимов на татарском языке комментирует за кадром, что Гузель заболела и придется ближайшие концерты отменить. – Гузель заболела, пока ей велели не выступать. В ближайшие два дня концертов точно не будет, – говорит ее супруг. – Через несколько дней сообщим, как дальше. – Всё нормально будет, – отвечает Гузель простуженным голосом. Поклонники в комментариях пожелали артистке скорейшего выздоровления. В видеоселфи певица лежит под капельницей, держа мужа за руку. Ее супруг Ильдар Хакимов на татарском языке комментирует за кадром, что Гузель заболела и придется ближайшие концерты отменить. – Гузель заболела, пока ей велели не выступать. В ближайшие два дня концертов точно не будет, – говорит ее супруг. – Через несколько дней сообщим, как дальше. – Всё нормально будет, – отвечает Гузель простуженным голосом. Поклонники в комментариях пожелали артистке скорейшего выздоровления.",Гузель Уразова отменила некоторые концерты в Башкирии из-за болезни,0,analytics,Мәҙәниәт,965,https://tamasha-rb.ru/news/kultura/2025-02-18/guzel-urazova-otmenila-nekotorye-kontserty-v-bashkirii-iz-za-bolezni-4126665,2025-02-18T15:31:00+00:00
"Йылы һөт - 300 мл. Шәкәр – 2 аш ҡалағы. Әсетке - 1 ҡап (7 гр. ) Йомортҡа - 1 бөртөк. Һыйыр майы – 100 гр. Тоҙ-0,5 сәй ҡалағы Он",Тәмле пончиктар рецебы,0,analytics,Аш-һыу,127,https://bashkizi.ru/articles/t-mlek-s/2025-11-21/t-mle-ponchiktar-retseby-4476668,2025-11-21T11:25:00+00:00
"Өфөлә мигранттар полиция бүлегендә теракт яһарға ниәтләгән. Федераль именлек хеҙмәте хеҙмәткәрҙәре Үҙәк Азия илдәренең береһенең ике гражданының, Рәсәйҙә тыйылған халыҡ-ара террористик ойошма ағзаларының, Өфөлә теракт үткәрергә ниәтләгән эшмәкәрлеген туҡтата. ФСБ-ның матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, ғәйепләнеүселәр махсус хеҙмәттәрҙең иғтибарын теракт объекты итеп һайланған полиция бүлеге тураһында мәғлүмәттәр йыйыу менән йәлеп иткән. Енәйәт эше фигуранттары полиция бүлеге буйынса разведка үткәрә, автоматтар, ҡулдан шартлатҡыс ҡоролмаһын эшләү өсөн компоненттар һатып ала һәм уны йыйырға тотона. Ҡулға алынғанда ячейка етәксеһе ҡораллы ҡаршылыҡ күрһәтә һәм үлтерелә. Төркөмдөң икенсе ҡатнашыусыһын ҡулға алалар, уға ҡарата тикшереү эштәре алып барыла. Федераль именлек хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса тәфтиш бүлеге террористик акт ҡылырға маташыу тураһында (30-сы статьяның 1-се өлөшө, 205-се статьяның 2-се өлөшөнөң ""а"" пункты) һәм террористик ойошма эшмәкәрлегендә ҡатнашыу буйынса (РФ Енәйәт кодексының 205.5-се статьяһының 2-се өлөшө) енәйәт эше ҡуҙғатҡан. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Шок: Өфөлә теракт әҙерләгәндәр!,1,news,Яңылыҡтар,1244,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-21/shok-f-l-terakt-erl-g-nd-r-4545446,2026-01-21T17:43:00+00:00
"Проза өләһендә уңышлы эшләгән авторҙар - Миңзәлә Хәлилова, Хәлисә Мөдәрисова, Миләүшә Ғәйфуллина, Хәлиҙә Чемборисова, Римма Әхмәтйәнова, Сәлиә Ғатауллина һәм Харис Шәриповтың повесть-хикәйәләре менән танышырға мөмкин ""Биҙәктәр"" китабында. Кисәне алып барған яҙыусы, ""Иҙел башы"" яҙыусылар ойошмаһы етәксеһе Әлиә Саматова уларҙың һәр береһе менән таныштырып үтте. байрам Сәбәпселәрен шулай уҡ яҙыусылар, журналистар, билдәле шәхестәр ҙә ҡотлап үтте, уларға изге теләктәрен еткерҙе. Яңы китапты ""Китап"" магазинынан һатып алырға мөмкин.","""Биҙәктәр""ҙе биҙәгән таланттар",1,news,Яңылыҡтар,532,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-07/bi-kt-r-e-bi-g-n-talanttar-4568544,2026-02-07T09:30:00+00:00
"Ҡамыр өсөн: 3 йомортҡа, семтем тоҙ, он. Һалмаға кеүек ҡамыр баҫып, 15-20 минут ял бирергә. 6-8 йомроҡасҡа бүлеп, йоҡа итеп йәйергә лә майҙа ҡыҙҙырып алырға. 2-3 аш ҡалағы балды эретеп, һәр йәймәнең өҫтөнә ҡойоп, теләк буйынса биҙәргә (сәтләүек, кәнфиттәр һ. б. ). Шулай анһат ҡына бешерелгән тәмлекәс әҙер. Сәйҙәрегеҙ тәмле булһын!",СӘЛПӘК,0,analytics,Йәмғиәт,331,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-04-04/s-lp-k-4184077,2025-04-04T11:14:00+00:00
"Надир Бекиров БМОның асаба халыклар форумында. Кырымдагы асаба халыкларны өйрәнү һәм ярдәмләшү фонды президенты Надир Бекиров Азатлыкка биргән әңгәмәнең икенче өлешендә Кырым-Казан мөнәсәбәтләре һәм халыкара оешмаларның кырымтатарларга карашы хакында сөйли. (Әңгәмәнең беренче өлеше)– Март аенда Кырымда барлыкка килгән вазгыятьтә Татарстан итәкчелеге, шәхсән президент Рөстәм Миңнеханов Кырымга килеп Кырым Югары Радасы, Мәлес арасында диалог булдырырга шактый көч куйган иде. Миңнеханов тугандаш кырымтатар халкына булышырга тырышты, ул моны чын күңелдән эшләде, ләкин Кырым Югары Радасыда, Мәлестә бу инициативаны тора-бара дискредитацияләделәр дияргә мөмкин. Сез бу хакта нәрсә уйлыйсыз, гомумән, бу вазгыятьтә Татарстанның роле нинди иде сезнеңчә? – Мин әйтер идем, Татарстан бу вазгыятьтә кулыннан килгән кадәр бөтен нәрсәне эшләде. Татарстанның Кырым мәсьәләсендә, бөтенрусия сәяси аланында тәэсире итәрлек булмаганга Татарстан бу мәсьәләдә хәлиткеч йогынты ясый алмады. Мин кырымтатарлар һәм Казан татарлары арасында хезмәттәшлек төрле формаларда, даими рәвештә дәвам итәчәк һәм гадәти эшкә әйләнер дип өмет итәм. Ягъни, ике як өчен дә бу эш экзотика рәвешендә түгел, ә көндәлек ихтыя һәм чынбарлыкка әверелергә тиеш. Ләкин Кырым Югары Радасы да, Мәлес тә бу мөмкинлектән файдалана алмадылар. – Татарстан президенты кырымтатар вәкилләренә Кырым хакимиятләрендә 20 квота тәэмин итүдә зур өлеш кертте. Кызганычка каршы бу карар үтәлмәде һәм президентның монда гаебе юк кебек. Кырым Югары Радасы шулай итеп Миңнехановны уңайсыз хәлгә куйды. Икенче яктан кырымтатарларның бер өлеше Татарстанны Мәскәү кулы дип шикләнеп кабул итте. Сез моны ничек бәялисез? Надир Бекиров БМОның асаба халыклар форумында– Татарстан президенты бу партнерлар белән – булсын Кырым Югары Радасы, булсын Мәлес вәкилләре – иң изге теләкләр белән сөйләшергә барганда нинди контингент, нинди фикердә булган, нинди принципларда торган кешеләр белән сөйләшәчәген күз алдына да китерә алмый иде. Ул бу мәсьәләне хәл итә алырлык мәсьәлә дип кабул иткендәр, чөнки ике як та аңа ниндидер вәгъдәләр бирде. Вәгъдәләр президентка бирелгәндә президент чын күңелдән бу вәгъдәләр үтәлер дип ышана. Ә инде аның Кырымдагы партнерлары сөйләгәннәрен эшләре белән исбатларга күнекмәгәне, йә биргән сүзләреннән иңел генә кире кайтырга, йә аны үзгертергә өйрәнгәннәре алар өчен бер нәрсә түгел. Бу әлбәттә Татарстан президентының гаебе түгел дип уйлыйм. Бу еллар буе барлыкка килгән Кырымдагы чынбарлык. Аның өчен Кырымда хакимият ни өчен гел алмашып тора, сүзендә тормый дигән Казан дусларымның сорауна мин, әгәр дә Кырымда итәкчелек иткән хакимиятләр Казанда яшәсә иделәр, алар шулай ук Казан татарларының хаклары торгызылуына да каршы булырлар иде, дип авап бирә идем. Аларның үзләрен тотышы безнең өчен сюрприз булмаса, Татарстан өчен Кырымдагы хәлләр сюрприз булгандыр, чөнки казанлылар Кырымда еллар буе нинди процесслар барганын һәм хәзер нәрсә булганын белми. – Мондый вазгыять Кырым һәм Казан татарларының тарихи, элек-электән булган тугандаш мөнәсәбәтләренә начар тәэсир итмәсме икән? – Кырым һәм Казан татарларының бик тирән тарихи багланышлары бар, ләкин соңгы 100 елда бу тамырларны балта белән шактый турадылар, кистеләр. Аның өчен аларга зыян китерделәр дип әйтә алмыйм, чөнки чынбарлыкта алар соңгы 100 елда юк иде. Аның өчен бүген бу эләмтәләрнеңторгызылуынакомачаулый алалар дияргә кирәк, ләкин мин ышанам, социаль-мәдәни, итимагый, кешеләр арасындагы элемтәләр дәвам итәчәк. Мин беләм, кырымтатар яшьләре татар яшьләре форумында катнашалар, мин өмет итәм, бу процесслар дәвам итәчәк һәм алар алга таба, аерым сәяси акцияләрдән дә мөһимрәктер. – Татарстанның Кырым сәясәтендә март-апрель аендагы роленә караганда хәзер аның роле ничектер икенче планга күчкән кебек. Мәскәү кырымтатар мәсьәләсен Татарстан аша түгел, ә күбрәк Кырымның итәкчелеге белән турыдан-туры хәл итү юлына баскан кебек тоела. Моның сәбәпләре дә билгеле. Бер яктан Кырым хакимияте Татарстан итәкчелеге катнашында кабул ителгән карарларны, биргән вәгъдәләрне үзе үтәмичә Татарстанның кырымтатар мәсьәләсендә үңышсызлыгын Мәскәүгә күрсәтергә тырышкан булса кирәк, икенчедән, Татарстан Кырым хакимияте алдында кырымтатар мәсьәләсендә, һичшиксез, телибезме, тәләмибезме, бер химәяче кебек күренде. Ә Кырым хакимиятенә Мәскәү алдында татарларны химәя итүче кирәкми. Аның өчен март аенда, катлаулы вазгыятьтә Татарстан бик кирәк булган булса, тора-бара республиканы бу мәсьәләдән читләштерү максаты алга чыккан булса кирәк, бу сәясәтне Мәлес итәкчелеге дә вакытында аңлап бетермәде. Нәтиәдә ике тугандаш халык арасында башланган диалогка икенче сәяси көчләр тыкшынды дияргә мөмкин. Монда Татарстан итәкчелегенең гаебе юктыр, шулай түгелме? – Әлбәттә, соңгы вакытта Татарстан Кырымдагы сәяси процесстан бөтенләй чыгарылды дип әйтеп булмый, ләкин ул ниндидер дәрәәдә бу процесстан читләштерелде дияргә мөмкин. – Надир, сез төрле халыкара оешмалар, хәтта БМОның комитетлары белән даими элемтә тоткан кеше. Кырымтатарларның язмышына, хәзерге шартларда, алар ничектер уңай тәэсир итә аламы? – Элек булганы кебек, бик күп нәрсә кырымтатарларның активлыгына бәйле. Хәзер Кырымда киеренке вазгыять, конфликт килеп чыгу хәвефе барлыкка килгәндә БМОның структуралары, ниһаять, кырымтатар мәсьәләсенә итди игътибар итә башлады. – Нәрсәдән чыгып сез мондый нәтиә ясыйсыз? – БМОның генераль сәркатибе Кырымда эшләгән миссияләрнең бөтен хисапларында соңгы вакытта, беренчедән, кырымтатарлар белән бәйле кайбер мәсьәләләр аерым карала. Икенчедән, алга таба тора-бара кырымтатар халкы мәсьәләсе ул Кырымның асаба халкы мәсьәләсе дигән басым ясала. Әлбәттә, миңа оппонент булган кайберәүләр, кая ул БМО документларында кырымтатар халкы – асаба халык дип язылган, диләр, ләкин алар БМОның структуралары ничек эшләгәнен белмиләр. Хәзер БМОның хисапларында кырымтатарларның мәсьәләсе даими асаба халыклар тематикасына кертелә. Мәсьәлән, июнь ае хисабында Асаба халыкларның хаклары дигән бүлек бар. Анда кырымтатарларның вазгыяте хакында сүз бара. – Кызганычка каршы, соңгы вакытта, БМО кабул иткән карарлар вазгыятькә тиешле дәрәәдә, аерым алганда, илләрдәге эчке вазгыятькә, шул исәптән Украинага тәэсир итә алмый. Кырымтатар мәсьәләсе Украинада күптән тора бит. – Чөнки Мәлеснең итәкчелеге 2000 нче еллардан башлап бу тематика халыкара оешмаларга барып итмәсен дип бөтен нәрсәне эшләдә. – Ни өчен? – Чөнки алар Украинага эшләп үзләренең карьераларын эшләдәләр, ягъни үзләренең карьерасын Украина дәүләтендә. Ә даими систематик рәвәштә кырымтатарларны дискриминацияләгән Украина дәүләтенә кырымтатар мәсьәләсенең яңгыравы кирәкми иде.","Надир Бекиров: ""Казан Кырымда кулыннан килгәнен эшләде""",0,analytics,Ҡырым,6556,https://www.azatliq.org/a/26541415.html,2014-08-23T20:05:53+00:00
"Республикабыҙҙың бөтә бала табыу йорттарында ла ""Бәхет тыуҙы"" акцияһы булып үтте. Ул Әсә көнөнә арналды. Акция сиктәрендә был көндә әсәй булған ҡатын-ҡыҙҙарҙы ҡотланылар, уларға иҫтәлекле бүләктәр тапшырҙылар. Матур акцияны ойоштороусылар – Башҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау һәм Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлыҡтары, шулай уҡ ""Башҡортостан Республикаһы әсәйҙәре"" коммерция булмаған ойошмаһы. Фотолар БР Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының социаль селтәренән. .",Бәхет тыуҙы,1,news,Яңылыҡтар,503,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-11-25/b-het-tyu-y-4022919,2024-11-25T14:27:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАны салым түләүдән качуда шикләнәләр. Килгән зыянның күләме 87 миллион сум дип бәяләнә. Хәзерге вакытта иһаншинның кайда булуы билгеле түгел диелә. Бу — эшмәкәргә ачылган салым белән бәйле өченче инаять эше. Татарстан эчке эшләр министрлыгының икътисади иминлек һәм коррупциягә каршы көрәш идарәсе хезмәткәрләре ""Казан"" итештерү-төзелеш берләшмәсенең офисында тентү уздыра, дип иткерәчыганакларына сылтама белән ""Бизнес "". Оешмадагы документларны тартып алулары искәртелә. Басма мәгълүматынча, бүген, 30 май иртәсендә Татарстан тикшерү комитеты ""Казан"" оешмасы хуасы һәм мөдире Равил иһаншинга инаять эше ачкан. Аны салым түләүдән качуда шикләнәләр. Килгән зыянның күләме 87 миллион сум дип бәяләнә. Хәзерге вакытта иһаншинның кайда булуы билгеле түгел. Бу эшмәкәргә ачылган салым белән бәйле өченче инаять эше.2021 елда тикшерү комитеты аны 1,3 млрд сум салым түләүлән качтыдип шикләнгән иде. иһаншин тоткарланды, тик 100 млн сум залог биргәч мәхкәмә аны ибәрде.2022 елда да ""Казан"" оешмасында тентүләр үтте. Ул чакта 2,6 млрд сум беләнбәйле иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Медиа: ""Казан"" оешмасында тентү бара, Равил иһаншинга яңа инаять эше ачылган",1,news,Яңылыҡтар,1206,https://www.azatliq.org/a/media-kazan-oeshmasinda-tentu-bara-ravil-jihanshinga-yanga-jinayat-eshe-achilgan/32971922.html,2024-05-30T12:07:34+03:00
"Автомобилдә дүрт кешене, шул иҫәптән һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән пациенттарҙы ташырға мөмкин. Улар өсөн ултырғанда һәм хәрәкәт иткәндә уңайлылыҡ һәм хәүефһеҙлек тәьмин итеүсе махсус механизмдар һәм тотҡалар тәғәйенләнгән. Шулай уҡ машинала инвалид коляскаһы өсөн урын бар. ""Яңы автомобиль медицина персоналының мобиллеген арттырасаҡ, пациенттарҙы килтереүҙе тиҙләтәсәк һәм тәүге медицина ярҙамын оператив күрһәтеүҙе тәьмин итәсәк. Юғары сифатлы медицина ярҙамын тәьмин итеү — граждандарыбыҙҙың һаулығын һәм именлеген тәьмин итеү, автопаркты яңыртыу — был эштең мөһим өлөшө"", - ти Ҡырмыҫҡалы үҙәк район дауаханаһы баш табибы Феликс Сакаев.",Ҡырмыҫҡалы дауаханаһына - яңы машина!,1,news,Яңылыҡтар,641,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-24/yrmy-aly-dauahana-yna-ya-y-mashina-4550015,2026-01-24T09:00:00+00:00
"Ғүмер буйы һинең терәгең. Бүлеп бирер ярты йөрәген, Ярты һүҙҙән аңлап теләгең. Ҡыҙ туған ул — үҙе хазина, Һис ҡыҙғанмаҫ һиңә ваҡытын, Шикләнмәйсә бушат һин уға Ташып тулған сабыр һауытың. Ҡыҙ туған ул — серҙәш, кәңәшсе, Ярҙамсы ул ғүмер буйына, Яҡын итеп, апам, һеңлем, тип, Саҡырыр ул тәмле һыйына. Ҡыҙ туған ул — ғәзиз, ҡәҙерле, Ошо үҙе бәхет түгелме? Аралашып, татыу йәшәүҙәр Гел йылытып тора күңелде! Гөлара ШӘРИПОВА. Фотола: Абдрахмановалар ғаиләһе.  Мәсетле районы, Дыуан-Мәсетле ауылы. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Ҡыҙ туған ул — үҙе хазина,0,analytics,Шиғриәт,919,https://yanshishma.com/articles/shigyrzar/2024-12-03/y-tu-an-ul-e-hazina-4033498,2024-12-03T19:00:00+05:00
"Бер ир балыҡтан ҡайтҡан да ҡатынына һөйләй: – Вәт кеше һара-а-н, иҫең китер әй! Мужиктар менән һөйләштек бит инде, килештек: кем беренсе булып ҡаптыра, шунан мәгәрис, икенсе булып балыҡ эләктергәне ҡабымлыҡ ҡуя. Шунан, нимә тип уйлайһың инде? Ғәбдүктең ҡалҡыуысы төпкә-ә-ә үк төшөп китте, ә ул күрмәгәнгә һалышып тик ултыра. Сәйҙүштең дә бер заман сиртә бит әй, аҫҡа тарта, ҡармаҡ һабы бөгөлөп-бөгөлөп китә. Тартып сығарырға уйламаны ла. Һаран өйөрлө! – Ә һинеке сирттеме һуң? – ти ҡатыны. – Алйоттор шул мин. Ҡармаҡты емләмәй генә ташланымсы. Британ ғалимдары ҡатын-ҡыҙ менән балыҡты ҡушҡан. Килеп сыҡҡан йән эйәһе әлегә йөҙә белмәй, әммә һөйләшмәй ҙә ти. Баҙарҙың балыҡ бүлегендә: – Нишләптер бөгөн балыҡтарығыҙ шәп түгел кеүек, әллә аҡһылдар, әллә күкһелдәр. – Бөгөн иртә торҙолар, буянып өлгөрмәнеләр.",Көлгәнгә – көлкө,0,analytics,Юмор,805,https://henek.info/articles/k-l-m-st-r/2025-11-03/k-lg-ng-k-lk-4451552,2025-11-03T11:20:00+00:00
"На мероприятии будут подведены итоги работы системы образования региона за 2024 год, а также определены ключевые приоритеты и задачи на 2025 год.",В Уфе проходит Расширенное заседание коллегии Министерства образования и науки,1,news,Яңылыҡтар,145,https://uchbash.com/news/novosti/2025-03-06/v-ufe-prohodit-rasshirennoe-zasedanie-kollegii-ministerstva-obrazovaniya-i-nauki-4146678,2025-03-06T11:09:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРусия янгынның сәбәбе - украин хәрбиләренең атом электр станциясе урнашкан Энергодар шәһәрен атышка тотуы, диде. Украина ягы исә станция эшчеләре иминлек кагыйдәләрен үтәмәгәнгә янгын чыккан дип белдерде. Кичә, 11 августта, Русия контролендәге Запорожье атом электр станциясендә зур янгын чыккан. Янгынның видеосын Украина президенты Владимир Зеленскийчыгарды. Ул янгында Русия гаскәрен гаепләде, ә Мәскәү исә - Украинаны. Ике тараф та радиация фоны нормада, дип искәртте. Запорожье өлкәсенең басып алынган өлешенә Русия куйган хакимият башлыгы Евгений Балицкийәйтүенчә, электр станциясенең суыту системы объектына ут капкан. Моңа украин хәрбиләренең атом электр станциясе урнашкан Энергодар шәһәрен атышка тотулары сәбәпче булды, диде ул. Украина ягы исә Русия хәрбиләре баскынлыгындагы бу станциядә эшләүчеләр иминлек кагыйдәләрен үтәмәгән, янгын шул сәбәпле чыккан ди.11 августта 23:30 сәгатьтә Русиянең ""Росатом"" дәүләт корпорациясе ""төп янгын сүндерелде"", дип хәбәр итте. Градирнядагы эчке корылмаларга ""итди зыян килгән"", дип иткерде оешма. Балицкий радиация фоны ""нормада"", ""Энергодар һәм өлкә өчен бернинди куркыныч юк"", дип ышандыра.1981 елда төзелгән Запорожье атом электр станциясе - Европада иң зурысы. Аның куәте - 6000 МВт. Хәзерге вакытта ул электр энергиясе эшләп чыгармый, берничә тапкыр атышлар булганнан соң реакторлары сүндерелде. Русия тышкы эшләр министрлыгы сүзчесе Мария Захарова Атом энергиясе халыкара агентлыгыннан (МАГАТЭ) бу хәлгә авапталәп итте. -каналында Зеленский: ""Русия басып алучылары Запорожье атом электр станциясендә янгын оештырды. Дөньяның, МАГАТЭның авабын көтәбез. Русия моның өчен авап бирергә тиеш. Запорожье станциясе Украина контролендә булса гына тулы иминлеккә кире кайту гарантияләнә ала"", диде. Ике тараф та бер-берсен атом шантажында гаепләде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Запорожье атом электр станциясендә зур янгын чыккан,1,news,Яңылыҡтар,1954,https://www.azatliq.org/a/zaporozhe-atom-elektr-stantsiyasenda-zur-yangin-chikkan/33075251.html,2024-08-12T05:47:07+03:00
"Башҡортостан Башлығы республиканың күп милләтле халҡы исеменән Советтар Союзы Геройҙары Александр Матросов менән Миңлеғәле Ғөбәйҙуллиндың үлемһеҙ батырлығына арналған һәйкәлгә сәскә һалды. Һәләк булған геройҙарҙы бер минут тын ҡалып иҫкә алдылар. Радий Хәбиров шулай уҡ ике Тапҡыр Советтар Союзы Геройы Муса Гәрәевтең ҡәберенә, Миңлеғәле Шайморатовтың һәм Таһир Күсимовтың бюстарына, мемориаль комплекста республикала тыуып үҫкән геройҙарға арналған стелаға, шулай уҡ тыл хеҙмәтсәндәре һәйкәленә сәскә һалды. Сығанаҡ һәм фото: . Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.","Бер кем дә, бер нимә лә онотолмай",0,analytics,M gelek ut,955,https://yanshishma.com/articles/m-gelek-ut/2023-05-09/ber-kem-d-ber-nim-l-onotolmay-3251174,2023-05-09T15:10:00+05:00
"Яҙмыштарҙан һин бит көслөрәкһең, Юғалма юлдарымдан, юғалма. Сыңғырап торған моң клуб стеналарына ҡағылып, залды тултыра, тын да алмай тыңлаған халыҡты ниндәйҙер сихри тулҡындарҙа бәүелтә, йөрәктең иң нескә ҡылдарына килеп ҡағыла кеүек. Был йырҙың кемгә арналғанын белгәнгә күрәме, ул миңә айырыуса ныҡ тәьҫир итә, ирекһеҙҙән күҙгә йәш тула. Тормош юлдашы Илһамға арнап йырлай уны Гөлшат. Илһам да залда. Күҙ ҡырыйы менән генә уға ҡарап алам. Берсә сәхнәләге ҡатынына һоҡланыулы ҡараш ташлай, берсә уңайһыҙланғандай күҙҙәрен аҫҡа төбәй. Ә бит барыһы ла башҡа төрлө булыр ине. тигән уйҙан йөрәк өшөп китә. .Гөлшат менән Илһам педучилищела уҡығанда танышып дуҫлашып китә. Уҡыуҙы тамамлар мәлдә ҡыҙ егетте әрме сафына оҙата. Ике йәш йөрәктең араһын һөйөү хисе менән тулы хаттар бәйләй. Уларҙың ғаилә тарихын, бөгөнгө бәхеттәренә илткән юлдарындағы һынауҙар хаҡында Гөлшат үҙе һөйләгәйне бер осрашҡанда. ""Илһам Чечняға эләкте. Хаттары тәүҙә йыш ҡына килде. Шундай матур итеп яҙа! Мин уның бер хатына икешәр яуап яҙам, ут эсендә йөрөүен аңлай инем. Бер мәл хаттары туҡтаны. Ауылдашы аша уның ауыр яраланыуын, госпиталдә ятыуын белдем. Атаһы менән ағаһының барып ҡайтыуын ишеткәс, ни тиклем оялһам да, ауылына киттем. Матур ҡабул иттеләр, әммә ҡайтыр саҡта атаһы: Ҡыҙым, һин йәш, ныҡлап уйла. Илһам аяҡҡа баҫһа ла, элеккесә һау-сәләмәт кеше була алмауы ихтимал. Уны бит табиптар теге донъянан кире ҡайтарҙы тиергә мөмкин, - тине. Беҙ барыбер бергә һәм бәхетле буласаҡбыҙ. - тинем хушлашҡанда. Илһам дүрт ай тигәндә ҡайтып төштө. Йөҙө снаряд эҙенән бер аҙ үҙгәргән, бер аяғына аҙыраҡ һылтаңлап атлай, әммә минең өсөн ул элеккесә яҡын, ҡәҙерле кеше ине. Тик ул башта теге саҡта атаһы әйткән хәбәрҙе һөйләне. Бер көн һуҡмыш килгән, оҙаҡ һөйләшеп ултырҙыҡ, эсендә йыйып йөрөгәнен әйтер өсөн шулай батырайып алған булғандыр инде. - Илһам, дөрөҫөн генә әйт әле: һин мине элеккесә яратаһыңмы? – тип һораным. - Яратам! - Шулай булғас, беҙгә бергә булырға нимә ҡамасаулай? Алып ташла, башыңдағы мин һиңә тиң түгел тигән юҡ-бар уйҙарыңды. Беҙ бергә буласаҡбыҙ, беҙ бәхетле буласаҡбыҙ! – тинем. Гөрләтеп туй үткәрҙек. Икебеҙ ҙә мәктәптә эшләйбеҙ, йорт һала башланыҡ. Ике, өс йыл үтте, тик ниңәлер бәпесебеҙ генә юҡ. Был бәхетте көтә-көтә көтөк була башланыҡ. Табиптарға күренһәм, барыһы ла яҡшы, борсолорлоҡ сәбәп юҡ, тиҙәр. Үҙемдең шул тиклем бәпәй һөйгөм килә. Берәйһенә ҡунаҡҡа барһаҡ, Илһам да тиңдәштәрҙең, туғандарҙың балаларын яратып бер була, уға ҡарап минең йөрәгем өҙөлә. Бер табип, ирең менән бергә килегеҙ әле, тип ҡайтарғас, ай-вайына ҡуймай Илһамды район дауаханаһына алып киттем. Унан Өфөгә йүнәлтмә бирҙеләр. Табиптарҙың диагнозы иремде һеңгәҙәтә һуҡты: уның балаһы булмаясаҡ! Бер ҡасан да! Был хәбәр миңә лә аяҙ көндө йәшен йәшнәгәндәй тәьҫир итте. Ни эшләп? Ни өсөн? Был саҡта бергә йәшәүебеҙгә ете йыл булып, икебеҙ ҙә утыҙға аяҡ баҫҡайныҡ. Ҡайҙалыр йөрөп, ҡыҙмаса булып алған Илһам ҡайтып инде лә: - Гөлшат, кит! Тотмайым, - тине. - Юҡ. – тинем. Үҙемдең күҙемдән субырлап йәштәр аға. Илһам миңә ҡарап торҙо ла ҡапыл ҡырт боролоп сығып китте. Һеңгәҙәп күпме ултырғанмындыр, ҡапыл һикереп торҙом: Илһам ҡайҙа? ! Урамға йүгереп сыҡтым. Яңы яуған ҡар өҫтөндә утын һарайына табан киткән эҙҙәр ярылып ята. Өйҙән һарайғаса ойоҡсан килеш йүгереүем, донъя менән иҫәбен өҙөргә хәл иткән иремә ташланыуым, илай-илай уны өйгә һөйрәкләүем – барыһы ла ҡурҡыныс төш кеүек кенә хәтерҙә ҡалған. Ул ваҡиғаны иҫләргә яратмайым да, тырышмайым да. Был төн йоҡоһоҙ үтте, әммә икенсе көн иртәнсәк беҙ ныҡлы ҡарар менән район үҙәгенә ҡарай юлға сыҡтыҡ. Шулай итеп, өйөбөҙгә йәм, ғаиләбеҙгә ҡот өҫтәп, Илсур улыбыҙ килеп инде. Унан инде уға иптәшкә Рәсүлде алып ҡайттыҡ. Малайҙар үҫеп бара, хәҙер инде аталарына һәр эштә ярҙамсылар, өлкәне 12 йәшендә трактор йөрөтә, бесән сабыша, йыйыша. Үҙемә иптәшкә бер ҡыҙ алырғамы икән, тип тә уйлай башланым әле, - тип тамамланы һүҙен бәхеттән йөҙө нурҙай балҡыған Гөлшат.","Юғалма юлдарымдан, юғалма.",0,analytics,Йөрәк,3889,https://shonkar.com/articles/y-r-k-sere/2025-05-17/yu-alma-yuldarymdan-yu-alma-4239743,2025-05-17T20:27:00+00:00
"1. нәрсә ул һәм ул нинди ягы белән үзенчәлекле? – бушлай хатлар һәм медиафайллар ибәрү хезмәте, аны смартфоннарда һәм планшет, компьютер кебек иһазларда кулланып була. Текст хәбәрләрдән тыш аның аша төрле медиафайллар ибәреп була һәм хәзер дөньяның теләсә кайсы почмагына бушлай шалтыратып та була. -ның иң зур үзенчәлеге – өлешчә ябык шифр кодын куллану, бу ике кеше арасында язышуны имин итә. Дөрес, бары тик ""серле язышу"" очрагында гына (бу мессенджерда булган функционал) хатларны беркем урлый алмаячак дип гарантияли. Ике кеше арасында язышудан тыш күп кешеләрне берләштерә алган төркем булдыру мөмкинлеген бирә. Моннан тыш мессенджерда ""канал"" да булдырып була, аңа теләсә кем язылып, каналдагы хәбәрләрне укып бара ала, бу, үзенчә, гасыр медиасы булып тора. Павел Дуров2016 елның февралендә хуасы Павел Дуров белдергәнчә, мессенджерны 100 миллион кеше актив куллана. Көн саен аның аша 10 миллиардлап хәбәр ибәрәләр.2. Татарлар -ны кулланамы? Русиядә -ны даими рәвештә 2 миллион кеше куллана, барлык кулланучылар саны алты миллионга итә. Бу сан бик зур дип булмый, мисал өчен хезмәтен Русиядә ай саен 10,7 миллионлап кеше куллана. Дуров үзе дә Русия базарын өчен ""приоритетлы түгел"" дип белдерде. Шул ук вакытта мессенджер Иранда бик популяр. Халык саны 80 миллионлап булган бу илдә -ның айлык аудиториясе – 40 миллион кеше. Татарлар арасында -ны артык популяр дип булмый. Һәрхәлдә, татар телендә зур аудиторияле каналлар юк. Күпчелек татар мәгълүмат чаралары аша яңалыкларны таратмый. Шулай да, шәхси аралашу өчен бу мессенджерны, әлбәттә, татарлар да куллана. Татарча каналлар булдыру да - вакыт мәсьәләсе генә (әлбәттә, мессенджерның Русиядә тыелмавы очрагында). Сүз уңаеннан, 3. -ны Русиядә нигә тыярга телиләр? Русия хакимиятләренең Павел Дуров белән мөнәсәбәтләре аның Вконтакте итәкчесе булган чакта ук киеренке иде. 2013 елда Дуров -ны ача һәм ул Русиядә иң күп кулланылган месенджерларның берсенә әйләнә. Шуннан соң берничә тапкыр рәсми затлар тарафыннан аны ябу тәкъдиме яңгырый, мәсәлән, 2015 елның ноябрендә Дәүләт Думасы депутатлары мессенджерны террористлар куллана дип белдерде һәм аны ябарга чакырды. Моңа авап итеп, Дуров террористлар хәрефләрне дә куллана, аларны да тыярга кирәк, дип көлепавап бирде. һәм Русиядә иң популяр мессенджерлар булып саналаШуннан соң Русиядә Яровая кануннар пакеты кабул ителде, аның нигезендә мессенджерлар шифр ачкычларын тиешле органнарга тапшырырга тиеш. 2017 елдан Роскомнадзор теркәлмәгән мессенджерларны тыя башлады, беренче булып тыелды. Берничә кинаяле тәкъдимнән соң, май аенда Роскомнадзор -нан Русиядә теркәлүне таләп итте.23 июнь көнне Роскомнадзор итәкчесе Александр Жаров Павел Дуровка ачык таләп беләнмөрәәгать итте: Русиядә теркәлеп, Русия кануннарын үти башлый яки ул Русиядә блокланачак, дип кисәтте ул.4. Дуров гаепләүләргә ничек авап бирә? Жаровка авап буларак Дуров -ны тыю Русия милли иминлеге күзлегеннән мәгънәгә ия түгел, дип белдерде. ""Русиядә көн кадагында АКШның яки хезмәтләрен блоклау тормый"", диде ул. тыелу очрагында ""Русия түрәләренең дуслары һәм туганнары белән аралашулары һәм башка хисле мәгълүматлары һәм аша АКШның болыт хезмәтләрендә сакланачак"" диде Дуров. үзен һәрвакыт террорчылар каналларын яба торган мессенджер буларак күрсәтергә тырыша. Шул ук вакытта Дуров мессенджер беркайчан да кулланучыларның шәхси мәгълүматларын һәм шифр ачкычларын бернинди күзләү органнарына тапшырмаячагын белдерде. Аның сүзләренчә, ФБР тарафыннан андый басым булган инде. Дуров авабыннан соң Александр Жаров -ның террорчыларга карата ""нейтраль"" булуын, ә Дуровның төп мәсьәлә буенча авап бирмәвен белдерде.5. Хәзер нәрсә булачак? Интернет белгечләре әлегә язмышын фаразлый алмый. Википедияочрагындакебек үк Роскомнадзор таләпләрен йомшартырга яки кире кагарга мөмкин. Яки, вазгыятьнең киеренкеләнүе очрагында мессенджерны тыярга да мөмкин. хезмәте хуасы һәм белгече саналган Федор Скуратов ны тыю ихтималын 20 дип бәяләде. Русиядә мессенджерларны тыю катлаулы булып тора. Аның веб-версиясен тыелган ресурслар исемлегенә кертеп була, ләкин кушымта белән хәл катлаулырак. Мессенджерлар күп логин-серверлар куллана, аларны көн саен алыштырып була. ""Телеграм тыелу очрагында, без бары тик комфортны гына югалтачакбыз. Чөнки аша аны барыбер кулланып булачак"", дип саный Скуратов.",Русиядә тыелырга мөмкин. Мессенджер турында 5 сорауга авап,0,analytics,Пәрәвез,4250,https://www.azatliq.org/a/28575705.html,2017-06-23T21:44:25+00:00
"Рәсимә Ураҡсина исемендәге шиғыр конкурсы сиктәрендә шағир, тәржемәсе Сергей Янаки шиғырҙарын тәржемә иткән балалар иғтибарына: шиғырҙарығыҙҙы видеоға яҙҙырып беҙгә ебәрегеҙ. Улар интернет киңлектәрендә донъя күрә барыр. Конкурста ҡатнашҡан Ҡырмыҫҡалы районы Иҫке Бәпес ауылынан Дилә ШАХМОРАТОВАНАН видео көтөп ҡалабыҙ. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",ДИЛӘ ШАХМОРАТОВАНАН ВИДЕОЯҘМА КӨТӘБЕҘ,0,analytics,Конкурстар,542,https://akbuzat-rb.ru/articles/competitions/2021-10-25/dil-shahmoratovanan-videoya-ma-k-t-be-2559420,2021-07-12T17:15:00+05:00
"27 ғинуарҙа Шишмә районында юғалған 54 йәшлек Фәнир Ишмаев һәләк булған. Яҡындарының ауыр ҡайғыһын уртаҡлашабыҙ. ""Лиза Алерт"" отрядында ""Эҙләү тамамланды"" статусы инде башланған эҙләүҙә отрядтың ҡатнашыуы туҡтатылыуы, әммә юғалған кешенең әлегә табылмауы тураһында белдерә. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Иғтибар: эҙләү!,1,news,Яңылыҡтар,451,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-09/i-tibar-e-l-4571323,2026-02-09T23:15:00+00:00
"Томскиның Кызыл мәчетендә төбәк тарихын өйрәнүчеләр форумының секция утырышы—Бу конференцияне уздыру өчен нигә нәкъ менә Томски сайланды? — Бу төбәкне өйрәнүчеләрнең өченче шундый зур рәсми ыены дияргә мөмкин. Беренчесе Казанда, икенчесе Уфада узган иде. Шулай ук ике кечкенәрәк ыен да узды. Томскида, еракта уздыру иңел булмады, төрле фикерләр белдерелде. Әмма Дөнья татар конгрессы, Томскидагы хезмәттәшләр ярдәме белән чараны уңышлы гына оештыра алдык дип уйлыйм. Томски, бердән, ерак булса, икенчедән, вакыты да бик уңай түгел иде. Әле генә сайлаулар узган, уку елы башланган, укытучылар, галимнәр өчен уңайсыз чак. Мин беренче чиратта чараның сыйфаты өчен борчылган идем, кирәкле галимнәр булмас дип. Әмма галимнәр, белгечләр дә, төбәкләрне өйрәнүчеләр дә итәрлек булды, дин әһелләре, ирле хакимияр вәкилләрне килде, журналистлар да шактый күренде. Конгресс ярдәме белән 54 кешене Казаннан Томскига махсус бер поезд вагонына туплап алып килдек. Омски өлкәсеннән генә дә 30-га якын кеше булды. Барлыгы 20-ләп төбәктән вәкиләр ыелды. Альберт БорһановРусия шәһәрләрендәге татар бистәләрен саклау стратегиясе кысаларында ыенның төп темасы итеп ""Татар шәһәр бистәсе, үткәне, бүгенгесе һәм үсеш перспективалары""н алдык. ыенның пленар утырышында да төп игътибарны бистәләр темасына юнәлттек. Әстерхан, Сембер, Казан, Ижау, Свердлау, Төмән, Омскидагы һәм башка шәһәрләрдәге татар бистәләре турында кызыклы чыгышлар булды. 92 яшьлек Томски галимәсе Лидия Муравьевачыгышында ирле урысларның шәһәрдәге татар бистәсенә һәм анда яшәүче татарларга уңай мөнәсәбәте чагылды. Чөнки Томскида зур һәм яхшы сакланган татар бистәсе бар. Томски татар мәдәни үзәге бинасы, элекке Кәрим бай йорты—Секцияләр утырышлары нинди темаларга багышланды? — Татар мәдәни үзәгендә, элекке татар сәүдәгәре салдырган матур тарихи бинада узган беренче секциядә шәһәрләшү һәм глобальләшү шартларында татар бистәләренең татарлыкны саклаудагы роле турында сүз барды. Ул бистәләрнең үткәннән бүгенгә кадәр тарихы, аларның туризм һәм тәрбия мөмкинлекләре турында да фикерләштек. Икенче һәм өченче секция Октябрь инкыйлабына кадәр төзелгән, совет чорыннан соң яңадан торгызылган Кызыл мәчеттә узды. Икенче секция татар авылының татар тарихының һәм мәдәниятенең төп нигезе булуы турында булды. Өченче секциядә сүз аерым татар авыллары, бөек шәхесләрнең тормышы һәм иатына, тарихи мәдәниятне саклау мәсьәләләренә багышланды. Бу форумда ясалган чыгышларны туплап ноябрь аенда татар авылларына һәм шәһәрләрдәге бистәләргә багышланган махсус ыентык чыгарачакбыз. Томскидагы татар бистәсе—Томскидагы татар бистәсе үзе дә аерым игътибарга лаек. — Әйе, форум кысаларында шәһәрдә бик яхшы сакланган татар бистәсе биналары белән танышу програмы да булды. Татар урамы дип аталган бу урында бик матур бизәкләр белән агачтан салынган ике-өч катлы борынгы татар йортлары бар. Шәһәр үзәгендәге бу бистәне реставрацияләп, төзекләндереп тормышка кире кайтарырга кирәк. Беренчедән, бу татар тарихын күрсәтүче бистә туристлар әлеп итәргә булышса, икенчедән татар балаларын һәм башка милләтләрне тәрбияләүгә өлеш кертә ала. Татарлар, милләт буларак, дөнья тарихында һәм мәдәниятендә үз өлешләре бик зур булуын аңларга тиеш. Халык шушы биналар аша аны күрергә тиеш. Русия, Томски һәм Татарстан итәкчелегенә бу урынны федераль дәрәәдәге музей-тыюлык итү турында мөрәәгать белән чыгу кирәклеген форумның резолюциясенә дә керттек. Бу тәкъдимгә Томски мэры урынбасары да хуплау белдерде. Әмма монда бер проблем бар – бу йортларда кешеләр яши. Совет чорында бу йортлар төрле милләт кешеләренә бирелгән. Хәзер ул кешеләргә башка урында торак бирү мәсьләсен чишәргә кирәк булачак. Бу – зур проблем, чөнки Томски өлкәсендә газ чыгарылса да, өлкәне бай димәс идем, күп акча Мәскәүгә китә. Томски хакимияте вәкилләре шәһәрдә туризмны үстерү өчен Татарстаннан тәрибә алырга теләвен дә белдерде. Томскидагы татар бистәсе һәм Кызыл мәчет манаралары—Томскидагы бу татар бистәсе ничек барлыкка килгән? — Ул - гасырда анда яшәгән татар сәүдәгәрләре төзеткән йортлар. Ул йортлар агачтан булса, шул чорда салынган Ак мәчет һәм Кызыл мәчет – кирпечтән. Кызыл мәчет совет чорында кибет һәм әйбер саклау урыны буларак кулланылып акрынлап таушалган булган. 2015 елда төзекләндерелгән. Ак мәчеттә хәзер намазларны кыргыз имамы, Кызыл мәчеттә таик имамы алып бара. —Ягъни, бу мәчетләр хәзер татар кулыннан китеп барамы? — Алай димәс идем, кулыннан чыккан диеп булса да, анда татарлар бик актив, мәчеткә йөриләр. Томскидагы Ак мәчет—Хәзер татар бистәсендә башка милләт кешеләре яши дидегез. Аларның татар архитектурасына, мәдәниятенә, тарихына мөнәсәбәте нинди? Алар аның кыйммәтен аңлыймы? — Анда яшәүчеләр белән аралашу мөмкинлеге булмады. Әмма урамда очраган кешеләр бу бистә өчен борчылуларын, аны сакларга кирәк дип исәпләүләрен белдерде. Татарларга хөрмәт белән карыйлар. Татарларның Томски өлкәсе икътисадына һәм мәдәниятенә керткән өлеше бик зур. —Казанда да татар бистәләре бар, Яңа татар бистәсе һәм Иске татар бистәсе. Андый урыннар башка шәһәрләрдә дә бар. Кайвакыт яхшы гына сакланган йортларны ут төртеп яндырып аның урынында башка йорт төзү очраклары да булды. Яшел үзәннең Полукамушки дип аталган тарихи урынында да хәзер шундый йортларяна. Томски Татарстанга кайсыдыр яктан үрнәк була аламы? — Томскидагы йортлар бик яхшы сакланган. Казанның мең еллыгына әзерлек барышында бездә 90-нчы елларда күп кенә тарихи йортларны юк иттеләр. Хәзер итәкчеләр моның хата булуын аңлады, хәзер инде реставрацияләүгә өстенлек бирелә. Казанның татар бистәсендәге йортлар инде матур итеп төзекләндереп куелды, әмма анда күп йортлар инде юк бит. Томскида узган бу форум Казандагы һәм башка шәһәр-авыллардагы архитектура һәйкәлләрен саклау һәм яңадан күтәрү өчен файдалы булыр дип уйлыйм. Татарстандагы күп кенә авылларда булганым бар. Аларда да иске мәдрәсәләр, йортлар сакланган. Аларны яңадан күтәрергә, реставрацияләргә кирәк. Шәһәрләрдә инде күп эшләнде, моны авылларда да эшләргә кирәк. Былтыр Казанда этнотуризмга багышланган конференция дәузды. Этнотуризм шәһәрдә генә түгел, районнарда, авылларда да булырга тиеш. —Русиядән читтә, Азәрбайанда, Кытайда яки Япониядә дә татар бистәләре бар. Дөньядагы барлык татар бистәләре турында мәгълүмат базасы булдырылганмы һәм аларны саклау өчен Татарстан хакимиятенең яки Дөнья татар конгрессының програмы бармы? — Томскидагы форум бу тема зурлап күтәрелгән беренче ыен булды. Без бу эшнең башында гына дип әйтер идем. Аерым шәһәрләр яки авыллар тарихы турында китаплар чыга, әмма читкә барып эшләүче галимнәр бик аз. Галиман Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты соңгы вакытта бу юнәлештә эшли. Алар Томскига барып эшләп китап чыгарды. Энциклопедия институты да яхшы гына эшли. Әмма башка институтларның бу юнәлештәге эше бик күренми.","""Татар бистәләре милләтнең дөнья тарихында өлеше зур булуын күрсәтә""",0,analytics,Татарстан,6714,https://www.azatliq.org/a/30167214.html,2019-09-17T11:35:51+00:00
"""Эй бошмаҫ та инде, аяғын саҡ һөйрәп йөрөй, эшкинмәгән"", - тип екһенеп уйланы Сәкинә, түрбаш тәҙрәһенән ишек алдында нимәлер эшләп маташҡан иренә ҡарап. - Минһеҙ нисек тормош көтөр ине икән? Үҙе һымаҡ берәй яй бисә осраһа, донъялары ҡыйрап ятыр ине быларҙың, ул да, ҡыҙ ҙа тыумаҫ ине. Йә шул әҙәмгә нимә тип кейәүгә сығып ултырам мин? Ҡарт ҡыҙ булып ҡалмайым, әсәйем менән атайымдың һүҙен йыҡмайым тигән булып инде. Ир булғас, умырып ашаһын да ул, эшен дә емертеп эшләһен. Юҡ, был минең ни әйткәнде көтә, шунан тотона алмай бер була, аҙаҡ, сантиметрлап үлсәйме ни шунда, бик оҙаҡ мыштырҙай. Түҙемлегең етһә, аҙаҡтан матур ғына килтереп сығара инде былай. Һүҙ һөйләгәндә лә бик оҙаҡ уйлап тора, шунан ипле генә йылмайған булып хәбәрен башлай. Уф, йыбытҡы. Ир булғас, баҫҡан ерендә ут сәсрәтһен ул, өҙә һуғып, аныҡ һөйләһен, ана, күрше Рәмил һымаҡ. Вәт, исмаһам, ир. Эшләгәнен күрмәй ҙә ҡалаһың. Утын һөйрәтеп килтереүҙәре булды икенсе көнөнә үк бер нисә кешене саҡырып, ярып, утынлыҡҡа өйөп тә ҡуйҙы. Ҡатыны эргәһенә бер сығып ураманы. Наҙланып өйҙә генә ултыра. Эй, Аллам, шуныҡы кеүек тә бәхетем юҡ бит. Ирен шулай күршеһе менән сағыштыра ла, үҙен яҡлауһыҙ, һаҡлауһыҙ, ғөмүмән, бәхетһеҙ тойоп, эсе боша башлай Сәкинәнең. Иреңә арҡаңды ныҡлы терәп, бер ни өсөн баш ватмай ғына йәшәмәгәс ни, тип уйлай. Ҡасанға тиклем ошолай үҙен игәр, ни менән бөтөр ине икән был ғаиләнең яҙмышы? Әгәр ҙә бер көндө ирен уның күҙ алдында юғары күтәрерлек хәтәр ваҡиға булмаһа. Ял көнө ине. Сәкинәнең, ғәҙәттәгесә, өй эштәре менән булғанда әленән-әле ирен тәҙрәнән ҡәнәғәтһеҙлек менән ҡарап-ҡарап йөрөгән мәле. Шул саҡ күршеләр яғынан Рәмилдең ҡатыны сәсе-башы туҙып йүгереп килеп сыҡты ла тура уларға йүнәлде. Ул йәһәт кенә өйгә инде лә, уй, күрше, йәшер тиҙерәк, тине, тыны быуылып. Ни ҙә булһа аңлап өлгөргәнсе, ярһыған күрше ирҙең дә уларға табан енләнеп, ҡыҙыу-ҡыҙыу баҫып килгәне күренде. Уны индермәҫкә тип Сәкинә соланға ҡаршы сыҡты һәм күҙҙәренә ҡан һауған, аларған, һаулыҡ та һорашмаҫтан, ""ҡайҙа минең бисә? "" тип ыҫылдаған Рәмилде күреп, теҙ быуындары ҡалтыранды, йөрәге сығырҙай булып ярһып типте. Абау, ҡайһылай йәмһеҙ, ҡурҡыныс икән бынау күрше тип уйлап, беҙҙә юҡ ул, тип көскә телен әйләндереп әйтә алды. Шул ваҡыт Рәмил уны этәрергәме, һуғырғамы уйлап ҡулын күтәргәйне генә, арттан кемдер шаҡарып тотоп алды ла еңел генә бороп ҡапҡа яғына этәрҙе. Үҙ күҙҙәренә үҙе ышанманы Сәкинә, был уның һәр саҡ йыуаш, мәмәй тип әрләгән ире ине. Күршеһе ҡаршылашырға маташып ҡараһа ла, булдыра алманы, ҡыпһыуырҙай ҡулдар тегене ысҡындырмай арттан шаҡарған көйө ҡапҡанан сығарып уҡ ебәрҙе. Сәкинәнең күңеле ғорурлыҡ, рәхмәт тойғоһо менән тулышып, күҙҙәренә йәш булып атылып килеп сыҡты. Был ваҡытта ире уға әкиәттәге батыр кеүек күренде. Хәләленең бындай яғын беренсегә күреүе ине ҡатындың. ""Бәй, иренең яҡшы яҡтары ла күп бит, ниңә шуларҙы күрмәмешкә һалыша әле ул? Ошоға тиклем уға берәйҙе тауышын күтәреп тә өндәшкәне булманы бит. Яйлығы өсөн күберәк үҙенә эләгә әле ул, унда ла өндәшмәй йылмая ла ҡуя. Иртән торһа, уятмайым тип ипләп кенә баҫып йөрөүе һуң? Шуға ла йәне көйөп бер була бит әле ул иҫәр ҡатын. Ашағанда ла шундай ипле, тыйнаҡ. Ауыҙынан бер әҙәпһеҙ һүҙ сыҡҡаны юҡ. Уның шундай тыныс булыуы арҡаһында ла өйҙә һәр саҡ һиллек, бөхтәлек хөкөм һөрә түгелме ни? Яйлығы бар инде былай, тик был булдыҡһыҙлығынан түгел дә, уныһы ла эште еренә еткереп берәгәйле итеп башҡарып ҡуйырға теләүҙәндер, бәлки. Ут булмаһа ни, уның ҡарауы, тәртипле, тәрбиәле, юҡ миңә бүтән төрлөһө кәрәкмәй ҙә. Булһын әйҙә яй, мыштыр, тик һәр саҡ янымда булһын ғына"". Ошондай уйҙар үтте Сәкинәнең башынан күрше менән булған ваҡиғанан һуң һәм ул тәүге тапҡыр ысын күңелдән иренә яратып, хөрмәт менән йылмайып ҡараны. Гөлгөнә Мозафарова фотоһы. Әҡлимә Ғиззәтуллина.",Яй булһа ла янымда булһын әле.,0,analytics,Әҙәбиәт,3729,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2026-01-23/yay-bul-a-la-yanymda-bul-yn-le-4548791,2026-01-23T20:30:00+00:00
"Юмористик хикәйә Ярҙамсылар Ҡарағай ауылына бәлә көтмәгәндә килде. Теүәл ике йыл элек кенә төҙөлгән өр-яңы мәктәптә утыҙлаған бала ҡыуана-һикерә уҡып йөрөй ине. Талғын ғына ел иҫкән бер көндө, әллә төҙөүселәре шәп булған, әллә ел, уның ҡыйығы елфер-елфер осто ла китте. Был хаҡта телевизорҙан күрһәттеләр, радионан һөйләнеләр, тиҙ арала ҡыйыҡты эшләп ҡуйырға, яңы уҡыу йылына өлгөртөргә кәрәклеген әйттеләр. Тик, әмәлгә ҡалғандай, ауылда тиҙ генә эшкә тотонорҙай ир-егеттәр табылманы – ҡулы эш белгәне вахтала йөрөй, булғаны йөҙө-башы салшайып, мәңге һуҡмыш тигәндәй. Шулай ҙа был донъяла изге йөрәкле кешеләр аҙ түгел икән. Ауылда булмаһа ни, Өфөлә ярҙамға тип йүгереп йөрөүсе бер төркөм бар. Ошо хәбәрҙе ишетеү менән улар шарт һикереп төштө: Беҙ барабыҙ ҙа, беҙ барабыҙ! Тиҙ генә ярҙамға барырға теләүселәрҙең исемлеге төҙөлдө. Ул ғәләмәт оҙон ине. Шуға ла бындай яуаплы эшкә тик лайыҡлылар һайлап алынды. Эй, хәҙер замандың шәплеге! Ярҙамсылар юлға сыҡмаҫ элек үҙҙәрен шарт-шорт фотоға төшөрөп, статустарына беркетеп тә ҡуйҙы. Шуны ғына көткән телевизионщиктар, үҙҙәренә тиҙ генә эләктереп, сираттағы яңылыҡтар тапшырыуында ярҙамсыларҙың эшен бөтә донъяға ла күрһәтте. Бәлә килгәндә беҙ яңғыҙ түгел. тип атала ине ул. Баҡтиһәң, күптәр бөгөндән ҡазаға тарыған ауыл халҡына ярҙам итергә еңдәрен төргән. Тапшырыу барышында улар бер-береһен бүлдерә-бүлдерә үҙҙәренең ниәттәре хаҡында һөйләне: – Мин бөгөндән ҡулымдағы ручканы сүкешкә алмаштырырға әҙер, – тине ҡарҙай ап-аҡ күлдәк, галстук таҡҡан тулы ғына бер егет. – Беҙҙең халыҡ борон-борондан бәлә килгәндә бер-береһенә ярҙамлашып йәшәгән. Беҙҙең ише кешеләр барында мәктәп яңы уҡыу йылына әҙер буласаҡ. Һәм беҙ быға һүҙ бирәбеҙ! – Эйе, эйе, – тип башын һелкә-һелкә йөпләне уны здарауай ғына ир. – Беҙ булдырабыҙ! Күмәкләшеп эшләү татыулыҡҡа, берҙәмлеккә килтерә. Эштәр ҙә ырамлы бара, ярыш сәме уяна. Электән бөтә эштәр өмә менән башҡарылған. Гүзәл заттар ҙа был изге саранан ситтә ҡалырға теләмәне. Борсолоуы йөҙөнә сыҡҡан ҡара ҡашлы, нескә генә билле һылыу ҙа бөгөндән ошо төпкөлдәге ауылға китергә риза. – Беҙ дуҫтарыбыҙҙы бәләлә ҡалдырмайбыҙ! – тине ул. – Беҙ бит дуҫлыҡ, берҙәмлек менән көслөбөҙ. Мин аш-һыуға оҫтамын. Ярҙамсыларға бәлеш, бауырһаҡ бешереп торормон. Тәмле ашаған кешеләрҙең эше лә ырамлы бара, кәйефе лә көр була. Ысынлап та, билдәләнгән көнгә баш ҡаланан аруҡ ҡына кеше килеп төштө. Үҙҙәре ихластар, көлөшәләр. Улар артынса хәбәрселәр ҙә тып итеп килеп етте. Бәй, ниңә аптырарға! Шундай мөһим эшкә йөрьәт иткән шәхестәрҙе бөтә ғаләмгә күрһәтергә кәрәк тә баһа! Бына кемдәрҙән өлгө алырға кәрәк! Бына кемдәрҙән! Аллаға шөкөр, ҙур йөрәкле, ихлас кешеләребеҙ бихисап! Йәмғиәтебеҙ тап ошондай кешеләр арҡаһында алға бара ла инде. Әлбиттә, ауыл халҡы ҡунаҡтарҙы ҡаршы алыу, ашатыу-эсереү йолаһын тулыһынса үтәргә тырышты. Ҡаҙыһы ла, ҡымыҙы ла өҫтәл тулып ултырҙы. Йәйҙең хәтәр йәмле көнө. Йылға ҡайнап бара. – Бындай көмөш кеүек йылғаны тағы ҡасан күрәбеҙ әле? ! – тип рәхәтләнеп һыу инделәр, шаярҙылар, көлдөләр. Йылтыр баштары ла булманы түгел. Йылға буйындағы туғайҙа шаҡтай ваҡыт һыйланып, күңел асып алғас, телевизионщиктар уларҙы ҡабаландыра башланы. Баҡтиһәң, уларға йырсыларҙан, депутаттарҙан, әртистәрҙән торған эшселәр бригадаһының был ҡыйыу аҙымы хаҡында репортаж әҙерләргә кәрәк. Шуға ла улар эште ҡыҙыу тотто. – Ҡараңғы төшөргә лә күп ҡалманы. Өлгөрөргә кәрәк. Йәһәт кенә өҫ-баштарығыҙҙы алмаштырығыҙ ҙа эшкә тотонайыҡ, – тине оло ҡара аппаратура күтәргән егет. – Ҡулығыҙға балта, сүкештәр алығыҙ, – тине уның ярҙамсыһы. – Сүкеш, балта? Уны ҡайҙан алайыҡ? – Хәҙер! – Ауыл хакимиәте башлығы күрше-тирәнән балта, сүкеш кеүек нәмәләр йыйып килтергәнсе, шаҡтай ваҡыт үтте. Хәҙер кемдер балта тотто, кемдер сүкеш эләктерҙе. – Беҙ әҙер! – Ошо килеш төшәһегеҙме? Улай ярамай. Эш кейеме кейегеҙ. – Эш кейеме? ! Уныһын ҡайҙан алайыҡ? – Ярҙамсылар, һин табып бирәһең, тигәндәй, тағы ялп итеп силсәүиткә ҡараны. Ысынлап та, ярҙамсыларҙың эш мәлен тулыһынса күрһәтергә кәрәк ине. Бер аҙҙан уларҙы телевизионщиктар төшөрә лә башланы. Уларҙы бәхетле йылмайтып, һөйләтеп, ҡыйыҡһыҙ мәктәп бинаһын күрһәтеп шарт-шорт иткәс, бер аҙҙан эш тә тамамланды. – Беҙ ҡабаланабыҙ! Бөгөнгө киске тапшырыуға өлгөртөргә кәрәк, – тип, йәһәтләп ҡайтыу яғына юлландылар. Улар артынан ярҙамсылар төркөмө лә ашыҡты. – Беҙ ҙә ашығабыҙ! – Эшкә барырға кәрәк. – Балам унда ни хәлдә генә икән? Өйҙә бер үҙе генә ҡалғайны. Журналистар ҙа үҙ эшенә тилберлек күрһәтте. Киске яңылыҡтарҙа ярҙамсыларҙың хеҙмәтен күргән халыҡ уларҙы маҡтап бөтә алманы. – Бына малаҙистар! – Рәхмәт яуһын! – Беҙҙең ауылға ла килмәҫтәрме икән? – Аллаға шөкөр, шундай шәп йәштәребеҙ бар! Ваҡыт тигәнең һиҙелмәй үтеп тә китте. Беренсе сентябрь ҙә етте. Мәктәп ҡыйығы нисек осоп килеп төшкән, шул килеш ята бирҙе. Ә был көндө бүләктәр алған ярҙамсы егет-ҡыҙҙарҙың ниндәй бәхетле минуттар кисереүҙәрен ҡояш кеүек балҡыған йөҙҙәренән уҡырға була ине.",Ярҙамсылар Юмористик хикәйә Венер ИСХАҠОВ,0,analytics,Мәҙәниәт,4864,https://shonkar.com/articles/culture/2025-12-14/yar-amsylar-yumoristik-hik-y-vener-isha-ov-4506079,2025-12-14T00:10:00+00:00
"Король сказал своим дочерям поставить на плиту одновременно 3 одинаковых чайника с одинаковым количеством воды. У кого вода закипит быстрее, у той муж и будет наследником короля. Быстрее всех закипел чайник у младшей дочери, которая вообще не хотела замуж. Вопрос: почему?",Во всем виновата физика и любопытство,1,news,Яңылыҡтар,272,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-22/vo-vsem-vinovata-fizika-i-lyubopytstvo-3738098,2024-04-22T19:08:31+00:00
"Вручение прошло в рамках торжественного открытия Дома писателей и Международной книжной ярмарки «Китап-байрам». Поздравляем! Желаем плодотворной работы, семейного благополучия, крепкого здоровья!",Сотрудники Национальной библиотеки Республики Башкортостан удостоены наград,0,analytics,Файҙалы эштәр,195,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2025-06-01/sotrudniki-natsionalnoy-biblioteki-respubliki-bashkortostan-udostoeny-nagrad-4259210,2025-06-01T11:44:00+00:00
"Гөлсирә Мирза ҡыҙы тыуған яғы Ейәнсура районында йәшәй. Премьераны ҡарау өсөн махсус рәүештә Өфөгә килде. Башҡорт ҡоролтайының юғары наградаһын яҙыусыға Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты ағзаһы, профессор, медицина фәндәре докторы Сәлиә Мырҙабаева тапшырҙы. Гөлсирә Ғиззәтуллина – башҡорт әҙәбиәтендә ҡатын-ҡыҙ прозаһының сағыу вәкилдәренең береһе. Уның әҫәрҙәре романтик психологизм менән һуғарылған. Ул яҙыусының хеҙмәтенә үтә яуаплы ҡарай. Һәр кешегә тәбиғәттән һәм Хоҙайҙан ниндәйҙер үҙенсәлекле һәләт бирелгән, тип иҫәпләй әҙибә. Һәр кем үҙенең мөмкинлектәрен тулыһынса файҙаланырға, кешеләргә файҙа килтерергә бурыслы. Уның инаныуынса, яҙыусының хеҙмәте икмәк бешереүсе йәки эшсенең хеҙмәтенә ҡарағанда мөһимерәк түгел. Иң мөһиме – ул йәмғиәткә кәрәкле булырға тейеш. Гөлсирә Мирза ҡыҙы – Рәсәйҙең Яҙыусылар союзы ағзаһы, «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре» тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ. Салауат Юлаев ордены менән бүләкләнгән, Рәми Ғарипов исемендәге премия лауреаты, Мәхмүт Ҡашғари исемендәге халыҡ-ара конкурстың республика этабы еңеүсеһе һәм бәйгенең халыҡ-ара тулы дипломанты. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Гөлсирә Ғиззәтуллина юғары наградаға лайыҡ булды,1,news,Яңылыҡтар,1802,https://henek.info/articles/novosti/2025-04-25/g-lsir-izz-tullina-yu-ary-nagrada-a-layy-buldy-4212516,2025-04-25T12:30:00+00:00
"Упраздняются также уведомления о постановке на учет или снятии с учета, направляемые организациям, индивидуальным предпринимателям и физическим лицам. Наряду с выпиской из ЕГРН постановку на учет или снятие с учета в налоговом органе будут подтверждать выписка из ЕГРЮЛ (Единого государственного реестра юридических лиц), выписка из государственного реестра аккредитованных филиалов, представительств иностранных юрлиц и выписка из ЕГРИП (Единого государственного реестра индивидуальных предпринимателей). По итогам процедур постановки на учет или снятия с учета в налоговом органе, начатых до года и не законченных по состоянию на эту дату, вместо свидетельств и уведомлений будут выдаваться выписки.",С года свидетельство о постановке на учет в налоговом органе,0,analytics,Аңлатма,701,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-08-19/s-1-yanvarya-2026-goda-svidetelstvo-o-postanovke-na-uchet-v-nalogovom-organe-4354424,2025-08-19T16:53:00+00:00
"Гөлназ: – Беҙ мәҙәни инициативалар буйынса федераль грантҡа лайыҡ булдыҡ. Шуның аҡсаһына төркөм ойошторҙоҡ та инде. Унда 12-14 йәшлек үҫмерҙәрҙе йәлеп итергә булдыҡ. Шулай итеп, дүрт егеттән торған «БАТР» төркөмөбөҙ барлыҡҡа килде. Булат: – Әлбиттә, тәүҙә кастинг, йәғни һайлап алыу туры үткәрелде. Берәң ҙә төркөмгә осраҡлы ғына килеп эләкмәне. Әле һайлап алынған егеттәрҙең барыһы ла «Тамыр»ҙан сыҡҡан. Бейергә лә, йырларға ла, ижад итергә лә ярата, сәхнә алдында үҙҙәрен тота ла белә улар. Бик күптән хыяллана инем үҫмерҙәр менән эшләргә. Конкурсҡа «Сәксәк һәм башҡорт балы» йырын урыҫ телендә рэп-фан стилендә ебәрҙек. Комиссия ағзаларына уның эстәлеге, музыкаль яғы оҡшаны. Башҡортса ла һүҙҙәр ҡуштыҡ һәм һәр һүҙҙе тәржемә иттек. Йыр сағыу һәм заманса музыкаль ҡушылманан ғибәрәт. Композицияны тыңлаған һәр кем Башҡортостандың матурлығын, мәҙәниәтен күҙ алдына килтерә. Ә бына еңеүебеҙ беҙҙең өсөн матди яҡтан яҡшы ярҙам ул. Әйтергә кәрәк,  380 кеше араһынан беҙҙең ижадты һайлап алыуҙарына бик шатбыҙ. Гөлназ: –Күптәрҙе беҙҙең төркөмдөң исеме ҡыҙыҡһындыралыр. Үҫмерҙәр һүҙҙе ҡыҫҡартып һөйләргә ярата. Шуға ла «БАТР» тигән исемде алдыҡ. Һәр хәрефтең аңлатмаһы бар. Б-батыр, А-аҡыл, Т-тырыш, Р-рух, тигән аңлатма бирә. Булат: – Конкурста бер нисә тапҡыр ҡатнаштыҡ. Грант еңел яуланманы. Бына хәҙер уның файҙаһын күрәбеҙ. Хыялдарыбыҙҙы тормошҡа ашырасаҡбыҙ. Аҡсаһына клип яҙҙырабыҙ, октябрь айына әҙер булыр, тигән маҡсат ҡуйғанбыҙ. Йырсы Артур Туҡтағоловты остаз итеп алдыҡ. Уның «Ҡурай» йырын рэп стилендә башҡарырға уйлайбыҙ. Егеттәрҙе ижади яҡтан үҫтереү мөһим, тип һанайым. Барлыҡҡа килгән төркөмгә тик уңыштар ғына теләйбеҙ! Яңы ижади проекттар һеҙгә! В рамку Асҡар Мәһәҙиев синыфта белем ала. Яҡшы уҡый. Теннис уйнарға ярата. Ҡурайҙа оҫта һыҙҙыра. Төркөм аша ҡурайҙың илаһилығын күрһәтергә теләй. Тимур Мәһәҙиев Сәхнәне, телевидениены ярата. Ике йыл элек «Уйынсыҡ түгел» фильмында төп герой ролен башҡара. Компьютер уйындары менән мауыға. Гитарала уйнай. Мәктәптә бөтөн сараларҙы алып барыусы ла. Морат Джуманиязов синыфта уҡый. Һүрәт төшөрөргә, компьютер уйындары уйнарға әүәҫ. Хикәйәләрҙе һәм фәнни фантастиканы мауығып уҡый. синыфтан «Йәнең менән йырла» вокал студияһында шөғөлләнә. Тимур Шаһивәлиев синыфтан музыка менән мауыға. Флейтала һәм фортепианола, ҡурайҙа, баянда оҫта уйнай. «Ирәндек моңдары» конкурсы еңеүсеһе. синыфтан музыка колледжында белем ала. Йырсы егет әлеге мәлдә «Сулпылар» конкурсында һынау тота.",Таныш булығыҙ: яңы төркөм!,0,analytics,Таныш булығыҙ,2431,https://yanshishma.com/articles/tanysh-buly-y/2025-10-28/tanysh-buly-y-ya-y-t-rk-m-4444480,2025-10-28T15:39:00+00:00
"Махсус хәрби операцияла ҡатнашыусы яугирҙарҙың әсәләре – Рәмзиә Шәрәфетдинова, Зәкиә Муллағолова, Венера Ҡарамышева баш ҡалабыҙға Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт драма театрында үткән   театрлаштырылған концертҡа барып ҡайтты. Райондаштарыбыҙҙы тамашаға БЮТ каналы тапшырыуҙар редакцияһының ""Әсәй - МАМА"" проектының авторы, алып барыусы Рәйсә Абдуллина саҡырҙы.",Өфөлә концерт ҡарап ҡайттылар,0,analytics,Йәмғиәт,368,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-04-09/f-l-kontsert-arap-ayttylar-4191041,2025-04-09T16:48:21+00:00
"«Разумеется, мы и дальше будем все совершенствовать, в том числе и ИЖС (индивидуальное жилищное строительство —прим. «Ленты. ру»)», — пообещал глава государства. Путин отдельно отметил семейную ипотеку под шесть процентов, а также льготную ипотеку под два процента в регионах, требующих особого внимания. Президент добавил, что правительство старается сохранить все инструменты ипотечного кредитования. По его словам, сейчас большая часть поддержки направлена на помощь семьям с детьми. Ранее эксперты по недвижимостиспрогнозировали, что рыночная ставка по ипотеке может снизиться до 19-21 процента по итогам 2025 года. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Путин пообещал усовершенствовать ипотеку,0,analytics,Йәмғиәт,797,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-24/putin-poobeschal-usovershenstvovat-ipoteku-4442368,2025-10-24T19:05:00+00:00
"Махсус хәрби операция ветерандарына комплекслы ярҙам күрһәтеү – Ватанды яҡлаусылар дәүләт фондының төп бурысы. Белгестәр ветерандарҙың йәшәү шарттарын яҡшыртыу, социаль адаптациялау һәм реабилитациялауға йүнәлтелгән бөтә эштәрҙә ҡатнаша. Баҡалы районында махсус комиссия тағы ла ике геройҙың торлаҡтарын тикшерҙе. Ҡаһарманлыҡ ордены һәм Батырлыҡ өсөн миҙалы менән наградланған Александр Гордеев хәрби бурысын үтәгәндә яралана. Хәҙерге ваҡытта ветеран малсылыҡ тармағында бизнес менән шөғөлләнмәксе. Радик Чернов шулай уҡ Оборона министрлығы менән контракт төҙөп, Запорожье өлкәһендә гранатометчик вазифаһында хеҙмәт итә. 2024 йылда ҡаты яралана һәм аяғын ампутациялайҙар. Әле ветеран йәмәғәт тормошонда, спорт эшмәкәрлегендә әүҙем ҡатнаша. Былтыр декабрь айында ул МХО адаптив спортта ярыштарында армрестлинг буйынса еңеүсе булды. Фонд филиалы ветерандарҙың йорттарында асыҡ мөхит булдырыуҙан алып  йәшәү шарттарын яҡшыртыу һәм ремонт эштәренә тиклем барлыҡ мәшәҡәттәрҙе үҙ өҫтөнә ала. Төп маҡсат – геройҙарға уңайлы, хәүефһеҙ йәшәү шарттары булдырыу. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, контракт төҙөү мәсьәләләре буйынса республика халҡы берҙәм 177 белешмә номеры буйынса, 122 йәки ( телефондары аша Ситуация үҙәгенә, Минең документтарым күп функциялы үҙәктең яҡындағы офисына мөрәжәғәт итә ала. Шулай уҡ һорауҙарға яуаптыбашбат. рфсайтында, контракт буйынса хәрби хеҙмәткә инергә теләүселәр өсөн һәм уларҙың ғаилә ағзаларына социаль ярҙам саралары тураһында ""Телеграм""да мәғлүмәт таба алаһығыҙ. Башҡортостанда контракт буйынса хәрби хеҙмәткә саҡырыу дауам итә. Мобиль пункттар республиканың барлыҡ ҡала һәм райондарында эшләй. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ветерандар уңайлы йорттарҙа йәшәйәсәк,0,analytics,Махсус хәрби операция,1725,https://bashgazet.ru/articles/care/2026-02-14/veterandar-u-ayly-yorttar-a-y-sh-y-s-k-4578325,2026-02-14T18:30:00+00:00
"Сергей Мироновфикерләр""Важные истории"" басмасы Украинадагы сугышны актив хуплаучы 70 яшьлек депутат, ""Гадел Русия"" фиркасе лидеры Сергей Мироновның хатыны Инна Варламова белән (бу Мироновның — бишенче, Варламованың — дүртенче никахы) Украинадан алып чыгылган баланы уллыка алуы турында документлартапкан. Русия гаскәре Херсонны басып алган вакытта 10 айлык кыз -Маргарита Прокопенкобалалар йортында булган. Аны Русиягә алып чыкканнар, яшерен рәвештә исемен һәм ватандашлыгын алыштырганнар. Шулай итеп ул русияле Марина Мироновабулган дип яза басма. ""Важные истории"" искәртүенчә, бу — югары дәрәәле Русия сәясәтчесенең Украина баласын уллыкка алуы документлар белән дәлилләнгән беренче очрак. Басма сораштырган юристлар әйтүенчә, халыкара хокукка ярашлы бу гамәл сугыш инаяте дип табылырга һәм геноцид дип саналарыга мөмкин. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Медиа: ""Гадел Русия"" башлыгы Сергей Миронов яңа хатыны белән Украинадан урланган баланы уллыкка алган һәм аның исемен алыштырган",1,news,Яңылыҡтар,921,https://www.azatliq.org/a/32696472.html,2023-11-23T07:31:14+00:00
Ҡуян ауылындағы балалар ял лагерында көн һайын төрлө саралар үтә. Әле бына Рәсәй көнөн билдәләнеләр.,Ҡалтасыла ла – Рәсәй көнө,0,analytics,Ял,100,https://yanshishma.com/news/y-yge-yal-/2025-06-15/altasyla-la-r-s-y-k-n-4276730,2025-06-15T18:31:09+00:00
"Мәҫәлән, Йәшлек йәштәр майҙансығында Сәләм, дуҫтар! тигән акцияны, Милли кейем – әкиәттә театрлаштырылған тамашаһын, Башҡорт милли кейеме мәғлүмәтле дәресен,  Ырымбурҙа Милли кейем көнөнә концерт кеүек сараларҙы үткәреү йә башлау 15 апрелгә үк планлаштырылған. Ә Милли кейем – халҡымдың мираҫы этно-сәйәхәте, социаль селтәрҙәрҙә Башҡорт милли кейеме флешмобы 14 апрелдән үтә. Социаль селтәрҙәрҙә Көндәлек тормошта этностиль фотоконкурсы 8 апрелдә иғлан ителде. Милли кейем көнөндә Өфөлә ҙур байрам саралары үтәсәк. Ә. Вәлиди исемендәге Милли китапхана алды майҙаны, Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры фойеһы, Еңеү паркы, В. И. Ленин исемендәге майҙан, Дуҫлыҡ монументы алды, Арт-Квадрат һәм башҡа майҙандар гөрләп торасаҡ. Байрам саралары Башҡортостан ҡалалары һәм райондарында ғына түгел,  Ырымбур, Ҡурған өлкәләрендә лә үткәреләсәк. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ: республикала Милли кейем көнө Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың башланғысы менән 2020 йылдан бирле  сентябрь һәм апрель айҙарында  ойошторола. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Башҡортостанда Милли кейем көнө билдәләнә,1,news,Яңылыҡтар,1438,https://amanat.su/news/novosti/2025-04-16/bash-ortostanda-milli-keyem-k-n-bild-l-n-4201122,2025-04-16T16:21:00+00:00
"1 сентябрь. Тантаналы линейканан һуң синыф бүлмәһенә йыйылдылар. Етәкселәре Әлфиә Кәрим ҡыҙы: – Беҙҙең синыфҡа уҡыусы килде. Исеме – Айнур, – тип яңы уҡыусы менән таныштырҙы. Оҙон буйлы, ҡара сәсле, көрән күҙле егет ғаиләһе менән уларҙың ауылына күсеп килгән икән. Уны күреү менән Әлиәгә, эх, минең менән ултырһын ине, тигән уй килде. Тик Айнурҙы буш урынға – Азалиә эргәһенә ултыртты уҡытыусы. Шул көндән алып Әлиә ошо егет тураһында ғына уйлай башланы. Сибәр үҙе, яҡшы уҡый, спортсы ла. Һигеҙенсе синыфҡа тиклем гел «бишле»гә өлгәшкән ҡыҙ һуңғы осор йүнләп уҡымаҫ булды, кәйефе лә төрлөсә. Әсәһе лә, уҡытыусылар ҙа һиҙҙе быны. Әсәһе һорап ҡараһа ла, бер нимә лә булманы, бөтәһе лә яҡшы, тип кенә яуапланы ҡыҙ. Бер көндө Азалиә ауырып уҡырға килмәне. Математиканан контроль эш булырға тейеш ине. Айнур Әлиәгә үҙе килеп: – Һинең менән ултырһаң буламы? – тип өндәште. Әлиә шатланып риза булды. Айнурға контроль эшен эшләргә лә ярҙам итте. Шул көндән башлап улар бергә ултыра башланылар. Һауығып мәктәпкә килгәс, Азалиә аптырап китте. Баҡһаң, ул да Айнурҙы оҡшатып йөрөгән икән. Ике синыфташ ҡыҙ бер-береһе менән һөйләшмәҫ булды. Тик егет Әлиәгә дуҫлашырға тәҡдим яһаны. Ҡыҙҙың уҡыуы яҡшырҙы, кәйефе лә күтәрелде. Уларҙың бер парта артында ултырыуы ҙур мөхәббәткә юл асты. Лилиә ВӘХИТОВА. Өфө ҡалаһы. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Мәктәп мөхәббәте (хикәйә),0,analytics,Хикәйә,1725,https://yanshishma.com/articles/chikayalar/2025-08-22/m-kt-p-m-h-bb-te-hik-y-4357306,2025-08-22T08:45:41+05:00
"Иллюстратив фотофикерләр2022 елда, Украинага каршы сугыш башлаганнан соң, Русия чит илләргә авыл хуалыгы тауарлары сатудан алдагы ел белән чагыштырганда 12 процентка күбрәк акча эшләгән. Бу хакта -ка сылтама белән ""Коммерсантъ""яза. Белешмәләргә күрә, бер ел эчендә Русия 41,6 миллиард долларлык тауар саткан. Еллык нәтиәләргә күрә, дөнья агро-базарында аның алып торган өлеше 2,1 процентка арткан. Русия агро-тауарларына ихтыя исә, сугыш сәбәпле украин экспортының түбәнәюе белән аңлатыла, дип искәртә басма. Русия саткан азык-төлек арасында төп тауар – ашлык булып тора. 2022 елда ашлык сатып Русия 13 миллиард доллардан артык акча эшләгән. Росстат мәгълүматларынча, былтыр Русия өченче ел белән чагыштырганда авыл хуалыгы культураларын 30 процентка диярлек күбрәк ыеп алган, бу рекордлы күрсәткеч булып тора. агентлыгы исә Русия Украинаның басып алынган ирләреннән бодайны гына санасак та, алты миллион тонна ашлык алып чыкты, дипышандырган иде. Украина уңышын Русия төрле илләргә, шул исәптән Иран белән Либиягә саткан, дип язды. Рәсми рәвештә Русиядән иң күп ашлык сатып алучылар булып Кытай, Төркия, Казакъстан, Беларус, Көньк Корея һәм Мисыр тора. Ел нәтиәләренә күрә агротауарлар сатучылар ягыннан дөнья рейтингында Русия 17 нче урынны алган. Бу исемлектә беренче бишлектә АКШ, Бразилия, Нидерланд, Германия һәм Кытай тора. 2022 елда дөнья азык-төлек экспорты иң зур күрсәткечләргә иткән һәм ике триллион доллардан артып киткән, дип белдерә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Украинада сугыш алып барганда Русия авыл хуалыгы тауарлары экспортын арттырган,1,news,Яңылыҡтар,1546,https://www.azatliq.org/a/32480603.html,2023-06-28T12:27:10+00:00
"Һеҙгә тиҙ генә эшләнә торған ҡамыр сере асмаҡсыбыҙ. Был ҡамырҙан бешерелгән ризыҡ ҡатмай ҙа, иҫкермәй ҙә.","Бер, ике, өс",0,analytics,Аш-һыу,105,https://henek.info/articles/-+-+-+/2025-02-20/ber-ike-s-4129551,2025-02-20T11:30:00+00:00
"1 сентябрь дүшәмбегә тура килә. Яңы уҡыу йылы 1 сентябрҙә башланып, 2026 йылдың 26 майында тамамланасаҡ.",Каникул бер аҙнанан әҙ булмаҫҡа тейеш,0,analytics,Донъя,104,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-08-12/kanikul-ber-a-nanan-bulma-a-teyesh-4346760,2025-08-12T13:51:00+00:00
Башҡортостан Республикаһы халыҡтарының милли кейеме көнөнә иғлан ителгән конкурсҡа барлығы 10 ҡатнашыусынан сағыу фотолар ҡабул иттек.,Башҡортостан Республикаһы халыҡтарының милли кейеме көнөнә иғлан ителгән конкурс йомғаҡтары,1,news,Яңылыҡтар,134,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-20/bash-ortostan-respublika-y-haly-taryny-milli-keyeme-k-n-n-i-lan-itelg-n-konkurs-yom-a-tary-3736086,2024-04-20T16:58:32+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырСанду өчен бу икенче президент мөддәте булачак. Санду чит илләрдәге сайлаучылар хисабына иңде: аның өчен диаспора күпләп тавыш бирде. Ил эчендә исә 51,2 процент тавыш белән Стояноглы иңде. Молдовадагы президент сайлавының икенче турында Майя Сандуиңгән, бу – илнең Үзәк сайлау комиссиясе белешмәләреннәнкүренә. Барлык беркетмәләрнең 98,9 процентын эшкәрткәннән соң, ул сайлаучыларның 55 процент тавышын ыйган. Көндәше Александр Стояноглы- 45 процент. Санду өчен бу икенче президент мөддәте булачак. ""Молдова, син бүген иңдең. Бергәләшеп без бердәмлек, демократия һәм лаеклы киләчәккә бирелгәнлекнең көчен күрсәттек"", дип язды Санду Х социаль челтәрендә. Ул Молдовадагы һәм чит илләрдәге ватандашларына рәхмәт әйтте. Санду чит илләрдәге сайлаучылар хисабына иңде: аның өчен диаспора күпләп тавыш бирде. Ил эчендә исә 51,2 процент тавыш белән Стояноглы иңде. Тавышларны саный башлагач ул бөтен кешене ""саннарга карамастан, тынычлык сакларга"" чакырды һәм Молдовада ""бу мизгелдән алып мәбүри тагылган нәфрәт һәм бүлгәләүләргә нокта куелачак"" дип өмет белдерде. Санду илнең Көнбатышны хуплау юнәлешендә баруын, аның Европа берлегенә керүен хуплый. Стояноглын оппозицион, Русия яклы Социалистлар фиркасе хуплый. Сайлауга килүчеләрнең саны 54,3 процентбулган. Тавыш бирүләр көнендә, 3 ноябрьдә Молдова хакимиятләре Мәскәүне янәдән сайлауларга тыкшынудагаепләде. Кремль мондый гаепләүләрне берничә тапкыр кире какты. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Молдова президенты сайлавында Майя Санду иңде,1,news,Яңылыҡтар,1477,https://www.azatliq.org/a/moldova-prezidenti-saylavinda-mayya-sandu-jingde/33186411.html,2024-11-04T09:56:21+03:00
"Башкортстан башлыгы Радий Хәбировфикерләр60 яше тулуы уңаеннан БСТ телеканалына биргән әңгәмәсендә Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров Кырымны аннексияләүдә үзенең дә катнашы булуын таныган. Аның бу әңгәмәсеннәнөзекне""Аспекты"" чыгарды. Видеодан күренгәнчә, журналист Дмитрий Каретко Радий Хәбировка Кырым белән бәйле сорау бирә, 2014 елда Кырымның Русиягә ""кушылуыннан соң"" сезгә нәрсә өчен дәүләт бүләге бирделәр, мондый бүләгегез бар диләр, дип кызыксынды ул. — Дәүләт бүләгем бар, мин бит ул вакытта аерым бер өлкәләрдә белгеч идем, сәясәт белән шөгыльләндем. Һәм ул чакта мин ""Кырымны - безнеке иткән"" карарларны кабул итүдә киңәшләр бирүдә катнаштым. Тәрибәмне шунда тормышка ашырырга тырыштым. Сак кына итеп, шулай дип әйтим. Бу бик халыкка чыгарылмый торган эшләр иде, — дип авап бирде Хәбиров. Элегрәк медиада Радий Хәбировның Кырымга Русия символикаларын илтү, Кырым Югары Шурасы бинасына Русия байрагын урнаштыру һәм ярымутрауны аннексияләүне хуплап митинг оештыру өчен аваплы булуы хәбәр ителгән иде, дип искәртә ""Аспекты"". Шулай ук Хәбировның Русия мөселманнары дин әһелләрен кырымтатар лидерлары белән очраштыру эшләре өчен аваплы булуы да әйтелде. ""Ул кырымтатарларга Кырымның Русиягә кушылуына комачау итмәсәләр, аларның ир мәсьәләләрен хәл итәргә вәгъдә итте"", дип яза Аспекты. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров Кырымны аннексияләүгә үзенең катнашы булуын белдерде,1,news,Яңылыҡтар,1389,https://www.azatliq.org/a/32870033.html,2024-03-20T11:04:27+00:00
"Ул бер нисә көн дауамында төрлө илдәрҙән килгән 73 модель менән дефилела, фотоға төшөүҙә һәм милли кейемдәр күрһәтеүҙә ярышты. Һәм иң яҡшыһы тип танылды! Гран-при менән Тимур 1000 отто! Был аҡсаны ул яңы конкурстарға әҙерләнеүгә йүнәлтергә ниәтләй. Афарин, Тимур! Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Башҡортостан ғорурлығы!,0,analytics,Конкурстар,654,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-09-03/bash-ortostan-orurly-y-4370964,2025-09-03T13:55:00+00:00
"Асҡын ҡыҙы, утыҙ ете йәшлек Гөлназ үткән йылы үҙ теләге менән МХО-ға юллана. Екатеринбургта медицина белемен алған шәфҡәт туташы әлеге ваҡытта яу яланындағы яралыларға тәүге ярҙам күрһәтә. ""Тәүге көндәрҙә ауыр булды. Яңы урын, яңы кешеләр. Шунда уҡ һуғыш кәрәк-яраҡтарын бирҙеләр һәм ҡулланырға өйрәттеләр. Беҙҙең йәшәгән урыныбыҙ блиндаж. Төп бурысым, алғы һыҙыҡтағы яралыларға ярҙам күрһәтеү"", - ти Гөлназ. Уның ике уҡыусы ҡыҙы бар. Йөрөгән ереңдә фәрештәләрең һаҡлап йөрөтһөн, кесе сержант!","Фәрештәләрең һаҡлап йөрөтһөн, кесе сержант!",0,analytics,Махсус хәрби операция,493,https://shonkar.com/news/care/2025-04-10/f-resht-l-re-a-lap-y-r-t-n-kese-serzhant-4193189,2025-04-10T20:07:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Левада"" үзәге итәкчесе Денис Волков әйтүенчә, Русия әмгыятендә алыганлык арта бара. Украинага бәреп керүдән файдага караганда зарар күбрәк дип санаучы русияләрнең саны быел сентябрь аена 47 процентка иткән. Бу ""Левада"" үзәгенең сораштыруларыннан күренә, дип иткерә""Агентство"". Сугыш уңышлы бара дип санаучылар саны исә 10 процентка кимегән һәм 60 процентны тәшкил итә. ""Левада"" үзәге итәкчесе Денис Волковәйтүенчә, бу саннар Русия әмгыятендә алыганлык ыела баруын күрсәтә. Сугыштан зыян күбрәк дип уйлаучылар 2023 елның маеннан 2024 елның сентябренә кадәр алты процентка арткан һәм 41 проценттан 47 процентка иткән. Ә файда күбрәк булды дип фикер йөртүчеләр 10 процентка кимегән – 38 проценттан 28 процентка калган. Сугыш нәтиәләре белән канәгать булмаучылар хатын-кызлар (55 процент), 24 яшькә кадәрге яшьләр (55 процент), 100 меңгә кадәр кеше яши торган кечкенә шәһәрләрдә яшәүчеләр арасында (52 процент) аеруча күп диелә. Зарар дигәндә нәрсәне күз уңында тотуларын сорагач, респондентларның 52 проценты – кешеләр үлемен, кайгы, әфа чигүне әйткән, 21 проценты – хәрбиләрнең һәлак булуын, 18 проценты икътисади вазгыятьнең начараюын, бәяләр артуын, сугышка чыгымнарның зур булуын атаган. Бер ел эчендә сугыш уңышлы бара дип санаучылар саны да кимүгә таба барган. Быел сентябрьдә хәрби хәрәкәтләрнең барышын уңышлы дип сораштыруда катнашканнарның 60 проценты гына бәяләгән. Февральдә шулай дип респондентларның 70 проценты әйткән булган. Сентябрьдәге сораштыруда катнашканнарның 23 проценты сугыш уңышсыз бара дип белдергән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Сораштыру: русияләрнең яртысы диярлек Украинадагы сугыштан файдага караганда зарар күбрәк дип саный,1,news,Яңылыҡтар,1684,https://www.azatliq.org/a/sorashtiru-rusiyalarneng-yartisi-diyarlek-ukrainadagi-sugishtan-faydaga-karaganda-zarar-kubrak-dip-saniy/33153381.html,2024-10-10T10:50:35+03:00
"Бөгөн Башинформ агентлығында Салауат яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте вәкилдәре менән осрашыу булды. Һүҙ геологик разведкалау баҡыр рудаһы запастары барлығын раҫлаһа, Әбйәлил районында тау-байыҡтырыу комбинаты төҙөү, халыҡтың экологик хәүефтәрен таратыу, районға һәм республикаға киләсәк һалымдар һәм инвестициялар күләме тураһында барҙы. Журналистар менән Салауат яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте директоры Таһир Бәхтегәрәев менән йәмғиәттең партнеры вәкиле Алексей Воробьев менән осрашты. Билдәле булыуынса, Волга буйы федераль округы буйынса ер аҫты байлыҡтарын файҙаланыу департаменты компанияға геологик разведка эштәрен үткәреүгә лицензия биргән, эштәр 2025 йылға планлаштырылған. Әгәр разведка баҡыр запастары булыуын раҫлаһа, бында урынлашҡан Салауат ер аҫты участкаһын эшкәртеү тураһында ҡарар ҡабул ителеүе ихтимал. Шул уҡ ваҡытта Ҡырҡтытау һырты, Яҡтыкүл күле кеүек уникаль тәбиғәт объекттары зыян күрмәйәсәк, тине Таһир Бәхтегәрәев. Компания етәксеһе һүҙҙәренсә, Ҡырҡтытау ятҡылыҡтан биш километр алыҫлыҡта, Яҡтыкүл 12 километр алыҫлыҡта урынлашҡан. Тораҡ пункттар ҙа йыраҡ ята. Иң яҡындағы ауыл Исҡаҡ 8,5 километр алыҫлыҡта, Буранғол ауылы 10,5 километр алыҫлыҡта. Яҡтыкүл Һәм Йәшел Ялан ауылдары участканан 11 һәм 12 километр алыҫлыҡта урынлашҡан. Таһир Бәхтегәрәев ер аҫтын эшкәртеү менән бәйле халыҡ араһында йөрөгән башҡа хәүефтәр буйынса ла яуап бирҙе. Мәҫәлән, ХХ быуат уртаһында бында радиоактив ҡалдыҡтар һәм себер түләмәһе менән ауырыған хайуандарҙы ерләү тураһында имеш-мимештәр рәсми рәүештә раҫланмай. Шул уҡ ваҡытта проектта бөтә хәүеф-хәтәрҙе бөтөрөүсе өҫтәмә тикшеренеүҙәр үткәреү ҡаралған. – Әгәр геологик разведка ыңғай ҡарар ҡабул итеп, баҡыр ятҡылығы табылһа һәм Әбйәлил районында тау-байыҡтырыу комбинаты төҙөлә ҡалһа, инвестор Салауат яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте райондың иң ҙур һалым түләүсеһенә әйләнәсәк. Йыл айын муниципаль бюджтҡа һалым булараҡ 250 миллион һум аҡса килеп торасаҡ, – тине Таһир Бәхтегәрәев. Ул компанияның проектты тормошҡа ашырыуға 40 миллиард һум аҡса һалырға әҙер булыуын, ә һалым түләүҙәре дөйөм алғанда 26 миллиард һум самаһы тәшкил итә алыуын хәбәр итте. Әбйәлил районы халҡы өсөн 1500 яңы эш урыны булдырыу планлаштырыла. Яңы эш урындары тағы ла күберәк булыр тип көтөлә (яҡынса 2-4 тапҡырға). Кешеләр комбинатты тәьмин итеү өлкәһендә эшләй ала (аҙыҡ-түлек һәм башҡа хеҙмәттәр). Инвестор теләгән һәр кемде, тәү сиратта йәштәрҙе, талап ителгән һөнәрҙәр буйынса уҡытыуҙы яйға һалырға ниәтләй. Предприятие кадрҙар менән ҡыҙыҡһына һәм Әбйәлил районынан балаларҙы Өфө, Екатеринбург, Магнитогорск ҡалаларының алдынғы юғары уҡыу йорттарына ебәрергә әҙер. Таһир Бәхтегәрәев аңлатыуынса, район социаль өлкәне үҫтереүгә, юлдарҙы ремонтлауға һәм төҙөүгә өҫтәмә финанс керемдәр йүнәлтә аласаҡ. Компания район хакимиәте менән социаль партнерлыҡ тураһында килешеү төҙөргә һәм социаль объекттарҙы ремонтлауға, балалар баҡсалары, физкультура-һауыҡтырыу комплекстары төҙөүгә өҫтәмә аҡса һалырға ниәтләй (беренсе сираттағы йүнәлештәрҙе район властары билдәләйәсәк). Алексей Воробьев иһә экологик хәүефтәрҙе юҡҡа сығарҙы. Мәҫәлән, яҡындағы бер йылға ла юғалмаясаҡ, булғандары ағышын үҙгәртмәйәсәк. Ә инде Яҡтыкүл юҡҡа сығасаҡ тигән һүҙҙәр бөтөнләй ысынбарлыҡҡа тура килмәй. Комбинат төҙөлгән хәлдә, унда технологик һыу файҙаланыласаҡ һәм даими эшкәртеләсәк. Ҡайһы берәүҙәр оҙон торбалар төтәп торасаҡ, тип ҡурҡыта. Тау-байыҡтырыу компанияларында торбалар бөтөнләй ҡаралмаған, тимәк төтәп тороу ҙа булмай. Туҙан да ауылдарға янамай. Ҡыҙыл китапҡа ингән үҫемлектәр булһа, уларҙы ныҡлап өйрәнәсәктәр һәм уларҙы шундай уҡ ландшафтлы икенсе ергә күсереп ултыртасаҡтар. Йыл дауамында уларҙың үҫеп китеү-китмәүе тикшереләсәк. Ғөмүмән, етештереү циклы тамамланғас бөтә эшкәртелгән ерҙәр рекультивация үтәсәк.",Һорауҙарға ентекле яуаптар бирелде,0,analytics,Йәмғиәт,3739,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-05-20/orau-ar-a-entekle-yauaptar-birelde-4243663,2025-05-20T20:04:00+00:00
"фикерләрКазанның Химия урамында һавада күкерт водороды рөхсәт ителгәннән 11 тапкырга арткан, дипхәбәр итә Татарстан экология министрлыгы. Һаваның пычрануына биредә яшәүчеләр зарланган. Экологлар күчмә экология лабораториясе белән бу урында һәм санитар-саклау зонасында тикшерү үткәргән. Экологлар һаваның пычрануында Химия урамындагы көнкүреш калдыклар чүплегеннән шикләнә. Ул Татарстанның Көнбатыш зонасында чүп чыгаручы төбәк операторы ""ПЖКХ"" ширкәте карамагында. ""Чүплектә зыянлы матдәләр чыгару чыганаклары булуына карамастан, ""ПЖКХ"" ширкәтенең начар метеорология шартлары чорына зыянлы матдәләрне киметү өчен килештерелгән планы юк"", дип әйтелә. Экологлар һаваның пычрануы турында Росприроднадзор идарәсенә хәбәр иткән. Чүплекне контрольдә тоту федераль оешма карамагында санала. Моннан тыш, 19-20 мартта экологлар автоматлаштырылган станция ярдәмендә Осиново бистәсендә күкерт-водородның рөхсәт ителгәннән 2,05 тапкырга артуын ачыклаган. Яшел Үзән районының Осиново бистәсе янында чүп яндыру заводы төзелә. Төзелеш санкцияләр сәбәпле әлегәтукталган хәлдә. Осиново яныннан ерак түгел СИБУР карамагындагы ""Казан Оргсинтез"" заводы урнашкан. Моңа кадәр ""Чиста һава өчен"" хәрәкәте вәкиле, юрист Гөлсинә Дәминова Азатлыкка Казанның төньяк өлешендә экология халыкка зур куркыныч тудыра дипсөйләгән иде. Экоактивист Диләрә Гайсина социаль челтәрдә һаваның пычрануы турында язган комментарлары өчен ""Казан Оргситез"" заводы итәкчелеге басым ясый башлады дип сөйләгән иде. Хәзерге вакытта бу эш Арбитраж мәхкәмәдә бара. Гайсина оешма юристлары аңа психологик басым ясавын, активист өчен отышлы булмаган шартларда үзара килешүгә баруны мәбүриләвенәйтте. оңгы елларда Татарстанда экология мәсьәләсе - әмәгатьчелекне борчыган үзәк темаларның берсе. Ул аеруча Казанда чүп яндыру заводы төзелешеннән соң башланды. Активистлар чүп яндыру заводы һәм Менделеевски районында водород итештерүче атом энерготехнология станциясе төзүгәкаршы чыга. Росатом атом станциясе төзү нияте турында 2023 ел башындахәбәр итте. Беренче реакторны 2032 елда эшләтеп ибәрергә ниятлиләр. Татарстанның атомга каршы әмгыяте рәисе Альберт Гарәпов бу Чернобыль, Кыштымдагы кебек глобаль авариягә китерергә мөмкин, ди. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Казанның Авиөтезелеш районында һавада күкерт-водород рөхсәт ителгәннән 11 тапкырга арткан,1,news,Яңылыҡтар,2278,https://www.azatliq.org/a/32872936.html,2024-03-22T10:54:39+00:00
"""Бөрө"" заказнигында инспекторҙары законһыҙ атып алынған мышының ҡалдыҡтарын тапҡан.",Браконьерҙар мышыны атҡан,1,news,Яңылыҡтар,83,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-07/brakonier-ar-myshyny-at-an-4496795,2025-12-07T13:50:00+00:00
"Всего в этом году экзамен сдали 15 578 учащихся. 11 человек написали ЕГЭ по русскому языку на 100 баллов, столько же было и в прошлом учебном году. 81 балл и выше получили 1859 человек. «Особое внимание заслуживает достижение ученика из Белорецка, который сумел стать дважды стобалльником — (химия и русский язык)», — подчеркнул Ильдар Мавлетбердин. Министр также добавил, что это пока не окончательные результаты, поскольку количество стобалльников и мультибалльников может вырасти после апелляций и пересдач в дополнительные дни. ИА Башинформ",Стали известны результаты ЕГЭ по русскому языку,1,news,Яңылыҡтар,544,https://uchbash.com/news/novosti/2025-06-17/stali-izvestny-rezultaty-ege-po-russkomu-yazyku-4278728,2025-06-17T10:59:00+00:00
Бөрйән ырыуы егете Мәлик Вәлиев - Мәскәү дәүләт төҙөлөш университетының студенты. Сатлама һыуыҡта ла күкрәгендә ҡайнар йөрәк йөрөткән рухлы зат ул! Фото һәм видеояҙма: шәхси архивтан.,Ҡояш кеүек ҡайнар йөрәклеләр,1,news,Яңылыҡтар,183,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-25/oyash-ke-ek-aynar-y-r-klel-r-4549729,2026-01-25T16:00:00+00:00
"Әбйәлил районынан Гүзәл Полякова дәүләт ярҙамы менән үҙ эшен аса. миллипроект нацпроект национальныепроекты Башкортостан Гүзәл Полякова Кесе һәм урта эшҡыуарлыҡ һәм эшҡыуарлыҡ башланғысына булышлыҡ итеү милли проектын тормошҡа ашырыу һәм кесе һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарын үҫтереү муниципаль программаһы сиктәрендә субсидия алды, тип хәбәр итә Әбйәлил районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге. Эшҡыуар  өс йыл элек өйөндә үҙмәшғүл булараҡ кейем тегә башлай. Тегенселәр аҙ, матур кейем тектерергә теләүселәр күп, шуға ла был эш менән етди шөғөлләнергә була. 2023 йылда бинаны ҡуртымға алып, Асҡар ауылында ателье-оҫтахана аса. Ике теген машинкаһы, оверлок, башҡа ҡорамалдар ала. Йүнсел ҡатын бер кешегә эш урыны булдырырға ниәтләй. Дәүләт ярҙамына эшҡыуар сигеү машинаһы алған, был күрһәткән хеҙмәттәрҙе киңәйтеүгә булышлыҡ итә. Эшҡыуар үҙ эшен ярата, бигерәк тә эшенең һөҙөмтәһенән клиенттар ҡәнәғәт булыуы күңелен йыуата. Әбйәлил районында үҙ проектын тормошҡа ашырырға теләгән һәр кемде район хакимиәтендә көтәбеҙ. Эшҡыуарлыҡ сәғәтендә ҡатнашыу өсөн иҡтисад бүлегенә мөрәжәғәт итергә мөмкин. Башҡортостандың Инвестиция порталына. һылтанмаһы буйынса инеп, бөтә мәғлүмәттәрҙе табырға була, – ти Әбйәйлил районы бизнес-шерифы Артур Дәүләт баев. Фото һәм сығанаҡ –.",Бар мәғлүмәт – инвестиция порталында,0,analytics,Милли проекттар,1271,https://bashkizi.ru/news/milli-proekttar/2024-12-10/bar-m-l-m-t-investitsiya-portalynda-4045283,2024-12-10T10:11:00+00:00
"Алтын мыйыҡты ниндәй генә рәүештә ҡулланһағыҙ ҙа, тәүге  2 – 3 көндә рецептта күрһәтелгән дозаны әҙерәк кәметергә кәрәк. Шулай уҡ көнөнә өс тапҡыр эсергә тиелгәнде – икәүгә, ике тапҡырҙы берәүгә ҡалдырырға мөмкин.  Организмығыҙ яңы дарыуға  нисек өйрәнә, кире эҙемтәләр булмаһа, шуға ҡарап, әкренләп күбәйтергә лә мөмкин. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Алтын мыйыҡ ныҡ файҙалы,0,analytics,Сәләмәтлек,994,https://henek.info/articles/----+-+/2025-10-06/altyn-myyy-ny-fay-aly-4416172,2025-10-06T13:45:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБарлыгы 20 серия булыр дип көтелә, аларның саны артырга да мөмкин. Сериал 2025 елның гыйнварында ""Татарстан – Яңа гасыр"" телеканалында күрсәтеләчәк. Питрәч районының Шәле һәм Әлбәдән авылларында Татарстанның халык язучысы Мөхәммәт Мәһдиевәсәре нигезендә ""Кеше китә – ыры кала"" сериалын төшерәләр, дип иткерә""Татар-информ"". Аның режиссёры –Александр Долматов. Әлбәдән авылында төп геройның абыйсы Шәйхи бабайның, халыкны янгыннан кисәтеп, набат кагуы турындагы күренеш төшерелә. Бу каһарманны Татарстанның халык артисты Зөфәр Харисовуйный, дип яза медиа. Сериалга танылган артистларны гына түгел, ирле халыкны да әлеп иткәннәр. Фильмда – 100 гә якын театр актеры, ә халык күп булган күренешләрдә 200 гә якын кеше катнаша. Сериал 2025 елның гыйнварында ""Татарстан – Яңа гасыр"" телеканалында күрсәтеләчәк. Барлыгы 20 серия булыр дип көтелә, әмма аларның саны артырга да мөмкин. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Татарстанда Мөхәммәт Мәһдиевнең ""Кеше китә – ыры кала"" әсәре нигезендә сериал төшерә башлаганнар",1,news,Яңылыҡтар,1033,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-mohammat-mahdievneng-keshe-kita---jiri-kala-asare-nigezenda-serial-toshera-bashlagannar/33045820.html,2024-07-22T12:59:10+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБашкортстанда яшәүчеләр узган атнада гына да акча каеручыларга 27 млн сум күчергән. ""Бу акчалар Украина кораллы көчләрен финанслауга китә бит"", ди Хәбиров. Башкортстан башлыгы Радий Хәбировреспубликаның 13 районыннан авыл ирлекләре башлыклары катнаша торган семинарда телефоннан шалтыратып акча каеручылар мәсьәләсендә халыкны хәбәрдар итәргә кушкан. Аның әйтүенчә, узган атнада гына да Башкортстанда яшәүчеләр мошенникларга 27 млн сум акча күчергән. Бу хакта ""Башинформ""иткерә. ""Бу акчалар аннары турыдан-туры Украина кораллы көчләрен финанслауга китә"", дигән Хәбиров. Ул ирлек башлыкларына ""куркынычның нинди булуын аңларга тиешсез"", дип кисәткән. ""Кеше фатирын сата, акчасын ибәрә, ыштансыз кала. Аннан шул ук кеше аңа шалтыратып, бер әйберсез калдың мени, бар шартлат яки ут төрт дип әйтә. Бу тагын да авыррак нәтиәләргә китерә. Кызганыч, кешеләр мондый инаятьләргә барган очраклар бар"", дигән Башкортстан башлыгы. Башкортстан эчке эшләр министрлыгы мәгълүматынча, 2023 елда республикада яшәүчеләр телефоннан шалтыратучы һәм онлайн-мошенникларга өч миллиард сум тирәсе акча күчергән. ""Ә быел миллиард ярым сум ибәргәннәр. Бу акчалар дошман гаскәренә ярдәмгә китә"", дип искәрткән Хәбиров. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Хәбиров авыл башлыкларына мошенникларга каршы көрәшә башларга кушкан,1,news,Яңылыҡтар,1350,https://www.azatliq.org/a/habirov-avil-bashliklarina-moshenniklarga-karshi-korasha-bashlarga-kushkan/33018698.html,2024-07-02T15:31:34+03:00
"Зәйнәб Биишева исемендәге Китап нәшриәте матур йоланы дауам итеп, әҙәбиәт донъяһына яңы аяҡ баҫҡан шағир-яҙыусыларҙың ижадын киң даирәгә сығара. Йәш тауыштар серияһы 2025 йылдың аҙағында биш авторҙың китаптарын сығарҙы.",Иғтибар: яңы китаптар!,1,news,Яңылыҡтар,219,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-04/i-tibar-ya-y-kitaptar-4528258,2026-01-04T11:30:00+00:00
"Был көн Төньяҡ Осетиялағы Беслан ҡалаһындағы фажиғә менән бәйле. 2004 йылдың 1 сентябрендә ҡанһыҙ террористар мәктәпте баҫып алғас, шатлана-шатлана уҡырға барған балалар, уҡытыусылар һәм ата-әсәләр өс көнгә әсирлеккә эләгә. 333 кеше һәләк була, шуларҙың 186-һы – балалар. Ошондай ҡот осҡос хәлдәрҙе булдырмау өсөн һәр беребеҙгә уяу булыу мөһим. Әле лә ҡурҡыныс янап тора, хәүефле заманда йәшәйбеҙ бит. Терроризмға ҡаршы көрәшкә теләктәшлек белдереү ниәтенән Йәншишмә гәзите балалар өсөн быйыл да Донъя – изгелек буяуҙары менән тип аталған һүрәттәр конкурсы иғлан итә. Ул 25 августа башланды һәм 30 сентябргә тиклем дауам итә. Эштәрҙе Йәншишмәнең Бәйләнештә социаль селтәрендәге төркөмөнә йә электрон почтаһына ебәрергә. Шарттарға килгәндә, интернет селтәрендәге әҙер эштәрҙе күсереп эшләү тыйыла. Яҙыуҙар булһа, уларҙы башҡорт телендә яҙырға кәрәк. Иң яҡшы һүрәттәр гәзит биттәрендә баҫыласаҡ. Еңеүселәр ике төркөмдә билдәләнә: балалар баҡсалары тәрбиәләнеүселәре һәм башланғыс мәктәп уҡыусылары. Өлкәнерәк балалар ҙа ҡатнаша ала, әлбиттә. Сығанаҡ: Йәншишмә гәзите. 6",Йәншишмә терроризмға ҡаршы һүрәттәр конкурсы иғлан итте,1,news,Яңылыҡтар,1067,https://amanat.su/news/novosti/2025-09-03/y-nshishm-terrorizm-a-arshy-r-tt-r-konkursy-i-lan-itte-4372413,2025-09-03T20:01:00+00:00
"1 марттан яңы закон үҙ көсөнә керәсәк. Америка сағанын үҫтереү тыйыласаҡ. Законға ҡолаҡ һалмай маташҡандарға 700 мең һум күләмендәге штраф һалыу ҡаралған. Йә иһә ереңдән ҡолаҡ ҡағыуың да мөмкин. Ә бынан ҡырҡ-илле йылдар самаһы элек был сит ил ағасын бары тик фырт кешеләр генә урамына ултырта алған, тигән имеш-мимештәр ҙә бар. Хәйер, ышанырға ла була. Сит илдеке тиһәң, беҙҙең халыҡтың күҙе тона торған холҡо бар шул. Фото интернеттан алынды.",Ереңде тартып алыуҙары ла бар,0,analytics,Йәмғиәт,443,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2026-02-12/ere-de-tartyp-alyu-ary-la-bar-4576140,2026-02-12T19:30:00+00:00
"Акмәчеттә тикшерү изоляторыфикерләр24 августта кулга алынган кырымтатар Ахметхан Умеровны Акмәчетнең (Симферополь) 2 нче тикшерү изоляторында сакалын кырырга мәбүр иткәннәр. Бу хакта ""Кырым теләктәшлеге""иткерә. Изоляторга кертер алдыннан аның ризыкларын һәм кайбер шәхси әйберләрен дә тартып алганнар диелә. Адвокат Эдем Семедляев Акмәчеттәге тикшерү изоляторында шартлар кырыс булуын да искәртә: анда иртәнге алтыдан кичке унга кадәр ятакта утырып яки ятып торырга ярамый ди. ""Тоткыннар бу вакыт эчендә йә басып тора, йә тимер утыргычта утыра"", ди ул.24 август аннекияләнгән Кырымның Бакчасарай шәһәре һәм Бакчасарай районында Русия куәт оешмалары кырымтатарлардатентү уздырган иде. Иртәнге сәгать дүрттән тентү белән Руслан Асанов, Сейдамет Мустафаев, Рэмзи Неметулаев, Абдулмеджит Сейтумеров, Аметхан Умеровһәм Эльдар Якубовйортларына килделәр. Шуннан соң ирләр тоткарланды. Шул ук көнне Акмәчетнең Русиягә буйсынучы Киев район мәхкәмәсе Руслан Асанов, Аметхан Умеров, Ремзи Ниметулаевны ике айга тикшерү изоляторына ибәрде. Алар да ""Хизб ут-Тәхрир"" эше нигезендә гаепләнә. Адвокат Эдем Семедляев ""Кырым теләктәшлегенә""сөйләвенчә, куәт оешмалары хезмәткәрләре мөселманнарны берничә ел дәвамында күзәткән. Аның сүзләренчә, эш материалларыннан күренгәнчә, Федераль иминлек хезмәте (ФСБ) кырымтатар йортларында тыңлау оештырган һәм кайбер очрашуларны яздырып барган. Русиядә мөселманнарның сакалларын мәбүри кырдыру очраклары төрмәләрдә дә булып тора. Әйтик, хокук яклаучылар Ульян өлкәсенең Мәләкәс (Димитровград) төрмәсе хезмәткәрләре мөселман тоткыннарны мәбүри кырындыра, аларны дин һәм милләтләре ягыннан мәсхәрәли, кыйный һәм намаз укырга бирми дип чаң сукты. Хокук яклаучылар белән аралашкан тоткыннарәйтүенчә, аларны көч куллану белән куркытып чәч-сакалларын кырдырттырганнар һәм кырганнар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Аннексияләнгән Кырымда кулга алынган активист Умеровны тикшерү изоляторында сакалын кырырга мәбүр иткәннәр,1,news,Яңылыҡтар,1896,https://www.azatliq.org/a/32571317.html,2023-08-30T13:01:37+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр2025 елның 1 сентябреннән Русия мәктәпләрендә укыту програмына ""Безнең төбәк тарихы"" (""История нашего края"") дәресе кертеләчәк. Ул 5-7 сыйныф укучылар өчен тарих дәресе кысаларында укытылачак. Узган елдан бирле дәреслекне әзерләүдә Русиянең 32 төбәге катнашты, аларга федераль ярдәм каралган иде. Бу исемлектә Татарстан да бар. Республика инде дәреслек макетларын Русия фән министрлыгына тапшырган. Бизнес язуынча, бу хакта Татарстан мәгариф һәм фән министры урынбасары Рамил Хәйруллин кичә Татарстан дәүләт шурасының мәгариф, мәдәният һәм фән комитеты утырышында әйткән. Татарстан дәреслекне язуда башлыча Ш. Мәрани исемендәге Тарих институты галимнәрен әлеп иткән. Бу һәрбер төбәкнең ирле төбәк тарихы (краеведение) китабы булачак. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Татарстан ""Безнең төбәк тарихы""дәреслеген эшләп Мәскәүгә тапшырган",1,news,Яңылыҡтар,855,https://www.azatliq.org/a/33432592.html,2025-06-03T07:02:31+00:00
"Әсәдуллаев йортыМәскәүнең арбитраж мәхкәмәсе Әсәдауллаев йортының язмышын хәл итү турындагы эшне карауны 12 апрельгә кичектерде. Мәскәү татар милли-мәдәни мохтарияте мәнфәгатьләрен яклаучы Руслан Нәгыев-табелдерүенчә, ике тарафның үзара килешү мәсьәләсе карала. Күптән түгел Русия президенты идарәсенең Мәскәүдәге Әсәдуллаев йортын Мәскәү татар милли-мәдәни мохтариятеннән алырга ыенуы мәгълүм булды. Хакимият 49 елга түләүсез арендага бирү килешүен юкка чыгармакчы дип белдерелде. Президент идарәсе килешү шартлары үтәлмәгән дип саный. Әсәдуллаев йортында урнашкан Мәскәү татар милли-мәдәни мохтарияте рәисе Фәрит Фарисов Азатлыкка Әсәдуллаев йорты ничек эшли иде, шулай эшен дәвам итә дипбелдерде. ""Әйе, Арбитраж мәхкәмәсенең кәгазе бар. Бу – 2012 елда башлангантарихның дәвамы. Ул вакытта аерым кешеләр татар йортын тартып алмакчы иде, фетнә оештырырга теләделәр. Моңа кадәр бинаны яулап алырга теләүчеләр тагын бер төркемгә кушылган, дәүләт органнарының күзләрен томаларга тырышалар. Әмма дәүләт органнары белән сөйләштек, аңлаттык, барысын да күрсәттек. Кайбер сорауларга ачыклык кертелде.",Әсәдуллаев йорты язмышын карау мәхкәмәсе 12 апрельгә күчерелде,1,news,Яңылыҡтар,1094,https://www.azatliq.org/a/29842784.html,2019-03-26T10:05:18+00:00
"2. Иғтибар менән тыңлай белеү. Аллаһ Илсеһе (Аллаһының сәләме һәм рәхмәте булһын уға) һөйләшеүсене һәр ваҡыт иғтибар менән тыңлаған, хатта балаларҙы ла. Иғтибарлы булыу, кешеләр араһында ихтирамды арттыра һәм мөнәсәбәттәрҙе яҡшырта. 3. Башҡаларҙа кәмселектәр эҙләмәү. Хәҙистә былай тип әйтелә: ""Кешеләр тураһында насар уйҙарҙан һаҡланығыҙ, сөнки насар уйҙар — иң ялған һүҙ! Башҡаларҙа кәмселектәр эҙләмәгеҙ"". 4. Яҡындарыңдың хаталарына түҙемле булыу. Аллаһ Илсеһе (Аллаһының сәләме һәм рәхмәте булһын уға) әйтте: ""Кем мосолмандың хатаһын йәшерһә, Аллаһ уның кәмселектәрен был донъяла ла, теге донъяла ла йәшерер"". 5. Ғәфү итер өсөн сәбәп табыу. Ғүмәр ибн Хаттаб әйткән: ""Мосолман ҡәрҙәшеңдең һүҙҙәренә мөмкин тиклем яҡшы мәғәнә бир, яҡшыға юра"". 6. Тирә-яҡтағыларға ҡарата сабырлыҡ күрһәтеү. Хәҙистә әйтелә: ""Сабырлыҡ күрһәтеүсе кешегә Аллаһ сабырлыҡ бирә, Аллаһтың иң яҡшы бүләге — сабырлыҡ"". 7. Үҙеңдең хаталарыңды күреү. ""Әгәр һин йәшерен ғәмәлдәреңде төҙәтһәң, һуңынан Аллаһ тышҡы эштәреңде лә төҙәтә"". 8. Башҡаларҙы ғәйепләмәү. Бер ғалим былай тигән: ""Нимәлер дөрөҫ булмаһа, иң еңеле — кемделер ғәйепләү. Әммә иҫеңдә тот: кеше ни тиклем яҡшыраҡ булһа — ул үҙен күберәк ғәйепләй, башҡаларҙы түгел"". 9. Ололарға һәм кеселәргә яҡшы мөнәсәбәттә булыу. Пәйғәмбәр (Аллаһының сәләме һәм рәхмәте булһын уға) әйтте: ""Кем кеселәргә мәрхәмәтле булмаһа, һәм ололарҙы ихтирам итмәһә — ул беҙекеләрҙән түгел"". 10. Холоҡ-фиғелеңде даими камиллаштырыуға ынтылыу.",Яҡшы холоҡҡа эйә булыуҙың ун билдәһе,1,news,Яңылыҡтар,1451,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-05/ya-shy-holo-a-ey-bulyu-y-un-bild-e-4529195,2026-01-05T23:00:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрЯкшәмбегә каршы төндә Украина белән чиктәш Русия төбәкләренә, аерым алганда Брянски, Калуга, Смоленски һәм Курски өлкәләренә дроннар һөүм иткән. Саклану министрлыгы хәбәр итүенчә, һава һөүменнән саклану системы 29 дронны тотып калган. Аның 20 се - Брянски, идесе - Калуга һәм берешәр Смоленки белән Курски өлкәләрендә. Брянски өлкәсе губернаторы Александр Богомазтелеграм каналындаязуынча, Стародубский районда дрон шәхси йортка эләккән, бер бала һәлак булган. Моннан тыш күпфатирлы торак йортка зыян салынган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Украина белән чиктәш Русия төбәкләренә дроннар һөүм иткән, бер бала һәлак булган",1,news,Яңылыҡтар,632,https://www.azatliq.org/a/33222262.html,2024-12-01T07:26:02+00:00
"Ҡыш бабайҙың күстәнәсе, Ҡарһылыуҙың ҡар бөртөктәре менән бейеүе, Ҡар малайҙың бәләкәс дуҫтары менән уйнауы бәләкәстәргә күтәренке кәйеф һәм байрамға йәм, ҡыуаныстар, шатлыҡтар, мөғжизә өҫтәне. Айгөл ИСҠУЖИНА, тәрбиәсе. Сибай ҡалаһы.",Яңы йыл килде беҙгә,0,analytics,Хаттар,232,https://yanshishma.com/articles/be-g-kilg-n-khattar-an-/2025-12-29/ya-y-yyl-kilde-be-g-4523865,2025-12-29T11:50:00+00:00
"Татлы фейхоа йод дефицитын компенсацияларға ярҙам итәсәк, сөнки ул был экзотик емештә еңел үҙләштерелә торған формала. Йодтан тыш, унда С, В, Р, пектин һәм башҡа кәрәкле матдәләр бар, ә С витамины миҡдары буйынса лимондан ҡалышмай. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Фейхоаның файҙаһы,0,analytics,Сәләмәтлек,904,https://henek.info/articles/----+-+/2025-10-14/feyhoany-fay-a-y-4426086,2025-10-14T11:20:00+00:00
"Төзелеп килүче Әр-Рәхим мәчете, архив фотосыфикерләрУфадагы ""Әр-Рәхим"" мәчетенең егылып төшкән гөмбәзен ""якындагы ике атна эчендә"" төзәтеп куячаклар. Бу хакта ""Башинформ""га Башкортстан башлыгы каршындагы дәүләт-конфессия мөнәсәбәтләре шурасы рәисе Азат Фәттаховбелдергән. ""Зарар килгән өлешне итештерүче заводка илтү мәсьәләсе хәл ителә, анда аны карап чыкканнан соң яки төзәтәчәкләр, яки яңасын ясаячаклар"", дип искәрткән ул. елларда ""Әр-Рәхим""не төзү белән шөгыльләнгән ""Алтын Курай оешмасы баш мөдире Илдар Ишәев мөгаен гөмбәзне алыштырырга туры килер дип саный. Эшкуар -каәйтүенчә, аңа нык зарар килгән, ул төзәтерлек түгел. Кичә Уфада көчле ил аркасында ""Әр-Рәхим"" мәчетенең бер гөмбәзекилеп төшкән иде. ""Бизнес "" аның 3,2 тонна авырлыкта булуыняза. ""Коммерсантъ""ка Уфа мэриясе матбугат хезмәтендәхәбәр итүләренчә, беркем әрәхәтләнмәгән, бинаның төзеклегенә зарар килмәгән. Бу мәчет - Уфада иң озак төзелгән объектларның берсе, аны инде 16 ел буе төзеп бетерә алмыйлар. Шул ук вакытта Башкортстан башлыгы -Иранда эш сәфәре белән йөргән Радий Хәбиров - мәчет гөмбәзенең килеп төшүе белән бәйле әле дә бернинди белдерү ясамады. Күптән түгел Башкортстанның элекке яшьләр эшләре дәүләт комитеты итәкчесе Рамил Хисаметдинов Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановка мөрәәгать итеп, Уфадагы ""Әр-Рәхим"" мәчетен төзеп бетерергә булышуынсораган иде. Ул дини эшләрдә ""ярдәм сорау оят түгел"" диде һәм татарлар белән башкортларның ""гасырлар дәвамында дин ягыннан кардәшләр булуын"" искәртте. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Әр-Рәхим мәчетенең гөмбәзен якын атналарда төзәтәчәкләр,1,news,Яңылыҡтар,1580,https://www.azatliq.org/a/32317186.html,2023-03-14T13:00:35+00:00
"2026 йылдан башлап Рәсәйҙең Социаль фонды үҙмәшғүлдәргә түләүле ваҡытлыса эшкә яраҡһыҙлыҡ ҡағыҙы алырға һәм пенсия булдырырға ярҙам итә. Был мөмкинлектән файҙаланыу өсөн Социаль фондта ҡатнашырға, страховка суммаһын (35 000 йәки 50 000 һум) билдәләргә һәм ай һайын йәки йылына бер тапҡыр страховка взностарын түләргә кәрәк. Взностар ставкаһы 3,84 тәшкил итә, тип хәбәр иттеләр Рәсәй Социаль фондының Башҡортостан буйынса бүлексәһенән. Бынан тыш, үҙмәшғүлдәр уңайлы сумманы һәм түләү ваҡытын һайлап, өҫтәмә рәүештә пенсияға аҡса йыя ала. Бының өсөн Рәсәйҙең Социаль фонды менәән пенсия страховкаһы буйынса хоҡуҡ мөнәсәбәттәре булдырырға  кәрәк. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Үҙмәшғүлдәргә - льготалар,1,news,Яңылыҡтар,821,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-17/m-sh-ld-rg-lgotalar-4540479,2026-01-17T11:00:00+00:00
"Стартап был создан благодаря расположенному в Межвузовском кампусе проектному офису Уфимского университета науки и технологий, который поддерживает талантливых студентов – «Территория нового бизнеса». – Система особенно полезна в промышленности и строительстве, где высока цена ошибок и важно соблюдать технику безопасности. В мы совершаем революцию в том, как компании управляют проверками, соблюдают нормативные требования и обеспечивают охрану труда, – комментирует третьекурсник Института экономики, управления и бизнеса Лев Гаритов. – Наша миссия - упростить сложные процессы регулирования с помощью интуитивно понятных цифровых чек-листов, помогая организациям уменьшить риски, сэкономить время и повысить эффективность работы. Платформа позволяет снизить время на заполнение отчетности на 60, издержки на безопасность – на 49 и увеличить производительность труда на 35. Сегодня проект уже внедрён на нескольких производственных площадках и активно используется в рабочих процессах. В 2024 году Лев Гаритов успешно представил проект на встрече с инвесторами. Работа вошла в десятку лучших университетских стартапов России, созданных в рамках «Платформы университетского технологического предпринимательства». В мае этого года ребята подали заявку на участие в федеральной программе «Студенческий стартап» от Фонда содействия инновациям. Большую помощь в этом им оказал проектный офис «Территория нового бизнеса» УУНи Т. – развивается как -продукт — то есть платформа по подписке, которую смогут использовать компании по всей стране. В ближайших планах нашей команды – внедрить искусственный интеллект для автоматического создания шаблонов чек-листов и предиктивной аналитики, – рассказывает второкурсник Института информатики, математики и робототехники Ильсур Гильмутдинов. Проект показал, как студенческая инициатива может превращаться в реальный бизнес с пользой для экономики целой страны. Авторы отмечают, что хотят построить -компанию-единорога из России. – Башкортостан – один из промышленно развитых центров России. Мы ведем совместную инновационную деятельность и конструктивное взаимодействие научного сообщества и промышленных предприятий. С 2022 по 2024 годы на поддержку свыше 400 инновационных проектов направлено более 1,5 млрд рублей. Мерами и программами господдержки предприятия могут воспользоваться через созданные институты технологического развития, как в том числе Центр поддержки инжиниринга и инноваций, Фонд содействиям инновациям, Агентство по технологическому развитию, – подчеркнул заместитель Премьер-министра Правительства РБ – министр промышленности, энергетики и инноваций Александр Шельдяев. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. 1 из них уже полностью построен в Москве на базе МГТУ им. Н. Э. Баумана. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Проект уфимского Межвузовского кампуса – это студенческое пространство с жилыми помещениями на 4,3 тысячи человек, учебно-научным комплексом, лабораториями, деловыми зонами, магазинами, уютными скверами и другими объектами комфортной городской среды, которые также будут доступны для всех жителей и гостей Уфы. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",Проект студентов Межвузовского кампуса внедрили в производства Башкортостана,0,analytics,Йәмғиәт,3486,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-06-09/proekt-studentov-mezhvuzovskogo-kampusa-vnedrili-v-proizvodstva-bashkortostana-4271668,2025-06-09T15:25:00+00:00
"Өләсәйем һаулыҡ өсөн файҙалы булған хәләл ашамлыҡ ҡулланыуҙы өҫтөн күрә. Ҡурылған бойҙайҙы ҡул тирмәне менән тартып, талҡан эшләй. Бойҙай орлоҡтарын таҙартып, йыуып, табала ҡурып алған ваҡытта өләсәйемә ярҙам итергә тырышам. Беҙгә талҡандың файҙаһы тураһында ла һөйләне. Ысынлап та, талҡан ашаһаҡ, тиҙ генә асыҡтырмай, ауырып киткән осраҡтарҙа бер аҙ ғына талҡан ашап алһаң, хәл инеп китә. Өләсәйемдең тағы ла яратҡан бер шөғөлө бар: ул дарыу үләндәре әҙерләй. Келәтендә ниндәй генә дарыу үләне юҡ! Үләндең һәр төрөн ҡушып, төрлө һауыттарға һалып, ул тәмле ҡатнашмалар әҙерләй. Ҡыш еткәс, шул үләндәрҙән хуш еҫле сәйҙәр эсәбеҙ. Шифалы сәйҙәр, самалап эсһәң, һаулыҡҡа нык килешә, тип әйтергә ярата өләсәйем. Ул бәйләгән ойоҡбаш менән бейәләйҙе кейеү үҙе бер бәхет тип иҫәпләйем. Күҙ нурҙарын түгеп, күңелен һалып бәйләгән һәр әйберенән йылылыҡ бөркөлөп тора. Уға оҡшап, мин дә киләсәктә бәйләү серҙәрен нығыраҡ өйрәнергә теләйем. Уның ниндәй генә гөлдәре юҡ тәҙрә төбөндә. Беҙ уларға һыу һибешәбеҙ, төптәрен йомшартабыҙ. Өләсәйемдең өйө таҙа һәм матур. Ул балаларын һәм ейән-ейәнсәрҙәрен хеҙмәтте яратырға һәм тормошта өлгөр, етеҙ булырға өйрәтә. Әсәйем өйҙә булмағанда өләсәйем беҙҙе ҡараша. Ул беҙҙе һәр ваҡыт ҡайғыртып, хәстәрләп тора. Шуның өсөн дә һеңлем менән уны яратабыҙ, хөрмәт итәбеҙ. Киләсәктә оҙон ғүмер, ныҡлы һаулыҡ теләйем һиңә, ҡәҙерле өләсәйем! Йәнгүзәл АСҠАРОВА, Бөрйән районы Байназар мәктәбе уҡыусыһы.",Өлгөр өләсәйебеҙҙе яратабыҙ!,0,analytics,Хаттар,1420,https://amanat.su/articles/khat-kh-b-r/2025-10-22/lg-r-l-s-yebe-e-yarataby-4467719,2025-10-22T10:45:00+00:00
Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтай депутаты Айбулат Хажиндың да телеграммдағы аккаунты мутлашыусылар ҡулына эләккән.,"Һаҡ булығыҙ, мутлашыу!",1,news,Яңылыҡтар,108,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-04/a-buly-y-mutlashyu-3798235,2024-06-04T21:27:22+00:00
"назад накануне Дня Республики Радий Хабиров объявил 10 октября Днём курая в Башкортостане. В программе концерта – известные народные мелодии в современной обработке, разножанровые народные песни, башкирские танцы. Их исполняют более 30 музыкантов – специалисты с профильным высшим образованием. Руководителем коллектива является заслуженный артист России, народный артист Башкортостана Азат Аиткулов. После выступления ансамбля Глава республики пообщался с исполнителями. Радий Хабиров поблагодарил кураистов за яркое выступление и рекомендовал подготовить план дальнейшей деятельности ансамбля. Республика готова оказать коллективу необходимое содействие в его реализации. Фото О. Вильданова",В День курая Радий Хабиров посетил концерт Государственного ансамбля кураистов,0,analytics,Аңлатма,692,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-10-15/v-den-kuraya-radiy-habirov-posetil-kontsert-gosudarstvennogo-ansamblya-kuraistov-4427965,2025-10-15T12:45:00+00:00
"Бардада Тукай һәйкәлеТукайның бакырдан коелган сыны берничә көн элек Уфа ""Нур"" театры каршынаурнаштырылды. Ул Мәскәүдә эшләнгән. Шагыйрьнең сыны – 3,5 метр, постаменты белән бергә һәйкәл 8 метрга итә. Авторлары – Уфа скульпторы Владимир Дворникһәм танылган архитектор Леонид Дубинский. Шушы көннәрдә һәйкәлнең тирә-ягын төзекләндерү һәм яшелләндерү эшләре башкарылды. Татарстан көннәре кысаларында булачак ачу тантанасында Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановкатнашыр дип көтелә. Уфада Тукайга һәйкәл куюга бәйле бәхәсләр дә купты. Һәйкәл ""ашык-пошык"" кына ясалган дип белдерелде. Моннан тыш, Уфадагы татар зыялылары Тукай һәйкәле Агыйдел ярында, Салават Юлаев белән Сергей Аксаков һәйкәлләре янында куелырга тиеш диделәр. Татар аксакаллар шурасы һәйкәлне ""Нур"" театры алдына куймауны сорап, Башкортстан башлыгы вазифаларын вакытлыча башкаручы Радий Хәбировка да мөрәәгать итте. Татар зыялылары ул урында ""Нур"" театрына нигез салган Сәхибамал Гыйззәтуллина-Волжскаяга һәйкәл куярга кирәк дип белдерде. Аның макеты әзер, коеп куяр өчен хөкүмәтнең рөхсәте генә кирәк диде алар. Соңгы 10 елда Габдулла Тукайга һәйкәлләр тагын кайда ачылган – Азатлык шуны барлады. Петербурда 2006 елда куелган Тукай һәйкәле – Татарстанның Төньяк башкалага бүләге. Тукай сыны Зверинский урамы һәм Кронверк проспектлары кисешкән урында, бакчада урнашкан. Бу бакча урынында элек татар бистәсе булган. Татарстан президенты һәм республика вәкилләре әледән-әле Тукайга килеп, чаралар үткәрә, чәчәкләр сала. Бөек татар шагыйренә һәйкәл Төркия башкаласының үзәгенәкуелды. Аңа кадәр Әнкараның үзәк урамнарының берсенә Габдулла Тукай исеме бирелгән иде. Шулай ук шәһәрдәге паркларның берсенә Тукай исеме бирү дә күздә тотылды. Тукай һәйкәле янындаТукайга һәйкәл Әнкараның Тукай исемен йөртүче урамына куелды. Хәзерге вакытта Әнкараның Тукай һәйкәле төзекләндерүгә мохта, чөнки бер ай чамасы элек аңа машина килеп бәрелеп, һәйкәлзыян күргән иде. Төркиянең Тарсус шәһәрендәге бульварларның берсенә Габдулла Тукай исеме бирелде – шәһәр итәкчелеге Тукай исеме белән яңа урамнарның берсен атарга карар итте. Бу хөрмәтләү чарасы шагыйрьнең 125 еллыгына атап башкарылды. Төрек мәдәниятенең халыкара оешмасы 2011 елны Тукай елы дип игълан иткән иде. Мәскәүдә Тукай һәйкәлеРусия башкаласында татарның бөек шагыйренә һәйкәл 2011 елның 27 апрелендәачылды. Һәйкәл янына ярымтүгәрәк итеп утыргычлар тезелгән, бу урын Казан университеты каршындагы Ульянов һәйкәле янындагы ""таба""ны хәтерләтә. Шәһәр халкы монда туктап ял итә, ел саен шигърият бәйрәмеуза. Ульян өлкәсенең Димитровград шәһәрендә Тукайга һәйкәл 22 нче санлы татармәктәбеишегалдында куелды. 2016 елның 27 июлендә бу мәктәпкә Габдулла Тукай исеме бирелде. Чаллыда Тукай һәйкәлеТатарстанның икенче зур шәһәре Чаллыда Тукайга һәйкәл 2011 елда шагыйрьнең 125 еллыгы уңаеннан куелды. Тантана чарасында һәйкәл әһәмияте турындагы сүзләр белән бергә бакыр сынның эчтәлеген тәнкыйть итүчеләр дә булды. Соңрак ""Чаллыда Тукай һәйкәлен мәсхәрәләгәннәр"" дигәнхәбәр таралды. Һәйкәл урнашкан бакчада гранит плитәләр, эскәмияләр ватылган, агач чүп савытлары яндырылган иде. 2015 елның мартында һәйкәлнең бер өлеше булган Тукай кулындагы бронза китап юкка чыкты. Бу гамәлне кылучылар шагыйрь кулындагы бронза бармакларны да сындырып ала. 2017 елның 27 апрелендә Тукай кулына китап янә кайтарылды һәм соңрак тагын юкка чыкты. Чаллы хакимияте әлеге вакыйгадан соң Тукай скверын ныграк яктырту һәм видеокүзәтү иһазы урнаштыруны тизләтү турында белдергән иде.30 ноябрь көнне Татарстанның Лениногорск шәһәрендә Тукайга һәйкәлне яңартыпачтылар. Татарстанның Сарман районы Саклаубаш авылы элек Тукай исемендәге хуалык үзәге булган. Миллионер совхозны совет вакытында итәкләгән Тимергали Сафин Тукай сынын сатып алып калдырган. Соңрак авыл итәкчесе Әлфис Мөхәммәтгәрәев башланган эшне ахырына иткереп бөек шагыйрьгә һәйкәл ачуга ирешә. Истанбулда Тукай һәйкәлеИстанбул һәм Казан шәһәрләренең тугандашлыгы кысаларында Төркиядә Габдулла Тукай исемендәге паркта Тукай бюсты куелды. Истанбулның Әйюп районында урнашкан бу һәйкәлне ачуда Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов катнашты. ""Без Төркиягә үз өебезгә кайткандай киләбез, сез дә шул ук хисләрне кичерәсез дип ышанам"", диде президент. Шул ук көннәрдә ""Топкапы"" татар музей-йортында яңа экспозиция дә ачылды. Һәйкәл урнашкан бакчага Габдулла Тукай исеме 2011 елда, шагыйрьнең 125 еллыгы кысаларында бирелгән иде. Бардада Тукай һәйкәле28 июнь көнне Пермь өлкәсенең Барда авылында Габдулла Тукай һәйкәлеачылды. Һәйкәлнең Бардада ачылуы очраклы түгел, шагыйрьнең бабасы Зиннәтулла Әмиров тумышы белән шушы авылдан. Ачылу тантанасында Татарстанның Язучылар берлеге әгъзалары, кунаклар һәм авыл халкы катнашты. Әстерханда Тукай һәйкәле2013 елның 27 маенда Әстерханның татар бистәсендә Тукай һәйкәле ачылды. Бу һәйкәл Габдулла Тукай исемендәге 74 нче мәктәп янында урнашкан. Мәктәптән ерак түгел Тукай бакчасы да бар. Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов Әстерханга рәсми сәфәре вакытында Тукай һәйкәленә килә, чәчәкләр сала. Алабугада Тукай һәйкәле2014 елда Алабугада Габдулла Тукайның өч метр биеклектәге бронза сыны куелды. Һәйкәл 19 декабрьдәачылды. Шагыйрьнең истәлеген мәңгеләштерүче бу чара берничә ай кичектерелеп килде һәм тыйнак узды. Тантанага Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановны көтсәләр дә, анда хәтта шәһәр башлыгы да күренмәде.2014 елның 15 апрелендә Казан федераль университетында Тукайны искә алу көне узды. Анда тантаналы рәвештә Тукай бюстын ачтылар. Һәйкәлнең авторы – Мисыр сынчысы Усама Эль-Серуи. Төмән шәһәренең читендәрәк урнашкан урамнарының исемнәрен үзгәрткәндә Шагыйрь Габдулла Тукай урамы барлыкка килә. Төмәнгә шәһәр янында урнашкан 19 авыл кушыла, кабатланучы урам исемнәрен алыштырырга туры килә. Төмәннең үзендә Тукай исемен йөрткән урам булса да, Матмассы авылында яшәүчеләр Тукай исемен саклап калырга тели. Шулай итеп ул урам Габдулла Тукай урамы дип түгел, Шагыйрь Габдулла Тукай урамы дип атала башлый. Азнакайда Тукай һәһкәле2014 елның 10 июлендә Азнакайның ""Тарсус"" паркы каршында Габдулла Тукайга һәйкәлачыла. Шагыйрь бюстын сынчы Халит Миңнегалиев иат иткән. Удмуртия башкаласында һәйкәлне 6 нчы санлы гимназия ишегалдындаурнаштырдылар. Бу уку йорты үзе дә Тукай исемен йөртә. Ижаудагы Тукай һәйкәле – шагыйрьгә Петербурда куелган һәйкәлнең кечерәйтелгән күчермәсе. Тукай һәйкәлен Удмуртия татарларына Татарстан бүләк итте.27 апрель көнне Кырлайда Сәгъди абзыйның яңартылган йортын ачутантанасы үтте. Билгеле булганча, Габдулла Тукай бу йортта балачагының иң бәхетле мизгелләрен кичергән. Йортның арт ягында Сәгъди абзый белән Габдулла Тукайны, Былтыр белән Шүрәлене сурәтләгән тимердән ясалган сыннар урнаштырылган. Шулай ук бакча артындагы Апуш чишмә яңартылган. Казандагы Яшь тамашасы театрында Габдулла Тукайга багышланган истәлек тактасы куелды. Нәкъ менә шушы бинада шагыйрь беренче мәртәбә үзенең ""Печән базары, яхут яңа Кисекбаш"" поэмасын укый. Казакъстан бәйсезлегенең 25 еллыгы һәм Тукайның 130 еллыгына багышлап Иртыш елгасы буенда Тукай бюстыурнаштырыла. Һәйкәлне иганәче Рафаэль Хаипов ясата, ә акчаны бөтен халык бергәләп ыя. Моңа кадәр Казакъстанның аек шәһәрендә дә Тукай исемен хөрмәтлиләр – шагыйрьне таш сыны монда 2001 елда куела. Уфа шәһәрендә Тукайга һәйкәл кую турында карарны шәһәр хакимияте 2011 елда ук кабул иткән булса да, карар сигез елдан соң гына тормышка ашты. Ике ел элек Уфа татарлары һәйкәл сорап пикетларга чыккан иделәр. Алар ""Нур"" татар дәүләт театры бинасы һәм Русия мөселманнарының Үзәк диния нәзарәте каршында ""Гафу ит, Тукай. "" дигән плакатлартотып тордылар. Габдулла Тукайга чит илләрдә һәйкәл куелган вакытта үзебездә, Русиядә татарларның теләгенә каршы төшү очраклары шактый.2012 елның гыйнваренда Татарстанның Яшел Үзәншәһәрендә Тукай һәйкәле һәм Тукай урамы барлыкка киләчәк дип игълан ителде. Һәйкәл куюны шәһәр халкы үзе сораган. Кешеләр шундый үтенеч белән шәһәр хакимиятенә мөрәәгать иткән. Шәһәр башлыклары һәйкәл куярга риза булса да, вәгъдәсен бүгенгә кадәр үтәмәгән. Шул ук 2012 елда, гыйнвар аенда Свердловски өлкәсе башкаласы Екатеринбурда Тукайга һәйкәл куелачак дигән хәбәр таралды. Урал татарлары бөтен өлкә буйлап татар мәдәнияте эшлеклеләренә багышлап урам исемнәре бирү теләге белән чыккан иде. Шулай ук Екатеринбурда Тукайга һәйкәл куюны да сораганнар. Әмма әлегә бу татарларның теләге генә булып кала бирә. Чиләбедә 2015 елның октябрь урталарында Габулла Тукайга һәйкәл ачу тантанасы узарга тиеш иде. Һәйкәлне Пушкин исемендәге кинотеатр бинасы каршына урнаштырырга ниятләгәннәр. Әмма халык бу гамәлгә каршы төште һәм Тукай һәйкәле бу шәһәрдә куелмый калды. Сахалинда 2017 елда татар әмәгатьчелеге Габдулла Тукайга һәйкәл куеп, аның янында Тукай исеме йөрткән бакча үстерергә ыенулары турында хәбәр иткән иде. Ун ел буе үтенеп-ялынып йөргәннән соң, Татарстан һәм Сахалин итәкчеләре үзара күрешеп-сөйләшү нәтиәсендә татарларга ""һәйкәл була"" дигән авап бирелгән. Ләкин Тукайга һәйкәл куюга ирле халык каршы төшкән, шуңа күрә Сахалин татарларының теләге әлегә хыял гына булып кала.",Тукай һәйкәлләре: Сахалиннан Истанбулга кадәр,0,analytics,Татарстан,8936,https://www.azatliq.org/a/29886078.html,2019-04-17T12:51:45+00:00
"Ватан һаҡсылары йылы һәм МХО-ла ҡатнашыусыларға һәм уларҙың ғаилә ағзаларына ярҙам йылы сиктәрендә Ҡотан ауыл мәҙәниәт йорто һәм Ырғыҙлы урта дөйөм белем биреү мәктәбе берлектә Тыуған илде һаҡлау  тигән һөнәр бар! тигән ҡаһарманлыҡ дәресе үткәрҙе. Сараның маҡсаты - уҡыусыларға Ватан һаҡсыларының ҡаһарманлыҡтары хаҡында бәйән итеү һәм Тыуған ил яҙмышы өсөн гражданлыҡ яуаплылығы тойғоһо тәрбиәләү. Ҡаһарманлыҡ дәресенә Ватанды һаҡлау нимә икәнлеген ишетеп кенә түгел, үҙ миҫалында белгән кеше – Салауат Юлаев исемендәге батальон командиры урынбаҫары, инструктор-методик бүлексәһе начальнигы, Симба позывнойлы майор килде. Ул илһөйәрлек тойғоһоноң мөһимлеге хаҡында һөйләп, уны һәр төрлө тормошҡа ашырыу мөмкин икәнлеген һыҙыҡ өҫтөнә алды: илде һаҡлауҙа, халыҡ өсөн тырышыуҙа, теге йәки был изге эшкә үҙ өлөшөңдө индереүҙә. Ҡаһарманлыҡ дәресендә шулай уҡ Рәсәй тарихында һәр заманда ла кешеләрҙең Тыуған илдәрен яҡлау-һаҡлау өсөн тырышҡанлығы хаҡында һүҙ алып барылды. Ватан һаҡсылары хаҡында хәтер – үҙебеҙҙең илебеҙ өсөн ғорурлыҡ тойғоларын һәм уның тарихын һаҡларға, ысын кеше һәм илдең лайыҡлы граждандары булырға ярҙам иткән быуындар араһындағы бәйләнеш ул. Осрашыу аҙағында Симба балаларға үҙҙәрен тормошта уңышлы кешеләр итергә тырышырға, яҡшы уҡырға, спорт менән шөғөлләнергә һәм үҙеңдә эске тәртип булдырырға кәрәклеген әйтте. Сарала ҡатнашыусылар яугир ағайҙарына сәләмәтлек, именлек һәм, иң мөһиме, уңыш һәр саҡ янында булыуын теләне.",Симба илһөйәрлек тураһында һөйләне,0,analytics,Ватан,1445,https://tanburz.ru/articles/vatan-a-ynda/2025-11-20/simba-il-y-rlek-tura-ynda-yl-ne-4474337,2025-11-20T08:40:00+00:00
"Татарстанның мәгълүматлаштыру һәм элемтә министры Айрат Хәйруллин""Бернинди мәчеттә бернинди камералар куюга безнең рәсми килешүләр юк. Әлеге сорауга министрлыкның аңлатмасы юк. Без бу вазгыятьтән хәбәрдар түгел"", дип хәбәр итте министрлыкның матбугат сүзчесе Анна Яковлева. Элегрәк Азатлык Таттелеком оешмасының Казан мәчетләрендә яңа камералар урнаштыру нияте турындаязган иде. Азатлык сөйләшкән имамнар сүзләренчә, өстәмә камераларны Федераль иминлек хезмәте һәм эчке эшләр министрлыгы кушуы белән куялар. Бу Кытайдагы кебек мөселманнарны күзәтү өчен эшләнергә мөмкин дип әйтүчеләр дә бар. Адвокат Руслан Нәгыевмәчетләрдә өстәмә күзәтү камералары урнаштыруның канунилыгын аңлатуны сорап Татарстан прокуратурасына мөрәәгать юллады. Азатлык бу уңайдан сорауларны Татателеком, Татарстан мөселманнарының Диния нәзарәтенә һәм Татарстанның мәгълүматлаштыру һәм элемтә министрлыгына да ибәргән иде. Таттелекомһәм Татарстан мөфтиятеавабында камералар урнаштыру ""мөселманнарның конституцион хокукларын бозмый, чөнки бу шәхси мәгълүматны таратуны күздә тотмый"", диелде. Камераларның мөфтият кушуы белән куелуы билгеле булды.",Татарстан элемтә министрлыгы мәчетләрдә камералар урнаштыруга катнашы булмавын белдерә,1,news,Яңылыҡтар,1116,https://www.azatliq.org/a/30045921.html,2019-07-09T14:57:07+00:00
"Ф. К. АСАДУЛЛИНА, заслуженный работник образования РБ, отличник просвещения России и Башкортостана, председатель союза ветеранов образования РБ.",Преданность педагогическому делу,1,news,Яңылыҡтар,144,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-18/predannost-pedagogicheskomu-delu-3690039,2024-03-18T13:13:30+00:00
"Ведомство мәғлүмәте буйынса, пенсия түләү өсөн бөтәһе 13 триллион һумға яҡын аҡса йүнәлтелә. «Былтырғы кеүек үк, пенсияны ваҡытынан алда арттырыу тураһында ҡарар ҡабул ителде: бер юлы 1 ғинуарҙан — инфляциянан юғарыраҡ. Страховка пенсияһы 7,6 индексациялана, һөҙөмтәлә ҡартлыҡ буйынса страховка пенсияһының уртаса күләме 2 мең һумға тиерлек арта һәм 27,1 мең һум була», — тиелә хеҙмәт министрлығының белдереүендә. Социаль пенсия  1 апрелдән 6,8 индексациялана. Башинформдан.",1 ғинуарҙан пенсиялар индексациялана,0,analytics,Йәмғиәт,474,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-09-30/1-inuar-an-pensiyalar-indeksatsiyalana-4407342,2025-09-30T09:20:00+00:00
"2024 йылдың 27 ноябрендә Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында «Халыҡтар дуҫлығы тауышы» музыкаль фестивале сиктәрендә академик вокал концерты була. Ул Өфөлә барған Рәсәй менән Ҡаҙағстандың төбәк-ара хеҙмәттәшлек Форумына арнала. Концертты музыкаль оҙатыу өсөн дирижер, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы, «Алтын битлек» Рәсәй милли театр Премияһы лауреаты Артем Макаров етәкселегендәге башҡорт опера симфоник оркестры яуаплы. Театр сәхнәһендә: Рәсәйҙең атҡаҙанған, Башҡортостандың халыҡ артисы, Мария театры солисы Асҡар Абдразаҡов; Башҡортостандың атҡаҙанған артисы, Мәскәүҙең «Геликон-опера» музыкаль театры солисы, халыҡ-ара конкурстар лауреаты Игорь Морозов; Башҡорт дәүләт академия опера һәм балет театры солисы, Халыҡ-ара, Бөтә Рәсәй һәм республика конкурстары лауреаты Иҙел Аралбаев; Бөтә Рәсәй һәм республика конкурстары лауреаты Лилиә Халиҡова, Башҡортостандың халыҡ артисы, халыҡ-ара һәм Бөтә Рәсәй конкурстары лауреаты Әлфиә Кәримова; Ҙур һәм Мария театрҙары солисы Антонина Весенина; Ҡаҙағстандың атҡаҙанған эшмәкәре, «А » (сопрано) операһының төп солисы Жупар Ғабдуллина һәм Ҡаҙағстандың атҡаҙанған эшмәкәре, Меир Байнеш ҡатнаша. Концертты Рәсәйҙең халыҡ артисы, Рәсәй Федерацияһының Дәүләт премияһы лауреаты, балерина, театр һәм кино актрисаһы Илзе Лиепа алып бара. Асҡар Абдразаҡов ни өсөн музыкаль фестивалде Рәсәй һәм Ҡаҙағстан форумы көндәрендә үткәрергә ҡарар итеүҙәре хаҡында һөйләне: ""Халыҡтар дуҫлығы тауышы"" халыҡты берләштергән мәҙәниәттең бөйөк ижади көсөн тағы бер тапҡыр һыҙыҡ өҫтөнә ала, - тип билдәләне ул. - Халыҡтарыбыҙ араһында быуаттар аша үткәрелгән дуҫлыҡ һәм яҡшы күршелек традициялары мәҙәниәттәр араһында һөйләшеп-аңлашыу өсөн ишектәр аса, ниәттәр һәм йолалар менән уртаҡлашырға мөмкинлек бирә. Был һәр милләттең милли үҙенсәлеген байытырға ярҙам итә һәм мәҙәниәтебеҙҙең төрлөлөгөн сағылдыра. Моң, музыка теле һәр беребеҙгә яҡын һәм аңлайышлы, ваҡыт һәм аралар аша беҙҙе яҡынайта. "" Артист форумда һәм фестивалдә ҡатнашыусыларға уңыштар һәм ижадта сәскә атыуҙарын теләне.",«Халыҡтар дуҫлығы тауышы»,1,news,Яңылыҡтар,2020,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-11-26/haly-tar-du-ly-y-tauyshy-4024272,2024-11-26T13:21:00+00:00
Халҡыбыҙҙың май миҙгеленә һынамыштар менән танышайыҡ.,Май айына һынамыштар,0,analytics,Тәбиғәт,53,https://yanshishma.com/articles/t-bi-t-m-y-sh/2025-05-06/may-ayyna-ynamyshtar-4225537,2025-05-06T16:11:55+00:00
"Ғәҙәттә, талантлы кешеләрҙең балалары һәләтһеҙ була, тиҙәр. Ләкин был фаразлау күп осраҡта дөрөҫлөккә тура килмәй. Әсәйем, күренекле башҡорт яҙыусыһы Яныбай Хамматовтың ҡыҙы, киреһенсә, һәр яҡтан да талантлы ине. Әйтерһең, әкиәттәгеләй, карауат осондағы фәрештәләре уға ҡәҙерле бүләктәрен мулдан өләшкән: һоҡландырғыс итеп һүрәт төшөрә, йырлай, фортепианола уйнай, бер нисә сит тел белә, матур яҙа, оҫта тегә. Ысынлап та, талантлы кеше бөтә яҡлап та талантлы, тигәндәй, нимәгә генә тотонһа ла, уның ҡулынан килә ине. Әсәйем – ғаиләлә берҙән-бер бала. Ул тыуғанда ата-әсәһе, ярайһы ғына матди ауырлыҡтар кисереп, уңайлыҡтары булмаған иҫке мунсала йәшәй, өләсәйем институтта уҡый һәм йыш ҡына ҡыҙын күршеләренә ҡалдырып тора. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, әсәйем яҡындарының күңел наҙына, яратыуына сорналып үҫә. Нәҡ ҡәҙерле кешеләренең оло һөйөүе уның барлыҡ таланттарының асылыуына булышлыҡ итә лә инде. Бәләкәй ҡыҙсыҡтың йырларға әүәҫлеген тойоп, атаһы уны музыка мәктәбенә бирә һәм яңылышмай: әсәйем уны алтын миҙалға тамамлай. Һүрәт төшөрөүгә маһирлығы сәнғәт мәктәбенә алып килә. Өләсәйемдең еңел ҡулы менән немец телен дә яратып өйрәнә. Фото төшөрөү менән ҡыҙыҡһыныуын хуплап, ҡәҙерлеләре уға фотоаппарат бүләк итә. Ошо мауығыуы әсәйемде ғүмер буйы оҙата барҙы. Бөтә кисә-юбилейҙарҙа, сәйәхәттәрҙә уның ҡулында тоғро дуҫы – фотоаппараты булды. Нәфис фотоға төшөрөү нескәлеген, серен үҙләштергәнгә беҙҙең ғаилә архивында ул ваҡыт өсөн һирәк осраған төҫлө фотолар бар. Әсәйемдең ҡараңғы йыуыныу бүлмәһенә бикләнеп, фотолар эшләүе минең өсөн бер мөғжизә була торғайны. Ғаилә альбомдарын да, ваҡыт табып, үҙенең һүрәттәре һәм шиғырҙары менән биҙәр ине. Әсәйем өсөн олатайым менән өләсәйем иң ҡәҙерле кешеләр булды. Ул күп осраҡта олатайымдың хәстәрҙәре менән йәшәне. Үҙе ғаилә ҡороп, башҡа сыҡҡас та, ата-әсәһе икенсе планға күсмәне. Шуға ла мин беҙҙең ғаилә әсәйем, атайым һәм минән генә тормай, унда олатайым менән өләсәйем дә бар, тип үҫтем. Өйҙә бөтә етди мәсьәләләрҙе ололар менән хәл итеү – ҡағиҙә, Яңы йылды ла һәр ваҡыт бишәүләп ҡаршылау матур традициябыҙға әйләнгәйне. Ата-әсә менән бала яҡынлығы һуңынан үҙ емештәрен бирмәй ҡалмай, әлбиттә: әсәйем атаһының әҫәрҙәрен рус теленә тәржемә итеүгә, уның архивын туплауға, ҡәҙерлеһе хаҡында яҡты иҫтәлек һаҡлауға күп көс һалды. Әсәйем тормошта, өлгөлө уҡыусылай, һәр саҡ юғары баһаға торошло йәшәне. Мәктәпте алтын миҙалға тамамлаған ҡәҙерлем, ниндәй генә юлды һайлаһа ла, үҙ һөнәренең оҫтаһы булыр ине. Математиканы биш бармағы кеүек белде. Яҙыу-һыҙыуға маһирлығы уны шәп журналист яһар ине, теләһә, иҫ киткес моң эйәһе (музыкант) йә иһә рәссам булараҡ та уңыш ҡаҙаныр ине ул. Ләкин әсәйем көтмәгәндә тел ғилемен һайлай. Ул БДУ-ның сит телдәр факультетында немец теле бүлеген ҡыҙыл дипломға тамамлай һәм оҙаҡ йылдар педагогия институтында, һуңынан Эске эштәр министрлығының Өфө юридик институтында немец теле уҡытыусыһы булып эшләне. Ә сағыштырма тел ғилеменә ҡарата ҡыҙыҡһыныуы уның күңелендә ҡапыл ярала. Уйлап ҡараһаң, лингвистикала барыһы ла өйрәнелгән һәм ҡыҙыҡлы темалар юҡ та кеүек, әммә Салауат Ғәлләмовтың китабы әсәйем өсөн ҙур асыш булды. Ул тел ғилеме менән етди шөғөлләнә башланы. Өйҙә бик күп һүҙлектәр барлыҡҡа килде. Әсәйемде башҡорт, инглиз, төрөк телдәренең туғандаш һүҙҙәрен өйрәнеү генә түгел, ә сыуаш, мари, венгр һәм башҡа күп телдәр ҡыҙыҡһындырҙы. Ябай һәм әллә ни иғтибарға лайыҡ түгел һүҙҙәр ҙә ысын мәғәнәһендә оло хазинаға тиң, сөнки уның тамырҙары бөтөнләй икенсе телдәргә барып тоташа. Был оҙайлы тикшеренеүҙәрҙең һөҙөмтәһе булып 2002 йылда – «Боронғо һүҙҙәр магияһы» һәм 2008 йылда «Тәүҙә Хаос булған» исемле ике фәнни-популяр китабы донъя күрҙе. Күп мәҡәләләре баҫылды. Ошо китаптарҙың бер бүлеге менән генә лә әсәйем кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай алыр ине, әммә ул был эште ҡыҙыҡ та, кәрәк тә тип тапманы. Сөнки әсәйем өсөн иң мөһиме – ваҡыт ине. Ул үҙенә тәғәйен ваҡыттың аҙ икәнлеген тойомланы. Уға бит олатайымдың да әҫәрҙәрен тәржемәләргә кәрәк, минән башҡа кем, тигән һорау менән тотонор ине тәржемәгә. Нескә күңелле, хисле кеше булараҡ, 2000 йылда һөйөклө атаһының үлемен әсәйем бик ауыр кисерҙе. Яҡын йәндәш, рухташ кешеһен мәңгелеккә юғалтыу яраларынан оҙаҡ арына алманы. Нәҡ олатайымдың үлеме китаптарын тәржемә итергә этәргәндер, сөнки әсәйем уларҙа күңел йыуанысы тапты. Олатайым берәй заман әсәйемдең уның китаптарын тәржемә итеүен, ә минең уларға иллюстрациялар эшләүем хаҡында хыяллана ине. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, тере сағында ул был шатлыҡты кисереп өлгөрмәне. «Үгәй ул» автобиографик китабы уның вафатынан һуң өс йыл үткәс кенә донъя күрҙе. Әсәйем тәржемәһендәге һәм минең һүрәттәрем менән сыҡҡан был тәүге китап беҙҙең өсөн икеләтә ҡәҙерле. Һуңынан инде «Карьера», «Ағиҙел Иҙелгә ҡоя», «Салауат батыр» китаптарын эшләнек… Яныбай Хамматовтың тәржемәләре сыҡҡандан һуң, әсәйемә башҡа яҙыусылар ҙа мөрәжәғәт итә башланы. Бер-бер артлы Марс Әхмәтшин, Фәниҙә Исхаҡова, Барый Ноғоманов, Лира Яҡшыбаева әҫәрҙәренең тәржемәләре ташҡа баҫылды, Рауил Бикбаевтың «Рәми» әҫәрен, Ғайса Хөсәйеновтың автобиографияһын тәржемә итеүгә күп көс һалды ул. Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар Союзына ҡабул ителгәндән һуң, әсәйем шатлыҡ ҡатыш моңһоулыҡ менән: «Их, атайым тере булһа, нисек шатланыр ине! » – тине. Күптәр уның талантлы тәржемәсе булыуына инанды, ентекле, намыҫлы хеҙмәтен баһаланы. Текст өҫтөндә ул һәр әҫәрҙең «йәненә» үтеп инергә тырышып, илке-һалҡылыҡҡа юл ҡуймай, ҡат-ҡат тикшереп, оҙайлы һәм төпсөр эшләне. Грамоталы булыуына, телде камил белеүенә һәм тойоуына ҡарамаҫтан, ул үҙенә ҡарата бик талапсан ине. Ҡайһы берҙә хатта мөхәррирҙәрҙең уның вариантын дөрөҫ булмағанға төҙәткән осраҡтар ҙа бар ине. Был мәлдә әсәйем бик көйәләнде, сөнки мөхәррирҙең тел белеме юғары кимәлдә булырға тейеш бит. Беҙҙең ғаилә өсөн ул киң эрудициялы «тере» энциклопедия ине. Йыш ҡына ниндәйҙер документ төҙөгәндә, беҙ уға ҡайҙа, ниндәй тыныш билдәләре ҡуйырға йә иһә һөйләмде нисек дөрөҫ яҙырға, тип кәңәш һорап мөрәжәғәт иттек. Әсәйем бәхетле кеше булды, тип әйтергә мөмкиндер. Алһыу Хамматова. Мәҡәләнең тулы вариантын ""Башҡортостан ҡыҙы"" журналдың 10-сы (2023) һанында уҡырға була.",Әсәйем – яҙыусы ҡыҙы!,0,analytics,Тарих,6068,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2025-02-17/s-yem-ya-yusy-y-y-4124850,2025-02-17T12:19:00+00:00
"16 февралдә ""Башҡортостан"" гәзите ""Бәйләнештә"" социаль селтәрендәге төркөмөндә ""Ватанды һаҡлаусылар"" дәүләт фондының Башҡортостандағы филиалы етәксеһе, Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтай депутаты, Рәсәй халыҡтары ассамблеяһының төбәк бүлеге рәйесе Гөлнур Ҡолһарина менән ""тура бәйләнеш"" ойоштора. Унда һеҙ ""Ватанды һаҡлаусылар"" дәүләт фондының махсус хәрби операция ветерандары һәм уларҙың ғаиләләренә ниндәй ярҙам күрһәтеүе, Фондтың район һәм ҡалаларҙағы эшмәкәрлегенә ҡарата һәм башҡа үҙегеҙҙе борсоған һорауҙарҙы бирә алаһығыҙ. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.","Беҙҙең ""тура бәйләнеш""тә Гөлнур Ҡолһаринаға һорау бирә алаһығыҙ",0,analytics,Махсус хәрби операция,657,https://bashgazet.ru/articles/care/2026-02-10/be-e-tura-b-yl-nesh-t-g-lnur-ol-arina-a-orau-bir-ala-y-y-4573060,2026-02-10T22:20:00+00:00
"Быел хага китүне кунакханәдә көткән мөселманнар. Татарстанның Әлмәт шәһәреннән Рамил (исемен үзгәртүне сорады) быел ""Урал-Сервис"" ширкәтеннән хага юллама алган булган, әмма проблемнар килеп чыккач акчасын кире кайтарырга карар кылган. Әлегәчә моңа ирешә алмавын әйтә. ""Быел ха алдыннан ""Урал-Сервис"" ширкәте хага бару өчен 80 мең сумга юллама тәкъдим итте. Таныш хәзрәт аша булгач, бер дустым белән артык уйламыйча акчасын түләдек. Бернинди килешү дә тутырмадык, бары әйткән хисапка акча гына ибәрдек. ""Урал-Сервис"" ширкәте быел 600 кешене хагаибәрә алмагандигән хәбәрдән соң мин шикләнеп акчамны кире алырга карар кылдым. Ширкәтнең итәкчесе Ильяс Янгуразов үзенең урынбасары белән килеп быел хага бара алмаганнарны ыеп, кем тели акчаларны кайтарабыз, диде. 5""Ха өчен түләгән акчаны кире кайтара алмыйм""Хәзер алар бернинди шалтыратуларга авап бирмиләр. Инде ябылырлар дип куркам. Безнең итәкчегә минем акчаны кайтармыйлар дип зарланган идем, синең генә түгел, берничә ел акча ыеп хага китәргә ыенган әбиләрнең акчаларын да кайтармыйлар әле диде. Шундый кешеләр белән ничек эшләп була инде? Алар беркемнең дә шалтыратуларына авап бирми, бәлкем инде ябылганнардыр. Мин 80 мең сум акча түләдем. Кем өчендер бу чүптер, минем өчен акча. Бер тапкыр Янгуразов телефонын алгач, аңа зарлангач, ул миңа бер адрес бирде һәм шунда акчаны кайтаруны язып хат ибәрегез диде. Без хат һәм түләү турында чекны ибәрдек. Шуннан соң ким дигәндә 30 тапкыр шалтыраттым, авап юк, акча да юк. Хага бара алмаучыларны башта гомрәгә, ә киләсе елга хага ибәрергә вәгъдә иткәннәр иде, гомрәгә дә ибәрмиләр. Без инде прокуратурага барырга дип уйлаган идек, мөселман булгач сабыр итеп торырга булдык. Мин ""Урал-Сервис"" дигән ширкәтне белгәнем дә юк иде. Хәзрәткә ышандык. Ул гаепле дә түгел инде. Кешеләр хәзер аңардан акчаларны сорый, ди ул. Быел ""Урал-Сервис"" ширкәте аша 100 мең сумга юллама алып Омскиданхага китә алмаган 32 кешенең 5-6 сы шулай ук акчаларын кире алырга исәп тоткан. Рамазан (исеме үзгәртелде) сүзләренчә, калганнарга зыян күргән буларак башта гомрәгә, ә аннары хага ибәрергә вәгъдә иткәннәр. 5""Гомрәгә дә ибәрмиләр, акчаны да кайтармыйлар""""10 сентябрьдә ""Урал-Сервис"" итәкчесе килде. Кайберләре акчаларны кайтаруны сорап мөрәәгать итте. Ширкәт итәкчесе тулаем бөтен сумманы түгел, ә өлешләп кайтарачакларын әйтте. Акчаларын алмаучыларны башта бүләк буларак гомрәгә, ә киләсе елга хага ибәрәчәкләрен әйттеләр. Гомрәгә китүне сентябрь азагында әйтәбез диделәр, булмады. Аннары 17 ноябрьдә билгеле булачак диде. Шулай ук көн узды, беркем берни дәшми. Акчаларын кире сораучыларга да авап бирүче юк. Без акчаларны мәчеттә бернинди килешүсез генә түләдек. Соңрак мәчеткә барып акчаны сорагач минем белән бик дорфа сөйләштеләр. Ярар инде мин, әле бит анда тиенен-тиенгә ыйган әбиләр бар. Бер әби тетра пак пакетларын ыеп сатып юллама алган. Әбиләрне ничек алдап була инде? Бернинди белдерүләр дә юк. Бу бит инаять эшенә тарта, диде Рамазан. Азатлык аңлатма алырга теләп ""Урал-Сервис"" ширкәте итәкчесенә шалтыратып карады, әмма ул телефонын алмады. Безнеңканалына язылыгыз! Иң кызыклы хәбәрләрне беренче булып укыгыз.",Хага бармый калган мөселманнар акчаларын кире кайтара алмый,0,analytics,Дин,3099,https://www.azatliq.org/a/28867807.html,2017-11-22T21:23:16+00:00
"Владимир ПутинфикерләрСаклану министрлыгы коллегиясенең киңәйтелгән утырышында чыгыш ясаган чакта Владимир Путин Русия Европа һәм НАТО белән сугышырга ыенмый, дип белдерде. Украина тирәсендәге вазгыятькә фикер белдереп Путин Мәскәү - Киев суверенитетының бердәнбер гаранты иде, ә Көнбатыш ""ни теләсә шуны эшләде"" һәм Русияне авап бирергә этәрде, диде. Моннан тыш президент Совет берлеге таркалганнан соң Көнбатышны ""бишенче колонна белән эшләүдә"" гаепләде, моны ""постсовет киңлегендә илләрне тарткалаштыру"" өчен эшләде дип әйтте.2014 елдан соң Көнбатыш икенче Мински килешүләрен тормышка ашыруга бармыйча, ""шундук сугыш чыгарды диярлек"", диде. Русия гаскәренең кораллары турында сөйләгәндә Путин Русиягә югары төгәллекле снарядлар һәм пилотсыз очкычларны чыгаруны арттырырга, һава һөүменә каршы системнарны камилләштерергә кирәк, дип искәртте. Моннан тыш утырышта саклану министры Шойгу да чыгыш ясады. Ул һөүмгә күчкәннән бирле Украина кораллы көчләре ""зур югалтулар кичерде"" - 159 мең солдатлары яраланды яки һәлак булды, дип белдерде. Сугыш башыннан бирле Украина 383 меңнән артык хәрбиен югалтты диде Шойгу. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Путин чираттагы мәртәбә Европа һәм НАТО белән сугышырга теләмәү турында белдерде,1,news,Яңылыҡтар,1209,https://www.azatliq.org/a/32738066.html,2023-12-19T14:13:08+00:00
"Йор һүҙле, оло йөрәкле, изге күңелле кеше ине ул, Ишбикә өләсәй менән ауылдың күркәм ғаиләләренең береһе булдылар, шәп балалар тәрбиәләп үҫтерҙеләр. Аҫтағы ошо фотоны 2013 йылда Нурийән олатайҙың 85 йәшен һәм гәүһәр туйҙарын билдәләгәндә Ильдар Байбулатовтөшөргәйне. Һуңынан ул фото интернет киңлектәрендә ныҡ таралып, популяр булып китте. Тап шул фотола Нурийән олатайҙың бар булмышы сағыла: шаян, эскерһеҙ, алсаҡ, ихлас! Беҙҙең хәтерҙә лә ул шундай булып ҡаласаҡ. Йәнең йәннәттә булһын, тыныс йоҡла, Нурийән олатай! Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477","Йәнең йәннәттә булһын, тыныс йоҡла, Нурийән олатай!",1,news,Яңылыҡтар,677,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-04-10/y-ne-y-nn-tt-bul-yn-tynys-yo-la-nuriy-n-olatay-3722527,2024-04-10T16:25:00+00:00
"Артур Камил улы Хисмәтуллин махсус хәрби операцияла Ватанын батырҙарса һаҡлаған ҡаһарман яугир, хәстәрлекле атай булараҡ билдәле. Яугирға ғаилә бәхете, донъя именлеге һәм оҙон ғүмер теләйбеҙ! Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Һоҡланғыс атай,0,analytics,Батырҙар,582,https://yanshishma.com/articles/batyr-ar-be-e-arala-/2025-10-13/o-lan-ys-atay-4424919,2025-10-13T18:10:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырырчы Украинаның Луһански өлкәсенә барып концерт куйган. Башкорт ырчысы ( чын исеме -Арслан Тимиров, Башкортстанда танылган ырчы Азамат Тимировның улы) Украинага барганын, Русия басып алган ирләрдә булганын хәбәр итте. Үзенең битендәурысча ""Ниһаять, мин Ватанны саклаучылар каршында чыгыш ясый алдым! "" дип язган. ""Дошманнар белән сугышкан каһарманнарны күрер өчен фронт чигенә үк барасы идем, барысы да анда барырга кыюлык тапмый. Һәм менә без монда, гармун, курайда уйнап кыю солдатлар белән халык ырларын һәм заманча ырларны башкарабыз. Кешеләрнең күзләрендә моң булуга карамастан без аларга дәрт өсти алдык. Луһански өлкәсененең Петровск шәһәрендәге М. Шәйморатов исемендәге 22 нче мәктәптә чыгыш ясау бәхете тәтеде. Бу мәктәп кайчандыр фашистлар тарафыннан кулланылган, монда кораллар саклаганнар. Башкортстан аны тәртипкә китерде, заманча мәктәптә балалар белем ала. Гаәпләндем, балалар башкорт халык биюләрен бии, башкорт мәдәнияты белән кызыксына. Сәфәр нәтиәле килеп чыкты"", дигән ул. Һәм сәфәрне оештыруда Сибайның Башкорт дәүләт драма театры мөдире Илнур Әбдерәшитовка, продюсер, эшмәкәр Илһам Үтәшевка, курайчы Салават Хәлиловка рәхмәт белдергән. Бу язманы 5 меңнән артык кеше хуплаган, шул ук вакытта бер тәүлек эчендә 200 дән артык комментар ыйган. Фикер калдыручылар арасында ырчыны тәнкыйтьләүчеләр шактый, аңардан күңел кайтулары турында язалар. ""Көтмәдем синнән"", ""Бу сугышта башкортлар Русияне яклап төркемләп үлә – кемнән яклыйлар, аңлашылмый. Русиягә беркем дә һөүм итмәде, Русия чит илгә басып керде. Ичмасам, бер юньле башкорт ырчысы барлыкка килгән дип уйлаган идем синең хакында, әмма син дә Хәбиров астына яттың. Яхшы акча түлиләрдер, әмма намус дигән төшенчә бар"", ""Күңелем кайтты, моңа кадәр сиңа теләктәшлек белдерә идем, хәзер бетте, әти-әнием сугыш начар дип тәрбияләде. Ичмасам, башкорт тарихын өйрән, укы, без гомергә суверенитетка омтылган халык булдык, патшасыз яшәгән халык. Күз яшьләрем чыкканчы гарьләндем синең өчен"" кебек сүзләр күпләп язылган. Комментарлар калдыручылар Баймак эше нигезендә сиксәнләп кешенең төрмәләрдә утыруын да искә төшергән һәм ырчыга Украинага баргансың икән, аларга ярдәм буламы дип сораганнар. ""Ә Баймакта кулга алынучылар янына концерт белән барачаксыңмы? Яки аның өчен түләмиләрме? "", ""Күрәсең, Хәбировның хуплавы башкорт халкының мәхәббәтеннән өстенрәк"". Комментар язучылар арасында ырчыны үзенә ошамаган фикерләрне сөртеп бара дип гаеп атучылар да бар. Шул ук вакытта аның Русия басып алынган Украина иренә барып ырлавын хуплап язучылар да бар. ның аккаунтына 53 меңнән артык кеше язылган.2022 елның декабрендә Башкортстан ырчысы Радик Юльякшин (Элвин Грей) да Русиядәге концертларын кичектереп, Донбасска Украинага каршы сугышучы Башкортстан хәрбиләре алдында чыгыш ясаргакиткән иде. Ул социаль челтәрләрендә концертларын күчерүен ""мин башка ирдә кирәк"" дип аңлатты. Юльякшин Донбасска Башкортстан парламенты башлыгы Константин Толкачевбелән барды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкорт ырчысы Русия басып алган Украина ирләренә барган. Аны бу гамәле өчен сатлыкан дип тәнкыйтьлиләр,1,news,Яңылыҡтар,3076,https://www.azatliq.org/a/bashkort-jirchisi-baby-ti-rusiya-basip-algan-ukraina-jirlarena-bargan-ani-bu-gamale-ochen-satlikjan-dip-tankiytlilar-/33327374.html,2025-02-25T13:21:29+03:00
"Ольга Комлевафикерләр журналисты, Уфадагы Навальный штабының элекке волонтёры Ольга Комлеваның ире аны Уфа тикшерү изоляторында тынгысызлауларына зарланып Русия баш прокуратурасына мөрәәгать иткән. Ольга Комлеваны хуплаучы -каналда чыккан хәбәргә күрә, сәерлекләр ике атналап элек башланган. 8 мартта колониядә эшләүче бер хатын-кыз Комлеваны кыска гына вакыт эчендэ ике тапкыр тентегән: берсе душка чыкканда, икенче юлы душ керер алдыннан. Ике көннән соң, шул ук сакчы хатын Комлевада шәхси тентү үткәргән, тентегән чакта күкрәгенең имчәк тирәләрен капшаган, ә Комлева йөрештән кергәч, кабат куллары белән аның күкрәген һәм имчәкләрен капшап узган, диелә хәбәрдә. Шулай ук 14 март көнне шул ук күзәтүче хатын Комлеваның арт санына кагылган. Комлева исә аннан күкрәгенә беркетелгән теркәгечне кабызуны таләп иткән һәм үзенә кагылмауны сораган, дип хәбәр ителә. Журналистның ире баш прокурор Игорь Красновтанколониядәә эчке кагыйдәләрнең үтәлешен тикшерүне һәм шәхси тентү үткәрү заруриятенең чикләре бозылмаганмы икәнен ачыклауны сорый. ""Душка алып чыккан чакта нигә ике тапкыр тикшерергә кирәк булган? Сакчының колония хезмәткәрләре Комлева О. Ю. -га йөреш вакытында, посылка тапшырганда тыелган әйберләр биргән дип уйларга нигезе булган да, шуңа күрә кесәләре булмаган килеш аның күкрәкләрен, арт санын капшарга кирәк булганмы? "", дип сорый ире шикаятендә. Вячеслав Комлев әйтүенчә, хатыны сакчының гамәлләрен үзенең шәхси абруен кимсетердәй дип бәяли. ""Не Москва"" искәртүенчә, Ольга Комлева изолятор хезмәткәрләренә каршы дәгъвасында хатларны тулысынча тапшырмауларын әйткән булган. Русиядә",Журналист Ольга Комлеваның ире аны тикшерү изоляторында тынгысызлауларына зарланып баш прокуратурага язган,1,news,Яңылыҡтар,1593,https://www.azatliq.org/a/33353902.html,2025-03-20T11:13:37+00:00
"2026 йылдың 1 ғинуарынан Рәсәйҙә минималь эш хаҡы күләме - 27 093 һум. Башҡортостанда иһә Урал коэффициенты менән бергә 31 157 һум (НДФЛ тотолғансы). Рәсәйҙең Хеҙмәт кодексында яҙылғанса, эш хаҡы МРОТ-тан аҙыраҡ булырға тейеш түгел.",Башҡортостанда эш хаҡы артҡандан-арта…,1,news,Яңылыҡтар,232,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-14/bash-ortostanda-esh-ha-y-art-andan-arta-4536804,2026-01-14T14:20:00+00:00
"Мәсетле районында Башҡортостандың ғына түгел, донъяның виртуоз ҡумыҙсыһы Роберт Заһретдинов исемендәге ""Ҡумыҙ йөрәге"" тигән төбәк-ара фестиваль быйыл 9-сы тапҡыр уҙҙы.",Иң талантлы ҡумыҙсылар ҡайҙан?,0,analytics,Донъя,167,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-04-22/i-talantly-umy-sylar-ay-an-4208522,2025-04-22T13:38:53+00:00
"Очередная партия теплой одежды для бойцов отправилась в зону специальной военной операции. Мечетлинские швеи отшили 17 флисовых толстовок. Активное участие в их изготовлении приняли мастерицы швейного дела Зилия Юсупова (Районный Дом культуры), Зулейха Мухтарова (редакция газеты «Мечетлинская жизнь»), Галина Ватолина (ИП «Добрая подушка»). Обучающиеся Лицея 1 вместе с педагогом Гузалией Хайретдиновой и Башкирской гимназии, под руководством педагога Людмилы Глуховой, изготовили 93 опознавательные повязки «Свой – чужой». Неравнодушные рукодельницы из Азикеевского, Большеокинского и Теляшевского сельских поселений связали 38 пар шерстяных носков. «Нашим бойцам, принимающим участие в спецоперации, важно чувствовать поддержку. Мы уверены, что наши изделия будут согревать сердца наших солдат и напоминать, что их ждут дома», - говорят мастерицы. Ведь практически у каждой из них есть родственники и знакомые, которые участвуют в спецоперации. Мы благодарим наших активисток за неравнодушное отношение и готовность помочь тем, кто стоит на защите нашей Родины. Крепкий тыл – это наш вклад в общую Победу. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Крепкий тыл – это наш вклад в общую Победу,0,analytics,Файҙалы эштәр,1231,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-11-11/krepkiy-tyl-eto-nash-vklad-v-obschuyu-pobedu-4004058,2024-11-11T23:49:00+00:00
"- Браво! . Ҡул сабыу тауыштары. -. Бер заман аңыма килеп, уянып китһәм, палатала әллә күпме халыҡ йыйылған: больнойҙар ҙа, врачтар ҙа, кисәнге әзмәүерҙәй санитарҙар ҙа аптырашып торалар. Бер мәрйә: ""Браво! ."" -тип ҡул саба. Әһә! Аңлашылды. йырлаған тимәк. Йәш сағында Силәбелә паркта ""Смуглянканы"" йырлағанда шулай ""Браво! .""- тип алҡышлағайнылар. Унда ла осраҡлы ғына сығыш яһағайны, әҙерәк төшөрөп алғайны ауылдаш егеттәр менән. - Всё! По палатам! Что за представление устроили тут опять! - тип дежур медсестра тәртип урынлаштыра. Иҙән йыуыусы апай ғына эшен дауам итеп, танауын мырш-мырш тартып: - Эййй. энекәш! Илаттың, бит. Әле сит ерҙә шулайтып башҡортаса йырлауың. Беләктәре, арҡаһы, ҡулбашы һыҙлағаны кисәгегеме, әллә элгәрерәкке көндәрҙәгеме хәлдәрҙе яйлап иҫенә төшөрттө. .Колхозда уборканан һуң, как положено, комбойнерҙарҙы ҙурлап һыйланылар. Районда иген һуғыу буйынса беренселекте алһа ла, элгәре йылғы хәл ҡабатланды- өсөнсө урынға төшөрҙөләр. Партком председателе: ""Аңла инде, Фәрүәз ҡустым, мине лә! Партийный түгелһең, бит! Үҙең йә ыҡҡа килмәйһең! .. ""- тип таҫма телләнде, минең йоҙроҡто тәтегәйне шул! Яуабын да белә Фәрүәздең: ""Һинең ишеләр менән бер партияла миңә не попути! .Ғирфаныч! .. "" Тьфү! Ҡаршы һүҙ ҙә әйтмәй бит әле, исмаһам, ҡарт төлкө! Күңеле болғанып, уҡшыта башланы, ҡулдар бәйле. Башын артҡа ташлап тәҙрәгә ҡараны: беренсе ҡар бөртөктәре. Вәт әй! Айҙың нисәһе. Ҡайындарҙа һары япраҡтар әҙ-мәҙ ҡалған әле. Айҙан ашып китте шай эскеһе. иртәгә туҡтайым, менә туҡтайым, тей торғас. Был Силәбегә нисек килеп сыҡты әле. Ағаһы ҡаланан ҡайтҡайны. тағы өҫтәлде. Хатынының: ""Белагорячкаһы"" сыға бит! Кеше танымаҫлыҡ хәлгә етте, янында ҡуныуы ҡурҡыныс балалар менән! ""- тип ағаһына ярһып һөйләгәнен иҫләгән һымаҡ. Йыйыштырыусы апай: - Профессор Башкатов та ишеткән йырыңды. ""Башҡорттар күпләп эскегә бирелгәнме, әллә? "" - тип һорай. Минең дә Башкортостандан икәнемде белә, мин ней. ирем эсеп үлде, тип һөйләп ташлағайным шул, асылып китеп. Икенсе көн йыйыштырыусы апайҙың йөҙө борсолоулы тойолдо: - Эээ. ней. , энекәш, профессор, нишләптер ҡыҙыҡһына бит. йырҙары ней тураһында, тей. - ҡулындағы дәфтәр менән ҡәләмде тумбочкага һалып. - Уралды ғына йырҙаманыммы ней? - Ике суткы концерт тыңланыҡ бит. Фәрүәздең йөҙө боҙолоп, башын тотоп урынынан тороп ултырыуына, апай үҙенсә тынысландырған булды: - Эйййй, энекәш, бальнисы шундай бит, көн дә, көн дә ней генә күрһәтмәйҙәр билягорящька менән килгәндәр. Хаяһыҙ ҡысҡырып, боларып уяналар. тәүбә! . Ә һин тик йырланың, радиолағы настояшный әртистәр ише йырланың! Профессор: ""Теймәгеҙ! ""- тине. Үҙең ней, абзыйың килтереп урынлаштырып киткәс, ишекте ҡайырып ташлап, дүрт санитар егетте уңды- һулды осора һуҡтың! Иииһ-һии - иииих- хии-хиии-ахх- хааа - ахх- ха-хаааа! - тип апайҙың күҙ йәштәре сыҡҡансы көлөүенә аҡылға бер төрлөрәк был, моғайын, тип уфтанып ҡуйҙы Фәрүәз ағай. - Энекәш, мине: ""Башы киткән бының, ""- тип уйлайыңдыр әле, а-һа-һа- а-һа-һа! Иииһ-һии- их-хии. Индийыский киналағы һымаҡ булды бит! Эй шәп эләкте анау Генкаға - тәкмәсләп, коридорҙан линолеумдан шыуып барып, өҫтәл аҫтына кереп кипсәлде, а-һа-һа-а-һа-һа. башҡаларын да һуҙып һалдың! Уңай булды, тим, Генакаға, әтеү ҡулы бигерәк йүгерек - ҡаршылашмағандарҙы ла бәргесләп алырға ҡулы ҡысып тора! Шунан ней. подмогага охран егеттәр йүгереп килеп, уңайын килтереп, укол ҡаҙай һалып, биләп һалып ҡуйҙылар үҙеңде! .. - тип рәхәтләнеп көлдө апай, - әҙерәк дөмбәҫләп тә алдылар. иначе никак буйныйҙар менән. Фәрүәз ағай башын тотоп ҡыҙарынып ултырыуына иҫе лә китмәй, йыйыштырыусы апай һүҙен дауам итте: - Миңә ней, уҡыу һәпмәне, заманында. белемем, шул дүрт класс, русса хаталы- ботолы сыймаҡалаһам, оят булыр, энекәш. Грамотный икәнең күренеп тора. бер ике һүҙ яҙ инде. - Тағы Йәнбикәне йырла. Иҙелде лә, Етегән шишмәне лә. Ләйлә Сахипьжяновна түгелеп иланы. Татариянан ул врач. - тип апай йәшелле - күкле тауышы менән йырлап ташланы: .Идел бит ул, тирән бит ул, Тирән бит ул, киң бит ул. Караңгы төн, болытлы көн — Без аерылган көн бит ул. - Көйөм булмаһа ла, моңом бар бит, ҡустым! Эййй. рәхәтләнеп йырлаһы килә. Башы былай ҙа эшләмәй, бынауы апай йөрөй етмәһә. э-э-иих. .! Оят. Самый малдар юғала торған ваҡыт, бәрәңге башлағайнылар, шай. Зөлфиәһе ҙурайып килә, нисәнсегә барҙы әле быйыл? Ҡатынының да һүҙе хаҡ: ""Ҡыҙыҡайҙарға оятсылыҡ килтереп һалбырап йөрөйһөң! "" ""Запойга"" кителә шул яҙын посевтан, көҙөн уборканан һуң. . Фәрүәз ағай хатынына больницалағы мажараларын һөйләүен дауам итте: - Ыръян ағайым килеп инде, тип торам башта: ""Тьфү, мин әйтәм, әллә тағы белагорящкамы. "" Ыръян ағайҙарҙың нәҫелдере шундай бит: бәһлеүән гәүҙәлеләр, ҡараштары, ҙур тура танауы- һуйған да ҡаплаған! Вәт әй! - Профессор Башкатов! - тип ҡул биреп тереп күрешә, уңайһыҙ. - Не буду спрашивать, как дошли до этого. Ответы в основном одинаковые. Семьями спиваются. - Нет! - мин әйтәм, - жена совсем не пьет! .. - Ну, считайте - Вам повезло! .. Ныҡ ҡыҙыҡһынды башҡорт тарихы менән. һиҙеп торам үҙенең сығышына ҡарата ла ниндәйҙер һорауы бар. . Асылып китмәне, шулай ҙа тел төбөн аңланым, шай. Мин һөйләгәндәрҙе ихлас тыңланы. Үҙе лә йәшерәк сағында саҡ эскегә бирелеп китмәгән. Әҙәм балаларының организымы төрлөсә, тей, кемдәр стакандап эсһә лә иҫереп аңын юймай, кемдер ике рюмканан иҫерә. - тей. Себер халыҡтары тураһында статьяларым бар, тей ине. Башҡорттарҙың килеп сығышы тураһында особо ҡыҙыҡһынғанын һиҙемләнеп, ихтилалдарҙан һуң, етәкселәрҙең балаларын, ҡатындарын тыуған ерҙәренән алыҫ ерҙәргә дворяндарға таратып биргәндәр. тип һөйләнем. Тик, оҡшатманы, шикелле, минең шулай бирелеп китеп һөйләүемде. күңеле төштө. башҡа улайтып әңгәмә ҡороп ултырманы. ваҡыты ла булмағандыр, бәлки. Шулай ҙа һиҙемләүем, дөрөҫ булғандыр, тип уйлайым, йыйыштырыусы апай ҙа бит: - Ленинградтың Ленинградынан күсенеп килгән хатыны менән, бындағы тәбиғәт оҡшай, тей бит, Силәбенән алыҫыраҡ дача һалдыра үҙенә. машиналы кешеләргә ней, бер ней түгел инде 50-60 саҡрым. - тип һөйләргә әүәҫ йыйыштырыусы апай хәбәрен теҙҙе лә теҙҙе. Больнистан сыҡҡанда, профессор Башкатов Мәскәүгә командировкаға киткәйне. Ләйлә Сахипьжяновна выписканы әҙерләгәндә: - Окшатты бит сине профессор, импортный препараттар сиңә назначить итеп дауаланык, смотри, кабат эсчәң. үзең бләсең. Сине Батыр типме, Батыршин, типме шаярта ине, буғай. - Батырша, тигәндәр. - Эчкән кеше батыр инде. Бына хәзер ниндәй сөйкөмлө, чибәр татар егетенә ошап торасың! - Башҡорт мин. - Беләм, якын итеп әйтеүем. Жылаттың бит, Иделне жырлап, Казанның Казанында шундый исполнениеныны ишеткәнем булмады. Фәрүәз ағай үҙен тыйыпмы, әллә дауаланыуҙың йоғонтоһонанмы, эскегә бирелмәне, әммә ләкин бер ыңғайы йырламаҫ булды. Күңеле килгәнендә генә мастерскойында бирелеп эшләгәнендә һыҙғырып ҡына көй көйләр ине: .Етегән шишмәләрҙә ете улаҡ, ете улаҡ, Сылтыр-сылтыр аға көмөш ыу. Көмөш ыуҙар аға, ҡоштар айрай, Шул саҡтарҙа бигерәк, шул саҡтарҙа бигерәк яманыу.",Йыр. Хикәйә. Асия Закирйәнова,0,analytics,Хикәйә,6820,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-05-29/yyr-hik-y-asiya-zakiry-nova-3278861,2023-05-29T13:56:00+00:00
"Китапханасы. Заманалар алмашынып, алдынғы технологиялар барлыҡҡа килһә лә, үҙенең асылына тоғро ҡалып, әҙәбиәт менән халыҡ араһындағы бәйләнеш булдырыусы ул. Тәү ҡарауға килгән кешегә китап һайлап алып биреү ябай ғына тойолһа ла, күҙгә күренмәгән бихисап нескәлектәре бар был һөнәрҙең. Өфө ҡалаһының Үҫмерҙәр китапханаһының хеҙмәтләндереү бүлеге мөдире Гөлназ ҮТӘГӘНОВА менән ошо хаҡта әңгәмәләштек. – Гөлназ, берәү ҙә тота килеп кенә был һөнәрҙе һайламай. Һеҙ ҙә, моғайын, бәләкәйҙән китап донъяһында әҙәбиәттең серле көсөн тойоп үҫкәнһегеҙҙер? – Башта Башҡортостандан ситтә йәшәргә тура килгәс, телем русса асылды. Беренсегә барғанда ата-әсәйемдең тыуған төйәге Ғафури районының Сәйетбаба ауылына ҡайттыҡ. Ғүмере буйы ошо ауылда фельдшер-акушер булып эшләгән өләсәйем Зифа Мөхәммәт ҡыҙы башҡортса дөрөҫ итеп һөйләшергә өйрәтте, башҡорт халыҡ әкиәттәрен һөйләй торғайны. Ул ваҡытта Сәйетбаба урта мәктәбенең директоры, олатайым Венер Исмәғил улы балалар өсөн ҡыҙыҡлы, тиҙ генә хәтерҙә ҡала торған ҡыҫҡа ғына шиғырҙарҙы ятлатты. Икенсе класҡа Өфөләге Ф. Мостафина исемендәге 20-се Башҡорт ҡала гимназияһына уҡырға килгәс, бында Зилә исемле апай китапханала эшләй ине. Шул тиклем алсаҡ, иғтибарлы, һәр уҡыусы менән үҙ күреп һөйләшкән кеше ине ул. Шуғалырмы, китапхана иң яратҡан урыныма әйләнде. Бәлки, китапханасы һөнәрен һайлауымда тап ошо апайҙың роле ҙур булғандыр, сөнки мин уға оҡшарға тырыша торғайным. – Бигерәк тә ниндәй әҫәрҙәрҙе яратып уҡый инең? – Үҫмер саҡта ҡурҡыныс (ужастик) жанрындағы әҫәрҙәр күңелгә яҡын ине. Үҫә килә социаль-психологик китаптарға иғтибарым артты. Шуға ла бөгөн йәш быуын Гарри Поттерҙы йығылып ятып уҡый икән, тимәк, был – йәш үҙенсәлегенән сығып барлыҡҡа килгән ҡыҙыҡһыныу, тип ҡабул итергә кәрәк. Ә бәләкәйҙән китап тотоп үҫкән кешене әҙәбиәт донъяһы һәр саҡ үҙенә тартып, ылыҡтырып торасаҡ. – Тимәк, китапханасы һөнәренә тәрбиә бәләкәйҙән һалынған? – Эйе. Шуға ла мәктәптән һуң ҡайҙа барырға икән тип икеләнеп торманым. 2007 йылда Силәбе дәүләт мәҙәниәт һәм сәнғәт академияһын тамамланым. Ә 2010 йылда Башҡортостан Милли китапханаһының Балалар уҡыу үҙәгендә эш башланым. Балалар менән эшләү шул тиклем оҡшай ине. Балалар китапханасыһы – китап һаҡсыһы, уны биреп һәм ҡабул итеүсе генә түгел, ул педагог, психолог, режиссер һәм артист һөнәрҙәрен берләштергән ғәжәйеп һөнәр тип әйтер инем. Беҙ балаларға әҙәбиәт аша донъяның ҡыҙыҡлы, серле яҡтарын асырға булышлыҡ итәбеҙ. Әлбиттә, бөгөнгө көндә: Ошо китап һәйбәт, уҡы, – тип кенә эш тамамланмай. Уларҙы әҙәбиәткә йәлеп итеү өсөн уйындар, ижади оҫталыҡ дәрестәре һәм заманса интерактив форматтар ҡулланабыҙ. Балаларҙы ихлас яратам һәм уҡыуға ҡарата ҡыҙыҡһыныуҙы йәштән үк тәрбиәләргә кәрәк. – Кем ул бөгөнгө китапханасы? Бынан ярты быуат элекке был һөнәр эйәһе менән әлегеһе араһында ниндәй айырма бар? – Ғәҙәттә, китапханасы тиһәң, түбәһенә сәсен өйөп ҡуйған, туҙанлы китаптар араһына сумған һөнәр эйәһен күҙ алдына килтерәләр (көлә). Был стереотиптарҙы онотоғоҙ! Заманса китапханасы ул – динамик, күп яҡлы профессионал, китапхананың йөҙө! Бөгөнгө көндә ул – уҡыу урыны ғына түгел, ә белемде үҫтереүсе, аралашыуҙы һәм төрлө яҡлап үҫеште үҙ эсенә алған үҙәк. Был һөнәр эйәһе иһә ошо ҡыҙыҡлы донъяға юл күрһәтеүсе. Ул бөгөн үҙенә төрлө йүнәлеште ала. Үҙен профессионал рәүештә таныта – китапҡа бәйле мөмкинлектәр тураһында ҡыҙыҡлы итеп һөйләй белә. Ижади яҡтан үҫешкән – мәғлүмәтле, мауыҡтырғыс саралар, проекттар, акциялар ойоштороп, китапхананың ишеге һәр кем өсөн асыҡ икәнен күрһәтә. Кәрәкле мәғлүмәтте табып, уҡыусыға ярҙам итә, уҡыусылар менән эффектив коммуникация ҡора белә – иғтибар менән тыңлай, кәңәш бирә һәм уңайлы мөхит булдыра. Уҡыусының ихтыяжын аңлай – эмпатия ярҙамында уны ҡыҙыҡһындырған әҫәрҙәр һайлап бирә алған кеше. Күп күләмле мәғлүмәт менән эшләй – электрон ресурстар, мәғлүмәт базалары менән эш итә. Уҡыусыһын йылмайып ҡаршы алған, уның һорауҙарына китаптар менән ярҙам иткән, әҙәбиәт менән уҡыусы араһына ныҡлы күпер һалған кеше ул заманса китапханасы! Ул – мәғлүмәт донъяһына навигатор ҙа, ҡыҙыҡлы саралар ойоштороусы ла, уҡыусының дуҫы һәм кәңәшсеһе лә, креатив һәм энергиялы профессионал да. Бер һүҙ менән әйткәндә, заман менән бергә атлаусы, камиллыҡҡа ынтылыусы, һәр осорҙа ла кәрәкле һөнәр эйәләренең береһе. – Үҫмерҙәр менән китаптар араһында бөгөн бәйләнеш нисек? Йәштәр ниндәй жанрҙағы әҫәрҙәр уҡырға ярата? – Күптәр, замана йәштәре китап уҡымай, гаджеттар һәм интернеттағы күңел асыусы, туҙға яҙмаған нәмәләр төшөрөлгән контентты өҫтөн күрә, тип уйлап хаталана. Әлбиттә, һис шикһеҙ, һанлы технологиялар беҙҙең көнкүрешебеҙҙең айырылмаҫ өлөшө булып ҡалды һәм бөгөнгө йәштәр өсөн мәғлүмәт алыуҙа актив рәүештә ҡулланыла. Ләкин был йәш быуын бөтөнләй уҡыуҙан туҡтаған тигәнде аңлатмай. Әлбиттә, бынан егерме-утыҙ йыл элекке уҡыусылар кеүек ҡулдарына ниндәй китап эләгә, шуны йотлоғоп уҡымайҙар. Бөгөнгө йәш быуын иң тәү сиратта китаптың тышҡы күренешенә: ҙурлығына, рәсемдәренә, шрифтына иғтибар итә. Фантастика һәм мажаралы сәйәхәттәрҙе һүрәтләгән динамик сюжетлы жанрҙар йәштәр араһында бик популяр. Бынан тыш, беҙҙең Үҫмерҙәр уҡыу үҙәге егет һәм ҡыҙҙарҙы китап уҡыуға ылыҡтырыу өсөн төрлө квестар, квиздар, оҫталыҡ дәрестәре һәм башҡа саралар үткәрә. Уҡыусыларҙа китапҡа мөхәббәт уятыу маҡсатында әҙәби осрашыуҙар, ҡыҙыҡлы әңгәмәләр һәм конкурстар даими ойошторола. Мәҫәлән, июндә Үҫмерҙәр уҡыу үҙәге Өфө ҡурсаҡ театрында Китап – тормош ағымы проекты сиктәрендә Заманса әҙәбиәт китап күргәҙмәһен тәҡдим итте. Айырыуса фантастика жанрына ҡараған әҫәрҙәр иғтибар үҙәгендә булды. Ҡунаҡтар китаптар менән таныштылар, ҙур ҡыҙыҡһыныу менән китапханабыҙ тураһында һораштылар. – Ҡулығыҙҙа тылсымлы таяҡ булһа китапхана эшендә нимәләрҙе үҙгәртер инегеҙ? – Әгәр ҙә минең тылсымлы таяғым булһамы? .. Моғайын, Үҫмерҙәр үҙәген заманса итеп үҙгәртергә тырышыу мөһим. Технология эраһына ярашлы йыһаздар менән тулыландырып, өй йылыһын бөркөп торған йылы, яҡты, уңайлы уҡыу залын булдырыр инем. Уҡыусы, уратып алған көндәлек мәшәҡәттәрҙән арынып, бар донъяһын онотоп, тотошлайы менән китап даръяһына сумырҙай урын итергә тырышыр инек был үҙәкте. Әгәр инде уҡып арып китһә, башҡорт балы менән үлән сәйе эсеп, ҡапҡылап алып интернет киңлектәрендә сәйәхәт итеп алырға мөмкин булыр ине. Бәлки, киләсәктә минең хыялым тормошҡа ашыр тип ышанғы килә, сөнки Мәскәү кеүек ҙур ҡалаларҙа, мәҫәлән, мин хыялланған китапханалар бар. Шул ваҡытта беҙ киләсәк быуынды ҡабаттан нығыраҡ китап уҡыуға йәлеп итә алыр инек. – Ә үҙегеҙҙең ғаиләлә китап менән дуҫлыҡ ниндәй? – Китап эштә генә түгел, ғаиләмдә лә ҙур урын биләй. Өс ҡыҙ үҫтергән әсәй булараҡ, балаларымдың грамоталы, айыҡ фекерле булып үҫеүҙәрен теләнем. Бында әҙәбиәт ҙур урын биләгәнен аңлап, уларҙа китапҡа һөйөү уятырға тырыштым. Әле өсөнсөнө тамамлаған кинйә ҡыҙым Самира менән һәр кис ваҡытыбыҙҙы китап уҡыуға бүләбеҙ. Яңыраҡ икәүләшеп Дж. Р. Р. Толкиндың Хоббит, йәки Барып ҡайтыу повесын ҙур кинәнес менән уҡыныҡ. Унан алда М. Кәрим, З. Биишева, Ә. Бикчәнтәев, И. Пивоварова, А. Раскин, Н. Носов, В. Драгунский әсәрҙәре менән танышҡайныҡ. Йәйге каникулыбыҙҙа иһә башҡорт халыҡ эпосы Урал батырҙы уҡырға ниәтләнек. Быға тиклем дә, ҡыҙым был мәшһүр халыҡ ижады менән бер ни тиклем таныш ине. Әммә әлеге ваҡытта Ай йола төркөмөнөң Һомай йырының һәм республикала үткәрелгән Әйҙә уйнарға Бөтә Рәсәй уйынсыҡтар һәм уйындар фестиваленең йоғонтоһо үҫмер ҡыҙым өсөн ныҡ ҙур булды. Был сарала Милли китапхананың балалар әҙәбиәте ҡаласығында ҡыҙым тиңдәштәре менән Урал батыр эпосының төп персонаждарының береһе Аҡбуҙаттың һынын эшләп өйрәнде һәм был әҫәрҙе тулыһынса уҡып сығырға теләге барлыҡҡа килде. Әлеге ваҡытта уға яҡшылыҡ менән яуызлыҡтың көрәше, был әҫәрҙең Башҡортостандың ете мөғжизәһенең береһе икәнлеген аңлатырға тырышам. Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың 8 июнь Урал батыр эпосы көнө итеп иғлан итеүе лә ҡыуаныслы. Киләсәктә йәш быуын араһында беҙҙең халыҡтың визит карточкаһы булып торған был фольклор әҫәргә ҡыҙыҡһыныу ныҡлап артыр, тип ышанам. Рәзинә УРМАНШИНА.","Китапханасы — ул педагог, актер, психолог та.",0,analytics,Йәмғиәт,7926,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-10-15/kitaphanasy-ul-pedagog-akter-psiholog-ta-4428240,2025-10-15T15:14:00+00:00
"2030 йылға тиклем Башҡортостанда һаулыҡ һаҡлауҙың беренсел звеноһын яңыртыу программаһы сараларын тормошҡа ашырыу сиктәрендә Иглин ҡасабаһында һәм Стәрлетамаҡ ҡалаһында поликлиникалар төҙөләсәк. Был турала Хөкүмәттең аҙналыҡ кәңәшмәһендә һаулыҡ һаҡлау министры Айрат Рәхмәтуллин хәбәр итте. Иглиндә поликлиника төҙөлөшө башланған да инде. Бының өсөн 227 миллион һумдан ашыу бюджет средстволары бүленгән. 2028 йылға тиклем объектты файҙаланыуға тапшырырға вәғәҙә итәләр. Медицина учреждениеһының ҡеүәте сменаһына 600 кеше тәшкил итәсәк. Бында алты терапия һәм алты педиатрия участкаһы, стоматология бүлеге, функциональ диагностика бүлеге, рентген диагностикаһы комплексы урынлашасаҡ. Шулай уҡ медицина ойошмаларының 32 объектын капиталь ремонтлау планлаштырылған. Быйыл Октябрьский ҡала клиник дауаханаһының балалар стационарында Һәм Иҫәнғол үҙәк район дауаханаһының стационарында ремонт үткәреләсәк. Бынан тыш, тиҙ төҙөлә торған модуль конструкциялар ҡуйыу дауам итәсәк. Тағы ла һигеҙ берәмек тиҙ төҙөлә торған модулле ФАП һатып алынасаҡ һәм ҡуйыласаҡ.2030 йылға тиклем һаулыҡ һаҡлау объекттарын төҙөүгә һәм модернизациялауға 8 миллиард 600 миллион һум йүнәлтеү планлаштырыла, тип өҫтәне Айрат Рәхмәтуллин. Бынан алда Өфөлә ашығыс медицина ярҙамы клиник дауаханаһының 2-се поликлиникаһында капиталь ремонт тамамланды. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Иглиндә һәм Стәрлетамаҡта яңы поликлиникалар төҙөлә,0,analytics,Сәләмәтлек,1426,https://bashgazet.ru/articles/s-l-m-t-bulayy/2026-02-02/iglind-m-st-rletama-ta-ya-y-poliklinikalar-t-l-4561282,2026-02-02T17:25:00+00:00
"Ырыуһыҙ милләт булалыр ҙа, әммә ырыуһыҙ халыҡ буламы икән? Ә халыҡ инде үҙ дәүләтен төҙөгәндән һуң милләткә әүерелә. Донъяла халыҡ булараҡ формалашыу осорон үтмәгән милләттәр ҙә бар. Ундай милләттәр һәм уларҙың дәүләтселеге барлыҡҡа килеүенә донъяның осраҡлы сәйәси ситуациялары, революциялар булышлыҡ итә. Нимә генә булмаһын, халыҡ ырыуҙарҙан хасил, юҡҡа ғынамы ни, халыҡ һүҙенең урыҫса әйтелешендәге ""народ"" һүҙенең тамырын ""род"" йәғни ""ырыу"" тәшкил итмәй. ""Народ""тың туранан-тура тәржемәһе ""ырыуға"" килеп сыға, тимәк халыҡ - ул ырыуға йәғни ырыуҙарға бүленгән берләшмә. Хәҙерге заман дәүләттәренең айырым өлөштәрен штаттар, ландтар, землялар, округтар, губерналар, өлкәләр, төбәктәр һ. б. алып торһа, боронғо дала цивилизацияһы осоро дәүләттәренең бындай берәмектәрен урҙалар, жуздар, ҡәбиләләр, ырыуҙар тәшкил иткән. Һуғыштар башланһа, һәр жуз, ҡәбилә йәки ырыу, дәүләт башында торған хандың бойороғона ярашлы, яугирҙарын ҡоралландырып, барлыҡ кәрәк-яраҡ менән тәьмин итеп, атҡа атландырған. Һәр кемдең мөлкәткә хоҡуғы, социаль хәле ырыуы эсендә хәл ителгән һәм былар барыһы ла шәжәрәгә теркәлеп барған. Хәҙерге заман терминдары менән аңлатҡанда, шәжәрә ул дәүер кешеләренең үҙенең һәм нәҫел-нәсәбенең исемдәре теркәлгән паспорты ла, ундағы пропискаһы ла, йорт кенәгәһе лә, дәүләт органдары менән төрлө мөнәсәбәттәр буйынса килешеүҙәре лә, пенсияға страховка танытмаһы ла, алған белеме һәм биләгән вазифаһы хаҡында шәһәҙәтнамәһе лә, страховка полисы ла, йәғни беҙ бөгөн дәүләт менән ниндәй ҡағыҙҙар һәм документтар аша мөнәсәбәт ҡорабыҙ - барыһы ла булған. Айырма шунда ғына: беҙ бөгөн ҡырылмаһа ҡырҡ төрлө документ, танытма, ҡағыҙ йөкмәп йөрөһәк, теге заманда быларҙың барыһын да бер генә ҡағыҙ - шәжәрә алыштырған. Хәҙерге заман эшлеклеләре әле генә шундай, йәғни барыһын да алыштырған ниндәйҙер социаль картаны уйлап сығарҙы, тик һаман да был ғәмәлгә ашырылмай. Юғарыла килтерелгән дәлилдәрҙән ниндәй һығымталар яһап була һуң? Һығымталарҙың бер нисәһе түбәндәгесә: Хәҙерге ваҡытта ниндәй милләт вәкилдәренең шәжәрәһе бар, булмаһа, уны тергеҙеүгә ынтылышы бар, был үҙ халҡыңдың боронғо дәүләтселеген, ата-олатайҙарыңдың шул дәүләтселектә биләгән урынын, башҡарған эштәрен өйрәнеүгә тиң ғәмәл; ""Ете быуыныңды танып-бел"" тигән талапты үтәргә тырышып ҡына шәжәрәңде өйрәнеү урта белемдең башланғыс кластары кимәле генә, әле инсанға был тәңгәлдә урта мәктәпте тамамларға, артабан юғары белем алыу талап ителәлер; ""Бер ағас урман түгел"" тигәндән сығып ҡарағанда, үҙ шәжәрәһен өйрәнеүсе ата-олатайҙарының тарихи урманын йәғни сығышын билдәләүҙе лә күҙ уңында тотһон. Ағастың тамыры, олоно, ботаҡтары һәм япраҡтарынан тыш, уның үҫкән тупрағы ла, һуғарған дымы ла, һулаған һауаһы ла, иркәләнгән ҡояш нуры ла, урманы ла бар. Һуңғы ваҡытта күршеләребеҙҙең дә үҙ шәжәрәһен төҙөүгә, тамырҙарын юллауға ынтылышы барлыҡҡа килеүе һөйөндөрҙө. Тик уларҙың ҡайһылары, бер-ике быуынын белгәндән һуң, тамырҙары башҡортҡа һуҙылғанын күреп, туҡталып ҡалды, тиҙәр. Ни өсөн ботаҡһыҙ ағастың күләгәһенә барырға ярамағанлығын аңланығыҙмы инде, туғандар? Баҡтиһәң, был әйтемдең аҫтына бик тәрән мәғәнә һалынған икән. Ырыу-заты, нәҫеле, шәжәрәһе булмаған менән мөнәсәбәт ҡорма, күләгәһенә барма, йәғни уның ышығы һиңә ышыҡ түгел, уға таянма, тигәнде аңлата икән был әйтем. Ботаҡһыҙ ағас, ырыуһыҙ, шәжәрәһеҙ кеше ул далалағы ҡамғаҡ кеүек, тамырһыҙ, хәҙер дауыл ҡупһа, хәҙер ауырға торған ҡыу ағас. Ырыуһыҙ һәм шәжәрәһеҙ кеше менән ҡоҙа-ҡоҙағыйлыҡ мөнәсәбәте лә ҡорма, уларға ҡыҙ бирмә, ҡыҙ алма, тигән мәғәнә лә һалынған был әйтемгә. Әхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙ. ""Киске Өфө"" гәзите, 49, 2024 йыл",БОТАҠҺЫҘ АҒАСТЫҢ КҮЛӘГӘҺЕНӘ БАРМА,0,analytics,Йәмғиәт,3563,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-01-22/bota-y-a-asty-k-l-g-en-barma-4092540,2025-01-22T11:25:00+00:00
"фикерләрМайндагы Франкфурт шәһәрендә Русиядәге сәяси тоткыннарга теләктәшлек белдерү чарасында татар милли хәрәкәте вәкиле, сәяси тоткын Фазыл Вәлиәхмәтовкада хат язылган. Бу хакта Азатлыкка чарада катнашучы татар активисты сөйләде. Аның әйтүенчә, шул юл белән активист Вәлиәхмәтовка теләктәшлек белдерергә теләгән. Хат өлешчә татарча язылган. Теләктәшлек сүзләреннән тыш хатта татарларның Вәлиәхмәтов эшен игътибар белән күзәтүе, аның ялгыз булмавы әйтелгән. Франкфуртта Русиядәге сәяси тоткыннарга теләктәшлек йөзеннән хатлар язу чарасы ""Син ялгыз түгел"" акциясе кысаларында оештырылды. Мондый чаралар дөньяның дистәләгән шәһәр-илләрендә узды. ""Мемориал"" хокук яклау оешмасы мәгълүматларына күрә, 2014 елдан 2024 елга кадәр Русиядә сәяси тоткыннар саны кимендә 15 тапкырга арткан. ""Сәяси тоткыннарга ярдәм. Мемориал"" проекты, үз мәгълүматларына таянып, бүген Русиядә кимендә 982 кешене сәяси тоткын бар дипатый. ОВД-Инфо проекты исә бүген илдә кимендә 3309 кешенең сәяси нигездә эзәрлекләнүенхәбәр итә. Аларның 1604 се – хәзерге вакытта төрмәдә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Франкфуртта узган ""Син ялгыз түгел"" акциясендә Фазыл Вәлиәхмәтовка да хат язганнар",1,news,Яңылыҡтар,1145,https://www.azatliq.org/a/33441360.html,2025-06-13T07:31:22+00:00
"26 августа республика Хөкүмәтендә Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров уҙғарған оператив кәңәшмәлә дөйөм белем биреү ойошмаларының яңы уҡыу йылына әҙерлек йомғаҡтары тикшерелде. Сентябрь башынан республика мәктәптәрендә 524,8 мең бала, шул иҫәптән 48 мең беренсе класс уҡыусыһы һәм Донбасстан 200 уҡыусы өсөн яңы уҡыу йылы башлана. Тантаналы линейкалар 2 сентябрҙә төбәктең барлыҡ белем усаҡтарында үтәсәк. Кәңәшмәлә мәктәп туҡланыуы мәсьәләләренә айырыуса иғтибар бүленде. Төбәктең мәғариф һәм фән министры Илдар Мәүлитбирҙин белдереүенсә, республикала башланғыс класс уҡыусыларын бушлай ҡайнар аш менән тәьмин итеүҙе дауам итәсәктәр. – 2024 йылдан махсус туҡланыуға мохтаж уҡыусылар, шул иҫәптән диабет һәм аллергия менән яфаланған балалар өсөн яраҡлаштырылған туҡланыу, шулай уҡ глютенһыҙ һәм һөтһөҙ меню индерелде, – тип хәбәр итте Илдар Мәүлитбирҙин. Кәңәшмәлә яңы уҡыу йылында юлдарҙа хәүефһеҙлек мәсьәләләре лә тикшерелде. 2024 йылда уҡыусыларҙы белем биреү учреждениеларына алып барыу өсөн өҫтәмә транспорт һатып алынған. Республика бюджеты иҫәбенә алынған 17 автобус асҡыстарын төбәк Башлығы Радий Хәбиров Стәрлетамаҡтағы август кәңәшмәһе сиктәрендә мәктәп директорҙарынатапшырҙы. Шулай уҡ, Рәсәй Хөкүмәте бойороғона ярашлы, Башҡортостанға тағы 50 мәктәп автобусы бүленгән – уларҙы 2024 йылдың өсөнсө кварталында көтәләр. Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров мәктәптәр эргәһендә юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге сараларына айырыуса иғтибар бүлергә ҡушты. Башҡортостанда белем биреү учреждениеларын яңыртылған стандарттарға ярашлы дәреслектәр менән тәьмин итеү буйынса әүҙем эш дауам итә – бының өсөн республика бюджетынан 1,3 миллиард һум бүленгән. Финанс саралары шул иҫәптән туған телдәрҙә дәреслектәр һәм әсбаптар һатып алыуға йүнәлтелгән. Мәктәптәр уҡыу программаһын үҙгәртеүгә лә әҙер. 2024 йылда яңы предмет – Ватанды һаҡлау һәм хәүефһеҙлек нигеҙҙәре – индерелә. Был дисциплинаны уҡытыу өсөн йәй барышында меңдән ашыу уҡытыусы әҙерләнгән. Көҙ көнө улар өсөн Рәсәй Геройы Максим Серафимов исемендәге «Патриот» паркында практик уҡыу сборҙары үткәреләсәк. Оператив кәңәшмә барышында мәктәптәрҙе капиталь ремонтлау мәсьәләләре айырым тикшерелде. Белем көнөнә Башҡортостанда Өфөлә, Күмертауҙа, Стәрлетамаҡта, шулай уҡ Баймаҡ, Әбйәлил һәм Бишбүләк райондарында алты яңыртылған мәктәп асыла. Республикала уҡыу йорттарын яңы уҡыу йылына әҙерләү сиктәрендә төп эштәр 2024 йылдың 1 сентябренә тамамлана. Белем көнөндә махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың балалары ла иғтибарҙан ситтә ҡалмаясаҡ. Башҡортостан етәксеһе Радий Хәбировтың ҡушыуы буйынса, сараларҙа төбәк Хөкүмәте ағзалары, республика Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары һәм башҡа абруйлы ҡунаҡтар ҡатнаша. Төбәк етәксеһе уларға махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың балаларын мәктәптәргә оҙатырға тәҡдим итте. – Бөгөнгө кәңәшмәлә ҡатнашыусылар араһында белем усаҡтарындағы байрам линейкаларына барып, махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың балаларына иғтибар бүлә һәм шуның менән ошо эшкә үҙ өлөшөн индерә алырлыҡ кешеләр бар, – тип билдәләне республика Башлығы Радий Хәбиров. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Башҡортостан мәктәптәре яңы уҡыу йылында 500 меңдән ашыу уҡыусыны ҡабул итә,1,news,Яңылыҡтар,3474,https://amanat.su/news/novosti/2024-08-27/bash-ortostan-m-kt-pt-re-ya-y-u-yu-yylynda-500-me-d-n-ashyu-u-yusyny-abul-it-3899943,2024-08-27T10:14:00+00:00
Өйҙө йыйыштырған саҡта ҡыҙҙың ҡулында сепрәк янып киткән!,Шулай ҙа була икән!,1,news,Яңылыҡтар,57,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-29/y-y-ulynda-sepr-k-yanyp-kitk-n-4524569,2025-12-29T17:48:13+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЯңа пакетның төп пункты Русиянең табигый газына кагыла: аны Европа портлары аша үткәрүгә чикләүләр кертеләр. Европа берлеге шурасы Русиягә каршы 14 нче чикләүләр пакетын тулысынча хуплады. Чикләүләр Мәскәүнең Украинага каршы алып барган сугышы белән бәйле кертелә. Бу хакта бүген, 24 июнь иртәсендә чыкканматбугат хәбәрендәәйтелә. Яңа чикләү чаралары рәсми рәвештә якын вакытта чыгачак. Аерым алганда, Европа берлеге 116 физик һәм юридик затка каршы чикләүләр керткән. Яңа пакетның төп пункты Русиянең табигый газына кагыла: аны Европа портлары аша үткәрүгә чикләүләр кертеләр. Русиянең өченче илләргә ибәргән табигый газын Европа берлеге портлары аша уздырырга ярамаячак. Шул ук вакытта Русиядән Европа берлеге илләренә табигый газны кудыру тыелмый. Русиянең күләгә флоты һәм көймәләре арасындагы 27 йөк ташучы көймәгә каршы чикләүләр кертелде, аларны аерым алганда корал һәм украин ашлыгын ташуда кулланалар. Элегрәк чикләүләр исемлегенә ырчы Полина Гагарина, эшкуарлар Игорь Алтушин, Роман Троценкоһәм Таймураз Боллоевкертеләчәк дипхәбәр ителгән иде. Русия хәрби-сәнәгать комплексына турыдан-туры ярдәм итүче 61 зат һәм ширкәт тә чикләүләр исемлегендә. Алар арасында өченче илләр - Кытай, Төркия, Казакъстан, Кыргызстан һәм Берләшкән Гарәп Әмирлекләре ширкәтләре бар. Санкцияләрне урап узу белән бәйле өстәмә чаралар кертелә. Өченче илләргә корал итештергәндә дә кулланыла алырдай тауарларны сату нык контрольдә тотылачак. Европа берлеге илләренең ширкәтләре өченче илләрдәге бүлекчәләренең чикләүләрне урап узардай гамәлләрдә катнашмавын күзәтеп торырга тиеш булачак. Шулай ук Европа берлеге илләренең һава ширкәтләренә Русия ватандашлары яки оешмалары белән дөнья буйлап чартер очышлары яки шәхси очышлар башкару турында килешүләр төзергә ярамый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз. уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Европа берлеге Русиягә каршы 14 нче чикләүләр пакетын хуплады,1,news,Яңылыҡтар,1910,https://www.azatliq.org/a/evropa-berlege-rusiyaga-karshi-14nche-chiklaular-jielmasin-hupladi/33006765.html,2024-06-24T12:20:53+03:00
"Был байрам 2020 йылдан Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың ҡарары буйынса йыл һайын апрелдең өсөнсө һәм сентябрҙең икенсе йомаһында үткәрелә. Фотола Таһир Рәхимов. Ауырғазы районы, Талбазы ауылы",Милли кейем көнө,1,news,Яңылыҡтар,196,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-13/milli-keyem-k-n-3927760,2024-09-13T09:42:00+00:00
"Малай төбәк етәксеһе менән тура бәйләнешкә хат яҙып ебәргән ине. Унда Максим республика Башлығынан робот-трансформер бүләк итеүен һорағайны һәм уның кабинетын күрергә, Яңы йыл алдынан осрашырға теләүе хаҡында яҙғайны. Бала саҡтан инвалид булыуына һәм өйҙә уҡыуына ҡарамаҫтан, Максим ижад менән әүҙем шөғөлләнә, ауыл мәҙәниәт йортонда художество түңәрәгенә йөрөй. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ: Башҡортостан Башлығы 2018 йылдың көҙөндә Салауат районына эш сәфәре барышында Мөрсәлим ауылында яңы мәҙәниәт йорто төҙөргә ҡушҡайны. Объектты 2020 йылдың ғинуарында астылар. Максимды Өфөгә Мөрсәлим ауылы урта мәктәбенең башланғыс синыфтар уҡытыусыһы Әлгизә Әлибаева оҙатып килде. Радий Хәбиров малайға эш кабинетын күрһәтте, үҙенең эшмәкәрлеге тураһында һөйләне һәм Максимға үҙе теләгән уйынсыҡты, шулай уҡ һеңлеләре һәм ҡустылары өсөн Яңы йыл бүләктәрен тапшырҙы. Максим республика Башлығына үҙе төшөргән картинаны бүләк итте һәм байрам шиғырын уҡып ишеттерҙе. Малай шулай уҡ футболсы булырға хыялланыуы хаҡында һөйләне. Үҫмерҙең уҡытыусыһы әйтеүенсә, Максимдың уҡыуына ғаиләһендә ҙур иғтибар һәм хәстәрлек менән ҡарайҙар, уның ҡаҙаныштары менән ғорурланалар. Башҡортостан Башлығы малайҙы «Салют» республика реабилитация-белем биреү комплексында реабилитация курсы үтергә саҡырҙы. – Иҫ киткес осрашыу! Максимдың сәләмәтлеге менән проблемалар бар, әммә шул уҡ ваҡытта ул бик асыҡ һәм изге күңелле. Ошо хатты яҙыу үҙенең идеяһы булыуы хаҡында һөйләне, – тине Радий Хәбиров осрашыу йомғаҡтары буйынса. – Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, беҙҙә ауыр сирле балалар бар, һәм уларға айырым иғтибар кәрәк. Тап ошондай балалар өсөн беҙ «Салют» реабилитация үҙәген булдырҙыҡ. Унда Максимды ла дауаларбыҙ. Ә киләһе йылда ул йәнә Өфөгә киләсәк. Иң мөһиме – барыһы ла иҫән-һау һәм сәләмәт булһын. – Яңы йыл хыялым тормошҡа ашты. Миңә төбәк Башлығының кабинеты һәм уның менән аралашыу бик оҡшаны, – тип тәьҫораттары менән уртаҡлашты Максим. – Радий Фәрит улы мине бер йылдан һуң тағы ҡунаҡҡа саҡырҙы, һәм мин, мотлаҡ килермен, тип вәғәҙә бирҙем. Сығанаҡ: Башҡортостан Башлығының рәсми сайты.",Радий Хәбиров Салауат районынан Максим Шаһиморатовтың хыялын тормошҡа ашырҙы,1,news,Яңылыҡтар,2048,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-19/radiy-h-birov-salauat-rayonynan-maksim-sha-imoratovty-hyyalyn-tormosh-a-ashyr-y-4059803,2024-12-19T15:11:00+00:00
"Фажиғә былтыр октябрҙә була. Иргә мал аҙығы тейәп ебәреп торорға тәҡдим итәләр һәм ул башҡа хеҙмәткәрҙәр менән бергә келәткә юллана. Бер нисә сәғәттән һуң билдәһеҙ шарттарҙа ул үлемесле йәрәхәтләнә. Һәләк булыусының тол ҡатыны иренең үлемен тикшереү барышы менән риза түгел һәм, уның үлеме криминаль характерҙа, тип иҫәпләй. Уның һүҙҙәренсә, ваҡиғанан һуң бер кем дә яуаплылыҡҡа тарттырылмаған, тип хәбәр итә төбәк Тәфтиш комитетының матбуғат хеҙмәте. Әлшәй районында йәшәгән ҡатын, әлегеге осраҡты тикшереүҙәрен һорап, Рәсәй Тәфтиш комитеты рәйесенә мөрәжәғәт итә. Александр Бастрыкин ведомствоның төбәк бүлексәһе етәксеһе вазифаһын башҡарыусы Марат Ғәлихановҡа тикшереү барышында асыҡланған шарттар тураһында доклад менән сығыш яһарға, ә тикшереү тамамланғас, уның һөҙөмтәләре хаҡында отчет бирергә ҡуша.",Бәхетһеҙ осраҡмы әллә үлтергәндәрме?,1,news,Яңылыҡтар,806,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-19/b-het-e-osra-my-ll-lterg-nd-rme-4542267,2026-01-19T16:00:00+00:00
"Награданы Илеш районы хакимиәте етәксеһе Илдар Мостафин тапшырған. Лариса Рәмил ҡыҙы оҙаҡ йылдар Илеш районында балаларҙы башҡорт теле һәм әҙәбиәтенән уҡыта. Уҡыусыларында туған телгә, ваҡытлы матбуғатҡа, ижадҡа һөйөү тәрбиәләй. ""Йәншишмә"" гәзитен алдырып, үҙе лә, уҡыусылары ла әүҙем яҙышып тора. Лариса Рәмил ҡыҙын эшенә лайыҡлы баһа алыуы, етеп килгән һөнәри байрамы менән ҡотлайбыҙ! Артабан да редакция менән даими бәйләнештә булып, бергә-бергә эшләргә яҙһын! Айҙар Минһажев фотоһы.",Лариса Сәхибгәрәеваны ҡотлайбыҙ!,0,analytics,Ҡотлау,486,https://yanshishma.com/articles/otlayby-/2025-10-03/larisa-s-hibg-r-evany-otlayby-4413290,2025-10-03T12:16:00+00:00
"Ишембайҙа Урал батыр эпосы буйынса йәнһүрәт төшөргәндәр. Ошо көндәрҙә уның премьераһы булған. Проект район ғына түгел, республика кимәлендә лә күренекле ваҡиға булып тора. Ишембайфильм йәнһүрәт студияһының ижади командаһы үҙенең бик талантлы икәнен күрһәткән. Йәнһүрәтте ҡаланың Мәҙәниәт һарайында ҡарарға мөмкин булыр. Тиҙҙән күрһәтеүҙәр графигы сығасаҡ. Был хаҡта район хакимиәте етәксеһе Азат Ишемғолов үҙенең телеграм-каналында яҙа.",Ишембайҙар Урал батыр тураһында йәнһүрәт төшөргән,1,news,Яңылыҡтар,436,https://amanat.su/news/novosti/2025-09-07/ishembay-ar-ural-batyr-tura-ynda-y-n-r-t-t-sh-rg-n-4377489,2025-09-07T12:01:00+00:00
"Улар билдәләнгән көндө дәррәү, күңелле генә килеп инде, хатта бүлмәләребеҙ яҡтырып, тирә-яҡҡа йылы нур таралғандай тойолдо. Был уҡыусылар бар яҡтан өлгөлө, уҡыуҙары яҡшы, төрлө бәйге еңеүселәре – барыһына ла һоҡланырлыҡ! Араларында думбырала уйнағандары ла, матур итеп һүрәт төшөрә белгәндәре лә, спорт менән дуҫ булғандары ла, хатта миҙал менән бүләкләнгәндәре лә бар ине. Үҙҙәренең ваҡыттары тығыҙ булыуға ҡарамаҫтан, иң беренсе улар редакциябыҙ ойошторған «Өскөл хаттар» акцияһында ҡатнашып, махсус хәрби операциялағы яугирҙарыбыҙға хаттар яҙҙы. Әйткәндәй, был «Б» синыфы ҡыҙҙары хаҡында «Еңеү ҡайтыр атай менән» китабында ла телгә алынғайны. Улар һалдаттарға хаттар яҙып, һүрәт төшөрөп ебәргәйне. Был изге эште башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Әлфирә Әнүәр ҡыҙы Искәндәрова ойошторғайны. Әле лә ҡыҙҙар үҙҙәренең йөрәк түренән сыҡҡан йылы һүҙҙәрен еткереп, һалдат ағайҙарҙың тиҙерәк еңеү яулап, һау-сәләмәт ҡайтыуҙарын теләп йөкмәткеле хат яҙҙы. Әүҙем шайморатовсылар гәзитебеҙҙең матур йолаһы булған «Яҙыл да бүләк от! » уйынындағы еңеүселәрҙе «һә» тигәнсе билдәләп тә ҡуйҙы. Һәр береһе серле тоҡтан берәр конвертты тартып сығарып, 8 бүләктең дә эйәһен тапты. Уйынды иң беренсе булып Милена Зиязова башлап ебәрҙе. Ул кемде бәхетле итер икән? Тулҡынланып көтәбеҙ. Милена портатив колонка эйәһе – Хәйбулла районының Аҡъярҙағы 3-сө күп профилле полилингваль мәктәбенән Зөлхизә Аралбаеваның квитанция күсермәһен тартып сығарҙы. Артабан шундай уҡ тағы бер бүләктең хужаһы билдәләнде – Өфөнөң Фатима Мостафина исемендәге 20-се башҡорт гимназияһы уҡыусыһы, йәш хәбәрсебеҙ Алтынай Урманшина. Смартфон өсөн күсмә аккумулятор Ҡырмыҫҡалы районы Сахай мәктәбенән Сулпан Байназароваға эләкһә, дүртенсе бүләгебеҙ – сымһыҙ ҡолаҡсын – Хәйбулла районының Аҡъярҙағы 3-сө күп профилле полилингваль мәктәбенән Эльвина Торопҡоловаға тәтене. Бишенсе приз кемгә булыр? Уныһы ла асыҡланды. Караокелы микрофон Өфөләге республика инженер интернат-лицейы уҡыусыһы Хәсән Ҡунысбаевҡа ине. Ә «Ми-ми-мишки» төнгө өҫтәл яҡтыртҡысын Бөрйән районы Исламбай мәктәбе уҡыусыһы Рүзидә Шакирова отто. Уйыныбыҙ ҡыҙҙы ғына! Тағы ике приз хужаһын билдәләргә кәрәк. Радиоуятҡыс Бөрйән районы Байназар мәктәбенән йәш хәбәрсебеҙ Диана Теләүсинаға булһа, смарт-сәғәт – йәнә Аҡъярҙағы 3-сө күп профилле полилингваль мәктәптән Эльзар Туғыҙбаевҡа! Әйткәндәй, был белем усағынан «А» синыфы уҡыусыларының егерме һигеҙе лә гәзитебеҙгә яҙылғайны. Ә төп приз – 21 тиҙлекле велосипед кемгә эләктеме? Бүләк эйәһен был юлы 140-сы башҡорт гимназияһының башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Әлфирә Әнүәр ҡыҙы билдәләне. Ул серле тоҡтан Бөрйән районы Исламбай мәктәбенең игеҙәк уҡыусылары Әлфинә менән Гөлфинә Ғәлиуллиналар исеменә яҙылған квитанция күсермәһен тартып сығарҙы. Шулай итеп, сәпитебеҙ Бөрйән районына юллана! Ҡотлайбыҙ бүләк отоусыларҙы! Шулай гәзитебеҙ ойошторған бәйгеләрҙә, уйындарҙа ҡатнашып тороғоҙ. Бергә булайыҡ, дуҫтар! Зөһрә ХӘКИМОВА, хаттар бүлеге хәбәрсеһе.",Сәпит - игеҙәк Әлфинә менән Гөлфинәгә!,0,analytics,Гәзит,2930,https://yanshishma.com/articles/g-zitebe-du-yby-/2026-02-03/s-pit-ige-k-lfin-men-n-g-lfin-g-4562334,2026-02-03T12:15:00+00:00
"Шул саҡ бер үҫмер ҡыҙ яңылыш әлеге матур ханымдың аяғына баҫты. Бөтә салонға ишетелерлек итеп һүгенеп ебәргәйне, уның яңы ғына бөтәһенең күҙен ҡыуандырған гүзәллеге юҡҡа сыҡты ла ҡуйҙы. Наушник кейеп, музыка тыңлап килгән йәш ҡыҙ кеше аяғына баҫҡанын аңламаны ла шикелле. Үҙенә төбәлгән асыулы йөҙҙө күргәс кенә, эштең нимәлә икәнлеген төшөнгәс, уңайһыҙланып, уның кисереүен һораны. Зәһәрлегенә сәсәгән ҡатын уны ишетмәне лә. Хатта терһәге менән уҡыусы баланы этергә лә тартынманы. ""Ғәфү үтенә лә белмәй! Килә телефонына тексәйеп! .. "" - тип ҡатын, ҡыҙыҡай туҡталышта төшөп ҡалһа ла, тыныслана алманы. Бүрәнә һымаҡ йөрөтә тип, водителгә лә өлөш сығарҙы, юл буйынса етәкселәргә лә һүҙ тейҙерҙе. Был ваҡытта бер нисә минут элек кенә шундай һылыу булып күренгән ҡатындың күркәмлеге ҡалмағайны инде. Уға ҡарап, күптәр асыу һәм нәфрәт матурлыҡты юҡҡа сығарған төп тойғолар булыуына тағы бер тапҡыр инанды. Салондағыларҙың береһе лә ҡатынды тыйып та, яҡлап та маташманы. Шулай ҙа был ваҡиға яңы эш көнө башланып торған иртәнге мәлдә һәр кемдең күңелендә эҙ ҡалдырҙы. Иң беренсе, һис шикһеҙ, ярһыуын йүгәнләй алмаған ҡатын үҙе ҙур психологик зыян күргәндер, сөнки асыу - емергес көскә эйә бик хәүефле тойғо. Төрлө тикшеренеүҙәрҙән шул билдәле: асыуланған ваҡытта кеше организмына кире йоғонто яһаған химик реакция барлыҡҡа килә. Һөҙөмтәлә был төрлө ауырыуға дусар итә. Заманса фекер йөрөткән ҡайһы бер психологтар эске көсөргәнеште, стресты, ярһыуҙы үҙеңдә ҡалдырмаҫҡа, уны нисек булһа ла тышҡа сығарырға кәңәш итә. Әммә боронғо аҡыл эйәләре, киреһенсә, был кире тойғоно күрһәтмәҫкә кәрәклеген әйтеп ҡалдырған, сөнки асыу менән әйтелгән һүҙ, ҡылынған эш һуңынан барыбер үкенеүгә килтерә. Был фекер беҙҙең күп кенә мәҡәл-әйтемдәребеҙҙә лә урын алған. Мәҫәлән, Асыу башы - йүләрлек, арты - үкенеп үлерлек йәки Асыу - алдан, аҡыл арттан йөрөй. Көслө көслө түгел, ә асыуын еңгән көслө. Матурлыҡ йөҙ һылыулығы ғына түгел шул. Кешенең уйы ла, һөйләгән һүҙе лә, ҡылығы ла матур булырға тейеш. Шуларға өҫтәп йәнә ярата белеүе биҙәй тип әйтер инем, сөнки тормошто, кешеләрҙе һөйгәндәр, ихтирам иткәндәр генә эргә-тирәһендә һәр ваҡыт гүзәллек, күркәмлек тыуҙырыуға ынтыла. Лена АБДРАХМАНОВА.","Асыу - ағыу, йотһаң бал",0,analytics,Йәмғиәт,2174,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-03-02/asyu-a-yu-yot-a-bal-3666671,2024-03-02T18:03:00+00:00
"Үҫмер дауаханаға киткән. Врачтар ҙа сисә алмағас, Рәсәй МЧС хеҙмәтен саҡыртҡандар. Дәүләкән ҡалаһының 117-се янғын-ҡотҡарыу бүлеге хеҙмәткәрҙәре махсус инструмент менән балдаҡты киҫеп, үҫмерҙең бармағын ҡотҡарып алып ҡалғандар. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",МЧС хеҙмәткәрҙәре ваҡытында ярҙамға килгән,0,analytics,Аңлатма,345,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-09-17/mchs-he-m-tk-r-re-va-ytynda-yar-am-a-kilg-n-4391340,2025-09-17T11:24:00+00:00
"Ирина ДаниловичфикерләрРусиянең аннексияләнгән Кырымдагы мәхкәмәсе сивил журналист һәм шәфкать туташы Ирина Даниловичны иде елга ирегеннән мәхрүм итү турында карар чыгарган. Бу хакта ""Кырым процессы"" хокук яклау проектыхәбәр итә. Мәхкәмә аны Русия инаять кодексының 222.1 маддәсе (шартлаткыч матдәләр яки айланмаларны канунсыз алу, тапшыру, саклау, йөртү) нигезендә гаепле дип тапкан. Шулай ук аңа 50 мең сум штраф салганнар. Дәүләт гаепләве активистны иде елга гомуми тәртипле колониягә хөкем итүне һәм 60 мең сум штрафка тартунысораган иде. Русия федераль иминлек хезмәте (ФСБ) фаразынча, Данилович медицина энәләре һәм шартлаткыч маддә ярдәмендә махсус айланма ясаган һәм аны күзлек савытында саклаган. Активист үзе дә, яклаучысы да бу шартлаткычны аңа куәт оешмалары вәкилләре ташлап китүен әйтә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русия мәхкәмәсе Кырым активисты Ирина Даниловичны иде елга ирегеннән мәхрүм итте,1,news,Яңылыҡтар,898,https://www.azatliq.org/a/32196935.html,2022-12-28T09:35:34+00:00
"Махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға матди ярҙам өсөн ике тапҡырға күберәк аҡса бүленгән. 2025 йылда был маҡсатта 30,8 млрд һум тотонолған. Һалдаттар һәм уларҙың ғаиләләре социаль ярҙамдың 54 төрөнә дәғүә итә ала, уларҙың 11-е уҙған йылда күрһәтелә башлаған. 27 район-ҡалала МХО яугирҙарына ярҙам күрһәтеү үҙәктәре асылған. Быйыл тағы ла 36 үҙәк эшләй башлай. Рәсәйҙең Оборона министрлығы Октябрьский һәм Мәләүез ҡалаларының үҙәктәрен өлгөлө тип билдәләй. 2025 йылда республикала 14 яңы социаль объект сафҡа индерелде. Улар иҫәбендә – Федоровка һәм Көйөргәҙе райондарындағы бассейндар, Мәләүездәге «Спартак» стадионы, Асҡын, Яңауыл, Учалы һәм Благовещендағы дауаханалар. Февраль айында Баҡалы һәм Әбйәлил райондарында поликлиникалар асылыр, тип көтөлә. Башҡортостан – мәктәп уҡыусылары өсөн махсус меню булдырған тәүге төбәктәр иҫәбендә. Был рационда балаларҙың диабет һәм сәләмәтлеккә бәйле башҡа сикләүҙәре иҫәпкә алына.",Йылдың тәүге оператив кәңәшмәһенән иң мөһиме,1,news,Яңылыҡтар,925,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-13/yyldy-t-ge-operativ-k-shm-en-n-i-m-ime-4536101,2026-01-13T15:49:00+00:00
"""Шәйехзада Бабич исемен ҙурлап, шағирҙың тыуған ерендә бөгөн күркәм сара уҙҙы. Әйткәндәй, быйыл республика буйлап Шағирға арналған бихисап саралар үтәсәк. Бабичтың тыуған көнөндә, нәҡ Әсән ауылында хәтер һәм ҡәҙер кисәһе уҙғарылыуы икеләтә ҡәҙерле"", - ти Башҡортостан Яҙыусылар союзы рәйесе Айгиз Баймөхәмәтов. Бер төркөм яҙыусылар, Дүртөйлө районы хакимиәте вәкилдәренең Шәйехзада Бабичтың һәйкәленә сәскә һалыуҙан башланған сара шағирҙың музейында дауам итте, бында кесеһе лә олоһо ла Бабичтың шиғырҙарын уҡып, ятлап ишеттерҙе. Мәҙәниәт йорто сәхнәһендә Шәйехзада Бабичтың тормош һәм ижад юлына арналған ҙур байрам концерты ла уҙҙы. Фотолар: Дүртөйлө район хакимиәте.",Шәйехзада Бабичтың рухын ололап,1,news,Яңылыҡтар,669,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-01-15/sh-yehzada-babichty-ruhyn-ololap-4084224,2025-01-15T11:58:00+00:00
"В открытии спортивного комплекса приняли участие заместитель председателя правительства Российской Федерации Дмитрий Чернышенко, министр спорта РФ Михаил Дегтярев, президент Федерации фехтования России Ильгар Мамедов, и. о.  премьер-министра правительства республики Башкортостан Андрей Назаров. Центр фехтования построен в рамках поручений главы Башкирии  Радия Хабирова, которые он отдал после встречи с победителями и призерами Олимпийских игр – 2020 в Токио. Объем финансирования на строительство объекта составил 1 180,9 млн рублей. — Символично, что открытие комплекса проходит в год 450-летия Уфы и как раз в то время, когда здесь, в столице республики, проходит форум «Россия - спортивная держава». Хочется добавить, что Россия — великая спортивная держава, поскольку подарила огромное количество талантов, на которые ориентируются множество мальчишек и девчонок во всем мире, а не только в нашей стране. Все это происходит во многом благодаря политике и отношению к спорту нашего президента Владимира Владимировича Путина. Он, будучи спортсменом, и нам задает очень высокую планку. Хотел бы отметить и поблагодарить руководителя республики Радия Хабирова, который уделяет большое внимание развитию спорта в регионе. Об этом говорят цифры: более 13 тысяч спортивных объектов в республике и их количество продолжает расти — мы приезжаем и открываем новые объекты. Этот объект построен на средства самого субъекта и, безусловно, он станет жемчужиной в вашей коллекции спортивных сооружений. Отмечу, что уровень спортивной оснащенности республики один из самых высоких в стране — 74,5 процента, отсюда мы видим высокое количество занимающихся спортом. Более 2 миллионов жителей Башкортостана регулярно занимаются спортом благодаря тому, что в республике создана необходимая для этого инфраструктура, — подчеркнулзаместитель председателя правительства Российской Федерации Дмитрий Чернышенко, выступая на торжественной церемонии открытия Центра фехтования. Министр спорта РФ Михаил Дегтяреввспомнил, что когда-то сам занимался фехтованием и приезжал в Уфу будучи спортсменом. — Уфа и в целом республика — очень спортивный регион, здесь много уделяют этому внимание. За это спасибо главе республики Радию Фаритовичу Хабирову, правительству Башкортостана. Как говорит наш президент Владимир Владимирович Путин, спорт — это один их главных приоритетов государства. Именно благодаря его решениям спорт в России становится нормой жизни, и к 2030 году, я уверен, мы достигнем целей национального проекта, и 70 процентов наших граждан будут активно заниматься физкультурой и спортом, — отметил Михаил Дегтярев. — Мечта каждого спортсмена — тренироваться в таком комплексе, мечта каждого тренера — работать в таких прекрасных условиях. Еще год назад мы ходили здесь по стройке, заворачивали туфли в целлофановые пакеты, и как-то не верилось, что произойдет такое чудесное событие, как открытие этого центра. Я думаю, что спортсмены Башкортостана прославляли и прославляют не только свой регион, но и Россию, и после открытия центра еще больше чемпионов родится здесь. Они будут радовать болельщиков и страну новыми победами. Мы же будем по максимуму стараться, чтобы в этом комплексе проводились соревнования самого высокого уровня. И уже в апреле 2025 года здесь запланировано проведение Чемпионата России, — сообщилпрезидент Федерации фехтования России Ильгар Мамедов. И. о.  премьер-министра правительства республики Башкортостан Андрей Назаровв свою очередь добавил, что республика удостоилась высокой чести, получив возможность провести у себя международный форум «Россия – спортивная держава». К этому событию в республике построено несколько спортивных объектов. В Уфе распахнул двери уникальный не только для России, но и для Европы Дворец борьбы. Сегодня начнет работать комплекс гребного слалома. А Центр фехтования поднимет развитие этого вида спорта в республике на еще более высокий уровень. Новый спортивный комплекс имеет площадь 6287 квадратных метров. В нем четыре зала и 28 фехтовальных дорожек.  Федерацией фехтования России закуплено специализированное фехтовальное оборудования на сумму около 1 млн долларов. Уже сегодня в рамках международного спортивного форума «Россия – спортивная держава» здесь пройдут соревнования по фехтованию «Сабля Салавата» среди юниоров и юниорок. В них примут участие 137 спортсменов из 9 регионов России и 15 представителей из Узбекистана и Беларуси. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Центр фехтования в Уфе принял первые соревнования,1,news,Яңылыҡтар,4521,https://uchbash.com/news/novosti/2024-10-17/tsentr-fehtovaniya-v-ufe-prinyal-pervye-sorevnovaniya-3971305,2024-10-17T16:14:00+00:00
"Ләбәжә мәктәбе. 2014 елгы фотоДүшәмбе көнне Мордовиянең Ромодановский районы башлыгы Анатолий Гурьянов Ләбәжә авылы мәктәбендә белем бирүче яулыклы укытучылар белән очрашты. Юрист Марат Ашимов әйтүенчә, район башлыгы бу очрашуда укытучылардан эш урыннарында яулыкларын салуны таләп иткән. Анда катнашучылар ""Салмыйбыз, чөнки бернинди канунны бозмыйбыз"", дигәч, район башлыгы: ""Алайса эштән азат итәбез"", диде. Укытучылар исә мәхкәмәгә шикаять итү белән янады. Элек инде мәктәптәге балалардан яулык салдыру тырышлыклары булганнан соң, район итәкчелеге ник федераль дәрәәдә тавыш куптардыгыз, уртага салып сөйләшеп бер фикергә килгән булыр идек диде. Гәрчә ул вакытта да сөйләшеп карарга тырыштык бит. Хәзер инде укытучылар район башлыгына: ""Аннары безне тагын тавыш куптардыгыз дип гаепләмәгез"", диде. Район башлыгы: ""Бу минем соңгы сүзем, әгәр тыңламасагыз, сезнең белән махсус хезмәтләр шөгыльләнәчәк, дип янады"", дип сөйләде безгә Ашимов. Марат АшимовБилгеле булганча, узган елны Мордовиянең Азюрка татар авылында мондый хәл инде булган иде. Яулыкларын артка бәйләргә ризалашмаган 7-8 укытучы үзләре эшеннән китте һәм алар урынын пенсиядәге урысукытучылары алды. Әлеге мәсьәләнең кабат калкып чыгуын Ашимов мәктәптәге бер укытучының (ир кеше) инаять кылуда шикләнелүе белән бәйли. ""Ул мөселман укытучысы. Чынлыкта ул гаеплеме, юкмы - әйтә алмыйм. Әлеге хәлдән соң мөселман укытучылары экстремизмга чакыралар һәм аларны эштән куарга кирәк дигән карарга килгәннәр, күрәсең. Әлбәттә бу ир кешене беркем дә акламый, әмма башка укытучылар аның өчен авап тотарга тиеш түгел бит"", ди Ашимов. Хәзер укытучылар мәктәп итәкчелегенең киләчәк адымы нинди булыр дип көтә. Ләбәжә авылында бер меңнән артык кеше яши.",Ләбәжәдә яулыклы мөслимә укытучыларга эштән куу белән яныйлар,0,analytics,Татарстан,1703,https://www.azatliq.org/a/28029376.html,2016-10-04T08:20:23+00:00
"10 июндә Рәсәй Президенты Владимир Путин видеобәйләнеш режимында илебеҙ төбәктәренең яңы һаулыҡ һаҡлау объекттарын асыу сараһында ҡатнашты. Улар араһында Өфөләге  Республика кардиология үҙәгенең яңы хирургия корпусы ла бар. Һаулыҡ һаҡлау системаһы өсөн был медицина учреждениеһының мөһимлеге тураһында Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров белдерҙе. ""Майҙаны 35 мең квадрат метр булған яңы бинаны 2019 йылдың июлендә төҙөй башланыҡ. Корпуста диагностика кабинеттары менән ҡабул итеү бүлексәһен, поликлиниканы, реанимация менән 10 операция бүлмәһен, интенсив терапия, рентген-хирургия, кардиохирургия бүлексәләрен урынлаштырҙыҡ. Был корпус смена эсендә 320-гә тиклем пациент ҡабул итә ала"", - тине ул. Рәсәй Президенты илдең медицина хеҙмәткәрҙәрен етеп килгән һөнәри байрамдары менән тәбрикләне, эштәрендә уңыштар теләне. - Бөгөн беҙҙең менән бәйләнештә Воронеж өлкәһе, Башҡортостан, Ҡабарҙы-Балҡар республикалары, Луганск һәм Донецк халыҡ республикалары. Һаулыҡ һаҡлау тармағында уларҙа бер нисә проект уңышлы тормошҡа ашырылған. Дауахана, поликлиника, онкодиспансерҙар төҙөлгән йәки капиталь ремонтланған. Заманса яҡшы итеп йыһазландырылған медицина учреждениелары – илебеҙҙең һаулыҡ һаҡлау тармағының һөҙөмтәлелеген күтәреү буйынса системалы, комплекслы йүнәлештәрҙең береһе, - тине Владимир Путин. – Барлыҡ тармаҡ вәкилдәрен Медицина хеҙмәткәрҙәре көнө менән ҡотлайым. Был байрам - бөтә Рәсәй граждандары өсөн табиптарға, фельдшерҙарға, шәфҡәт туташтарына рәхмәт белдереү мөмкинлеге. Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Республика кардиоүҙәгендәге яңы хирургия корпусының төбәктә сирҙәрҙе комплекслы диагностикалау һәм дауалау өсөн заманса инфраструктура булдырыуҙағы әһәмиәтен билдәләне. - Был кардиоүҙәк йөрәк-ҡан тамырҙары сирҙәре менән көрәш буйынса тулы циклды формалаштыра. Улар - беҙҙең кардиодиспансер, төбәк ҡан тамырҙары үҙәктәре, ФАП-тар, ауыл табип амбулаториялары, поликлиникалар. Республикабыҙҙа ФАП-тар һаны ике меңдән ашып китә. Рәсәй Федерацияһының Һаулыҡ һаҡлау министрлығы ярҙамында һуңғы алты йылда уларҙың 500-өн алмаштырҙыҡ. Улар берҙәм һанлы контурға тоташтырылған. Тимәк, иң төпкөлдәге ауылдағы ФАП-та беҙ электрокардиограмма эшләй һәм шунда уҡ төбәктең ҡан тамырҙары үҙәгенә ебәрә алабыҙ. Оҙаҡ һәм сәләмәт йәшәү өсөн был өҫтәмә өмөт, ышаныс, - тине ул.",Хирургия корпусы асылды,0,analytics,Йәмғиәт,2277,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-06-10/hirurgiya-korpusy-asyldy-4280679,2025-06-10T16:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырДрон Башкортстан оешмасына зур зыян салмады. Жданов  бу дроннарның шартлаткыч тутырылган өлеше әлегә әллә ни зур булмаганга ди. ""Алга таба арттырырлар аны. Бу бит сынап карау очышлары кебек кенә, дрон очып барып итәме - белү өчен"", ди ул. Кичә, 9 майда, Башкортстанның Салават шәһәрендәге нефть эшкәртү оешмасына төшкән пилотсыз очкычны медиа Украинаныкыдип атый. Украина хәрби белгече Олег Ждановта шундый ук фикердә. Элегрәк Жданов Украинада мең чакрымга оча ала торган дроннар бар, дигән иде. Ә Украина чигеннән Башкортстанның Салават шәһәренә кадәр ераклык - кимендә 1,3 мең чакрым. - Берничә атна элек бездә ике мең чакрымга оча ала торган дроннар булуы ишетелгән иде, өч мең чакрымга очардайлары эшләнә диелде. Бу һөүмне Украина иминлек хезмәте ясаган диләр. Ул дрон ""Лють"" (украин теленнән - ""ярсу"") дип атала. Украина иминлек хезмәте дроннар ясау, аларны итештерү эшен үзе алып бара, аларның тулы бер департаменты оештырылган, - дип сөйли Жданов. Дрон Башкортстан оешмасына зур зыян китермәде. Жданов бу дроннарның шартлаткыч тутырылган өлеше әлегә әллә ни зур түгел, тик аны арттырып була бит ди. ""Алга таба арттырырлар аны. Бу бит сынап карау очышлары кебек кенә, дрон очып барып итәме - белү өчен"", ди ул. Жданов әйтүенчә, Украина иң мөһим урыннарга һөүм итәргә тырыша, әйтик, нефть кудыручы колонналарга. Аларга дрон һөүме булганнан соң итештерү чылбыры тулысынча өзелә яки бозыла, ди ул. Чикләүләрне исәпкә алганда, нефть эшкәртү заводын торгызу алты айдан бер елга кадәр вакыт алырга мөмкин. - Чөнки бүген Русия бу иһазларны үзенә каршы чикләүләр кертүдән тотылып торучы илләрдән сатып алырга мәбүр, - ди белгеч. Хәрби белгеч сүзләренчә Украина иминлек хезмәте махсус Русия икътисадының нефть тармагы объектларына һөүм итә. Татарстан белән Башкортстанга яңа һөүмнәр булырмы дигән сорауга ул уңай авап бирә. Жданов Русия һава һөүменнән саклану көчләренә күренми генә бу дроннар ничек шулай еракка оча алуын да аңлата: - Аларның кулчатыр кебек Русия күген тулысынча каплап торган саклау чаралары юк. Аларның һава һөүменә каршы чаралары безнеке кебек үк - урыны-урыны белән генә. Аерым объектларны, аерым шәһәрләрне саклап торырга мөмкиннәр. Аннан соң хәзер Русия гаскәренә һава һөүменнән саклау системнары да итми. Фронттагы гаскәрләрне каплап торыргамы, ил эчендәрәк урнашкан объектларнымы? Шуңа итми ул. Мәскәү тирәсендә каплап бетерәләр, ә Татарстанга, Алабугага рәхим итеп килегез, сезне беркем бәреп төшермәячәк, чөнки һава һөүменә каршы чаралар итми, - ди ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Хәрби белгеч Олег Жданов Башкортстанга килгән дронны сынап карау өчен генә очыртканнар дип саный,1,news,Яңылыҡтар,2636,https://www.azatliq.org/a/harbi-belgech-oleg-zhdanov-bashkortstanga-kilgan-dronni-sinap-karau-ochen-gena-ochirtkannar-dip-saniy/32940658.html,2024-05-10T10:31:27+03:00
"Әхиәт Ғәйетбаев 1961 йылдың 10 ғинуарында Баймаҡ районының Буранбай ауылында тыуған. Музыкаға һөйөү бала сағынан уҡ, тыуған мөхитендә һеңеп үҫкән: Әхиәттең атаһы скрипкала уйнаған, әсәһе башҡорт халыҡ йырҙарын башҡарған. 1970 йылдар аҙағында Өфө сәнғәт училищеһына уҡырға ингән, унда билдәле ҡурайсы Ғата Сөләймәновта белем алған. Уҡыуын тамамлағандан һуң, Баймаҡ музыка мәктәбендә уҡытҡан, бер үк ваҡытта «Ирәндек»халыҡ бейеү ансамблендә ҡурайсы-аккомпаниатор булып сығыш яһаған. Гастролдәр менән улар Советтар Союзының төрлө төбәктәрендә, шулай уҡ Бельгияла, Италияла, Францияла һәм башҡа сит илдәрҙә сығыш яһаған. 1997 йылдан Әхиәт Ғәйетбаев Өфө сәнғәт училищеһының Сибай филиалы директоры урынбаҫары була, 2007 йылдан баш ҡаланың 9-сы балалар музыка мәктәбен етәкләй. Уның етәкселегендә уҡыу йорто яңы һулыш ала, юғары кимәлгә күтәрелә. Ғәйетбаев учреждениеға педагог, музыкант һәм халыҡ йырсыһы Әҙеһәм Исҡужиндың исемен биреүгә өлгәшә, ә 2020 йылдан мәктәп яңы бинаға күсә. Ул эшләгән осорҙа уғыу йортонда ҡурай, думбыра, торба, электрон музыка, эстрада вокалы кластары асыла, рус һәм башҡорт халыҡ музыка ҡоралдары ансамблдәре һәм оркестрҙары, өлкән һәм кесе кластар хоры ойошторола. 2013 йылда 9-сы балалар музыка мәктәбе Рәсәйҙең иң яҡшы 100 мәктәбе конкурсы йомғаҡтары буйынса иң шәп музыка мәктәбе тип таныла, 2017 йылда Рәсәйҙең иң яҡшы 100 предприятиеһы һәм ойошмаһы конкурсының 100 иң яҡшы өҫтәмә белем биреү учреждениеһы номинацияһында еңеү яулай. Арҙаҡлы яҡташыбыҙҙың туғандарының һәм яҡындарының юғалтыу ҡайғыһын уртаҡлашабыҙ. Мәрхүм менән хушлашыу 10 апрелдә, 13.00 сәғәттә Баймаҡ районының Буранбай ауылында үтәсәк.",Ҙур юғалтыу,1,news,Яңылыҡтар,1633,https://uchbash.com/news/novosti/2025-04-09/ur-yu-altyu-4190368,2025-04-09T11:43:00+00:00
"Бөгрүделик татарлары әләл Үтмер (с), Рәхмәтулла Куртаран, Әюп Акйөрәк Украинадагы хәлләр турында фикерләшәфикерләрРусиянең Украинага каршы сугышы Төркиянең Конья вилаятендә урнашкан Бөгрүделик авылында да еш телгә алына. Кичен капка төбенә утырырга чыкканда, мәлесләр вакытында, намаздан соң мәчет янында үзара сөйләшкәндә авыл халкы еш кына сугыш хакында гапләшә. Аеруча, Русиядән татар кешесе авылга килсә иң элек аннан сугыш михнәте, сугыштан качучылар хакында кызыксыналар. Дөрес, Бөгрүделикнең үзендә яңа мөһаир дулкыны вәкилләре юк. Азатлык хәбәрчесе бер гасыр элек мөһаир себер татарлары тарафыннан нигез салынган Бөгрүделик авылыннан репортажларын дәвам итә. Бу юлы без Төркия татарларының Русиянең Украинага каршы сугышына карата фикерен, яңа эмиграция дулкыны хакында сораштык. 5Төркиядәге татар авылы Украинадагы сугыш турында бу татарлар ни уйлый? Гомәр Дүндәр— пенсиягә чыккан элекке укытучы. Русиянең Украинага каршы сугыш башлавын нигездә төрек медиасы аша күзәтә. Моны ул Русиянең империячел сугышы дип атый. — Әгәр ватан куркыныч астында булса, сугышка китәргә кирәк, — дип үз фикерен аңлата ул. — Инде башка дәүләтләрне басып алыйк дип һөүм итсә — моны дөрес дип санамыйм. Әгәр Украина Русиягә каршы сугыш башлап, аның ирләрен тартып алган булса, бу очракта русияләрнең гаскәргә алынуы дөрес булыр иде. Әмма Русия Украинага һөүм итте. Бу — империячел сугыш. Себер татарларының сугышка алынуы аның ачуын чыгара. Дүндәрнең Себердә яшәүче ерак туганнары да бар. Ул алар өчен борчыла, ләкин соңгы елларда алар белән элемтәләр өзелгән. Туганнары сугышка алынганмы, юкмы — белми. Гомәр ДүндәрСоңгы ел ярымда сугышка каршы булган русияләр, шул исәптән татарлар чит илләргә китәргә мәбүр булды. Бер гасыр элек Бөгрүделиккә нигез салган татарлар да Русия империясенең мөселманнарны кысрыклавы аркасында туган туфракларын калдырып Төркиягә барыптөпләнде. Бүген сугыштан качкан татарларны Гомәр Дүндәр хуплый һәм Себердә яшәүче милләттәшләренең авылга килеп яшәвен дә тели. — Әгәр үзләре теләсә, килсеннәр иде. Русиядә яшәү тагы да кыен. Шулай да, алар анда яшәп күнеккән, теләмәсәләр — берни эшләтеп булмый. Русиядән башка илләргә мөһаир булып күчеп китүләрен хуплыйм мин. Русия итәкчеләре халыкның үзенчә яшәргә теләвен ошатмый. Шуның өчен анда көн күргән халык башка иргә китеп, үзебезчә яшик ди. Минемчә, алар хаклы, чөнки үзләре инанганча мәдәниятне саклап яшик диләр. Русия кушканча яшәсәләр, алар әсир булачак. Шуңа да мөһаир булып китүләре дөрес карар дип уйлыйм, — ди ул. Бөгрүделиктә яшәүче Мөһсин Өнледә бу сугышта Украинаны яклавын яшерми. Мөһсин Өнле— Себерләрне дә (Себердә яшәүче татарларны - ред. ) Русия гаскәренә алалармы? — дип кызыксына ул сугыш турында сөйләшә башлагач. — Украинага Алла ярдәм бирсен. Эше катлаулы. Шулай да, Русия Украинаны 15-20 көн эчендә басып алыр дип уйлаган идем. Инде бер елдан артык узды. Бернинди үзгәреш юк. Өнле сугышны төрек телевидениесеннән күзәтеп бара. — Телевизорга караганда, урыс гаскәрендә татар кешесе булуын күрсәк, безнең каныбыз, аныбыз яна, эчебез көя, — дип дәвам итә ул. — Татар сугышырга урыс түгел бит. Украина ягында да татарлар бар. — Татарларны Украинага сугышка ибәрүләре чынмы? — дип сорашаәләл Үтмер. — Моңа кадәр Путин нәкъ аларны (татар һәм урыс булмаган башка халыкларны) ибәрә дип сөйлиләр иде. Үлсәләр алар үлсен дигән кебек. Урыслар исә Русиядә кала дип беләм. әләл Үтмер— Бу сугышның мантыйгы юк, — дип дәвам итә Мәхмәт Ибраһим Дүндәр. — Төрле милләтләрне әлеп итеп, ике яктан да үлүчеләр күп. Алар арасында мөселманнар да шактый. Мәхмәт Ибраһим ДүндәрЭмиграцияне начар дип карамаска кирәк ди ул. — Мин узган елның октябрьләрендә Себергә киттем, — ди Мәхмәт. — Андагы суыкны күрдем. Көндез һава 28 градус суык иде. Төнен — минус 45 булды. Ярый әле, бабаларым монда күчеп киткән дип дога кылдым. Алар анда күнеккән, без — монда. Кулымны кесәдән чыгара алмыйча йөрдем. Игенче Әюп Акйөрәксүзләренчә, сугыштан качучы татарлар Бөгрүделик авылына күчеп тора ала. Бу миллилекне сакларга да файдалы булыр иде ди. Әюп Акйөрәк— Себер татарлары монда килсен, чөнки бу — мөселман ире, — ди ул. — Без үзебез дә ислам дине хакына монда килдек. Татарлар авылга килсә, милләтен саклый, әгәр шәһәргә китсә, ул үзенең миллилеген югалтачак. Шуңа бер урында яшәргә кирәк. Безнең әби-бабалар бер авылда яшәгәнгә күрә миллилеген югалтмаган. Соңрак шәһәрләргә таралу белән алар ирле халык белән кушыла башлаган. Бу нәселнең юкка чыгуына китергән. Бер гасыр элек Төркиягә килеп төпләнгән себер татарлары читтә нинди авырлыклар белән яшәргә мәбүр булуларын һәркемнән дә яхшырак аңлый. Аеруча, ярты гасырга якын дәвам иткән салкын сугыш һәм тимер пәрдә чорында үз ватаннарында яшәүче милләттәшләре белән бернинди элемтә булмауны хәтерлиләр. Бөгрүделик халкы кабат тимер пәрдә төшүеннән курыкмыймы? Авыл тарихын язучы Рәхмәтулла Куртаранбу хакта еш уйлануын яшерми. Рәхмәтулла Куртаран— Хәзер аралашулар бетәрме, юкмы дигән сораулар туа, — ди ул. — Интернет булганда моны ничек эшли алалар? Шулай да курку бар. Русиягә барып кайту өчен виза алу да уйландыра башлады. Элек визасыз кайтып килергә мөмкин иде. Хәзер туганнар белән телефон аша аралашып торабыз. Мин Казан, Уфа татарлары белән сөйләшәм. Әгәр тимер пәрдә булса, безгә кыен булачак. Өйләнгән кешеләр бар. Ул яктан кыз алып һәм кыз биргәннәр бар. Мин тимер пәрдә булмас дип уйлыйм. Кешеләр дөнья күрде. Алар элеккеге кебек социализмнан тышка чыга алмаган кешеләр түгел. Русияләр дә шулай уйлыйдыр дип өметләнәм. Хәзер Рәхмәтулла Куртаран Төркиядә эшләүче Кеше хокуклары һәм иреген яклау һәм һуманитар ярдәм күрсәтү фонды () аша сугыштан зыян күргән себер татарларына булышырга теләвен сөйләде. — Русиядә сугышка алынып үлеп калучылар бар. Аларның балалары ятим калды. Алла бирса, сугыштан ятим калган татарларга барып булышсак, аларга йорт тотсак һәм Төркиядә укытсак дигән фикер бар, — ди ул. Куртаран Себергә барып шул хакта сөйләшеп кайтарга тели. Төрек оешмасы ике баланы уктып ярдәм күрсәтеп торырга әзер ди ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Татарның бу империячел сугыштан качуын хуплыйбыз"". Төркиянең татар авылында сугышка караш",0,analytics,Татарстан,6034,https://www.azatliq.org/a/32594472.html,2023-09-19T21:00:15+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЧарада 50 гә якын кеше катнашты.19 апрель көнне Мүнһенда Германиядәге татарлар тарихына багышланган лекция узды. Аны әмәгать эшлеклесе Эльза Нәбиуллинаукыды. Кичәнең беренче өлешендә Германиядә танылган татар шәхесләре тарихы, аларның илгә күченү вакыйгалары һәм эшчәнлеге турында сөйләнде. Аерым алганда, Гаяз Исхакыйныңчит илләрдә эшчәнлеге, ""Милли юл"" басмасын чыгару тарихы турында сүз барды. Кичәдә Мүнһенда Гариф Солтанһәм Азатлыкның башка хезмәткәрләренең дә яшәве телгә алынды. Чит илләрдә татарларны өйрәнүгә күп көч куйган Хатыйп Миңнеголов, Искәндәр Гыйлаев, Микасыйм Госмановфәнни хезмәтләре дә аталды. Чараның икенче өлешендә музыкант Булат Шәймиырлар башкарды. Ахырда катнашкан халык күмәкләшеп татар ризыклары белән сыйланды. Чара тулысынча татар телендә узды, анда барлыгы 50 гә якын кеше катнашты. Чарада Франкфурт, Фрайбург, Лейпциг, Штутгарт һәм башка шәһәрләрдән килгән татарлар катнашты. Алга таба Германия татарлары өчен мондый чараларны даими үткәрү теләге әйтелде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Мүнһенда Германиядәге татар эзләренә багышланган очрашу узды,1,news,Яңылыҡтар,1147,https://www.azatliq.org/a/munhenda-tatar-ezlarena-bagishlangan-ochrashu-uzdi/32913790.html,2024-04-20T19:18:36+03:00
"Иллюстратив фотофикерләрГабдулла Тукайисемендәге дәүләт бүләгенә дәгъва итү өчен гаризалар кабул ителә башлады""Әлеге дәрәәле бүләк әмәгатьчелек тарафыннан танылган, ил һәм милли мәдәният үсешенә зур өлеш керткән әдәбият һәм сәнгать әсәрләре өчен бирелә. Монда сынлы сәнгать, музыка, театр, эстрада-цирк, кино, архитектура һәм шәһәр төзелеше күздә тотыла. Алар югары һөнәри осталык, авторның үзенчәлекле стиле, яңалык һәм кабатланмас булуы белән аерылып торырга тиеш. Шулай ук сәнгать, шулай ук әдәбият белеме өлкәсендәге күренекле фәнни тикшеренүләр өчен дә бүләк каралган"", дип хәбәр итә Татарстан мәдәният министрлыгына сылтама белән""Татар-информ"". Әсәрләр гаризалар кабул итү вакыты тәмамланганчы кимендә бер ел халык алдында башкарылган, дөнья күргән, күрсәтелгән, төзелгән яки файдалануга тапшырылган булырга тиеш. ""Ят агент"" дип танылган затлар Татарстанның Габдулла Тукай исемендәге дәүләт бүләгенә дәгъва итә алмый. Бу хакта фәрманны 2023 елны Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов имзалады. Мәрхүмә шагыйрә Нәибә Сафинасовет чорында бары тик советка дан ырлый торган язучылар, рәссамнар һәм башка сәнгать әһелләре генә үстерелгән һәм яхшы яшәгәннәрдигән иде ""Шул чор белән параллель китереп була. Тарих гел кабатланып бара. Шул ук сәнгать, иат кешеләре элек ГУЛАГ юлларында йөреп, халык дошманы дип аталса, хәзергеләре ""ят агент"" дип атала, мөһаирлеккә китәргә яки төрмәгә утырырга мәбүр. Русия империясе бу ирләргә килгәннән бирле аның стратегиясе бер дә үзгәрмәде, алымнары гына үзгәрә. Урыс академигы, элек Русиядә милләтләр эшләре министры булган Валерий Тишков: ""Бу илдә бер генә милләт, бер генә тел булырга тиеш"", дип алдан ук кычкырып куйды. Христиан дине һәм урыс теле турында сүз бара, әлбәттә"", диде Нәибә Сафина. Бүләк Татарстан президенты тарафыннан шагыйрь Габдулла Тукайның туган көнендә тапшырыла. Габдулла Тукай исемендәге дәүләт бүләге әдәбият, сәнгать өлкәсендә киң танылган, милли мәдәниятне үстерүгә зур өлеш керткән әсәрләр һәм сәнгать, әдәбиятны өйрәнүдә мөһим хезмәтләр өчен бирелә. Татарстанның мәдәният һәм сәнгать өлкәсендә төп бүләге санала. 1958 елда булдырылган. Бүләкне тантаналы рәвештә 26 апрельдә, шагыйрь Габдулла Тукай туган көндә тапшыралар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Габдулла Тукай исемендәге дәүләт бүләгенә дәгъва итү өчен гаризалар кабул ителә башлады,1,news,Яңылыҡтар,2286,https://www.azatliq.org/a/33653859.html,2026-01-19T14:05:23+00:00
"Ғаилә һәм ауыл ипотекалары лимитһыҙ булырға тейеш, тип белдерҙе Рәсәй Президенты 19 декабрҙә тура бәйләнеш барышында. «Был торлаҡ төҙөлөшөндә мөһим инструмент булып тора. Төҙөлгән торлаҡтың 50 – шәхси торлаҡ, һәм башлыса ауыл ерендә. Йышыраҡ торлаҡты 40 йәштә алалар. Кешеләр йорт һала, ғаилә ҡора. Бер ниндәй лимит булмаҫҡа тейеш», – тине дәүләт башлығы һәм хөкүмәткә субсидияларҙы төбәктәргә йүнәлтергә ҡушты. Был ипотека программалары артабан да ғәмәлдә ҡала. Владимир Путин һүҙҙәренсә, Т-ипотеканы ябыу тәҡдиме ҡаралған, әммә иҫәпләүҙәр унан һөҙөмтәлелектең сығымдарҙан юғары булыуын күрһәткән. Сығанаҡ: «Башинформ».",Ауыл һәм ғаилә ипотекаһы лимитһыҙ булырға тейеш – Путин,1,news,Яңылыҡтар,620,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-19/auyl-m-ail-ipoteka-y-limit-y-bulyr-a-teyesh-putin-4060516,2024-12-19T21:14:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКремль бу бәхәсләрдә катнашмый, дип ышандыра ул. Мәктәпләрдә хиап киеп йөрү мәсьәләсен төбәк хакимиятләре үзләре хәл итә. Бу хакта Русия президенты сүзчесе Дмитрий Песковбелдерде. Аның сүзләренчә, Кремль бу бәхәсләрдә катнашмый. ""Һәр төбәк үзенең вәкаләтләрен тормышка ашыра, без бу бәхәстә катнашмыйбыз"", дигән ул, бу хакта ТАСС язды. Әлеге белдерүен Песков Владимир өлкәсендәге мәктәпләрдә дини киемнән йөрүне тыюга һәм Чечня хакимиятләренең моны тәнкыйтьләвенә фикер белдереп ясаган. Октябрь ахырында Владимир өлкәсен Русиядә беренче булып мәктәпләрдә мөселман дини киеменнән йөрүнетыйды. Төньяк Кавказ мөселманнары координацион үзәге мәктәпләрдә хиаптан йөрүне тыюгакаршы чыкты. Алар бу фәрманны ""Русиядә милләтара һәм динара дошманлыкны көчәйтүче норматив акт"" дип атый. Дин әһелләре фикеренчә, әлеге карарда Конституция, дин иреге генә түгел Русия инаять кодексының 136 нчы маддәсе (кеше хокукы һәм ирегенең тигезлеген бозу) бозылган. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Песков мәктәпләрдә хиап кию мәсьәләсен төбәк хакимиятләре үзләре хәл итә диде,1,news,Яңылыҡтар,1009,https://www.azatliq.org/a/peskov-maktaplarda-hijap-kiyu-masalasen-tobak-hakimiyatlare-uzlare-hal-ita-dide/33182044.html,2024-10-31T16:15:39+03:00
"Ғафури районының Ҡарағай ауылында махсус хәрби операцияла задание үтәгәндә һәләк булған тарих уҡытыусыһы Рәсих Муллашевтың яҡты иҫтәлегенә парта булдырылды. Был сара йәш быуын вәкилдәрен тәрбиәләүгә һәм тарихи иҫтәлекте һаҡлауға йүнәлтелгән Йәштәр һәм балалар милли проекты бурыстарын тормошҡа ашырыуға ярашлы мөмкин булды. Унда 1–10-сы класс уҡыусылары, уҡытыусылар, һәләк булған геройҙың туғандары һәм абруйлы ҡунаҡтар ҡатнашты. Сара барышында уҡыусылар башҡарыуында Рәсих Муллашевтың үҙенең Яугир һүҙе тип исемләнгән шиғыры, йырҙар яңғыраны. Мемориаль партаны асыу хоҡуғы геройҙың ағаһы Сәлих Муллашевҡа һәм Ғафури районы хакимиәтенең мәғариф бүлеге етәксеһе Айҙар Рафиҡовҡа бирелде. Үҙенең сығышында Сәлих Ишмырҙа улы ағаһының бала сағы тураһында хәтирәләрен уртаҡлашы һәм уның ҡаһарманлығының уҡыусыларға мөһим әхлаҡи дәрес икәнлеге тураһында һөйләне. Сара бер минутҡа тын ҡалыу һәм Ватан һаҡсыһы ҡаһарманлығына хөрмәт билдәһе булған алһыу ҡәнәферҙәрҙе һалыу менән тамамланды. Герой партаһының барлыҡҡа килеүе уҡыусыларҙа яуаплылыҡ тойғоһон үҫтереү, тыуған яҡ һәм уның батырҙарына хөрмәт тәрбиәләү йолаһына әүереләсәк. Сығанаҡ, фотолар: Ғафури районы хакимиәте.",Батырҙың яҙып ҡалдырған шиғри юлдары һәр йөрәккә үтеп инде,0,analytics,Геройҙар,1166,https://bashgazet.ru/articles/geroy-ar-d-ere/2025-12-28/batyr-y-ya-yp-aldyr-an-shi-ri-yuldary-r-y-r-kk-tep-inde-4523009,2025-12-28T00:10:00+00:00
"Нури ЧапаноглыБыел да ике иңүче булды: Татарстан, Русия төбәгеннән катнашучылардан иң яхшысы Чуашстаннан Айнур Сабирановбулса, чит илләрдән катнашучылардан иңүче итеп Сан Францискодан Нури Чапаноглыигълан ителде. Нури – АКШның Сан-Франциско шәһәрендә туып-үскән татар. Аңа 19 яшь. Ул Калифорниянең университетының беренче курсында белем ала. Әнисе – Диларә ханым чыгышы белән Казаннан. Озак еллар Сан- Францискода татар балаларына татар теле дәресләрен оештырып килде, алар өчен махсус китап нәшер итте. Әтисе –үнәйт Чапаноглы, чыгышы белән Япониядән, татар мөһаирләре вәкиле, вакытында Сан-Францискодагы татар оешмасын итәкләде. Кызганычка, ул вафат. Нуриның тагын кыз игезәге бар, исеме – Өмет, тагын Наилә исемле сеңелләре бар. Өмет мәктәпне тәмамлап колледжында укый. Нури Азатлыкка ни өчен олимпиадада катнашуы, татар тарихының кайсы чоры аңа тәэсир иткәне һәм Русиядәге тел сәясәтенә, татарлар телне саклап калыр өчен нишләргә тиеш дигән фикерләре белән уртаклашты. Нури белән татарча сөйләштек. — Нури, иңүен белән котлыйбыз! Көтелгән иңү идеме бу? — Рәхмәт! Юк, көтмәгән идем, чөнки, мәсәлән, игезәгем Өмет миннән дә күбрәк белә дип саныйм. Олимпиаданың нәтиәләрен әйткәндә бездә төн иде инде, мин йокыга китеп бара идем. Өмет ишекне шакып, хәбәр итте, мин аңламый да калдым, йокыга киткәнмен шунда ук. Әни Казан белән телефоннан сөйләште. Иртән уянгач, аңладым эш нидә икәнен. Күңелле андый хәбәр алу. Нури әтисе, әнисе һәм сеңлесе белән— Ни өчен сине иңүче дип сайлаганнар, синеңчә? — Олимпиада 2020 елда булмады, пандемия вакыты иде, ә без катнашырга дип әзерләндек. Үземдә дә теләк бар иде ул чорда, әмма мин университетка кердем, шуңа да хәзер уку күп, вакыт тар, шуңа Татар теле олимпиадасына игътибар шул кадәр генә иде. Аннары вакыт аралыгы да үзенекен итә. Мартта беренче өлеш иде, анда татар теле, тарихы, мәдәнияте турында сорауларга авап бирергә кирәк иде. Әйтәм бит, мин игезәк сеңлем белән чагыштырганда ул кадәр белемгә бай түгелмен, миңа кайбер биремнәр авыр тоелды. Әмма икенче турга да эләктем, анда исә катнашучылар видео презентация ясарга тиеш иде. Мин Сан-Францискодагы татарларның тормышы, мәхәллә системы, аларның бирегә килеп төпләнү тарихын сөйләдем. Минем иңүем күбрәк харизмага бәйле булгандыр дип уйлыйм. Әмма ничек кенә булмасын мин шатмын, бу миңа тагын да аваплылык өсти, мин белемнәремне үстерергә тиешмен дип саныйм. — Ә олимпиадада катнашу максатларың нинди иде? — Әни кыстады дип әйтә алмыйм, әмма анысы да бар. Белемнәреңне тикшер, үзеңә дә кызык булыр дип әйтте. Узган ел теләк тә зур, вакыт та күп булганга атлыгып тора идем, бу юлы чыннан да әни сүзен дә читкә этәрәсем килмәде, үземне тикшерү дә кызык иде. Мин дә, сеңлем дә 5 яшькә кадәр татарчадан башка телне белми идек. Сан-Францискода тудык, яшәдек, әмма телебез туган телдә ачылды, әле дә үзара Өмет белән татарча сөйләшәбез. Мәктәптә башкалар аңламасын өчен дә татарча сөйләшә идек, серләр һәрхәлдә татарча. Мине дә, игезәгемне дә сыйныфташларым татар дип белә. Әмма американнар татарлар турында берни белми диярлек. Алар АКШтан тыш хәлләрне белми, кызыксынмый. Милләтне аңлатканда Идел-Урал ирлеген күрсәтәбез, монда татарлар яши, алар мөселманнар дип аңлатабыз. Русиядә булгач, димәк урыслар дип уйлыйлар. Юк, без славян түгел, төркиләр, телебез төрек теле белән охшаш, әмма йөзләребез башка дип әйтәбез. Мин үземне татар дип саныйм. Сеңлебез Наилә дә ялгыш инглизчә ычкындырса сүзләрне, без ""Татарча сөйләшәбез"" дип кисәтәбез. Өйдә, гаиләдә бездә шулай куелган, безнең өчен табигый ул. Әни дә әти дә үзара гел татарча сөйләшәләр иде. Татарча, инглизчә, төрекчә дә беләбез. АКШтагы татарлар барысы да диярлек шулай. Нури, Өмет һәм Наилә ЧапаноглыҺәр татар туган телен белергә тиеш, кайда гына яшәмәсен татар татарча өйрәнеп була, хәзер төрле мөмкинлекләр бар. Минем олимпиадада катнашуым да әнә шуны күрсәтү иде. Милләтнең күрсәткече – тел. Әни минем сөйләмемне ""кухня"" теле дип атый. Чыннан да шулай, әмма мин кимендә татарча аңлыйм, сөйләшүләр алып барам. Мин Татарстанда тумадым, үсмәдем. Сан-Францискода безнең яшьтәшләр дә күп түгел, үзара татарча аралашып практиканы арттыру өчен ул да шәп булыр иде. Әмма төрле каршылыклар булса да мин татар теллемен. Америкада япон яки кытай белән танышасың икән, алар туган телләрен белми икән, ничек аларны япон яки кытай дип әйтеп була? Кыяфәтләре белән генә япон яки кытай. Әмма тел кайда? — Татарстанда да, татарлар күпләп яшәгән Башкортстанда да, кызганычка, синең яшьтәшләрең арасында телсез татарлар бар. — Андыйларны үз күзләрем белән күрдем һәм минем өчен гаәп ул. Казанга кайткан идем, күпчелек кызлар-егетләр татарча белми дә, аңламаучылары да итәрлек. Исемнәре татар, Татарстанда туганнар, әмма туган телләрен белмиләр. Минем башыма сыймый иде ул, әле дә аңлау авыррак. Без мәктәптә укымадык татар телен, әти-әни – тырышлыгы һәм соңыннан үзебезнең контроль нәтиәсендә телне саклап калдык. Мин Казанда өч тапкыр булдым. Урамда татарча сөйләшүчеләр аз. ""Түбәтәй"" кафесына кергәч, татарча эндәштем, татарча хезмәт күрсәттеләр. Бусы ошады. Гаиләдә татар теленә игътибар аз дигән фикергә килдем. Чынында Казанны бик сагындык. Мин дә, әни дә, Өмет тә. Сеңлебез Наиләгә дә күрсәтәсебез килә. Ул кайтканда бик кечкенә иде, хәзер башкача хисләр булыр иде. Казанда туганнарыбыз яши, Мәскәүдә дә яшиләр, алар белән һәрвакыт элемтәдә. Ерак яшәсәк тә йөрәктә Казан аерым урында. Нури Чапаноглы ""Сәләт""тә— Русиядә сәяси вазгыять тә төрле өлкәләргә, шул исәптән, халыкларга, аларның телләренә дә тәэсир итә. Бу хакта ишетеп беләсеңме? — Әйе, анысы да бар. Мәктәпләрдә татар теле дәресләре кыскарганын һәм бу Мәскәү сәясәте аркасында булганын да укып беләм. Бу дөрес түгел, телне өйрәнү өчен бу бик аз. Татарстанда яшәп кешеләрнең мәктәптә булса да тулы рәвештә татар телен, әдәбиятын өйрәнергә хокукы бар. Сөйләм теле бар, әдәби тел бар. Әдәби телне саклап калу да кирәк. Татарстанда укучылар рус, татар, чит телне өйрәнә дип беләм. Бу авыррактыр, барысына да өлгерергә кирәк. Америкада инглиз теле һәм бер чит телне сайлау мөмкинлеге бар. Татарстанда татар дәүләт теле, аны барысының да өйрәнүе кирәк, бу бит шунда аралашыр өчен кирәк. Русия сәясәтен төрле милләтләр яши, барысы да үз мәдәниятен саклый дип күрсәтә, әмма татар теле мәктәпләрдә калмаса, бу гаделсезлек булачак. Татарларга үз телләрен саклап калырга авыр. Әмма Татарстан ул дәүләт, үз телләре өчен аваплы. — Ә нәрсә эшләргә кирәк дип уйлыйсың? — Мин чынында төгәл рецептлар белмим, әйтә алмыйм, чөнки мин Казанда яшәмим. Безнең өчен телне өйрәнү урыны гаилә булды, әни һәм әти. Бу – универсаль алым. Әмма, әнием әйткәнчә, ""кухня теле"" дәрәәсенә тәгәрәмәс өчен гаилә белән генә чикләнү дә кирәкми. Белмим, интернетта татар телен өйрәнәм диючегә күп төрле мөмкинлекләр булырга тиеш дип уйлыйм. Мультфильм, кинолар, компьютер уеннары аша да телне үзләштереп була. Гомумән татар тарихы, татар турында видеолар да булыша, татарлыкны үстерә. ""Сәләт"" кебек аланнар күбрәк булсын иде, телне шомарту өчен мәйданнар кирәк. — Олимпиада вакытында тарих турында да сораулар күп булган. Нури, сине татар тарихында нинди чор, нинди шәхесләр илһамландыра? — Безгә татар тарихын әни дә, әти дә өйрәтте. Аннары үзебез табып укыдык. Әлбәттә, без дә бөтен татар кебек Казанны Явыз Иван яулап алган чорны сыкрап искә алабыз. Татарның дәүләтсез калуы зур фаига була, татарлар күпләп үлә. Ул камап алынган килеш бәйсез яши алмас иде. Әмма татарлар барыбер исән калган бит. Күпме вакыт узса да 90 нчы елларда мөстәкыйль Татарстан барлыкка килә. Бу да дәүләтне торгызу була. Татарларның үз Конституциясе, президенты барлыкка килә. Мин бу чорны да азмы-күпме укып беләм, бу — татарның көрәш еллары. Татарстанны бик яратам, аны Ватаным итеп кабул итәм. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","""Казанга кайттым, ә анда татарча сөйләшүче юк""",0,analytics,Татарстан,7884,https://www.azatliq.org/a/31227098.html,2021-04-29T11:55:07+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКүп балалы таик гаиләсенә фатира алуга сертификат бирүләре Түбән Камада яшәүчеләрнең ачуын чыгарган. Моны ""Крокус""тагы фаигага бер ел уңаеннан бирелгән бүләкме"", дип сораучылар да бар. Түрәләр исә аларның гаиләсе сертификат бирер өчен бөтен яклап та туры килде, дип аңлата. Татарстанның Түбән Кама районы башлыгы Рамил Муллин 3 март көнне күпбалалы гаиләгә: Мөхеддин Холзодабелән Мәликә Тоировагаиләсенә торак сатып алуга сертификат бирүен язып чыккан. Бу постны шәһәр хакимияте үзенең ВКонтактедагы сәхифәсендәуртаклашкан. Пост астында шәһәрдә яшәүчеләр сертификатны ирле халыкка түгел, мигрантларга бирәләр дип ачу белдергән, мыскыллы сүзләр язучылар да бар. Хәзерге вакытта бу пост астында фикер калдырып булмый. ""Мигрантларга өләшәләр, ә үзебезнекеләргә? Үзебезнекеләргә берни дә юк, ә килгәннәргә — бөтен нәрсә бар. Бөтен ваһһабчыларга да ашыгыч фатирлар бирегез! Бу Крокустагы фаигагә бер ел тулуы уңаеннан аларга бүләк мени бу? "", дип язган бер кулланучы гаиләнең таик гаиләсе булуын телгә алып.4 мартта түрәләр Холзода белән Тоированың гаиләсе торак алуга сертификат бирү өчен бөтен критерийлар ягыннан да туры килгән иде, дип аңлаткан. Бүген, 5 мартта Русия тикшерү комитеты башлыгы Александр Бастрыкин үзенә Түбән Кама мэриясен тикшерүнең нәтиәләре турында иткерергәкушты. Тикшерүне инде башлаганнар, чөнки шушы шәһәрдә туучылар дәүләттән еллар буе торак ала алмадык дип зарлана һәм түрәләрне ришвәт алуда шикләнә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Тикшерү комитеты Түбән Кама башлыгының мигрант гаиләсенә фатир бирүе белән кызыксына,1,news,Яңылыҡтар,1583,https://www.azatliq.org/a/tiksheru-komiteti-tuban-kama-bashligining-migrant-gailasena-fatir-birue-belan-kiziksina/33337404.html,2025-03-05T18:27:11+03:00
"Иллюстратив фотофикерләрПолиция хезмәткәрләре Казандагы күпкатлы йорт янында гранат шартлаткан 38 яшьлек ирне тоткарлаган, дип иткерә""Татар-информ"". Интернетта бу вакыйганың видеосы да чыгарга итеште, әлеге хәл йорт домофонына көйләнгән камерага эләккән. Вакыйга 14 сентябрьдә булган. """" тамгасы тегелгән хәрби кием кигән ир утыргычта бер хатын-кыз янында утыра. Янәшәдә генә балалар да бар. Ул балаларга, гранатның ничек эшләвен күрсәтү өчен, аның чөен алып атарга һәм ташларга тәкъдим итә. Янындагы хатын-кыз кирәкми дип үгетләргә тырышса да, ир тыңламый һәм бу айланманы ишегалдына ташлый, ә ул соңрак шартлый. Әлеге хәлдән соң ир үтеп баручылардан гафу үтенергә тотына. Шартлату янәшәдәге кешеләрне куркыта. Әмма ул яктылык-тавыш гранаты булып чыга, беркем әрәхәтләнми.2 август көнне Уфада Нагаев шоссесына гранат тоткан ир йөгереп чыкты. Юлны шартлатам дипянады. Хәрби янына республика башлыгы Радий Хәбировкилде. Аның белән сөйләшкәннән соң, хәрбиполициягә бирелде, гранатны Росгвардия хезмәткәрләренә тапшырдылар. Август ахырында ул тикшерү изоляторында үзенәкул салды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Казанда күпкатлы йорт янында гранат шартлаткан ир тоткарланган,1,news,Яңылыҡтар,1174,https://www.azatliq.org/a/32594366.html,2023-09-15T11:56:08+00:00
"Мортаза Рәхимов фикерләрБашкортстандагы ике мәктәпкә Мортаза Рәхимовисемен биргәннәр. Республиканың элекке президенты исемен Күмертаудагы 3 нче гимназия-интернат һәм Күгәрчен районының Морак авылындагы гимназия йөртәчәк. Бу хактагы карарны Башкортстан хөкүмәте премьер-министры Андрей Назаровимзалаган, дип хәбәр итә РБК. Документтан күренгәнчә, Күмертау мәктәбе исем алыштыру белән бәйле чараларны үз акчаларына башкарачак. Моракта исә чыгымнар район бюджетына төшәчәк. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда ике гимназиягә Мортаза Рәхимов исеме бирелгән,1,news,Яңылыҡтар,568,https://www.azatliq.org/a/32379920.html,2023-04-26T06:49:38+00:00
"- Аҡсаһыҙ ҡайтып та йөрөмә, һуғып үлтерермен! - тип һөрәнләп ҡалды. Һатыусы апай бик ҡоро, һалҡын ҡаршы алды. Хәҙисә үтенеп, ялбарып та һорап та ҡараны аҡсаһын. Һатыусы: - Ашап бөткәс, аҡсаһын һорарға килмәйҙәр инде. Әллә бында "" Әндрәй ҡаҙнаһы "" бар тип беләһеңме? Башҡа урлашмаҫһың, - тип, көтөү ҡайтыр ваҡыт еткәс, ишеген бикләп, ҡайтып китте. Ҡыҙ магазин күтәрмәһендә ултырҙы ла ултырҙы. Ҡараңғы төшә башлағас та, уны иҫкә төшөрөүсе булманы. Эшләгән ҡылығы өсөн мең ҡабат үкенһә лә, еңеллек тойманы. Үҙенең егерме тингә лә тормаған бахыр башын йәлләп үкһеп-үкһеп иланы. Төн еткәс, көндөҙ үҙе ҡыуылып сыҡҡан өй яғына ыңғайланы. Ишек алды тын ине. Шым ғына өйгә инеп, үҙ урынына менеп ятты. Был хәлдең нимә менән бөткәнен инде хәтерләмәй Хәҙисә. Ләкин әлеге ваҡиға күңелендә тәрән эҙ ҡалдырҙы. Әле үҫкәс тә, ғүмеренең иң ауыр мәлдәрендә үҙен гел ана шул магазин күтәрмәһендә илап ултырған сабый хәлендә тойҙо. Әйткән һүҙе булдымы, әллә ябай тап килеүме - өҫтәленән бер ваҡытта ла печенье өҙөлмәне Хәҙисәнең. Һәм башҡа бер ваҡытта ла кеше әйберенә һорауһыҙ теймәне. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Миләүшә ҒӘЙФУЛЛИНА Егерме тинлек һабаҡ,0,analytics,Юмор,1739,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-09-11/mil-sh-yfullina-egerme-tinlek-aba-4383626,2025-09-11T12:25:00+00:00
"""Рәхәттә"" — Өфөнөң ""Ҡашҡаҙан"" паркында мунса мәҙәниәтенә арналған иң ҙур ваҡиғаларҙың береһе. Программала - мәҙәни, спорт саралары, эшлекле осрашыуҙар, фитнес-күнекмәләр, оҫталыҡ дәрестәре, шоу, Рәсәйҙең алдынғы пармастерҙарынан коллектив парлашыуҙар, релаксацион практикалар һәм массаж зоналары, һыу күңел асыуҙары, дискотека, гастрофестиваль һәм башҡалар. Күңел асыу компонентынан тыш, форум бизнесты үҫтереүгә, һаулыҡты нығытыуға һәм социаль ярҙамға йүнәлтелгән. Ул Башҡортостан хөкүмәте булышлығында ойошторола. Ике көн дауамында бай программа буласаҡ, һәр йәш өсөн ҡыҙыҡлы урын табыласаҡ.",Һеҙ ҙә мотлаҡ килегеҙ!,0,analytics,Йәмғиәт,593,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-07-22/e-motla-kilege-4322709,2025-07-22T22:36:00+00:00
"Ҡәҙерле уҡыусылар! Мәктәп йылдарында яңы белемгә, оҫталыҡҡа, таҫыллыҡҡа эйә буласаҡһығыҙ. Һеҙ һәр яҡлап белемле, тыуған ерҙе яратҡан ысын кешеләр булып буй етерһегеҙ, киләсәктә тыуған республика үҫешенә ҙур өлөш индерерһегеҙ! Белем көнө ҡотло булһын! Хөрмәтле уҡытыусылар! Һеҙҙең хеҙмәтегеҙ, илдең киләсәге үҫешенә өлөш индереүегеҙ баһалап бөткөһөҙ ҙур әһәмиәткә эйә. Мәғариф системаһында ниндәй генә үҙгәрештәр булмаһын, һеҙ һәр саҡ үҙ эшегеҙҙең оҫтаһы булып ҡалаһығыҙ. Беҙ һеҙгә матур кәңәштәрегеҙ, хәстәрлегегеҙ, ғәҙел баһаларығыҙ, ҡыҙыҡлы дәрестәрегеҙ, сикһеҙ һөйөүегеҙ өсөн оло рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ, фиҙаҡәр хеҙмәтегеҙ һәм сыҙамлығығыҙ алдында баш эйәбеҙ. Хөрмәтле уҡытыусылар! Һеҙгә ныҡлы һаулыҡ, бәхет, тыныс күк йөҙө теләйбеҙ! Барығыҙға ла ныҡлы һаулыҡ, именлек теләйбеҙ! Яңы уҡыу йылы һөҙөмтәле, ижади яҡтан бай һәм уңышлы булһын! 1 СЕНТЯБРЬ 1 сентябрь тыуа Үҙе башҡа йәм менән. Туй-туй бөгөн, белем туйы, Туй итәбеҙ ғәм менән. Бар тәбиғәт уңыш йыя, Ә мәктәптә - яҙ кеүек, Ҡайҙа баҡма - гөл-сәскәләр, Сәселә тик наҙ кеүек. Яҙҙағылай эш башлана, Орлоғо белем-ғилем, Белемле бит иленең дә Ныҡлыраҡ итә билен. Ил-йорт өсөн ябай түгел, Оло байрам ул - ысын! Һәм был көндә һәр бер кеше Күпмегәлер уҡыусы. (Г. Ситдиҡова)Мәктәп йылдарында яңы белемгә, оҫталыҡҡа, таҫыллыҡҡа эйә буласаҡһығыҙ. Һеҙ һәр яҡлап белемле, тыуған ерҙе яратҡан ысын кешеләр булып буй етерһегеҙ, киләсәктә тыуған республика үҫешенә ҙур өлөш индерерһегеҙ! Белем көнө ҡотло булһын! Һеҙҙең хеҙмәтегеҙ, илдең киләсәге үҫешенә өлөш индереүегеҙ баһалап бөткөһөҙ ҙур әһәмиәткә эйә. Мәғариф системаһында ниндәй генә үҙгәрештәр булмаһын, һеҙ һәр саҡ үҙ эшегеҙҙең оҫтаһы булып ҡалаһығыҙ. Беҙ һеҙгә матур кәңәштәрегеҙ, хәстәрлегегеҙ, ғәҙел баһаларығыҙ, ҡыҙыҡлы дәрестәрегеҙ, сикһеҙ һөйөүегеҙ өсөн оло рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ, фиҙаҡәр хеҙмәтегеҙ һәм сыҙамлығығыҙ алдында баш эйәбеҙ. Хөрмәтле уҡытыусылар! Һеҙгә ныҡлы һаулыҡ, бәхет, тыныс күк йөҙө теләйбеҙ! Барығыҙға ла ныҡлы һаулыҡ, именлек теләйбеҙ! Яңы уҡыу йылы һөҙөмтәле, ижади яҡтан бай һәм уңышлы булһын!1 СЕНТЯБРЬ 1 сентябрь тыуа Үҙе башҡа йәм менән. Туй-туй бөгөн, белем туйы, Туй итәбеҙ ғәм менән. Бар тәбиғәт уңыш йыя, Ә мәктәптә - яҙ кеүек, Ҡайҙа баҡма - гөл-сәскәләр, Сәселә тик наҙ кеүек. Яҙҙағылай эш башлана, Орлоғо белем-ғилем, Белемле бит иленең дә Ныҡлыраҡ итә билен. Ил-йорт өсөн ябай түгел, Оло байрам ул - ысын! Һәм был көндә һәр бер кеше Күпмегәлер уҡыусы. (Г. Ситдиҡова)",1 сентябрь - Белем көнө!,0,analytics,Аңлатма,2410,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-09-01/1-sentyabr-belem-k-n-4355397,2025-09-01T08:00:00+00:00
"Фредериктон мэриясе каршында кырымтатар байрагыАтлантик Канада төбәгендә кырымтатар әләме беренче тапкыр күтәрелә, диелә. ""Без рәхмәтле, бу матур һәм кирәкле теләктәшлек билгесе. Ул бүген Кырымны оккупацияләүнең һәр көне – бөтен ирекле дөньяга каршы чыгу икәнен искәртә"" дип белдергән Украинаның Канададагы илчесе Андрей Шевченко. Моңа кадәр һәр елны 18 майда Канаданың берәр шәһәрендә кырымтатар флагы күтәрелә иде. Бу чара Украина илчелеге тәкъдиме белән уза. Алдагы елларда шундый ук чара Оттава, Торонто, Эдмонтон һәм Виннипег шәһәрләрендә узган. ""Канада Кырымның Русия тарафыннан канунсыз аннексияләвен танымауның эзлекле сәясәтен алып бара һәм Мәскәүдән кырымтатар халкын кысрыклауларны туктатуны таләп итә"" дигәннәр илчелектә.18 май Кырым ярымутравында, Украинада һәм башка илләрдә 1944 елгы сөрген корбаннарын искә алу чаралары уза. 18 майда башланган депортация вакытында 200 меңләп кырымтатар туган ирләреннән сөрелә. Украина радасы карары белән 18 май Кырымтатар халкы геноциды корбаннарын искә алу көне дип игълан ителгән. Исмет Меметов һәм Мева Ибадлаева 1944 елда сабыйлар гына булган. Меңләгән кырымтатарлар кебек үк, сөрген аларның язмышларын имергән. Алар Азатлыкка үз хатирәләренсөйләде.1944 елның 11 маенда совет итәкчесе Иосиф Сталин ""Кырымтатарларны Кырымнан сөргенгә ибәрү турында"" карар имзалый. Бу карарда кырымтатарлар ""фашист ярдәмчеләре"" дип тамгалана.18 майда башланып 20 майда тәмамланган депортация барышында 200 меңләп кырымтатар ватанынннан Үзәк Азиягә, Свердлау, Пермь, Тула, Кострома өлкәләренә, Мари Иленә сөрелә. Кырымтатар милли хәрәкәте мәгълүматына күрә, сөрген нәтиәсендә кырымтатарларның 46,2 проценты юлда, барып урнашкан урыннарда ачлыктан, төрле авырулардан үлә. Сөргенгә ибәрелгәннәрнең күпчелеге балалар, хатын-кызлар, олы яшьтәге кешеләр була. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Канададагы шәһәрдә сөрген корбаннары истәлегенә кырымтатар әләме күтәрелде,1,news,Яңылыҡтар,2035,https://www.azatliq.org/a/31260762.html,2021-05-18T08:11:42+00:00
"Шәмсетдиновтарҙың өлгөлө ғаиләһендә 4 бала тәрбиәләнә. Йорт хужаһы Марсель менән уңған хужабикә Айһылыу үҙҙәре һалған өйҙә донъя көтә, кәртә-ҡурала күпләп мал аҫрай. Йылҡы малдары ла бихисап.",Бар яҡтан да өлгөлөләр,0,analytics,Ғаилә,191,https://yanshishma.com/articles/ail-usa-y/2025-08-16/bar-ya-tan-da-lg-l-l-r-4349318,2025-08-16T22:55:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрРусия контракт төзегән чит ил ватандашларын инаять аваплылыгына тарту өчен башка илләргә тапшырмаячак. Бу хакта үз чыганакларына таянып ""Ведомости""яза. Төзәтмәләр Русия армиясендә һәм башка хәрби бүлекләрдә килешү нигезендә хезмәт иткән, шулай ук алар составында хәрби хәрәкәтләрдә катнашкан затларга кагылачак. ""Ведомости""га Русия юристлар берлеге идарәсе рәисе урынбасары Игорь Черепановаңлатуынча, мондый чаралар хәрби серне һәм башка мөһим мәгълүматны саклау максатыннан кертелә. Моннан тыш, контрактчыларны илдән чыгарып ибәрмәячәкләр, аларга 1000 сумнан алып 50 мең сумга кадәр штраф салачаклар яки 200 сәгатьлек мәбүри эшкә әлеп итәчәкләр. Шулай ук бу кешеләрнең Русиядә калу срокларын кыскарту, яшәү рөхсәте бирмәү, Русиягә кертмәү тыелачак. Русиядә",Саклану министрлыгы белән килешү төзегән чит ил ватандашларын Русия башка дәүләтләргә бирмәячәк,1,news,Яңылыҡтар,781,https://www.azatliq.org/a/33587056.html,2025-11-11T10:48:54+00:00
"Вас ждет насыщенная программа: пообщайтесь с опытными преподавателями и студентами-амбассадорами, которые расскажут о своем пути в Академии и поделятся секретами успеха. Примите участие в интерактивных мероприятиях – от профориентационного тестирования до захватывающих управленческих поединков и интеллектуального квиза. Вы сможете лично встретиться с руководством Академии, задать интересующие вопросы и получить исчерпывающие ответы. А чтобы вы почувствовали себя частью политической жизни региона, мы организуем экскурсию в Дом Государственного Собрания – Курултая Республики Башкортостан. Наши консультанты помогут вам разобраться во всех тонкостях поступления и выбрать программу, которая идеально соответствует вашим интересам и амбициям. БАГСУ предлагает широкий выбор: 18 программ высшего образования и целых 150 программ дополнительного профессионального образования! Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",БАГСУ приглашает на День открытых дверей,0,analytics,Мәғариф,1000,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2025-11-28/bagsu-priglashaet-na-den-otkrytyh-dverey-4485871,2025-11-28T15:46:00+00:00
Республиканың 23 районындағы һәм биш ҡалаһындағы 34 Шайморатов кластарынан 200 бала ҡатнашты.,"Икенсе ""Йәш шайморатовсылар балы"" үтте",0,analytics,Мәғариф,93,https://bashgazet.ru/articles/belem-m-t-rbi/2025-12-09/ikense-y-sh-shaymoratovsylar-baly-tte-4500084,2025-12-09T19:15:00+00:00
"Байлыҡ ҡала, ҡала аҡса ла«Фәҡирлектә үткән тереклек»Эшем буйынса төрлө кешеләр менән күп аралашырға тура килә. Ҡайһы берәүҙәр менән һөйләшкәндән һуң күңелгә нур тула, улар тураһында матур мәҡәләләр йыр кеүек яҙыла. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, тормоштан йәм тапмағандар, донъяның тик насар яҡтарын күргәндәр ҙә бихисап.",Һарандың ғүмере ҡыҫҡа,0,analytics,Йәмғиәт,308,https://henek.info/articles/common_material/2025-02-27/arandy-mere-y-a-4138300,2025-02-27T12:00:00+00:00
"Ҡая Көньяҡ Уралда, Башҡортостандың Әбйәлил районында, Элмәк һәм Урыҫ ҡыуышы тарлауыҡтары ҡушылған ерҙә урынлашҡан. Ике үҙән дә Күсем — Ҡырҡты һыртында ята. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Элмәкташ ҡаяһы (Висячий камень),0,analytics,Тәбиғәт,546,https://yanshishma.com/articles/t-bi-t-m-y-sh/2026-01-18/elm-ktash-aya-y-visyachiy-kamen-4540860,2026-01-18T12:00:00+00:00
"Рөстәм ЯмалиевОчрашу булса да, безнең мәсьәләгә ачыклык кертелмәде, дип белдерде Азатлыкка Рөстәм Ямалиев. ""Шәйхразиев безгә карата шикаятьләр булуын әйтте, шул ук вакытта ""без шул дәгъваларны тикшерергә тиеш идек"" дип тә таныды. Ул безнең Татар конгрессында эшчәнлекне туктатылуын гына әйтте, ""Сез Конресстан куылмадыгыз, сезнең белән хезмәттәшлек дәвам итә, барлык чараларда катнаша аласыз, без сезне чакырабыз"", дип белдерде"", дип сөйләде Ямалиев. Аның сүзләренчә, ноябрь-декабрь айларында Милли шураның киңәйтелгән утырышы яки корылтае узачак, шунда Шураның 70 әгъзасы бу мәсьәлә буенча тавыш бирергә тиеш. ""Шәйхразиев безгә булган гаепләүләр турында сөйләшергә теләмәде, мәсьәләне күпертмәскә кушты, хәл уңай якка үзгәрер дип ышандырды"", ди Ямалиев. ""Татар штабы"" итәкчесе сүзләренчә, Шәйхразиев Татар конгрессы карарын юкка чыгара алмавын иткергән, моның өчен Милли шура тавыш бирергә тиеш. ""Шул очракта аңлашылмый, Татар конгрессында Штаб эшчәнлеген туктату өчен ник Милли шура тавыш бирмәде соң, ә әлеге карарны юкка чыгару өчен тулы состав кирәк диләр"", дип аптырады Ямалиев. Ул Дөнья татар конгрессы белән элемтәләрне өзәмәскә теләвен, алга таба узачак Татар яшьләре, ""Ак калфак"" ыеннарында оешманың катнашырга ыенуын әйтте. Моңарчы Ямалиев бу көннәрдә оешма тирәсендә килеп чыккан аңлашылмаучанлыкка нокта куелыр дипиткергән иде.","Шәйхразиев Ямалиевка: ""Сез конгресстан куылмадыгыз, сезнең белән хезмәттәшлек дәвам итә""",1,news,Яңылыҡтар,1340,https://www.azatliq.org/a/30049431.html,2019-07-11T10:44:00+00:00
"Стәрлетамаҡ районында йәшәүсе 71 йәшлек ир кешегә таныш булмаған номерҙан шылтыратып, үҙҙәрен, йәнәһе лә, Росфинмониторинг һәм ФСБ хеҙмәткәрҙәре тип таныштырғандар. Улар, ниндәйҙер билдәһеҙ кешеләр һеҙҙең банк иҫәптәренә инеү мөмкинлеге алған, тип алдап, оло йәштәге ирҙе аҡсаларын хәүефһеҙ иҫәпкә күсерергә кәрәклегенә ышандырғандар. Пенсионер бер нисә көн дауамында төрлө банк номерҙарына, дөйөм алғанда, 4 миллион һумдан артығыраҡ аҡсаһын күсергән. Был факт буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылған. Барығыҙҙы ла тағы бер тапҡыр уяу булырға һәм таныш булмаған номерҙарҙан һәм шикле кешеләрҙән шылтыратыуҙарға ышанмаҫҡа саҡырабыҙ!",Оло йәштәге иргә телефон аша һөйләшеү 4 миллион һумға төшкән,0,analytics,Антитеррор,622,https://tanburz.ru/articles/antiterror/2025-06-16/olo-y-sht-ge-irg-telefon-asha-yl-she-4-million-um-a-t-shk-n-4277241,2025-06-16T11:45:00+00:00
"Музей бүлмәсендә Сәмәркандта гасырда кулдан язылган Госман Коръәненең зур күләмле күчермә басмасыИртәнге 10 нан алып кичке 10 га кадәр кем тели – шуләмигъ мәчетенәкилеп, анда уздырылган бик күп төрле чараларда катнашып, яңа төзелгән музей әсбапларын, шамаилләр, китап күргәзмәләрен күрә алды, Коръәни Кәрим турында төшерелгән махсус фильмны да карады. Коръәни Кәрим басмалары күргәзмәсе күпләрне әлеп итте. Аларны кулга алып, тотып карау мөмкинлеге дә тудырылган иде. Мәчеттә шулай ук гарәп алифбасына өйрәнү мастер класслары узды. Бер сәгатьтә намаз укырга да өйрәттеләр. Балаларның мәчет рәсемнәреннән күргәзмәләр оештырылган иде. Һәм аларга рәсем сәнгатен дә өйрәтеп, мастер класслар уздырдылар. Әлеге чара кысаларында балаларның Коръән уку ярышларында иңеп чыгучыларны да котладылар. Шушы ук көнне шигъри бәйгедә иңүчеләргә дә бүләкләр тапшырылды. Ачык көн кысаларында узган чаралар бик күп иде. Кемнәрдер экскурсиягә кушылды, кемнәрдер фильм карады, кемнәрдер ислам белгечләренең китап тәкъдим итү чарасында катнашты. Имам Шамил Аләутдиновның Коръәни Кәримнең аңлатмалы тәремәләре дип аталган китабын да тәкъдим иттеләр. Галим Фәрит Асадуллинның Мәскәүнең итимагый-мәдәни мөхитендә Ислам дөньясы дип аталган китабы да тәкъдим ителде. Кемдер чиратка басып тере чәчәкләргә күмелгән махсус төрбәгә куелган, Мөхәммәт пәйгамбәрнең чәч бөртеген зурайткыч пыяла аша карап, күрергә тырышты. Ләкин күпләр күрә алмагандыр, чөнки ул төрбә янында торучы сакчы: Ул чәч бөртеген күрер өчен бик очлы күз булырга тиеш дип аңлатма бирде. Шулай булса да, анда чират кимемәде. Шулай ук микроскоп аша дөньядагы иң кечкенә Коръәни Кәримне дә күрергә була иде. Ә инде иң зур борынгы Коръән – Сәмәркандта гасырда кулдан язылган Госман Коръәненең зур күләмле күчермә басмасы белән музей залында танышырга мөмкинлек булды. Махсус оештырылган экскурцияләрдә килгән халык Мәскәү мәчетләре тарихы турында да, анда эшләгән һәм эшләүче имамнар хакында да күп төрле мәгълүматлар ишетте. Бирегә бик күпләр балаларын да алып килгән. Аларга уйнарга да, рәсем ясарга да, гарәп әлифбасын өйрәнергә дә мөмкинлекләр зур иде. Мәчеткә килүчеләрнең төрле телдәге сөйләшләре арасында татар телен дә ишетергә була иде. Кемдер яңа мәчет ачылганнан бирле беренче тапкыр килүен әйтсә, кайберәүләр омга намазларын калдырмауларын сөйләде. Мәчет бинасының, эчке бизәлеше, йомшак келәмнәре, затлылыгы беркемне дә битараф калдырмагандыр. Биредә мәчеткә килүчеләргә барлык уңайлыклар да булдырылган. Бары тик теләгең һәм ниятең генә булсын. Уйнап йөргән балаларга, арып-талып ял итәргә ятучыларга, түгәрәк оештырып, бергә ыелышкан дусларга халык әлләни игътибар итми. Һәрберсе бу очрашудан күңеле өчен нидер алырга омтылганы гына ачык күренә иде.","Мәскәү әмигъ мәчетендә ""ачык көннәр"" чарасы узды",0,analytics,Татарстан,2699,https://www.azatliq.org/a/27639551.html,2016-03-28T09:49:53+00:00
"Белорет колледждарының береһендә уҡыған ҡыҙ кредит һәм микрозайм йыйып, 300 мең һумды ""мошенник""тарға биргән! Иҫең китер сайтта","Әпәт ""безопасный счет""!",1,news,Яңылыҡтар,127,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-13/p-t-bezopasnyy-schet-4505511,2025-12-13T08:55:00+00:00
"ырчы Резеда Ганиуллина БолгардаКазанның Кабан арты мәчете имам-хатыйбы Сәетәгъфәр хәзрәт Лотфуллин янә игътибар үзәгендә - үзенең ВКонтакте челтәрендәге сәхифәсенә ырчы Резедә Ганиуллинаның ""аным"" дигән клибын урнаштырган һәм аңардан тизрәк тәүбәгә килүне һәм бу видеоны социал челтәрләрдән алып атуны таләп итә. Юл уңаеннан ул Ганиуллинаны ""стриптизерша"" дип тә атап китә. Татар халкы өчен оят. Дөнья буйлап сибелгән халкыбызның төп изге урыны булган Ак мәчет ирен, Аллаһы йортын мыскыл итү бит бу. Бер дини кеше дә үз динен мыскыл итәргә рөхсәт итмәс иде. Милли һәм дини хисләрен оныткан кешеләр маңкорт дип атала, дип яза хәзрәт. Мөселман әхлагы сагында торган актив хәзрәтСәетәгъфәр Лотфуллин – электән үк медиада әналлар куптарып торуы белән танылган зат. Ул ярымшәрә хатын-кызлар сурәтләнгән рекламга каршы да көрәште. Аның фикеренчә, ярымшәрәле реклам, шул исәптән клиплар, яшьләрнең әхлагын боза, ә хатын-кызларны асылда кимсетә. Хәзрәтне хатын-кызларның ыштансыз, йәки күлмәксез йөрүе генә борчымый. Ул капланып йөргән кызларга да югары таләпләр куя. Мисал өчен, Лотфуллин берничә ел элек оештырыла башлаган хиаплы мода бәйгеләренә дәкаршы чыкты. Алар турында хәзрәт Хиап – ул хатын-кыз матурлыгын каплаучы кием, аны әмәгатьчелек алдында тәкъдим итү мәгънәсезлек, дигән иде. Сәетәгъфәр хәзрәт ЛотфуллинКабан арты мәчете имамының тагын бер ""казанышы"" – ул заманында Казанның Бауман урамындагы гей-клубны яптыруга иреште, даими төстә гей-парадларга каршы радикал белдерүләр ясап торды. 2013 ел көзендә ул дөньякүләм танылган ырчы Элтон Джонның Казан концертына да бойкотбелдергән иде. Мин моны дан казану өчен эшләмим, балаларны тискәре тәэсирдән саклау өчен эшлим, дигән иде хәзрәт ул чакта. Кайбер диндарлар мыскыллау күргәнБөгелмәдән Рамил Хәнифов тә Резедә Ганиуллинаның бу клибын күргәч бик аптыраган, ул моны хәтта төркеменең 2012 елда Мәскәүдәге урыс чиркәвендәге чыгышына тиңли, фикерсез һәм мантыйксыз гамәл дип саный. ""Татар халкын, мөселман халкын әберләү, мыскыл итү. Исламга салкын карау, дини әдәпкә хөрмәтсезлек күрсәтү генә түгел, ә аларны изәргә теләү, дип бәяләде ул Ганиуллинаның әлеге видеоклибын Азатлыкка. Ижаудан Казанга күченгән, мәчеткә йөрүче Наил Әпсәләмов исә, Резедә Ганиуллина үзе оятка калды дип саный. Хурлыклы клип. ырчы үзен дә, татар халкын да хурлыкка төшерде, ди Әпсәләмов. әналга шаярыбрак караучылар да бар. Тәнкыйтьләүчеләр ягында торган политолог Фәргат Дәүләтанов (ул үзе Башкортстаннан) Апас районы прокуроры бу очракта битараф калмас дигән өмет белдерә. Бар иргә дә кысылучы Апас районы прокуратурасы бу юлы качып калмас дип өметләнәм. Ул, гадәттә бер порносайтны да, исемсез хәдисләрне, хәтта каз түшкәләрен дәкүрми калмый иде, диде ул Азатлык хәбәрчесенә, Апастагы прокурор Ришат Шакировның элекке активлыкларына ишарә итеп. Шулар нәтиәсендә Апас районы бар Русиягә танылган иде. Бүген исә бу өлгер прокурор Кукмарада эшли. ырчыны хуплаучылар һәм яклаучылар да итәрлекТәнкыйтьчеләр генә түгел, ырчы Резедә Ганиуллина иатын хуплаучылар да күп. Беренчеләре арасында ирләр өстенлек итсә, яклаучылар нигездә хатын-кызлар. Элла Мотылек исемле кулланучы ВКонтакте челтәрендә бу клипка мактау сүзләрен кызганмаган. Элла – таро карталары белән багучы һәм Сихерче хатында кунакта сәхифәсе хуабикәсе. Матурлык – кодрәтле көч. Моңарчы мин күргән иң матур һәм затлы клип бу. Резедә – Сез Гүзәллек Алиһәсе! ыр да, клип та бик көяз килеп чыккан. Хисләремне әйтеп бетерлек сүзләр дә таба алмыйм хәтта, дип яза ул. Фотограф Алсу Мостафина бу клип аша Болгарның матурлыгын аңлаган. Та Маһал тирәләредер дип уйлап карадым. Болгар да бик матур икән ләбаса, дип яза ул. Светлана Дорошук, Айгөл Гардеисламова һәм башкалар да клипны искитәрлек сыйфатлы һәм гүзәл дип саный. ырчы Рәсимә Нигмәтуллина да алар белән килешә һәм Резедә Ганиуллинаны Татар эстрадасының күп кырлы иң якты йолдызы дип атый. ырны таныту шәп барааным ырын бу көннәрдә ""Татар радиосы"" әйләндерә һәм сәгать саен яңгырата. ТМТВ һәм Мәйдан телеканаллары да шушы клипны күрсәтә. Резедә Ганиуллина тамашачы хәтеренә Әни күңеле ыры белән кереп калган иде. Ул ырның көен Зөфәр Хәйретдинов, сүзләрен Айдар Минһаев язган. Ә видео-клибын Дамир Әхмәтгалиев төшергән. Ә менә мәчет каршындагы яңа клипны кем төшергән, исеме күрсәтелмәгән. ырның сүзләрен һәм көен продюсер Илфак Шиһапов язган икән. Нәкъ менә Шиһапов – ырчы Илсөяр Бәдретдинованы фәхишә турында ырлатып, аны Тыелган ыр һәм Әстәгъфирулла проектлары аша олы сәхнәгәчыгаручы кеше. Резедә Ганиуллина үзе дә төшеп калмаган, ул фанатларын Габдулла Тукай исемендәге филармония концертлар залына чакыра. 13 октябрь көнне туган көнемне үземнең зур иади кичәм белән билгеләп үтәргә ыенам, ди ул. Лотфуллин чыгарган чираттагы әнал уңаеннан исә Резедә Азатлыкка Минем клипта бернинди криминал юк. Бу клип -– шәрык номеры. Ул үзебезнең зиннәтле Болгар ирендәге сәнгать әсәредәй гүзәл дин сарае манзарасында төшерелде. Үземнең ырлы-биюле шәрык номеры өчен мин оялмыйм, чөнки ул – гомерем буе камилләшкән иатымның бер имеше"", дип белдерде. Ганиуллиналар Казандагы тамаша бизнесында танылган гаиләРезедә Ганиуллина Кызлы йорт дип иади даны чыккан гаиләдәтуып үскән. Алар биш кыз һәм бишесе дә ырлый. Бер кызлары Аиша тәхәллүсе белән Бирмим мин сиңа ыры, клибы аша тамашачыга таныш. Бу ыр да каршылыклы фикерләр, шактый санда нәфрәт тә уятырга өлгерде. ВИДЕО: Бирмим мин сиңа. Резеда туганы Аиша клибыГаниуллиннарның әнисе язучы һәм журналист Зөлфия Мансур (Ганиуллина) кызларын эчүгә сабышкан әтиләреннән алып китеп, Арча районындагы Шушмабаш авылында үстергән. Зөлфия ханым үзен һәм кызларын милли анлы кеше дип исәпли, татарлык белән горурлана. Бу көннәрдә әле ул авыр хәлдә – баш миенә ясалган катлаулы операциядән соң реанимациядә ята. ВИДЕО: Зөлфия Ганиуллина биш ырчы кыз үстерү серен ача 5Биш кыз анасы йолдызлар үстерү серләрен ачаЗөлфия Мансур исәнлеге өчен догаларны бүгенге көндә балалары гына түгел, дини ырлар башкаручы Ильяс Халиков та кыла. Ул Ганиуллиннар белән бер авылда, Мамадыш районындагы Уразбахтыда туган. Тормышлары авыр булды. Зөлфия апа иң авыр вакытларда да сынмады, зур кыенлыкларны да иңеп чыкты. Без аңа, кызлары аякка баскач та, сынмасын иде дип шифа, озын гомер телибез. Кызларына да Аллаһы иман бирсен, диде ул Азатлык хәбәрчесенә.",ырчы Резедә Ганиуллина әнал чыгарган клибында гаеп күрми,0,analytics,Комментарийҙар,6203,https://www.azatliq.org/a/28004424.html,2016-09-21T10:39:49+00:00
"Азат Идел-Урал оешмасы итәкчеләренең берсе, хәзер Британиядә сәяси сыену алып яшәүче Рафис Кашаповһәм оешма әгъзасы Нәфис Кашапов Русия дәүләт телевидениесында бара торган Зөләйха күзләрен ача сериалын күрсәтүне туктатуны таләп итә. Бу таләпне алар Русия мәдәният министры Ольга Любимова исеменәюллый. Мөрәәгатьтә активистлар Гүзәл Яхинароманы нигезендә төшерелгән фильмны провакация тудыручы дип атаган, ул татарлар һәм урыслар арасында милләт ара һәм дини ызгыш чыгаруны максат итеп куя дигән. Зөләйха күзләрен ача фильмы татарларның тарихи хәтерен мыскыл итә – чынлыкта, Татарстанда һәм Евразиядә бүген яшәүчеләрнең ата-бабалары андый рәхимсез һәм кыргый булмаган ди хат авторлары. Алар фильмның режиссеры һәм төп рольләрне башкаручылар татар халкы алдында гафу үтенергә тиеш дип белдерә. Кашаповлар фикеренчә, төрки-татарларга үз киностудияләрен булдыру, үз нәфис фильмнарын төшерү кирәк. Безнең халкыбызның ирдә үз, аерым бер миссиясе бар, язмыш бөтен дөньяга сибеп ташлаган татарларның мөһим милли, дини һәм социаль мәсьәләләрен хәл итү безнең кулдан килә диелә хатта. Активистлар шулай ук эшмәкәрләргә һәм Бәйсез илләр бердәмлегендәге итимагый оешмаларга элеккеге союздаш республикаларга кайбер фильмнар һәм китапларны күбәйтеп таратырга тәкъдим итә. Шулар арасында Рамил Төхвәтуллинтөшергән Зөләйха, Ак Бүре кино студиясе чыгарган Иманга кайту фильмнары, Вахит Имамовның Яшерелгән татар тарихы китабы, Фәүзия Бәйрәмованың ""Ядерный архипелаг или атомный геноцид против татар"", ""Күчем хан, Айдар Хәлимнең Империяне үтерергә! китаплары атала.15 апрельдә Русия коммунистлары фиркасе да Зөләйха күзләрен ача сериалын күрсәтүне тыюныталәп итеп чыкты. Коммунистлар фильм авторларын ил тарихындагы совет чорын каралтуда гаепли. Казан язучысы Гүзәл Яхина романы нигезендә төшерелгән Зөләйха күзләрен ача сигез серияле фильмы 13 апрельдә Россия 1 каналында күрсәтеләбашлады. Фильмның беренче сериясен караган тамашачылар тарафыннан төрле фикерләр әйтелде. Аларның бер өлеше бу фильм татар халкын кимсетеп күрсәтә дип уйласа, икенчеләре биредә бары тик кеше, хатын-кыз язмышы сурәтләнгән дипсаный. ""Зөләйха күзләрен ача"" романы 2015 елда чыгып, Русиядә күпсанлы әдәби бүләкләргә лаек булды. Роман дөньяның 34 телендә дөнья күрде. Татарчага тәремәсен шагыйрә һәм журналист Флера Тархановабашкарды.2018 елның әендә Россия-1 каналы Зөләйха күзләрен ача романы нигезендә күпсериялы фильм төшерде. Төп рольне Чулпан Хамматовабашкарды. Икенче пландагы рольләргә шулай ук татар театрлары артистлары да әлеп ителде. Сериалның бер өлеше Казанда һәм Татарстандатөшерелде. Моның өчен Лаеш районында Чулман ярында агач йортлардан махсус авыл да төзелде. Фильмга саундтрек буларак ""Ай былбылым"" татар халык ыры сайланган. Аны Татарстанның атказанган артисты, ""Голос"" телепроекты иңүчесе Динә Гариповабашкара. Моннан тыш, сериалга ырчы Эльмира Кәлимуллинабашкаруында ""Өмет чаткысы"" ыры да кергән. Ул композитор Эльмир Низамовмузыкасына язылган.","Активист Кашаповлар ""Зөләйха күзләрен ача"" фильмын тыюны таләп итә",1,news,Яңылыҡтар,2927,https://www.azatliq.org/a/30559260.html,2020-04-16T12:47:02+00:00
"Рәфис КашаповфикерләрТатарстанда Татар итимагый үзәгенең Чаллы бүлегенең элекке итәкчесе Рәфис Кашаповны Росфинмониторингның ""террорчылар һәм экстремистлар"" исемлегенә керткәннәр. Бу хакта әлеге исемлекне күзәтеп торучы Телеграм каналдаәйтелә. Росфинмониторинг сайтында Кашапов бар, аның исеме янында махсус тамга тора, бу активистка террорчылык эше нигезендә читттән торып инаять эше ачылуын аңлата. Рәфис Кашаповка каршы Русиядә кимендә ике инаять эше ачылуы билгеле.2024 елның апрелендә аңа каршы ""террорчылыкны аклау"" турындаинаять эше ачылуытурында хәбәр ителде. Моңа Кашаповның ""Алабуга"" икътисади зонасына булган һөүм турындагы бер әңгәмәсе сәбәп булган диелде. Шулай ук Чаллы шәһәр мәхкәмәсе аны ""теләнмәгән"" оешма эшчәнлегендә катнашуда гаепләп 15 мең сумштраф салган иде. Икенче инаять эше ""ят агентлар"" канунын кабат бозу турында, дип иткерде-. Басма мәгълүматынча, ул ""ят агент"" тамгасы кую кагыйдәләрен үтәми, шуның өчен ике тапкыр административ аваплылыкка тартылган, хәзер исә аны моның өчен ике елга кадәр ирегеннән мәхрүм итүләре бар.2023 елның гыйнварында аны ""ят агент"" диптамгаладылар. Ә июньдә ""Одноклассники""дагы язмалары өченадминистратив эш ачканнар иде. Аны ""ят агент"" эшчәнлеге тәртипләрен бозуда гаепләделәр. Рәфис Кашапов Лондонда яши, ул ""Сөргендәге бәйсез Татарстан хөкхүмәте"" дип аталган оешманы итәкли. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Татар активисты Рәфис Кашаповны Русиядә ""террорчылар һәм экстремистлар"" исемлегенә керткәннәр",1,news,Яңылыҡтар,1432,https://www.azatliq.org/a/33377475.html,2025-04-08T14:41:04+00:00
"Ашау-эсеүҙән тыйылыу, ҡағиҙәгә ярашлы булғанда, фекерҙе уятыр, ҡан йөрөшөнә ярҙам бирер, ашҡаҙанды яҡшыртыр, һеңерҙәрҙе ҡеүәтләндерер, ашағы килеүҙе үә тән эҫелеген арттырыр, зиһенен асыр, уҡыуға үә аңлауға теләк уятыр. Ауылда булған ваҡытығыҙҙа йорт үә ҡырҙа булған хеҙмәттәрҙе башҡарығыҙ, атҡа менеп йөрөгөҙ, һыуға төшөп йөҙөгөҙ, ҡош тауыштарын тыңлағыҙ, ҡул-аяҡ, һеңер үә башҡа тамырҙарығыҙҙы хәрәкәтһеҙ тотмағыҙ. Ҡалала булған ваҡытығыҙҙа, ҡайһы ваҡытта булһа ла – баҡсаға барығыҙ, тау башына менегеҙ! Һыу буйҙарында, йәшел үлән өҫтөндә, урман үә йылға буйында йөрөгөҙ, саф һауа һулағыҙ, күк йөҙөндә булған зәңгәр болоттарҙан ғибрәт алығыҙ! Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Нәсихәт,1,news,Яңылыҡтар,822,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-18/n-sih-t-4583752,2026-02-18T16:45:00+00:00
"""Ауырлыҡтар уны һындырҙы"" (Хикәйә) Гөлнур ҠЫУАТОВА Һуңғы арала минән дуҫтарым да, туғандарым да ситләште. Ауыр мәлдәремдә терәк булырҙар, тигән өмөтөм аҡланманы: улар барлыҡ һынау мәлендә мине бала һәм бурыстар менән бер яңғыҙымды ҡалдырҙы. Хәйер, элек тә улар мине әллә ни яратмағандыр, ул саҡта бары тик проблемаларын хәл итешерлек, етешмәгән саҡтарында бурысҡа аҡса бирерлек мөмкинлегем бар ине. Ә хәҙер үҙемдең уларҙан ярҙам һорай башлауым бар бит. Үҙҙәренең ҡылығына үҙемде ғәйепле итеп ҡуйҙылар әле ул: Етеш сағында кейәү менән һин дә мин йәшәне лә, хәҙер китте! Моғайын, икенсе берәйһен тапҡандыр. Был хәбәр ике яҡ туғандарыбыҙ, дуҫтарыбыҙ араһында күптән таралды. Барыһын да баштан һөйләп үтәйем әле. Бала саҡтан уҡ уҡыуға етди ҡараным, уҡытыусы булам тигән хыялым да бар ине. Клуб, киске уйын, тип сапманым. Институтҡа уҡырға ингәс тә шундай тормош дауам итте. Егеттәр менән дуҫлыҡ булманы. Беренсенән, үҙемә лә ҡыҙыҡ түгел ине. Икенсенән, китапҡа күмелеп ултырған, артыҡ аралашмаған ҡыҙға улар ҙа иғтибар итмәне. 3-сө курсҡа тиклем шулай тыныс ҡына йәшәнем. Һәм көтмәгәндә ғашиҡ булдым. Яңы телефон һатып алырға, тип магазинға барғайным. Аҡсам самалы, ә һатыусы егет мине чехол, наушниктар алырға ҡыҫтай, өҫтәмә тәҡдимдәр менән аптырата башланы. Проблеманың аҡса юҡлыҡта икәнен әйтеп, баш тарттым. Әммә ул кредит тәҡдим итте. Шул саҡ сиратта торған 30 йәштәрҙәге ир (ул саҡта миңә шулай оло тойола ине) мине яҡлап сыҡты: – Егет кеше, беренсенән, һатып алыусы һеҙҙең тәҡдимдәрҙән асыҡтан-асыҡ баш тартты. Уның финанс белеме булмауын аңлап, һеҙ ҙур процентлы кредит тәҡдим итәһегеҙ. Икенсенән, зинһар, тиҙерәк ҡыймылдағыҙ: сиратта башҡа кешеләр ҙә бар. Сәғәт буйы һеҙҙең алдарға тырышыуығыҙҙы көтөп торор хәлем юҡ! Тәүҙә һатыусы егет уға дорфа ғына яуапланы. Әммә клиенттың һәр саҡ хаҡлы икәнен иҫенә төшөрҙөмө, әллә минән файҙа сыҡмаҫын аңланымы – иғтибарын башҡаларға йүнәлтте. Яңы телефонымды алып, урамға сыҡтым да дөйөм ятаҡҡа йүнәлдем. Үҙем яңы әйберемде өйрәнергә тырышып, төймәләренә баҫҡылайым, мөмкинлектәрен ҡарайым. Шул саҡ алдыма машина килеп туҡтаны һәм: – Һеҙҙең менән яҡынданыраҡ танышырға мөмкинме? – тип унан магазинда мине яҡлап һүҙ көрәштергән егет килеп төштө. Рәил менән шулай танышып киттек. Ул үҙ эшен асып, аяғында ныҡлы баҫып торған егет ине. Минән туғыҙ йәшкә өлкән. Тормош ауырлыҡтарын байтаҡ ҡына күргән, әммә үҙ юлын тапҡан ир-егет. Бер-беребеҙгә үлеп ғашиҡ булдыҡ. Ул үҙенең иғтибары, һөйөүе, тормошҡа ҡарашы, тырышлығы менән мине тамам әсир итте. Аҙна һайын – гөлләмә, байрамдарҙа ҡиммәтле бүләктәр күтәреп килгән егеткә һабаҡташтарым көнләшеп ҡарай ине. Аллаһы Тәғәлә бәхетте өйөп бирҙе: уҡыуҙы тамамлаған йылды һөйгәнем миңә кейәүгә сығырға тәҡдим яһаны. Туйҙы баш ҡаланың ҙур ресторанында үткәрҙек. Барлыҡ сығымды Рәил үҙ өҫтөнә алды. Ә туйҙан һуң Доминиканға баллы айға юлландыҡ. Быға тиклем Өфөнән башҡа ҡала күрмәгән миңә әкиәт иленә барып эләккәндәй тойолдо. Тормош артабан да шулай матур дауам итте: яңы йорт һатып алдыҡ, улыбыҙ тыуҙы. Тәүҙә мәктәпкә эшкә урынлашҡайным, декрет ялынан һуң ирем өйҙә генә ултырыуымды теләне. Артыҡ мохтажлыҡ кисермәгәс, эш тип ныҡышманым. Ирем тырыш, эшлекле генә түгел, туған һәм бала йәнле кеше булып сыҡты. Кем, ҡасан, ниндәй һорау менән мөрәжәғәт итмәһен – барыһына ла ярҙам итте. Аҡса кәрәкме, эшкә урынлаштырырғамы, кәрәкле кешеләр менән осрашырғамы, ҡайҙандыр ҡаршы алырғамы – һәр ваҡыт, рәхим итегеҙ, тип кенә торҙо. Ә улы өсөн атаһы тауҙар аҡтарыр ине, моғайын. Иң яҡшы кейем, ризыҡтар, балалар баҡсаһы, уйынсыҡтар – «юҡ» тигән һүҙҙе бала белмәне. Әллә бәхетебеҙгә күҙ тейҙе, әллә иремде үҙенең ябайлығы, кешеләргә ышанысы юҡҡа сығарҙымы, белмәйем – ҡорған тормошобоҙ күҙ асып йомғансы емерелде. Өйләнешеүебеҙгә ун йыл да тулып өлгөрмәгәйне ул саҡта. Мин бер ваҡытта ла иремдең эштәренә ҡыҫылманым. Бер нисә мәртәбә генә, ярҙам итергә теләп, үҙ фирмаһына эшкә алыуын үтендем. Тик: Аҡса етмәйме әллә? Күпме бирәйем? – тип гел шаяртыуға бора килде. Шуға ла кемдәр менән ниндәй килешеүҙәр төҙөүен, ҡайҙан тауар алып ҡайтыуын бөтөнләй белмәнем. Бары тик бер көн эштән ҡыҙмаса ҡайтып инде лә: Мин – банкрот. Бурыс һаҙлығына баттым. Иртәгәнән башлап һеҙҙе аҫрай алмайым, – тине. Нимә булғанын һорашырға теләнем, тик ул асыҡлыҡ индерергә теләмәне. Мин бары тик: – Һин – 25 йәшеңдә аҡсаһыҙ килеш үҙ эшеңде башлаған кеше. Барыһы ла яҡшы булыр. Ауырлыҡтар ваҡытлы ғына, – тип йыуатырға тырыштым. Әлбиттә, мул тормошҡа өйрәнгәс, аҡсаһыҙлыҡты ауыр кисерҙек. Әммә мин бит байлыҡ менән боҙолған ҡатын түгел: һынауҙарға әҙер инем. Шунда уҡ эшкә урынлаштым. Ҡиммәтле биҙәүестәрҙе (барыбер уларҙың барыһын да таҡмайым), өс ҡатлы йортобоҙҙо, гаражда торған минең машинаны һатырға тәҡдим иттем. Өйләнгәнсе йәшәгән өс бүлмәле фатир ҙа етә бит. Тик ул был тәҡдимдәремде мыҫҡыллау кеүек ҡабул итте: – Үҙем бүләк иткән алтындар, машина аҡсаһын кире алырға мине кем тип беләһең? ! Аҙаҡ ишетеүемсә, уны иң яҡын дуҫы алдаған булып сыҡты. Кредит алған саҡта Рәилдән поручитель булыуын һораған. Ирем һәр ваҡыттағыса баш тартмаған, барлыҡ документҡа ҡул ҡуйған. Тик дуҫы был аҡсаға әсәһе исеменә йорт, сит ил машинаһы алған да  кредитты түләмәгән. Проценттар арта башлағас, банк ирем менән икеһен судҡа биргән. Шулай итеп иремдең йылдар буйы төҙөгән бизнесын банк тартып алды. Хәл үтә лә насар түгел ине: йыһаз менән тулы йорт, фатир, машина бар, кейем-һалым да етерлек. Эшкә урынлаш та, башҡа кешеләр кеүек үк аҡсаны самалап йәшә лә кит. Тик быға тиклем көслө тип йөрөгән ирем бахыр бер әҙәм булып сыҡты – ауырлыҡтар уны һындырҙы. Депрессияға бирелде, үҙ-үҙенә йомолдо, эшкә сығырға теләмәне. Аҙналар буйы ашамай-эсмәй, һөйләшмәй ятыр ине, биллаһи. Тора-бара тиҙ ҡыҙып китеүсәнгә әйләнде, эскегә һалышты. Мин уны ипкә килтереүҙең төрлө юлын эҙләнем: иланым, үпкәләп һөйләшмәнем, бер ни булмағандай ҡыландым, күңелен күтәрергә тырыштым. Сөнки бар көсөм, булмышым менән ғаиләне һаҡлағым килә ине. Тик уға бер нәмә лә йоғонто яһаманы. Ҙур хужалыҡты алып барыу өсөн аҡса күп китә. Ярты эш хаҡым өс ҡатлы йорттоң түләүҙәренә китә башлағас, өҫтәмә дәрестәр алдым. Сөнки улыбыҙҙы уҡытырға, кейендерергә кәрәк. Аҙыҡ-түлек тә ҡиммәт. Тик эштә тотҡарланыуымды Рәил яратманы, көнләшеп, ғауға ҡуптара башланы. Бер көндө, ебәрмәйем, тип ишекте бикләп ҡуйҙы. Тиҙ генә шылтыратып, ауырыйым, тип әйтергә баш етте. Төштән һуң ҡасып тигәндәй сығып, дауаханаға барырға, хәйләләшергә тура килде. Ярай, Данил улыбыҙ аҡыллы бала булып сыҡты: алдынғы гимназиянан үҙем эшләгән ябай мәктәпкә күсеүҙе (тегендә айлыҡ иғәнә бик күп ине) аңлап ҡабул итте. Артыҡ әйбер һорап теңкәгә теймәне. Бары бер тапҡыр ҡиммәтле телефон һорап иланы. Әгәр хәҙер телефон алһаҡ, ай буйы ризыҡһыҙ ултырасаҡбыҙ, – тигәйнем, тынысланды. Бер нисә көн кәйефһеҙ йөрөнө лә, онотолдо. Атаһы уның менән элеккесә аралашмай ине, ул күберәк шуға борсолдо шикелле. Әйткәндәй, бөгөн мине әрләгән, ситләткән туғандарға ул саҡта ярҙам һорап күп тапҡыр мөрәжәғәт иттем. Рәил ҡулынан килгәндә уларҙы бер ҡасан да иғтибарһыҙ ҡалдырманы. Ә үҙҙәре төрлө сәбәп менән бурыстарын ҡайтарыуҙан, ярҙам итеүҙән баш тартты: – Кейәү бит ул аҡсаны бурысҡа тип бирмәне. Ундай шарт булһа, мин алмаҫ инем, сөнки мөмкинлек юҡ. Беләһең бит, ике йыл инде һаулыҡҡа туйына алмайым. – Бала уҡытабыҙ, үҙебеҙ быйыл кредит алып түләнек. Былтыр Рәил мырҙа ярҙам иткәйне лә бит. Шулай инде, кеше кешегә башлыса бай, хәлле саҡта кәрәк. Һәм абынғанды түпәләүе генә еңел. Мин дә һуңғы сиккә тиклем Рәил менән бергә булырға, уның тормошон яйға һалырға тырыштым. Тик ул үҙе быны теләмәне. Көн һайын талаш ялҡытҡайны. Ә бер көндө ул миңә ҡул күтәрҙе. Бер генә һуғып ҡалһа аңлар, ғәфү итер инем. Улыбыҙ алдында иҫерек килеш сәсемдән һөйрәп йөрөп туҡманы. Данил ҡурҡышынан «Тиҙ ярҙам»ға һәм полицияға шылтыратҡан. Ғариза яҙыуҙан баш тарттым, әммә башҡаса бергә йәшәй алмай инем. Ҡуртымға фатир алып сығып киттем. Бер нисә аҙнанан ирем килеп, фатир асҡысын бирҙе һәм шунда йәшәргә тәҡдим итте. Тик насар ҡылығы өсөн ғәфү ҙә үтенмәне, ҡабат ҡауышырға ла тәҡдим итмәне. Шулай итеп, беҙҙең матур башланған мөхәббәт тарихы, ғаилә тормошо тәүге ауырлыҡтарҙан уҡ юҡҡа сыҡты. Хәҙер ул йортто һатып, бер бүлмәле фатир алып йәшәп ята. Ҡалған аҡсаһын ҡайҙа иткән, нимәгә тотонған, әллә шул аҡсаға йәшәйме – һорашҡаным юҡ. Алиментҡа ла бирмәнем. Ни тиһәң дә, ул мине матур тормошта йәшәтте, бәхетле итте. Теүәл беләм: әгәр дуҫынан алданмаһа, ул һаман да тура юлдан барыр ине. Айырылыу өсөн мин ғәйеплеме? Кемдер, эйе, тиер. Туғандарым да бит, ирен ташланы, тиҙәр. Тик мин Рәилде бай, уңышлы булыуы өсөн генә яратманым. Ябай эшсе булһа ла, хатта таксист булып эшләп, көнөнә мең һум алып ҡайтһа ла йәшәргә ризамын. Тик эсмәһен, тормошҡа битараф булмаһын һәм ҡул күтәрмәһен ине. Ярҙамды ҡабул иткәндә генә тәҡдим итке килә бит. Һаңғырау күңелгә ҡысҡырыуҙан, һөйөүемде аңлатыуҙан арыным. Ә туғандарға, дуҫтарға килгәндә, тап улар Рәилде бай саҡта яратты. Бәләгә тарығас, береһе-бер килеп кәңәш бирмәне, хәлде белмәне.","""Ауырлыҡтар уны һындырҙы"" (Хикәйә)",0,analytics,Хикәйә,8864,https://henek.info/news/s-sm-r-r/2025-11-20/auyrly-tar-uny-yndyr-y-hik-y-4474821,2025-11-20T10:58:00+00:00
"Был турала хөкүмәттә оператив кәңәшмәлә белдерелде. - Бер йыл элек ошонай башланғыс менән сыҡтыҡ. Йоланы дауам итеп, изге эш эшләргә кәрәк, - тине Радий Хәбиров. Яңы уҡыу йылы 2 сентябрҙә башлана. Башҡортостанда 524 мең мәктәп уҡыусыһы бар, уларҙың 48 меңе 1-се класҡа бара. Сығанаҡ: БСТ",Радий Хәбиров хәрбиҙәрҙең балаларын мәктәпкә оҙатып барырға ҡушты,1,news,Яңылыҡтар,287,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-29/radiy-h-birov-h-rbi-r-e-balalaryn-m-kt-pk-o-atyp-baryr-a-ushty-3903439,2024-08-29T13:41:00+00:00
Халыҡ-ара бизнес аҙналығында Бизнес һәм фән өсөн асыҡ диалог. Инновацион белем биреү мөхите (кампустар) стандарты  – бизнесты үҫтереү ҡорамалы булараҡ тигән дискуссия үткәрелде.,Кампуста уҡытыу – бизнесты үҫтереү ул,0,analytics,Иҡтисад,177,https://bashgazet.ru/articles/i-tisad/2025-12-05/kampusta-u-ytyu-biznesty-tere-ul-4496859,2025-12-05T17:30:00+00:00
"18 декабрҙә Санкт-Петербург ҡалаһында Милләттәр йортонда ""Яҡташлыҡ көсө"" йәштәр форумы үтәсәк.","""Яҡташлыҡ көсө""",1,news,Яңылыҡтар,94,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-15/ya-tashly-k-s-4508757,2025-12-15T21:34:56+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр  газеты белешмәләренчә, бер миллиардлап доллар күләмендә кораллар бирү һәм аларны итештерүгә заказлар туктатыла. Шулай ук Украина махсус ярдәм програмы кысаларында бирелүче йөзләгән миллион доллардан мәхрүм калачак. АКШ президенты Доналд Трамп Украинага ярдәмне туктатып торырга фәрман биргән. Бу хакта Ак йорт вәкиленә сылтама белән Америкамедиасыяза. ""Президент тынычлыкка ирешүгә йөз тота, ул моны ачык әйтте. Без партнерларыбызның да шул максатны өстен күрүен телибез. Әлеге максатка ирешергә булышуына инану өчен, без ярдәмне туктатабыз һәм яңадан карыйбыз"", диелә белдерүдә. Ак йорт вәкиле әйтүенчә, Трамп Украинаның Русия белән тынычлык урнаштыруга йөз тотуына инанганчыга кадәр фәрман үз көчендә калачак. газеты белешмәләренчә, бер миллиардлап доллар күләмендә кораллар бирү һәм аларны итештерүгә заказлар туктатыла. Шулай ук Украина махсус ярдәм програмы кысаларында бирелүче йөзләгән миллион доллардан мәхрүм калачак. Бу програм кысаларында Американың хәрби итештерү оешмаларыннан коралларны турыдан-туры сатып алу финанслана. АКШтан хәрби ярдәм яңадан килә башласын өчен Украина президенты Владимир Зеленскийнинди адымнар атарга тиештер, монысы билгеле түгел, дип яза Америка медиасы. Доналд Трамп бу карарны Ак йортта Владимир Зеленский белән очрашып, өч көн узганнан соң кабул итте. Әлегеочрашувакытында Трамп Украина президентын Русия белән тынычлык сөйләшүләре үткәрергә әзер түгел дип тәнкыйтьләде. Ада кадәр, 3 мартта Трамп Зеленскийның Русия белән сугыш мөгаен дәвам итәчәк, дигән сүзләренә кискен авап белдерде. ""Бу — Зеленский әйтергә мөмкин булган иң начар белдерү. Америка моңа башка риза булып тормаячак"", дип язды Дональд Трамп социаль челтәрдәге сәхифәсендә. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Президент Трамп Украинага хәрби ярдәмне туктатты,1,news,Яңылыҡтар,1753,https://www.azatliq.org/a/prezident-tramp-ukrainaga-harbi-yardamne-tuktatti-/33335438.html,2025-03-04T10:23:39+03:00
"– Сәләм, Рамаҙан! Хәлең нисек? Ҡайҙа уҡыйһың? – Сәләм! Аллаһҡа шөкөр, хәлем һәйбәт! Өфөнөң Нариман Сабитов исемендәге 1-се балалар музыка тәрбиәләнеүсеһемен. – Ғаиләң тураһында ла һөйләп үт әле? – Әсәйем минең — хужабикә, өйҙә мине концерттарға һәм сығыштарға әҙерләшә, шулай уҡ уҡыуҙа ярҙам итә. Атайым Себерҙә эшләй, ғаиләне тәьмин итә. Апайым Алһыу Өфө сәнғәт училищеһының эстрада вокалы бүлегендә уҡый. – Һиңә йыр, моңға һәләт ҡайҙан килә? – Өйҙә барыбыҙ ҙа йырлайбыҙ. Атай гармунда уйнай, ә әсәй яғынан өләсәй баянда уйнай. – Уңыштарың менән уртаҡлашып үтһәңсе? – Мин Тауыш. Балалар телевизион шоуында ҡатнаштым. Төп балалар йырҙары проекты еңеүсеһемен. Сулпылар – 2021, Өфө тулҡыны – 2022, Йондоҙҙар Юлы-2024 (Ҡаҙан ҡалаһы), шулай уҡ Маэстро Джаз Бөтә Рәсәй балалар һәм үҫмерҙәр конкурсында, йәғни барыһында ла еңдем һәм Гран-приға лайыҡ булдым. Һәр еңеүем өсөн ата-әсәйемә һәм уҡытыусыларыма бик рәхмәтлемен! – Кумирҙарың бармы? – Кумирҙарым юҡ, төрлө йырсыларға ҡарап, илһам нуры, рух алам. Уларға ҡарап, үҙемде төрлө яҡлап үҫтерергә тырышам. – Буш ваҡытыңды нисек үткәрәһең? – Буш ваҡытымда баянда уйнайым, турникта шөғөлләнергә яратам. – Киләсәккә ниндәй пландар менән йәшәйһең? – Үҙ йырҙарымды башҡорт һәм урыҫ телдәрендә студияла яҙҙырырға һәм клиптар төшөрөргә хыялланам. Карьера баҫҡысы буйлап уңышлы ғына үрләргә ине. – Аманат журналына, уның уҡыусыларына ниндәй теләктәрең булыр? – Журнал уҡыусыларына һаулыҡ, тырышлыҡ һәм тыныслыҡ теләйем. Ҙур хыялдарға ынтылып йәшәгеҙ. Тормош бит ул шундай сағыу һәм матур! – Әңгәмәң өсөн ҙур рәхмәт! Тик уңыштар теләйбеҙ һиңә, Рамаҙан!",Өфө уҡыусыһы Кремлдә йырланы,0,analytics,"""Аманат"" йондоҙлоғо",1588,https://amanat.su/articles/amanat-yondo-lo-o/2025-08-06/f-u-yusy-y-kremld-yyrlany-4412893,2025-08-06T11:45:00+00:00
"Был ваҡиға 90-сы йылдарҙа булды. Мәктәп йылдарынан бирле күрешмәгән әхирәтем ҡунаҡҡа саҡырҙы. Уның ауылына автобуста барып еттем, остановкала төштөм. Сумкамды ҡараһам, блокнот юҡ, адресы шунда яҙылған ине. Остановкала бер инәйҙән һораным. Беләм, минең күршем бит ул. Әйҙә, өйөнә тиклем оҙатып ҡуяйым. Улым килергә тейеш ине, ниңәлер юҡ бит. Барыбер бер ҡайҙа ҡабаланмайым, тип алып китте. Яйлап, ихласлап һөйләшеп барып еттек. Әхирәтемдең ҡапҡаһын күрһәткәс, әкрен генә үҙенә инеп китте. Әхирәтем ҡаршы алды, сәскәләрен, мунсаһын, усаҡлығын күрһәтте. Сәй эсергә ултырғас, күршең алып килде, тигәйнем, аптырауға ҡалды, ниндәй күрше, тип. Рәйсә булам. тине, очкилы, һоро сәсле, күк төҫтә кофта кейгән рауза сәскәләре менән, тинем. -Ыста, өс йыл инде ул мәрхүмә бит, ғүмер буйы улы өсөн йәшәне, тырышты. Уҡытты, кеше итте. Үҙен уйламаны, кейәүгә лә сыҡманы. Теләһе ниндәй ир баламды рәнйетер йә туҡмар, тип ҡурҡты. Улы өйләнде лә, әсәһенә килмәй башланы, ә ул барыбер көттө. Суббота етһә остановкаға барып көтөп ултырыр ине. - тип һөйләне. Бына бит әсә йөрәге. Һаман көтә, күрәһең, ҡәберҙә булһа ла. Бәлки, хәйер һорайҙыр, тип мәсеткә инеп, аяттар уҡыттыҡ. Сығанаҡ: Сәйер донъя.","Улы өйләнде лә, әсәһенә килмәй башланы.",0,analytics,Йәмғиәт,1175,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-07-24/uly-yl-nde-l-s-en-kilm-y-bashlany-4324750,2025-07-24T11:35:00+00:00
"Тауыш биреү 12 декабргә тиклем дауам итә. Әле Салауат Юлаев һәйкәле икенсе урында бара. Метеор теплоходынан 22 мең тауышҡа ҡалып килә. Әйҙәгеҙ, Салауат Юлаев һәйкәле өсөн дәррәү тауыш бирәйек! Башҡортостан ҡыҙы журналы төркөмөндә 33 меңдән ашыу кеше ултырыуын иҫәпкә алғанда, һә тигәнсе беренсе урынға сыға алабыҙ, дуҫтар. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Салауат Юлаев һәйкәле икенсе урында,1,news,Яңылыҡтар,440,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-10/salauat-yulaev-yk-le-ikense-urynda-4045072,2024-12-10T08:40:00+00:00
"Башҡорт сәнғәтен, мәҙәниәтен пропагандалаусы БСТ каналының ижади эшләгән хәбәрсеһе, тапшырыуҙарын тарихи мәғлүмәттәр менән байытып халыҡҡа еткергән Тарих, тел һөм әҙәбиәт институтының ғилми хеҙмәткәре Азат Ғәлиуллин Шәйехзада Бабич исемендәге республика дәүләт йәштәр премияһына дәғүә итә. Конкурсҡа һуңғы ике йылда БСТ каналы эфирында сыҡҡан 5 төп эшемде тәҡдим иттем: - «Башҡорт операһының шанлы үткәне, ә киләсәге бармы? », - «Башҡорт драматургияһының бөгөнгөһө», - «Салауат Юлаев йыйыны - 20», - «Һанлы халыҡ ижады», - «Круковский башҡорттары». Бер циклға ингән махсус репортаждар серияһы башҡорт мәҙәниәтен һәм сәнғәтен пропагандалауға ҡоролған. Ижади эштәремде мин журналист булараҡ ҡына түгел, ә Почет билдәһе орденлы Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының ғилми хеҙмәткәре күҙлеге аша ла үткәрҙем. Шуға ла улар фекерҙәргә бай һәм күп ҡырлы. Хеҙмәтем башҡорт әҙәбиәтенең классигы Шәйехзада Бабич исеме менән баһаланыуы маҡсатҡа ярашлы буласаҡ, - ти, БСТ каналы хәбәрсеһе, Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө федераль тикшеренеүҙәр үҙәгенең Почёт билдәһе орденлы Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының кесе ғилми хеҙмәткәре, Рәсәй һәм Башҡортостан журналистары союзы ағзаһы Азат Хәйҙәр улы үҙенең сәхифәһендә. Аманат журналы биттәрендә сыҡҡан Сәлимә Ҡаранаеваның уның менән әңгәмәне тәҡдим итәбеҙ һеҙгә, дуҫтар! – Сәләм, Азат! Ҡайһы яҡтан булаһың? Үҙең менән таныштырып үт әле. – Сәләм, Сәлимә! Хәйерле сәғәттә, «Йәншишмә» гәзитен яратып уҡыусылар! Сығышым менән Әбйәлил районы Әбйәлил ауылынанмын. Күбәләк ырыуы вәкиле булам. Өс бала араһында үҫкән кинйә малай мин. Атайым Хәйҙәр Ғәббәс улы бар ғүмерен ауыл хужалығын үҫтереүгә арнаһа, әсәйем Өлфә Әҡсән ҡыҙы һаулыҡ һаҡлау тармағында фиҙаҡәр хеҙмәт итеп, бөгөн икеһе лә – хаҡлы ялда. Ябай, әммә киң ҡарашлы кешеләр, үҙ эштәренең оҫтаһы улар. Әгәр әсәй халыҡты дауалаһа, атай – «техника табибы». Уның белмәгән нәмәһе юҡ. Ниндәй ҙә булһа машинаны һүтеп йыйыу уға бер ни тормай. Шуға ла ярҙам һорап мөрәжәғәт итеүселәр күп. Мин бәләкәй саҡта балалар баҡсаһы булманы. Шуға ла ваҡытым йә дауаханала, йә баҫыуҙа үтте. Тап шул күргән-белгәндәрҙе бөгөн телевидениела файҙаланам. – Ижад кешеһе булырға тигән теләк бала саҡтан киләме? Ғөмүмән, кем булырға хыялландың? – Эйе, шулай тип әйтергә була. Мәктәп йылдарында мине драма түңәрәгенән айырып алып булмай торғайны. Тәүҙә Әбйәлил районы Таштимер урта мәктәбендә – Мәүлиҙә Миһманова, унан һуң Гөлнара Мостафина театр сәнғәтенең үҙенсәлеге менән таныштырҙы. Әлбиттә, һөҙөмтәле эш башҡарҙылар, тип әйтә алам. Тап улар мине үҫтерҙе, сәхнәнән ҡурҡмаҫҡа, үҙемде дөрөҫ тоторға өйрәтте. Шуғалыр ҙа актёр булырға хыялландым. Әммә яҙмыш миңә тағы ла юғарыраҡ вазифа әҙерләгәненә тик шөкөр ҡылам. – Ә беренсе сиратта үҙеңде кем тип һанайһың? – Кеше. Аллаһтың нисек бар, шулай яралтҡан кешеһемен. Шуға ла төрлө осраҡта ла кешелек йөҙөн юғалтмау хәйерле. – Мәктәптә нисек уҡының? – Уртаса. Насар, тип әйтә алмайым. «Өслө»ләр ҙә эләктерә инем. Шулай ҙа 11-ҙе тамамланғанда алған өлгөргәнлек аттестатында – тик «дүрт»ле лә «биш»ле. Тимәк, тырышҡанмын. Мәктәп йылдарындағы ҙур ҡаҙанышым Әбйәлил районы хакимиәте башлығының премияһын алыу булғандыр. Ул төбәктең алдынғы уҡыусыларына ғына бирелә ине. Әйткәндәй, синыф етәксебеҙ, биология һәм химия уҡытыусыһы Хәмдиниса Өмөтҡужина ла дүрт йыл һуҙымында мине староста итеп юҡҡа ғына һайламағандыр. Үҫә төшкәс, шуны аңланым: билдә өсөн түгел, ә төплө белем алыр өсөн уҡырға кәрәк. Ғөмүмән, Таштимер ауылы мәктәбенең уҡытыусылар коллективына, ул саҡтағы директорыбыҙ Буранбай Мөхтәр улы Солтановҡа рәхмәтлемен. – Ниндәй дәрестәр оҡшай торғайны? – Бөтә дәрестәрҙе лә яраттым. Айырыуса химия фәнен үҙ иттем. Ундағы мәсьәләләрҙе сисеү үҙе бер ҡыҙыҡ шөғөл ине. Башҡорт әҙәбиәте шулай уҡ яратҡан дәрестәремдең береһе булды. Тыуған еремдең, аҫаба халҡымдың патриоты булараҡ, ярты төндә уятып һораһалар ҙа, әҙәбиәтебеҙ үҫеше тураһында шунда уҡ һөйләп бирә алам. Сөнки Башҡортостан юлдаш телевидениеһында эшләһәм дә, Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө федераль тикшеренеү үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында ла күп ваҡытымды үткәрәм. Фән үҫешенә күпмелер өлөш индереп ҡалдырғым килә. Әҙәбиәт менән бергә фольклорҙы ла өйрәнәм. Халҡыбыҙҙың аҫыл өлгөләрен халыҡҡа еткереү мөһим. Ә улар бик күп. Был өлкәгә һөйөү ғаиләнән килә. Бала саҡта атай-әсәйем Әбйәлил ере риүәйәт-легендалары менән таныштырыу маҡсатында йыш ҡына ҡырға алып сыҡты. Төбәктең ер-һыу атамаларын өйрәнә инем. Кесе Ватаныбыҙға ҡарата һөйөү төп эшемдә лә ныҡ ярҙам итә. Фәнни хеҙмәттәр яҙыуҙан тыш, республика район-ҡалаларында үткән конкурс-фестивалдәрҙә баһалама ағзаһы булараҡ та сығыш яһайым. Был халыҡ ижадын тағы ла нығыраҡ белергә, уның турала башҡаларға һөйләргә лә ярҙам итә. – Бала саҡта һәр кем уйнап үҫә бит инде. Ә һинең айырыуса яратып уйнаған уйындарың ниндәй ине? – Яратҡан уйындар күп булды. Тиҫтерҙәрем менән нимә генә ҡыландырманыҡ. Ул туптың ғына әллә нисәмә төр уйыны булды. Урамдан өйгә ҡайтып инмәй торғайныҡ. – Ни өсөн тележурналист һөнәрен һайланың? – Яҙмыш ҡушыуылыр инде. Шулай ҙа осраҡлы ғына һайланманы ул. Гәзит-журналдарҙы атай-әсәйем күпләп алдырыуы мине ошо тармаҡҡа алып килгәндер. Әйткәндәй, дәрестәрҙән һуң синыфташтарым менән бергә аҙнаһына өс тапҡыр почтаға йүгерә инек. Почтальондарға тиҫтәләрсә төр матбуғат баҫмаһын бер нисә рәткә теҙергә ярҙамлаштыҡ. Унан һуң күрше-күләнгә гәзит-журнал тарата инек. Шуға ла мин бөгөнгө ҡаҙаныштарымдың бер өлөшөн Әбйәлил ауылындағы почта бүлексәһе коллективынан да күрәм. Рәхмәтлемен. Журналистика өлкәһендәге тәүге аҙымдарым иһә «Осҡон» район һәм «Йәншишмә» республика гәзиттәре менән бәйле. – Телевидениеға нисек барып эләктең? – Кастинг аша. Үҙемде беренсе курста уҡ һынап ҡараным, әммә ундағы хеҙмәткәрҙәр: «Азат, һин әле бала ғынаһың», – тип төшөрөп ҡалдырҙы. Өсөнсө курста уҡығанда йәнә Телеүҙәккә барырға баҙнат иттем. Һәм бөгөн республиканың төп телеканалында эшләүемә – 14 йыл, Аллаға шөкөр! – Азат, һине урамда таныйҙармы? – Эйе, булғылай. Исемемде ҡапыл хәтерҙәренә төшөрмәһәләр ҙә, туҡтатып һаулыҡ һорашып, хәл-әхүәлде белешеп үтәләр. Сюжеттарҙағы ҡайһы бер геройҙар менән яҡынлашып та китәһең. Туғаным, ҡустым, тип өндәшһәләр, күңел ныҡ үҫеп китә. – Ғаилә хәлең нисек? – Өйләнгәнмен. Кәләшем – балалар табибы. Белорет районынан. Ул үҫтерәбеҙ. – Донъяла иң яратмаған нәмәң? – Ялғанлыҡ. Ярамһаҡланыу. Ике йөҙлөлөк. Кешелек сифаттарынан бигерәк тә ошоларҙы үҙ итмәйем. Ғөмүмән, был донъяның ҡәҙерен белеп йәшәүгә ни етә? ! Ниндәй генә хәлгә тарыһаң да, кеше булып ҡалыу мөһим. Сөнки бөгөн унан да ҡиммәт нәмә юҡ. – Гәзит уҡыусыларына ниндәй теләгең бар? – «Йәншишмә» гәзитен яратып уҡыған замандаштарыма тик уңыштар ғына теләйем. Күберәк китап уҡығыҙ, ул кешегә шәхес булып формалашырға мөмкинлек бирә. Фекерләү ҡеүәһен дә арттыра. Коллективҡа иһә ижади бейеклектәр юлдаш булһын. – Яуаптарың өсөн ҙур рәхмәт, Азат! Уңыштар һиңә!","Ғалим да, журналист та үҙе!",0,analytics,Тарих,6786,https://amanat.su/articles/bash-ort-tarikhy/2025-10-01/alim-da-zhurnalist-ta-e-4409851,2025-10-01T13:41:00+00:00
"""Бөгөн беҙҙең өсөн ауыр ҡайғылы көн. Яҡын дуҫыбыҙ, "" "" продюсер үҙәгенең саунд-продюсеры, алмаштырғыһыҙ ижади фекерҙәшебеҙ, бер туғандай булған коллегабыҙ Илнур Ҡәләмов һәләк булды. Был юғалтыуҙы һүҙҙәр менән генә аңлатып булмай — йөрәгебеҙҙең бер өлөшө өҙөлөп төшкәндәй. Илнур иҫ киткес талантлы йырсы, ҡурайсы һәм аранжировщик ине. Уның яҙған йырҙары һәр ваҡыт халыҡ күңеленә үтә торған хиттарға әйләнде. Беҙ уның менән күпме гастроль юлдарын тапаныҡ, күпме сәхнәләрҙе бергә шаулаттыҡ. Минең бер концертым да унһыҙ үтмәне — ул тауышты ла көйләне, үҙе лә йырланы, моң донъяһының терәге булды. Бөгөн мин йырлаған бик күп йырҙарҙың авторы ла, йәне лә ул ине. Илнур үҙенең ғүмерен Ватанды һаҡлауға арнаны һәм батырҙарса һәләк булды. Уның таланты, игелеклелеге һәм яҡты иҫтәлеге беҙҙең күңелдәрҙә, ул ижад иткән моңдарҙа мәңге йәшәйәсәк. Илнурҙың ата-әсәһенең, туғандарының һәм яҡындарының ауыр ҡайғыһын уртаҡлашам. Сабырлыҡ һәм түҙемлек бирһен Хоҙай һеҙгә. Урыны ожмахта, йәне йәннәттә булһын. Хуш, дуҫым. Тыныс йоҡла. Исемең йырҙарыңда мәңге йәшәр"". Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.","Илдар Жамалов: ""Хуш, дуҫым! """,0,analytics,Йәмғиәт,1157,https://bashgazet.ru/news/y-m-i-t/2025-12-21/ildar-zhamalov-hush-du-ym-4516329,2025-12-21T18:50:00+00:00
"Сәнғәт һуҡмағына һин үҙ теләгең менән баҫтыңмы? Әллә өйҙәгеләр үҙ юлын дауам итеүҙе үтендеме? Арслан Тимеров: – Сәнғәткә мин үҙем килдем. Атайымдың, әсәйемдең йырлағанын тыңлап, һеңдереп үҫкәс, башҡа юлдан китеремде күҙ алдына ла килтермәнем. 4 йәштә мине беренсе тапҡыр сәхнәгә сығарып баҫтырған мәлдән ижад юлым башланды ла инде. Сәхнәгә мөхәббәт уятыусы кешеләрем ана шул әсәй һәм атай булған инде ул. Дәрес әҙерләгәндә лә, эш эшләгәндә лә, йыуынғанда ла, уйнаған саҡта ла, минең тик йырлап ҡына йөрөгөм килә ине, шуға һәр саҡ көйләй һәм йырлай инем. Нисек йырламайһың инде? Беҙ йоҡонан торған мәлдән, атай баянын алып халыҡ йырҙарын һыҙҙыра башлай, ул көйҙәр минең бөтә күҙәнәгемә һеңгән, мин ул моңдарһыҙ үҙемде күҙ алдына ла килтермәйем. Әйткәндәй, саксафонда ла бик яратып уйнайым. Зөлхизә Илбәкова: – Әлбиттә, өйҙәгеләр береһе лә сәхнә кешеһе бул тимәне. Мин балалар баҡсаһына йөрөмәнем, сөнки атай-әсәйем менән сәйәхәткә, гастролдәргә сығып китә торғайным. Шулай юлда, сәфәрҙә үҫеп буй еткерҙем. Сәхнәнән башҡа тормошто белмәгәс, үҙемде бүтән һөнәр кешеһе итеп күрмәй инем. Бәләкәйҙән алҡыштар яратҡанмын, имеш. Атай-әсәйҙең һөйләүе буйынса, әле өс йәшем дә тулмаған көйө, уларҙың концерт номерҙары тамамланғас, сәхнәгә йүгереп сығып, тамашасыларҙың алҡыштарын үҙемә ҡабул итеп, иғтибарҙарын үҙемә йәлеп итеп, йүгереп сығып халыҡҡа баш эйергә яратҡанмын. Уныһын үҙем дә иҫләмәйем хатта. Әммә шул ваҡытта сәхнәгә һөйөү уянғандыр, тип уйлайым. Шуға ла, атай менән әсәй «сәнғәт – ҡатын-ҡыҙ өсөн бигерәк ҡатмарлы юл, башҡа һөнәр үләштерһәң ине», – тип әйтһәләр ҙә, үҙем теләп, хатта ныҡышып, күңелем тартҡан юлды һайланым. Таһир Әсәҙуллин: – Үҙемде белгәндән сәнғәткә ғашиҡ инем. Атай-әсәйем менән бергә гастролдәрҙә, тәгәрмәс өҫтөндә уҙған бала саҡ маҡсатым – тик артист булыу ине. Атай-әсәйем, әлбиттә, был теләгем менән ризалашманы. Уларға артист тормошоноң бар «матурлығы» таныш ине бит инде. Мине һүрелдерергә маташып та, башҡа һөнәргә дәртләндерергә тырышып та ҡаранылар. Әммә мин ныҡышып сәнғәт юлын, ижад юлын һайланым. Улар араларға тырышҡан, көнләшеү, күрә алмаусанлыҡ, аяҡ салыуҙар кеүек ҡаршылыҡтарҙы татый-татый үҙ юлым менән барам, зарланмайым, ҡәнәғәтмен. Тормош – сәхнә, сәхнә – көрәш, тиҙәр. Был юҫыҡта ололар кәңәше – алтын аҡыл икәнде беләбеҙ. Улар әйткән ниндәй кәңәште һәр саҡ иҫегеҙҙә тотоп, көн дә ҡулланаһығыҙ? Арслан Тимеров: – Үҙе лә иман юлында булған әсәйем беҙгә «иң әүәл иман», тигән төшөнсәне һеңдергән. Ниндәй генә эште башлаһаң да, Хоҙайға тапшырып, бисмиллаһ әйтеп башла, уның биргәненә шөкөр итеп, рәхмәтле бул, тигән әсәй нәсихәте мине бөтә башланғысымда оҙата йөрөй. Зөлхизә Илбәкова: – Ниндәй генә һорау, мәсьәлә булмаһын, әсәй-атай менән кәңәшләшеп йәшәйем. Уларҙың «барыһын да Аллаһы Тәғәләгә тапшыр, ул шәфҡәтле, ул ҡөҙрәтле» тигәне һәр ваҡыт иҫемдә. Мин ҡыҙыу ҡанлымын, тиҙ генә ҡыҙып китәм, үтә эмоциональ кеше булараҡ, юлымдағы ҡаршылыҡ-кәртәләргә көйөнөп, тоҡанып китергә генә торам. Әммә ана шундай мәлдәрҙә әсәйемдең «Аллаһы Тәғәләгә тапшыр, бөтәһе лә уның ихтыярында» тигәне гел иҫемдә булып, айыҡ аҡыл менән дөрөҫ ҡарарҙар ҡабул итәм. Таһир Әсәҙуллин: – Әсәй кеше балаһын ҡурсып, кәңәштәре менән һәр саҡ ярҙам итеп тора инде ул. Миңә лә әсәйем, бигерәк бер ҡатлыһың, кешеләргә тиҙ ышанаһың, тип, хаталы аҙымдарҙан аралап тора. Атай кумир була аламы? Ижад юлында уның тормош дәресе булырлыҡ ниндәй һабаҡтарын ҡулланаһың? Ә ниндәй фекерҙәре менән, « иҫкергән ҡараш » тип һанап, килешмәйһең? Арслан Тимеров: – Атайым минең өсөн иң беренсе һәм иң ысын кумир. Унан һуң ғына, Майкл Джексонмы ул, башҡаһымы, икенсе – алыҫыраҡ кумирҙар. Ул һәр яҡтан кумир: йырсы булараҡ та, тормош серҙәрен өйрәтеүсе ир-азамат булараҡ та, тауышты дөрөҫ ҡуйырға, дөрөҫ йырларға өйрәтеүсе остаз булараҡ та, кешеләр менән ихлас аралаша, уларҙың һөйөүен, һоҡланыуын яулап мөғәләмә итә белеүсе кеше булараҡ та. Атайымдың бөйөклөгө, асылда, шул ябайлығында. Унда – халыҡ аҡылы, халыҡ педагогикаһы. Ундай тәрбиә алымдары иҫкермәй. Киләсәктә атайым кеүек һәр ерҙә көтөп алынған, кәр кемгә аҡыллы кәңәш бирә алған, һәр саҡ юморға бай, үҙе менән позитив йөрөткән шәхес булып үҫешә алһам ине. Зөлхизә Илбәкова: – Ысынын әйткәндә, атай ҙа, әсәй ҙә минең өсөн кумир. Сөнки уларҙың ижад юлы еңел булманы. Сәнғәт һәм мәҙәниәткә хеҙмәт итеп, тамашасыны һоҡландырҙылар, ҡатмарлы тормош юлы үттеләр. Әммә уларҙың тормошҡа шул тиклем позитив ҡарай белеүҙәре менән һоҡланам. Бәләкәй генә уңышҡа ла ҡыуана беләләр, ябай ғына матурлыҡты күреп, ҙур шатлыҡ итеп ҡабул итәләр. Ана шундай сифаттарың булмаһа, йәшәүе ҡыйын бит ул! Уларҙың ошо матур сифаттарын үҙемә тормош кредоһы итеп алырға ине. Таһир Әсәҙуллин: – Атайым сәнғәт кешеһе булараҡ, минең алыштырғыһыҙ кәңәшсем, һабаҡ биреүсем. Ул бөтә өлкәлә лә кәңәшсе: миңә сәхнә костюмдары тегеү булһынмы, бейеүҙәр әҙерләү, заказдар, концерттар табыу булһынмы. «Оло һүҙен тыңламаған, оролған да бәрелгән» тигән халыҡ мәҡәлен һәр саҡ иҫтә тотоп, ҡайһы саҡта килешмәһәм дә, уның әйткәндәренә һәр саҡ ҡолаҡ һалам. Сәнғәттә яңылыҡ индерергә теләгең бармы? Бигерәк тә ҡайһы йүнәлештә, ниндәй юҫыҡта үҙгәрештәр талап ителә, ниндәйерәк ҡарарҙар ҡабул итергә кәрәк тип уйлайһың? Арслан Тимеров: – Кеше ниндәй генә өлкәлә эшләһә лә, артисмы ул, шахтермы, табипмы, ул яңылыҡ эҙләргә, камиллашырға, үҫергә тейеш. Үҫеш, яңы алымдар, яңы ысулдар ҡулланылмаһа, прогресс тигән төшөнсә лә юҡҡа сыға. Йәштәр ана шул камиллыҡҡа ынтылыусылар булырға тейеш тә инде. Мин үҙем дә традицион юлдан тайпылып, ниндәйҙер, яңыса сығыштар әҙерләргә тырышам. Заман һулышын тойоп, төрлө быуын кешеләре лә ҡабул итә, яратып тыңлай алырлыҡ ҡыҙыҡлы клиптар төшөрәм. Ә инде ҡарарҙарға килгәндә, мин мәктәптәрҙе заманса музыка ҡоралдары, студиялар менән күберәк тәьмин итергә тигән ҡарар ҡабул итеүҙәрен теләр инем. Мәктәп уҡыусылары араһында музыкаға һәләтле күп балалар нәҡ ана шул үҙ мәлендә иғтибар, һәләттәрен асырлыҡ музыка ҡоралдары, белгестәр етмәгәнлектән, асылмай ҡала, икенсе юлдан китә, хыялында ғына йырсы, музыкант булып ҡала. Зөлхизә Илбәкова: – Минең сит илдәрҙә лә эшләгәнем булды. Төркиәлә йәшәп, ижад итеп ҡайттым. 15 йылдай Мәскәүҙә йәшәнем. Ситтән ҡарағанда, беҙҙең сәнғәттең юғарылығы бигерәк тә асыҡ күренә. Республикабыҙҙа сәнғәт, ысынлап та, бик юғары кимәлдә, башҡа илдәр, башҡа төбәктәр һоҡланып, хатта көнләшеп ҡараған күп сығыштар, тамашалар, мәҙәни сараларҙы телгә алып китергә булыр ине. Мәҙәниәтле халыҡ беҙ. Сәнғәтебеҙҙең бөгөнгө торошо менән бик ғорурланам. Йәш арист булараҡ, әлбиттә, яңылыҡтар ҙа индерге килә. Эҙләнеүҙәрҙән туҡтамайым. Яңы идеяларҙы, яңы проекттарҙы, үҙ сығыштарымда тормошҡа ашырырға тигән пландарым бар. Бына әле халыҡ йырҙарын яңы ишетелештә йырлап ҡарарға баҙнат иттем. Бәләкәйҙән шул моңдар солғанышында үҫеп, уларға яңы һулыш өрөп халыҡҡа сығарырға тигән идея килде һәм беҙ уны тормошҡа ашырҙыҡ. Таһир Әсәҙуллин: – Мин һәр саҡ шулай хыялланып алам: әгәр ҙә ҙур мөмкинлектәргә эйә хужа булһам, талантлы йәштәрҙе күтәрмәләү маҡсатында күберәк гранттар, дәүләт проекттары булдырыр инем. Ә инде ололарға – күберәк үҙҙәре өсөн йәшәргә шарттар булдырыр өсөн тырышыр инем. Ғүмер буйы халҡына, мәҙәниәт, сәнғәткә хеҙмәт иткән кешеләр олоғайған көндә дәүләт ихтирамын, иғтибарын тойоп йәшәһен ине. Һин сәнғәттә үҙ һуҡмағыңды һалаһың. Ниндәйҙер яңы алымдар эҙләйһең, башҡаларҙы ҡабатмалаҫҡа тырышаһың, һис кемдекенә оҡшамаған сығыштар әҙерләйһең. Оло быуын вәкилдәре быны өнәп бөтмәүе лә ихтимал. Һинең адресҡа тәнҡит һүҙҙәре лә яңғыраһа, нисегерәк ҡабул итәһең? Арслан Тимеров: – Халыҡтың күпселеге яңы алымдарҙы ҡабул итә. Сөнки киң аудитория хөкөмөнә сығара торған ижадымды мин һәр яҡтан ентекле эшләргә тырышам, башҡарған йырымды йәштәр ҙә, ололар ҙа, рустар ҙа, башҡорттар ҙа, сит ил халыҡтары ла аңлай, ҡабул итә алырлыҡ булһын тигән ниәттәмен. Сығарған яңы клиптарҙың статистикаһын өйрәнеп, уларҙы ҡаҙаҡтар, ҡырғыҙҙар, әзербайжандар ҙа яратып ҡабул итеп ҡарағанын, тыңлағанын белеп, бик ҡәнәғәт булдым. Музыка, моң өсөн сиктәр ҙә, телдәр ҙә юҡ. Ул йөрәк менән, күңел менән ҡабул ителә. Зөлхизә Илбәкова: – Оло быуын кешеләренең күбеһе аңлап ҡабул итә ул эҙләнеүҙәрҙе. Сөнки беҙҙең халыҡтың зиһене, йөрәге асыҡ. Әйтәйек, миңә яңы проекттар өҫтөндә эшләгәндә «быны эшләмә, килешмәй» тип әйткән кеше булманы. Һәр бер яңы ижади аҙымымды мин әсәй-атайым менән кәңәшләшеп башҡарам. Улар дөрөҫ юл күрһәтеп, камиллаштырырға булышлыҡ итә. Тәнҡит һүҙҙәре лә яңғырағаны бар, әлбиттә, тәнҡитһеҙ мөмкин түгел. Йәштәр араһында тәнҡитләгән кешеләр ҙә, ҡайһы саҡ төптө юҡ-бар кәңәш иткән кешеләр ҙә бар. Минеңсә, тәнҡит кәрәк. Шунһыҙ үҫеш тә юҡ. Һәр яҡтан маҡтап ҡына торһалар, эшләргә теләк тә булмаҫ ине. Мин иң яҡшыһы икән, тип уйлап, кеше эҙләнмәҫ, уйланмаҫ, асыштар яһамаҫ, ялҡауланыр ине. Тәнҡитселәргә бары рәхмәт әйтергә кәрәк, улар беҙгә үҙебеҙҙе ситтән ҡарап баһаларға ярҙам итә. Таһир Әсәҙуллин: – Донъяла нисә кеше бар, шунса төрлө ҡараш та йәшәйәсәк бит инде. Шуға күрә, һәр кеше лә тәнҡит, йәки хуплау һүҙен әйтергә, үҙ фекерен белдерергә хаҡлы. Мин дә үҙ адресыма төрлө ҡыҙыҡ тәҡдимдәр, фекерҙәр тыңлайым, ҡабул итәм, эш тәжрибәмдә ҡулланам. Айыш-тойошҡа төшөнмәй, юҡ-бар һүҙҙәр менән тәнҡитләгәндәр ҙә бар инде, кемгәлер – һинең костюмың, кемгәлер – таҡҡан алҡаң, кемгәлер кейемеңдең төҫө оҡшамай. Быларҙың барыһы ла сәнғәтте – үҙенсәлеклерәк, сығыштарҙы сағыуыраҡ итә. Ә ижад кешеһе сикләүҙәрҙән сығып, һәр саҡ эҙләнергә тейеш, тип уйлайым. Сәнғәт – ул үҙеңде тотошлайы менән тамашасыға, халҡыңа бағышлау. Быуын-быуын сәхнә йондоҙҙары, йондоҙсоҡтары ҡабындырыр ижад юлы теләйбеҙ һеҙгә, йәштәр. Миләүшә Ҡыҙрасова. ""Тамаша"" журналы. 6-2024 й.",Йондоҙҙарҙан йондоҙ ҡабынғанда,0,analytics,Йәштәр,9516,https://tamasha-rb.ru/articles/-l-tle-y-sht-r/2025-02-27/yondo-ar-an-yondo-abyn-anda-4138131,2025-02-27T09:46:00+00:00
"Ак Кыя янына ыела башланган кырымтатарларПолиция белән кырымтатарлар арасында сүз чыкты. Имеш, Ковбой базасында корал бар дигән шалтырату булган, анда тикшерү үткәрергә кирәк, диде полиция хәзмәткәре. Чараны оештыручыларның берсе - Бекир Умеровны Белогорски районы полиция бүлегенә алып китеп, бармак эзләрен алганнар, кемлеген белешкәннәр. Бекир Умеров сорауга авап бирмәгәч, аны ибәргәннәр. Чара исә юлны ябып торучы полиция хезмәткәрләре каршында догадан башланды. 5Ак Кыяда полиция кырымтатарларны ыен урынына ибәрмәдеМәлес рәисе урынбасары Нариман Джелял ФСБ хезмәткәренең аны чакырып, чараны уздыру канунны боза дигәнен хәбәр итте. Бу вакытта күктә боралак та пәйда булды, ФСБ хезмәткәре халык алдына тавыш көчәйткеч белән чыгып, кырымтатарлар 15 минутта таралмаса, чараны дәвам итсә, канун буенча әзаланачаклар дип әза маддәләрен укып ишеттерде. Аның янындагылар чарага килгән кырымтатарларны видеога төшереп торды. ыелган халык арасыннан Нәрсә, хәзер урманда ыелыр өчен дә, һава сулар өчен дә рөхсәт алырга кирәкме? дигән тавышлар ишетелде. Кырымтатар активисты Саре Абдураманова Азатлыкка: ""Хәзер без үзебезне [Русия аннексиясеннән соң - ред. ] 70 нче елларга кайткандай хис итәбез. Ул чакта да кырымтатарларга тормыш юк иде, ыелырга рөхсәт ителми иде, митингларны куып тараталар иде. Шул еллар кире әйләнеп кайтты сыман"", диде.1987 ел чараларында катнашкан Бекир УмеровБилгеләнгән урынга ибәрелмәгәч, халык торган урынында чараны дәвам итте. Халык алдында Мустафа әмилевнең тормыш иптәше Сафинар әмилева, Русиядә тыелган Кырымтатар мәлесе рәисе урынбасары Ильми Умеров, Судак региональ мәләсе рәисе Ильвер Аметов чыгыш ясадылар. Ильми УмеровБезгә чараны үткәртмәскә тырыштылар, ләкин без әзерләгән урында булмаса, чарабызны менә бу ирдә үткәрәбез, үткәрәчәкбез һәм киләчәктә хәрәкәтебезне туктатмаячакбыз. әмәгать, бер теләгем бар. Бер нәрсәдән курыкмагыз. Тентүләр була, кулга алулар була, мәхкәмәләр була. Бер-берегезгә, күршеләрегезгә ярдәм итегез, хәрәкәтегезне дәвам итегез, диде Ильми Умеров. ырчы Асие Саале Яшә халкым! ырын башкарды. Моннан соң халык чараны Карасубазар районы мәчетендә дәвам итергә карар итеп, шул мәчеткә юл тотты. Полициягә алып кителгән Бекир Умеров, болай барса, Русия Төньяк Корея дәрәәсенә төшәчәк, диде Азатлыкка. Кырымтатарлар Ак Кыя итәгендәЧара дәвам иткән арада кырымтатар халкы лидеры Мустафа әмилев Украинадан анлы элемтәгә чыкты. Якын вакытта без Кырымга кайтачакбыз, үзебезнең дәүләтчелегебезне торгызачакбыз. Бу элеккеге Кырым булмаячак, бу башка Кырым булачак, диде ул. Белешмә1987 елның 25 июлендә кырымтатарлар Мәскәү үзәгендә мәшһүр каршылык чарасын оештыра. Берничә йөз кырымтатар Кызыл мәйданга ыелып Кырымга кайту хокукын һәм милли автономия статусын таләп итә. Алар мәйданда төн уздыра һәм чараны икенче көнгә дәвам итә. Протестчылар совет түрәләре алар белән очрашырга килешкәч кенә тарала башлый. Шушы вакыйгадан соң кырымтатар мәсьәләсе бар дөньяга мәгълүм була. Кырымтатарларның ватанга озак елларга сузылган кайтуы башлана.","""70 нче елларга кайткандай хис итәбез""",0,analytics,Ҡырым,2988,https://www.azatliq.org/a/28686954.html,2017-08-20T21:10:13+00:00
"Асия Зәйнәғәбдинова, Лилиана Закирова, Дарина Сәфәрғәлина, Иҙел Кәримовтар тәҡдим иткән һүрәт. Балаҡатай районы, Яңыбай мәктәбе.",Конкурс эше,0,analytics,Конкурстар,128,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-10-03/konkurs-eshe-4412825,2025-10-03T10:48:00+00:00
"- Инмә, кредит алма, тине тағын асыҡ тауыш. Шунан мин был тауыштың минең башымдан килгәнен аңғарҙым. - Фсю, минең шизофрения башланған. Мин ауырыйым. Нисек артабан мәктәптә эшләргә? Мине эштән ҡыуырҙар. Дауаланыу күпме тора? Ҡасан ауырыу бөтә? , тигән мең һорау секунд эсендә башымды ялмап алды. - Туҡта инде. Һин ауырыу түгел, илама. Тауыш башыңда түгел. Был мин Вәсил. Һәҙәптең хужаһы. Мине тыңлаһаң, һиңә бәхет буласаҡ. Мин бер аҙ тынысландым. Шулай ҙа минең былай ҙа ҡыйын хәлемде кредит алмайынса нисек еңеләйтергә була, тип аныҡлыҡ индерергә булдым. - Кредит алғансы, эшеңде алмаштыр тине ул миңә. Ике ставкалы эштә көнө буйы эшләгәнсе, өс офиста иҙән йыу. Ҡайҙа икәнен күрһәтермен. Аҡсаң күпкә артыҡ булыр. Өйгә ҡайтып, пландарымды һөйләп биргәс, әсәйем, нисә йылдар буйына уҡытыусыға уҡып, хәҙер иҙән йыуаһыңмы, тип геү килде. Әммә мин әйткән һүҙемдә тороп, эшемдән китеп өс урында иҙән йыуа башланым. Былай эшләгәс, минең буш ваҡытым күбәйҙе һәм ике аҙнанан мәктәп авансынан ҡарағанда күпкә артыҡ аҡса килеп инде. Бер аҙҙан Вәсил миңә минең бер бүлмәле квартирамда йәшәгән квартиранттарҙың договоры бөтөп килеүен иҫкәртте. Уларҙы сығарып, үҙеңә күсергә ваҡыт тине ул. - Һин нимә, ул аҡсалар бит беҙгә ҡустымдың автокредитын ябыр өсөн кәрәк. Шул мәлдә Вәсил ат һымаҡ кешнәп көлдө: Һинең ҡустың яңы ғына ҡатынына ярты миллионлыҡ тун һатып алып бирҙе. Ә һин әсәйең менән йәшәйһең. Иҫкергән әйберҙә йөрөйһөң. Утыҙ йәшеңдә илле йәшлек ҡатынға оҡшағанһың. Һин былай барһа, кейәүгә сыға алмаясаҡһың. Мин Вәсилдең был һүҙҙәренән һуң, оҙаҡ ҡына үпкәләп йөрөнөм. Икенсе көнөнә мин уның хаҡ икәнен аңлап квартиранттарға шылтыраттым. Улар үҙ сиратында асҡысты тапшырырға әҙерҙәрен белдерҙе. Әсәйемә квартираға күсеүемде хәбәр икәс, ул миңә хәтәр ыҙғыш күтәрҙе. Ҡустымдың ғаиләһенә ауыр, беҙ ярҙам итергә тейеш икән. Ә уның ҡатыны ярты миллионлыҡ тунды заслужила. Ә мин иҙән йыуғас, тун кәрәкмәй имеш. Ныҡ асыуланып үҙемдең фатирға күсеп киттем. Артабанғы ике йылда тик Вәсилде тыңлап йәшәнем. Квартираға ремонт эшләнем, гардеробымды яңырттым, ябыҡтым. Тағы өҫтәмә эш таптым. Кредитка машина алдым. Һәм бер егет менән таныштым. Бөгөн минең беренсе свидание. Вәсилдән нимә кейергә тип һорайым. Ә ул бөгөн бойоҡ. Джинсы менән кофта кей, һеҙ бөгөн паркта йөрөйәсәкһегеҙ, ти. Мин, ни эшләп уның бойоҡ икәнен һорашҡас, ул, мин оҙаҡламай кейәүгә сығам, балаларыбыҙ буласаҡ һәм бәхетле буласағымды әйтте. Ә Вәсилдең эше тамам, ул икенсе кешеләргә ярҙам итергә тейеш икән. Икенсе көн мин һәҙәпте табып алған ергә ҡалдырып киттем. Минән һуң уны насар ғына кейенгән бер ҡыҙ күтәреп алды. Эйе, ул ҡыҙға Вәсилдең ярҙамы ныҡ кәрәк, тип уйланым мин. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Матур әкиәт,0,analytics,Юмор,2791,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2025-04-02/matur-ki-t-4181052,2025-04-02T14:22:00+00:00
"Владимир атакай келәү уздыраКеләүгә килүчеләр башта шәмнәр яндырып теләкләрен теләде, догаларын укыды, Ходайдан гөнаһларын кичерүне сорады. 5Тихвин чиркәвендә керәшеннәр Раштуаны каршыладыЧиркәүгә килүчеләрнең күбесе битлек кигән иде. Битлексез булучылар да күренде. Бина эчендә полиция хезмәткәре булса да, битлексезләргә кисәтү ясалмады. Чиркәүгә йөрүче Вера Семеноваправослав динен тотулары белән керәшеннәрнең бик бәхетле булуларын әйтте, быелгы бәйрәмгә кешенең аз килүен коронавируска бәйләп аңлатты. Вера Семенова""Пандемия яздан бирле барыбызга да комачау итте. Эпидемия аркасында чиркәүгә кеше азрак йөри башлады. Келәүләр даими булып торса да, кеше саны күпкә кимеде"", диде ул. Семенова коронавирустан бик курыкмавын, чиркәүдә коронавирустан Ходай саклавын әйтте. ""Бу чир керәшеннәргә генә кагылмады. Хөкүмәт күләмендә үзен сиздерде. Бүген чиркәүгә кешенең аз килүе бер яктан яхшырак та булгандыр әле. Күпләп кеше килгән булса, хәтәррәк булган булыр иде"", дип белдерде ул. Келәүгә килүчеләрВера ханым сөйләшү ахырында үзен керәшен татары дип түгел, ә бары тик керәшен дип кенә язуны үтенде. ""Мәгълүмат чараларында бик еш безне керәшен татарлары дип язырга яраталар. Журналистлар тарихны өйрәнмичә шушы сүзне әйтәләр. Без керәшен татарлары түгел. Без чиста керәшеннәр. Журналистлар безне дөрес итеп әйтсен иде. Без төптән, тамырдан керәшеннәр"", диде ул. Келәүдән күренешВера ханым фикеренчә, бүген православ динен алган татарлар булса да, алар барыбер керәшен була алмый. ""Кеше чын керәшен гаиләсендә туып үссә генә керәшен була ала. Безнең бөтен әйбер үзебезнеке, керәшеннеке. Татарларга охшамаган. Тел дип әйтергә мөмкиннәр. Тел булган ул. Инкыйлабка кадәр безнең керәшен теле булган, мәктәбебез, техникумыбыз, типографиябез булган. Аннан аз санлы халыкларны бергә кушу аркасында без барысын да югалтканбыз. Келәүдән күренешБилгеле, совет вакытында без татар мәктәпләрендә укып телебезне югалттык. Безне шуңа күрә һаман телсез халык дип әйтәләр. Мин моның белән килешә алмыйм. Безнең тел бар. Телебез бүген дин китапларында гына сакланып калды"", дип белдерде Вера Семенова. Келәүгә килүчеләрне чиркәү тышында да, чиркәү эчендә дә гадәттән тыш хәлләр министрлыгы һәм башка иминлек хезмәткәрләре келәү беткәнче саклап торды.",Тихвин чиркәвендә керәшеннәр Раштуаны каршылады,0,analytics,Дин,2232,https://www.azatliq.org/a/31036984.html,2021-01-07T00:38:38+00:00
"Мостафа әмилев. Русия кырымтатар милли хәрәкәте лидерларының берсе Мостафа әмилевкә илгә керүне 2034 елга кадәр тыйды. Бу вакытка кадәр 77 яшьлек хокук яклаучы туган Кырымына керә алмаячак. Тыюны озайту турында аннексияләнгән Кырымдагы мәхкәмәдә әмилевкә каршы инаять эше материалларын тикшерү барышында билгеле булды дипяза Крым. Реалии. Тыюны озайту турында карар 2019 елның 5 мартында чыккан. Әрмәни Базарда әмилевкә каршы Русия хакимиятләре ачкан эш нигезендә мәхкәмә утырышлары бара. Аңа Кырымга канунсыз керергә омтылу, утлы коралны саксыз саклау һәм канунсыз рәвештә сугыш кирәк-яраклары алуда гаепләүләр белдерелде. Әлеге гаепләүләр әмилевкә читтән торып белдерелде. Ул гаепләүләрне кире кага, аларны абсурд дип саный. Кырым милли хәрәкәте тарафдалары аны Кырым аннексиясен танымау сәбәпле эзәрлеклиләр дип саный. Русия Кырымны 2014 елда канунсыз референдум нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Тавыш бирү Украина кануннарына каршы килеп һәм Кырымны Русия хәрбиләре үз кулына алгач уздырылды. Киев һәм Көнбатыш илләре моны халыкара хокук нормаларын бозу дип саный. Мәскәү Кырымны Русиягә кушуны ""тарихи гаделлекне торгызу"" дип атый. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Мостафа әмилевкә Русиягә керүне тыю 2034 елга кадәр озайтылган,1,news,Яңылыҡтар,1382,https://www.azatliq.org/a/31134956.html,2021-03-05T10:06:11+00:00
"Википедияпроекты ул – ирекле, эченә һәркем яза алган ачык эчтәлекле, күптелле онлайн-энциклопедия. Аның барлык язмалары сайтка керә алган бар шәхесләр тарафыннан үзгәртелә ала диярлек. Википедия – интернет киңлектәге иң зур һәм иң популяр энциклопедия. Аның 280 телдә бүлекләре бар. Дөньяда Википедия сайты популярлыгы буенча 6 нчы урында тора. Википедиячеләр ясаган карикатура-реклам2003 елның 15 сентябреннән Татар Википедиясеэшли башлый. Башта проектта катнашучылар саны бик аз була, 6 ел дәвамында проектта бары тик 4 мең мәкалә языла (Википедияләр өчен бу сан кечкенә санала, мисал өчен, Инглиз Википедиясендә хәзер 4,9 млн. мәкалә исәпләнә). 2009 елдан исә интернет-энциклопедия тотрыклы үсеш юлына баса. 2009 елда 5 мең, 2011 елда 10 мең, 2012 елда 15 мең мәкалә туплана. Бүгенге көндә Википедиянең татар бүлегендә 67 мең мәкалә язылган. Аларның шактый өлеше – махсус програм (бот) тарафыннан язылган кечкенә мәкаләләр. Арасында итди, зур эчтәлекле язмалар да очрый.2009, 2010, 2011 елларда Татар Википедиясе сайты Татнет йолдызлары интернет-сайтлар бәйгесендә беренче урын яулады. 2011 елда ул шулай ук Белем әүһәрләре бәйгесендә беренчелекне яулаган. Мәкаләләр саны белән Татар Википедиясе барлык телләр арасында 64 нче урында тора. Төрки телләр статистикасы буенча, татар теле – 5 нче урында. Википедиядә язылган мәкаләләр төрле темаларга багышланган. Алар арасында һәм татар халкы, Татарстанга бәйле булган язмалар бар, һәм дә дөньякүләм шәхесләр, вакыйгалар, илләргә бәйле мәгълүмат та урын ала. Күптән түгел Роскомнадзор Википедиянең рус телле бүлегенябарга ыенган иде. Аны ябу очрагында татар телле бүлек тә Русия эчендә блокланыр иде. Тик соңыннан оешма компромисска барып, блоклау карарынкире какты. Бүгенге көндә Татар Википедиясенең хәле нинди? Моны белү максатыннан без актив википедиячеләргә мөрәәгать итәргә булдык. Аларга өч сорау бирелде: Сез ни өчен Татар Википедиясенә мәкаләләр язасыз? Сезнең фикерегезчә, бүгенге татар википедиясе нинди хәлдә? Википедиянең туган көне уңаеннан татар әмәгатьчелегенә нәрсә әйтергә теләр идегез? Википедиягә язу туган телгә мәхәббәттән чыгаМарат Вилданов, Татар Википедиясе идарәчесе. Ул ""Идея"" бизнес-паркында инженер-програмчы булып эшли. Марат ВилдановВикипедиядә язу туган телгә мәхәббәттән чыгадыр дип уйлыйм. Шулай ук моңа сәбәпче булып кешеләрнең югары технологияләр белән кызыксынуы һәм халыкара хәрәкәтнең бер өлеше булып тору теләгеннән торадыр, минемчә. Википедия ул үзенә күрә мавыктыргыч бер дөнья кебек. Соңгы арада минем кертемем нык азайды. Мин һаман аның өчен вакыт аера алмыйм. Якын арада катнашуымны тулы күләмдә торгызырмын дип уйлыйм. Википедия тотрыклы хәлдә дип исәплим, яңа мәкаләләр язылып тора, бар булган эчтәлек тәртипкә китерелә. Акрын булса да, кирәкле эшләр эшләнә. Википедиядә язуны кешеләрдән таләп итеп булмый, бу ихтияри эш, шуңа күрә монда административ ресурсларны бары тик аны популярлаштыруда һәм кызыксынуны үстерүдә кулланып булырга тиеш диде Азатлыкка Марат Вилданов. Татар Википедиясе уникаль мөмкинлек булдыраФәрһад Фаткуллин, Википедиядә шактый озак яза. Ул – профессиональ тәремәче. Үз вакытында Казанга Һилари Клинтон сәфәр кылганда, Шәймиев белән Клинтон әңгәмәсен нәкъ ул тәремә итеп бара иде. Ул сорауларыбызга түбәндәгечә авап бирде: Фәрһад Фаткуллин (уңнан икенче) Казанга Һилари Клинтонның сәфәре вакытында тәремә итәЯшәгән мохиттә үземнең татарлыгымны саклауга сәбәпләр табып тору өчен Википедия проектында катнашам. Бүген ""инглизләшеп барган"" глобаль авылда татар теленең һәм татарлыкның яши алулары - аларның дөнья халыкларына берәр үзенчәлекле өстәлгән кыйммәт тудырып килүләрендә генә мөмкин. Минем кебек татар теле, әдәбияты яки этно-сәяси таләпләре ни изге, ни башка халыкларныкына карата якынрак булганына ышанмаган татар балалары өчен Татар Википедиясе уникаль мөмкинлекне булдыра. Татар Википедиясе – эш теле буларак татар теле генә кулланылган халыкара дәрәәсендә танылган бердәнбер мохит, бу яктан татарлар кебек үз дәүләте булмаган милләтләр өчен үз телләрендәге Википедия бүлекләре шактый әһәмиятле әйбер. Вики-әмгыятебездә низаглар да юк түгел, ләкин акрынлап эшебезне дәвам итәбез. Тат Вики мөмкинлекләре белән танышырга, үз көчләрен сынарга, аның үсешенә үз көчен кертергә бар теләгән шәхесләрне сәламлибез. Татар Википедиясе үзенең рус яки башка телле апалары дәрәәсенә үсеп чыкмыйча, татар телендә укыткан университет та, татар теленең чын дәүләт теле дә була алачагына ышанырлык сәбәпләр күрмим. Үз телендә киң күләмле белешмәлекләре, күптелле сүзлекләре булмаган бер милләт исә дөнья сәхнәсендә арттагы план рольләрдә генә катнаша ала. Халыкара тәрибә күрсәткәнчә, Тат Вики татар телен өйрәткән һәм татар телендә белем биргән курслар, мәктәп һәм югары уку йортлары програмнары өчен аеруча файдалы була ала, диде Фәрһад Фаткуллин",Татар Википедиясе туган көнен билгели,0,analytics,Пәрәвез,4760,https://www.azatliq.org/a/27248119.html,2015-09-14T21:15:46+00:00
"2000 йылда эшләнеп бөтмәгән ошо йортто һатып алдыҡ та төҙөп сыҡтыҡ балалар менән, ирем Зиннур ҙа һау ине әле ул саҡта, — тип һөйләй Зәйтүнә Ғиниәт ҡыҙы. - Бында иркенлек. Өй ҙә ҙур, картуф, йәшелсә, емеш-еләк үҫтерәм тиһәң ер ҙә етәһе. Заманында йорт төҙөүҙө уйламай, эшләп тик йөрөлгән. Үтә тынғыһыҙ бит ул гәзит эше, үҙеңде, хатта ғаиләңде лә уйларға, донъяңды ҡайғыртырға ваҡыт ҡалмай.",Таң гәзите ағинәйе,0,analytics,Йәмғиәт,388,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-04-11/ta-g-zite-a-in-ye-4193500,2025-04-11T09:25:00+00:00
"Кеше бәхетенә үрелмәгеҙ! Ирем ныҡ үҙгәрҙе. Өйгә ҡайтһа, бер нимә лә өндәшмәй, йә телевизор ҡарай, йә телефонына текләп тик ултыра. Һөйләшеп-аңлашып ҡарау, күҙ йәштәре түгеү, әрләшеү-талашыу – барыһы ла һөҙөмтәһеҙ булды. Һине лә, балаларымды ла яратам, әммә унһыҙ йәшәй алмайым, – тип эшенән сығып, район үҙәгенә күсеп китте. Кеше бәхетенә үрелмәгеҙ! Гәзитебеҙҙең Бәйләнештә сайтындағы төркөмөндә кешеләр, айырыуса ҡатын-ҡыҙҙар төрлө хәл-ваҡиғалар, күргән-кисергәндәре менән уртаҡлаша. Араларында фәһем алырлыҡ, уйға һалырлыҡ тарихтар ҙа етерлек. 43 йәшлек Әминә исемле ҡатындың яҙмаһы, бәлки, кемгәлер һабаҡ булыр. Өләсәйем тәрбиәһендә үҫтем. Әсәйем, мин бәләкәй саҡта атайымдан айырылып, Үзбәкстан яҡтарына эшкә киткән һәм шунда тормош ҡороп төпләнгән, тик бәхетен таба алмаған – бик йәшләй сит-ят ерҙә мәрхүмә булып ҡалды. Атайым ауылда ҡалып, башҡаса ғаилә ҡормайынса, эскелеккә бирелеп, унда-бында ҡағылып-һуғылып йөрөп, ҡышҡы селләлә туңып, гүр эйәһе булды. Был ваҡиғаларҙы иҫләп тә етмәйем һәм иҫләгем дә килмәй. Шулай итеп, ете йәшемдә тома етем ҡалып, өләсәйем тәрбиәһендә буй еткерҙем. Ул бик диндар кеше булды, аҡыллы, сабыр ине. Миңә ел-ямғыр тейҙермәй, матур тәрбиә биреп, эшкә өйрәтеп үҫтерҙе. Бының өсөн мәңге рәхмәтлемен ҡәҙерлемә! Уҡы, тырышып уҡы, балам! Һөнәр алып, кеше бул! Әсәйеңде уҡыта алмай, әрәм иттем, – тип йыш ҡабатлар ине. Эшкә шәп булды өләсәйем. Кәзәләр тотто. Шуларҙың мамығын тарап, шәл бәйләп, Сибай, Магнитогорск баҙарында һатты. Ҡул эшенә, ҡорама ҡорауға оҫта булды. Кейәүгә сыҡҡан ҡыҙҙарға бирнәгә тип буй юрғандар эшләне. Шулай итеп, өләсәйемдең өгөт-нәсихәтен тотоп, хыялымды тормошҡа ашырып, мәктәптән һуң институтҡа уҡырға индем. Уҡыуҙан һуң, башҡалар кеүек, ҡалала ла тороп ҡала, эш таба ала инем, әммә йәше олоғайып барған өләсәйемде яңғыҙ ҡалдыра алманым – ауылға ҡайттым. Үҙем уҡыған мәктәптә балалар уҡыта башланым. Үҫмер сағымда уҡ үҙемдән бер йәшкә оло Рәсим күҙ һала ине, был дуҫлыҡ мин студент булған йылдарҙа ла өҙөлмәне. Ипле, аҡыллы егет минең дә күңелемде яулаған ине. Ул уҡыуымды тамамлап ҡайтыуымды сабыр ғына көтөп алды. Тиҙҙән гөрләтеп туй үткәрҙек. Артабанғы тиҫтә йылдан ашыу тормошом – иң бәхетле йылдарым. Улыбыҙ, ҡыҙыбыҙ тыуҙы, яңы йорт төҙөнөк. Рәсим урындағы урман хужалығында эшләне. Шәхси пилорам тотҡан хужаһы уны үҙ итте, ярҙамсыһы итеп тәғәйенләне. Өләсәйем беҙҙең менән бергә йәшәне, бүләһе менән бүләсәрен һөйөп ҡыуанды. Тормошобоҙҙоң селпәрәмә килеүе ауылыбыҙҙа район үҙәгенән Алина исемле ҡатындың магазин асыуынан башланды. Ауылдан һатыусы яллаһа ла, үҙе лә йыш килә ине: тауар алып килә, ревизия яһай. Бик үткер, биҙәнгән-төҙәнгән, модалы кейенгән ҡатын. Бер мәл машинаһы боҙолоп, магазин янынан үтеп барған иремде туҡтатҡан. Рәсим ярҙам итеп ебәргән инде. Был хаҡта еткереүселәр шунда уҡ табылды. Бер мәл иремдең район үҙәгенә йөрөүҙәре йышайҙы, барған һайын эш буйынса ти. Әммә беҙ ҡапсыҡта ятамы һуң инде, барыһы ла асыҡланды: ауылыбыҙҙағы магазин хужабикәһе менән осраша башлаған икән. Тиҙҙән Алинаның хәбәрен дә еткерҙеләр: ирен уға ҡарамаҫлыҡ иттем мин тигән, йәнәһе. Ирем ныҡ үҙгәрҙе. Өйгә ҡайтһа, бер нимә лә өндәшмәй, йә телевизор ҡарай, йә телефонына текләп ултыра. Һөйләшеп-аңлашып ҡарау, күҙ йәштәре түгеү, әрләшеү-талашыу – барыһы ла һөҙөмтәһеҙ булды. Һине лә, балаларымды ла яратам, әммә унһыҙ йәшәй алмайым, – тип эшенән сығып, район үҙәгенә күсеп китте. Артыҡ ғауға ҡуптармай айырылыштыҡ. Әлбиттә, миңә, уҡытыусы кешегә, балалар алдында ла, ауылдаштар араһында ла быны кисереү еңел булманы. Шул тиклем көйлө, матур барған тормошобоҙҙоң ошолай селпәрәмә килеүенең сәбәбен аңлай алмай өҙгөләндем. Ярай әле, янымда балаларым, йәнемде йылы һүҙҙәре менән дауалаған сабыр аҡыллы өләсәйем булды. Йәше һикһәнде үтһә лә, йор аҡылын юғалтмаған ҡәҙерле кешем тормоштоң был һынауын үтергә көс, аҡыл бирҙе. Кейәүҙе сихырлап ҡына үҙенә ҡаратты. Ярай, Аллаһ Тәғәлә барыһын да күреп, белеп тора. Мин күрмәһәм дә, һин күрерһең: үҙ башына төшәсәк был ҡылығы ул ҡатындың. Сихыр ике башлы бит ул, уның менән булышырға ярамай, – тине ул. Өләсәйем хаҡ булып сыҡты: Алина менән Рәсимдең тормошо килеп сыҡманы. Иң аяныслыһы – өс йәшлек кенә ҡыҙҙары йәйгеһен йылғаға батып үлде. Рәсим эскелеккә бирелде. Миңә лә әллә нисәмә тапҡыр килеп ғәфү үтенде, әммә күңел ҡатҡайны инде, ҡабул итә алманым. Шулай тормош мәғәнәһен таба алмайынса, үҙенә ҡул һалып ҡуйҙы. Алинаның да тормошо ҡыйралды, бизнесы янған тинеләр. Бер нисә магазины бар ине, барыһын да япҡан, ҙур бурыстарға батҡан, насар тормош алып бара, тиҙәр. Бына шулай икән ул был тормош. Ысынлап та, сихырлап ҡараттымы Алина иремде, белмәйем. Әллә минең рәнйешем төштө, әллә Хоҙай үҙе язаһын бирҙе. Нәсих Хәлисов фотоһы. Гөлдәр Яҡшығолова",Сихыр ике башлы бит ул,0,analytics,Әҙәбиәт,4657,https://shonkar.com/articles/-bi-t/2025-10-04/sihyr-ike-bashly-bit-ul-4414567,2025-10-04T17:15:00+00:00
"Бала саҡтың татлы хәтирәһе —Ҡуян күстәнәсен һағынам: Күпме тәмлекәстәр сыға ине Атайымдың урман тоғонан! .. Әкиәттән сәләм: имеш, тағы Таныш ҡуяныбыҙ осраған. Һәр кемгә лә өлөш тейһен тиеп, Беҙҙең нисәүлекте һораған. Баш тартмайҙар хатта өлкәндәр ҙә, Ҡуяндыҡын маҡтап тәмләйҙәр. Берәй баҙар кәштәһендә бөгөн Юҡмы икән ошо мәмәйҙәр? Ғәмһеҙ бала саҡҡа аҙға ғына Ҡайтарһындар ине яңынан! .Атайымдың эштән алып ҡайтҡан Ҡуян күстәнәсен һағынам. Атайымдың яҡты донъяны ҡалдырыуына тиҙҙән сирек быуат була. Әммә һаман да атайым менән булған хәтирәләр бала сағыма алып ҡайта. 40 йылдан ашыу тракторист булып эшләгән атайымды һирәк тә күргәнмендер, сөнки колхоз эшен алға ҡуйып йәшәгән быуын вәкиле булараҡ, иртә таңдан кискә тиклем, хатта яҙлы-көҙлө көндө төнгә ялғап эшләй ине. Бала саҡта зәңгәр төҫлө ""Беларусь"" - иң яратып төшөргән һүрәтем булды, тиһәм дә яңылышмам. Һәр детален ысынбарлыҡҡа тура килтереп эшләй инем. Атайымдың ""Беларусының"" тауышын әллә ҡайҙан ишетеп ҡаршы йүгерәм. Күрше Ильяс ағайҙың, Таштимер апаның ""Беларустары"" икенсерәк тауыш сығара))) Күрше Сара дуҫым менән тиҫтәләгән тракторҙарҙың тауышын айырабыҙ шулай. Атайым тракторҙан һикереп төшөп, ҡосаҡлап яратып ала, ҡулыма ҡуян күстәнәсен тоттора. Их, уның тәмлелеге! Гәзиткә йә сепрәккә төрөлгән, йә юл сумкаһының төбөнә һалынған ҡуян күстәнәсенән ""атайым еҫе"" сығып тора: мазут, солярка, ҡыр, ел еҫе. Елһенгән икмәк, тышы онталған, хатта ялпашҡан йомортҡа, гәзит тәме һеңгән ит киҫәктәре. Ә инде урман-тау һыйы - йыуа, ер еләге ҡуҙағы, энәлек, ҡымыҙлыҡ алып ҡайтһа - байрам! Миңә ул ҡуян магазинда ултырған апай кеүек күренә ине - атайыма йәйен дә ҡышын да мотлаҡ ҙур аҡ ҡуян күстәнәстәрен төрөп биреп тора тип күҙ алдына баҫтыра инем. Атайымды яратып, күстәнәстәрен биреп ебәргән ҡуянға ла күстәнәс һалып ебәрергә уйлайым, тик өлгөрмәйем дә ҡуям, мин йоҡонан тороуға атайым эшкә киткән була. ""Ниңә башҡа йәнлектәр күстәнәс ебәрмәй, тик ҡуян ғына ебәрә? "", тип һорағаным да булды атайымдан. ""Өйҙә аҡыллы, матур ҡыҙым бар, тип һөйләгәйнем бер ҡуянға, шунан бирле йүгертеп килтерә күстәнәсен"", тигәнерәк яуап менән ҡотола ине шикелле. Ныҡышана инем ҡырҙа шундай йомарт ҡуян булыуына! ""Ҡуян""дың үҙемдең атайым булыуына үҙемдән ике йәшкә бәләкәй (! ) Сара дуҫым төшөндөрҙө: ""Әминә инәй Мөк апаға иртәнсәк ашарға һалып ебәрә лә, атайың ашап бөтмәгәнен алып ҡайта! "", тип. ""Юҡ, әсәйем бешергән икмәк тәме түгел шул, ҡуян икмәгенең тәме лә икенсе"", тип уйлайым үҙем бала аҡылы менән. ""Атайым бит шундай һәйбәт, уны бөтәһе лә ярата, хатта ҡуяндар ҙа"", тип еңешке килә))) Ҡыш бабайға бер ҙә ышанғаным булманы, ә ""йомарт һәм ихлас ҡуян"" образы оҙаҡ йәшәне бала күңелемдә. Әле лә бит атайымды иҫләгәндә ""ҡуян күстәнәсе""нең еҫе танауға бәрелгәндәй - тап атайым еҫе - мазут, солярка, ҡыр еҫе, ел еҫе, урман еҫе. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Ҡуян күстәнәсе,0,analytics,Тарих,2926,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2025-04-14/uyan-k-st-n-se-4198067,2025-04-14T21:16:00+00:00
"Мөрәжәғәтегеҙҙе: -. сайтында. - «Госуслуги. Решаем вместе» мобиль ҡушымтаһы аша ебәрергә була. Кире бәйләнеш платформаһына һылтанма бирелгән виджеттар шулай уҡ дәүләт пабликтарында, Башҡортостандың ҡала һәм район хакимиәттәре, министрлыҡтары һәм ведомстволары сайттарының төп биттәрендә бар. Һеҙҙең мөрәжәғәтте ошондай мәсьәләләрҙе хәл итеү өсөн яуаплы власть органы йәки муниципалитет хакимиәте ҡараясаҡ. Ведомство мөрәжәғәткә 30 көн эсендә яуап бирәсәк. Ҡайһы бер мәсьәләләр тиҙерәк хәл ителә: 10 көн эсендә яуап алырға мөмкин. Мөрәжәғәттә проблеманы тасуирларға кәрәк, мөмкин булһа, адрес күрһәтегеҙ һәм фото йәки видео беркетегеҙ. Бер генә проблема йәки тәҡдим тураһында мәғлүмәт бирегеҙ – шул осраҡта мөрәжәғәт адресатҡа тиҙерәк барып етәсәк. Текста янау, мыҫҡыллау йәки өсөнсө кешеләрҙең шәхси мәғлүмәттәре булһа, ялыуҙы кире ҡағыуҙары бар. Мөрәжәғәт ебәреү ҡағиҙәләре тураһында бирелгән һылтанма буйынса уҡығыҙ: .5. Сервис аша шулай уҡ «Уңайлы ҡала мөхите булдырыу» программаһы буйынса биләмәләрҙе төҙөкләндереү кеүек тауыш биреүҙәр үткәрелә. Платформа власть органдары менән тура эфирҙа ҡатнашыу һәм уларҙың вәкилдәренә һорауҙар менән мөрәжәғәт итеү мөмкинлеге бирә. Алып барылған эфирҙар тураһында тулыраҡ мәғлүмәт – Башҡортостан Республикаһы менән идара итеү үҙәгенең социаль селтәрҙәрендә. АңлатабыҙБашҡортостан",Дәүләт органдарына мөрәжәғәтте Кире элемтә платформаһы аша ебәрергә мөмкин,0,analytics,Йәмғиәт,1322,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-07-02/d-l-t-organdaryna-m-r-zh-tte-kire-elemt-platforma-y-asha-eb-rerg-m-mkin-4298821,2025-07-02T15:07:00+00:00
"Бәләкәй генә бер баҡсала матур-матур сәскәләр үҫкән. Күҙҙең яуын алып астра (йондоҙсәскә), ләлә, пиондар ҡояшҡа үрелеп-үрелеп, хуш еҫтәрен һирпә, ти. Улар янында шау-гөр килеп балалар уйнай, сәскәләрҙең матурлығына һоҡланып туймай икән. Ҡайһы берәүҙәре ситтән генә ҡарап сыҙамай, уларҙың һабаҡтарынан тотоп, япраҡтарынан һыйпап, ипләп кенә еҫкәгән була, ауыҙҙарын ослайтып, үбәләр ҙә, ти. Шулай итмәй түҙеп тә булмайҙыр, сәскәләр бигерәк һоҡланғыс шул! Ҡойманың тыш яғында, күләгәлә генә Аҡсәскә ҡалҡып сыҡҡан. Ҡый үләндәре араһында үҫкәс, ул үҙенең сәскә икәнлеген дә белмәгән, ти. Етмәһә, уға бер кем дә йырлай-йырлай һыу ҙа ҡоймай. Хатта ҡояш та бит, ана, тырышып-тырышып ҡойманың теге яғына, матур сәскәләр үҫкән ергә генә, нурҙарын һибә. Ләкин Аҡсәскә бер ҙә күңелһеҙләнмәй икән, эргә-тирәһендәге ҡый үләндәренә көндәр буйы ҡойма ярыҡтарынан ғына ишетеп ҡалған йырҙарҙы йырлай, ҡыҙыҡтар һөйләй, ти. Шулай бер көн теге хуш еҫле матур сәскәләрҙең хужалары оҙайлы ялға киткән. Улар менән хушлашҡан саҡта: – Ямғыр һыуы менән генә йәшәп торорһоғоҙ инде, беҙ көҙгә ҡайтып етербеҙ, – тигәндәр. Ләкин ул йылда йәй ҡоро килгән. Ямғырҙар яумаған тиерлек. Ҡоторған кеүек, ҡояш та ҡыҙҙыра ла ҡыҙҙыра, ти. Бер айҙан матур сәскәләр һыуһыҙ ҡороп, кипкән дә ҡуйған. Исмаһам, яндарында бер үлән үҫһә икән. Ул үҙенең көслө тамырҙары менән сәскәләргә дым өләшер ине. Гөлдәрҙең шулай кибеп бөтөүен күреп, Аҡсәскә бик ҡайғырған. – Их, был ҡоймалар булмаһа, мин һеҙгә дуҫтарым менән бергә ярҙам да итә алыр инем, – тип борсолған ул. Тиҙҙән хужалар ҙа ҡайтҡан. Уларҙың бәләкәй балалары баҡсалағы сәскәләр янына йүгереп килгән дә илап ебәргән. Әсәйҙәре тегеләрҙе йыуатырға тырышып: – Мин һеҙгә уларҙан да матурыраҡ сәскәләр йыйып алып киләм, – тигән. Шунан ҡойманың был яғына сығып, эй, йөрөгән, эй, йөрөгән, ти. Тик иҫ китерлек матур сәскә таба алмаған. Бәлки, ошо оҡшар, тип баяғы Аҡсәскәне өҙөп индергән. Ул балаларҙың күңеленә хуш килгәндә ул, әммә: – Һулып бөтөр бит, – тип тағы ла иларға тотонғандар. – Һауытҡа һыу ҡойоп, шунда ултыртһаҡ, һулымаҫ. Тик көн дә һыуҙы алмаштырып торорға онотмағыҙ, – тигән әсәйҙәре. Аҡсәскәне гәлсәр вазаға ҡуйып, көҙгө алдына ултыртҡандар. Ул көҙгөнән үҙен күреп ҡалған да тәүҙә аптыраған. Шунан был тиклем дә матур булыуына ҡыуанған, башҡа гөлдәр һымаҡ күҙҙең яуын алырлыҡ нур бөркөүенә һоҡланған, хатта йырлап та ебәргән, ти. Ә балалар үҙен бик яратҡан, ауыҙҙарын ослайтып, ипләп кенә еҫкәгән булалар, үбәләр ҙә икән. Шул мәлдә Аҡсәскә уларҙы ҡыуандыра, һоҡландыра алыуына бик ҡәнәғәт ҡалған, ти. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Аҡ сәскә,0,analytics,Хикәйә,2943,https://yanshishma.com/articles/akyattar/2022-07-04/a-s-sk-2861889,2022-07-04T11:35:00+05:00
"Хәҙер был һүҙ лаҡап булып йөрөй. Райхана Булатова, китапханасы.",САБИРҘЫ АТА ТОР.,0,analytics,Юмор,63,https://henek.info/articles/tu-tau-y-k-l-m/2025-10-14/sabir-y-ata-tor-4426630,2025-10-14T15:20:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТөзелеш 2,5 млрд сумга төшәчәк. Казан дәүләт техник тикшеренү университеты (КНИТУ-КАИ) нигезендә Казанда Пилотсыз очкычлар фәнни-итештерү комплексы ачачаклар. Әлеге проектны тормышка ашыру өчен федераль бюджеттан һәм республика акчаларыннан 2,5 млрд сум биреләчәк. Бу хакта университетның матбугат хезмәте белдерүендә әйтелә. ""Барс"" фәнни-итештерү үзәгенә авиация белем үзәге, лаборатор-тикшеренү комплексы, очу-сынап карау үзәге һәм итештерү керәчәк. Шулай ук Татарстанда пилотсыз очкычларның очу траекториясен күзәтеп торучы үзәк тә булачак. Бу проектны Татарстан Фәннәр академиясе белән берлектә тормышка ашыралар. Төзелеш 2025 елның икенче яртысына ниятләнә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",2025 елда Казанда пилотсыз очкычлар фәнни-итештерү үзәге ачылачак,1,news,Яңылыҡтар,821,https://www.azatliq.org/a/elda-kazanda-pilotsiz-ochkichlar-fanni-jiteshteru-uzage-achilachak-/33251539.html,2024-12-24T17:36:43+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырИке ел элек мәчетнең бер гөмбәзе килеп төшкән иде. Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров Уфада төзелеше 18 елга сузылган ""Әр-Рәхим"" әмигъ мәчетендәге эш барышын күрсәтте. Ул үзенең-каналындавидео урнаштырды. Аныңча, мәчетнең дүрт манарасында да эшләр тәмамаланган. Алда — гыйбадәтханәнең түбәсен эшләячәкләр. Ул хәзер ""яраксыз хәлдә"" диде. Шулай ук быел мәчетнең тышкы диварларына да керешергә ыеналар. ""Мин төзелеш вакыты турында берни әйтмим. Без барын да тыныч һәм финанс мөмкинлеккә карап эшләячәкбез"", дигән Хәбиров журналистларга. ""Әр-Рәхим"" әмигъ мәчетен 2007 елда төзи башладылар. Төзелеп беткән вакытында ул Русиянең иң зур мәчете булырга тиеш иде. Башта аны 2015 елда ачарга ниятләделәр. Шулай да Башкортстан Диния нәзарате белән ""Урал"" вакыфы арасында низаг килеп чыкканнан соң, мәчет төзелеше туктатылды. Республика акча бирүдәнбаш тартты, яңа инвестор табылмады. Мәчет төзелеше белән низаг Радий Хәбиров чорында да дәвам итте. Аеруча, Русиянең Украинага каршы сугышыннан соң төзелеш белән проблемнар кискенләште.2022 ел ахырында Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров исә берничә тапкыр мәчетне төзергә акча юк дипискәртте. Мәсәлән, берсендә ул ""Әр-Рәхим"" мәчете турында 2025 елга кадәр сорамаска кушты һәм Украинадагы сугышка китә торган ""бик итди чыгымнарыбыз булуын аңларга тиешбез"", дип тәбелдерде. ""Бу мәсьәлә белән миңа 2024 елда килмәгез. Бу мәсьәлә белән миңа 2023 елда да килмәгез. Бу мәсьәлә белән миңа 2025 елның беренче яртысында да килмәгез. Акча юк"", дигән иде ул.2023 елның 13 мартында Уфада көчле ил аркасында аның бер гөмбәзекилеп төште.2024 ел ахырында Радий Хәбиров ""Әр-Рәхим"" мәчетен 4 елда төзеп бетерергә сүз бирде. Ул берничә миллиард сум табарга кирәклеген әйтте. Манараларны ул 2024 ел ахырында ясалып бетәчәк, 2025 елда — коммуникацияләр эшләнеп, ылылык биреләчәк дипәйткән иде. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Хәбиров Уфадагы Әр-Рәхим мәчетенең манаралары эшләнеп бетте, ләкин түбәсе яраксыз хәлдә, диде",1,news,Яңылыҡтар,1877,https://www.azatliq.org/a/habirov-ufadagi-ar-rahim-macheteneng-manaralari-eshlanep-bette-lakin-tubase-yaraksiz-halda-dide/33298362.html,2025-01-31T13:35:33+03:00
"На семинаре обсуждались вопросы развития этноконфессиональных отношений и участие в них общественных и государственных структур. Особые дискуссии шли вокруг поднятых в ходе обсуждения проблем заинтересованности, эффективности и перспективы включения этих структур в развитие религиозного образования. В частности, большой интерес вызвал доклад «Сохранение и трансляция национальной культуры как фактор духовной безопасности общества», с которым выступила выпускающий редактор - заместитель начальника информационно-издательского центра Болгарской Исламской академии (г. Болгар) Зианшина Равиля Ибрагимовна. Участники отметили, что существует объективный запрос на развитие религиоведческой и богословской просветительской системы, которая учитывала бы проблемы сегментации мусульманской уммы. С другой стороны, государство не имеет возможностей (в том числе правовых) напрямую регулировать эти вопросы с использованием материальных средств. Регулирование данных отношений со стороны государства может быть исключительно в контексте сохранения межконфессионального мира и профилактики экстремизма. Научное мероприятие получило высокую оценку аудитории. Как отметил научный сотрудник Института стратегических исследований Академии наук Республики Башкортостан кандидат социологических наук Юсупов Ильшат Фаритович, «Системный анализ и мониторинг со стороны экспертного сообщества является залогом продуктивной работы в сфере этнорелигиозных отношений. Поэтому привлечение экспертов и коммуникации на межрегиональном уровне позволяют в значительной степени расширить научно исследовательскую базу рассматриваемых проблем».",Язык и идентичность в контексте реализации Стратегии развития башкирского народа,1,news,Яңылыҡтар,1619,https://uchbash.com/news/novosti/2025-03-04/yazyk-i-identichnost-v-kontekste-realizatsii-strategii-razvitiya-bashkirskogo-naroda-4146651,2025-03-04T21:51:00+00:00
"Русия думасы. Архив фотосыфикерләрРусия думасы Украинага каршы сугышта катнашса, зур булмаган һәм уртача авырлыкта инаять кылган кешеләрне азат итү турындагы канунны икенче һәм өченче укылыштахуплады. Мобилизацияләнгәннәрне яки саклану министрлыгы белән контракт төзегәннәрне хәрби хезмәттән киткән көннән башлап яки дәүләт бүләге бирелгән көннәреннән алып инаять аваплылыгыннан азат итәчәкләр. Шул ук вакытта экстремизмга чакыруда һәм атом-тош материаллары белән канунсыз кулланырга өндәүдә шикләнелүчеләр азат ителмәячәк. Балигъ булмаучыларга каршы енси инаятьләр кылганнарның, террорчылык, тотык итеп алу, канунсыз кораллы төркем оештыру, дәүләткә хыянәт һәм экстремизм маддәләре нигезендә хөкем ителгәннәрнең хөкем карары кире кагылмаячак. Думага канун өлгесен Русия думасының һәм Федерация шурасының дәүләт төзелеше һәм канун чыгару комитетлары башлыклары Павел Крашенинниковһәм Андрей Клишас, шулай ук депутат Ирина Панькинакерткән иде. Документка аңлатма язуында әйтелгәнчә, аваплылыктан азат итү – ""әза бирү максатларына ирешергә булышачак"" һәм ""кораллы көчләрне тулыландыру өчен өстәмә мөмкинлекләр бирәчәк"". Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Дума сугышта катнашучы хөкем ителгәннәрне инаять аваплылыгыннан азат итү турында канун кабул итте,1,news,Яңылыҡтар,1215,https://www.azatliq.org/a/32467558.html,2023-06-20T12:34:10+00:00
Был - хаҡлы ялдағыларҙың йәшәү минимумы күрһәткесе.,16288 һум,1,news,Яңылыҡтар,51,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-04/16288-um-4528374,2026-01-04T14:00:00+00:00
"Ғүмер буйы дуҫлашып, үтты-һыуҙы бергә үтеүселәрҙән, фото менән яҙма көтәбеҙ.",Ысын дуҫлыҡ бармы?,0,analytics,Иҡтисад,76,https://shonkar.com/news/i-tisad/2025-02-13/ysyn-du-ly-barmy-4119599,2025-02-13T10:06:06+00:00
"Берәү ғүмер баҡый намаҙ уҡыған, ураҙа тотҡан. Ләкин яуап биргәндә Аллаһы Тәғәлә уның береһен дә ҡабул итмәгән. – Нисек береһен дә ҡабул итмәйһең, – тип теге кеше бик ныҡ аптыраған.",Бер эш өсөн – ожмах,0,analytics,Төрлө,180,https://henek.info/articles/+++-/2025-04-04/ber-esh-s-n-ozhmah-4182917,2025-04-04T09:00:00+00:00
"Йылайыр районындағы форумға йыйылған йәштәр өс көндө хәтәр күңелле үткәргән. Ниндәй генә ярыштар ойошторолмаған! Ул дискотекалар, ул концерттар, ярыштар, походтар, күңелле-күңелле саралар. 18–35 йәшлек йәштәр өсөн тиһәләр ҙә, шул тирәләге ауылдарҙан үҫмерҙәр ҙә барған, әлбиттә. Йәштәр күңел асырға ғына йыйылмаған, улар етди темаларға етди итеп һөйләшкән да. Форумды БР Йәш яҡташтар ассоциацияһы менән Йәштәр сәйәсәте министрлығы Башҡортостан Башлығының Гранттар фонды ярҙамында үткәргән. Видеола: форумдың онотолмаҫ мәлдәре (""Аҫылташ"" форумының ВК сәхифәһенән).","""Аҫылташ""та аҫыл йәштәр",1,news,Яңылыҡтар,563,https://amanat.su/news/novosti/2025-07-29/a-yltash-ta-a-yl-y-sht-r-4330838,2025-07-29T13:36:00+00:00
"фикерләрЧаллы (Татарстан) шәһәр шурасы депутаты, ""Шәһәр СВО ветераннары шурасы"" берлеге рәисе Шамил Әюпов республика башлыгыннан сугыш ветераннары госпитале өчен өстәмә бина сорады. Бу хакта ул шәһәр шурасының хисап сессиясендә белдерде. — Чаллы һоспитале — Татарстанда хәрби хәрәкәтләрдә катнашучыларга һәм аларның гаилә әгъзаларына комплекслы ярдәм күрсәтү өчен билгеләнгән ике оешманың берсе. Ул төбәкнең 22 районы халкына хезмәт күрсәтә. Соңгы өч елда мөрәәгатьләр саны өч тапкыр артты. Көн саен СВОРусия хакимияте Украинадагы сугышны шулай атый. ветераннары мөрәәгатьләре күбәя. Хәзерге матди-техник база һоспиталь алдында торган бурычлар күләменә инде туры килми. Без барыбыз да махсус хәрби операция тәмамлануын, барлык сугышчыларыбызның иңү белән өйләренә кайтуын түземсезлек белән көтәбез. Шул вакытка без медицина һәм психологик ярдәмгә мохта СВО ветераннары һәм аларның гаилә әгъзалары саны 74 мең кешедән артачак дип фаразлыйбыз, — дипкитерә Әюпов сүзләрен - басмасы. Аның әйтүенчә, ""уңайлы һәм сыйфатлы медицина ярдәме оештыру өчен һоспитальгә тәүлек әйләнәсе стационарлар һәм сырхауханә урнашачак өстәмә бина кирәк"". Шамил Әюпов ачыклавынча, ""Шәһәр СВО ветераннары шурасы"" эшләгән сигез ай эчендә аларга 432 кеше — хәрбиләр һәм аларның гаилә әгъзалары — мөрәәгать иткән. Татарстаннан Русиянең Украинада башлаган сугышына күпме кеше китүе билгеле түгел. Сугыштагы югалтуларны санаучы журналистлар һәм тикшерүчеләр үлүчеләр белән Татарстан Русиядә икенче урында бара дип белдерә. Беренче урында - Башкортстан. Русиядә",Чаллы ветераннар шурасы: Украина сугышында катнашкан 74 меңнән артык кешегә медицина һәм психологик ярдәм кирәк булачак,1,news,Яңылыҡтар,1529,https://www.azatliq.org/a/33679727.html,2026-02-16T13:03:37+00:00
"Сәйәхәткә сығыр булһағыҙ, сит ил паспорты бер ай буйы әҙерләнеүе тураһында онотмағыҙ. Уны Дәүләт хеҙмәттәре порталы йәки Күп функциялы үҙәк офистары аша юлларға мөмкин. Әйткәндәй, был үҙгәреш поездар менән сәйәхәт итергә яратыусыларға ла ҡағыла. Унда ла билет алыу өсөн алдағы йылдың 20 ғинуарынан 14 йәшкә тиклемге балаларға сит ил паспорты кәрәгәсәк. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Сит ил паспорты кәрәгәсәк,0,analytics,Донъя,743,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-10-27/sit-il-pasporty-k-r-g-s-k-4442573,2025-10-27T12:59:00+00:00
". Заводта һаҡсы булып эшләп йөрөгән мәлендә мобилиза-цияға эләгә Ришаты. «Ил саҡырғас, һис икеләнеп тороу юҡ», – ти тәүәккәл яугир. Моряк ул, Төньяҡ Амурск ҡалаһында хеҙмәт иткән, күп йылдар полиция хеҙмәтендә эшләгән ир-азамат. «Ирем булғанда  арҡам ныҡ  минең. Ысынлап та дан егет ул. Бер үтенесте кире ҡаҡмай, һәр кем менән уртаҡ тел таба – шуғамы икән, таныштары ла күп. Уның был һыҙаттары яуҙа ла бик кәрәктер, тип уйлайым. Ришатым менән ғорурланам, командир булараҡ та күптәргә күңел йылыһы өләшкәнен  беләм.  Батырлыҡтары  өсөн  Шайморатов миҙалы менән бүләкләнде. Мин – яугир, мин – батыр, тип танау сөйөп ултырмай, ялға ҡайтҡанында миңә ябай ғына өй эштәрендә лә ярҙам итергә әҙер. Бик рәхмәтлемен уға». Гөлназ тормош иптәше тураһында һөйләгәндә был икәүҙең араһында айырым бер йылылыҡ булғаны һиҙелә. Юҡ, йәшлектәге ғишыҡ уты, дәртле мөхәббәт тойғолары түгел, ә ышаныс. Ниндәйҙер һынауҙарҙы үтеп, еңеп сыҡҡан, тормоштоң һәр көнөн ҡәҙерләп ҡабул иткән кешеләр генә шулай була ала. Ысынлап та, яҙмышы оло һынау һәм ғәжәп бүләк әҙерләгән уға. Ҡатындың тормош юлына күҙ һалайыҡ. Әбйәлил районы Мәйгәште ауылы ҡыҙы Гөлназ менән Ғафури районы Ҡунаҡбай ауылы егете Айрат, йәшлектә осрашып, сәстәрен сәскә бәйләйҙәр, улдары Айнур донъяға килә. Айраттың ҡустылары ла өйләнә: татыу ғаиләлә өс ул, өс килен күңелле генә йәшәп алып китәләр. Тик. тигеҙ генә бармай шул был яҙмыш, һөйөнөстәр менән көйөнөстәр аралашып килә. Көтмәгәндә тормош иптәше вафат була. «Ҡәйнәм Тәүзинә Әмирйән ҡыҙы менән ҡайным Тимербәк Тимерғәли улы мине ташламаны, уларҙың хәстәрлекле мөнәсәбәте, үҙ балаларылай яҡын күреүе, төплө кәңәштәре күңелемде йылытты», – ти Гөлназ, ауыр саҡтарын иҫләп. Әбйәлил районы Мәйгәште ауылы ҡыҙы Гөлназ менән Ғафури районы Ҡунаҡбай ауылы егете Айрат, йәшлектә осрашып, сәстәрен сәскә бәйләйҙәр, улдары Айнур донъяға килә. Айраттың ҡустылары ла өйләнә: татыу ғаиләлә өс ул, өс килен күңелле генә йәшәп алып китәләр. Тик. тигеҙ генә бармай шул был яҙмыш, һөйөнөстәр менән көйөнөстәр аралашып килә. Көтмәгәндә тормош иптәше вафат була. «Ҡәйнәм Тәүзинә Әмирйән ҡыҙы менән ҡайным Тимербәк Тимерғәли улы мине ташламаны, уларҙың хәстәрлекле мөнәсәбәте, үҙ балаларылай яҡын күреүе, төплө кәңәштәре күңелемде йылытты», – ти Гөлназ, ауыр саҡтарын иҫләп. Тап шул осорҙа ҡәйнеше Ришат ҡатыны менән уртаҡ тел тапмай, айырылыша. Йөрәге янып, үҙенә урын тапмай йөрөгән улы өсөн ҡәйнәһе Тәүзинә апайҙың күңеле һыҙлай. Һинең һүҙеңә ҡолаҡ һала бит ул, үҙең менән алып китеп, эшкә урынлаштыр инде, юғалып ҡалмаһын улым, тип үтенә Гөлназға ҡәйнәһе. Еңгәһен тыңлап, себерҙә эшләп ҡайта, артабан Өфөгә урынлаша егет. «Беҙгә килһә, улым уның алдына менә лә ултыра, Ришат ағай мине ярата, атайым кеүек беҙҙә генә йәшәһен, ти ҙә ҡуя. Бәләкәй сағынан гел ауылда булып, йәйҙәрҙе шунда үткәреп, ысынлап та, ағаһы менән бик дуҫ булды, эшкә лә өйрәнде, уйында ла бергәләр, тигәндәй. Бик тә бала йәнле ул Ришат. Атаһы үлгәс, улым үҙенә йомолдо, хатта дуҫтары менән дә аралашҡыһы килмәй, минең әйткәнгә лә ҡаршылаша башланы, уҡыуға ла иғтибары бермә-бер кәмене. Ришат яныбыҙға, ҡалаға килгән ине, балаҡайым  асылып китте, күҙгә күренеп йәнләнде, йылмая, көлә башланы. Йөрәгемдә ҡәйнешемә ҡарата рәхмәт тойғолары уянды. Ҡайҙа барһаҡ та бергә йөрөнөк. Ауылға ҡайтһаҡ, ҡәйнәм, үҙе миңә туранан-тура өндәшергә ҡыймай, әйтер һүҙен күршеләре, әхирәттәре аша еткерҙе. Барыһы ла Ришат менән бергә булыуыбыҙҙы теләй ине», – тип һөйләй Гөлназ. Шулай яҡындарының фатихаһында ике яңғыҙ – еңгә менән ҡәйнеш – бергә йәшәй башлай. .Донъя түңәрәкләнде тип йәшәп ятҡанда, Гөлназдың икенсе килендәше Фәниләне яман шеш ауырыуы был донъянан алып китә. Ҡәйнеше Марат ҡапыл килеп сыҡҡан ауыр ҡайғыны күтәрә алмай, ике айҙан уны ла ерләйҙәр. Өс балаларының өлкәненә – туғыҙ, кесеһенә бары дүрт кенә йәш була. Өләсәһе менән олатаһы атай-әсәйһеҙ ҡалған Айгиз, Әлфиә, Алмасты үҙ ҡуйынына һыйындыра. Гөлназ менән Ришат та һәр яҡлап терәк булырға, балалар үҙен кәм-хур тоймаһын өсөн ҡулдан килгәнен эшләргә тырыша. Ололарға өс баланы ҡарау еңел булмағанын күреп, беҙҙең геройҙар бәләкәс Алмасты үҙҙәренә ала. Туғыҙынсыны тамамлағандан һуң өлкәндәре лә уларға килеп йылылыҡ таба. Бер бүлмәле фатирҙа ҙур ғаилә булып йәшәп китәләр. «Үҙ балаларыбыҙ кеүек күрҙек уларҙы. Нимә һораһалар, шуны алып бирергә тырыштыҡ, шул уҡ ваҡытта артыҡ әпәүләп шаштырманыҡ, эште тигеҙ бүлдек, кәрәк саҡта ҡаты ла була белдек, ғәйептәре булғанда шелтәләнек тә, тик күңелдәрен төшөрөргә ҡурҡтыҡ, ҡаты бәрелеүҙән һаҡландыҡ», – тип һөйләй Гөлназ. Донъяларын йәмләп, барыһын тағы ла берләштереп, бәләкәстәре Карина тыуа (әле уға 13 йәш). Ришаттың тәүге никахынан улы ла килеп йөрөй, туғандары менән аралашып тора.",Тылы ныҡтың - иле ныҡ!,0,analytics,Аңлатма,4634,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-01-27/tyly-ny-ty-ile-ny-4551834,2026-01-27T11:39:00+00:00
"Әбейе менән ике сәғәт һайын яйлап ултырып сәй эсеүҙәрҙе, йәштәштәре менән эскәмйәгә теҙелешеп гәп һатыуҙарҙы һағынып һөйләргә генә ҡалды. Хәҙер иртән тора ла, балтаһын ҡыҫтырып, ут күршеһе Вәзиргә керә. Аҙна-ун көн эсендә мунса бурап, иҙән-түбәһен түшәп, мейесен ултыртып ҡуйҙылар. Сиратта – Хәйбулланың йортона төкөтмә бурау, унан Сәлихтың аҙбарын рәтләү тора. Барыһы ла мал аҙығы хаҡына инде. Биш һыйыр тотҡан Вәзир – ике сана бесән, ырҙын табағы мөдире Хәйбулла центнерлап комбикәбәк вәғәҙәләй, шуға Сәлих көтөүгә сығырға шундуҡ ризалашты. Кис тә тынғы юҡ. Көтөүҙән ҡайта белмәгән башмаҡты эҙләп хәлдән тая, тапһа ла, ҡасыу яғын ғына ҡараған мал менән ярышыу етмеш йәшлек ҡартҡа еңел түгел. Ғәжәп, юғары ҡан баҫымынан, баш ауыртыуҙан, йөрәк өйәнәгенән яфаланған ҡарт ауырыуҙарын бөтөнләй онотто – уның дауаланырға ваҡыты ла ҡалмай. Башмаҡты Яңы йыл алдынан ғына һуйҙылар. – Ите матур күренә, тас май, шул хәтлем ҡарауға ни, – тип һөйләнде ҡарт ҡәнәғәтлек менән. Мал һуйышырға ҡайтып төшкән балалары, тағанға эленгән түшкәләрҙе һыйпап, ярыша-ярыша баш ҡаҡты. Ҡарт уларға тәү күргәндәй ҡарап ҡуйҙы. Ҙур ғына икән дә уның ғаиләһе. Ана бит, өс ҡыҙы, ике улы, уларҙың хәләл ефеттәре, балалары – өйгә лә һыймайҙар хатта. Ҡарсығының да, үҙенең дә юбилейына ла был тиклем йыйылмағайнылар. Балаларына аҡыл ултыра, тимәк, ата-әсәне ҡәҙерләргә кәрәклеген аңлағандар. Ҡарттың күңелен ғорурлыҡ хисе биләне. Ул эргәһенә килеп баҫҡан, быйыл ғына пенсияға сыҡҡан оло ҡыҙының арҡаһынан һөйөп алды. – Ейәнең, кәләш алам, ти бит, атаҡайым, туйға аҡса еткерә алмай хитланабыҙ, берәй бот һуғым һатып алырға ине лә. – Ҡыҙы, һүҙен дауам итә алмай, танауын тартты, ҡулъяулығы менән күҙ тирәһен һөрткөләне. – Бәй, ниндәй һатып алыу ти ул? Алып китегеҙ алғы ботон, аҡсаһы кәрәкмәй. Ҡапыл урамда тауыш ҡупты, бер аҙҙан оло улының ҡатыны кәртәгә һөйәлеп, шарылдап илап ебәрҙе. – Итһеҙ нисек ҡыш сығырбыҙ икән, тип ҡайғыра, икебеҙҙең дә эш хаҡын ҡыҫҡарттылар бит, кризис, – тип ғәйепле төҫ менән аңлатты улы ҡатынының ҡылығын. Ҡарт сығырынан сыҡты: – Артҡы ботон һал машинаңа, тапҡанһығыҙ ҡайғырыр нәмә! – Атай, эсәк? бауырын арттыр әле, пирожкийы тәмле була. Киленең ҡойҡа ярата, баш-тояғын да алып китһәк инде? – Кинйәһе һораулы ҡарашын төбәп торҙо ла өҫтәп ҡуйҙы: – Алған бөтә эш хаҡы фатирға түләүгә китеп тора шул, баҙарҙан да алыр инек тә. Ҡарт ҡулын ғына һелтәп ҡуйҙы. – Ауыҙ тултырып ит ашап булырмы бер, юҡмы? – Тәрилкәһенән бәләкәй генә ит киҫәге тапҡан ҡарт һуҡранып ҡуйҙы. – Быҙау алып үҫтерәйек, бер бешерерлек кенә ит ҡалды, – тине ҡарсығы, унан ҡартының асыулы ҡарашын шәйләп, өҫтәргә ашыҡты: – Икәүҙе алайыҡ, нисек тә ҡарарбыҙ әле! Марат ӘМИНЕВ. Федор Кащеевтың ""Хат"" картинаһы фотоһы.",Һуғым,0,analytics,Хикәйә,2675,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-10-22/u-ym-3488336,2023-10-22T17:17:00+00:00
"ТАЙМАҪ ӘХМӘҘИЕВ, МИЛӘҮШӘ СӘЙФИЕВА, ЭВЕЛИНА ҒАБДИНОВА, РИШАТ МИРАСОВ, ВИЛИӘ ӘХМӘҘИЕВА - БҮЛӘКЛӘНЕҮСЕЛӘР! Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",ТАБЫН ЫРЫУЫ АҒАСЫ ҠАРАҒАСТЫ ТӨШӨРӨҮ КОНКУРСЫНДА ЛАУРЕАТ ИСЕМЕНӘ ЛАЙЫҠ БУЛЫУСЫЛАР ҘА БУЛДЫ!,1,news,Яңылыҡтар,326,https://akbuzat-rb.ru/articles/novosti/2021-08-30/tabyn-yruyu-a-asy-ara-asty-t-sh-r-konkursynda-laureat-isemen-layy-bulyusylar-a-buldy-2485258,2021-08-30T12:55:00+05:00
Ғинуар өсөн пособие «Мир» карталарына 3 февралдә күсә. Рәсәй почтаһы курьерҙары 3 февралдән 25-енә тиклем тарата.,Балаларға пособие арта,0,analytics,Йәмғиәт,113,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-01-29/balalar-a-posobie-arta-4101066,2025-01-29T12:43:04+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырИң күп үлүчеләр - ихтыярилар. Сугышта Русиянең 21 мең ихтыярие һәлак булган. Башкортстан югалтулар ягыннан — Русия төбәкләре арасында беренче урында. Журналистлар һәм волонтерлар ачык чыганаклар аша Украинадагы сугышта һәлак булган 90019 Русия хәрбиенең исемен ачыклаган. Бу хакта ВВСның урыс хезмәте һәм ""Медиазона""тикшеренүендәәйтелә. 1964 хәрби соңгы ике атна эчендә үлгән. Тикшеренү авторлары әйтүенчә, һәлак булганнарның 23 проценты, ягъни һәр дүтренчесе диярлек сугыш башланганнан соң контракт төзегән кешеләр. 2023 елның ноябрендә бу күрсәткеч 14 процент булган. Һәлак булучыларның яртысыннан артыгы сугыш башланганчы Русия гаскәре белән бәйле булмаган. Аларның 17 проценты — тоткыннар, 12 проценты — мобилизацияләнгәннәр. Журналистлар мәхкәмә барганда яки инаять эшен тикшерү барган вакытта саклану министрлыгы белән контракт төзүчеләрне дә ихтыярилар арасына керткән. Ихтыярилар арасында үлүчеләр саны 2023 елның октябреннән башлап кисәк артырга тотынган. Иң күп үлүчеләр ихтыярилар арасында. Сугышта Русиянең 21 мең ихтыярие һәлак булган.2024 елда һәлак булганнарның уртача яше — 36 яшь. Сугышның беренче ике елындагы күрсәткечтән бу зуррак. Сугышта үлгән русияләрнең 17 проценты — профессиональ сугышчылар. Журналистлар исемлегендә тугыз генерал һәм подполковник дәрәәсеннән башлап тагын да югарырак дәрәәдәге барлыгы 500 хәрби бар.24 гыйнварга булган белешмәләргә күрә, иң күп һәлак булучылар Башкортстаннан. Республика хакимиятләре һәм медиасы барлыгы 3932 ир турында хәбәр иткән, дип яза журналистлар. Шул ук вакытта Тикшеренүчеләр медиада чыккан хәбәрләргә, түрәләрнең белдерүләренә, хәрбиләрнең туганнары социаль челтәрләрдә чыгарган постларга, зиратлардагы белешмәләргә таяна. Шуңа күрә һәлак булучыларның саны чынбарлыктагы саннарның 45-65 процентын гына тәшкил итәргә мөмкин ди. Русия хакимиятләре фронттагы югалтулар турында рәсми хәбәр итми. Украина президенты Владимир Зеленский 2024 елның февралендә Украина кораллы көчләренең 31 мең кешесе һәлак булуын әйткән иде. проекты ул чакта югалтуларның саны 42 мең кеше диде, хәзер исә 63,5 мең украин солдаты һәлак булган дипбәяли. Медиада чыккан хәбәрләргә күрә, Көнбатыш күзләүләре Русиянең дә Укоаинаның да йөзләгән мең хәрбие яралы һәм һәлак, дип бәяли. Әмма шул ук вакытта Русиянең югалтулары күбрәк дип бәяләнә. Күптән түгел АКШ президенты Дональд Трамп сугышта Русиянең бер миллион, Украинаның 700 мең хәрбие һәлак булган, дипбелдергән иде. Ул әлеге белешмәләрнең чыганагын әйтмәде. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Журналистлар Украинадагы сугышта Русиянең 90 меңнән артык хәрбие һәлак булуын ачыклаган,1,news,Яңылыҡтар,2525,https://www.azatliq.org/a/zhurnalistlar-ukrainadagi-sugishta-rusiyaneng-90-mengnan-artik-harbie-halak-buluin-achiklagan/33287448.html,2025-01-24T13:56:42+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБүгенге утырышта прокурор Әһлиуллинның ""урыс теленә һәм халкына карата милләтара дошманлык һәм нәфрәт уятуда"", татар дәүләтчелегенең тарихи фактларын бозуда гаепләүче документлар укыган. Активист бәйсез белгечләрнең өстәмә экспертиза ясавын сораган. Чираттагы утырыш 13 мартта булачак. Бүген, 5 февральдә Чаллы шәһәре мәхкәмәсендә татар милли хәрәкәте ветераны Зиннур Әһлиуллинга каршы ачылган инаять эше белән бәйле чираттагы утырыш узган. Мәхкәмә утырышына Казан, Әлмәт һәм Алабугадан да вәкилләр килгән. Бу хакта үзләрен ""Сөргендәге бәйсез Татарстан хөкүмәте"" дип атаучы төркемнең -каналындахәбәр ителде. Утырышта прокуратура вәкиле Әһлиуллинны ""урыс теленә һәм халкына карата милләтара дошманлык һәм нәфрәт уятуда"", татар дәүләтчелегенең тарихи фактларын бозуда гаепләүче фактлар, документлар укыган. Бу материаллар белгечләр ясаган нәтиәгә нигезләнгән. Зиннур Әһлиуллин исә тарихчылар һәм лингвистларның нәтиәсе белән килешмәгән, бәйсез белгечләрнең өстәмә экспертиза ясавын сораган. Киләсе мәхкәмә утырышы 13 мартта булачак диелә. Зиннур Әһлиуллин— сәясәтче, татар милли хәрәкәте итәкчеләренең берсе. 1987 елда Чаллы шәһәрендә берничә кеше белән бергә татар милли хәрәкәтен оештыру эшен башлап ибәрә. 1990 елның августында Чаллыда Татарстанга союздаш республика статусы таләп итеп ачлык игълан итә. 1993 елда Татар итимагый үзәге рәисе булып сайлана, бу вазифада ярты елга якын эшли. Сәяси карашлары өчен Русия кануннары нигезендә берничә тапкыр мәхкәмәгә тартыла. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Чаллы мәхкәмәсендә Зиннур Әһлиуллинның инаять эше белән бәйле чираттагы утырыш булган,1,news,Яңылыҡтар,1629,https://www.azatliq.org/a/challi-mahkamasenda-zinnur-ahliullinning-jinayat-eshe-belan-bayle-chirattagi-utirish-bulgan/33304406.html,2025-02-05T17:46:39+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырСентябрьнең ун көне эчендә генә дә танышлары 200 кешене контракт төзергә алып килгән. Шул ук вакытта, ""Медиазона"" белән мәгълүматынча, Украинада һәлак булучылар саны ягыннан Башкортстан беренче урында тора. Алар арасында аеруча ихтыярилар нык күп диелә. Башкортстанда ДОСААФ идарәсе ""Рекрут"" проекты кысаларында Украинадагы сугышка ибәрү өченкешеләр ыя. Моның өчен башкортстаннар идарәгә танышларын китерә, алары исә хәрби хезмәткә контракт төзи. Шуннан соң танышын китерүчеләргә 50 мең сум бирәләр. Башкортстанда ике ай эчендә шундый 700 ләп гариза кабул иткәннәр. Бу хакта ДОСААФның республика идарәсе рәисе Игорь Нурмөхәммәтовәйтте, дип иткерә""Башинформ"". ""Беренче айда, 1 августтан башлап 480 нән артык мөрәәгать кабул иткән идек, ә сентябрьнең 10 көне эчендә генә дә - 200 гариза. Аларның өчтән икесен карадык, акчалар (50 мең сум - ред. ) контракт төзелгәч иде көн эчендә түләнә"", дигән ул. ""Рекрут"" проекты быел 31 октябрьгә кадәр гамәлдә булачак. Басма язуынча, ДОСААФ хезмәткәрләре авылдан-авылга йөреп, ирләрне контракт төзергә кыстый. Шул ук вакытта, ""Медиазона"" белән мәгълүматынча, Украинада һәлак булучылар саны ягыннан Башкортстанберенче урында тора. Алар арасында аеруча ихтыярилар нык күп диелә. Башкортстаннан тыш, Русиянең кимендә тагын тугыз төбәгендә хакимиятләр Украинадагы сугышка барырга теләүчеләрне сайлап алу пунктларына китергәннәргә акчалата бүләктәкъдим итә. Кешене Украинадагы сугышка барырга күндергән өчен акча түли башлаган иң беренче төбәк Татарстанбулды. Монда андыйларга 100 мең сумбирәләр. Ярославөлкәсендә дә Татарстан кебек үк сугышка ибәрергә кеше алып килсәң 100 мең сум түлиләр. Бу ике төбәк әлегә Русиядә иң күп акча бирүче булып тора. Иң әзен Мордовиябелән Калугаөлкәсендә бирәләр — бишәр мең сум түлиләр, дип яза басма. Шул ук вакытта сивилләргә акча бирелми, бу форсаттан бары тик хәрбиләр үзләре генә файдалана ала. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстанда 50 мең сум өчен 700 ләп кеше үзенең танышын Украинадагы сугышка ибәргән,1,news,Яңылыҡтар,2022,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanda-50-meng-sum-ochen-700lap-keshe-uzeneng-tanishin-ukrainadagi-sugishka-jibargan/33115777.html,2024-09-11T13:34:59+03:00
"Иртәгә АЙ ЙОЛА төркөмөнөң ""Урал васыяты"" йырының премьераһын Өфөлә ҡарай аласаҡбыҙ.",17 июлдә - премьера!,0,analytics,Иғтибар,83,https://yanshishma.com/articles/i-tibar/2025-07-16/17-iyuld-premiera-4315887,2025-07-16T18:29:07+00:00
"Күргәзмә ачылышы. Уңнан: үзешчән башкаручы Асан Файтониев, фотограф Рифкат ЯкуповКүргәзмәне әзерләгән музей хезмәткәре Шефика Абдураманова Рифкат Якуповны тәкъдим итте, аның иаты белән таныштырды. Кырымтатар үзешчән башкаручы Асан Файтониев фотокүргәзмәгә килгәннәргә үз ырларын башкарды, чыгыш ясаучылар арасында кырымтатар рәссамнары Айдер Алиев, Рамазан Усеинов һәм журналистлар бар иде. Күргәзмәдә 90 нчы елларда кырымтатарлар массакүләм рәвештә Кырымга кайткан чорда төшерелгән 40 тан артык фото урнаштырылган. Фотокүргәзмә бер ай эшләячәк. Мин Рифкат белән таныш түгел идем. Интернетта аның фотоларын очраклы гына күреп кызыксына башладым. Менә шулай итеп мин бу фотокүргәзмәне оештырырга ниятләндем һәм аны әзерләдем, - диде чараны алып барган Шефика Абдураманова. Чарада Рифкат Якупов үзе дә катнашты. 29 июль аның туган көне дә икән. Шуңа күрә аны бер көндә ике бәйрәме белән котладылар. Рифкат ЯкуповРифкат Якупов кырымтатарлар Кырымга кайта башлаган елларда (1990 еллар) нинди аяныч шартларда туган ирләрендә яши башлауларын төшергән. Шул фотолар фотокүргәзмәнең нигезен тәшкил итә. Кырымтатаратарлар. Кайту хроникасы проекты минем 1989 елда Стокһольмда Этнография музеенда узган шәхси күргәзмәдән соң туды. Стокһольмда яшәүче татарлар ни өчен мин тик казан татарларын төшерәм, әстерхан, кырымтатарлар, себер татарлары да бар бит дигәннән соң, мин бу идея белән илһамландым, диде фотограф. ""Кырымтатарлар. Кайту хроникасы""Рифкат Якупов елларда Яшь ленинчы, Комсомолец Татарии газеталарында, Азат хатын журналында эшләде. 1996 елда ул Кырымда БМО миссиясе соравы белән сөргенлеккә дучар ителгән халыкларның тормышы хакында фоторепортажлар төшергән иде. 1987 елдан ул Галиәсгар Камал театрының фотографы булып эшли. Дамир Сираиев исемендәге театраль премия лауреаты (2003).",Акмәчеттә кырымтатарларның ватанга кайтуына багышланган күргәзмә ачылды,0,analytics,Ҡырым,1782,https://www.azatliq.org/a/27890301.html,2016-07-31T13:55:32+00:00
"2023 йылдың июнендә ""Рувики"" Рәсәй асыҡ интернет-энциклопедияһы порталы эшләй башланы. Хәҙер бында ике миллиондан ашыу мәҡәлә урынлаштырылған, шуларҙың 1,4 миллионы - Рәсәй халыҡтарының 21 телендә, шул иҫәптән башҡорт телендә. ""Башинформ""дың порталды үҫтереү тураһындағы һорауҙарына ""Рувики""ҙың генераль директоры Владимир Медейко яуап бирҙе.","Башҡорт теле ""Рувики""ҙы тулыландырыу буйынса тәүге бишәү иҫәбенә инә",0,analytics,Йәмғиәт,342,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-03-07/bash-ort-tele-ruviki-y-tulylandyryu-buyynsa-t-ge-bish-i-ben-in-4148554,2025-03-07T12:05:00+00:00
"«Ҡайһылай ҙа баҙыҡ был көҙҙәрем. » Ҡайһылай ҙа баҙыҡ был көҙҙәрем Ҡайһылай ҙа баҙыҡ был көҙҙәрем, Күңел сыуаҡ – шундай рәхәтлек! Ут ялмаған япраҡтарға бағам, Мин уларға бөгөн рәхмәтле! Утлы япраҡтарға түҙем яҙған, Һуңғы матур алтын көндәре, Бәхет минуттарын бүләк итә, Илһам бирә шиғри өндәре. Отолманым һис тә, отолманым, Йән рәхәтен тоя күңелем, Донъя шулай бара – бер еңелеп, Берсә ҡуям ҡай саҡ төңөлөп. Төңөлөүҙәр ваҡытлыса ғына, Эстән рәхмәтлемен еңеүгә, Мин ҡыуанып бағам салт ҡояшҡа, Олпат йәштә көҙгә инеүгә. Йәш сағыңды һағынам Үҙәктәрҙе өҙөр моңоң ҡалды, Алһыу ғына таңдар артында, Ғүмереңдең ошо йәш миҙгелен Тиңләр инем үҙем алтынға. Алтын – алтын инде, моң – мәңгелек, Юя алмай уны быуаттар, Күңел тетрәндереп йәшәй бирә, Мәңге һүнмәҫ хистәр уятып. «Сәлимәкәй», «Шәүрә килен» үлмәҫ, Хәтерҙәрҙә заман дауылы, Мин үткәнгә китеп өҙгөләнәм, Арбап алһа моңдар яуыны. Халҡыбыҙҙың аҫыл йырҙарында Яҙмышҡынаң, әсәй, сағыла, Йәшнәп үткән ҡыҫҡа ғүмереңде, Йәш сағыңды һинең һағынам. Һинең бүләк Кейәйемсе ебәк күлдәгемде, Ул бит миңә шундай килешә, Сәскәләре елпенгәндәй итә, Әйтерһең дә, наҙлап ел иҫә. Һинең бүләк – затлы туҡыманан, Күҙҙе ҡыҙҙырырлыҡ биҙәге, Һағыныу хистәремде тойҙом үҙем, Тиҙҙән осрашыуҙы һиҙәмен. Осрашыу ҙа оҙатыуҙар менән Үтте минең йәшлек йылдарым, Бергә булырбыҙ, тип көттөм һаман, Һыҙылғанда йөрәк ҡылдарым. .Төштәреңә инеп йонсотмаймы Йәшлектәрҙә ҡалған һөйөклөң? ! Ә мин һинһеҙ болононда яңғыҙ Өшөп туңған сәскә кеүекмен. Болоҡһоуҙар ҡамауында Көмөш туйҙа көмөш йөҙөк таҡтым, Көмөш алҡалар ҙа килешер, Көҙгө алдарына килеп баҫтым, Һылыу ҡатынмын да, имештер. Матурлыҡтың күләгәһе тора, Минең менән бергә йәнәштә. Илаһи моң ғына күҙҙәремдә, Ул да бүләк йәрем-йәнәшкә. Илаһи моң ғына күҙҙәремдә, Мөхәббәттән ҡалған бер һағыш, Ҡыштарыма сумһам, ул да һүнер, Уны ла бит биргән шул яҙмыш. Көҙгө алдарында баҫып торам. Ҡайҙан эйәрҙе был моңһоулыҡ, Бер йылмайып, бер йыуатҡан булып, Йәшлегемдән ҡарай һылыулыҡ. Һирәк ынйы кеүек. Аҫыл йырҙар, һирәк ынйы кеүек, Һоҡландыра, тарта күңелде, Һәр бер юлы уның утлы ҡуҙҙай, Ялмап ала йәнең-тәнеңде. Уй һәм фекер көсө шундай көслө, Һәр бер юлы уның – хазина, Халҡым үҙе ғорур йырҙағыса, Хаҡлыҡ асылына табына. Еңелеүҙе белмәҫ яугир халҡым, Моңо ла бит уның үлемһеҙ, Халҡым моңо менән донъя ҡотло, Тормошобоҙ сәме, ғәме һеҙ. Үтә күренмәле бөтә донъя. Йәйҙәрҙән дә матур балҡып килә Әбей сыуаҡтары көҙҙәрҙең, Ҡыштыр-ҡыштыр япраҡ осоп ята, Белепме икән ерҙе биҙәрен? Үтә күренмәле бөтә донъя, – Алтын ептән ҡырҙар туҡылған, Кешеләрҙең инде уйсан сағы, Көҙҙәр менән аҡыл ултырған. Үтә күренмәле көн битенә Үрмәкселәр элгән ауҙарын. Был ҡояшлы сыуаҡ китмәҫ кеүек, Ер иңенә япраҡ яуғаны. Барыһы ла китә үҙ мәлендә, Ер яңырыр әле яңынан, Көҙҙәремә яҡынайған һайын, Йәй күренә йәшлек таңынан.",Әҙәби балҡыш Миңлегөл Хисамова,0,analytics,Әҙәбиәт,2751,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-12-16/bi-bal-ysh-mi-leg-l-hisamova-4510221,2025-12-16T16:20:00+00:00
"Саха укучылары, Саха Мәгариф министрлыгы фотосыфикерләрСаха республикасының ""Ийэ тыл кэскилэ"" (""Туган телнең киләчәге"") хәрәкәте Русиянең мәгариф министры Сергей Кравцовка ачык хат язган. Алар Русиядә 1 сентябрьдә үз көченә кергән канун белән килешмәүләрен белдергән. Мәгарифкә кагылышлы яңа фәрман эшли башлагач, туган тел һәм әдәбият дәресләре тагын да кыскарачак. Хат авторлары урыс булмаган балалар өчен туган телләрен өйрәнү өчен атнага бер генә дәрес белән телне саклап калып булмаячак дигәнне аңлаткан. Алар атнасына кимендә туган тел өчен ике дәрес калдыруны сорый. — Ике сәгать белән дә телне саклау бик авыр, аеруча интернет мохитендә туганнар телләр юк дәрәәсендә булган заманда. Алга таба тел дәресләренең саннары киметү Русиядәге урыс булмаган халыкларының телләрен саклауга һәм үстерү эшенә зарар китерәчәк. Моннан тыш Русия Мәгариф министрлыгы чираттагы фәрман әзерли, анда ""Туган тел"" дәресе ""Русия халыклары телләре"" дигәнгә алмаштырылачак диелә. ""Туган тел"" төшенчәсе Русия халыкларының тел мирасына карата кадерле мөнәсбәтне аңлата, ""Туган тел"", ""Туган әдәбият"" дәресләренең федерал дәүләт стандартларында булуы Русиянең тел сәясәтенең мөһим казанашы. Балаларны туган телдә сөйләштерергә авыр булган заманда бу дәресне абстракт атамалы фәнгә әйләндерү мәктәпләрдә телне өйрәтү дәрәәсен киметәчәк, — диелгән хатта. Саханың тел активистлары мәктәп програмларында тел дәресләрен саны киметмәскә, ""Туган тел"", ""Туган әдәбият"" дәресләренең атамаларын ничек бар, шулай калдырырга үтенеп сораганнар. Хатны тел өчен хәрәкәтнең рәисе Вилюяна Никитинаимзалаган. Русия мәгариф министрылыгының әлеге хатка авабы юк. Русиядә","Саха активистлары тел кануны үзгәрешләренә каршылыгын белдереп, Русия мәгариф министрына хат язды",1,news,Яңылыҡтар,1630,https://www.azatliq.org/a/33474726.html,2025-07-15T10:23:46+00:00
"Зәринә Нигъмәтанова, ""Карурман"" дип аталган өстәл уены авторларының берсефикерләр— Зәринә, ""Карурман"" уенын ясау идеясе ничек туды? — Быел 19-29 июньдә ""Вдохновители"" дигән бөтенрусия хәрәкәте оештырган яшүсмерләр лагерендә булдым. ""Импакт-бизнес"" сменасы иде. Импакт-бизнес ул эшмәкәрлек белән шөгыльләнеп, дөньяга, кешеләр тормышына, итимагый өлкәләргә үзеңнән позитив үзгәреш кертү дигән сүз. Шунда 6 көн дәвамында төрле тренинглар оештырылды, соңгы 3 көндә командаларга бүлеп бурыч куйдылар: ниндидер бизнес проект уйлап чыгарырга һәм шуны сатуга кадәр иткерергә кирәк иде. Көн ярым вакыт калып барганда, оештыручыларының берсе Михаил Палей безнең янга утырды да, команданың фикер алышуын тыңлап торды да: ""Бәлки, сез өстәл уены ясый алырсыз? "" диде. Шунда мин бу идеяне күтәреп алдым һәм татар мифологик персонажлары белән уен ясарга тәкъдим иттем. Безнең командада күбрәк урыслар, алар татар мифологиясен белеп бетерми. Татар булганнары да урыс телле һәм ул өлкәне белмиләр. Үземә кызык тема булгач, бар эчтәлеген, мәгълүматын табып язу минем өскә төште. Тизрәк булсын өчен, картадагы беренчел проекттагы персонажларны нейрочелтәр ярдәмендә ясадык. Әнием Апас районы Карамасар авылында китапханәдә эшли. Аңа шалтыратып, мифологик персонажлар турында китаплар сораштым, фотоларга төшереп, андагы мәгълүматны ибәрүен сорадым. Көн ярым эчендә эшләсәк тә, ул кызык кына килеп чыкты. Смена азагында проектларыбызны, Татарстаннан гына түгел, Русиянең башка төбәкләреннән дә булган төрле эшмәкәрләр, түрәләр каршында тәкъдим иттек. Ул күп кешегә ошады. ""Карурман"" уены— Сезнеке кебек милли юнәлешле проектлар бар идеме? — Татарстан һәм аның күренекле урыннары белән бәйле бер проект бар иде. Аны, бәлки, күпмедер дәрәәдә милли дип атарга буладыр. Башка юк иде. — Әлеге яшүсмерләр сменасында тәкъдим ителгән проектларның ничәсе базарга чыкты? — 7-8 проект арасыннан реаль рәвештә зур базарга чыкканы һәм эшкә сәләтле дип табылганы безнең проект кына булды. Хәзер сатулар бара. Әмма эш әле дә тукталмый, уенны камилләштерүне дәвам итәбез. —Татар мифологиясе темасын үзең тәкъдим иткәнсең. Син мифология белән кызыксынасыңмы? Бу каян чыккан тема булды? — Татар мифологиясе, татар әкиятләре кечкенәдән безнең тәрбиянең аерылгысыз бер элементы булды. Әти-әни гастрольләрдә чакта, күбрәк әбидә тордым, ул да бик күп әкиятләр сөйли иде. Үсә төшкәч кенә мин аларның әкият кенә түгел, ә татар мифологиясе нигезе булуын аңладым. Аннары, йортта тик торганнан нидер төшеп китә икән, әби: ""Өй иясе йөри бугай"", өй иясе шаяра"", дип куя иде. Су анасы – су иясе, Шүрәле – урман иясе, пәриләр турында сөйли иде. ""Мунчага кергәндә дә тамак кырып керергә кирәк, пәриләр качсын"", дия иде әби. Бездә генә түгел, башкалардан да ишеткәнем бар, кемнәрдер пәригә тамак кырмый, ә мунча иясе белән исәнләшеп керә икән, мәсәлән. Болар барыбер ничектер хәтердә кала, чөнки татар мифологиясе ул практик нигезле, тормышчан. Һәм анда төгәл мәгълүмат яки конкрет чикләүләр дә юк. Мифология турында китапларны укыйсың, алар төрле кешеләр сөйләгәннәрдән ыелган, аны туплаган авторлар да үзеннән нидер өсти яки үзгәртә торгач, мәгълүмат төрле булуы мөмкин. Без шуңа китаплардан гына тупламадык, карталарны камилләштерү өчен төркемебез белән Казан федераль университетының филология фәннәре докторы Ләйлә Дәүләтшинабелән күрештек. Ул төрки халыклар фольклоры, татар мифологиясе турында китаплар язган белгеч. Без уенга татар мифологиясендә булган гомуми образларны алып эшләдек. ""Карурман"" уены—Сезнең карталарда нинди мифологик һәм әкияти персонажлар кулланылды? — Уен 52 картадан тора. Дүрт иң төп ""легендар"" карта, икешәр данәдән торган 19 төрле гадәти карта, 10 ярдәмче карта. Легендар карталар нейрочелтәр ярдәмендә эшләнде һәм мифологиядәге нигез персонажлардан гыйбарәт: Тәңре бабай, Умай ана, Эрлик, ир-су. Гадәти карталарны рәссамнарыбыз ясады, бу түбәнрәк катламда торучы рухлар, ияләр: Убыр, Дию, Юха, Пәри, Зилант, Шүрәле, Абзар иясе, Су анасы һәм башкалар. Ә ярдәмче карталар: читек, дага, курай, өчпочмак, артыш, бөти, шайтан таягы һәм башкалар. —Аны бүген кайдан сатып алып була? Өстәмә тираж кайчан булачак? — Эксперимент рәвешендә, октябрь башында 100 данәдә беренче тиражны чыгардык. Яхшы сатылуын күрдек. Телеграм каналы аша заказ биреп була – 590 сум тора. Инде икенче тиражга әзерләнәбез. Күпмедер мәгълүматны төзәтәсе бар, шуннан соң бастырачакбыз. Икенче тираж белән Казанэкспресс, Озон, Вайлдберриз кебек маркетплейсларга чыгасыбыз килә. Эшне масштаблырак итәсе килә. —Кайсы урыннарын төзәтәсегез килә? — Шрифт белән буталчык чыкты. Типографиянең компьютеры безнең ""Ө"" хәрефен кайбер очракларда укымаганмы, шулай төзәтелгәнме – берничә хата бар. Кайдадыр ""ө"", кайдадыр ""о"" киткән. Аннан соң, уенны иң беренче сатып алган кешеләрнең киңәш-тәкъдимнәренә дә колак салып, камилләштерү кирәк. Шуңа алып уйнап караган кешеләр фикерләрен язса, бик рәхмәтле булыр идек. ""Карурман"" уены—""Карурман"" уенында татарча язылган ияләр, рухлар булса да, уен урысча булган. Ни өчен татарча түгел? — Бу бизнесның проектын эшләгәндә, максатчан аудитория дә билгеләнергә тиеш иде. Без аудиторияне татар мәдәнияте белән кызыксынучылар, туристлар һәм өстәл уенын яратучылар өчен дип ясадык. Беренчедән, әйткәнемчә, командабызда да күбрәк урыслар һәм урыс телле татарлар иде. Дөресен әйткәндә, яшерен-батырын түгел, хәтта татарларның да күп өлеше бүген урыс телле – ул үзен татар дип санаса да, татарча аңламый. Шуңа без телгә түгел, ә нәкъ менә мәдәнияткә басым ясадык. Мәдәният аркылы шул ук үз татарларыбыз арасында да, туристлар арасында да татар мифологиясен популярлаштыру идеясе алга чыкты. Саф татар аудиториясенә генә эшләсәң, ул бик тар даирә өчен эшләнәчәк иде. Ләкин бу эшнең башы гына бит әле, без хәзер татарча бастыру юлларын да эзлибез. —Димәк, уен киләчәктә татарчага тәремә ителәчәк, татарча тиражы да басылачакмы? — Мин телим, андый уй бар. Аның берние дә юк, карталардагы әзер текстны, уен тәртибен тәремә итәргә генә кирәк. Татарча проектларны үстерү буенча махсус грантлар бар икән, шунда катнашырга телибез. Дөнья татар конгрессының башкарма комитеты итәкчесе Данис Шакировкада яздык, аның белән күрешергә ниятебез бар. Аңа үз эшебезне күрсәтеп, өстәл уенының нәкъ менә татарча варианты турында сөйләшергә телибез. Татар конгрессы төрле төбәкләрдәге татарлар өчен форумнар, конференцияләр оештыра. Бу уенның татарчасы анда сувенир буларак таратылырга да мөмкин. Гомумән, бу оешма башка төбәкләрдәге татарлар белән безнең арадагы күпер, алар белән элемтә урнаштыра ала. Татар мифологиясе нигезендә эшләнгән татарча уенны таратуда ярдәм күрсәтерләр дигән өметебез бар. — Татарстан Яшьләр эшләре министры урынбасары Софья Мостафина белән дә очрашкансыз икән, ул сезнең белән фотоны социаль челтәренә урнаштырган, аның белән ниләр турында сөйләштегез? — Тиздән Яңа ел итә, балаларга бүләкләр тутырачаклар. Конфет-шоколадлар, баллы ризык биргәнче, безнең ""Карурман"" өстәл уены файдалырак булыр кебек тоелды. Бар яктан да файда килеп чыга. Беренчедән, балалар гаджетларга бәйле булып телефонда утырганчы, шушындый өстәл уены белән мавыгып китсә, күпкә файдалырак булыр. Икенчедән, Яшьләр эшләре министрлыгына да файда, чөнки балаларга, яшүсмерләргә файдалы бүләк әзерли алалар. Өченчедән, бу безнең проектның үсешенә дә ярдәм. Милли яктан караганда да, татар мифологиясен популярлаштырудан Татарстан да ота. — Министр урынбасары бу идеяне ничек кабул итте? Өметләр акландымы? Ярдәм булыр дип уйлыйсызмы? — Әлегә төгәл генә берни дә билгеле түгел, ләкин бик позитив кабул иткән кебек тоелды. ""Миңа сезнең идея ошый"", диде. Аңа килеп керүебез дә иңел генә булды, министр урынбасарлары алай иңел генә кабул итә дип белми идек. Без аннан бик сөенеп, күтәренке кәефтә чыктык. — Яшьтәшләрегез арасында уенга карата кызыксыну бармы? — Әлбәттә бар. Без проектны әзерләү барышында ук уенның демо-версиясен яшьтәшләребез арасында уйната идек һәм аларның фикерләренә колак салып, аңа ниндидер үзгәрешләр кертә бардык. Механик өлешләрендә, мәсәлән. Классташларым, дусларым арасында ул популярлашып өлгерде, алар аны яңа бренд итеп кабул итте. —""Карурман""ның беренче эш төркемендә 7-8 кеше идек, дидең. Бу уен популярлашып китсә, зур масштабларга чыкса, хокукый иясе кем була? Хокукый ягын ничек оештырдыгыз? — Безнең төркемдә 18 яшьлек Геннадий Сарандовбулгач, ул үзмәшгуль буларак теркәлде, сатуларны аның аша эшлибез. Тираж сатылгач, үзара төзелгән килешү нигезендә иади төркемдәге һәр катнашучыга билгеле күләмдәге процентлар түләнә. Калганнарга, эшенә карап, гонорар бирелә. Һәркемнең эш вазифалары, бурычлары язылган. Мәсәлән, мин уенның текст эчтәлеге, социаль челтәрләрдәге үсеш, СММ, гомумән, медиа өлкәсе һәм пресса белән аралашу өчен аваплы. Динара Мәрданшинагрантлар белән шөгыльләнә. Алия Шәйхуллинабелән Полина Крама– рәссамнар, алар бизәү эшләрен башкара. Әлбәттә, боларның һәрберсе бүленгән һәм алдан сөйләшенгән. Без команда белән атна саен күрешеп торабыз, барысы да ачык. ""Карурман"" уены—Беренче тираж нинди акчага басылды? — Без проектны сменада тәкъдим иткәндә үк Казанның Тимер юлчылар Мәдәният йорты мөдире Евгения Сабируловабезгә ярдәм итәргә теләк белдерде. Ул типография белән рассрочкага килешү төзергә ярдәм итте, тираж сатылып беткәч, без басылырга тотылган акчаны кайтарабыз дип килештек. —Шулай да, уенның исеме ничек ""Карурман"" булды? — Без ул вакытта сменада идек, мин әни белән шалтыратышып шушы уен турында сөйләдем һәм исем вариантлары турында аның фикерен сорадым. Ул үзе дә берничә исем әйтте, арада ""Карурман"" да бар иде. Ул безгә ошады. Төркемдә урыслар булгач, башта алар аның ни икәнен аңламады, билгеле. Аңлагач ошаттылар, шушы исемне калдырдык. Карурман символик яктан да бик туры килде кебек. Без телеграмда уенның үз каналын булдыргач, анда мифологик персонажлар турында викториналар да ясадык. Күп кешенең татар мифологиясе турында белеме дә шул карурман булуы шунда яхшы күренде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Карурман"" – татар мифологиясенә нигезләнгән өстәл уены: татарчасы да ясалырмы?",0,analytics,Әңгәмә,9891,https://www.azatliq.org/a/32637505.html,2023-10-14T21:00:56+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырИң зур хезмәт хакын мәгълүмат һәм элемтә тармагында эшләүчеләр ала. Аларның айлык кереме 125 мең сумга итә.2024 елның гыйнвар-июль айларында Татарстанда уртача хезмәт хакы 70 270 сум тәшкил иткән. Бу хакта Татарстанстат хисабындаәйтелә. Елның иде аенда, инфляцияне исәпкә алып, хезмәт хакы 11,3 процентка арткан. Иң зур хезмәт хакын мәгълүмат һәм элемтә тармагында эшләүчеләр алган. Июль аенда аларның уртача кереме 125 253 сум булган. Фәнни тикшеренүләр үткәрүчеләрнең хезмәт хакы 124 546 сумга иткән. Энергетика белән тәэмин итүчеләрнең айлык кереме 120 581 сум тәшкил иткән. Июль аенда түбән хезмәт хаклары мәгариф (34 046 сум), күчемсез милек (48 139 сум), әмәгать туклануы (47 841 сум) тармагы хезмәткәрләрендә күзәтелгән.1 сентябрьгә Татарстанда оешмаларның түләмәгән хезмәт хакы бурычы 1 млн 111 мең сумга иткән. Бу 75 кешегә кагылган. Икътисадчы Рөстәм Шаяхмәтов хезмәт хакының артуы хәрби итештерүнең үсеше белән бәйле дипаңлаткан иде. Бүген Казанда гына да 25 хәрби заводэшли. Мәсәлән, Казан боралак заводына өстәмә рәвештә 400 эшчегә ихтыя барлыгы, аларның уртача хезмәт хакы 100 мең сумнан артык булуыхәбәр ителде. Моңа кадәр Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда уртача хезмәт хакы 70 мең сумнан артып киткән,1,news,Яңылыҡтар,1206,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-urtacha-hezmat-haki-70-meng-sumnan-artip-kitkan/33146068.html,2024-10-04T12:42:18+03:00
"Вилдан Түбәнге Новгородта үткән ""Волжские сувениры"" 28-се Халыҡ-ара конкурсында  дәрәжә лауреат булған. Өфөнөң Киров район хакимиәте башлығы Илвир Нурдәүләтов Вилданды һәм уның педагогы Айнур Искәндәровты ҡотлаған. ""Волжские сувениры"" конкурсы 2008 йылдан бирле үткәрелә. Ул балалар һәм йәштәр ижады халыҡ-ара конкурс-фестивалдәренең абруйлы селтәренә инә. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Бәләкәй баянсы халыҡ-ара конкурста шәп сығыш яһаған,1,news,Яңылыҡтар,787,https://amanat.su/news/novosti/2026-01-16/b-l-k-y-bayansy-haly-ara-konkursta-sh-p-sy-ysh-ya-a-an-4539556,2026-01-16T13:54:00+00:00
"Тажикстанда тыуып үҫкән Башҡорт дәүләт медицина университеты студенты Иззатулла ""Изге подписка""ла ҡатнашып, «Аҡбуҙат» журналына яҙылған. Бөтә яҙылыусылар ҙа бүләктәр уйнатыуҙа ҡатнаша, еңеүсе июлдә Башҡортостан юлдаш телеканалының «Сәләм» тапшырыуында тура эфирында иғлан ителәсәк.","""Изге подписка""ла сит ил студенты ҡатнашты",0,analytics,Йәмғиәт,281,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-06-26/izge-podpiska-la-sit-il-studenty-atnashty-4291201,2025-06-26T10:56:00+00:00
"Һөйләшеүең һалҡын ҡына, Ҡамасаулайым һаман… Шылтыратма, теләмәһәң, Тик иҫән-һау бул, балам. Эштәрең ыңғай барамы, Йонсотманымы ҡалаң? Доға итеп ҡабатлайым: Тик иҫән-һау бул, балам. Изге уйлы кешеләрҙең Уртаһында бул, балам… Илатһаң да, онотһаң да, Иҫәнлек теләп ҡалам. Фирүзә Абдуллина",Доғам,1,news,Яңылыҡтар,285,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-12/do-am-4576059,2026-02-12T21:00:00+00:00
"Миңлегали ШәйморатовфикерләрБашкортстанда Икенче дөнья сугышында катнашкан генерал Миңлегали Шәйморатовтурында тулы метражлы анимацион фильм төшерүгә 26,6 миллион сум акча бүлеп бирелә. Бәйге үткәреп тормый гына бер башкаручыны да билгеләгәннәр. Аны ""Муха"" студиясене мөдире, эшмәкәр Артур Абдрахмановтөшерергә тиеш була. Бу хакта РБКиткерә. Мультфильм ""башкорт халкының батыр үткәне хикәяләренә"" нигезләнергә тиеш диелә. Проект ""Төньяк амурлары"" мультфильмының дәвамы булачак. Анимацион фильмдагы вакыйгалар музейда башланып китә, анда экскурсиягә балалар килгән була. Өлкән яшьтәге гид аларга хикәяләр сөйли, ахырдан бу кешенең генерал Шәйморатов улы булуы ачыклана. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда генерал Шәйморатов турында мультфильм төшерүгә 26 миллион сум бүлеп бирелә,1,news,Яңылыҡтар,766,https://www.azatliq.org/a/32604398.html,2023-09-22T07:39:30+00:00
"Бер мәл республика Президенты Мортаҙа Рәхимов  эш сәфәре менән Бөрйәнгә килгән. Күптәр белә, заманында халыҡ уны яратып, хөрмәтләп Бабай тип йөрөтә ине. Ул район етәкселәре менән кәңәшмә үткәргән, халыҡ менән осрашҡан, төҙөлөш эштәре менән ҡыҙыҡһынған, ҡыҫҡаһы, райондың хәл-торошо менән танышҡан. Бөрйәндә эш тамамланғас, Мортаҙа Рәхимов Күгәрсен районына барырға йыйына башлаған. Шул мәл ул ваҡыттағы Бөрйән районы башлығы Ирек Зарипов ошондай кәңәш биргән: - Әйҙә, әллә ниндәй урау юлдан барғансы, мин һеҙҙе урман юлынан туп-тура Мораҡҡа алып сығам! Ысынлап та, Белорет йә Баймаҡ аша барһаң, Мораҡҡа хәтлем дүрт йөҙ саҡырымдан ашыу юл үтер кәрәк. Ә урман юлы менән тура сыҡһаң, ни бары йөҙ саҡырым ғына ара. Ә шулай ҙа халыҡ, урау булһа ла юл яҡшы тип бушҡа әйтмәй шул (урау булһа ла юл яҡшы, һуҡыр булһа ла ҡыҙ яҡшы, тигән әйтем күп ваҡыт ошолай ҡыҫҡартылып әйтелә). Бына был юлы ла халыҡ әйтеменең дөрөҫлөгө тулыһынса раҫлана. Тура, әммә насар юлдан киткән юлсылар тегеләй һуғылып, былай һуғылып, ана батам, бына сумам, тип бара торғас, бер йылғаны сыға алмай, тәки баталар. Тәүҙә алда барған машина бата. Шунан уны уңдан урап үтәм тигәне бата. Һәм, уларҙы ҡыуандырып, һулдан урап үтәм тигәне лә бата. Мөмкин тиклем бысранмаҫҡа тырышып, таҙа ерҙән таҙа ергә һикереп сыҡҡан юлаусылар бер аҙ баштарын тырнап торалар ҙа машиналарҙы сығарыу буйынса эшкә тотоналар. Мортаҙа Рәхимов берәүҙе лә әрләмәй, әлбиттә. Бындай хәлдәргә апаруҡ тарыған, тормошто күп күргән тәжрибәле етәксе барыһын да аңлай. Ул бысрана башлаған юлдаштарын тыныс ҡына күҙәтеп тора ла урманға табан юл ала. Артынан эйәрә төшкән ярҙамсыһына, эйәрмә, тип ҡулын ғына һелтәй. Баҡтиһәң, Мортаза Рәхимов урман эсендәге аҡланда бесән сабып йөрөгән Беларусьты күреп ҡалған икән. Һәм уға табан юл ала. Бесән сабып йөрөгән Беларусь эргәһенә барып етә. Әммә. ғәжәйеп хәл, трактор уның эргәһендә туҡтамай үтә лә китә! Ярай, икенсе урап килгәнендә туҡтар, тип уйлап ҡуя Мортаҙа Рәхимов. Әммә был юлы ла туҡтамай Беларусь. Шатырлатып бесән сабып үтә лә китә. Мине танымай, тип уйлап ҡуя Мортаҙа Рәхимов. Хәҙер өсөнсөгә урап килгән тракторға алдан уҡ ҡулын күтәреп тора Мортаҙа Рәхимов. Шул мәлдә генә теге туҡтай. Мортаҙа Рәхимов бер аҙ ҡаты тауыш менән мөрәжәғәт итә: - Һаумыһығыҙ, нишләп туҡтамайһың? Әммә бесәнсе һорауға һорау менән яуап бирә: - Сәләм, ә нишләп ҡулыңды күтәрмәйһең? Был мине танымай, тигән фекергә тамам ышана Мортаҙа Рәхимов. Ул арала бесәнсе һүҙен дауам итә. - Бәлки, һин бесәндең һәйбәт үҫкәненә, ә, бәлки, минең оҫта сапҡаныма һоҡланып ҡарап тораһыңдыр. Кем белә һине. Юҡ-барға туҡтарға минең ваҡыт юҡ. Артабан Мортаҙа Рәхимов һорауҙы тура ҡуйған: - Ә һин минең кем икәнемде беләңме? Әммә бесәнсе лә яуапты тура биргән: - Беләм! Мортаҙа Рәхимов ауыҙ сите менән көлөмһөрәй биреп һорай ҡуйған: - Йә, мин кем инде? Әммә бесәнсенең яуабы уны аптырауға һалған: - Һеҙ Башҡортостан Республикаһының Президенты Мортаҙа Рәхимов! Бындай тулы яуаптан аптырап ҡалған Мортаҙа Рәхимов. Аптырарлыҡ та шул. Бесәнсе үҙен иркен, әммә итәғәтле тота. Шуға Мортаҙа Рәхимов бер мәлгә нимә тип әйтергә, нисек һүҙҙе дауам итергә белмәй, аптырап ҡалған. Тынлыҡ апаруҡ һуҙылып киткәс, бесәнсе ҡырҡа һорау ҡуйған. - Ни йомош? Бындай һорау Мортаҙа Рәхимовты айнытып ебәргән. Ғүмер буйы үҙе генә кешеләргә Ни йомош тиергә күнекккән Президент ҡаушап алған да киткән. - Теге. ней. машина батты. тура сығайыҡ тигәйнек. Мораҡҡа. Артабан һүҙен нисек дауам итергә белмәй тағы аптырап ҡалған. Уға бесәнсе ярҙамға килгән: - Әйтер һүҙегеҙ бөттөмө! - Әй, юҡ, юҡ. машиналарҙы һөйрәп сығара алмаҫһығыҙмы икән. Буш итмәҫ инек! Бесәнсе кабина ишегенә таянып тороп баҫҡан да батып ултырған өс машинаға, шунан бесән сапҡысына (уны хәҙер сисергә тура килә бит инде) күҙ һалып, эш хаҡын самалаған. Шунан, ни эшләйһең инде, ярҙам итмәйенсә булмай, тип һөйләнә-һөйләнә тракторының кабинаһынан ергә һикереп төшкән. Майланып бөткән сепрәкте ҡулына алған һәм уға майлы ҡулдарын һөртә-һөртә барып, уң ҡулын Мортаҙа Рәхимовҡа һуҙған: - Литр! Мортаза Рәхимов та аптырап ҡалмаған. Уның майлы ҡулын таҙа ҡулы менән ҡыҫҡан һәм ышаныслы яуап биргән: - Була! Бына шулай республика Президенты менән ябай ауыл кешеһе араһында урман төпкөлөндә ябай ҡул ҡыҫышыу менән эш хаҡы килешелгән! Шул арала бесәнсе асҡыстарын ала һалып, бесән сапҡысын сисә башлаған. Ә Мортаҙа Рәхимов машиналар яғына табан атлаған. Барып еткәнсе тигәндәй ошондай һүҙҙәрҙе ҡабатлаған, имеш: - Эх, Ирек Фәсхетдиновичта ғына булһа ине бер литр, булһа ғына ярар ине унда. Машиналар эргәһенә барып еткәс, ымлап ҡына Ирек Зариповты саҡырған. Апаруҡ бысранып бөткән район башлығы уның эргәһенә килеп еткән. Мортаҙа Рәхимов уның ҡолағына ғына бер литр кәрәк ине, тип шыбырлаған. Ярай әле, бәхеткә ҡаршы, уның машинаһында теге литр булған. Шул арала трактор килеп еткән. Һәм, әлбиттә, бер-бер артлы машиналарҙы һөйрәп сығарған. Мортаҙа Рәхимов матур пакетҡа һалынған күстәнәсте тотоп торған мәлдә уның ярҙамсыһы ошондай кәңәш биргән. - Әйҙә, бирмәйек тә ҡуяйыҡ. Ней тиһәң дә һеҙ бит Президент. Мортаза Рәхимов бер килке ярҙамсыһына ҡарап торған да машинаға табан ыңлайлаған. Пакетҡа мул ғына итеп колбаса, ҡуйыртылған һөт һәм башҡаһын һалған. Һәм һәр береһе ишетерлек итеп әйтеп ҡуйған. - Әйткән һүҙҙе тота белер кәрәк! Тора биргәс, өҫтәп ҡуйған. - Мин алдаҡсы исемен күтәреп йөрөгөм килмәй. Шунан Мортаза Рәхимов үҙ ҡулдары менән тулы пакетты бесәнсегә тотторған. Ә шулай ҙа әлеге лә баяғы Мортаҙа Рәхимовтың ярҙамсыһы бесәнсегә үҙ үпкәһен белдергән: - Президент һынлы Президенттан хаҡ һорамаһаң да булыр ине. Ҡабаланмай ғына пакетты Беларусь кабинаһына урынлаштырып, үҙе кабинаға инеп ултырған бесәнсе барыһына ла күҙ йүгертеп сыҡҡан да ошолай яуап тигән: - Урманда Президент булмай! Бындай тапҡыр яуапты ишеткәс, барыһы ла көлөп ебәргән. Мортаҙа Рәхимов та юғалып ҡалмаған: - Бындай һүҙҙәрҙе үҙ иркенә йәшәп өйрәнгән урман кешеһе генә әйтә ала! Юлдың ҡалған яғы мажараһыҙ үткән. Юлаусылар имен-аман Мораҡҡа барып еткәндәр. Кире Бөрйәнгә йыйынған Ирек Зариповты Мортаҙа Рәхимов ошондай теләктәр менән оҙатып ҡалған, имеш: -  Күстәнәс алырға онотма. Һиңә әле тура юлдан ҡайтаһы, насар юлда батаһы бар. Эйе, урманда аҡса менән нимә эшләмәк кәрәк – магазиндар юҡ. Урманда ана шул шыйыҡ валютаның баһаһы юғары инде. Борон халыҡ ҡына түгел, етәкселәр ҙә ябай булды! Был һөйләүсене Әғләм Шәрипов тыңлап торҙо.",Урманда Президент булмай!,0,analytics,Йәмғиәт,6287,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-11-16/urmanda-prezident-bulmay-4468829,2025-11-16T10:15:00+00:00
"В Отдел МВД России по Буздякскому району с заявлением о мошенничестве обратилась 65-летняя местная жительница. Женщина рассказала, что ей в одном из мессенджеров ей поступил звонок якобы от сотрудника энергосбытовой компании.",В дежурные части органов внутренних дел поступило 20 сообщений о мошенничестве,0,analytics,Хәүефһеҙлек,225,https://tanburz.ru/news/h-uefhez-lek/2025-02-04/v-dezhurnye-chasti-organov-vnutrennih-del-postupilo-20-soobscheniy-o-moshennichestve-4108651,2025-02-04T16:30:00+00:00
"Элекке клиптарҙы иҫкә төшөрһәк, улар ябайлығы, сценарийҙарының мәғәнәле булыуы менән үҙенә арбай. Венер Камалов һүҙҙәренә, Рөстәм Ғиззәтуллин көйөнә яҙылған, автор башҡарыуындағы, Түҙ йөрәгем йырына төшөрөлгән клип та серлелеге, ябайлығы, беҙҙең халыҡҡа хас һыҙаттары булғаны өсөн бөгөн дә үҙенсәлекле. Буласаҡ актрисалар араһында режиссер мине һайлап алды. Беренсе курста ғына уҡып йөрөгән оялсан ҡыҙмын. Етмәһә, уҡытыусыларыбыҙ: Һеҙ әлегә өлгөрөп етмәгән актрисалар, - тип төрлө ергә барып төшөүҙән тыйып торалар. Уларға әйтмәй генә ҡасып китергә йөръәт иттем һәм Түҙ йөрәгемдә стюардесса – төп геройҙың ғашиҡ булған ҡыҙ ролен уйнаным, - тип хәтирәләргә бирелә М. Ғафури исемендәге Башҡорт Дәүләт театры актрисаһы Зиләрә Юлтаева. Ҡыҙыҡ хәлдәргә лә осрап бөтәләр. Беренсенән, Зиләрә Юлтаева самолетта ысын осорға тура килер, тип ҡурҡа. Икенсенән, Венер Камалов клип аҙағында уға гөлләмә бүләк итергә тейеш була. Әммә йырсы сәскә алырға онотоп килә. Ул ваҡытта әлеге шикелле махсус килтереп биреүҙәр булмай. Ике көнгә ваҡытлыса ҡуртымға алынған самолеттың ваҡыты ла үтеп барыуын иҫәпкә алып, ул йырҙағы һөйгәненә бер яһалма сәскә генә бүләк итә. Өсөнсөнән, Зиләрә Юлтаева өсөн был тәүге телевидениеға төшөү тәжрибәһе булыу менән бергә, мөхәббәт сәхнәләрен дә беренсе тапҡыр уйнай. Ул ваҡытта танылыу алып өлгөргән Венер Камаловтың күҙҙәренә ояла-ояла ғына ҡарай. Биҙәнгән ҡыҙҙан, оялған ҡыҙ матур, тигәндәре, был осраҡта ла дөрөҫкә сыға. Буласаҡ актрисаның образы нәфис, һөйкөмлө, ысынлап та, ир-егеттәрҙе ғашиҡ итерҙәй гүзәл зат булып сағылыш таба ала.",Клипҡа төшөргә ҡасып бара,0,analytics,Мәҙәниәт,1553,https://shonkar.com/news/culture/2025-10-15/klip-a-t-sh-rg-asyp-bara-4428792,2025-10-15T22:34:00+00:00
"Слет ҡатнашыусыларын Өфөнөң Дим биҫтәһенән ""Сапсан"" халыҡ бейеүҙәре ансамбле сәләмләне. 2-се ""Смарт"" полилингваль гимназияһында ойошторолған ижади коллектив, ғөмүмән, баш ҡаланың бер мәҙәни сараһынан да ситтә ҡалмай. Бөгөнгөһө айырыуса мөһим. Сығыш яһаусыларҙы республика район-ҡалаларынан 9 полилингваль мәктәп һәм 2 полилингваль кабинетында белем алыусылар алҡышланы. Балалар өсөн көн һайын төрлө телдәге саралар ойошторола. Мәҫәлән, бер көндә программа тик башҡорт телендә генә барһа, икенсе көн инглиз теленә арнала. Шулай уҡ билдәле шәхестәр менән осрашыуҙар үткәреү ҡаралған. Ойоштороусылар фекеренсә, слет уҡыусыларға онотолмаҫлыҡ тәьҫораттар бирә. Бер яҡтан, йыл дауамында алған белемдәр камиллаштырыла, икенсенән, тиҫтерҙәр аралаша, яңы дуҫтар таба. Слеттың тәүге көнөндә уҡыусылар мәғариф һәм фән министры вазифаһын башҡарыусы менән осрашты.",Төрлө телдәрҙә аралашалар,1,news,Яңылыҡтар,851,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-28/t-rl-teld-r-aralashalar-3987398,2024-10-28T18:17:00+00:00
"""Нур-Ислам"" мәчете урынына төзелгән вакытлыча бинаСвердлау өлкәсе татар конгрессы (Урал татарлары) Екатеринбурда әмигъ мәчете төзү мәсьәләсен хәл итүне сорап Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановка мөрәәгать итте. ""Кызганычка каршы, өлкә губернаторы Евгений Куйвашевбелән туры диалог төзү барып чыкмады"", дип яза хат авторлары. Алар Рөстәм Миңнехановка Татарстан президенты буларак кына түгел, ""Русия – ислам дөньясы"" стратегик күзаллау төркеме рәисе буларак та мөрәәгать итә. Свердлау өлкәсе татар конгрессы рәисе Ринат Аскаровкул куйган хатта әйтелгәнчә: ""Екатеринбурда Изге Екатерина православ храмы торгызу белән бәйле вакыйгалар Свердлау өлкәсе чикләреннән чыгып китте. Шушы вазгыятьтә өлкә мөселманнары күңелендә урынлы сорау туа: ни өчен элек-электән мөселман халкы күпләп яшәгән Екатеринбур шәһәрендә, узган гасыр башында алты мәчет булуга карамастан, бүген нибары ике генә мәчет бар? "". Хатта Ринат Аскаров шулай ук өлкәнең элеккеге итәкчеләре шәһәрдә әмигъ мәчете ачарга ниятләгән булуы турында да искә төшерә. 2000 нче еллар башында өлкәнең ул чактагы губернаторы Эдуард Россельитәкчелегендә Екатеринбурда Тынычлык һәм татулык мәйданы булдыру проекты әзерләнгән. Бер мәйданда янәшә православ чиркәү, синагога һәм мәчет торачак, дип вәгъдә итә итәкчелек. Тик бу сүздә генә кала, проектта каралган корылмаларның икесе генә төзелеп, сафка бастырыла: синагога һәм Изге Троицки чиркәве. Мәчет төзелеше башланса да (аңа якынча 26 млн акча да тотылган, дигән мәгълүмәт бар), ул туктап кала. Мөселманнар мәчет төзеләсе урында вакытлы бина корып, шунда гыйбадәт кыла. Тик хакимият бу корылманы сүтәргә куша, мәчет иренә спорт сарае салырга ыеналар. Ләкин ир кишәрлегенең мәйданы боз аренасы төзергә дә, Екатеринбурның әмигъ мәчетен торгызырга да итәрлек"", дип искәртә хат авторы. ""Нигә әле мөселманнар үз туган ирләрендә килмешәк булып, читкә кагылып яшәргә тиеш? "", дигән сорау бирә Аскаров. Хат авторы язуынча, Свердлау өлкәсендә 500 меңнән артык мөселман яши. ""Сез Екатеринбурга күп мәртәбәләр килдегез һәм беләсез: Урал төбәге – татар һәм башкортларның тарихи яши торган урыны"" диелгән хатта. Элегрәк Екатеринбур мөселманнары шундый ук үтенеч белән Свердлау өлкәсе губернаторы Евгений Куйвашевка мөрәәгатьиткән иделәр. Шәһәрнең элекке телебашнясы тирәсендә әмигъ мәчете төзеләсе урында вакытлы корылма бар. Бу бинаны мөселман халкы, мәчеткә йөрүчеләр үзләре төзеде. Аның мәйданы 500 дүрткел метр. Намазга бер меңләп кеше килә. Ләкин аны да сүтү ихтималыбар иде. Күптән түгел Екатеринбур шәһәре хакимияте Русия православ чиркәвенә яңа храм төзер өчен алты урынтәкъдим итте. Бу урыннар исемлегенә элеккеге телебашня урыны да кергән. Алда әйтелгәнчә, ул тирәдә инде Изге Троицки чиркәве бар. Әлеге урыннар өчен тавыш бирү оештырылырга тиеш. Шәһәр хакимияте храм төзү урыннарын раслап, тиздән аларны тавыш бирүгә чыгарыр дип планлаштырыла.",Свердлау өлкәсе татарлары Миңнехановтан Екатеринбурда әмигъ мәчете төзүдә ярдәм сорый,0,analytics,Татарстан,2842,https://www.azatliq.org/a/29999655.html,2019-06-14T13:09:06+00:00
"Төҙөлөш материалдары һаҡланған ангарҙың майҙаны 30 160 метр тәшкил итә. Һәләкәт ваҡытында келәт буш була, шуға күрә һәләк булыусылар һәм зыян күреүселәр юҡ. Урында 17 кеше һәм 7 берәмек техника эшләй, шул иҫәптән Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы көстәре. Был хәлде ашығыс хеҙмәттәр контролдә тота.",Күп ҡарҙы күтәрә алмаған,1,news,Яңылыҡтар,302,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-07/k-p-ar-y-k-t-r-alma-an-4530596,2026-01-07T12:50:00+00:00
"""Зәңгәр шәл"" спектакленнән күренеш, архив фотосыГалиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрының 9-16 ноябрьдә Уфада булырга тиешле гастрольләре 2022 елга күчерелгән. Бу хакта театр сайтындахәбәр ителә. Гастрольләр кичектерелүнең сәбәбен эпидемиологик вазгыятькә бәйле, дип аңлаталар, киләсе елда кайсы көннәрдә узачагы әлегә билгеле түгел. ""Төгәл даталар турында театрның мәгълүмат чыганакларында аерым хәбәр ителәчәк, сатып алынган билетлар үз көчендә кала"", диелгән хәбәрдә. Галиәсгар Камал исемендәге татар дәүләт академия театрының Башкортстанда узарга тиешле гастрольләре беренче мәртәбә анисәп алдыннанкүчерелгән иде. Театрның баш режиссеры Фәрит Бикчәнтәевәлеге уңайдан ""Уфага без анисәп үткәч ноябрь аенда барачакбыз. Башта сентябрь дип уйлаган идек, ноябрьгә күчердек. Минемчә, бу дөрес фикер. Бөтенесе дә тынычлангач, гастрольләрне матур гына уздырырбыз"", дигән иде. Мәит Гафури исемендәге башкорт дәүләт театрына һәм Уфадагы рус дәүләт театрына татар театры гадәттә сентябрьдә барып спектакльләр куя иде. Күптән түгел Үзбәкстанда узарга тиешле ""Татар кызы"" халыкара бәйгесенең финалы да икенче елгакүчерелде. Бәйрәм 29 октябрь көнне Ташкентта үтәргә тиеш иде, ләкин коронавирус таралу сәбәпле 16 октябрьдә Үзбәкстанда локдаун игълан ителде. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Камал театрының Уфадагы гастрольләре киләсе елга күчерелгән,1,news,Яңылыҡтар,1507,https://www.azatliq.org/a/31520246.html,2021-10-20T05:50:45+00:00
"Экспозицию выставки создали на основе историко-документальной выставки с тем же названием, подготовленной Государственным историческим музеем по поручению Президента Российской Федерации В. В. Путина. В мультимедийной версии выставки – оцифрованные архивные документы и музейные экспонаты, а также редкие артефакты, иллюстрирующие основные этапы войны – от вторжения войск нацистской Германии и ее союзников на территорию СССР года до Парада Победы на Красной площади в Москве года, ставшего символом завершения Великой Отечественной войны. По словам Рустэма Хазиева, научного куратора уфимского мультимедийного Исторического парка «Россия – Моя история», доктора исторических наук, профессора Уфимского университета науки и технологий, над созданием выставки работали специалисты более чем из пятидесяти федеральных, региональных и ведомственных архивов России и Республики Беларусь, ведущих государственных музеев. – Выставка включает более тысячи экспонатов, в том числе более 400 архивных документов, многие из которых впервые введены в научный оборот. Этот сгусток энергии позволит представить через какие испытания пришлось пройти многонациональному народу нашей страны. Уверен, выставка «Без права на забвение» никого не оставит равнодушным, – отметил Рустэм Хазиев. Выставка состоит из десяти разделов: «Нападение на СССР», «Все для фронта! Все для победы! », «Блокада Ленинграда», «Партизанское движение», «Ни шагу назад! », «Обыкновенный нацизм», «Изгнание врага с территории СССР», «Герои Великой Отечественной войны», «Освобождение Европы», «Штурм Берлина. Победа! ». Своеобразным продолжением знакомства с историей Великой Отечественной войны стала выставка «Жди меня, Агидель…», которая логично продолжает и дополняет экспозицию «Без права на забвение». Выставка рассказывает о вкладе Республики Башкортостан в Победу. Знаковой и значимой считает выставку руководитель общественного патриотического движения «Алга-Патриот» Ринат Хабиров. – Мы являемся хранителями исторической памяти о подвиге наших предков, о тех временах, когда они с оружием в руках и у станков отстаивал нашу Победу и нашу свободу. Я надеюсь, что как можно больше жителей Уфы и республики придут на эту выставку, напитаются знаниями. Это станет для многих отличным подспорьем в дискуссиях о том, кто имеет моральное право называться наследниками Победы, – подчеркнул он. Посетить выставку «Без права на забвение» можно в Уфе по адресу: ул. Менделеева, д. 158, Исторический парк «Россия – Моя история» до 24 августа. Вход свободный. Возможно экскурсионное обслуживание. Автор Галина Морозова, фото – исторический парк «Россия – Моя История».",В Уфимском историческом парке открылась выставка «Без права на забвение»,0,analytics,Йәмғиәт,2625,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-06-27/v-ufimskom-istoricheskom-parke-otkrylas-vystavka-bez-prava-na-zabvenie-4292717,2025-06-27T11:40:00+00:00
"Из фондов библиотек были списаны большие объёмы ветхой и морально устаревшей литературы. Вместе с этим пришло обновление и расширение фонда, поступили книги новых форматов: фотикулярные, книги с запахом, научно-популярные энциклопедии с дополненной реальностью 3 и 4, документы со шрифтом Брайля. При комплектовании предпочтение отдано лучшим образцам современной художественной отечественной и зарубежной литературы, к мотивационным книгам по психологии, педагогике, истории. В связи с модернизацией в модельной Центральной межпоселенческой Этно Смарт библиотеке появился кабинет «Юный гений», оборудованный интерактивным коррекционно-логопедическим комплексом «Шхуна» и укомплектованный литературой данного направления, где учителя-логопеды, психологи проводят занятия с детьми. Лаборатория «Этно Знайка» – это уютная зона, где проводятся мастер-классы, уроки по изучению и созданию национальных головных уборов, украшений, поясов и национальных кукол, креатив-площадка «Драйв», оснащенный автотренажером, предназначенный для закрепления навыков, полученных в автошколе, -аттракционом. Каждая из этих зон оснащена тематической литературой, все издания оформлены красочно и интересно, чем и привлекают в библиотеку новых читателей. Детям и подросткам приятно побыть с книгой наедине или окунуться в компьютерные баталии, сделать что-то креативное при помощи разнообразных программ и книг. Существенно обновились фонды отраслевой литературы. Например, появились в фонде очень дорогие и редкие книги по нефтегазовой промышленности, которые пользуются большой популярностью и спросом у студентов Ишимбайского нефтяного колледжа. Библиотека стала ближе к людям с ограниченными возможностями здоровья – в фонде имеется своя коллекция специальной литературы для незрячих и слабовидящих читателей, для них же создана зона «Мир без границ». Комплектование проводили с учетом запросов читателей. В качестве положительных тенденций также можно отметить пополнение фонда краеведческой литературой, стало возможным пополнить фонд электронными изданиями. Расширением возможностей фондов модельных библиотек стало подключение к Национальной электронной библиотеке. Всё это привело к увеличению числа пользователей. Отмечается выполнение гарантированного объёма пополнения библиотечного фонда в течение 3-х лет, который формируется за счёт местного бюджета. За этот период муниципалитет выделит финансирование на комплектование фонда более на 2500 миллионов рублей. В год модернизации фонд Центральной библиотеки пополнился более чем на 1500 экземпляров, модельная сельская библиотека-филиал 11 села Верхнеиткулово свыше 400 экземпляров. Все издания выпущены не позднее 2021 года. Благодаря участию и победе во Всероссийском конкурсе «Золотая полка» библиотекари приобрели в фонд уникальные книги по творчеству и дизайну. В библиотеках проходят выставки новых поступлений, обзоры, индивидуальные беседы с читателями, интерактивные книжные выставки. Работа по продвижению фондов происходит не только в стенах библиотек, но и используются социальные сети (создание аккаунтов библиотек, виртуальные книжные выставки, книжные обзоры, буктрейлеры, челленджи и т. д. ) и средства массовой информации. В настоящее время наши библиотеки выходят за рамки традиционных форм обслуживания пользователей и отвечают все запросам современного читателя. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Сегодня наши библиотеки предлагают своим пользователям новые возможности и разнообразные услуги.,1,news,Яңылыҡтар,3483,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-09-13/segodnya-nashi-biblioteki-predlagayut-svoim-polzovatelyam-novye-vozmozhnosti-i-raznoobraznye-uslugi-3928933,2024-09-13T17:03:00+00:00
"Ә бит ҡайһы берәүҙәр оҙаҡ йәшәү менән бергә оло йәштә лә теремек, зирәк һәм камил аҡыллы, маҡсатына ынтылышлы булып ҡала. Мәҫәлән, шундай һоҡланғыс кешеләрҙең береһе 104 йәш йәшәгән Федор Григорьевич Углов - билдәле хирург, донъя кимәлендәге әһәмиәткә эйә академик, медицина фәндәре докторы, профессор. Медицина өлкәһен бик күп яңы идеялары менән байытҡан был табиб үҙенең шәхси оҙон ғүмерлеге системаһын эшләп ҡалдырған. Тап бына шул система уға әүҙем оҙон ғүмерле булып йәшәргә ярҙам иткән дә инде. ХХ быуаттағы һуғыштарға, иҡтисади көрсөк һәм киң таралыусы сирҙәргә ҡарамайынса, Углов иҫән ҡалыу ғына түгел, аҡылы, белеме менән дан ҡаҙаныу кимәленә күтәрелә алған. Уның исеме 100 йәшенән һуң да хатта ҡатмарлы операциялар яһаусы иң өлкән һәм тәжрибәле, алтын ҡуллы хирург булараҡ, Гиннесс рекордтар китабына индерелгән. Билдәле Америка кардиохирургы Майкл Дебейки һөнәрҙәше хаҡында шулай тигән: ""Профессор Углов - милли хазинаға тиң шәхес. Ул хирургия кимәлен һеҙҙең илдә йыһанды үҙләштереүҙәге ҡаҙаныштар бейеклегенә күтәрҙе. "" Угловтың бөтөн тормошо ныҡлыҡ һәм тәртип өлгөһө булып торған. Ваҡытында шулай ҙа уға ла йыш ҡына фажиғәгә килтереүсе йоғошло сирҙәр менән көрәшергә тура килгән, әлбиттә, ләкин әлеге оҙон ғүмерлелек системаһы һәр ваҡыт уға ярҙам иткән. Бына ул Углов үҙ тормошонда ҡулланған 12 ҡағиҙә: 1. Тыуған илгә һөйөү. Углов фекеренсә, илһөйәрлек - ул милли ғорурлыҡ ҡына түгел, ә маҡсат һәм эшеңә бирелгәнлек тойғоһо ла. Илгә һөйөүе Угловҡа тормошонда ныҡлыҡҡа эйә булырға ярҙам итә. Ул йыш ҡына: ""Тамырһыҙ кешеләр оҙаҡ йәшәмәй"", - тип ҡабатларға яратҡан. 2. Рәхмәтле булыуға өмөт итмәй генә изгелек ҡылығыҙ. Углов эскерһеҙ хеҙмәт ҡеүәтенә ышанған. Башҡаларға ярҙам итеүҙән ул ҡәнәғәтлек тапҡан һәм изгелектең үҙенән-үҙе сауаплы ғәмәл булыуы тураһында ҡабатлаған. Уның хирургияға бирелгәнлеге байлыҡҡа ла, хөрмәткә лә ынтылыш түгел, ә сирлене һауыҡтырыу теләге менән бәйле булған. Бында табибтың һөнәренә бирелгәнлеге, унан бигерәк, бәләгә тарыған сирленең хәленә керә белеүе сағыла. Психологтар әйтмешләй, альтруизм (кеше хаҡында эскерһеҙ хәстәрлек) һәм социаль бәйләнештәр оҙон ғүмерлелек һәм бәхет тойғоһоноң төп факторҙары. 3. Үҙ ғүмерегеҙ өсөн үҙегеҙ яуаплылыҡ алығыҙ. Был да кеше ғүмере оҙайлығына булышлыҡ итә, тип ышанған Углов һәм көндәлек тормошта һаҡланып йөрөргә, сәләмәт ғәҙәттәргә эйә булырға, стресс менән идара итә белергә өндәгән. 4. Үҙ-үҙегеҙҙе контролдә тотоғоҙ һәм ниндәй генә хәлдәрҙә лә ныҡ булығыҙ. Тормош һәр кемдең дә юлына көтөлмәгән хәлдәр сығарып ҡуйыусан һәм бының һөҙөмтәһе һеҙҙең шуға ҡарата тәьҫирегеҙгә, мөнәсәбәтегеҙгә бәйле. Углов хистәр тәртибенә ышанған һәм уңышһыҙлыҡтарға үҙенең рухын һындырырға ирек ҡуймаған. Угловтың ҡатыны Эмилия Викторовна табибтың оптимизмы хаҡында былай тип хәтергә алған: ""Эштән ул һәр ваҡыт шат күңел менән ҡайта һәм һәр ваҡыт ниндәй ҙә булһа күтәренке, ҡыҙыҡлы хәл тураһында һөйләй ине. Беҙҙе насар хәбәрҙәр менән ҡайғыртырға тырышманы, тик ыңғайға көйләнеш тотто. Шуға ла ул ҡайтып инеү менән өйөбөҙ эсе яҡтырып киткәндәй тойола ине. Ул оптимист! "" 5. Ғаиләгеҙҙе баһалай белегеҙ. Эшкә, һөнәренә ныҡ бирелгәнлеге Угловҡа ғаилә тормошонда бәхетле булырға ҡамасауламай. Углов үҙ мөхәббәтен бик һуң, 60 йәшендә кардиолог Эмилияға өйләнгәс таба. Араларында 32 йәш айырма уларға һис ҡамасауламай: мөхәбәттәре ышаныслы һәм ныҡлы була. Угловҡа 66 йәштә улдары донъяға килә. Бәхетле никах менән 44 йыл татыу, матур ғүмер итә улар. Шулай итеп, Углов үҙ яҙмышы миҫалында яратыу өсөн бер ҡасан да һуң түгеллеген иҫбатлай. Ғаилә ысын мәғәнәһендә уның терәгенә әйләнә. Тикшеренеүҙәрҙән күренеүенсә, яҡындарыңдың һөйөүе иммун системаһын нығыта, елһенеүҙәрҙе, стрестарҙы кәметә, дөйөм үҙтойғоно яҡшырта, томоштан ҡәнәғәтлек тойғоһон көсәйтә. 6. Аҡыл һәм физик хеҙмәтте аралаштыра белеү - бөтөнлөк үҫешенең асҡысы. ""Эшмәкәрлекте алыштырып тороу - иң яҡшы ял ул"", - тип ҡабатлаған хирург. Әйткәндәй, ул хирург ҡына түгел, билдәле яҙыусы ла булған. Уның һул ҡулын уң ҡул эшләгән кеүек күнектереп өйрәтеүе үҙенә күрә шәхси ҡаҙаныш ул. Тап бына ошо һәләте табибҡа өлкән йәшендә лә ҡатмарлы операциялар эшләргә, аҡыл һәм зиһен камиллығын һаҡлап ҡалырға ярҙам итә. Ғөмүмән, табиб шөғөлдәр төрлөлөгөнөң көсөнә ышана. Был, уның фекеренсә, мейелә яңы нейрондар бәйләнешен булдырырға, Альцгеймер сиренән һаҡланырға ярҙам итә. Аҡыл йәһәтенән әүҙемлекте үҫтереү өсөн яңы күнекмәләр үҙләштереү, башватҡыстар сисеү, ижад менән, мәҫәлән, һүрәт төшөрөү йә музыка менән шөғөлләнеү мейе әүҙемлегенә булышлыҡ итә. 7. Ҡыҙыҡһыныусан булығыҙ, аҡыл зирәклеген һаҡлағыҙ. Бөтөн ғүмере буйына уҡыу, белемгә эйә булыу Углов философияһында төп урынды алып тора. Өлкән йәштә лә ул медицина яңылыҡтары менән танышып бара, фәнни журналдарҙы мөхәррирләй, хәтерен күнектереү өсөн шиғырҙар ятлай. Уның китаптары, шул иҫәптән ""Үҙебеҙҙең көндәргә тиклем йәшәрбеҙме? "" һәм ""Кеше ғүмере бик ҡыҫҡа"" тигән хеҙмәттәре сәләмәт тормош рәүеше һәм оҙайлы ғүмер серҙәре хаҡында булып, киң танылыу ала. Бик ныҡ олоғайғас та табиб үҙенең интеллект ҡеүәһен юғалтмай. Тап ана шул аҡыл әүҙемлеге уға быуаттан ашыу ғүмер йәшәргә мөмкинлек бирә лә инде. 8. Туҡланыуҙа сама белергә. ""Билең нескәрәк булған һайын, ғүмерең оҙайлыраҡ булыр"", тигән хәҡиҡәт бөтәбеҙгә лә яҡшы таныш. Углов ябай, ярлы ғаиләлә тыуып үҫә, күп ваҡыт ашарҙарына етешмәй. Иртә йәштән алынған был тормош тәжрибәһе буласаҡ табибҡа самалап ашау һәм аңлы рәүештә туҡланыу ғәҙәтен булдыра. Ул туҡланыу буйынса бөгөнгө фәнгә ярашлы, тәбиғи һәм эшкәртелмәгән ризыҡҡа бай диета өсөн сығыш яһай һәм күп ашауҙың хроник сирҙәргә килтереүе хаҡында иҫкәртә. Фәнни тикшеренеүҙәр ҙә быны раҫлай һәм калориялар ҡулланыуҙы сикләүҙең кеше ғүмерен оҙайтыуҙа бер ысул тип иҫәпләй. Нигеҙҙә туҡлыҡлы матдәләргә бай булған балыҡ, йәшелсә, бөтөн бөртөклө ярмаларға өҫтөнлөк биреү кәрәк. 9. Кәүҙә ауырлығын сәләмәт кимәлдә тоторға! Артыҡ ауырлыҡ йөрәк-ҡан тамырҙары, диабет һәм ҡайһы бер яман шеш сирҙәренә килтереүе ихтимал. Кәүҙә ауырлығын ҡәтғи контролдә тотоу ғүмерҙе бер нисә йылға оҙайта. Углов ғүмере буйы физик йәһәттән әүҙем, еңел кәүҙәле була, шул уҡ ваҡытта ул көс күнегеүҙәре менән шөғөлләнә һәм үҙ миҫалында кәүҙә ауырлығының генетикаға түгел, ә тәртипкә ныҡ бәйле булыуын иҫбатлай. Бигерәк тә ул шәкәрҙән һәм ҡат-ҡат эшкәртелгән ризыҡтарҙан баш тартырға саҡыра. 10. Эш менән ял ваҡыты тигеҙлеген һаҡлау - сәләмәтлек нигеҙе. Сәләмәтлек нигеҙе - режим. Углов көн тәртибен ҡәтғи һаҡлай: иртә тора, иртә йоҡларға ята. Йөҙ йәшендә ул утын ярған, ҡар көрәгән һәм даими рәүештә спорт менән шөғөлләнгән. 11. Тәмәке һәм алкоголдән ҡасығыҙ. ""Бер ваҡытта ла тәмәке тартмағыҙ, араҡы эсмәгеҙ, юғиһә, сәләмәт тормошҡа ынтылышығыҙ юҡҡа сығасаҡ"", - тигән ул. Табиб үҙе эсмәгән, хатта составында спирт булған дарыуҙар ҡулланыуҙан да баш тартҡан. 12. Оҙон ғүмерлелек аҡылын киләсәк быуындарға тапшырығыҙ. Академик Углов балаларҙы сәләмәт ғәҙәттәргә өйрәтеү мөмкин тиклем иртәрәк башланырға тейеш, тип иҫәпәләгән. Икенсенән, ул йәш быуынды бөгөнгө киң мәғлүмәт шойҡононан, мәғәнәһеҙ күңел асыуҙарҙан аралауҙы талап иткән. Гөлфиә МӨХӘМӘТШИНА әҙерләне. ""Киске Өфө"" гәзите, 20, 23 - йыл","""ТАМЫРҺЫҘ КЕШЕЛӘР ОҘАҠ ЙӘШӘМӘЙ"", ЙӘҒНИ, ХИРУРГ УГЛОВ НӘСИХӘТТӘРЕНӘН",0,analytics,"""Халҡым һаулығы - илем байлығы""",7041,https://tamasha-rb.ru/articles/khal-ym-auly-y-ilem-bayly-y/2025-05-29/tamyr-y-keshel-r-o-a-y-sh-m-y-y-ni-hirurg-uglov-n-sih-tt-ren-n-4255237,2025-05-29T13:45:00+00:00
"Республикала уҙған йылда 1025 етем бала торлаҡ алған. Финанслауҙы ике тапҡырға арттырыу, планлы эшләү һәм республика етәкселеге һәм муниципалитеттар менән хеҙмәттәшлек һөҙөмтәһендә етемдәрҙе фатир менән тәьмин итеүгә өлгәштек, тип билдәләне Башҡортостандың төҙөлөш һәм архитектура министры Артем Ковшов. Был маҡсатта былтыр 2,6 миллиард һумдан ашыу аҡса бүленгән. Быйыл етемдәрҙе торлаҡ менән тәьмин итеүгә республика бюджетына 3 миллиард һумға яҡын аҡса һалынған. Фото Башинформдан алынды.",Меңдән ашыу етем фатирлы булған,1,news,Яңылыҡтар,490,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-01-14/me-d-n-ashyu-etem-fatirly-bul-an-4083381,2025-01-14T16:26:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРеспублика Мәскәүгә салымнарны күбрәк ибәрәчәк. Республиканың гомуми керемнәре 425,5 млрд сум булыр дип фаразлана, чыгымнары - 439 млрд сум. Бюджет өлгесен КПРФ фракциясе итәкчесе Хафиз Миргалимов тәнкыйтьләп чыкты. Бүген, 9 октябрьдәге утырышында Татарстан Дәүләт шурасы республиканың 2025 елга бюджет улгесен хуплады. Ул 13,5 млрд сум дефицит белән хупланды. Республиканың гомуми керемнәре 425,5 млрд сум булыр дип фаразлана, чыгымнары — 439 млрд сум. Татарстанның берләштерелгән бюджеты (бөтен муниципалитетларны да исәпкә алганда) керемнәре ягыннан 512,1 млрд сум, чыгымнары ягыннан - 526,6 млрд сумга итәчәк, дип иткерде Татарстан финанс министры Радик Гайзәтуллин. Керемнән салымнар 128 млрд сум, физик затларның кеременә салымнар (НДФЛ) - 186 млрд сум бирәчәк, ди ул. Шул ук вакытта быел керемнән салымнар 140 млрд сумга итәргә тиеш. Министр искәртүенчә, быел нефть оешмаларыннан керемнәр кимергә мөмкин. Татарстан салым реформасы аркасында салым салуның гадиләштергән системыннан (УСН) да өч миллиард сум югалтачак, ди Гайзәтуллин. — Федераль дәрәәдә кертелгән бөтен үзгәрешләр аларның керем базасын шактый арттыра, дип аңлата министр. Гайзәтуллин әйтүенчә, бу елның сигез ае нәтиәләренә күрә, салымнардан керемнәр болай бүленгән: 71 проценты Мәскәүгә киткән, 29 проценты республиканың берләштерелгән бюджетында калган. — Киләсе елга ничек булачак? Күбрәк федераль якка булыр дип уйлыйм, ди министр. Бюджет өлгесен КПРФ фракциясе итәкчесе Хафиз Миргалимовтәнкыйтьләп чыкты. Ул милли икътисадка, әйләнә-тирәне саклауга һәм яшьләр сәясәтенә чыгымнар кимүенә игътибар итә. Нәтиәдә биш депутат бу бюджетка каршы тавыш бирде, 77 се хуплады. Татарстан бюджетын икенче укылышта бер айдан соң карарга мөмкиннәр. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Татарстанның 2025 елга бюджетын беренче укылышта 13,5 млрд сум дефицит белән хупладылар",1,news,Яңылыҡтар,1874,https://www.azatliq.org/a/tatarstanning-2025-elga-byudzhetin-berenche-ukilishta-13-5-mlrd-sum-defitsit-belan-hupladilar/33152190.html,2024-10-09T14:43:57+03:00
"Русия гаскәрендә контракт нигезендә хезмәт итәргә теләүчеләрне сайлап алу пункты. Уфа, 2023 елның мартыфикерләрУфада Русия гаскәрендә контракт нигезендә хезмәт итәргә теләүчеләр өчен беренче күчмә пунктлар ачылган. Бу хакта шәһәр хакимиятенә сылтама белән ""Башинформ""хәбәр итә. Мондый пунктлар ""Үзәк"" сәүдә комплексы янында һәм ""Ультра"" сәүдә-күңел ачу комплексы каршында эшли башлаган дип яза басма. Пунктларда уфаларга хәрби хезмәткә күчү, сайлап алу шартлары, кирәкле документлар, түләнәсе акчалар турында сөйләмәкчеләр. ""РБК""мәгълүматынча, күчеп йөрешле пунктлар ачу тәкъдимен итимагый оешмалар ясаган. Кичә, 27 мартта бу пунктлар сынап карау өчен (тест тәртибендә) эшли башлаган диелә. Уфа хакимияте якын арада мондый пунктларны Башкортстанның башка шәһәрләрендә һәм район үзәкләрендә дә ачачакларын белдергән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русия гаскәрендә контракт белән хезмәт итәргә теләүчеләр өчен Уфада беренче күчмә пунктлар ачылган,1,news,Яңылыҡтар,913,https://www.azatliq.org/a/32337323.html,2023-03-28T06:29:21+00:00
Башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының Бөтә Рәсәй съезында халҡыбыҙҙың данлыҡлы ҡыҙы Мәрйәм Бураҡаеваға Башҡортостандың халыҡ уҡытыусыһы тигән маҡтаулы исем бирелде.,Мәрйәм Бураҡаева – Башҡортостандың халыҡ уҡытыусыһы!,0,analytics,Ҡотлау,168,https://yanshishma.com/articles/otlayby-/2025-05-14/m-ry-m-bura-aeva-bash-ortostandy-haly-u-ytyusy-y-4234021,2025-05-14T09:53:34+00:00
"В Башкортостане продолжается модернизация образовательных учреждений — прямо сейчас в Салавате идёт ремонт сразу 5 объектов: - 4 школы: Гимназия 1, СОШ 4, Кадетская школа 2, СОШ 7 - 1 колледж: Салаватский колледж образования и профессиональных технологий Что планируется сделать? - Меняют кровли, системы отопления, проводят внутреннюю отделку, - Обновляют фасады и коммуникации, - Устанавливают современное оборудование. К все учреждения должны встретить учеников и студентов в обновлённых, комфортных и технологичных зданиях.",В г. Салават идет масштабное обновление школ и колледжа,1,news,Яңылыҡтар,527,https://uchbash.com/news/novosti/2025-05-27/v-g-salavat-idet-masshtabnoe-obnovlenie-shkol-i-kolledzha-4251492,2025-05-27T10:38:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр ширкәтен (элек "" Русия"" дип атала иде, ул - Франциянең корпорациясенең элекке бүлекчәсе) Русия инвесторларына сату турында килешкәннәр. Бу хакта ширкәткә якын чыганагына сылтама белән ""Ведомости""яза. Чыганак әйтүенчә, аны әзер сөт ризыклары итештерүче ""Вамин Татарстан"" оешмасы һәм Чечня башлыгы Рамзан Кадыровның туганнан туган энесе Якуб Закриевсатып алырга тели. Басма чыганагы әйтүенчә, алар тигез итеп 50 процентка 50 процент түләп сатып алачак. Бу мәсьәлә инде хәл ителгән, әмма ""кәгазьдә генә, ягъни рәсми рәвештә ширкәтне икегә бүлүләре икеле"", ди искәрткән ул. Закриев белән 2023 елның июленнән 2024 елның 13 мартына кадәр идарә итте. Ширкәт Русия президенты Владимир Путин фәрманы белән Росимуществога вакытлы идарәгә бирелгән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""""ның Русиядәге ширкәтен Татарстанның ""Вамин""ы һәм Рамзан Кадыровның туганнан туган энесе бүлешәчәк",1,news,Яңылыҡтар,864,https://www.azatliq.org/a/32870202.html,2024-03-20T13:03:50+00:00
"Эдем БекировфикерләрБу хакта кырымтатарларның Мәлес рәисе Рефат Чубаров хәбәр итте. ""Русия варварларының иң киң таралган явызлыгы — [Украина] ватандашларын подвалда тоту. Анда алар Русия ватандашлыгын һәм паспортын алырга теләк белдерергә тиеш. Баш тарткан кешеләр физик әзаларга дучар була һәм Русия оккупантларына үзләренең шәхси милкен — йортын, машинасын тапшырырга мәбүр ителә, шуннан соң тыңламаучыларны оккупацияләнгән зонадан депортациялиләр"", дип язган Чубаров челтәрендә. Шушы көннәрдә кырымтатарлар укмашып яшәгән Генически районы Новоалексеевка авылында Русия гәскәрләре берничә тапкыр рейдлар үткәреп, элек хуалары эвакуацияләнергә мәбүр булган йортларга кереп урнаша башлаган. Шундый ""урнашу""га, иң беренче чиратта, Украина дәүләтенә тугрылыклары белән танылган кешеләрнең йортлары дучар ителә. Эдем Бекиров 2018 елның декабрендә Кырымга керергә тырышканда Русия хакимиятләре тарафыннантоткарлана. 2019 елда ул РФ белән Украина арасында узган әсирләр алмашу нәтиәсендә Украинаның кыйтга өлешенә кайтарыла. Русиягә буйсынган Акмәчет (Симферополь) мәхкәмәсе 2021 елның июнендә читтән торып Бекировны — ""шартлаткыч матдәләрне саклаганы өчен"" — 7 ел төрмәгә һәм 150 мең сумлык штрафка хөкем итте. Бекиров бу карарны ""халыкны куркыту"" дип бәяләгән иде. Херсон өлкәсе русияләр тарафыннан басып алынганнан соң, Бекировлар гаиләсе Новоолексеевкадан Украинаның башка өлешенә эвакуацияләнергә мәбүр булды. Рефат Чубаров Русия гаскәрләре басып алган Украина ирләрендә кешеләрне урлау, әфалау, эвакуацияләнергә мәбүр булганнарның йортларына урнашу кебек күренешләр киң таралган, әмма күпләр әлеге фактларны ачарга курка, ди. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Херсон өлкәсендә Русия гаскәрләре кырымтатарларның йортларына басып кереп урнаша башлаганнар,1,news,Яңылыҡтар,1724,https://www.azatliq.org/a/32267652.html,2023-02-12T13:45:31+00:00
"Минең әсәйемдең исеме Сулпан. Ул яҡты йондоҙ кеүек был донъяла миңә тура юл күрһәтеп, юлымды яҡтыртыусы. Ул иң сибәр, аҡыллы, уңған әсәй. Беҙҙең өйҙең йәме! Әсәйем ресторанда ашнаҡсы булып эшләй. Телде йоторлоҡ ризыҡтар әҙерләй. Бигерәк тә башҡорт, татар милли ризыҡтарын оҫта бешерә. Мин уға һәр ваҡыт ярҙам итергә тырышам. Әсәй, мин һиңә бәхетле, оҙон ғүмер теләйем. Таһир Рәхимов, Ауырғазы районы, Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 3-сө синыф уҡыусыһы",Йондоҙ кеүек балҡыусы әсәйем,1,news,Яңылыҡтар,475,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-24/yondo-ke-ek-bal-yusy-s-yem-4019716,2024-11-24T14:25:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр2023 ел ахырына чит илнең 1503 ширкәте Русиядән китүе турында белдергән. Шул ук вакытта оешмаларын япкан яки аны башка кешегә сатып киткән оешмаларның саны 666, дип санап чыгарган белгечләр. Мәскәүнең Украинага һөүменнән соң Русиядә чит ил оешмалары киткәч иң зур зыян күргән төбәкләргә Татарстан да кергән. Бу хакта Плеханов исемендәге Русия икътисад университеты хисабына сылтама белән ""Ведомости"" яза.2023 ел ахырына чит илнең 1503 ширкәте Русиядән китүе турында белдергән. Шул ук вакытта ширкәтен япкан яки аны башкаларга сатып киткән оешмалар саны 666, дип санап чыгарган белгечләр. Иң зур зыян күргән төбәкләрне белгечләр дүрт төркемгә бүлгән. Беренче төркемгә диверсификацияләнгән икътисадлы төбәкләр һәм зур шәһәр агломерацияләре кергән: Мәскәү, Петербур һәм Мәскәү өлкәсе. Икенче төркемдә - сәнәгать төбәкләре (Татарстан һәм Тула өлкәсе), өченчедә - машина төзү төбәкләре (Калуга, Самар, Ленинград өлкәләре) һәм дүртенче төркемдә - урман эшкәртүче төбәкләр (Карелия, Коми, Новгород өлкәсе). Эре чит ил ширкәтләренең китүеннән диверсификацияләнгән сәнәгатьле Татарстан да шактый зыян күргән. Аның икътисадында чит ил өлеше 2 (мәшгульлек ) һәм 1,8 (керем) тәшкил иткән. Аеруча Калуга өлкәсенә нык зарар килгән диелә, анда машина итештерүче оешмалар күп, чит илнең керемдә өлеше 22,8 тәшкил иткән. Диверсификацияләнгән икътисадлы төбәкләрдә һәм сәнәгать ягыннан үскән төбәкләрдә вазгыять критик түгел, ди хисап авторлары. Ә менә машина төзелеше һәм урман эшкәртү төбәкләрендә тискәре нәтиәләр итдирәк. Иң зур зыян машина төзелешенә, кулланучылар, сәнәгать, инвестиция тауарлары итештерүенә килгән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстан чит ил ширкәтләре китүдән иң зур зыян күргән төбәкләр арасына кергән,1,news,Яңылыҡтар,1762,https://www.azatliq.org/a/chit-il-oeshmalari-kitkach-ing-zur-ziyan-kurgan-tobaklarga-tatarstan-da-kergan/32979972.html,2024-06-05T11:51:04+03:00
"– Миңә 17 йәш. Федоровка районының Юлдаш ауылында тыуып үҫтем. Кинйә Арыҫланов исемендәге 9-сы башҡорт гимназияһын тамамланым. Әле Өфө дәүләт нефть техник университетының «Бизнес экосистемалары һәм креатив индустриялар институты» факультетында курста белем алам. «Экологик һәм климатик хәүефһеҙлек» йүнәлешен аналитик фекерләүҙе һәм креативлыҡты үҫтереү теләгем булғанға һайланым. Бала саҡтан үк ижад менән ҡыҙыҡһынам. Бигерәк тә бәйләм бәйләү оҡшай. Волейбол менән даими шөғөлләнәм, төрлө кимәлдәге ярыштарҙа ҡатнашам. Яҡын киләсәктә төп маҡсатым – уҡыу программаһын уңышлы үҙләштереү, университеттың фәнни, ижади һәм спорт тормошонда әүҙем ҡатнашыу, шулай уҡ бизнес һәм креатив индустриялар өлкәһендә һәләтемде үҫтереү. Л. МӘҮЛИТОВА әҙерләне.",Алина ҠОТЛОЮЛОВА,0,analytics,"""Йәшлек"" гүзәле",744,https://ye102.ru/articles/guzel/2026-01-21/alina-otloyulova-4543659,2026-01-21T06:00:00+00:00
"1 - Бөтөн донъя ҡоштар көнө. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы Р. М. Иҫәнбаеваға 75 йәш (1949)2 - Халыҡ-ара балалар китабы көнө. Шағир, драматург, прозаик Вил Ғүмәровтың тыуыуына 75 йыл (1949 – 1994)",Апрель айына иҫтәлекле даталар,1,news,Яңылыҡтар,216,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-31/aprel-ayyna-i-t-lekle-datalar-3707844,2024-03-31T09:00:00+00:00
"Отборочный этап в Башкортостане прошел на базе центра «Аврора», где была сформирована команда из шести школьниц из Уфы, Стерлитамака, Мелеуза и Туймазинского района. Команду сопровождает Татьяна Анатольевна Харитонова, председатель республиканской предметно-методической комиссии по русскому языку. Финальный этап включает написание сочинения, комплексную работу по русскому языку и литературе, а также творческие конкурсы. В этом году в олимпиаде участвуют 198 старшеклассников из всех регионов Беларуси и 24 регионов России. Жюри состоит из ведущих белорусских и российских ученых и педагогов. Желаем команде Башкортостана удачи и уверенности в своих силах! Фото: Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Олимпиада «Россия и Беларусь» собирает лучших школьников,0,analytics,Общие статьи,788,https://uchbash.com/articles/common_material/2025-10-27/olimpiada-rossiya-i-belarus-sobiraet-luchshih-shkolnikov-4442807,2025-10-27T14:59:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрУфа сәүдә-икътисад көллиятенең алты студентын инфекция хастаханәсенә салганнар. Бу хакта Башкортстан сәламәтлек саклау министры Айрат Рәхмәтуллиниткерде, дипхәбәр итә""Коммерсантъ"". Бөтенесенең дә хәле уртача авырлыкта, алар агуланган. Республика Кулланучылар хокукларын күзәтү идарәсе (Роспотребнадзор) эпидемиологик тикшерү уздыра, лаборатор тикшеренүләр үткәрәчәкләр, көллиятнең азык-төлек блогында эшләүчеләрне тикшерәчәкләр диелә күзәтү оешмасы хәбәрендә. Азык-төлек блогы эшчәнлеге мәхкәмә карары чыкканчыга кадәр туктатылган, инфекция таралу куркынычы юк, дип искәртелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Уфада көллияттә укучы алты студент агуланып хастаханәгә эләккән,1,news,Яңылыҡтар,698,https://www.azatliq.org/a/32618863.html,2023-10-02T07:34:24+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр2025 елда ай ярым эчендә республикада Русия гаскәренә 24 чит ил ватандашын әлеп иткәннәр.2024 елда Татарстанда 166 чит ил ватандашы Русия саклану министрлыгы белән контракт төзегән. Бу хакта журналистларга Татарстан эчке эшләр министрлыгының миграция мәсьәләләре идарәсе итәкчесе урынбасары Антон Губачевсөйләде. Аның әйтүенчә, 42 мигрантка Русия ватандашлыгы да бирелгән. 2025 елда ай ярым эчендә генә дә республикадагы 24 чит ил ватандашы Русия саклану министрлыгы белән хәрби килешү имзалаган. Аларны Украинадагы сугышка ибәрәләр.2023 елның май аенда Путин Русия гаскәре белән контракт имзалаган чит ил кешеләренә иңел юл белән ватандашлык алырга рөхсәт итте. Документ текстыннан күренгәнчә, Украинада сугыш барганда хәрби хезмәткә бер еллык контракт төзегән чит ил ватандашлары һәм ватадашлыгы булмаган затлар, Русия ватандашлыгын гадиләштерелгән тәртиптә алачак. Шулай ук бу аларның гаилә әгъзаларына да кагылачак. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Былтыр Татарстанда Украинадагы сугышка китәр өчен 160 тан артык чит ил ватандашы контракт төзегән,1,news,Яңылыҡтар,1078,https://www.azatliq.org/a/biltir-tatarstanda-saklanu-ministrligi-belan-160tan-artik-chit-il-vatandashi-kontrakt-tozegan/33312024.html,2025-02-12T12:55:48+03:00
"Рамил ШәмсетдиновСигез хәрби хезмәттәшен атып үтерүдәгаепләнүче Рамил Шәмсетдиновның адвокаты Равил Тугушев 16 декабрь Чита шәһәрендәге тикшерү изоляторында Рамил белән очрашты. Азатлык адвокаттан әлеге очрашу турында сорашты. — Рамилнең хәле ничек, нинди шартларда тотыла? — Ул хәзер үзен яхшырак хис итә. Тикшерү изоляторы камерасында дүрт кеше утыралар. Аны беркем дә рәнетми. Бернинди зарлану булмады. Рамил бу хәлнең шул кадәр зур шау-шу кубаруын теләмәгән. Нинди фаига булуын аңлый башлагач башта ул моны әтисе белер дип тә курыккан булган. Әтисенә бит беренче булып хәрбиләр дә, тикшерүчеләр дә түгел, ә журналистлар хәбәр иткән. Ул теләктәшлек күрсәтүчеләрнең барысына да, беренче чиратта әтисенә рәхмәт белдерде. Чөнки Рамилне ялгызы тәрбияләп үстергән әтисе Сәлиман Шәмсетдинованың өчен бик зур абруйга ия. Шуңа күрә аңа әтисе алдында бик авыр булган. Әтисе әлегә улы белән бер тапкыр гына күреште. Рамил шулай ук бу хәлдә әтисенә ярдәм итүчеләргә бик зур рәхмәтле. Бу фаига өчен Рамил хәзер бик нык үкенә. Анда бит аның белән бергә гаскәргә чакырылганнар да һәлак булган. Ә тикшерүгә килгән икенче офицерны ул хәтта белмәгән дә. Ул офицер очраклы рәвештә кирәксез вакытта кирәксез урынга эләккән дияргә мөмкин. Икенче офицер, капитан Данил Пьянковка карата Рамилнең нәфрәте көчле булган, шуңа да карамастан, ул хәзер бу хәл өчен бик нык үкенә. — Кайбер медиа Рамил үлемгә әзерләнгән булган дип язып чыкты. Бу чыннан да шулай булганмы? Равил Тугушев— Юк, бу дөрес түгел. Ул тоткарлау вакытында үзен үтерүләре мөмкинлеге турында уйлаган, әмма үлемгә әзерләнмәгән. Нинди коточкыч хәл булганлыгын ул атыштан соң ук аңлый башлаган. Хәзер ул акрынлап тынычлана һәм нинди фаига булганлыгын ныграк аңлый. Әмма әле ниндидер киеренкелек һаман дәвам итә. Аның ниләр кичергәнен күз алдына китерегез. Ул хәлләр аны кеше үтерүгә этәргән, Рамил тыелып кала алмаган. Андый хәлләрдән соң тынычлану өчен шактый вакыт кирәк. — Рамил үзенә карата ниләр кылганнарын сөйләдеме? — Башта көчләү турында сүзләр таралган иде, көчләү булмаган. Анда гаскәр кагыйдәләренә туры килмәгән мөнәсәбәтләр булган, әмма мин хәзер бу турыда тәфсилләбрәк сөйли алмыйм. Рамил хезмәт иткән бүлектә ниләр булганын ишеткәннән соң мин аларны бер сүз белән генә атый алам — бардак. Нормаль хәрби эшчәнлек барган, солдатлар белән эшләгән урында андый нәрсәләр бөтенләй булмаска тиеш. Заманында мин дә Рамил Шәмсетдинов хезмәт иткән хәрби бүлеккә охшаш бүлектә хезмәт иттем. Нормаль бүлекләрдә кораллар солдатларның кулына бернинди контрольсез эләгергә тиеш түгел. Анда бернинди контроль булмаган. Эш тиешенчә оештырылган булса, бернинди фаига булмас иде. Рамил — нормаль егет. Әгәр ул яхшы бүлеккә эләккән булса, аннан яхшы солдат чыгар иде. Аның бар бәласе — начар бүлеккә эләгү. Ул миңа автоматның һәм сугыш-кирәк яракларының үз кулына ничек эләгүе турында сөйләде. Бу турыда офицерлар да белгән, әмма беркем дә игътибар итмәгән. Өстәвенә гаскәр тәртибенә туры килмәгән мөнәсәбәтләр булган. Бу, әлбәттә, итәкчелекнең гаебе. — Күптән түгел ул хезмәт иткән бүлекнең таратылачагы турындахәбәрбулды. — Таратырлар, аның урынына яңа хәрби бүлек оештырырлар, әмма тәртип булачагына нинди гарантия бар соң? Ул сөйләгәннәрне мин 32 ел элек хәрби хезмәттә үз күзләрем белән күрдем, миңа кадәр хезмәт иткән өлкәнрәкләрдән дә ишеткәнем булды. Әмма хәрби хезмәт мөддәте бер елга калдырылгач вазгыять үзгәргәндер дип уйлаган идем, берни үзгәрмәгән икән. — Рамилне психолог-психиатрик тикшерүгә кайчан ибәрәчәкләр? — Аны теләсә кайсы көнне, иртәгә дә, яки бөрсе көнгә дә ибәрергә мөмкиннәр. Кая ибәрәчәкләрен әлегә әйтә алмыйм, чөнки бу тикшерү барышына зыян китерергә мөмкин. Безнең төп максат — кемнедер аклау яки кемнедер каралау түгел, ә дөреслекне ачыклау, мондый фаигаләр бүтән булмасын өчен, мөмкин булганның барын да эшләү. Бу фаигагә китергән сәбәпләр гаскәрдә бүтән булмаска тиеш. Мин һәлак булганнарның гаиләләренең кайгысын да уртаклашам, бу алар өчен дә бик зур трагедия. — Рамилгә хәзер нинди әза янавы турында әйтәләр? — Экспертизалар нәтиәләре билгеле булмый торып берни әйтеп булмый. Психолог-психиатрик экспертизадан кала тагын берничә төрле экспертиза булачак. Аннан соң ниндидер беренчел фаразлар була ала. Әгәр ул моны аффект хәлендә кылган дип танысалар, аңа инаять кодексының 107 нче маддәсесенең икенче бүлеге (аффект хәлендә ике яки аннан күбрәк кешене үтерү - ред. ) нигезендә гаепләү белдереләчәк. Ул очракта иректән мәхрүм итү әзасы биш елдан артмаска тиеш. 105 нче маддәнең икенче бүлеге (ике яки аннан күбрәк кешене үтерү) нигезендә гаепләүне калдырсалар, гомерлек төрмә әзасына да хөкем итәргә мөмкиннәр. Әмма без аны гомерлек төрмә әзасыннан коткару өчен көрәшәчәкбез. — Хәзер Рамилне яклауда ничә адвокат катнаша? — Әлегә аның әтисе Сәлиман Шәмсетдинов белән рәсми рәвештә ике генә адвокат килешү төзеде — мин һәм Руслан Нәгыев. Әмма безнең белән бергә эшләүче башка адвокатлар да бар, кирәк булган очракта алар безнең урынга эшли ала. Төрле төбәкләрдә булсак та, без даими рәвештә мәгълүмат алмашабыз, киңәшләшәбез, яклау тактикасын әзерлибез.2019 елның 25 октябрендә Байкал артында урнашкан Горный шәһәрендәге хәрби бүлектә каравыл алышынганда хәрби хезмәттәге Рамил Шәмсетдиновның сигез кешене атып үтерүехәбәр ителде. Ике кеше яраланган диелде. Рамил сак астына алынды. Рамилнең әтисе Сәлим Шәмсетдинов Азатлыкка әңгәмәдә, бердәнбер сәбәп бабайлык кына була ала дипәйтте. басмасы Шәмсетдинов сорау алганда хезмәттәшләренең аны көчләргә ыенуы турында сөйләгән дип язды. Саклану министрлыгында әлеге сүзләрне кире кактылар. Интернетта Рамил Шәмсетдиновны яклаппетициябарлыкка килде. Моннан тыш Русиянең солдат аналары итимагый оешмасы да Русия президенты Владимир Путинга Байкал арты хәрби бүлегендә булган фаига офицерлар, генераллар намусында дип армияне тулысынча реформалауны таләп итүче ачык хат язды, интернетта петиция урнаштырды. Рамил Шәмсетдиновны якаларга адвокатлар Равил Тугушевһәм Руслан Нәгыевалынды. Мөселманнарны яклау белән шөгыльләнгән башка адвокатлар да ярдәм итә. Адвокат Равил Тугушев сүзләренчә, Рамил Шәмсетдиновка Русия инаять кодексының ""Үтерү"" маддәсе нигезендә гаепләү белдерелгән. Соңрак ""Үтерү нияте"" маддәсе нигезендә тагын бер гаепләү өстәлгән. Бу маддәләрдә алты елдан алып гомерлеккә кадәр иректән мәхрүм итү каралган.","""Рамилнең бар бәласе — ул начар хәрби бүлеккә эләккән""",0,analytics,Донъя,6240,https://www.azatliq.org/a/30328537.html,2019-12-16T21:18:12+00:00
"Сәләмәт, ҙур теләк менән еңел генә уҡыған ошо баланың тәртибе әсәһен аптырата башланы. Арыуын, ҡайһы саҡта нимәнелер эшләгеһе килмәүен уҡыу программаһы менән дә аҡлап булыр ине, тик ул артыҡ мыжыҡҡа әйләнде. Мәктәптән ҡайтып ингәнендә күңелле генә була ла, кискә табан барыһына ла екеренә, ҡысҡырына башланы. ""Башым ауырта"", ""Иҫләмәйем"", ""Онотҡанмын"" тип йыш әйтә, шуға ла әсәй кеше улын табиптарға күрһәтергә булды. Педиатр уртындағы стоматиттан башҡа хәүефләнерлек бер нәмә лә тапмай, неврологҡа ебәрә. Уныһы инде мәктәп программалары хәҙер ауыр тигәнгә һылтап, нервы системаһының вегетатив эшмәкәрлеге боҙолған тигәнерәк диагноз ҡуйған. Бында ғына туҡталмайынса, күршем улын МРТ-ға алып барып, башын тикшертте - һау-сәләмәт. Эндокринолог та һау тигән ҡарар сығарҙы. Бары тик ауыҙ ҡыуышлығындағы сейләнеп торған яра ғына бөтәшмәне. Яҡшы ғына табип осрағансы көҙ үтте. Эпштейн-Барр, герпес, кандидоз, диабет, башҡа төрлө ҡурҡынысыраҡ фараздар тикшерелде. Балала анемия йәки башҡа витаминдарға ҡытлыҡ та табылманы. Бәлки, ул иренен гел тешләп йөрөйҙөр, шуға ла стоматит үтмәйҙер, тигән яуап ҡына булды. Ысынында иһә, 11 йәшлек малай снюс ҡуллана булып сыҡты. Тап бына мәктәп тирәһендә таратылған һура торған тәмәке әсәне ошо юлдарҙан йөрөргә мәжбүр итте. Уны ауыҙҙа тоталар ҙа, составындағы никотин төкөрөк ярҙамында ҡанға тиҙәрәк үтеп инә, имеш. Тик белгестәр әйтеүенсә, был никотиндың күләме ғәҙәти тәмәкенекенә ҡарағанда 20 тапҡырға күберәк. Тап ошо ҡапыл хәлдең насарайыуына, йөрәк тиҙерәк ҡаға башлауына, хатта иҫте юғалтыуға алып килә. Башта кәйеф күтәрелә, кеше эйфория кисерә, тик аҙаҡтан төшөнкөлөккә бирелә, башы ауырта, тиҙ ҡыҙып бара. Әгәр ҙә был оҙағыраҡ дауам итһә, кеше был зарарлы матдәһеҙ тора алмай башлай. Ауыҙҙа иһә бына ошондай яра барлыҡҡа килә, теш ҡаҙнаһы ла зыян күрә. Иң аҙаҡҡы диагноз - ауыҙ ҡыуышлығы яман шеше хәүефе. Әсәһе быға оҙаҡ ышана алмай йөрөнө, нисек инде, яҡшы тәрбиә биреп кенә үҫтергән улы ошондай хәлгә тарый ала? Тик бер кемдең дә бындай көнгә төшмәҫмен тигән ышанысы юҡ шул. Быны үҫмерҙәрҙең тиҫтерҙәре араһында үҙ кеше булғыһы килеп тә, ""ҡурҡаҡ"", ""әсәй малайы"" тигәнерәк ғәйепләүҙәрҙән ҡасып та эшләүе ихтимал. Статистика буйынса, бала снюсты тап мәктәптә уҡыған йылдарында татып ҡарай. Шуға ла һаҡ булығыҙ, балаларығыҙ менән һөйләшегеҙ. Үҙегеҙгә оҡшамаған йүнәлештә лә мәғлүмәтле булыу, бәлки, бындай бәләнән һаҡланыуҙың төп ысулы булыр. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.","МИНЕҢ МЕНӘН БУЛМАҪ, ТИМӘГЕҘ.",0,analytics,Йәмғиәт,3056,https://henek.info/articles/common_material/2026-02-16/mine-men-n-bulma-tim-ge-4579433,2026-02-16T11:00:00+00:00
"Башҡортостан синоптиктары алдағы өс көнгә һауа торошон хәбәр итте. Башгидромет мәғлүмәттәре буйынса, бөгөн республикала яуым-төшөм көтөлмәй, айырым райондарҙа боҙлауыҡ. Ел көньяҡтан, көньяҡ-көнсығыштан талғын, урыны менән көслө. Һауа температураһы көндөҙ 3, -2 градус. Шәмбе, 23 ноябрҙә, урыны менән епшек ҡар һәм ямғыр яуыуы, боҙлауыҡ көтөлә. Ел көньяҡтан талғын. Һауа температураһы төндә 0, -5, көньяҡ-көнсығышта -10, көндөҙ -2, 3 градус. Йәкшәмбе, 24 ноябрҙә, яуым-төшөмһөҙ. Ел көньяҡ-көнсығыштан талғын. Һауа температураһы төндә 0, -5, көньяҡ-көнсығышта -10, көндөҙ - 1, 4 градус. Сығанаҡ: ""Башинформ"".",Ял көндәрендә һауа торошо нисек булыр?,1,news,Яңылыҡтар,606,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-11-22/yal-k-nd-rend-aua-torosho-nisek-bulyr-4019858,2024-11-22T11:14:00+00:00
"Впервые в Уфе будет показан спектакль-посвящение «Вахтангов и его ученики» режиссёра Игоря Минаева, основанный на архивных документах и устных легендах. Главным повествователем выступает известный театральный педагог, заслуженный деятель искусств РФ, заведующий и профессор кафедры сценической речи Театрального института имени Бориса Щукина Анна Бруссер. Будучи потомственной вахтанговкой, внучкой артистов театра Веры Львовой и Леонида Шихматова, она досконально изучила процесс становления Государственного академического театра имени Евгения Вахтангова, ставшую значимой вехой в истории русского театра. Вахтангов провел со своими учениками восемь непростых творческих лет. Им вместе пришлось пройти через радости и горести, пережить победы и разочарования. Вахтангов был прогрессивным режиссёром-реформатором, глубоко увлечённым идеями Константина Станиславского. Его студия стала центром притяжения для талантливой молодёжи, позволившей развиваться будущим актёрам и режиссёрам. Самой знаменитой работой великого режиссера считается «Принцесса Турандот», созданная на основе сказки Карло Гоцци. Вахтангов выпускал спектакль тяжело больным, но его призыв «Нет праздника – нет спектакля» оказался столь необходимым в голодной и холодной Москве, что спектакль имел ошеломительный успех. Это была победа, триумф. Его учитель Константин Сергеевич Станиславский в антракте премьерного спектакля приехал к режиссеру домой, чтобы выразить свое восхищение его работой. Как зарождался театр в условиях больших социальных потрясений в стране. Как жил после смерти создателя. Как сложились судьбы вахтанговских учеников. Обо всё этом и рассказывается в литературном спектакле «Вахтангов и его ученики», который можно посмотреть 1 июня на Главной сцене Международной книжной ярмарки «Китап-Байрам». Анне Бруссер помогает актриса, педагог, лауреат чтецких конкурсов Софья Высоковская – внучка выдающегося советского артиста Зиновия Высоковского, известного широкой публике по роли пана Зюзи в «Кабачке «13 стульев». Обе участницы – выпускницы Театрального института имени Бориса Щукина, основанного Вахтанговым в 1914 году. Обе они, выросшие в вахтанговской атмосфере, полностью посвящают свою профессиональную деятельность обучению студентов, являясь педагогами по сценической речи.",Впервые в Уфе будет показан спектакль-посвящение «Вахтангов и его ученики»,0,analytics,Мәҙәниәт,2275,https://tamasha-rb.ru/news/kultura/2025-05-20/vpervye-v-ufe-budet-pokazan-spektakl-posvyaschenie-vahtangov-i-ego-ucheniki-4242782,2025-05-20T12:28:00+00:00
"Шулай итеп, Ҡурай көнө менән бер ҡатарҙан Республика дәүләт ҡурайсылар ансамбле лә барлыҡа килгәйне. Быйыл Ҡурай көнө айҡанлы Башҡортостанда күп төрлө саралар үтә. Башҡортостан Ҡурайсылар союзы ағзалары, Әбйәлил районы урмандарына сығып,  ҡурай йыйып ҡайтты. Милли музейҙа Ҡурай – башҡорт халҡының рухы тигән күргҙәмә асылды. Унда мәшһүр ҡурайсыларыбыҙҙың ҡурайҙары, сәхнә кейемдәре һәм башҡа ҡомартҡылар ҡуйылған. Өфөлә ҡурайсыларҙың Әҙеһәм Исҡужин исемендәге асыҡ ҡала конкурсы үтте. Унда республикабыҙҙың һәм Силәбе өлкәһе Арғаяш районының ҡурайсылары оҫталығын  күрһәтте. Бөгөн Дәүләт ҡурайсылар ансамбле Башҡортостан концерт залында ҙур концерт менән  сығыш яһай. Ансамблдә юғары профессиональ белемле 30 музыкант эшләй.  Улар – ҡурайсылар, думбырасылар, соло-гитара, бас-гитара, клавишалы, һуҡма ҡоралдарҙа уйнаусылар, йырсылар һәм бейеүселәр. Коллективтың етәксеһе – Рәсәйҙең атҡаҙанған, Башҡортостандың халыҡ артисы, Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты Азат Айытҡолов. Ҡурай көнө ҡотло булһын! Ҡурайыбыҙ йәшәһен! Сығанаҡ: Башинформ.",Бөгөн Башҡортостан Ҡурай көнөн билдәләй,1,news,Яңылыҡтар,1045,https://amanat.su/news/novosti/2025-10-10/b-g-n-bash-ortostan-uray-k-n-n-bild-l-y-4422194,2025-10-10T10:49:00+00:00
Дәүләт хеҙмәттәре төбәк порталында махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың балаларын транспортта бушлай йөрөтөүҙе тәьмин итеү буйынса хеҙмәт эшләй башлаған.,Бушлай йөрөйәсәктәр,0,analytics,Донъя,157,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-08-26/bushlay-y-r-y-s-kt-r-4362703,2025-08-26T16:20:32+00:00
"Дәүләт автоинспекцияһының Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығында матбуғат баҫмалары, теле- һәм радиоканалдар, электрон киң мәғлүмәт саралары, матбуғат хеҙмәттәре вәкилдәре һәм йәмәғәт эшмәкәрҙәре менән осрашыу үтте. Был турала баш автоинспектор Владимир Севастьянов хәбәр итте: - Мин Дәүләт автоинспекцияһының уҙған йылдағы эшмәкәрлегенә йомғаҡ яһаным һәм йәмәғәтселекте ҡыҙыҡһындырған иң көнүҙәк һорауҙарға яуап бирҙем, - тип белдерҙе ул. - 2025 йылда Башҡортостан Республикаһы территорияһында 2675 юл-транспорт ваҡиғаһы теркәлгән, уларҙа 375 кеше һәләк булған һәм 3220 кеше йәрәхәтләнгән. Юл-транспорт ваҡиғаһының төп сәбәптәре - ҡаршы хәрәкәт һыҙатына сығыу, светофор сигналы талаптарын, киҫешмәләрҙә һәм йәйәүлеләр үткәүелендә йөрөү ҡағиҙәләрен боҙоу, дистанцияны дөрөҫ һайламау һәм тиҙлектең хәрәкәт шарттарына тап килмәүе. Балаларҙың юл-транспорт травматизмы айырыуса борсолоу тыуҙыра. 2025 йыл йомғаҡтары буйынса бәлиғ булмағандар ҡатнашлығында 389 юл-транспорт ваҡиғаһы теркәлгән, уларҙа 17 бала һәләк булған һәм 411-е төрлө ауырлыҡтағы йәрәхәттәр алған. Уҙған йыл дауамында ғәмәлгә ашырылған саралар комплексы беҙгә юл-транспорт һәләкәттәре һәм уларҙа йәрәхәтләнгән балалар һанын кәметеүгә өлгәшергә мөмкинлек бирҙе. Шул уҡ ваҡытта, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, юлдарҙа балалар үлеме һуңғы биш йыллыҡ күрһәткестәренән юғарыраҡ. Дәүләт автоинспекцияһы хеҙмәткәрҙәре хеҙмәтен башҡарған осорҙа юл хәрәкәтенән 16,5 мең иҫереклек билдәләре булған водителдәрҙе асыҡлай һәм уларҙы юл хәрәкәтенән сығара. Матбуғат конференцияһында, үрҙә әйтелгәндәрҙән тыш, республикабыҙҙың юл участкалары, юлдағы камералар менән теркәлгән ҡағиҙә боҙоуҙарҙың таралған төрҙәре, Башҡортостан Дәүләт автоинспекцияһы үткәргән иҫкәртеү акциялары һәм башҡа ведомстволар менән үҙ-ара килешеп эш итеү мәсьәләләре тикшерелде. Матбуғат конференцияһын тамамлап, юл хәрәкәте хәүефһеҙлеген тәьмин итеүгә ҡағылышлы мәсьәләләрҙе тикшереүҙә әүҙем ҡатнашҡандары өсөн барыһына ла рәхмәт белдерҙе. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Күпме ҡайғы килгән яҡындарына.,1,news,Яңылыҡтар,2137,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-04/k-pme-ay-y-kilg-n-ya-yndaryna-4563527,2026-02-04T09:30:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРусия Украинадагы хәрби хәрәкәтләрне нинди шартларда туктатачак дигән сорауга Сергей Лавров низагны тыныч юл беләй айлау — аерым алганда бары тик Киев НАТОга керүдән баш тарткан очракта гына мөмкин дигән. Русия тышкы эшләр министры Сергей Лавровил АКШ белән сугыш хәлендәме дигән сорауга ""алай димәс идем"" дип авап биргән. Болай дип ул АКШ журналисты, "" "" телеканалының элекке хезмәткәре Такер Карлсонбелән әңгәмәсендә әйткән. Шушы көннәрдә Карлсонның Лавров белән әңгәмә яздыру өчен кабат Мәскәүгә килүе билгеле булды. Видео 6 декабрьгә каршы төндә чыкты. Әңгәмәнең тексты тышкы эшләр министрлыгы сайтындачыгарылды, аны урысча һәм инглизчә укып була. Ел башында Карлсон Путин белән интервью эшләр өчен дә Русия башкаласына килеп киткән иде. АКШ белән сугыш турындагы сорауга авап биргәндә Русия министры ""бу — Мәскәү теләгән әйбер түгел"", дигән. ""Әлбәттә, без бөтен күршеләребез белән нормаль мөнәсәбәтләрдә булуны теләр идек. Бөтен илләр белән дә, аеруча АКШ кебек бөек ил белән"", дигән Лавров. Бер көн алдан Еропада иминлек һәм хезмәттәшлек оешмасының (ОБСЕ) Мальтада үткән министрлар утырышында Сергей Лавров АКШка чираттагы тәнкыйтьләрен яудырды, "" салкын сугышның кайнар стадиягә күчү куркынычы зур"", дип белдерде. Ул АКШны аерым алганда урта һәм аз ераклыкка оча ала торган ракетлар белән бәйле иминлек килешүләреннән баш тартуда гаепләде. Моны ""НАТОны сәяси сәхнәдәге алгы урынга кире кайтарырга омтылып"" эшли диде. ОБСЕның үзен ""Европаның Кушма штатларга буйсыну юнәлешендәге корбан"" дип атады. Такер Карлсонга әңгәмәсендә Сергей Лавров АКШның яңа сайланган президенты Доналд Трампка мөнәсәбәтен дә белдергән. ""Аны нәтиәләргә ирешергә теләүче, эшләрен кичектерергә яратмаучы көчле кеше дип уйлыйм"", дигән Русия министры. Элегрәк Лавров белән әңгәмәсенең анонсында Карлсон (ул Трампны хуплый) ""Мәскәү белән Вашингтонның мөнәсәбәтләре хәзерге вакытта нинди ноктада булуын"" ачыкларга ниятләве турында әйткән иде. Шул ук вакытта ул Американың хәзерге президенты До Байден хакимиятен АКШны Русия белән атом низагына якынлаштырды, дип гаепләде. Бер үк вакытта Карлсон ике ил арасында үзара йогынты өчен бернинди дипломатик каналлар да калмады, дип белдергән иде. Русия Украинадагы хәрби хәрәкәтләрне нинди шартларда туктатачак дигән сорауга Сергей Лавров низагны тыныч юл беләй айлау — бары тик Киев НАТОга керүдән баш тарткан очракта гына мөмкин дигән. Шулай ук ул Көнбатышның Украинадагы хәрби базалары ябылуы һәм чит ил хәрбиләрен әлеп итеп хәрби әзерлекләр уздырмаулары шарт дип белдергән. Украиннар турында сөйләгәндә Русия министры Мәскәүнең ""украин халкын юк итү нияте юк"", ""алар Русия халкына кардәш"", дигән һәм шундук ""бу сугышны без башламадык"", дип белдергән. Русия Украинага бәреп кергәннән бирле БМО Украинада атышлар аркасында һәлак булган тыныч кешеләрнең статистикасын алып бара. Хәзерге вакытка кимендә 12 162 кешенең, шул исәптән 659 баланың һәлак булуы расланган. 27 меңнән артык кеше яраланган, шуларның кимендә 1747 се - балалар. Чынлыкта исә бу саннар күпкә зуррак булырга мөмкин. Сугыш башланганнан бирле Русия дә Украина да үзләренең хәрби югалтуларын яшерә. Такер Карлсонга әңгәмәсендә Сергей Лавров ""бу мәгълүматны тарату минем компетенциядә түгел"", дигән. ""Хәрби хәрәкәтләр вакытында аерым кагыйдәләр бар. Русия Федерациясенең саклану министрлыгы аларны үти"", дигән ул. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",АКШ журналисты Такер Карлсонның Сергей Лавровтан алган әңгәмәсе чыкты,1,news,Яңылыҡтар,3368,https://www.azatliq.org/a/aksh-zhurnalisti-taker-karlsonning-sergey-lavrovtan-algan-anggamase-chikti/33228914.html,2024-12-06T11:23:54+03:00
"Рәшит Солтангәрәевты мин арыу ғына беләм тип уйлайым. Бының өсөн бер-береңдән тотам да ҡалмай тотоношоп йөрөү тимәгән. Иң әүәл шуны беләм:  уның таланты – яҡты, йылы, игелекле талант. Ләкин был  әле уның әҫәрҙәрендә төҫтәрҙең һәм моңдарҙың бер төрлө  асыҡ, күтәренке генә, уй-тойғоларҙың ел-дауылһыҙ ғына, тормоштоң хәстәр-хәсрәтһеҙ генә булыуы тигән һүҙ түгел. Уларҙа дәрт тә, борсолоу ҙа, уйланыу ҙа, икеләнеүҙәр ҙә, ахмаҡлыҡ ҡазалары ла, аҡыллылыҡ бәләләре лә бар. Рәшиттең, минеңсә, төп сифаттары – ихласлыҡ, эскерһеҙлек, әйткән тура һүҙенә, ҡуйған принциптарына тоғролоҡ, ел ыңғайына йүгермәү. Мең әҙәмдән торған илергән ялпы майҙандарҙа үҙ оранын ярһып һөрәнләгәндә лә ундайҙар үҙ инаныуҙарынан ваз кисмәйҙәр, имандарын алмаштырмайҙар. Шул уҡ ваҡытта Рәшиттең тәбиғәтенә шик-шөбһәһеҙ ышаныу, әсенеп шикләнеү, ысын кеселеклелек, хәйләһеҙ хәйләкәрлек, мөккибән китеп ышаныу һәм бер ҡатлы һуҡырлыҡ та ят түгел. Тормошҡа, бүтән кешеләргә төбәп кенә түгел, үҙенә лә ситтән ирония менән ҡарай, төртмә һүҙ әйтә ала ул. Үҙенә үҙе сығарған көләмәстәр быны раҫлай. Мин былар тураһында Солтангәрәевтың ҡылыҡ-ҡыланыштарын бәйнә-бәйнә тикшереп, ижадсы шәхесе хаҡында ғилми нәтижәләр сығарыу өсөн яҙманым. Ул мөмкин дә түгел. Был осраҡта яҙыусының рухи булмышы уның ижадында нисек сағылыуын ишаралау өсөн генә һүҙ ҡуҙғаттым. Рәшит Солтангәрәевтың повестары, хикәйәләрек, мәҡәләләре, хатта берҙән-бер пьесаһы ла:  Мине Солтангәрәев яҙҙы! – тип ҡысҡырып тора. Ҡайһы бер һүҙ оҫталары: Бер алманы бишкә бүләйек. – тип ҡайта-ҡайта йырлай, ул алманы бишкә бүлә лә, тик бүленгән киҫәктәрҙең бишеһен дә үҙе генә ашай. Бында инде йыр үҙенекен көйләй, йырсы үҙенекен эшләй. Миңә Рәшиттең ижади эҙләнеүҙәре, борсолоуҙары  бер аҙ билдәле. Был йәһәттән дә ул үҙенең геройҙарына оҡшап ҡуя. Шкаф тигән хикәйәһендә Муллағәли ҡарт клуб өсөн шкаф яһай, эшләп бөткәс, шиге тыуа, эшен күңеле ҡабул ҡылмай, оҡшамай, кире һүтеп ташлай ҙа, ҡалаға барып,  мебель фабрикаһында өлгөләр күреп, фәһем алып, хыялға байып ҡайта. Ике-өс ай тырышҡандан һуң ысын ижад емеше килеп сыға. Шунан, маһая төшөп, үҙ-үҙенә баһа бирә: Ана бит, апаруҡ килеп сыҡҡан, эшләһәк, эшләйбеҙ инде беҙ уны. Рәшит Солтнагәрәев үҙе булһа, был һүҙҙәрҙе тамаҡ төбө менәнерәк әйтер ине. Сөнки ижад ғазабынан һуң килгән рәхәтлектең тәмен, ҡәҙерен белә ул. Бер мәл Рәшит миңә ошондай әйбер һөйләне. Һуғыш осоронда был, астан хәлһеҙләнеп, йоҡоһонан айный алмай яфалана икән. Аптырағас, апаһы быға: Рәшит, тор! Картуф беште! – тип ҡысҡыра. Бала һикереп тора. Торһа, бер ниндәй ҙә картуф юҡ, әлбиттә. Кисен йәнә йоҡоға киткәндә малай былай уйлай: Бөгөн алдаҡҡа сыҡһа ла, иртәнсәк ул картуф, моғайын, булыр ҙа әле! .. – ти. Солтангәрәев әңгәмәһен әңгәмәһен ослап ҡуйҙы: Ғүмер буйы мин шул иртәгәһен бешәсәк картуфҡа алданып, шуны көтөп йәшәнем. Юғиһә, яҙыусы булыр инемме ни? Әҫәрҙәре халҡыбыҙ күңелендә киң урын алып, исеме һәм хеҙмәттәре, тел кәртәләрен, ара сиктәрен аша уҙып,  төрлө тарафтарға таралған оло яҙыусыбыҙҙың алтмыш  йәшлек байрамында маҡтау һәм хуплау һүҙҙәремде, сағыу биҙәктәр менән нағышлап, ҡысҡырып әйтмәнем. Байрам хужаһы үҙе лә шау-шыуҙы өнәп бөтмәй. Хәйер, ундай  нағышлы һүҙҙәр таушала ла төшә инде. Рәшит Солтангәрәев тураһында шымыраҡ һөйләһәң дә ишетелер тип ышанам. Беҙ бөтөнләй өндәшмәһәк тә, уның китаптары өнһөҙ ҡалмаҫтар. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Игелекле талант (Рәшит Солтангәрәев тураһында иҫтәлектәр). Мостай Кәрим.,0,analytics,Әҙәбиәт,3401,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-09-26/igelekle-talant-r-shit-soltang-r-ev-tura-ynda-i-t-lekt-r-mostay-k-rim-4403978,2025-09-26T16:00:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр елларда ""Әр-Рәхим""не төзү белән шөгыльләнгән ""Алтын Курай"" оешмасын банкрот дип табулары ихтимал. Моны Башкортстан ир һәм милек министрлыгы сораган. Министрлык гаризасын республиканың арбитраж мәхкәмәсендә 20 апрельдә теркәгәннәр, мәхкәмә утырышының көне билгеләнмәгән, дипхәбәр итә""Коммерсантъ"". Моның белән беррәттән арбитраж мәхкәмәдә министрлыкның ""Алтын Курай""дан 6,5 миллион сумлап акча түләттерү турындагы дәгъвасы да карала, янәсе оешма 2018 елның июленнән башланган аренда килешүе өчен бурычлы калган. ""Алтын Курай"" оешмасы 2007 елның декабрендә теркәлгән. 2022 елдан бирле аның бердәнбер хуасы – элек Башкортстан мөселманнары диния нәзарәте эшләре белән идарә итүче вазифасында торган Илдар Ишеев.2013 елның февраленнән оешма Уфада ""Әр-Рәхим"" мәчетенә заказ бирде һәм аны төзи башлады. Мәчетнең төп иганәчесе – Башкортстанның элекке президенты Мортаза Рәхимовитәкчелек иткән ""Урал"" фонды иде, соңрак фонд һәм нәзарәт арасында каршылыклар туды. ""Урал"" фонды максатсыз тотылган 65 миллион сум акчаны мәхкәмә аша кайтаруны таләп итте. Мәчетне төзү белән шөгыльләнгән нәзарәт каршындагы ""Алтын- курай"" ширкәте ул акчаларның 2013 елда башкала хакимиятеннән мөселманнар өчен ""Мөслим-сити"" дигән квартал төзү максатыннан 6 һектар ир алу өчен тотылуы белән аңлатты. ""Урал"" фонды ""Мөслим-сити"" өлгесенә каршы чыкты. Яклар уртак тел таба алмау сәбәпле, төзелештуктап калган иде. Республикаакча бирүдән баш тартты, яңа инвестор табылмады. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Уфада әмигъ мәчетен төзүче ""Алтын Курай"" оешмасы банкрот дип табылырга мөмкин",1,news,Яңылыҡтар,1560,https://www.azatliq.org/a/32389400.html,2023-05-02T14:57:10+00:00
"Бармаҡтарҙың яҡшылап бөгөлөп етмәүе йәки бөккәндә ауыртыуы һәм тиҙ генә кире яҙылмауы кеүек күренештәр, бәлки, ҡайһы берәүҙәргә таныштыр. Бигерәк тә ололарҙа күҙәтелә ул. Йыш ҡына бынау бармаҡҡа әллә нимә булды ла ҡуйҙы, ауырта, тип, ниңә улай булғанын аңлай алмай аптырайбыҙ. Сыҡҡанмы тиһәң, сыҡҡанға ла оҡшамай. Олоғайыу ғәләмәтеме,  артроздың берәй касафатымы икән, тигән һығымтаға киләһең. Кемдәрҙең шулай йөрөй бирә. Ә ул бер бармаҡ ҡына булһа ла, үҙенә күрә күп кенә уңайһыҙлыҡ тыуҙыра. Беренсенән, әйбер тотҡанда ныҡ ауыртыуы ихтимал. Икенсенән, ябай ғына өҫ кейеменең төймәһен эләктереүе лә ҡыйынлаша. Ҡатын-ҡыҙҙарға иһә ниндәйҙер ҡул эштәре менән булыу мөмкинлеген сикләй. Бынан тыш, төндә һыҙлап маҙаһыҙлай. Бармаҡ бөгөлмәһә. Баҡтиһәң,  шундай ауырыу бар икән. Нотта ауырыуы тип атала ул. Медицина телендә – стенозирующий лигаментит. Тағы бер атамаһы бар – шыҡылдаусы бармаҡ (щелкающий палец). Был ауырыу ваҡытында пациенттар бармаҡтарҙың  яҡшылап бөгөлмәүенә һәм яҙылмауына зарлана. Күп осраҡта ауырыуҙың барлыҡҡа килеүенә ҡулдар менән әүҙем эшләү сәбәпсе була. Мотлаҡ ауыр физик эш тә түгел, ә ғәҙәти өй эштәре йәиһә баҡсалағы эштәр. Тәүҙә бармаҡтың төбөндә  ауыртыу, һуңынан бармаҡты бөккәндә тауыш барлыҡҡа килә.  Тора-бара бармаҡ бөгөлә, әммә шунда нимәгәлер эләккән кеүек була ла, бикләнеп тора, үҙенән-үҙе яҙылмай. Уны яҙып алыу өсөн икенсе ҡулдың бармаҡтарын ҡулланырға тура килә.  Бөтә бәлә быуындарға бәйле, улар шешенә, тарамыштар ялҡынһына, һөҙөмтәлә бармаҡтың хәрәкәте сикләнә. Нотта сире  — киң генә таралған ауырыуҙарҙың береһе. Тоташтырып тороусы туҡымалар ауырыуының дөйөм иҫәбе араһында  был сир  уртаса 22 процентты биләй. Уның төрлө йәштә барлыҡҡа килеүе ихтимал, әммә ололарҙа йышыраҡ осрай. Шулай уҡ ауырыусылар араһында, ирҙәргә ҡарағанда, ҡатын-ҡыҙҙар күберәк.   Хатта балаларҙа ла күҙәтелеүе ихтимал. 60 процент осраҡта ҡул суғының ҙур бармағы зыян күрә. Урта бармаҡ – һирәгерәк.   Иң әҙе был ауырыуға сәтәкәй менән һуҡ бармаҡ дусар була. Ауырыу ҡулдың бер юлы бер нисә бармағын да зарарлауы мөмкин. Ауырыуҙың стадиялары Нотта сире әкренләп үҫә, әммә тиҙ таралыуы ла ихтимал. Уның дүрт стадияһын  билдәләйҙәр: — башланғыс стадия. Уға бармаҡты бөккәндә һәм яҙғанда тауыш сығыуы хас. Шулай уҡ зыян күргән урында әҙерәк ауыртыу бар, шеш һәм ҡатланып тороу кеүек күренештәр юҡ. — әүҙем стадия. Пациент бармағы менән хәрәкәт итә ала, әммә ҡайһы бер осраҡта бармаҡ бөгөлгән хәлдә бикләнеп ҡала. Зыян күргән урын шешеп, ҡатлауланып тора. Шулай уҡ ауыртыу урыны ла киңәйә, ә устың көсө кәмей. — пассив стадия. Бармаҡ бөгөлгән хәлдә йышыраҡ бикләнеп ҡала. Уны икенсе ҡул менән генә яҙып алып була. — һуңғы стадия. Бармаҡ бөгөлгән хәлдә тора. Тирә-яғындағы тоташтырыу структураларында һәм быуындарҙа кире ҡайтарғыһыҙ үҙгәрештәр барлыҡҡа килә. Ауырыуҙың  беренсе стадиянан икенсе-өсөнсө стадияға тиклем үҫеше ғәҙәттә бер нисә ай дауам итә.  Ҡатмарлы осраҡтарҙа ауырыу ике-өс аҙнала үҫешә. Сәбәбе Ауырыуға булышлыҡ итеүсе фактор тип бармаҡ тарамыштарының микройәрәхәттәре иҫәпләнә. Улар бер төрлө, ҡабатланыусы ғәмәлдәрҙе башҡарғанда барлыҡҡа килә. Бының өсөн ауыр физик эш мотлаҡ түгел. Өйҙәге ғәҙәти эштәр, баҡсалағы эш,  компьютерҙа оҙаҡ эшләү ҙә һеңерҙәрҙең ялҡынһыныуына килтереүе мөмкин. Нотта ауырыуы менән йыш ҡына музыканттар, парикмахерҙар, ашнаҡсылар, тегенселәр яфалана. Оло йәштәгеләрҙә патология башҡа ауырыуҙар менән бәйле булыуы ихтимал.  Мәҫәлән артроз, ҡалҡан биҙе ауырыуҙары,  матдәләр алмашыныуының насарайыуы, тоташтырыу туҡымаларының ныҡлығын юғалтыуы һ. б. Дауалау ысулдары Дауалау ысулы һәр айырым осраҡҡа пациент менән һөйләшеп,  шәхсән билдәләнә. Сир яңы башланып торғанда консерватив дауалауҙы тәғәйенләйҙәр. Ҡулға көс төшөрмәү, ялҡынһыныуға ҡаршы дарыуҙар һәм физиотерапия – кемдәргәлер ошолар ҙа ярҙам итә. Әгәр ҙә кеше ваҡытында табипҡа мөрәжәғәт итмәһә, йәки консерватив дауалау ысулы һөҙөмтә бирмәһә, операция талап ителә. Ул урындағы анестизия менән эшләнә. Бәләкәй генә киҫем эшләп, үҙгәргән тарамышты ҡырҡырға кәрәк була. Операциянан һуң реабилитация өсөн ике аҙна ваҡыт талап ителә. 14 көндән теккән ептәре алынғандан һуң, пациент ғәҙәти тормошҡа ҡайта ала. Ғәҙәттә, бындай операциянан һуң ҡул суғының эшкә һәләтлелеге тулыһынса тергеҙелә. Ә инде кеше ваҡытында медицина ярҙамы алмаһа, бармаҡ әкренләп хәрәкәтсәнлеген юғалта, һеңер туҡымаларында тергеҙеп булмаҫтай үҙгәрештәр башлана. Шуның өсөн дауалауҙы  ваҡытында башлау мотлаҡ. Әммә шуны иҫтә тоторға кәрәк: уңышлы дауаланғандан һуң да  ауырыу башҡа бармаҡтарҙа барлыҡҡа килеүе ихтимал. Бының төп сәбәбе – эшкә бәйле ғәҙәттәр. Ошо диагноз буйынса операция үткәргән кешегә бармаҡ суҡтарына көс төшөрөүҙән һаҡланырға кәрәк. Ҡайһы бер осраҡта профессиональ эшмәкәрлек төрөн дә алмаштырырға тура килә. Шулай уҡ эш ваҡытында даими рәүештә ҡулға һәм бармаҡтарға ял биреп, махсус гимнастика эшләп алыу мөһим.",Нотта ауырыуы нимә ул?,1,news,Яңылыҡтар,4814,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-24/notta-auyryuy-nim-ul-4546392,2026-01-24T11:00:00+00:00
"Номан Челебиджиханны искә алу чарасында катнашучылар23 февраль Украина башкаласы Киевта кырымтатарларның рухи һәм сәяси итәкчесе, кырымтатар гимны авторы Номан Челебиджиханны искә алу чарасы үтте. Челебиджихан 1918 елның 23 февралендә вәхшиләрчә әзалап үтерелә. Киевтагы чарага кырымтатарлар лидеры Мостафа әмилев, Милли мәлес рәисе Рефат Чубаров, мәлес рәисе урынбасары Ильми Умеров һәм башка кырымтатарлар да килгән иде, дип яза Крым. Реалии. ""Безгә тарихыбызны онытырга ярамый. Аннан да кала, кырымтатар тарихындагы әһәмияткә ия вакыйгаларны башка халыклар да белсә, әйбәт булыр иде. Нәкъ менә шул максат белән бүгенге чара үтте дә инде"", дип белдерде - проектлар-мәгариф платформасы башлыгы Муслим Умероглы. Ул – Киевта Номан Челебиджиханны искә алу кичәсен оештыручыларның берсе иде.22 февраль Украинадагы Ичня шәһәренең вокзал бинасында тантаналы рәвештә Челебиджиханга истәлек тактасыачылган иде. Кырымтатар сәясәтчесе, Кырым халык республикасы хөкүмәтенең беренче рәисе, Кырымтатар халкының беренче корылтаен ыючы, Кырым, Литва, Польша һәм Беларусның беренче мөфтие Номан Челебиджихан – большевиклар терроры корбаны. Аны 1918 елның 23 февралендә Акъяр (Севастополь) төрмәсендә атып үтерәләр һәм әсәден турап Кара диңгезгә ташлыйлар. Кырымтатарларның милли гимны Челебиджиханның ""Ант иткәнмен"" шигыренә язылган.",Киевта кырымтатарларның милли каһарманы Номан Челебиджиханны искә алдылар,1,news,Яңылыҡтар,1318,https://www.azatliq.org/a/29060090.html,2018-02-24T05:40:40+00:00
"Яңы йыл төнөндә һәм   унан һуң табиптарға ҡолап йәрәхәтләнеүсе пациенттар күп мөрәжәғәт итә.   Быға, әлбиттә, алкоголь һәм байрам кәйефе сәбәпсе.  Эскән кешенең йорт эсендә лә ҡолап, ниндәйҙер йәрәхәт алыуы ихтимал, ә тайғаҡ урамда ҡолап һаулыҡҡа етди зыян килтереү хәүефе бермә-бер арта.","Тайып ҡолап, аяҡ-ҡулдарҙы йәрәхәтләгәндә",1,news,Яңылыҡтар,288,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-31/tayyp-olap-aya-uldar-y-y-r-h-tl-g-nd-4525916,2025-12-31T18:00:00+00:00
"Шпинатты блендерҙа ваҡлап, йомортҡа, он һалып, ҡамыр эшләргә һәм ошо массаны пергамент ҡағыҙға йәйеп, ҡыҙған мейестә бешереп алырға. Әҙер йәймәне мейестән алғас та эҫе килеш төрөп, өҫтөн ҡаплап торорға. Һуғынан йәймә эсенә эремсекле сыр, тоҙланған ҡыҙыл балыҡ һалып рулет формаһында төрөргә. Һыуынғас, табынға киҫеп ҡуйырға. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Шпинатлы рулет,1,news,Яңылыҡтар,502,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-17/shpinatly-rulet-4540718,2026-01-17T18:00:00+00:00
"Сабантуйда көрәш күренеше. 2021 ел фотосы""27 майда Әстерханда — федераль Авыл Сабан туе, 1 июльдә Кемеровода — федераль Сабан туе һәм өченче Шахтёр Сабан туе, 8 июльдә Түбән Новгородта беренче тапкыр Идел буе Сабан туе узачак"", — диде ул.2022 елның августында Татар конгрессы Русиянең Украинадагы сугышын хуплаган резолюциякабул итте. Чит ил татарлары бу карарны күбесенчәхөкем итте, Татар конгрессыннан чыгарга ыенган оешмалар да бар. Русия Украинага каршы башлаган әлеге сугышта Татарстаннан кимендә 184 ирһәлак булган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Сугыш дәвам итсә дә, Сабан туйлары туктамаячак",1,news,Яңылыҡтар,619,https://www.azatliq.org/a/32141109.html,2022-11-21T11:49:15+00:00
Синыф менән теш табибына барҙыҡ. Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 2-се класс уҡыусыһы Вәлитов Айназ.,Теш табибынан беҙ ҡурҡмайбыҙ,1,news,Яңылыҡтар,138,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-25/tesh-tabibynan-be-ur-mayby-3983902,2024-10-25T12:13:00+00:00
"Кырымда Русия хәрби күнегүләре (архив фотосы)Күнегүләрдә сигез меңләп хәрби, мең ярым тирәсе хәрби техника катнаша. Алар арасында ""Торнадо"", ""Град"", ""Ураган"" дип аталган ракет системнары, ""Хоста"", ""Моста-С"", ""Акация"" дип аталган артиллерия корылмалары да бар. Бу хакта Көньяк хәрби бүлге матбугат хезмәте хәбәренә сылтанып Русия басмалары яза. Күнегүләр 19 полигонда уза. Алар Әстерхан, Волгоград, Ростов, Ставрополь, Краснодар өлкәләрендә, Адыгея, Дагыстан, Ингушетия, Төньяк Осетия, Кырым, Чечня һәм Абхазия белән Көньяк Осетиядә урнашкан диелә. Киев Русиянең Кырымда хәрби көчләрен арттыруны агрессия дип атый. Ярымутрауда хәрби күнегүләр уздыруга карата Көнбатыш илләре даими борчылу белдерә.",Русия Кырымда һәм илнең көньяк төбәкләрендә хәрби күнегүләр уздыра,1,news,Яңылыҡтар,696,https://www.azatliq.org/a/29109118.html,2018-03-19T12:37:52+00:00
"Путь Сергея к этому успеху был насыщенным и разнообразным. Он имеет ценный опыт работы в различных детских лагерях, включая опыт с ребятами из противотуберкулезного санатория «Толпар». Сергей также активно участвовал в организации досуга для юных гостей из Белгородской области и Луганской Народной Республики, а на протяжении нескольких лет делился своими знаниями, проводя обучающие курсы для начинающих вожатых. Стоит отметить, что Башкортостан ярко представил себя на этом конкурсе. Помимо Сергея Ширяева, еще два наших талантливых земляка достигли высоких результатов. Линар Кадыров из Уфы был отмечен как лучший вожатый временного детского коллектива. Виктория Андреева из Салавата получила не только специальный приз от Движения Первых, но и приглашение на стажировку в знаменитый Всероссийский детский центр «Океан». От всей души поздравляем наших ребят с этим заслуженным успехом! Ваша работа с детьми – это не просто труд, это настоящее призвание. Вы вкладываете в нее свои знания, энергию и огромное сердце, делая детство ярче и счастливее. Спасибо вам за вашу самоотдачу и неоценимый вклад в воспитание подрастающего поколения! Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Лучший вожатый России – наш земляк!,0,analytics,Мәғариф,1262,https://uchbash.com/articles/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2025-11-28/luchshiy-vozhatyy-rossii-nash-zemlyak-4485895,2025-11-28T15:58:00+00:00
Башҡортостан мәшғүллек өлкәһендәге конкурста 3 номинацияла еңеү яулаған.,Кадрҙар үҙәктәре уңышлы эшләй,1,news,Яңылыҡтар,72,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-16/kadr-ar-kt-re-u-yshly-eshl-y-4509738,2025-12-16T13:21:03+00:00
"Шишмә районы яугиры, сержант, 76-сы гвардия һауа-десант штурмлау дивизияһының 104-се полкы отделениеһы командиры Ғайсин Наил Амур улы Рәсәй Федерацияһы президенты указы менән юғары дәүләт наградаһына Батырлыҡ орденына лайыҡ булды. Был иң юғары хәрби наградаларҙың береһе, ул йәмәғәт тәртибен һаҡлауҙа, енәйәтселеккә ҡаршы көрәштә, шулай уҡ тәбиғәт афәттәре, янғындар, һәләкәттәр һәм башҡа ғәҙәттән тыш хәлдәр ваҡытында кешеләрҙе ҡотҡарыуҙа фиҙакәрлек, батырлыҡ һәм ҡаһарманлыҡ күрһәткән граждандарға тапшырыла. Орден шулай уҡ ғүмерен ҡурҡыныс аҫтына ҡуйған шарттарҙа хәрби, гражданлыҡ йәки хеҙмәт бурысын үтәгәндә ҡыйыу һәм тәүәккәл эш иткән өсөн тапшырыла. Бынан тыш, Наил Амур улы Рәсәй Федерацияһы президенты указы менән Ватанды һаҡлауҙағы ҙур ҡаҙаныштары өсөн Жуков миҙалын ала. Шулай уҡ оборона Министрлығы бойороғо менән, хәрби бурысын фиҙаҡәр үтәүен танып, уға «махсус хәрби операцияла ҡатнашыусы» миҙалы тапшырыла. Яугирҙы бүләкләү хаҡында хакимиәт башлығы Ришат Мансуров социаль селтәрҙә һөйләне. Афарин! Иҫән-һау әйләнеп ҡайтырға яҙһын!",Батырлыҡ ордены менән бүләкләнде,0,analytics,Йәмғиәт,1046,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-05-27/batyrly-ordeny-men-n-b-l-kl-nde-4251407,2025-05-27T10:18:00+00:00
"Ҡарамалыла ҡарама, Ҡарамаға ҡарама. Ҡара ҡашың ҡыймылдатып, Ҡарпышыма ҡарама. Ҡыям ҡыҙарҙы, ҡоҙаларынан ҡыйынһынып ҡыйпысыҡланды. Ҡараңғылағас, Ҡыям Ҡайраҡлыһына ҡасып ҡайтырға ҡарһаланды. Ҡасһа ла ҡоро ҡасмаған, ҡәһәрең, ҡайнағаһы Ҡасимдың ҡамытын ҡулына, Ҡафияның ҡырҡ ҡаҙының ҡап-ҡараһын ҡултығына ҡыҫтырған, ҡабаланып, ҡайынеңгәһенең ҡатаһын ҡуңалтаҡ ҡатҡан. Ҡамыт Ҡәйүм ҡыйыш ҡатанан ҡурҡып, ҡолап, ҡолағын ҡанатҡан, ҡатыуын ҡалҡытҡан. Ҡасҡан Ҡыямды Ҡәҙриә, Ҡафия Ҡарамалынан, ҡәйнештәре Ҡартсабындан Ҡараталға ҡарай ҡаманылар. Ҡасим ""ҡамыт, ҡамытым. "", ҡәйнештәре ""ҡыу, ҡыу. ."", Ҡәҙриә ""ҡал, ҡал. "", Ҡафия ""ҡаҙ, ҡаҙ. ."", Ҡыуандыҡ ""ҡуй, ҡуй. "", ҡысҡырҙылар. Ҡыҙыу ҡыпсаҡтар ҡарағайлыҡты, ҡайынлыҡты ҡалдырмай ҡараны. Ҡыҙ-ҡырҡынды ҡурҡытып, ҡуян ҡамышлыҡтан ҡасҡас, ҡараһалар, Ҡыям ҡайғырып ҡына ҡаты ҡоротҡа ҡымыҙлыҡ, ҡаҡы ҡушып ҡапҡылай. Ҡафия ҡаҙының ҡуҙҙа ҡыҙҙырылмағанына ҡыуанды. Ҡыям ҡупырыҡ ҡәйнештәренә ҡаршылашты, ҡайрылып ҡаҡшаны. Ҡыҙыулыҡтан ҡылған ҡылығынан ҡыйынһанһа ла, Ҡыям Ҡараталда ҡалманы. Ҡайтҡанда ҡара ҡаҙ ҡаңғылдап ҡаҡшатты. Ҡыуандыҡ Ҡыямдың ҡайтҡанына ҡыуанды. Ҡыуандыҡтың ҡыуанғанына ҡалғандар ҙа ҡыуанышты. Ҡарағанат ҡарғалар Ҡарҡылдаша ҡуймай. Ҡыуандыҡ та, Ҡыям да Ҡәҙриәнән ҡурҡмай. - Ҡуй, ҡаранмағыҙ, ҡорғанды ҡороғоҙ. Ҡәҙерләгәндәрендә ҡәҙерләнеп ҡалайыҡ. Ҡыпсаҡтарҙың ҡыйналғанын ҡарап ҡаҡшаусы Ҡыҙыҡбикә Ҡыуанғанова исеменән: Айһылыу БАЙБАҠТИНА. Йылайыр районы.",ҠЫУАНДЫҠТЫҢ ҠЫУАНҒАНЫ,0,analytics,Йәмғиәт,1398,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-09-14/yuandy-ty-yuan-any-3929187,2024-09-14T08:17:00+00:00
"Саки районыфикерләрАннексияләнгән Кырымда Русиянең хәрби аланына һөүм нәтиәсендә идәрә итү пункты юк ителгән. Бу хакта Украина һава көчләре командующие Николай Олещукбелдерде. Украинаның кораллы көчләре Кырымда Саки хәрби һава аланындагы Русиянең идәрә итү пунктын юк иттеләр, дипяздыул. Һөүм 6 гыйнварга каршы төндә булган. Кырымнан читтә төрле бәйсез медиа бу хакта хәбәр иткәндә Кырымдагы Русия хакимиятенә карашан матбугат чаралары Саки һава аланына һөүмең нәтиәләре хакында дәшми. Русия саклану министрлыгы Кырым күгендә дүрт украин ракеты бәреп төшерелде дип белдерде. Һава аланындагы хәлләргә аңлатма бирмәде. Соңгы көннәрдә Кырымга дроннар, ракет һөүмнәре ешайды. 3 гыйнварда Акъяр (Севастополь) янындагы Бельбек һава аланына, 4 гыйнвар Кизләү (Евпатория) янындагы хәрби саклану системы урнашкан ноктагаа, Акъяр янындагы ир астындагы хәрби элемтә үзәгенә булган һөүмнәр хакындахәбәр ителгән иде. Украина президенты Владимир Зеленский 2024 елда төп һөүмнәр Русиянең Кырымдагы хәрби нокталарына ясалачагыны белдерде. Русиядә тыелган Мәлеснең рәисе Рефат Чубаровпрезидент чыгышында игълан ителгәннәр инде гамәлгә ашырыла дипсөйләде. Сугыш барган вакытта низаг тарафлары мәгълүматларын Азатлык бәйсез рәвештә раслый алмый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Украина Кырымдагы Саки һава аланына һөүм турында белдерә,1,news,Яңылыҡтар,1324,https://www.azatliq.org/a/32763746.html,2024-01-06T14:29:51+00:00
"Түбәне ябу өчен тагын ун көн итмәгәнИслам мәдәни үзәге рәисе Дамир Булатов Азатлыкка әйтүенчә, бина 1982 елда төзелгән, элек мәдәният йортының бер филиалы булган һәм торак йортка тоташкан. Мөселманнар аны дүрт миллион сумга сатып алган. Бер ел намазлар укыганнан соң мөселманнар анда ремонт ясарга булган. Шәһәрнең элекке мэры бу башлангычны хуплап чыккан. Әмма яңа башлык билгеләнгәч, бинаны ремонтлау белән проблемнар башланган. 5Дамир Булатов: ""Инде бер ел ислам үзәген төзергә мөмкинлек бирмиләр""""Без аны кирпеч белән тышларга тотындык, матур тәрәзәләр ясадык, түбәсен яңарта башлаганда Электрогорскига яңа мэр килде һәм проблемнар башланды. Полиция хезмәткәрләре түбә ябучыларны полиция бүлегенә алып китә башлады. Аларны анда өч сәгать утырталар да, аннары ""башка ул эшкә бармагыз"" дип кайтарып ибәрәләр. Бу канун нигезендә эшләүче төзүчеләр, ""Строитель"" дигән ширкәт белән килешүебез бар. Анда Электрогорскиның ирле халкы, күбесе урыслар эшли. Аларның да сәгатьләр буе полиция бүлегендә утырасы килми. Элек бу урында мәдәни йорт филиалы булганБик тырыша торгач яңа мэр белән сөйләшә алдык. Ул, мин комачауламыйм, дип ышандырды, әмма үзгәреш барыбер булмады. Бинада ниндидер эш башлауга полиция вәкилләре килеп итеп эшчеләрне бүлеккә алып китә. Алар якында яшәүче халык белән сөйләшеп куйганнар. Ниндидер эш башлауга полициягә хәбәр итәләр"", ди Булатов. Аның сүзләренчә, соңгы очракта полиция бүлеге урынбасары баскычлы машина белән килеп, түбәдә эшләүче егетләр янына менеп үзе белән бүлеккә барырга кушкан. ""Бу өмә вакыты иде. Түбә ябылмау сәбәпле матчага кар, яңгыр ява һәм такталар чери, шуңа егетләр ""Сенеж"" дигән сыекча белән эшкәртергә булдылар. Шул вакыт полиция хезмәткәре түбәгә менеп үз таныклыгын күрсәтте. Егетләр куркып ""хәзер паспортларны китерәбез"" дип аска төштеләр дә качтылар. Аларның өчәр сәгать участокта утырып торырга теләкләре юк"", ди Булатов. Аның сүзләренчә, полиция хезмәткәрләренең аларга комачауларга бернинди хокуклары юк. Шуңа да карамастан, алар төрле сәбәптән бәйләнә алуларын әйткән. ""Без теләсә нинди сәбәп таба алабыз, коймагыз юк, банер юк, объектта билгесез кешеләр йөри, аларны тикшерергә кирәк дип килә алабыз диләр. Шул ук вакытта коймагыз юк дисәләр дә, аны ясаган вакытта килделәр дә эшчеләрне алып киттеләр. Кыскасы, бернәрсә дә эшләргә ирек бирмиләр. Инде тикшерүчеләргә дә шикаять итеп карадылар. Дамир БулатовБылтыр декабрьдә мэр: ""Сез ремонт эшләргә тиеш, ә үзегез реконструкция алып барасыз дип"" белдерде. Имеш, кулланачак мәйданны зурайтканбыз дип әйтмәкче була. Безне тикшерү өчен Стройнадзор оешмасын ибәрмәкче иде. Стройнадзор ул безгә карамый, мең ярым квадрат метрдан артык булган объектларны гына тикшерәбез дип бу эштән баш тартты. Шуннан мэр прокуратурага язды. Фәрман булгач прокуратура баш тарта алмаган, безне килеп тикшерделәр. Барысы да кануни икәнне раслап кәгазьләр бирделәр. Апрельдә тагын бер тикшерү булды. Анда инде активистлар шикаять язганнар. Иң кызыгы, бу ислам үзәгенә каршы булучы активистлар үзләре бу тирәдә яшәми, ә мондагы халыкны безгә каршы котырта. Тагын Стройнадзор килеп тикшерү ясады да башкарак сүзләр язып шундый ук кәгазь бирде"", ди Ислам үзәге рәисе Дамир хәзрәт Булатов. Аның сүзләренчә, әлеге каршылыклар бинаның тышкы кыяфәте белән бәйле булырга мөмкин. Чөнки алар тәрәзәләрне шәрык стилендә ясаган. Ислам үзәгенең проекты""Аны төзегән вакытта манара, гөмбәз булмасын диелде. Без ризалаштык: гөмбәз дә, манара да, ай да булмас, гади түбә ябарбыз, әмма шәрык стилендәге тәрәзәсе булыр дидем. Шулай ук Сәмәркандтагы кебек арка ясадык. Бу бина шәһәргә кергәндә бер мәчетне хәтерләтә. Тәрәзәләрнең өсләре гөмбәз рәвешендә булды. Кыскасы бик матур килеп чыкты. Аларның шуңа мәчет төзиләр дип ачуы килде. Ремонтны башкача ясаган булсак сүз дә әйтмәсләр иде. Тышкы кыяфәт ошамый боларга. Гәрчә без проектны мэрга күрсәттек һәм ул хуплады, аннары Электрогорски архитектура бүлегендә килештердек"", ди Булатов. Аның сүзләренчә, түбәне ябу өчен тагын ун көн кирәк. ""Без инде 60ка атламалар һәм епсәләрне куйдык. Быел эшне бетермәкче идек, булмады. Каршы килүче епнең кайда барып тоташуын да белмибез. Кайбер чыганаклар аяк чалу хакимияткә бәйле дисә, икенчеләре полиция башлыгына сылтый. Активистлар да Ислам үзәге төзелешенә каршы 50 хат язды. Аннары ике меңнән артык имза ыйдылар. Бу хәлдән соң мөселманнар төзелешне яклап имза ыюга кереште. Мең ярым имза ыелды"", ди Булатов. Аның әйтүенчә, хәзер мөселманнар намаз уку өчен бүлмәне арендага ала. Электрогорски шәһәре кечкенә булу сәбәпле, омга намазына бары 20-30 кеше генә йөри. Гает намазларына 200 ләп кеше ыела. Шәһәрдәге 23 мең кешенең бер меңе мөселман. Яңа бинада күргәзмәләр залы, мәлесләр, төрле чаралар өчен урыннар булачак. Апрель аенда ислам үзәге эченә хулиганнар керә, соңрак диварларда төрле язулар калдыралар. Азатлык ислам үзәге мәсьәләсендә аңлатма бирүне сорап, Мәскәү өлкәсе эчке эшләр идарәсенең матбугат үзәгенә хат юллады. Әлегә авап килмәде. авап килгәч Азатлык аның белән таныштырыр. Безнеңканалына язылыгыз! Иң кызыклы хәбәрләрне беренче булып укыгыз.","Электрогорски мөселманнары: ""Бинабызны төзергә ирек бирмиләр""",0,analytics,Татарстан,5015,https://www.azatliq.org/a/28933788.html,2017-12-25T21:38:32+00:00
"Капремонтҡа түләү хаҡы артасаҡ, тип хәбәр итә ""Башинформ"". Алты ҡатлы йорттарға тиклем - 12,5 һумм², алты ҡаттан бейегерәктәргә - 13,2 һумм² хаҡ артасаҡ. Мәҫәлән, алты ҡатлы йортҡа тиклемге 30 м² фатирға  223,8 - 375 һум араһында булһа, алты ҡаттан бейегерәк йортта йәшәүселәр  һум арауығындағы аҡса түләйәсәк. Капремонтҡа бәйле үҙгәрештәрҙең сәбәбе, төҙөлөш материалдарына хаҡ артыуы менән аңлатыла. Фото интернет селтәренән алынды.",Түләүҙәр артасаҡ,0,analytics,Иҡтисад,433,https://shonkar.com/news/i-tisad/2025-05-02/t-l-r-artasa-4221547,2025-05-02T11:06:00+00:00
РФ Президенты Владимир Путин Ашхабадта Ираҡ Республикаһы Президенты Абдул Латиф Рәшит менән осрашты.,Путин Ирак Президенты менән осрашты,1,news,Яңылыҡтар,100,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-14/putin-irak-prezidenty-men-n-osrashty-4506247,2025-12-14T10:00:00+00:00
"Адам (с) һәм Рамзан КадыровларфикерләрЮл казасында һәлак булган кеше турында Кавказ. Реалии-га мәгълүматның ышанычлы чыганактан булуын әйтеп, оппозиция хәрәкәте вәкиле сөйләгән. ""Ләкин сүз икенче машинаның йөртүчесе турындамы, яисә кортеждагы кеше турындамы — әлегә төгәл әйтә алмыйбыз"", дигән. ""Новая газета Европа"" язуынча, каза нәтиәсендә Чечня башлыгы Рамзан Кадыровулы Адамныңкортежындагы машина бәргән автомобильнең йөртүчесе һәлак булган. Басма мәгълүматларынча, юл-транспорт фаигасе ""кортежның беренче машинасы йөртүчесе юл кисешендә светофорның кызыл утына да игътибар итмәү сәбәпле"" килеп чыккан. Журналистлар үз чыганакларына сылтанып язуынча, руль артында Апти Ирасханов(республика Эчке эшләр министрлыгы башлыгы Аслан Ирасхановныңтуганнан туганы) булган. Ул Адам Кадыровның сак хезмәте итәкчесе. Машинада тагын ике сакчы да булган, аларны да хастаханәгә озатканнар. Ирасхановның әрәхәтләре итди — муен тирәсе сынган, калган сакчыларда ми селкенүе һәм төрле әрәхәтләр. Кавказ. Реалии редакциясе чыганаклары әйтүенчә, хастаханәгә тагын якынча 20 кеше китерелгән. ""Гомумән алганда 18–20 кешене алып килгәннәр, күбесенчә алар Адамның кортежыннан булган. Берсендә дә итди әрәхәтләр булмаган, иртәнгә хастаханәдә аларның берсе дә калмаган"", диелә. ""ВЧК ОГПУ"" проекты хәбәр итүенчә, Мәскәүгә ибәрелгән Адам Кадыров Боткински хастаханәсендә ята һәм аның хәле авыр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Чечня башлыгы улы кортежы белән бәйле юл казасында бер кеше һәлак булган,1,news,Яңылыҡтар,1467,https://www.azatliq.org/a/33652987.html,2026-01-18T09:59:37+00:00
"95 йәшен тултырған йор һүҙле, хәтере яҡшы, етеҙ Зөһрә ҠУЖИНАға ҡарап, ҡартлығың тап ошо сифатта килһен ине, тип теләйһең. Тыл ветеранының тормошто ярата белеүе лә — күптәргә өлгө. Уҡыуын ҡалдырырға тура килә Бөйөк Ватан һуғышы башланғанда Зөһрә Юлыҡ ауылында класта уҡый. Ғаиләлә иң оло балаға, 1942 йылда атаһы яуға юлланғас, мәктәпте ҡалдырырға тура килә. Атаһы китеп күпмелер торғас Миңнияр ҡустыһы тыуа. Әсәһенең башы колхоз эшенән сыҡмай. Үҫмер ҡыҙҙың иңенә, береһенән-береһе бәләкәс туғандарын ҡарау менән бергә, тауыҡ сүпләһә лә бөтмәҫ йорт эштәре лә төшә. Баҡса эштәрен дә яңғыҙы башҡара, донъяһын да көтә. Етмәһә, тиҙҙән уның йәшенә еткән һәр кешегә йылына алтмыш көн эш көнө йөкмәтеп ҡуялар. Йәйен — утауға, көҙөн ураҡҡа сығалар, Һалам да өйәләр. 1944 йылда атаһы Әхмәтша яраланып ҡайта. Ҡыҙым бик зирәк, уға артабан да белем алырға кәрәк, — тип, атаһы Ҡауарҙы ауылына уҡырға ебәрә. Ике йыл өйҙә ултырғандан һуң, йәше олораҡ булһа ла, класҡа уҡырға бара. — Һуғыш бөтөү хәбәрен Юлыҡтан ун биш саҡрым йыраҡлыҡта ятҡан Ҡауарҙы ауылына ун өсләгән бала уҡырға китеп барғанда ишеттек. Дөрөҫөрәге, Юлдашев фамилиялы мәктәп директоры беҙҙе һыбай ҡыуып етеп һөйөнсөләне. Был көндө уҡыу булмаҫын аңлап, кире боролорға уйлағас, ул, мәктәпкә барып етегеҙ, демонстрация буласаҡ, тип ары китеп барҙы. Флагтар тотоп, музыка аҫтында көнө буйы бер-беребеҙҙе Еңеү менән ҡотлашып йөрөнөк. Ауылға ҡайтһаҡ, мәсет янында халыҡ байрам итә. Хәҙисә апай мандолинала уйнай, ауылдаштар бейейҙәр, илайҙар, көләләр. Дүрт йыл буйы һөрөм баҫҡан күңелебеҙҙе май ҡояшы менән еңеү шатлығы шул хәтлем нурландырҙы. Шул ваҡыттағы йәнлелек һаман да күҙ алдымда ғына тора, — ти һикһән йыл элек Бөйөк Еңеүҙе ҡаршылаған көндө Зөһрә әбей. Совет Армияһы еңеүгә өлгәшһә лә, тылдағы хәлдәр шул килеш ҡала әле. Төп көстәр булып һаман да ҡатын-ҡыҙ, бала-саға, ҡарт-ҡоролар һанала. Дәрестәр тамамланыу менән уҡыусылар утауға йөрөй башлайҙар. Йәйге селләлә лә һыуы һалҡынса ҡалған Еҙем йылғаһын ялан аяҡлы балалар эшкә барған-ҡайтҡан саҡта кисеп йөрөйҙәр. Көнө буйына аслы-туҡлы йөрөһәләр ҙә, һуғыш тамамланыу шатлығы уларҙы төшөнкөлөккә бирҙертмәй, арыу-талыуҙы ла һиҙмәйҙәр. Йәш көстәр тип аталған колхоздың стенгазетаһында тап улар кеүек үҫмерҙәрҙең хеҙмәте күрһәтелеп бара, унда Зөһрәнең исеме йыш телгә алына. Кулак балаһы тип комсомолға алмайҙар. Юлыҡ ауылында заманында дүрт кешегә кулак мөһөрөн тағалар. Шуларҙың береһе Сөнәғәт Ҡужин була. Улар йәшәгән йортто тартып алалар, ғаилә башлығын күпмелер ваҡыт Телмәйгә (Белорет районындағы леспромхозға) һөрҙөрәләр. Шулай булһа ла, бирешмәйҙәр. Хәләл көстәре менән ҡабаттан донъя көтә башлайҙар. Кәшфулла Сөнәғәт улы бәләкәйҙән зирәк, белем алыуға теләге ҙур була. Шуға ла башҡа тиңдәштәре кеүек беренсе класта уҡып, хәреф өйрәнеп ултырмай. Уҡырға төшөү менән икенсе класҡа ултырталар. Кулак мөһөрө балаларына ла ҡағыла. Уларҙы комсомолға алмайҙар. Махсус белеме булмаһа ла, математиканы яҡшы белгәс, Биштар леспромхозында хисапсы булып хеҙмәт юлын башлай. Бөйөк Ватан һуғышының тәүге йылдарында иһә колхозда ошо эшен дауам итә. 1942 йылда, Стәрлетамаҡ педтехникумында уҡып йөрөгән сағында, яуға саҡыралар. Кәшфулла башта разведчик булып хеҙмәт итә. Йәйге эҫе бер көндө разведкаға китә ҡыйыу һалдат. Тирә-яҡ тып-тын. Көтмәгәндә ул фашистарҙың траншеяһына барып сыға. Фрицтар кәйеф-сафа ҡороп ултыра. Хәлде аңлап алған һалдат юғалып ҡалмай, тиҙ генә арыш баҫыуы араһына кереп йәшенә. Иҫтәренә килгән гитлерсылар автоматтан ут яуҙыра башлай. Тик етеҙ егет уларҙан имен-аман ҡотола ала. Полкташтары янына көс-хәл менән ҡайтып етә. Артабан Кәшфулла Сөнәғәт улы фронтта 227-се дивизияның 239-сы батальонында элемтәсе булып хеҙмәт итә. Бурысы — катушкаларын, тимер сыбыҡтарын һөйрәп, алғы һыҙыҡ менән командование араһындағы бәйләнеште бер ваҡытта ла өҙмәҫкә тейеш. Һуғыштың тәүге сирҡанысын Воронеж янында, Дон йылғаһы буйындағы көслө һөжүм ваҡытында ала. 1943 йылда Курск-Орлов дуғаһындағы ҡаты алышта яралана. Госпиталдә дауаланғандан һуң, уны һауа-десант ғәскәренә алалар. Ун ете тапҡыр парашюттан һикерергә тура килә уға. Сталинград өсөн барған алыштарҙа, Финляндия, Польша, Венгрия, Австрияны фашистарҙан азат итеүҙә ҡатнаша. Еңеү көнөн Венгрияның баш ҡалаһы – Будапештта ҡаршы ала. Һуғышта күрһәткән батырлыҡтары өсөн Кәшфулла Сөнәғәт улы дәрәжә Дан ордены, ике тапҡыр Батырлыҡ өсөн миҙалы, Юғары баш командующий И. Сталиндың өс тапҡыр Рәхмәт хаты бирелә, бынан тыш, бихисап миҙалдар менән наградалана. Юлыҡ ауылынан Бөйөк Ватан һуғышында 194 ир-егет ҡатнаша. Шуларҙың 87-һенә генә имен-аман әйләнеп ҡайтырға яҙа. Яуҙа башын һалғандар араһында Кәшфулла Сөнәғәт улының бер туғандары ла була. Унан алда киткән Лотфулла менән ҡустыһы, яуға юлланғанда бер йылға йәшен ҙурайтып күрһәткән Шәһитулла тыуған ерен һаҡлап шәһит китә. Кәшфулла иһә 1947 йылдың 15 мартында ғына тыуған яғына әйләнеп ҡайта. Мәктәп яугирҙы судҡа бирә Тыуған яғына ҡайтҡас, һалдат оҙаҡ буйҙаҡ йөрөмәй. Ике аҙна үтеүгә, ун ете йәшлек Зөһрәгә яусы ебәрәләр. Ҡыҙҙары йәш булһа ла, уңған, тәртипле, тәрбиәле, аҡыллы балалар үҫтергән ғаиләгә килен итеп бирергә ата-әсәһе лә ҡаршы килмәй. Был ваҡытта буласаҡ кәләш класта ғына уҡып йөрөй. ЗАГС ҡағыҙы булмайынса, йәштәргә никах уҡыуҙан мулла баш тарта. Кейәүгә сығырға йәше етмәгән ҡыҙ менән егетте өйләндереү закон тарафынан да тыйыла. Яуҙа төрлөһөн күргән һалдат юғалып ҡалмай. Ауыл хакимиәте башлығы Кәшфулланың класташы була. Йәш кәләшен тышта ҡалдырып тора ла, уның менән яңғыҙы ғына кереп һөйләшә. Килешәләр. Тик һуңынан да был йәш парҙы ҡаршылыҡтар һағалап ҡына тора. Оҙаҡламай мәктәп уҡыусыһына өйләнгәне өсөн яугирҙы судҡа бирә. Закон алдында ҡотола алалар, әммә яҡшы уҡыған Зөһрәне ете йыллыҡ мәктәптең сығарылыш имтихандарына керетмәйҙәр. Шулай итеп, ул артабан уҡыуын дауам итә алмай ҡала. Артабан Кәшфулла Сөнәғәт улы ғүмерен иҡтисад өлкәһенә бағышлай. 1949 йылда гәзиттә иғлан күреп ҡалып, Ҡырмыҫҡалылағы бухгалтерҙар курсына уҡырға китә. Архангел районында практика үткәндә, шунда эшкә ҡалырға өгөтләһәләр ҙә, әсәһе уларҙы ебәрмәй. Улы менән килененең ауылда төпләнеп ҡалыуын теләй. Ҡырҡ биш йыл ғүмерен туған Мағаш колхозында иҡтисадсы, баш бухгалтер вазифаларын намыҫлы башҡара кисәге яугир. Ипле һүҙле, кешелекле итеп белә уны ауылдаштары. 1958 йылда Мағаш колхозы татлы сөгөлдөр үҫтерә башлағас, Зөһрә әбей сөгөлдөрсө эшенә ныҡлап тотона. Ауылдаш ҡатындар Зәйнәб менән Фәүзиә Юлыҡова, Мәүлиҙә Шафиҡова, Зөһрә Фәхретдинова, Фатима Урманшина, Мәүлетбикә, Сара Дәүләтбаевалар менән бергә, сөгөлдөрҙән тыш, колхоздың башҡа төрлө эштәрендә йөрөйҙәр. Ул ваҡытта ауылдан ун саҡрым самаһы йыраҡлыҡта урынлашҡан сөгөлдөр баҫыуына көн дә йәйәү йөрөйҙәр. 1978 йылдарҙа ғына Беларус менән йөрөтә башлайҙар. 1971 йылда Мағаш колхозындағы ете сөгөлдөрсөнө йәшен атыу тарихы тотош республиканы ҡайғыға һалған мәлдә улар ҙа ошо баҫыуҙа була. Ут йомғағынан мәрхүм булған беренсе звенолағы гүзәл заттар ҡыуышҡа йүгерә. Ә Зөһрә әбейҙәр тал ҡыуаҡлыҡтарына боҫа. Шул уларҙың ғүмерен һаҡлап алып ҡала. Төндәрен һаташа ине Зөһрә менән Кәшфулла Ҡужиндар матур тормош юлы үтә — һигеҙ балаға ғүмер бирә. Рәшиҙә менән Рауилдан һуң тыуған ике бала, бер йәштәре тулғас, ҡапыл ғына үлеп ҡалалар. Ике яҡтан ата-әсәләре лә уларға һәр ваҡыт ярҙам итә. Кәшфулланың атаһы күршелә генә торған улы менән килененең йоҡоларынан уяныуға малдарын тәрбиәләп ҡуя. Ә Зөһрә апайҙың әсәһе Фәйрүзә балаларын тәртипкә, таҙалыҡҡа өйрәтә. — Өләсәйемдең аҡ яулығының осо урамдың теге яғынан күренеүе була, йүгереп йөрөп өйҙө йыйыштыра, һауыт-һаба, иҙән йыуа торған инек. Һәр нәмәнең үҙ урынында булыуын, тәҙрә, көҙгө һымаҡ нәмәләр ялтырап тороуын талап итте. Ә атайым яҡлап Белорет яғынан килен булып төшкән Шәрғиә өләсәйем ысын мәғәнәһендә урман әбейе ине. Иртә яҙҙан ҡара көҙгә тиклем төрлө үлән, емеш-еләк йыйырға өйрәтте. Ошондай өләсәйҙәр һәр осорҙа ла булһын ине. Йәш быуынға уларҙың тәрбиәһе әйтеп бөткөһөҙ ҙур, — тип хәтерләй бөгөн ейән-ейәнсәрҙәре. Һәр балаһын өйҙә табып, өс айы тулыр-тулмаҫтан эшкә сыҡҡан Зөһрә әбей юҡлыҡ осоронда ла ғәзиздәрен башҡаларҙан кәм-хур итеп үҫтермәй. Егәрленең ҡулы ете, тиҙәр бит. Йылына һәр береһенә өсәр пар, һарыҡ йөнөн эшкәртеп, күпереп торған башалтай-бейәләйҙәр бәйләй. Әсәләре булмаған йә мохтажлыҡ кисергән күрше-тирәләрендәге балаларҙың да аяҡ-ҡулдарын йылыла йөрөтөргә тырыша. Шәп тегенсе лә була. Байрам һайын ҡыҙҙарына күлдәк, итәк, сарафандар тегә. Телевизорҙар өй түренә килеп ҡунаҡлағас, ундағы дикторҙарҙың кейемдәренә ҡарап та модалы нәмәләр тегеп һоҡландыра. Аш-һыуға ла оҫта. Әлеге ваҡытта әсәләре менән бергә ҡартайып килгән балалары: Уның күпереп бешкән икмәктәре, тарыны төйөп икмәк мейесендә бешергән ҡоймаҡтары, балан, муйыл бәлештәре тәме тел осонда ғына тора, — тиҙәр. — Атайымдың һуғыш тураһында һөйләгәнен иҫләмәйем дә тиерлек. Чехословакиялағы алышта өсәр-дүртәр көн дауамында бер ҡабым ризыҡ ҡапмауҙарын, һыу эсеп, баҫыуҙағы көнбағыш ашап ҡына гитлерсыларға ҡаршы барыуҙары тураһында һөйләп, өҫтәлдәге ризыҡтың, тыныс тормоштоң ҡәҙерен белергә өйрәткәнлеге хәтергә ныҡ һеңеп ҡалған. Йәнә төндәрен ныҡ һаташа, ваҡыты менән ҡысҡырып та ебәрә ине. Күрәһең, яу яланындағы мәхшәр төштәренә кереп ыҙалатҡандыр. Тормошта ул ныҡ тыныс, итәғәтле кеше булды, — ти ҡырҡ йыл башҡорт теле һәм әҙәбиәтенән уҡытҡан Рәйлә. Кәшфулла Сөнәғәт улын бала ҡайғыһы аяҡтан йыға. 1995 йылда, ҡырҡ биш кенә йәшендә, өс балаһын етем ҡалдырып, оло ҡыҙы Рәшиҙә баҡыйлыҡҡа күсә. Оло юғалтыуҙы атай кеше ауыр кисерә. Һуғышта алған яралары ла үҙен көндән-көн һиҙҙертә. Ике йылдан һуң үҙе гүр эйәһе була. Әсәһен яңғыҙ ҡалдырмаҫ өсөн, Саҡмағош районынан улы Ришат менән килене Нәфисә ике балаһы менән ауылға ҡайтып төпләнәләр. Әлеге көндә лә улар — атай нигеҙенең ҡотон һаҡлап тороусылар. Иртә торһаң, ит бешә, һуңға ҡалһаң, бит бешә, — тип һәр иртәлә ҡояш менән бергә торған Зөһрә әбей балаларына. Ун бер ейән-ейәнсәренә, егерме бер бүлә-бүләсәренә, ике тыуасарына йор һүҙе, аҡыллы кәңәштәре менән терәк-таяныс була белгән ағинәй ҙә әле беҙҙең Зөһрә әбей. Рәзинә УРМАНШИНА. Ғафури районы.",Онотолмай ул йылдар,0,analytics,Әҙәбиәт,9922,https://shonkar.com/articles/-bi-t/2025-04-25/onotolmay-ul-yyldar-4353568,2025-04-25T15:10:00+00:00
"Ольга Владимировна работает в детском саду 19 лет. За значительные заслуги в сфере образования и добросовестный труд награждена Почетной грамотой Министерства просвещения Российской Федерации, Почетной грамотой Министерства образования и науки Республики Башкортостан. Желаю Ольге Владимировне удачи и успехов на федеральном этапе!",Желаем Ольге Владимировне удачи и успехов на федеральном этапе!,0,analytics,Мәғариф,331,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2025-08-11/zhelaem-olge-vladimirovne-udachi-i-uspehov-na-federalnom-etape-4345745,2025-08-11T15:38:00+00:00
"Учалы районының Иҫке Балбыҡ ауылында йәшәүсе Нурҙиҙә Иҡсанова йөҙ йәшлек юбилейын билдәләне. Ҡыуаныслы яңылыҡ менән Туңғатар ауыл советы хакимиәте уртаҡлашты. Нурҙиҙә Иҡсанова еңел булмаған тормош юлы үткән, ул – тыл хеҙмәтсәне, 40 йыллыҡ эш стажы бар. Йөҙйәшәр инәй тырыш хеҙмәте өсөн миҙалдар һәм башҡа бик күп наградалар менән бүләкләнгән, тип билдәләнеләр ауыл советы хакимиәтендә. Район хакимиәте, Туңғатар ауыл советы һәм Башҡорт ҡоролтайының урындағы бүлексәһе вәкилдәре Нурҙиҙә Әхмәҙей ҡыҙын күркәм юбилейы менән тәбрикләне. Сығанаҡ: ""Башинформ"".",Учалы ағинәйе бер быуатлыҡ юбилейын билдәләне,1,news,Яңылыҡтар,554,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-01-10/uchaly-a-in-ye-ber-byuatly-yubileyyn-bild-l-ne-4079159,2025-01-10T09:58:00+00:00
"Быйыл Башҡортостан вуздарында 15 меңгә яҡын бюджет урыны булдырыла, уларҙың 5600 Өфө фән һәм технологиялар университетына тура килә.",Быйыл юғары уҡыу йорттарына ҡабул итеү кампанияһы 20 июндә башлана,1,news,Яңылыҡтар,132,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-07/byyyl-yu-ary-u-yu-yorttaryna-abul-ite-kampaniya-y-20-iyund-bashlana-3802090,2024-06-07T10:46:32+00:00
"В современном обществе все чаще общение переходит в мессенджеры, онлайн формат. В самом начале школьной жизни важно заложить основы правильной коммуникации между различными участниками общения, социальной коммуникации. Общение – сложный многоплановый процесс установления и развития контактов между людьми (межличностное общение) и группами (межгрупповое общение), порождаемый потребностями совместной деятельности и включающий в себя как минимум три различных процесса: коммуникацию (обмен информацией), интеракцию (обмен действиями) и социальную перцепцию (восприятие и понимание партнера). Г. А. Цукерман выдвинула гипотезу, согласно которой сотрудничество со сверстниками качественно отличается от сотрудничества со взрослыми и так же, как и сотрудничество со взрослым, является необходимым условием психического развития ребенка. Автор рассматривает кооперацию со сверстниками как опосредующее звено перед началом формирования нового действия приработе со взрослым и полностью самостоятельным концом формирования. В более широком смысле коммуникация понимается, как «акт общения, связь между двумя или более индивидами, основанные на взаимопонимании; сообщение информации одним лицом другому или ряду лиц». В младшем школьном возрасте в жизни ребенка все большее место начинают занимать другие люди. Если в конце дошкольного возраста потребность в общении со сверстниками только формируется, то у младшего школьника она уже становится одной из главных. В 7 – 10 лет ребенок точно знает, что ему нужны для общения другие дети. Младший школьник – это человек, активно овладевающий навыками общения. В этот период происходит интенсивное установление дружеских контактов. Приобретение навыков социального взаимодействия с группой сверстников и умение заводить друзей являются одной из важных задач развития на этом возрастном этапе. Во все времена образование и социальная адаптация детей и подростков имеют большое значение. Они становятся основой будущего развития общества и его культуры. Особенную роль играют проекты и инициативы, направленные на построение дружеских отношений между учащимися разных школ. Один из таких проектов – Всероссийский проект «Дружба классами». Он призван объединить усилия учащихся и педагогов для создания дружественной и толерантной атмосферы в школьной среде. Идея этого проекта заинтересовала нас. Было совместное решение – подружить своих учащихся. Это было несложно, так как мы друг друга знали со студенческой скамьи, вместе учились в БГПУ им. М. Акмуллы. Так, в декабре 2023 года началась дружба между «А» классом МАОУ «УГБГ 20 им. Ф. Мустафиной» г. Уфа и «Г» классом МБОУ «Гимназия им. Т. Кусимова» с. Аскарово Абзелиловского района. Инициатором стала Ю. Р. Хисаметдинова, участница Всероссийского форума классных руководителей в Москве. Немаловажным фактором дружбы явилось и то, что оба класса реализуют программу «Орлята России». Заручившись согласием родителей класса, классный руководитель Э. М. Газизова из Уфы отправила список класса, а учитель Ю. Р. Хисаметдинова раздала в произвольном порядке имена и каждый ребенок написал письмо новому другу. Так как в первом классе дети еще только учатся писать, примерный текст учитель написала на доске, а дети добавили свои слова и предложения. Таким образом, завязалась переписка. Долгожданные письма учащиеся гимназии 20 получили перед новым годом. В ответ они решили своим друзьям подготовить новогодние открытки с пожеланиями. Ребята очень волновались, когда подписывали свои открытки. Ведь делали они это впервые! Письма своих сверстников дети читали с интересом. Пытались по почерку определить характер, внешность своих друзей. Это и подтолкнуло к решению обмениваться фото и видеосъёмками класса, с моментами получения и открытия писем, встречаться на телемостах, обмениваться посылками. Развитием проекта стал телемост между школами, где дети пообщались через видеосвязь. Телемост был реализован перед Днем Победы. Орлята гимназии из села Аскарово рассказали о Тагире Кусимове, имя которого носит гимназия. А орлята из Уфы порадовали исполнением песни на военную тематику. Договорились устраивать такие сеансы почаще. Также был объявлен конкурс на самую лучшую эмблему дружбы между двумя классами, в котором активное участие приняли сами ребята. Такое общение, обмен эмоциями, переписка очень важны для детей. Это сплачивает и развивает инициативы, позволяет расширять кругозор детей. Ребенок получает опыт активного социального взаимодействия, регулирует свои навыки коммуникативного развития. Коллектив класса становится еще более сплоченным, у детей появляются общие интересы. Получают новыенавыки – учатся оформлять письма, развивают письменную речь, воображение, учатся выстраивать общение. Классный руководитель получает поддержку родителей, они могут предлагать еще идеи совместной дружбы. В будущем планируем развивать проект «Дружба классами» в различных форматах: обмен книжками; совместные классные часы, литературные вечера; марафоны к памятным датам; возможно даже путешествия друг к другу в гости. Дружба классами – это здорово! Это стимул к развитию не только учащихся, но и преподавателей, родителей. Проект помогает показать нашу огромную страну, свой регион не только на экране компьютера, но и через людей, общение.",Дружба классами – шаг к развитию,1,news,Яңылыҡтар,5235,https://uchbash.com/news/novosti/2024-07-23/druzhba-klassami-shag-k-razvitiyu-3859056,2024-07-23T17:21:00+00:00
"Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаттары ярҙамға мохтаж балаларҙы эшле итеү яғын хәстәрләй. Был осраҡта етемдәр, мохтаж ғаиләләрҙә үҫкән, бәлиғ булмағандар эштәре комиссияларында иҫәптә торған балалар тураһында һүҙ бара. Үҫмерҙәр насар юлға баҫмаһын, енәйәтсел әҙәмдәр менән бәйләнеп китмәһен өсөн уларға эш урындарын гарантияларға кәрәк, тип иҫәпләй парламент рәйесе Константин Толкачев. Февраль аҙағында депутаттар буласаҡ закондың проектын ҡараясаҡ. Башинформ таҫмаһынан.","""Хәүеф төркөмөндәге"" балаларға эш урындары бүленһен",1,news,Яңылыҡтар,483,https://amanat.su/news/novosti/2026-02-18/h-ef-t-rk-m-nd-ge-balalar-a-esh-uryndary-b-len-en-4583205,2026-02-18T12:09:00+00:00
"5 февраль Ҡаҙағстанда «Тастамашы, ана! » фильмы сығасаҡ. Был Рәсәйҙән ситтә башҡорт яҙыусыларының әҫәре буйынса ҡуйылған беренсе кино. Режиссеры - Рабиға Абилпатта, сценарисы — Бекзат Мырзахмет, продюсерҙары — Жадыра Скабыл һәм Дархан Балажанов. Һәм был киноны төшөрөргә Алматы ҡалаһы мәктәбенең 10-сы класы уҡыусыһы Алтаир Нурбол тәҡдим итә.10-сы класс уҡыусыһының Айгиз Баймөхәмәтов повесы менән нисек танышыуын, был әҫәр үҫмер күңелендә ниндәй тәъҫораттар ҡалдырыуын видеонан тыңлай алаһығыҙ. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы","«Ҡалдырма, әсәй! » повесы буйынса кино төшөрөүҙе 10-сы класс уҡыусыһы тәҡдим итә",1,news,Яңылыҡтар,718,https://akbuzat-rb.ru/news/novosti/2026-02-03/aldyrma-s-y-povesy-buyynsa-kino-t-sh-r-e-10-sy-klass-u-yusy-y-t-dim-it-4562353,2026-02-03T12:40:09+05:00
"Тәүге һүрәттәгесә эшләгәндә шуға иҫтибар итегеҙ: тын алғанда планкаға торорға, тынды сығарғанда төшөргә. Ике-өс тапҡыр ҡабатлағыҙ. Әкренләп күбәйтә барығыҙ. Икенсе һүрәттәге күнегеү ҙә ""йәйпәк"" эс өсөн. Бында артыҡ май эстән генә түгел, билдән дә китәсәк. Тик умыртҡағыҙ ауыртһа, яһамағыҙ.",Һомғоллоҡ өсөн.,1,news,Яңылыҡтар,289,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-14/om-ollo-s-n-4578294,2026-02-14T16:46:00+00:00
"БӨЙӨК БАБИЧТЫ КИНОЛА КӘҮҘӘЛӘНДЕРЕҮ БӘХЕТЕ - ТАҺИРОВТА! Актер өсөн театрҙа йәки кинола бөйөк шәхестәрҙе уйнай алыу мөмкинлеге - уңышлы билет тартып сығарыу менән берҙер, моғайын. Башҡортостандың 100 йыллығына арналған һәм ошо көндәрҙә тамашасы иғтибарына тәҡдим ителәсәк ""Бабич"" фильмында ялҡынлы шағир, билдәле йәмәғәт һәм дәүләт эшмәкәре, Башҡорт хөкүмәте ағзаһы Шәйехзада Бабич ролен башҡарған актерҙың был ролгә илткән юлы ла, үҙенең шәхесе лә күптәргә ҡыҙыҡтыр. Шуға ла М. Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры актеры Илгиз ТАҺИРОВ менән әңгәмәбеҙҙә уның үҙенең күңел донъяһын асырға тырышырбыҙ. Һынауҙар нығыта ғына Силәбе өлкәһе Арғаяш районы Нуркин ауылында тыуып-үҫтем. Үҙебеҙҙең ауылда - башланғыс, күрше Бәжекәйҙә 9-сы класты тамамлағас, ауылдаш егеттәр СПТУ-ға уҡырға киттеләр. Атайым, ҡартайым механизаторҙар булһа ла, минең быға һәләтем юҡ ине. Гитара ҡыҙыҡһындыра ине мине, бейергә ярата инем. Мәктәптә уҡығанда заманса бейеүҙәр түңәрәгенә бер тапҡыр ғына барҙым да, ҡыҙҙар араһында бейеп йөрөй, тип егеттәр көлгәс, башҡаса барманым. Бер үҙемдең генә күрше ауылға йөрөп уҡығым килмәне. Шунан әсәйем менән атайым мине Өфөгә, 2-се педагогия колледжына уҡырға ебәрергә булды. Дөрөҫөн әйткәндә, өйҙә минең бер теләгемә лә ҡаршы килмәнеләр, бигерәк тә әсәйем бөтөн башланғыстарҙы ла хуплай ине. Гитарала уйнай башланым, ә инструментым юҡ ине. Әсәйемдең район үҙәгенән килгән автобустан гитара тотоп килеп төшөүен әле һаман тулҡынланыу менән хәтерләйем. Ошолар өсөн уларға ныҡ рәхмәтлемен. Беҙҙең төбәктә, Башҡортостанда уҡыйым, тип әйтеү генә лә ҙур ғорурлыҡ. Шулай мин яҙмышымды Өфө менән бәйләнем. Колледжда мин халыҡ бейеүҙәре менән ныҡлап шөғөлләндем. Хатта етәксебеҙ Земфира Ғабдулхаҡова хореография йүнәлешенә күсергә лә тәҡдим иткәйне. Тик әсәйем, тәүҙә бер һөнәр ал, аҙаҡтан ҡарарһың, тигәс, тыңланым. Ошо ""Йәшлек"" бейеү ансамбле мине насар йоғонтоларға бирелеүҙән дә һаҡлаған, сөнки әсәйҙәр йыраҡ, ә ҡаланың үҫмерҙе ылыҡтырырлыҡ нәмәләре күп. Ул замандар ярайһы ғына ҡатмарлы ине, ҡала егеттәре ауылдан килгәндәрҙең ябайлығынан файҙаланып, аҡса ла һыға ине. Етмәһә, буйға бәләкәймен һәм кемдең ялҡауы килмәй, барыһы ла миңә бәйләнә торғайны. 2-се курста ғына үҫеп киттем. Бөгөн уйлайым да, тормоштоң ошондай яҡтарын да үтергә тейеш кеше, беҙ бит унда һынманыҡ, лайыҡлы үтә алдыҡ, тип ҡуям. Актер булараҡ, бөгөн ошо мәлдә үҙем күргән, үҙем кисергән ваҡиғаларҙы образдар өҫтөндә эшләгәндә ҡулланам. Тормош тәжрибәһе актер өсөн бик мөһим. Бабич та әйтә бит: һынауҙар аша үтмәйенсә, рәхәтлек күрмәйһең. Үрҙәр еңел бирелмәй ул, ҡаршылыҡтарҙы үтә белергә кәрәк. Бәләкәс тамашасыларҙы яратам Колледжды уҡып бөткәс, ике юл ине алда: йә әрмегә барырға, йә Аҡмулла исемендәге БДПУ-ла уҡыуҙы дауам итергә. Күреү һәләтем насарыраҡ булғанлыҡтан, әрмегә алманылар. Педагог булырға артыҡ ынтылыш булмағандыр инде, директорыбыҙ Артур Шәйхетдин улы Суриндың, сәнғәт институтына барып ҡара, тигән кәңәшен тотоп, Өфө дәүләт сәнғәт институтына киттем. Таңсулпан Бабичева курсында уҡыным, беҙҙе Милли йәштәр театрына әҙерләнеләр. Мостай Кәримдең ""Оҙон-оҙаҡ бала саҡ"" повесы буйынса ҡуйылған ""Донъяның ярҙары икәү"" спектакле менән тамамланыҡ институтты. Театрҙа ла уны уйнап йөрөнөк әле. Был ябай ғына спектакль түгел ине, ул беҙгә - буласаҡ актерҙарға - оло мәктәп булды. Мин унда Мостай Кәрим ролен уйнаным һәм был ролдең минең күңелемдә бөгөн дә үҙенең урыны бар. Һәр образ өҫтөндә эшләгәндә үҙеңдең уға оҡшаш яҡтарыңды эҙләйһең. Шағирлыҡ уҡ булмаһа ла, шиғри һүҙҙең көсөнә ышаныс уянды минең күңелемдә. Бәлки, шуға ла шиғырҙар уҡырға яратамдыр. Театрҙағы тәүге ролем - Йәләлетдин атай, шулай уҡ Мостай Кәрим әҫәре буйынса. Тәрән, философик әйбер, репертуарҙа әле лә бар. Улым Алмас та уйнай унда, башта минең геройымдың улы булып уйнай ине, хәҙер Ҡуянов ролендә. Театрҙа Яңы йыл байрамдары мәлендә Ҡыш бабай булырға яратам, ғөмүмән, балалар менән эшләүе ауыр ҙа, рәхәт тә. Улар иң ихлас тамашасы, уларҙы ышандырыу өсөн үҙеңә лә бала булып ҡала белергә кәрәк. Ғөмүмән, ир-егеттәр бер ҡасан да өлкәнәймәйҙер ул. Күңел гел йәш булһа, йәшәүе лә еңелерәк, күңеллерәк бит. Балаңды түгел, үҙеңде тәрбиәлә Кәләшем Әлфиә - Хәйбулла ҡыҙы, уның менән менән колледжда таныштыҡ. Ул да ансамблдә бейене. Осрашыуға саҡырам, ризалашмай ҙа ҡуя ине. Был мине сәмләндерҙе, артынан бик оҙаҡ йөрөнөм. Өс йыл дуҫлаштыҡ, унан өйләнештек. Бик матур тәрбиә алған ул, ҡайным менән ҡәйнәм бөтөн боронғо йола-ғәҙәттәрҙе теүәл үтәгән кешеләр. Тәүге тапҡыр ауылына барғанда, мине ауылдаштарына, был - беҙҙең ҡоҙабыҙ, тип әйттеләр. Сөнки егет кешенең ҡыҙға ҡунаҡҡа килеп йөрөүе ғәҙәти булмаған хәл уларҙа. Мин бесәнгә лә йөрөнөм, башҡа эштәрҙе лә эшләштем. Ғәҙәт буйынса ҡулды кеҫәгә тығып торһам, ҡулыңды кеҫәңдән ал, тип шыбырлап китә ине кәләш. Мөхәббәт булһа, ғаилә тормошо кинәнес, шатлыҡ ҡына ул. Тәүге тапҡыр 21 йәштә атай булдым. Өлкән улыбыҙ Алмас Ф. Мостафина исемендәге 20-се башҡорт гимназияһында 5-се класта уҡый, кесеһе Азаматҡа 6 йәш. Мин уларға һәйбәт атай булырға тырышам. ""Балаңды тәрбиәләмә, үҙеңде тәрбиәлә, сөнки ул барыбер һиңә оҡшаясаҡ"", тигән аҡылға таянам. Алмас шиғыр һөйләп, төрлө бәйгеләрҙә ҡатнаша ине. Уны видеонан күреп, күп кенә таныштар, ҡулдарын һелтәп тороп һөйләүе лә һиңә оҡшаған, тип әйтә башланылар. Ҡараһам, ысынлап та шулай, атлап китеүҙәренә тиклем ҡабатлай. Башҡа ғаиләләрҙе күҙәтә башланым. Хатта атай менән әсәйҙең мөнәсәбәттәре бала ҡурсаҡ менән уйнағанда ла күренә. Үрнәк булырға ынтылмайым, әммә үрнәк булғанымды һиҙәм, шуға ла дөрөҫ өлгө күрһәтергә тырышам. Бәләкәй саҡта бергә уйнаған малайҙарҙың аталарына ҡаршы йүгереп барып, уларҙы ҡосаҡлап алыуҙарына аптырай торғайным. Мин ояла инем. Улдарым рәхәтләнеп ҡосаҡлай беҙҙе, үҙемә бала саҡта етмәгәнде уларға бирәм. Уйынсыҡтарға килгәндә лә, аҡса йәлләмәҫкә тырышам. Үҙем дә улар менән берәй уйынсыҡ тураһында хыялланып йөрөй башлайым һәм уны мотлаҡ һатып алабыҙ. Ғаиләлә атай ҡатыраҡ булырға, ә әсәй балаларға наҙ, һөйөү бирергә тейеш, тип иҫәпләйем. Балалар атай менән әсәйҙе яратһалар, улар башҡа кешеләргә лә яҡшы мөнәсәбәттә була аласаҡтар. Һөйләшәбеҙ улар менән, теләктәрен иҫәпкә алабыҙ. Балаларым минең йә әсәләренең амбицияларын тормошҡа ашырырға бурыслы түгел. Алмас бейей ҙә, театрға ла ихлас йөрөй, футболды нығыраҡ ярата. Ә бәләкәйе сәхнәгә ынтылмай, мэр булам, ти. Беҙ улар кеүек йәшәргә тейеш Быға тиклем төрлө клиптарҙа, ""Тамыр"" каналы фильмында төшкәнем булһа ла, ""Бабич"" кеүек етди проектта беренсе тапҡыр эшләнем. Таңсулпан Бабичеваның бер шәп сифаты бар: ул үҙе белем биргән студенттарының ижадын аҙаҡтан да күҙ уңынан ысҡындырмай, күҙәтеп бара. Бәлки, кастингта ҡатнашып ҡарарһың, тип ул тәҡдим итте. Шулай ҙа күңелдә шик яралды, Бабич - 24 йәшлек егет, мин инде 30-ҙы үткәнмен. Башта ауыр булды. Театр актеры булараҡ, үҙемде иркен тотоп өйрәнгәнмен. Бында саҡ ҡына ситкә баҫтыңмы, кадрҙан сыҡтың, тип иҫкәрмә яһайҙар. Беренсе көндө беренсе кадрҙа мин ишектән йүгереп инәм. Шуны төшөрөү өсөн 14-ләп дубль эшләгәнбеҙҙер ул. Актерҙар хисле кешеләр, саҡ ҡына берәй нәмә килеп сыҡмаһа, һәләтем юҡ, тигән уйҙар килә башлай башҡа. Етмәһә, оҙаҡ ижад итмәй, эҙләнеүҙән туҡтап торһаң, был хәл-торошоң һине ниндәйҙер күңел төшөнкөлөгөнә килтерә. Ә был киноны төшөргән мәлдә мин Мәҙәниәт министрлығынан эштән китеп кенә тора инем. Фильм миңә актерлыҡ һәләтемә, һөнәремә яңынан ышаныс тыуҙырҙы. Гардемариндар, мушкетерҙар тураһындағы фильмдар ҡарап үҫкән кеше булараҡ, мин шул заманда тыуырға тейеш булғанмындыр ул, тип гел әйтә торғайным. Сөнки унда романтик рух, кешеләрҙең үҙ-ара мөнәсәбәттәре лә, хатта мөхәббәт тә башҡараҡ, ул шиғри, поэтик. Бабич та шиғри күңелле кеше. Бер мәлгә генә Бабич булып, уның дәүерендә йәшәп алыу минең өсөн оло мәктәп булды. ""Бабич"" фильмы үҙ эсенә алған тарихи осор - милләт өсөн мөһим мәл. Беҙ бөгөнгө милли профессиональ театр, музыка сәнғәте, матбуғат, нәшер эше һ. б. башланғысында торған өсөн ошо кешеләргә бурыслыбыҙ. Улар йәш, белемле булған, күп телдәр белгән, иң мөһиме, халҡының киләсәген яҡшыртыу өсөн үҙенең йәнен фиҙа ҡылырға ла ҡурҡмаған. Тағы ла шуныһы бар: улар бер команда була белгән, бер идеяға хеҙмәт итеүҙәре һөҙөмтәһендә күпкә өлгәшә алған. Әхмәтзәки Вәлиди йәки Бабич яңғыҙы ғына бер нәмә лә эшләй алмаҫ ине. Хәҙерге йәштәр күрһен, улар ҙа беҙҙең кеүек ике ҡуллы, ике аяҡлы кешеләр булған бит. Эйе, йәштәргә еңел түгел бөгөн, улар кем артынан эйәрергә, милләтсе тигән ярлыҡтар тағыуҙан хәүефләнмәйенсә нисек илеңде яратырға белмәй аптырана. Минең быуыным Юрий Гагаринды герой тип атай ине, бөгөн ниндәйҙер кеше-үрмәкселәр герой һәм балалар уға оҡшайым тип йорт башына менеп һикерергә лә әҙерҙәр. Бөгөнгө заман геройҙары буласаҡ йәштәребеҙ үҙебеҙҙең бөйөк шәхестәребеҙ миҫалында тәрбиәләнһен, һәр хәлдә, уларҙы белеп үҫһен ине. Шулай итеп. Бабич ижадындағы яратҡан шиғырың ниндәй, тигәнгә: ""Әлмисаҡтан һин шағирһың, тип, Хоҙайҙың әмере бар"", - тип яуаплағайны Илгиз. Иң ҡыҙығы, тап Илгиз Таһировтар быуыны актерҙары яҙмышына башҡорт халҡының бөйөк шәхестәрен сәхнәлә уйнау өлөшө тейҙе. Улар күптән ошо шәхестәребеҙ яҙмышын үҙенекенә ҡушып үреп, уларҙың һыҙланыуҙарын да, ҡыуаныстарын да, өмөттәрен дә үҙенеке кеүек ҡабул иткән. Ошо көндәрҙә прокатҡа сығасаҡ ""Бабич"" фильмында беҙ уларҙың барыһын да күрәсәкбеҙ. Ләйсән НАФИҠОВА әңгәмәләште. Архив. 2017 ""Кмске Өфө"" гәзитенән","""Кемдең ялҡауы килмәй, барыһы ла миңә бәйләнә торғайны""",0,analytics,Мәҙәниәт,9206,https://shonkar.com/articles/culture/2025-04-10/kemde-yal-auy-kilm-y-bary-y-la-mi-b-yl-n-tor-ayny-4191472,2025-04-10T08:55:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр30 мең сумын – Русия гаскәрен ""дискредитацияләү"", 70 мең сумын – ""хакимияткә ихтирамсызлык күрсәтү"" маддәсе нигезендә. Аннексияләнгән Кырымда яшәүче Назим Муждабаевка Путинны хурлаган һәм Украина байрагы ясалган рәсемнәргә ""лайк"" куюы өчен 100 мең сум штраф салганнар. Моңа ""Медиазона""игътибар иткән.30 мең сумын ""Одноклассники""дагы Украина флагы һәм дәүләт символлары булган рәсемнәргә лайклар куйган өчен, Русия гаскәрен ""кимсетү"" маддәсе нигезендә салганнар. Полиция фаразынча Украина кораллы көчләре дәүләт символларын ""Русия кораллы көчләренә каршы хәрби низагларда һәм көч куллануларда файдалана"", шуңа күрә алар Русия гаскәренә ""тискәре мөнәсәбәтне күрсәтә"". Моннан тыш, Акмәчетнең Киев районы мәхкәмәсе Муждабаевка биш ел элек чыгарган посты өчен 70 мең сум штраф салган. Бу постта ир Путинны алдакчы дип тупас рәвештә атаган рәсем чыгарган булган, полиция иргә хакимияткә ихтирамсызлык турында беркетмә төзегән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Аннексияләнгән Кырымда яшәүче иргә Путинны хурлаган һәм Украина байраклы рәсемнәргә ""лайк"" куюы өчен 100 мең сум штраф салганнар",1,news,Яңылыҡтар,1079,https://www.azatliq.org/a/anneksiyalangan-kirimda-yashauche-irga-putinni-hurlagan-ham-ukraina-bayrakli-rasemnarga-layk-kuyui-ochen-100-meng-sum-shtraf-salgannar/33218855.html,2024-11-28T12:13:10+03:00
"Йүкә сәскәһен халыҡ медицинаһында төнәтмә итеп йәки ҡайнатып ҡулланалар. Был эсемлек нервы системаһын тынысландыра, организмда бәүел һәм үт, тир бүленеүен көсәйтә, температураны төшөрә, ауыртыныуҙы баҫа, тамаҡты йомшарта, микробтарға ҡаршы тороу һәләтенә, антисептик үҙенсәлеккә эйә. Шулай уҡ спазмдарҙы бөтөрә, ҡан баҫымын төшөрә. Уның төнәтмәһен һалҡын тейгәндә, гриптан, киҫкен бронхиттан дауаланыу өсөн ҡулланалар. Тамаҡ шешкәндә, ангина ваҡытында, тоҙ, прополис шыйыҡсалары менән сиратлап, тамаҡты, ауыҙ ҡыуышлығын сайҡатыу файҙалы. Ревматизм, геморроидаль төйөндәр ваҡытында, тәнде бешергәндә, төрлө шештәр яфалағанда һөҙөлмәгән төнәтмәне йылы килеш эсәләр. Бит тиреһен йомшартыу өсөн төнәтмә менән һыуҙы 1:20 нисбәтендә шыйыҡлатып ҡулланырға кәрәк. Ашҡаҙан, бауыр, бөйөр, эсәк ауырыуҙары осраҡтарында 3 аш ҡалағы йүкә сәскәһенә 1 стакан ҡайнар һыу ҡойоп, һыулы кәстрүлгә ултыртып, 15 минут утта йылытып, һөҙөп алғас, һыуытып ҡулланалар. Шулай уҡ 3–4 аш ҡалағы сеймал өҫтөнә 400 мл һыу ҡойоп, 10 минут ҡайнатып, һарҡындыһын файҙаланырға мөмкин. Айгүзәл Кәримова, Архангел районы",Йүкә сәскәһе йөҙ ауырыуға дауа,0,analytics,Мәғариф,1084,https://uchbash.com/news/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2024-08-03/y-k-s-sk-e-y-auyryu-a-daua-3872286,2024-08-03T20:34:00+00:00
"Нәүүәйтү ән әсумә саумә шәһри рамаҙанә минәл-фәжри иләл-мәғриби халисәл-лил-ләһи тәғәлә. Аллаһу әкбәр, йәғни «Аллаһы Тәғәлә өсөн тип таң атҡандан башлап байығанға тиклем ихласлыҡ менән ураҙа тоторға ниәтләнем. Аллаһ – Бөйөк».",Сәхәрҙә уҡый торған доға,0,analytics,Рухи үҫеш,225,https://bashkizi.ru/articles/rukhi-esh/2025-03-08/s-h-r-u-yy-tr-an-do-a-4149420,2025-03-08T05:00:00+00:00
"Хиаб киюче кызлар бәйгесе. Алар милли хиаб киеменнән дә чыгыш ясаячак. Бәйге тамашасын бары тик хатын-кызлар гына күзәтә алачак. Мөселман кызы бәйгесе финалы 3 декабрь көнне узар дип көтелә. Бу турыда Татарстан мөселман хатын-кызлары берлеге рәисе Наилә ханым иһаншина хәбәр итә. Чара гаилә кыйммәтләрен таратуны, мөселман кызлары әхлагы турында әмәгатьчелеккә аңлатуны да максат итеп куя. Чөнки яулыклы мөслимәләр әмгыятьтәкиртәләргәдә очрый. Әйтик, аларны кайчакны эшкә алырга теләмиләр. Шулай ук кызлар террорчы, сектант дигән сүзләрне дә ишеткәли. узмыйМөселман кызы бәйгесе Ислам кыйммәтләрен тарату, дәгъват алып бару өчен эшләнелә. Ул моңарчы оештырылып килгән матурлык бәйгеләренә алмаш булып тора. Һәм анда ише гәүдә үлчәмнәре шарт итеп кулланылмый. Бишек ырлары беләнМөселман кызлары үзара чибәрлек яки матурлыкта түгел, ә беренче чиратта белемдә, уңганлыкта ярыша. Катнашучылар ислам дине йолаларын белү, бишек ырларын башкару, ашамлык пешерү осталыгын да күрсәтәчәк. Наилә ханым иһаншинаның шундый сыйфатларны тәрбияләү, эшләрне өйрәтү буенча Казанда ""Яшь киленнәр мәктәбе"" дә эшләп килә.",Мөселман кызы бәйгесе узачак,0,analytics,Дин,1100,https://www.azatliq.org/a/1351248.html,2008-11-20T18:17:36+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАңа театрга барырга, әлеге эшкә бәйле шаһитләр белән сөйләшергә, төнлә өеннән чыгарга рөхсәт ителми. Бүген, 28 августта Казанның Вахитов районы мәхкәмәсе Татарстанның халык артисты, Буа драма театрының сәнгать итәкчесе һәм мөдире Раил Садриевка бирелгән чикләү чарасын 1 ноябрьгә кадәр озайткан.22 майда мәхкәмә аңа карата чикләү чарасы буларак кайбер гамәлләрне тыю карарынчыгарды. Аңа театрга барырга, әлеге эшкә бәйле шаһитләр белән сөйләшергә, төнлә өеннән чыгарга рөхсәт ителми. Аның чикләү чарасыникенче тапкырозайттылар. Раил Садриев быел 20 майдатоткарланды. Куәт оешмалары вәкилләре фаразынча, 2023 елда Татарстан районнарында ""Дәрвиш""не куеп йөргән чакта, кимендә өч тапкырында билетлардан килгән акчаны Буа драма театры түгел, ә Садриевның хатыны —Эльвира Садриеваисеменә рәсмиләштерелгән индивидуаль эшмәкәрлек (ИП) алып барган. Шул рәвешле 450 мең сум үзләштергәннәр, дип фаразлана. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Буа театры сәнгать итәкчесе Раил Садриевның чикләү чарасын ноябрьгә кадәр озайтканнар,1,news,Яңылыҡтар,1054,https://www.azatliq.org/a/bua-teatri-sangat-jitakchese-rail-sadrievning-chiklau-charasin-noyabrga-kadar-ozaytkannar/33096740.html,2024-08-28T14:13:18+03:00
"Бөгөн аяҙлы-болотло, яуым-төшөм көтөлмәй. Ел көнбайыштан, көньяҡ-көнбайыштан, ваҡыты менән көслө. Һауа температураһы -24…-17 градус.",Һеҙҙең яҡта һауа торошо нисек? Һыуыҡмы?,1,news,Яңылыҡтар,132,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-11/e-e-ya-ta-aua-torosho-nisek-yuy-my-4573393,2026-02-11T10:10:00+00:00
"Халыҡ-ара «Китап-Байрам» китап йәрминкәһе сиктәрендә күренекле эшмәкәрҙәр ҡатнашлығында бай эшлекле программа планлаштырылған. Ҡунаҡтар араһынан – Рәсәй Яҙыусылар союзы рәйесе һәм беренсе секретары Владимир Мединский, Рәсәй китап союзы президенты Сергей Степашин, Рәсәй Дәүләт китапханаһының генераль директоры Вадим Дуда һәм китап индустрияһының башҡа вәкилдәре. Быйыл әҙәби йәрминкәлә документаль прозаға һәм нон-фикшен жанрына айырым иғтибар бирелә. Глобаль үҙгәрештәр һәм тирә-яҡтағы күп һанлы драматик ваҡиғалар шарттарында, бындай китаптар айырым әһәмиәткә эйә була, улар тирә-яҡ донъяны һәм үҙебеҙҙе яҡшыраҡ аңларға ярҙам итә. Сарала был жанрҙа бик күп баҫма тәҡдим ителәсәк, улар араһында заманса саҡырыуҙарҙы, социаль һәм сәйәси үҙгәрештәрҙе, шулай уҡ тәрән уйланыуҙар тыуҙырған шәхси тарихтарҙы сағылдырған эштәрҙе табырға мөмкин буласаҡ. Йәрминкәне ойоштороу комитетында билдәләүҙәренсә, «Рәсәй уҡыусыһының уйлап сығарылмаған нәмәләргә — булған ваҡиғаларҙың документаль дәлилдәренә, тарихи прозаға, бөйөк ваҡиғаларҙың замандаштарының иҫтәлектәренә аныҡ һорауы бар. Шуға күрә беҙ «Китап-Байрам» ҡатнашыусыларын «нон-фикшен» тип аталған нәмәгә, йәғни документаль прозаға, мемуарҙарға, ваҡиғаларҙа ҡатнашыусыларҙың факттарына һәм тере тәьҫораттарына нигеҙләнгән тарихи дәүерҙәрҙе һүрәтләгән китаптарға иғтибар итергә тырыштыҡ». Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты, «Өфө мәктәп уҡыусыһының мемуарҙары» авторы Шамил Вәлиевтың эксперт комментарийы: «Беҙ шундай драматик үҙгәрештәр һәм глобаль билдәһеҙлек заманында йәшәйбеҙ, әҙәби аң, хәҙерге ваҡиғалар темаһына адекватлы фекер йөрөтөү өмөтләндергән фаразға ҡарағанда ла кәм әһәмиәткә эйә түгел. Ваҡыт дәлилдәре, булған ваҡиғаларға объектив ҡараш, ышаныслы проза – был коллектив аҡыл өсөн таяныс, даими үҙгәреүсән шарттарҙа үҙ донъя картинаңды көйләү мөмкинлеге. Бөгөн һәр кемгә һәр иртәлә үҙенең тормошон алдан уйлап табырға тура килә, был ваҡытта башыңды юғалтмау мөһим – шуға күрә булған ваҡиғаларға яҙма фекер йөрөтөү, шулай уҡ ваҡыт-ваҡыт илен һәм планетаны ҡаплаған ҡатмарлы ваҡыттарҙы еңеү тәжрибәһе кәрәк. Нон-фикшен аҡылдың асыҡлығына булышлыҡ итә һәм иҫкә төшөрә: «бындай хәл инде булды», «һәм был да үтер». Халыҡ-ара «Китап-Байрам» китап йәрминкәһенә килеүселәрҙең китап донъяһындағы һуңғы яңылыҡтар менән танышыу һәм нон-фикшен жанрының сағыу вәкилдәренең китаптары презентацияларында ҡатнашыу мөмкинлеге буласаҡ. Шулай итеп, ижады тәрән психологизм менән айырылып торған донецк шағирәһе Анна Ревякина үҙенең шиғырҙарында үрелгән яҙмыштар, ҡалалар, дәүерҙәр һәм дәрттәр тураһындағы фекерҙәре менән уртаҡлашасаҡ. Уның шиғриәте – кеше кисерештәренең һәм тарихи ваҡиғаларҙың нәҙек көҙгөһө, ул мәңгелек ҡиммәттәр тураһында уйланырға саҡыра. Шулай уҡ йәрминкә программаһында шағир, музыкант һәм махсус хәрби операцияла ҡатнашыусы Сергей Нихаенко менән осрашыу буласаҡ. Уның сығышы хатта иң ҡатмарлы ваҡыттарҙа ла һүҙҙең һәм ижадтың көсөнә ышанғандар өсөн илһам буласаҡ. Күптәр яратҡан билдәле яҙыусы Олег Рой менән осрашыу ҙа әһәмиәтле буласаҡ — уның публицистикаһы һәм эсселары йәмғиәттәге хәҙерге үҙгәрештәрҙе яҡшыраҡ аңларға ярҙам итә. Уның заманса саҡырыуҙарға ҡарашы, ваҡиғаларҙың сәбәптәре һәм эҙемтәләре хәлдең ҡиммәтле аңлауын бирә һәм ҡатмарлы ысынбарлыҡта йүнәлеш алырға ярҙам итә. Яратҡан авторҙар менән осрашыуҙар йәрминкәнең беренсе көнөндә – 30 майҙа эшлекле программаның тематик сатырҙарында үтәсәк.",Өфөләге «Китап-Байрамға» ниндәй йондоҙҙар киләсәге билдәле булды,0,analytics,Файҙалы эштәр,3402,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2025-05-26/f-l-ge-kitap-bayram-a-nind-y-yondo-ar-kil-s-ge-bild-le-buldy-4249950,2025-05-26T10:15:00+00:00
"Ватан һағында торған Мәсетле районы яугирҙәре өсөн республика һәм иң яҡын кешеләре – әсәйҙәр һәр саҡ ышаныслы тыл буласаҡ. Әсәләр улдарының өйҙәренә еңеү менән тиҙерәк ҡайтыуҙарын түҙемһеҙлек менән көтә. Уларҙың рух көсөнә, ныҡлығына һәм ярҙамсыллығына хайран ҡалырлыҡ. Шуларҙың береһе Зөлфиә Абдулхаҡова Мәсетле районында ғаилә психологы булып эшләй, махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға һәм уларҙың ғаилә ағзаларына ярҙам итә. Ул да башҡа әсәләр кеүек Ватан һағында торған улы өсөн борсолоп та, ғорурланып та йәшәй. Зөлфиә Данис ҡыҙының улы армия хеҙмәтен үткәндә үк үҙен хәрби хеҙмәткә арнай. 2021 йылда хеҙмәтен тамамлау менән контракт төҙөй. Әсә, әлбиттә, тәүҙә бик ныҡ ҡайғыра, әммә аҙаҡ күнә һәм терәк булырға тырыша. Улым менән яҙышып хәбәрләшәбеҙ, шылтыратып һөйләшергә ярамай. Шулай хәүефһеҙерәк икәнен аңлайым. Улым аҙ һүҙле, алғы һыҙыҡтағы тормошо менән уртаҡлашмай, һеҙҙең доғаларығыҙ менән йәшәйем, барыһы ла һәйбәт, ти.  Яңыраҡ званиеһын күтәрҙеләр, хәҙер ул – прапорщик. Хәрби наградалары бар: Жуков миҙалы, дәрәжә Хәрби батырлыҡ өсөн, Отлично хеҙмәте өсөн миҙалдары. Ул еңел булмаған юлды һайланы, әммә дөрөҫ, илһөйәрлек юлын. Бик күп таныштарыбыҙ бөгөн алғы һыҙыҡта, уларҙың еңеү менән ҡайтыуын көтәбеҙ, – ти Зөлфиә Данис ҡыҙы. Әсә улының бөтә ауырлыҡтарҙы еңеп сығырына тәрән ышана, сөнки мин унда  бәләкәйҙән рухлы, көслө характер тәрбиәләргә тырыштым, ти ул. Үҙе лә бойоғоп, уйға батып ултырырға ғәҙәтләнмәгән, хужалыҡ менән шөғөлләнә, йәмәғәт эшенән айырылмай, гуманитар ярҙам тупларға булыша. Яугир әсәһе булыу – даими хеҙмәт һәм яуаплылыҡ  тигән һүҙ. Был һынауҙы лайыҡлы үтергә кәрәк. Әсәләр – донъя тотҡаһы, уларҙың һәр береһенә тыныс күңел, һаулыҡ насип итһен. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Яугир әсәһе булыу – ҙур һынау,0,analytics,Геройҙар,1798,https://bashgazet.ru/articles/geroy-ar-d-ere/2026-02-12/yaugir-s-e-bulyu-ur-ynau-4576100,2026-02-12T18:45:00+00:00
"окумент будет доступен в личном кабинете каждого члена семьи на портале и в приложении Госуслуг. Министр семьи, труда и социальной защиты населения Башкортостана Ленара Иванова подчеркнула преимущества электронной формы удостоверения. Семья считается многодетной, если в ней трое и более детей в возрасте до 18 лет или до 23 лет, при условии, что дети учатся очно. С этого года установлено, что статус многодетной семьи теперь бессрочный, что включает бессрочное закрепление трудовых и пенсионных льгот для многодетных родителей. Для оформления удостоверения можно подать заявление на бумажный документ лично в МФЦ или филиале Республиканского центра соцподдержки населения, либо заполнить заявление на портале Госуслуг. Для получения электронного удостоверения нужна подтверждённая учётная запись на Госуслугах и статус члена многодетной семьи.",Скоро: электронное удостоверение многодетной семьи,0,analytics,Файҙалы эштәр,845,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-10-08/skoro-elektronnoe-udostoverenie-mnogodetnoy-semi-3959445,2024-10-08T09:45:00+00:00
"В мероприятии приняли участие писатели Башкортостана, молодые авторы, студенты филологического факультета Уфимского университета науки и технологий. Приглашенный спикер рассказал о роли художественной литературы в деле воспитания молодого поколения. -Отрадно, что в Республике Башкортостан организовали конкурс с солидным призовым фондом для создания патриотических произведений. Хоть мы и говорим на разных языках, у нас Родина одна. Защищать ее интересы сообща - главная задача писателя. Поэтому после того, как определят лучших патриотических произведений, наиболее близкие мне по духу буду переводить на чувашский язык. - отметил он. В работе секции выступила и директор издательства ""Инеш"" Гульнара Белозерова. Издание патриотических 10 книг в рамках проекта ""Голос эпохи"" она назвала уникальным событием. Напомним, что конкурс среди профессиональных писателей на создание патриотических произведений ""Голос эпохи"" был проведен Союзом писателей Республики Башкортостан при поддержке Фонда грантов Главы РБ. Призовой фонд составил рублей. ФСГОРБ Гранты РБ нкогранты 2023","Дмитрий Моисеев: ""Лучшие произведения переведем на чувашский язык""",1,news,Яңылыҡтар,1074,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-03-29/dmitriy-moiseev-luchshie-proizvedeniya-perevedem-na-chuvashskiy-yazyk-3706319,2024-03-29T10:22:00+00:00
Республикала -36 градусҡа тиклем һыуытасаҡ. Шуға ла БР Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы хеҙмәткәрҙәре хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен иҫләтә.,Ҡотҡарыусылар иҫкәртә!,1,news,Яңылыҡтар,132,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-24/ot-aryusylar-i-k-rt-4519689,2025-12-24T14:27:16+00:00
"Ғүмер ҡыҫҡа! .. Донъя шундай матур, Артҡан һайын арта ҡәҙере. Барыһын да биреп ҡалыр кәрәк, Алмаҫ элек мине ҡәберем. Тоям инде: ул көн килеп етер, Үтмәйенсә бушҡа ғүмерең: Һөйһәң, һөй һин үкенмәҫлек итеп, Эшләһәң, һин эшлә емереп! Күр дуҫыңдың бергә ҡыуанғанын, Дошманыңдың йәне туңғанын, Һәр сәскәлә һинең күҙең ҡалһың, Һәр бер ҡошсоҡ булһын туғаның. Р. Ғарипов",Шашып йәшәйем,1,news,Яңылыҡтар,362,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-19/shashyp-y-sh-yem-4585355,2026-02-19T21:00:00+00:00
"Буранбай АскаровфикерләрБашкортстанның Хәйбулла районындагы мәхкәмә активист Буранбай Аскаровка ""дөрес булмаган итимагый мөһим мәгълүмат тарату"" өчен 15 мең сум административ штраф салган. Бу хакта ""Аспекты"" хәбәр итә. Полиция мәгълүматына караганда, Аскаров, имеш, Русиядә мобилизация уздыру турында ялган хәбәр чыгарган. Куәт оешмаларына якын ""Оперсводки РБ"" Телеграм каналы язуынча, активист Русия саклану министрлыгының 300 мең кешене мобилизацияләү турындагы фейк фәрманын тараткан. Аскаров бу хәлләрне ""Баймак эше"" фигурантларын яклап, активлык күрсәткән өчен эзәрлекләү дип саный. Русия хакимиятләре Украинада алып барган сугышы өчен ""өлешчә"" мобилизацияне 2022 елның сентябрендә игълан итте. Аны гамәлдән чыгару фәрманы әле дә имзаланмаган. Русиядә","Башкортстанда активист Буранбай Аскаровка мобилизация турында ""фейк тарату"" өчен штраф салганнар",1,news,Яңылыҡтар,756,https://www.azatliq.org/a/33344079.html,2025-03-11T13:07:14+00:00
"Билдәле блогер Рөстәм Нәбиевтың Гималайҙағы Манаслу түбәһенә күтәрелеүе тураһында фильм төшөрөргә уйлайҙар. ""100 тысяч ударов"" тип аталасаҡ ул.",Рөстәм Нәбиев фильмда төшәсәк,0,analytics,Донъя,143,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-08-16/r-st-m-n-biev-filmda-t-sh-s-k-4351325,2025-08-16T17:49:40+00:00
"Барыбыҙ ҙа Лев Толстойҙың Анна Каренина романындағы мәғәнәле һүҙҙәрҙе мәктәп йылдарынан ишетеп үҫкәнбеҙ: Бөтә бәхетле ғаиләләр ҙә берҙәй бәхетле, һәр бәхетһеҙ ғаилә үҙенсә бәхетһеҙ. Ябай ғына һүҙҙәрҙән торһа ла, цитата кешене уйландырмай ҡалмай, нимә ул бәхет, ниндәй төҫтә, ниндәй ҙурлыҡта, был донъяла суҡ бәхетле, барыһына ҡәнәғәттәр бармы икән? Моғайын, бәхетте күңел менән тойорға, күҙҙәр менән күрергә генә булалыр, уны үлсәй торған бизмән юҡ. Оҙаҡ йылдар тигеҙ ғүмер кисереп, донъянан йәм табып, йәшәүҙән кинәнеп туймағандар ҙа, маҡсатына ирешкәндәр ҙә, иленә тоғро хеҙмәт иткәндәр ҙә үҙен бәхетле һанай. Ҡайһы бер ғаиләләрҙең йорттарына аяҡ баҫыу менән ишектән һине йылы мөхит, нурлы ҡараш, бала-сағаның күңелле тауыштары ҡаршы ала, был да оло бәхет. Борай ауылының Көнсығыш биҫтәһе арҡыры-буй үҫеүен, күркәмләнеүен дауам итә. Бында йәштәр береһенән-береһе матурыраҡ, ҙурыраҡ йорттар һала, баҡсалар үҫтерә. Биҫтәнең уйлап эшләнгән проекты, асфальт юлдары, кисен балҡыған уттары һоҡландыра, барыһы ла йәш ғаиләләрҙең бәхетле тормош ҡороуына уңайлы шарттар тыҙыра. Әлегә участкала йорт та, баҡса ла юҡ, әммә подъезд юлдары һалынған, ут бар, төҙөлөшкә тиҙерәк тотонорға ғына кәрәк. Тыуған яғында төпләнергә, донъя ҡорорға, балалар үҫтерергә теләгән йәш ғаиләләр өсөн ниндәй ҙур мөмкинлек! Бына ошо мөмкинлектән файҙаланған, маҡсат ҡуйып йәшәгән ғаиләләрҙең береһе – Фәйрүзә һәм Динар Хәсәновтар  менән танышыу күңелдә йылы тойғолар ҡалдырҙы. Зауыҡ менән төҙөлгән ике ҡатлы йорт буш түгел, ун йәшлек Әминә, туғыҙ йәшлек игеҙәктәр Әнүәр һәм Мәрйәм шат тауыштары, ҡыҙыҡһыныусан ҡараштары менән ҡаршы алды. Йәшәү өсөн бөтә уңайлы шарттар булдырылған, иркен бүлмәләр, йыһаздар, кәрәкле йорт техникаһы - һәммәһе бар. Ата-әсә өсөн балаларҙан ҡәҙерлерәк бер ни булмауы билдәле, уларҙың үҫешеүе, белем алыуы  өсөн бөтә  уңайлыҡтар булдырылған. Гимназияға балаларҙы көн дә йөрөтөү өлкәндәр өҫтөндә. Һәр береһе үҙҙәре һайлап алған, күңеле ятҡан түңәрәктәргә йөрөй. Әминә музыка мәктәбендә уҡырға ла өлгөрә, бейеү, һүрәт төшөрөү менән мауыға. Мәрйәмдең яратҡан шөғөлө – Энйе бейеү түңәрәгенә, бассейнға йөрөү. Әнүәргә футболдан да мауыҡтырғыс шөғөл юҡ, бейеү түңәрәгенә ла ихлас йөрөй. Балалар арып ҡайтһалар ҙа, түңәрәктәрҙә шөғөлләнеүҙән ҡәнәғәтләнеү кисерәләр, үҙҙәренә яңы дуҫтар табалар. Иң мөһиме, улар йыйнаҡлыҡҡа, дисциплинаға өйрәнә, уҡыуға ла етди ҡарайҙар, – ти ата-әсә. Фәйрүзә Флорис ҡыҙы Башҡорт дәүләт университетының финанс факультетын тамамлағандан һуң Россельхозбанкта иҡтисадсы булып эшләй. Тормош иптәше Динар ҙа университеттың Нефтекама филиалының иҡтисад факультетын тамамлай. Йәштәрҙе хеҙмәт юлы, уртаҡ мәшәҡәтәттәр банкта осраштыра. Осраҡлы танышыу етди мөнәсәбәткә, ғаилә ҡороуға килтерер тип кем уйлаһын? – Быға тиклем таныш та түгел инек. Һомғол буйлы, етди ҡарашлы егет менән эш буйынса аралашырға тура килде. Ауылға тиклем машинаһы менән оҙатып ҡуйырға теләк белдергәс, ҡаршы төшөп маташманым, – тип йылмая Фәйрүзә. – Юл буйына һөйләшеп яҡындан таныштыҡ, бер-беребеҙҙә уртаҡ сифаттар, уй-фекерҙәр булыуын аңланыҡ. Динар, ысынлап та, яуаплы, балалары өсөн өҙөлөп торған атай, ышаныслы ғаилә башлығы булып сыҡты. 2012 йылда йорт төҙөү өсөн ер участкаһы алдыҡ. Тыуған яғыбыҙҙа төпләнергә, ошонда балалар үҫтереп, тамыр ебәрергә ҡарар иттек. Бөгөн йәштәрҙең икеһе лә полиция хеҙмәтендә эшләй. Динар – полиция капитаны, ә Фәйрүзә – кесе лейтенант званиеһында. Уртаҡ хеҙмәт уларҙы тағы ла нығыраҡ яҡынайтыу менән бергә татыулыҡтың, ғүмерҙең, ҡулыңдағы бәхеттең ҡәҙерен баһаларға өйрәтә. Фәйрүзәнең  ике ҡустыһы, Дауытлар ауылында йәшәгән ата-әсәһе Флорис Риф улы менән Әниә Рәлиф ҡыҙы ла йәштәргә ярҙам ҡулы һуҙырға һәр саҡ. әҙер. Өлкәндәр ҙә ҡул ҡаушырып ятырға ғәҙәтләнмәгән, Флорис Риф улы фермерлыҡ менән шөғөлләнә, егерменән ашыу йылҡы тота. Яҡындарыңдың барлығы һәм берҙәмлегенән, һағынып ҡайтыр ғаиләң, яратҡан эшең һәм һөйөүҙән туҡылалыр, ахыры, бәхет миҙгеле. Динә Арыҫланова. Борай районы Айрат Нурмөхәмәтов фотоһы. Хәсәновтарҙың йылы ғаилә мөхитендә.",Бәхет - үҙ ҡулыбыҙҙа,0,analytics,Социаль мәсьәлә,3977,https://bashgazet.ru/articles/sotsial-m-s-l/2025-12-18/b-het-ulyby-a-4512726,2025-12-18T14:00:00+00:00
"Саид МуртазалиевфикерләрТекст: ""Окно"" проекты.2025 елның гыйнварында Дагыстанның Махачкала шәһәрендә яшәүче мәктәп укучысы Саид Муртазалиевкышкы каникул вакытында дуслары белән Мәскәүгә бара. Әмма ул өйгә кире әйләнеп кайта алмый — полиция тоткарлый. Тикшерү бүлегендә Саидны имештер кылган инаятьләре өчен кулга алу белән куркыталар һәм Русия саклану министрлыгы белән контракт имзалаталар. Әнисе әйтүенчә, егетне куркытып кына түгел, әзалап та мәбүр иткәннәр: бозлы су белән коендырганнар, противогаз кидереп буганнар, кыйнаганнар. Соңгы тапкыр Саид әнисе белән март аенда элемтәгә чыккан. Шуннан соң ул хәбәрсез югала — әнисе хәзерге вакытка кадәр аның кайда икәнен белми, хәрби дәүләт оешмалары авап бирми. ""Улым мәктәпне тәмамлый да алмады! ""Махачкалада яшәүче Саид Муртазалиев 11 нче сыйныфны тәмамларга да өлгерми — гыйнварда дуслары белән Мәскәүгә ялга китә, һәм шул сәфәр аның тормышын тамырдан үзгәртә. Саид Муртазалиев әнисе белән– Аларны нәрсәдә гаепләгәннәрен бүгенгәчә белмим, — ди Саидның әнисе Ләйлә Нахшунова. – Полиция аларга бернинди аңлатма бирмәгән. Бары тик инаять кодексының 159 нчы маддәсе, 1 нче өлеше икәнен генә беләбез. Имеш, кешенечен ышанычны алдау, хәрәмләшеп акча урлау. 17–18 яшьлек үсмерләр нинди мошшениклык кылып өлгерсен ди? Кафеда ашап, түләмәгәннәрме? !Саидны кулга алулары турында туганнарына шунда ук хәбәр ителми. Әнисе улының кайда икәнен үзе эзләп таба, һәм шул чакта Саид, полиция бүлегендә әзалаганнарын яшермичә сөйли. – Тоткарланганнан соң берничә көн узуга ук аларны контрактка кул куярга мәбүр иткәннәр! Контрактка кул куймасын өчен без өченче көнне үк адвокат ибәрдек. Ләкин соңга калдык. Саид үзе әйтте: ул бу кәгазьләргә газаплаулардан соң гына кул куйган. Аны противогаз кидереп буганнар, бозлы су белән коендырганнар, кыйнаганнар. Сорау алу вакытында хәтта аңын югалткан - йөрәк тирәсенә махсус басканнар. Әлбәттә, ул әфалауларрга түзә алмый имзадалаган. Ул армиягә барырга ыенмый иде, хәтта хәрби билеты да юк иде. Ул бит бала! Мәктәпне дә бетермәгән бала! Бер атна да узмастан Саидны Лугански өлкәсенә фронтка ибәрәләр. Бу көннәр дәвамында ул эчке эшләр бүлеге бинасыннан да чыкмаган. Егетнең туганнары сүәләренчә, Саид Муртазалиевны рекрутлауда Шатуры шәһәре эчке эшләр бүлеге тикшерүчесе 36 яшьлек Надежда Забелкина катнашкан. ""Саидның гомерен саклыйбыз дип 1 млн сум акча ыйдык""Саидны Мәскәү хәрби бүлгесенең 1 нче гвардия танк армиясенә караган 272 нче мотоукчылар полкының штурм ротасына билгелиләр. Ул фронтта өч айдан артык булмый. – Бу хәл гыйнварда булды. Без шунда ук барлык инстанцияләргә мөрәәгать иттек, чаң суктык, тик нәтиәсе булмады. Ике ай да үтмәстән, ул ""сугыш алып барылган зонада"" югалды дип хәбәр иттеләр, – ди әнисе. – Соңгы тапкыр мин Саид белән март башында, 7 март көнне сөйләштем. Ул миңа шалтыратып, видео яздырып ибәрде. Шуннан аңладык: гаризалар, мәхкәмәләр ярдәм итми, безгә моны әмәгатьчелеккә иткерергә кирәк. Саид армиядә дә әбер-золым күрүен сөйләде – командирлары аннан һәм башка солдатлардан зур суммада акча таләп иткән. Имеш, штурмга ибәрмәскә сүз биргәннәр. Саид бу акчаны ыйган, без дә булыштык. Ләкин барыбер штурмга ибәргәннәр! Туганнары әйтүенчә, Саидның гомере өчен командирларына гомумән 1 миллион сумнан артык акча түләнгән. – Саид үзенең ""эш хакы"" исәбеннән 650 мең сум биргән, без дә өстәп бирдек. Гомумән алганда миллионнан артык ыелды, – ди туганы. – Ләкин бу да ярдәм итмәде. Себердән килгән бер лейтенант аның баш күтәрүе өчен ""обнулить"" итәргә — ягъни юк итәргә — боерык биргән. Чөнки Саид үз командирларыныд акча таләп итүләре, үтерү белән куркытулар турында ачыктан-ачык сөйләгән иде.7 март көнне ул әнисенә видеомөрәәгать юллый. Анда ул: ""Полк командиры боерыгы белән штурмга ибәрмәсеннәр өчен 1 миллион 150 мең сум акча ыйдым, "" – дип сөйли. – Шуннан соң Саидка ""синең исән калуың беркемгә дә кирәк түгел, без сине шаһит буларак юк итәчәкбез"" дигән хәбәр иткергәннәр. Шул максат белән, ""Алтай"" һәм ""Кило"" дигән кушаматлы офицерлар ""Спартак"" кушаматлы хәрбигә ""Муртазалиевны юк итәргә"" боерган. Видеоны чыгарганнан соң икенче көнне үк Саидны ""хәбәрсез югалды"" дип игълан иттеләр, – ди гаиләсе. Мәгълүм булганча, ""Алтай"" кушаматлы өлкән лейтенант — 25 яшьлек Михаил Прасолов. Ул Алтай краеның Быстрый Исток авылында үскән, Топчиха авылы мәктәбен тәмамлаган, аннары 2023 елда Новосибирск югары хәрби командирлар училищесын тәмамлаган. Шул ук елны Украинага каршы сугышка ибәрелгән һәм ""Батырлык өчен"" медале белән бүләкләнгән. Әмма әлеге бүләкнең ни өчен бирелгәнен рәсми белдерүләрдә язмаганнар. ""Дождь"" телеканалы хәбәр итүенчә, Михаил Прасолов һәм шундый ук гамәлләрдә катнашкан тагын дистәдән артык командир, акча таләп итү һәм солдатларны ""юкка чыгару"" белән бәйле тикшерү астында булсалар да, иректә йөри. ""Алар бүген дә фронтта, хәрби операцияләрдә катнаша, "" — дипязабасма.2025 елның 8 мартыннан Саид Муртазалиев рәсми рәвештә ""хәбәрсез югалган"" дип исәпләнә. – Адвокат әйтүенчә, Саидның командирларына карата 105 нче маддә (""үтерү"") нигезендә инаять эше ачылган. Тик әнисе Ләйләне әле беркая да сорау алырга чакырмадылар, – ди Нашхунованың туганы. ""Украинада, имеш, кешеләрне урамда эт кебек тотып мобилизациялиләр"", – дип белдерде Владимир Путин 13 май көнне ""Эшлекле Русия"" оешмасы вәкилләре белән очрашуда. Бу сүзләрне ул беренче тапкыр гына кабатламый – 2024 елның 19 декабрендә үткән туры элемтә вакытында да шул ук фикерне әйткән иде. Әмма чынлыкта, Русиядә куәт оешмалары, хәрби комиссариатлар һәм офицерлар мигрантларны, рекрутларны, хәтта колониядәге тоткыннарны да контрактка кул куйдырып сугышка озата. Хәзер бу исемлеккә мәктәп укучылары да өстәлде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Дагыстаннан мәктәп укучысын мәбүриләп контракт төзетәләр, аның кайдалыгы билгесез",0,analytics,Сугыш,5680,https://www.azatliq.org/a/33494171.html,2025-08-05T06:15:21+00:00
"Күрнекле яҙыусы Рәшит Солтангәрәев хаҡында бер хәтирә яҙмаҡсы булдым. Минең яңы яҙыша башлаған сағым ""АУЫЛ БИСӘҺЕ"" тигән тәүге яҙған кикәйәмде батырсылыҡ итеп АҒИҘЕЛ журналына ебәрҙем. Бер аҙҙан ул журналда баҫылып та сыҡты. Күп тә үтмәне АҒИҘЕЛДӘ эшләгән Рәшит ағайҙан хат килеп төштө. Кем ул Лира Яҡшыбаева? Әҙәбиәттә бындай исемдең ишетелгәне булманы. Тәү башлап яҙған кеше былай яҙа алмай. Кем уға ярҙам итте икән? тип хикәйәне бик ныҡ оҡшатыуы хаҡында яҙған. Рәшит ағай мине ""Ағиҙел""гә саҡырып алды. Йәнә бер ""ХИКМӘТЛЕ БҮЛӘК"" тигән хикәйәмде алып барҙым. Был әҫәремде лә шунда уҡ журналда баҫтырып сығарҙы. Етмәһә: ""Әҙәбиткә әйтер һүҙе, үҙ фекере булған талантлы яңы яҙыусы килде, "" - тип тә яҙҙылар. Башлап ҡына яҙған кешегә бындай иғтибар көтөлмәгән хәл булды. Эйе, мин хәҙер танылған яҙыусымын. Әҫәрҙәремде яратып уҡыйҙар. 3-сө кластан 7-се класҡа тиклем әҫәрҙәрем Туған тел дәреслегенә инде. Их, бөгөнгө көндә Рәшит ағай Солтангәрәев иҫән булһа ине, минең ижадым өсөн иң ныҡ шатланған ҡәләмдәшем ул булыр ине! Рухтары шатланып ҡайтһын, йәне йәннәт түрендә булһын. Бына шулай, изгелек ерҙә ятып ҡалмай. Был хәлгә 25 йыл ваҡыт үтте, ә мин уны һаман онотмайым. Рухтарына доғалар ҡылам. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",ИЗГЕЛЕК ЕРҘӘ ЯТЫП ҠАЛМАЙ,0,analytics,Тарих,1351,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2024-02-24/izgelek-er-yatyp-almay-3656468,2024-02-24T21:34:00+00:00
"Башҡортостан Республикаһы фәндәр академияһы"" дәүләт ғилми учреждениеһының Стратегик тикшеренеүҙәр институты, Алишер Навои исемендәге Ташкент дәүләт үзбәк теле һәм әҙәбиәте университеты, Көнбайыш Ҡаҙағстан инноватив технология университеты, Т. Эрматов исемендәге Бишкәк музыка-педагогия институты ғалимдарҙы һәм ғилми хеҙмәткәрҙәрҙе Өфөлә ""Евразияның күп мәҙәниәтле киңлегендә халыҡ ижады: барлыҡҡа килеүенән алып бөгөнгө көнгә тиклем"" тип исемләнгән халыҡ-ара түңәрәк өҫтәлгә йыйҙы. Абруйлы фольклорсы һәм ғалимә Фәнүзә Айытбай ҡыҙы Нәҙершинаның 90 йәшлек юбилейына һәм Халыҡ-ара туған тел көнөнә арналған конференцияла уның ғилми эшмәкәрлеге, хәҙерге фольклористиканың мәҙәниәт-ара бәйләнештәр контексында милли йолаларҙы һаҡлау, ауыҙ-тел ижады мираҫын анализлау буйынса яңы методика, эпик мираҫты үҙгәртеп ҡороу, күп мәҙәниәтле мөхиттә фольклор традицияларын яңыртыу кеүек мөһим йүнәлештәр буйынса докладтар тыңланды. Халыҡ-ара ҡорҙо филология фәндәре докторы, профессор Луиза Хәмзә ҡыҙы Сәмситова алып барҙы. Конференцияла Фәнүзә Айытбай ҡыҙы үҙе лә онлайн ҡатнашты. – Бөгөнгө кеүек кәңәшкә йыйылыу төрки халыҡтарында борондан килгән йола. Урал батыр эпосында ла ҡорға йыйылыу сағылыш тапҡан. Ҡоштар батшалығында үлемде нисек еңергә тигән һорау менән кәңәшкә йыйылалар. Тарихи мәлдәрҙә лә ата-балаларыбыҙ ҡорға тупланған. Уларҙың Рус дәүләтенә ҡушылыу хаҡында йыйылышып кәңәш ҡороуы һәм бер фекергә килеүе киләсәгебеҙҙә хәл иткес роль уйнаған. Берҙәмлек арҡаһында күп еңеүҙәр яуланған. Берҙәмлек, дуҫлыҡ, изгелек, тыуған илде һаҡлау – башҡорт фольклорының төп темалары. Ер-һыу – йөрәк тибешем, Ер-һыу – минең төп ишем, – Уҙаҡ-туҙаҡ, балабәшнәк ярсығы тарихи эпосында шундай юлдар бар. Мифологик һәм тарихи эпостар бында  аһәңле сағылыш тапҡан. Уның мифологик нигеҙендә – башҡорттоң ер-һыу мәсьәләһенә ҡарата инаныстары сағыла. Ер-һыу үҙенең ише менән сағыштырыла. Ер-һыуҙы кеше менән сағыштырыу тәрән философик мәғәнәгә эйә. Бик боронғо мотив. Урал тауҙары – Урал батырҙың кәүҙәһе, ел – кешенең һулышы. Шул формала боронғо инаныстар сағылыш тапҡан. Уҙған быуаттың икенсе яртыһында фольклористика ҙур уңыштарға өлгөште: 18 томлыҡ донъя күрҙе, Башҡорт халыҡ ижадының рус телендә 12 томлығы баҫылды. Әле беҙҙең 36 том баҫылыу өҫтөндә. Шуға күрә лә беҙҙең быуын фольклористиканың үҫешенә бөтә мөмкинлектәрен һалды, тип әйтә алам. Ҡәҙерле  Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан, Үзбәктстан илдәренән, Ҡазан ҡалаһынан конференцияла ҡатнашҡан ҡунаҡтарыбыҙға һәм үҙебеҙҙең ғалимдарыбыҙға ҙур рәхмәтемде белдерәм, – тине ул. Ҙур ғалимәгә бағышланған конференция байрам төҫөн алһа ла, етди мәсьәләләргә иғтибар ителде. Стратегик тикшеренеүҙәр институты конференция материалдарын йыйынтыҡ итеп баҫтырыуға әҙерләй. Гөлназ Ҡотоева. Автор фотолары.",Фольклорсылар ҡорға йыйылды,0,analytics,Башҡортостан,2721,https://bashgazet.ru/articles/bash-ort-donya-y/2026-02-10/folklorsylar-or-a-yyyyldy-4572895,2026-02-10T18:35:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУзган атнада Азатлык -нда Татарстан көне, ТНВ һәм БСТ телеканаллары контенты, АКШта президент сайлау намзәтләре турында сөйләштеләр.30 августта - Татарстан суверенитеты турында декларация кабул иткән көнне Азатлык укучылардан ""Татарстан Республикасы көне сезнең өчен бәйрәмме? "" дипсорады. Кешеләрдә бәйрәм хисе дә бар, дәүләтчелек югалуга үкенеч тә, итәкчеләрне гаепләүләр дә сизелә: ""Дәүләт юк. Мин күрә аламам инде ул дәүләтне. """"Нинди бәйрәм булсын инде бу. Сүздә генә бәйрәм"". ""Суверенитетның әсәре дә юк бит инде. Нәрсәгә инде ул? """"Байлар өчен көн дә бәйрәм"". ""Азатлык юк. Кая карама сатлык. Ялган байлар, Миңнеханов, сатлык депутатлар, артистлар, маңкортлар"" дип язган бер укучы. Икенчесе гаепләргә ашыкма ди: ""Ашыкма. Алар урынында без булсак, без инде булмас идек"". Бу атнада ТНВ һәм БСТ телеканаллары эчтәлегенә карата күп фикерләр ыелды. ""ТНВ телеканалын карыйсызмы? "" дигән сорауга 47 комментаркилде. ""ТНВда тәүхид, тарих һәм тел турында күрсәтергә кирәк"" дип киңәш бирә бер укучы. ""Мәскәү яратмый андый тапшыруларны күрсәткәнне. Чөнки имперчылар милләтләрне бетерү сәясәтен алып бара"", дип аваплый икенче укучы. Күпләр ТНВны пропаганда каналы булганга, Украинадагы сугышка чакырып торуы өчен карамыйбыз дип язды. ""Нәрсә карарга анда, пропагандамы? ""Болгар"" радиосында да пропаганда, сугышка барырга чакыралар"". ""Карамыйм, анда татарларга каршы пропаганда бара"". ""Халыкның ""Сугыш кына булмасын"" дип гомер буе яшәве фонында коточкыч пропаганда бик ачык күренә. """"Маңкортларны мактаулар һәм сугышка чакыру ошамый"". ""Гади халык проблемнарын күрсәтмиләр. Сугышка өндәү рекламы ачуымны чыгара"". ""Илшат Әминов(ТНВ каналы итәкчесе, Татарстан Дәүләт шурасы депутаты - ред. ) Мәскәү телеканалларыннан калышмыйча пропаганда алып бара. Авторитар империядә бөтен телестудияләр Мәскәү күзәтчелеге астында. Пропагандасыз эшләтмиләр. Баш миләрен юып утыралар, ыен ялган сөйләп. Ялган белән ерак китә алмаслар"". ТНВ каналына тагын бер дәгъвә — яңа тапшырулар булмау, бер үк темаларны алга сөрү: ""Гел бер балык башы анда"". ""Карамыйбыз, һаман бер үк нәрсә. Элек карый идем"". ""Бүтәне юк, карар идек. Бер үк әйберне чыгарып туйдырдылар"". ""Үзгәртергә кирәк. ""Семь дней"" тапшыруын көн саен күрсәтергә кирәк түгел"". ""Бер телесериалны ел буена берничә мәртәбә кабатлап күрсәтәләр. Татар телендә яңа кинолар бик әз төшерәләр. Акчалары юктыр инде мескеннәрнең"". ""Акчалары бар, эшләргә кирәк түгел аларга, чөнки конкурентларны бетерделәр Татарстанда""ТНВ итәкчесен ""булдыксыз"" дип тә атаганнар: ""Кесәсенә зур хезмәт хакы керә башлагач, Дәүләт шурасы депутаты булгач, бик ялкауланды, рәхәт тормышка чыкты. Халык мәнфәгатьләрен онытты"". Уры телле контентның күбрәк булуына да ачулары чыга: ""Татар телендә контент күп түгел, урыс контентын карарга теләгем юк"". ""Анда татарны түгел, урысларны мактыйлар. Телеканалны яратып караучылар да юк түгел: ""Карыйм. Русия каналларына караганда иң яхшысы. Ошамаган нәрсәләрне дә күрсәтәләр, чөнки шулай тиеш. Карый белергә, укый белергә дә кирәк"". ""Владивостокта карыйм"". Башкортстанның БСТ каналы турында да 30 дан фикерыелды. Күпләр аны Башкортстан башлыгы""Радий Хәбировканалы"" дип атый. ""Башкортстанда яшим. Әтием ягыннан - татар, әнием ягыннан башкорт кызы. Күпмилләтне республикамны, анда яшәүчеләрне яратам. Әмма БСТны карармыйм, ул Хәбировның шәхси каналы. Кайчан гына кабызсам да, анда гел Хәбиров, алдый да алдый"". ""Карамыйм, анда Хәбиров кешеләре утыра"". ""Башлык алышынгач, әйбәтрәк тапшырулар булыр дип өметләнәм"". ""БСТда кызыклы әйбер юк, Хәбиров турында гына язалар, күрсәтләр, аны мактыйлар. Гади кешегә кызык түгел"". Шулай ук БСТны караучылар, аны ТНВдан яхшырак дип уйлаучылар да бар. ""Оренбур өлкәсендә дә карыйбыз"". ""Бездә Татарстанда БСТ каналы күрсәтми. Карар идем"". ""Татар булсам да, бөтен гаилә белән карыйм. Бөтен татарлар карый. ТНВга караганда, анда кызыграк"". ""Әлбәттә карыйбыз, чөнки без башкортлар"". БСТны пропагандада гаепләп, мәгънәсез тапшырулар булмавына да зарланып яздылар. Ә кемдер бөтенләй телевизор карамый, башкаларга да шуны киңәш итә: ""әмәгать, карамагыз телевизор, зомби буласыз бит! "". Шулай да узган атнаның иң ""кызган"" темасы АКШ президентына намзәтләр булды. ""Кемгә тавыш бирер идегез, Камала Һаррискамы, Дональд Трампкамы? "" сораштыруына 70 кә якын фикеркилде. Камала Һаррисны татарчалатып безнең ""Камилә Харисова"" дип хуплаучылар да, Һаррис ""Американы ишеп бетерәчәк"" дип аңа каршы булучылар да бар. Трампны да кемдер яклый, кемдер хурлый. Әлеге бәхәсне Азатлыкның каналындаукыгыз. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Азатлык һәм: ""ТНВ һәм БСТ пропагандага әйләнеп бетте""",0,analytics,Пәрәвез,4607,https://www.azatliq.org/a/azatliq-youtube-tnv-ham-bst-propagandaga-aylanep-bette/33099526.html,2024-09-01T00:00:40+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМоннан тыш, татар тарихына, мәдәниятенә багышланган китаплар бастырылачак. Татарстан хөкүмәте БРИКС саммиты һәм спорт уеннарына 6 китап нәшер итәчәк. Моңа 3 миллион 425 мең сум каралган. Бу хакта республика премьер-министры Алексей Песошинимзасы куелганфәрмандаәйтелә. Алар арасында Габдулла Тукайның ""Шүрәле"" әкияте бар. Ул 15 телдә дөнья күрәчәк. Моңа 694 мең сум каралган. Өч телдә — татарча, урысча һәм инглизчә ""Татар халык әкиятләре"" бастырылачак. Аны филология фәннәре кандидаты А. Ф. Галиәхмәтоваәзерләгән. Басмага 939 мең сум каралган. Тарихчы археолог Равил Фәхретдиновның""Татар тарихы"" китабы да өч телдә дөнья дөнья күрәчәк. Шулай ук Халыкара чарага ""Татарча-урысча-инглизчә сөйләүлек"" әзерләнәчәк.2024 елда Татарстан хөкүмәте китаплар бастыру өчен әмгысе 62 миллион 738 мең сум (бу исәпкә БРИКС өчен әзерләнгән басмалар да керә) бүлеп биргән. Барлыгы 76 китап каралган. Бу нигездә тарихка, телгә, мәдәнияткә, әдәбиятка багышланган басмалар. Алар арасында ""Татар әдәбияты тарихы""ның 5 нче томы, ""Татар халык иаты""ның 10-11 томнары, ""Алтын Урда"", ""Казан ханнары төрбәсе"", Фатих Әмирханәсәрләреннән торган 6 томлыкның 3 томы дөнья күрәчәк. Китаплар арасында урыс гаскәрендә татарларның тоткан урыны турында китаплар да бастыру каралган. Шулай ук татарча һәм урысча дөнья күрәчәк ""Татар гаиләсе: гореф-гадәтләр һәм йолалар"", Татар халык нәкышенә, мөнәәтләренә багышланган китаплар бастыру бар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","БРИКС ыенына Габдулла Тукайның ""Шүрәле"" әкияте 15 телдә дөнья күрәчәк",1,news,Яңылыҡтар,1561,https://www.azatliq.org/a/briks-jienina-tukayning-shurale-akiyate-15-telda-donya-kurachak/32930755.html,2024-05-02T17:06:17+03:00
"Башҡорт халҡы борон-борондан умартасылыҡ менән ҡыҙыҡһынған. Ҡорт балын көнкүрештә, халыҡ медицинаһында ҡуллана белгәндәр.  Боронғо шөғөлдө бөгөн дә уңған, бөтмөр кешеләр дауам итә. Өфө районы Шамонин мәктәбенең Шайморатов синыфында уҡыусы Ғабдуррахман Тайсин – тап шундай шәп егеттәрҙең береһе.",Олатайҙар шөғөлөн үҙ итеп,0,analytics,Тәбиғәт,294,https://yanshishma.com/articles/t-bi-t-m-y-sh/2025-07-24/olatay-ar-sh-l-n-itep-4325192,2025-07-24T14:09:47+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрРусия думасының хезмәт, социаль сәясәт һәм ветераннар эшләре комитеты Башкортстан Дәүләт ыены депутатлары тәкъдим иткән ике канун өлгесен кире кагаргакиңәш иткән. Башкортстан парламенты депутатлары Украинадагы сугышта катнашучыларга һәм пенсия яшенә итеп килүчеләргә эш урыннарында өстәмә гарантияләр бирергә тәкъдим иткән иде. Кыскартулар булганда, эш урынын саклап калу хокукы беренче чиратта бу кешеләргә бирелергә тиеш, дип искәртте алар. Дума комитеты карарында әйтелгәнчә, ике канун өлгесен дә Русия хезмәт һәм социаль яклау министрлыгы хупламаган. Башкортстан Корылтае Думага бу канун өлгеселәрен былтыр декабрьдәкерткән иде. Дәүләт ыены рәисе Константин Толкачевфикеренчә, хәзерге вакытта аларның хезмәт хокуклары кануннар белән якланмаган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Дума Башкортстан депутатларының Украинадагы сугышта катнашучыларны эштән ибәрмәү турындагы канун өлгесен кире каккан,1,news,Яңылыҡтар,870,https://www.azatliq.org/a/32373574.html,2023-04-21T11:21:08+00:00
"1 июня, в рамках деловой программы Международной книжной ярмарки «Китап-Байрам», на площадке Национального музея Республики Башкортостан пройдет встреча редакторов и издательств «Страницы наследия: роль изданий в современном медиапространстве Башкортостана». В рамках встречи предполагается обсуждение вопросов патриотической направленности и популяризации историко-культурного наследия Башкортостана на страницах периодических изданий; создание современного качественного контента, востребованного у широкого круга читателей; внедрения «цифрового» контента; разбор механизмов и инструментов, успешных проектов и креативных инициатив в издательском деле Башкортостана; проблемы привлечения молодежной аудитории и продвижения изданий в медиапространстве. «В современном мире, когда история и культура – фактически становятся оружием пропаганды, роль и значение периодических изданий в популяризации историко-культурного наследия возросла. В Республике Башкортостан около двадцати научных, научно-практических и научно-популярных периодических изданий, посвященных истории и культуре нашего региона. Все они работают, с одной стороны, в общем русле представления и популяризации наследия, с другой стороны – каждое издание имеет свой уникальный код, свои особенности, способы общения с читателями. Именно для обмена опытом, обсуждения актуального контента и создания благоприятной атмосферы для общения специалистов одной сферы мы организуем эту встречу», – отметила модератор мероприятия, кандидат исторических наук, главный редактор Научно-практического журнала Национального музея Республики Башкортостан «Башкирский край», Светлана Воробьева. Мероприятие состоится г. , с 11:00 до 12:00 часов, по адресу: г. Уфа, ул. Советская, д. 14, каб. 215.",Бөгөнгө матбуғатта -тарих һәм мәҙәниәт,0,analytics,Иҡтисад,1746,https://shonkar.com/articles/i-tisad/2025-05-27/b-g-ng-matbu-atta-tarih-m-m-ni-t-4251992,2025-05-27T14:10:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрУфада 150 ләп ир-егет итди сәбәпләре булмаса да, чакырылыш комиссияләренә килмәгән. Бу хакта Башкортстан хәрби комиссариатының ватандашларны хәрби хезмәткә әзерләү һәм чакыру бүлеге итәкчесе Сергей Нетунаевбелдерде, дип яза""Башинформ"". Сергей Нетунаев Русия президенты Владимир Путинның кораллы көчләрнең санын арттыру турындагы фәрманын искә алган, фәрманга ярашлы контракт нигезендә хезмәт итүчеләрнең дә, язгы чакырылышта гаскәргә алынучыларның да саны артуын искәрткән. ""Язгы чакырылыш өчен хәрбиләр саны узган ел белән чагыштырганда 10 процентка арттырылды. Үзәк хәрби бүлге штабы республикага 5,5 меңнән артык кешене чакыру бурычы йөкләде. Аларның меңнән артыгы – Уфадан"", дигән Сергей Нетунаев. Быел яз Уфаның чакыру комиссияләренә барлыгы 6 меңнән артык егет килергә тиеш. Алар арасында мәктәп укучылары да, көллият, югары уку йорты студентлары да бар диелә. Хәзергә 843 егет комиссиягә килгән, бу гомуми саннан 13 процентны тәшкил итә. 150 кеше бернинди итди сәбәпсез повестканы игътибарсыз калдырган, шуларның 25 е административ аваплылыкка тартылган. Нетунаев сүзләренчә, егетләрне күпләп гаскәргә озату 6 майдан соң башлана. Апрельдә Уфадан хезмәт итү урынына – 80, 15 майдан 6 июньгә кадәр тагын йөзгә якын солдат китәчәк. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Уфада язгы чакырылышта хәрби комиссариатларга 150 ләп кеше килмәгән,1,news,Яңылыҡтар,1357,https://www.azatliq.org/a/32358903.html,2023-04-11T12:34:04+00:00
"Кытай, Пекин шәһәрефикерләр2024 ел азагына кадәр Казанда Кытайга виза бирә башлау планлаштырыла. Бу хакта Татарстанның инвестицион үсеш агентлыгы итәкчесе Талия Миңнуллина хәбәр итте. ""Озакламый бездә Казандагы Кытай халык республикасының баш консуллыгы каршында Идел буе федераль бүлгесенә юнәлтелгән бүлек ачылырга тиеш. Бу шундый институциональ мохит. Без аны ел ахырына кадәр ачарга уйлыйбыз. Хәзерге вакытта ул төзелә"", диеләагентлыкның телеграм каналында. Русиянең Украинага каршы сугышы башланганнан соң Татарстанга Кытай белән икътисади элемтәләрне ныгытырга туры килде. Көнбатыш санкцияләре аркасында Русия үз икътисадын Азия илләренә, аеруча Кытай юнәлешенә борды. Татарстанга Кытай делегацияләре килү күбәйде, Татарстан президентының Кытайга сәфәрләре дә ешайды. Мәсәлән, бу атнада Рөстәм Миңнеханов Кытайның Сычуань вилаятенә барып кайтты. Шулай ук Казанда 13-15 ноябрьдә ""Ростки"" Русия-Кытай форумы узды. Сентябрь азагында Казан-Шанхай арасында туры очышлар башланды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Быел Казанда Кытайга виза бирә башламакчылар,1,news,Яңылыҡтар,1078,https://www.azatliq.org/a/33213963.html,2024-11-24T12:00:06+00:00
"5Татар теле укытучысы Фирүзә Хафизованың беренче ыр ыентыгы чыктыАвтор-башкаручы Фирүзә Хафизова татар ырчылары арасында ихласлыгы, шул ук вакытта үәтлеге, тырышлыгы белән аерыла. ырларгамы-юкмы, каршылыклар да бар, нишләргә, дип күпмедер баш ватып йөргәннән соң ул яшүсмер вакытындагы теләген ике бала әнисе булгач чынга ашыра. ырлары Татарстандагы радио-телевидениеләргә үтеп керә, үзе төрле сәхнәләрдә ырлый башлый, быелның әендә үз альбомын чыгара. – Бу минем тәүге ырлар ыентыгым. Без аны беренче ырым Шулмы сөю? исеме белән атадык. ырларның темасы киң: яшьләр тыңлый торганы да, өлкәннәр өчен язылганнары да бар. Бу альбомны чыгаруда ""Аксу"" студиясе, аның итәкчесе Рөстәм Сәрвәров ярдәм итте. Шулай ук әлеге ыентыкка азмы-күпме иганәчеләрнең дә өлеше керде. Монда минем барысы 18 трек, шулар арасында ундүрт ыр, бер клип һәм ике минусовка бар. –Фирүзә, илһамны кайдан аласың? ырларың ничек языла? Чөнки иһанда мең төрле яңалык, кая карарга, ни әйтергә белмәссең. Бу вакыйгалар ыр язучыларга да тәэсир итә кебек. – Мин үземне автор-башкаручы буларак иркен тоям һәм нинди теманы якын күрәм, шул хакта уйлап йөреп иат итәм. Гомумән ыр язуны мин үземә Аллаһ тәгаләдән бирелгән бер миссия кебек кабул итәм. Үз ырларым белән мин халыкны яхшы эшләргә, изгелек кылырга чакырам. Шуның белән төрле темаларны колачлыйм: әти-әни, гаилә, динебездә дә ата-ана хакы өстен куелган бит. Бәлки үзем дә әни булганга күрәдер, әниләргә багышланган ырларым иңел бирелә. Шулай ук иатымда мәхәббәт-нәфрәт, туып үскән ирне яктыртмыйча булдыра алмыйм. Күңелне тибрәтә торган теләсә-нинди күренештән, теләсә-кайдан илһам чыганагы алырга тырышам. Быел әй авылга кайттык һәм әнинең туган авылы Актаныш районы Адай авылына бардык. Күршедә генә Үмәнәй исемле юкка чыккан авыл бар. Кечкенә вакытта шушы авыл күлләрендә су коена, балык тота идек. Һәм шул авылга төшкәч, күңелемне нидер биләп алды һәм югалган авыл темасына Үмәнәем дигән ыр сүзләре килде. –Фирүзә, син һөнәрең буенча татар теле укытучысымы әле, бу хакта син ырлый башлап күпмедер вакыттан соң гына белгерттең. – Әйе, мин һөнәрем буенча укытучы-педагог. Алабуга дәүләт педагогия институтының татар һәм рус теле факультетын кызыл дипломга тәмамлап чыктым. Башта педагог-оештыручы булып балалар үзәгендә эшләдем, аннан мәктәптә дә укытып карадым, сату эше белән дә шөгыльләндем. Ә бүген инде гаиләм бар, ике бала үстерәм, аларга күбрәк вакыт бирергә кирәк, балалар бакчасында татар теле укытучысы булып эшлим. Гаилә күп вакыт тәлап итә бит. Кечкенә балаларга татар телебезне шигырьләр, ырлар аша өйрәтеп, мин үземә дә илһам алам. –Ә балаларга үз ырларыңны ырлыйсыңмы? – Кайвакыт булгалый, минем бит әле улыма язган Мин бит татар малае дигән ырым да бар. Хәзер инде ул үсте, ыр өлкәсеннән әз генә читләшә дә башлады, спортка күбрәк тартыла. Ә әлеге ырны мин үзебезнең төркемдәге бер кечкенә малайга өйрәтеп, аның белән төрле конкурсларда катнашырга телим. Үземне дә, бигрәк тә Дәрвишләр бистәсендә үтә торган төрле чараларга, татар теле белән бәйле булган ярышларга жюри әгъзасы итеп чакыралар. –Сине бик еш радио-телевидениеда күреп, ишетергә була. Ничек итеп анда юл таба алдың? Чөнки белүемчә, син авыл кызы, арттан этә торган туганнарың, итәкче абзыйларың да юк кебек? – Әйе, чыннан да, мин гади гаиләдән, кечкенәдән эшләп ашап үскән балалар, арттан этүчебез дә тертүчебез дә булмады. Минем очракта Насыйп иткән колына – чыгарып куяр юлына дигән мәкаль туры киләдер. Альбом чыгаруда да, радио-телевидениедә ырларымны яңгыратуда да тормыштан зур шанс, мөмкинлек бирелде. –Иатыңны ни дәрәәдә дәвам итәргә телисең? Чөнки Мәскәүгә кадәр барып зур иңүләр алып халык артисты булырга мөмкинсең, бәхет елмайса әлбәттә. – Минем йолдыз булу максаты юк. Бүгенге көндә барысы да канәгатьләндерә: мине тыңлыйлар, яраткан тамашачым бар, ырларымны сорыйлар, яңа ырлар язам. Алла боерса, шушы көннәрдә бер ырыма яңа видео язма чыгарга тиеш. ыр – фикерләремне әйтү чарасы. Мин барысы белән канәгать һәм Аллаһ тәгаләгә рәхмәтлемен. Алга таба ""Шулмы сөю? "" альбомының тәкъдим итү концертын оештырасы иде. Ничегрәк эшләргә, кайдан ярдәм алырга, әлегә билгесез, әмма теләк зур.","Фирүзә Хафизова: ""Бирим дигән колына чыгарып куяр юлына""",0,analytics,кызган таба,4095,https://www.azatliq.org/a/26590157.html,2014-09-21T00:05:02+00:00
"Беләһеңме, әхирәт, мин кем буласаҡмын! ? Мотлаҡ, әртис кенә. Башҡа бер кем дә түгел. Кисә генә, ашнаҡсы булам, тип йөрөй инең тиһеңме? Шулай шул. Бөгөн килеп уйымды ҡырҡа үҙгәрттем. Ҡайҙан башыма килдеме? Әсәйем әйтте: «Кит, биҙа, шул да булдымы һөнәр, ҡырҡ ата балаһын түгел, үҙеңдең тамағыңды туйҙыра алһаң, хуш әле», – ти. Ә был ниндәй шәп һөнәр, кем әйтмешләй, ике ҡулға бер эш. Уҡырға яратмайыммы? Дөрөҫ әйтәһең, һы, әртист булыу өсөн мейе серетеп уҡып тороу кәрәктер шул. Яңыраҡ телевизорҙан бер апайҙы күрһәттеләр. Ана ул да ун беренсенән һуң уҡып хитланмаған. Шулай булһа ла, йондоҙға әүерелгәнме – әүерелгән. Бөтә гәзит-журналдар көн һайын тигәндәй уның тураһында ғына яҙа. Үҙенең йырлаған йыры ла берәү генә. Әсәйем: – Лутсы үҙеңә йырсы ла, шағир ҙа, композитор ҙа булырға кәрәк, – ти. Бик грамотный шул әсәйем, өс класс бөткән, дөрөҫ бупылдай ул. Хәҙер йүнле йыр яҙыусы бармы, булыр-булмаҫтайҙарына ла күҙ йоммайынса ат хаҡы һорайҙар, ти. Йыйын теләһә нәмәне һатып алып, әллә ниндәй әтрәғәләмдәрҙе байытып ултыраһым юҡ. Бында Әндрәй ҡаҙнаһы барҙыр шул. Шиғыр яҙғаның булманы тиһеңме ул? Тотаһың дә әллә ниндәй наҙан һорауҙарың менән башты ҡатыраһың. Үҙем дә шулай уйлай торғайным. Бер нәмәһе лә юҡ уның. Ап-анһат, бүстәк нәмә. Ысталауайҙа май еҫенә тонсоғоп, кәстрүл-кәстрүл бәрәңге әрсеп, илай-илай һуған таҙартыу менән сағыштырғанда, был эшме ни ул! Хәҙер бит шиғыр яҙыусылар менән донъя тулған, китаптарҙан күп нәмә юҡ. Бөтәһе лә шиғыр яҙа. Беҙ кластан ғына ғына биш ҡыҙыҡай шиғыр китабы сығарҙы. Ана, беҙҙең өй башы тулы кәрәкмәгән китаптар. Йәнең теләгәненән берәр генә юл күсереп алып, арлы-бирле урындарын үҙгәртһәң – ижад емеше гатауай. Башыңды саҡ ҡына эшләтә белергә кәрәк. Шунан бер йыр яҙҙырып алаһың да ҡартайғансы шуны йырлап тик йөрөйһөң. Башҡалар шулай итә бит. Шунан - атҡаҙанған, аҙаҡ халыҡ артисы тигән исем бирәләр! Әсәйем, беҙҙең ауылдан да йүнле бер кеше сыҡһын әле, ти. Дөрөҫ әйтә, мин кемдән кәм! Үҙебеҙсә һөйләшә белмәһәм ни, унда кемдең ҡыҫылышы бар. Тапҡанһың хәсрәт! Телевизор ҡарағаның юҡ ахырыһы, унда ла алып барыусы башҡортса һорау бирә, ә әртистәр русса ғына яуаплай. Бына шулай, әхирәт, бер заман апайыңды танымай ҙа торорһоң әле. Ҡайһы гәзитте асма – мин, телевизорҙы тоҡандырһаң – һинең ауылдашың. О-о-о-о! Уларҙың тыуған көндәре ҡайһылай шәп үтә! Әсәйем ғүмер буйы һауынсы булып эшләп, берәй бүләк алғаны булһасы. Ә әртистәрҙе сәскәләргә, бүләктәргә күмәләр. Минең дә юбилей етер. Бер минутҡа ғына күҙ алдына килтер. Апайың береһенән-береһе тәтәй күлдәктәрҙә сәхнә түрендә ултыра. Мине күрер, йылы һүҙен әйтер өсөн филармонияға халыҡ зыҡ ҡубып килгән. Йәслегә бергә йөрөгән тиңдәштәрем, ауылдаштар, интернатта бер бүлмәлә йәшәгән ҡыҙҙар. Иң алғы рәттәрҙә галстуклы таҙа, матур ағайҙар. Һәр береһе ҡотларға тип сиратҡа баҫҡан. Мине күктәргә күтәреп маҡтайҙар. – Һеҙ – сәнғәтебеҙ гәүһәре, әлдә һеҙ донъяға тыуғанһығыҙ әле, әтеү нишләр инек. Бүләктәр тураһында әйтәһе лә түгел. Олпат ҡына бер ағай фатир асҡысы тоттора, икенсеһе, урамда һине еңел машина көтөп ултыра, ти. Ә һин, әхирәт, теге ваҡыт кисәгә һинең күлдәгеңде кейеп барыуым тураһында һөйләрһең. Әйҙә, белһендәр, минең дә ябай ғаиләнән сығып, ҙур кеше булыуым тураһында. Так что, әхирәт, бер нәмәгә ҡарамай әртис булам. Иртәгә үк Өфөгә китәм. Чао! Пока!",Әртист булам Юмореска Венер ИСХАҠОВ,0,analytics,Мәҙәниәт,3259,https://shonkar.com/articles/culture/2025-12-03/rtist-bulam-yumoreska-vener-isha-ov-4491215,2025-12-03T10:40:00+00:00
"Роскомнадзор танышулар әсбабын мәгълүмат таратучыларреестрынакертте. Бу хезмәт кулланучыларның үзара язышуларын алты ай дәвамында сакларга һәм алар турында мәгълүматны махсус хезмәтләргә тапшырырга тиеш дигән сүз. -ның реестрга кертелүенә ""Роскомсвобода"" игътибар иткән. Элегрәк Роскомнадзор Русиядәгетанышу хезмәтен һәм дөньяда иң эретанышу хезмәтен дә реестрга керткән иде.",Роскомнадзор танышу хезмәтенә мәгълүматны махсус хезмәтләргә тапшырырга кушты,1,news,Яңылыҡтар,375,https://www.azatliq.org/a/29978810.html,2019-06-03T11:57:23+00:00
"Уҫаҡ бик күп дауалау үҙенсәлегенә эйә. Ул эсәктәрҙәге барлыҡ зарарлы инфекцияны юҡҡа сығара һәм сәләмәт микромөхит өсөн   бөтә шарттар тыуҙыра. Төнәтмәһе   бауырҙы таҙарта. Ундағы бөтә паразит, бактерия һәм хатта вирус үлә.     Артабан уҫаҡ ҡанға үтеп инеп, уның аша организмдағы   бөтә инфекцияны бөтөрә. Билдәле булыуынса, бактериялар ҡан менән бөтә органға, шул иҫәптән, мейегә, күҙгә, йөрәккә үтеп инә һәм  шунда оҙаҡҡа ҡалыуы ихтимал. Уҫаҡ уларҙы бөтә ерҙән дә юҡ итә.  Паразиттар витаминдарҙы, аҡһымдарҙы һәм башҡа файҙалы матдәләрҙе ашай, үҙҙәренең ағыуын тура ҡанға ебәрә.   Ошо токсиндар менән ағыуланған организм үҙен   хәлһеҙ тоя.  Йыш ҡына ошо паразиттар арҡаһында кешенең артыҡ кәүҙә ауырлығы барлыҡҡа килә.  Уҫаҡ ҡайырыһы менән дауаланыу курсы үткәндән һуң, ул ябыға һәм үҙен яңынан тыуғандай хис итә башлай. Уҫаҡ төнәтмәһе менән дауаланғандан һуң ҡандағы холестерин менән шәкәр кимәле лә нормаға килә. Бауыр. Тәжрибә күрһәтеүенсә, уҫаҡ төнәтмәһе менән өс аҙналыҡ дауаланыу курсынан һуң  бауыр  токсиндарҙан таҙарып,  үҙ күләменә ҡайта һәм  тулыһынса үҙенең функцияһын башҡара башлай. Ҡан. Төнәтмә ҡанды шыйығайта, тромбтарҙы бөтөрә. Беҙҙең ҡанда һәр ваҡыт бәләкәй төйөрсәләр барлыҡҡа килә. Уларҙы аяҡтың ҡан тамырҙарында күрергә мөмкин. Уҫаҡ тиҙ арала ҡанды   шыйығайтырға ярҙам итә, һөҙөмтәлә бәләкәй һәм ҙур ҡан төйөрсәләре юҡҡа сыға. Йөрәк. Шифалы эсемлек йөрәккә лә  ыңғай йоғонто яһай. Йөрәк мускулы  артыҡ эске майҙан ҡотола һәм  тулы көсөнә эшләй башлай.  Әкренләп эргә-тирәһендәге шештәр ҙә кәмей. Һөҙөмтәлә   атлап йөрөгәндә, баҫҡыстан күтәрелгәндә, физик эш эшләгәндә тын етмәүҙән яфаланған кеше  тынының иркенәйеүен тоя. Кешеләр хатта   йүгереп йөрөй башлай. Яман шештәр.  Төрлө шеш, яңы барлыҡҡа килгән төйөрҙәр уҫаҡ төнәтмәһе менән дауаланғандан һуң юҡҡа сыға.  Атап әйткәндә,  эсәктәге, үт ҡыуығындағы полиптар, бөйөрҙәге, ҡалҡан биҙендәге кисталар  бөтә.   Онкологияны дауалауҙа уҫаҡ айырым урын биләй.  Уның йоғонтоһонда шештәр һиҙелерлек бәләкәсәйә йәки бөтөнләй юҡҡа сыға, ауырыуҙың хәле күпкә еңелләшә, ғүмере бер нисә йылға оҙоная.    Был осраҡта уҫаҡтың төнәтмәһен эсәләр йәки ҡоро килеш ҡулланалар. Быуындар. Уҫаҡ ҡайырыһы менән дауаланғанда  быуындарҙағы ялҡынһыныу процесын бөтөрөп була. Тиҙ булмаһа ла, бер йыл дауамында, мәҫәлән, быуындарҙы тулыһынса сәләмәтләндерергә мөмкин. Бының өсөн уҫаҡ менән дауаланыуҙы дегәнәк, ҡылысъяпраҡ менән этҡолаҡ үләндәренең тамырҙары менән дауаланыу курстары менән аралаштырып алып барырға кәрәк. Уҫаҡ бөтә органдарҙа ла ауырыу бактерияларҙы үлтерә, ялҡынһыныу үтә  һәм улар тейешенсә эшләй башлай. Иң мөһиме, уҫаҡ ҡайырыһынан әҙерләнгән эсемлектең  үҙенсәлекле, ысынлап мөғжизәле  йоғонтоһо – ул вирустарға ҡаршы тороу көсө. Вирус бер нәмәнән дә ҡурҡмай, ә бына  уҫаҡ төнәтмәһенән бөтә вирус та үлә.  Киҙеү вирусымы, ауырлы ҡатындар өсөн айырыуса хәүефле цитомегаловирус булһынмы,  А, В, С гепатиты  вирусымы –  барыһы ла уҫаҡтан әҙерләнгән дауа алдында көсһөҙ.   Уларҙың кеше тәнендә күптән йәшәүенә ҡарамаҫтан,  уҫаҡ ҡайырыһынан әҙерләнгән дауа   барыһын да үлтерә.  Тик ваҡыт ҡына кәрәк. Барыһы ла дауаланыу курсына бәйле.   Дауаланыу курсы  өс аҙна дауам итә. Шунан артырға тейеш түгел.   Һуңынан ике аҙна ял булырға тейеш.  Ялдан һуң тағы өс аҙна дауаланыу курсын дауам итергә. Мәҫәлән, кеше киҙеү вирусы менән зарарланды, ти. Температура күтәрелә, хәлһеҙлек, бөтә тәне һәм быуындары ауырта… Вирус ҡанға тарала һәм  йәшен тиҙлегендә бөтә кәүҙәне ялмап ала.    Ошо ваҡытта уҫаҡ төнәтмәһе   менән дауаланырға кәрәк.  Нисек? Ярты балғалаҡ ҡоро уҫаҡ онтағын алып, телгә һалырға һәм артынан сәй йә һыу эсеп йоторға. Үлән төнтәмәһе менән эсергә мөмкин.     Ярты сәғәттән тағы шундай уҡ күләмдә эсергә. Һөҙөмтәлә вирус   организмда үрсеүҙән туҡтай һәм шунда уҡ еңеллек һиҙелә.  Иң мөһиме – температура күтәрелә башлаған  ваҡытты үткәреп ебәрмәҫкә. Артабан өс сғәт һайын яртышар балғалаҡ йәки  ике капсула уҫаҡты эсеүҙе дауам итергә. Лимонлы, баллы йылы һыу йәки үлән төнәтмәһе менән эсергә кәңәш ителә.  Шулай иткәндә ике-өс көндә тулыһынса һауығырға мөмкин. Ҡасан әҙерләргә? Уҫаҡ ҡайырыһын йылдың һыуыҡ миҙгелендә әҙерләйҙәр.  Иң яҡышыһы,  ҡар яуып, тәүге һыуыҡтар башланғас. Был ваҡытта унда  С витамины менән   салицилаттар күп була һәм  шулар менән  уның иң көслө ваҡыты.  һанала Айлап әйткәндә, ноябрҙән майға тиклем әҙерләргә мөмкин.  Әммә уҫаҡтың иң шифалы ҡайырыһы –  ғинуар айында алынғаны.   Был ваҡытта уның дымы әҙерәк, ә шифалы матдәләре күберәк була.  Ыңғай йоғонтоһо ла шунда уҡ һиҙелә. Уҫаҡ ҡайырыһын ҡулланыу Ул ғәҙәттә киҫәктәргә ҡырҡылған, он хәлендә һәм капсулаларҙа була.  Киҫәклеһен бешереп, төнәтмәһен  ҡулланалар. Уны әҙерләү өсөн бер ҡалаҡ уҫаҡ ҡайырыһына ике стакан  һалҡын һыу ҡойоп, ҡыҙыу булмаған утта  ҡайнар хәлгә еткеререргә. Ҡайнап сыҡҡас, 3 минут талғын ғына утта (ҡайнағаны ла һиҙелерлек булмаһын) бешерергә. Артабан утын һүндереп, ҡапҡасын ябырға һәм 15 минутҡа йылы итеп урап ултыртырға. Әҙер төнәтмәне көнөнә дүрт тапҡыр ашарҙан ярты сәғәт алда ас ҡарынға яртышар стакан эсергә. Лимон, имбирь, бал, ҡурай еләге ҡушырға мөмкин. Киҫкен вирус булғанда һәр ике сәғәт һайын яртышар стакан эсергә. Бындай схема вирустың таралыуын тотҡарлай. Кеше ике көн эсендә тулыһынса һауыға.  Был ысул киҫкен вируслы ауырыу ососронда ҡулланыла. Төнәтмәһе Ике балғалаҡ уҫаҡ онтағын бер литрлыҡ термосҡа һалып, өҫтөнә ҡайнар һыу ҡойорға һәм төнгөлөккә төнәтергә ҡалдырырға.  Иртәгеһенә көнө буйы тигеҙ өлөштәргә бүлеп  эсергә.   Был ысул  бауырҙы, ашҡаҙан аҫты биҙен, бөйөрҙәрҙе һәм быуындарҙы таҙартырға ярҙам итә.  Термосҡа төрлө дарыу үләндәре лә өҫтәргә мөмкин. Төнәтмә тәме бик көслө, левомицит һымаҡ, шуға мин ярты йылға етерлек порошок эшләнем, бер сәй ҡалағын һыуға ҡушып йотоп ебәрергә еңелерәк! ""Йәшлек"" гәзитенән алынған мәғлүмәт Сәриә Әбешева сәхифәһенән.",Уҫаҡ ҡайырыһы менән дауаланыу,0,analytics,Йәмғиәт,5758,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-07-23/u-a-ayyry-y-men-n-daualanyu-3860645,2024-07-23T23:25:00+00:00
"«Был Мөрәжәғәтнамә менән мин Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттарына Башҡортостан Республикаһы Башлығы булараҡ ҡына мөрәжәғәт итмәйем. Был Мөрәжәғәтнамәлә минең шәхси инаныуҙарым да, гражданин булараҡ та, ир-ат булараҡ та шәхси хис-тойғоларым да бар. Барыһы ла Еңеү өсөн – бөгөн беҙҙең өсөн иң мөһиме. Башҡортостан, Рәсәй өсөн. Шул уҡ ваҡытта, «Барыһы ла Еңеү өсөн» тип әйткәндә, мин быны аныҡ итеп аңлатырға теләйем. Махсус хәрби операция дүртенсе йыл бара. Был хәрби конфликт Икенсе донъя һуғышы осоронан бирле Европа континентында иң күләмлеһе. Уның тәрән тарихи тамырҙары бар һәм ул илебеҙ өсөн ҡырыҫ һынауға әүерелде. Рәсәй хәрби, иҡтисади, идеологик баҫымға лайыҡлы түҙә. Беҙҙе һындырырға, санкциялар менән быуырға тырышалар. Башҡа донъянан айырырға, беҙҙең мәҙәниәтте тыйырға теләйҙәр. Беҙ махсус хәрби операцияның ниндәйҙер локаль хәрби конфликт ҡына булмауын аңларға тейешбеҙ. Уның характеры сикләнгән операция, бер нөктәләге хәрби хәрәкәттәр сигенән сыға. МХО –  глобаль конфликттың бер өлөшө. Ғәҙел донъя тәртибе өсөн көрәш. Көнбайыш элиталарының бөтә планета өҫтөнән гегемония урынлаштырыу ынтылышына ҡаршы», – тине Радий Хәбиров. Тап Рәсәй хәҙер ирекле донъя лидеры булып тора, тип билдәләне Башҡортостан Башлығы. Шуға күрә иҡтисадта, дипломатияла, технологияларҙа, медиа һәм киберкиңлектә ҡаты ҡаршылыҡ бар. Рәсәйҙең тарихи яҙмышы, уның суверенитеты уның һөҙөмтәһенә бәйле. «Беҙҙең дошман – Украинаның туғандаш халҡы түгел. Беҙҙең дошман – яңынан тыуған, асыҡтан-асыҡ неонацизм. Уны коллектив Көнбайыш оятһыҙ рәүештә үҫтерә, тиҫтә йылдар буйына Рәсәйҙе көсһөҙләндереү, тарҡатыу һәм сит ҡулдар менән юҡ итеү планын ҡора. Ул беҙгә яҡын булған илде беҙгә дошманға әйләндерҙе. Ә Украина халҡы – рәхимһеҙ нацист вәхшиҙәре һәм русофобтар ҡулында аманат. Хөрмәтле иптәштәр! Был темаға күп аңлатырға, бәхәсләшергә мөмкин. Үҙ-үҙеңде тынысландырырға, йәнәһе, быларҙың барыһы ла тиҙҙән үтеп китер һәм элеккесә булыр. Бер нәмә лә үтмәҫ, бер нәмә лә тиҙ генә төҙәлмәҫ. Бер ҡасан да элеккесә булмаҫ. Беҙ ҡаршылыҡтың шул стадияһына еттек, хәҙер Рәсәй яугирҙәренең көсө, ныҡлығы һәм батырлығы ғына беҙҙең һәм киләсәк быуындар өсөн тыныс һәм имен тормошто тәьмин итер. Тап шуға күрә беҙгә ЕҢЕҮ ӨСӨН БАРЫҺЫН күп көс һалырға кәрәк. Ә бындай ауыр ҡаршылыҡта еңеү өсөн йәмғиәтебеҙҙең тулыһынса бергә тупланыуы мөһим. Барыһының да һәм һәр кемдең дә берләшеүе», – тип белдерҙе Радий Хәбиров. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Башҡортостан Башлығының Йыйылышы - Ҡоролтайға Мөрәжәғәтнамәһенән,1,news,Яңылыҡтар,3056,https://henek.info/news/novosti/2026-01-30/bash-ortostan-bashly-yny-yyyylyshy-oroltay-a-m-r-zh-tnam-en-n-4557309,2026-01-30T11:35:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр Русия президенты Владимир Путинкушуы белән Украинага каршы башланган сугышта Татарстаннан һәм Башкортстаннан кимендә 7198 кеше һәлак булган. Моны 10 декабрьгә Татарстаннан — кимендә 3458 хәрби үлеме, Башкортстаннан кимендә 3740 кеше үлеме турында мәгълүмат таба алдык. Соңгы атнада Башкортстан исемлегенә —71 исем, Татарстан исемлегенә 72 исем өстәлде. Сугышта һәлак булган хәрбиләр исемлеген Русия буйлап үлгән хәрбиләр саны белән Башкортстан — беренче урында, Татарстан икенче урында бара. Бу Русия буйлап һәлак булган хәрбиләр исемлеген туплаучы ""Медиазона""проектысаннарыннан күренә. Мобилизациягә эләгүчеләр һәм ихтыярилар үлеме ягыннан — Башкортстан белән Татарстан беренче ике урында. Бу көннәрдә Приморье төбәгендә рекрут хезмәтендә коточкыч гадәттән тыш вакыйга турында билгеле булды. ""Ильинский"" полигонында Татарстаннан 19 яшьлек Артём Антоновның башына аткан булганнар, ул шунда ук үлгән. Якыннары һәм туганнары фикеренчә, лейтенант утны солдатларның чираттагы тапкыр контракт имзалаудан баш тартуыннан соң ачкан. Бу хәл 21 октябрь көнне булса да, ул хакта шушы көннәрдә генә билгеле булды. Утны 394 нче мотоукчы полк лейтенанты ачканы билгеле, аның исеме әйтелми. Туганнарга Артёмның үлеме турында ике көннән соң гына хәбәр иткәннәр. — Бу минем кадерле Тёмочкам, аны Уссурийскида армиядә бөтенләй аңлашылмаган шартларда үтергәннәр. Аны мыскыллаганнар, сигезешәр көн рәттән нәүбәткә куйганнар, медицина ярдәме күрсәтмәгәннәр. Кулларыннан һәм муеныннан тимер чыбыркы белән сукканнар. Куркыныч һәм коточкыч, —дип сөйлианың якын туганы. Туганнар сүзләренчә, хезмәт итүнең ике ае дәвамында Антонов һәм башка срочникларны сугышка китү өчен контракт имзаларга күндерергә теләгәннәр һәм моннан баш тартучыларга янаганнар. — Уссурийскидан Курскига срочникларны эшелоннар белән ибәрәләр! Балаларыгыз исән булган чакта, аларның саклагыз, — ди Антонов туганы. Артём дуслары сүзләренчә, 394 мотоукчы полк срочникларын контракт имзаларга үгетләү генә түгел, аларны Курски өлкәсендә ибәрергә әзерләгәннәр инде. Артём үлеме турында тикшерү материалларыннан гына билгеле булды. Ул материалларны 19 яшьлек егетнең туганнары һәм дуслары әмәгатьчелеккә иткерде. Документта ""лейтенант автоматны саклагычтан алып, аны кешеләргә таба төбәде, һәм, чакмага басып, ут ачты. Пуляларның берсе Антоновның башына эләкте"" диелгән. Аның әсаден Приморьедан Татарстанның Югары Ослан авылына китергәч, туганнар маңгайда пуля эзен һәм бөтен тәнендә күгәргән урыннар күргәннәр. — Аркасы тулысынча кара янган иде, — ди Антонов туганы, — аны атнадан артык кыйнаганнар, димәк! Без Артёмны контракт имзалаудан баш тартканы өчен әфалаганнар дип саныйбыз. Аның дуслары язышуны күрсәттеләр, анда солдатларга ныклап басым ясыйлар. Без берни белмәдек, ул безнең кәефне төшермәскә тырышкан. Иң якын дуслары белән ябык төркемдә генә уртаклашкан. Артём үлгәннән соң бу төркемне билгесез кешеләр шунда ук бетергән. Дәлилләрне юк итәргә тырышканнар. Ләкин аның дуслары бу хәлләр турында бер-берсе белән язышкан, алар белгән, — ди ул. Артём дуслары аның үлеме белән генә түгел, хакимият яклы пабликларның аның үлеме турында ничек язуына да шакката. — ирле төркемнәрдә некрологлар чыгаралар, янәсе Артём ""гомерен Ватан өчен биргән"". Сафсата! Ул ахырына кадәр контракттан баш тарткан! СВО (Украина сугышы – ред. ) армиядән чын концлагерь ясады. Беркем өчен сер түгел, армиядән көчләп сугышка тарталар, — ди аның якын дусты Иван. Ул Артёмны соңгы тапкыр армиягә озатканга кадәр күргән иде. Хәрби хезмәткә Артёмның елмаеп китүен хәтерли. — Ул нык игелекле кеше иде, волейбол уйнады, мәктәптә егетләр такымында уйнады. Сәяхәт итәргә һәм матур күренешләрне фотога төшерергә яратты. Армиядән кайткач, тормыш итәргә, башкалар кебек яшәргә теләде. Сугышырга теләмәде, — дипсөйләдеул. Хакимиятнең һәм хәрби итәкчелекнең срочникларны хәрби контракт төзергә үгетләве турында без индеязган идек. Мәбүри вакытлы хезмәт үтәргә дип китеп, соңыннан Русия саклану министрлыгы белән контракт төзегән яшьләр мисаллары күп. Озак та үтми — бу яшь хәрбиләрнең үлеме турында хәбәрләр килә. Мондый очракларны тенденция дип атап булмаса да, андый хәбәрләр ешая бара. ""Призыв к совести"" хокук яклау оешмасына килгән мөрәәгатьләргәкараганда, ""СВОга бару шарты булмаган контракт төзисең"", ""бер ел бушка хезмәт иткәнче, бер ел буена акча алачаксың"", ""сезне барыбер мобилизацияләчәкләр, хәзердән үк контракт төзеп калсагыз — яхшырак"", ""контракт — өч кенә айга"", ""хәзер мобилизация бара, син мотлак контракт төзергә тиеш"", ""контракт төземәсәгез, Курски яки Белгородка ибәрәчәкләр"", ""контракт төзесәң, шушы хәрби бүлектә калачаксың"", ""итәкчеләргә хисап бирер өчен генә имзала, аннары кире аны бетереп була"" дигән төрле хәйләләр кулланыла. Чынлыкта барысы да ялган, контракт төзегән кешене сугыш барган урыннарга ибәрәләр дә, ә инде шуннан соң килешүне сугыш беткәнче өзеп булмый. ""Движения сознательных отказников"" хәрәкәте юристы Артём Клыгасүзләренчә, ноябрь аенда хокук яклаучыларга срочникларга контракт имзаларга үгетләү очраклары турында күп хәбәрләр килгән. — Вакытлы хезмәт хәзер — имин урын түгел. Ул бары тик бер ел дәвам итә, сугышка бәйле түгел дигән сөйләшүләр элек булган. Августтан бирле без төгәл әйтә алабыз: рекрут хезмәтеннән сугышка эләгү бик иңел, — ди ул. Юрист сүзләренчә, үгетләү башта йомшак кына башлана, иң элек солдатларга сугышка китү очрагында нинди ташламалар булачагы, нинди түләүләр киләчәген аңлаталар. — Ләкин соңыннан бу гап-гади мәбүриләү белән тәмамлана. Кешегә ничек бар шулай әйтәләр, сине барыбер сугышка ибәрәчәкбез диләр, — ди ул. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Татарстаннан бер срочникны армиядә атып үтергәннәр. ""Сугышка барудан баш тартканы өчен""",0,analytics,Сугыш,5570,https://www.azatliq.org/a/sugishta-tatarstannan-kimenda-3458-bashkortstannan-kimenda-3740-keshe-halak-bulgan-tatarstannan-ber-srochnikni-armiyada-atip-utergannar/33232134.html,2024-12-10T07:26:34+03:00
"Как известно, с 1 апреля в Башкортостане начинается запись в школу будущих первоклассников.",Как записать ребенка в первый класс в 2024 году,1,news,Яңылыҡтар,91,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-28/kak-zapisat-rebenka-v-pervyy-klass-v-2024-godu-3704905,2024-03-28T09:25:25+00:00
"Бөгөн – Рәсәй матбуғаты көнө. Журналистарҙың, гәзит һәм журнал редакциялары хеҙмәткәрҙәренең, матбуғат баҫмалары нәшер итеүселәрҙең һөнәри байрамы. Һеҙ тыуған республикабыҙҙың йылъяҙмаһын алып бараһығыҙ, ҡулдарығыҙ – уның йөрәк тибешендә, замандың мөһим мәсьәләләренә яуап табышырға ярҙам итәһегеҙ, йәмғиәттең әхлаҡи нигеҙен нығытыуға тос өлөш индереһәгеҙ. Республика беҙҙең масс-медианың бай тел палитраһы – башҡорт, рус, татар, сыуаш, мари, удмурт телдәрендә сығыуы – менән ғорурлана. Бөтә журналистика йәмғиәтенә  уңышлы эәш, яңы ижади үрҙәре, сәләмәтлек теләйем! – тине Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров. Бөгөн беҙҙең республикала алты телдә 146 баҫма нәшер ителә. Уларҙа баҫылған төрлө жанрҙағы мәҡәләләр, ймғиәттең төрлө тарафтарынан килгән мәғлүмәт республикалағы сәйәси, мәҙәни, иҡтисади, социаль тормошон сағылдырыусы тарихи яҡтан әһәмиәтле, мөһим яҙмалар  булып тора. Был һөнәри байрамдың тарихы тарих төпкөлөнә алып китә. Бөйөк Петр Указына ярашлы, Рәсәй империяһындаберенсе матбуғат баҫмаһы — «Ведомости»гәзитесыға башлаған тарихи датаға бәйле. Рәсәй Федерацияһы Юғары советы Президиумы тарафынан 1991 йылдың 28 декабрендә 3043-1 ҡарар менән булдырыла.1703 йылдың 2 ғинуарында (яңы стиль буйынса 13 ғинуар)Мәскәүҙәурыҫ телендә«Ведомости» гәзитенең беренсе һаны донъя күрә. Баҫма тулыһынса «Мәскәү дәүләтендә һәм тирә-яҡтағы сит илдәрҙә булған, белергә һәм иҫкә алырға лайыҡлы хәрби һәм башҡа эштәр тураһында хәбәрҙәр» («Ведомости о военных и иных делах, достойных знания и памяти, случившихся в Московском Государстве и во иных окрестных странах») тип атала. Петр Беренсе гәзитте реформалар үткәреү өсөн көрәштә һәм Рәсәй империяһының ҡеүәтен раҫлауҙа мөһим сара итеп ҡарай. Гәзит Мәскәүҙә лә, Санкт-Петербургтала нәшер ителә һәм даими атамаһыҙ, төрлөсә йөрөтөлә — «Ведомости», «Российские ведомости», «Ведомости Московские».1870 йылдың 1 ғинуарынан «юғарынан төшкән бойороҡ» буйынса, «тәжрибә рәүешендә почта учреждениеларында урыҫ һәм сит телдәрҙәге ваҡытлы матбуғатҡа яҙылыу ойошторорға» рөхсәт ителә. Был Рәсәйҙә матбуғатҡа яҙылыу буйынса беренсе ҡарар була. Ә инде 1914 йылға илдә 3 меңдән ашыу ваҡытлы матбуғат баҫмаһы сыға.2009 йыл башына Рәсәй Федерацияһында 33 меңдән ашыу баҫма матбуғат сараһы теркәлгән. Көн һайын, уртаса алғанда, 20 миллион дана гәзит һәм журнал таратыла.1997 йылдан алып Рәсәй матбуғаты көнөндә киң мәғлүмәт саралары өлкәһендә Рәсәй Президенты премиялары һәм йәш журналистарҙың проекттарына ярҙам итеү маҡсатында гранттар тапшырыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ҡулдары – йәмғиәттең йөрәк тибешендә,0,analytics,Йәмғиәт,2584,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-13/uldary-y-m-i-tte-y-r-k-tibeshend-4535281,2026-01-13T07:15:00+00:00
"— Наша газета давно проводит литературные конкурсы среди читателей, — рассказал главный редактор «Йэшлек» Артур Давлетбеков. — Основной темой рассказов конкурса стала любовь к родному краю, патриотизм. Но мы рассматривали все рассказы, среди которых была и лирика, и детективы. Всего на конкурс поступило 36 рассказов, а 20 лучших из них были опубликованы на страницах газеты под псевдонимами. Рассказы оценивало жюри, было выбрано 10 победителей. Первое место завоевала Разина Урманшина из Уфы. Вторыми стали Амина Яхина (Сибай) и Борис Махмутов (Оренбург). Третье место заняли Фарзана Акбулатова (Уфа), Зифа Ишмурзина (Зианчуринский район) и Рузида Утяшева (Сибай). Победители  получили денежные призы от спонсоров конкурса. Призовой фонд конкурса составил 100 тысяч рублей, специальный приз предоставил Союз писателей республики. — Такие конкурсы позволяют раскрыть новые таланты, в выигрыше — в первую очередь читатели — отметил Артур Давлетбеков. — Двое участвовали в конкурсе впервые, их имена — в числе победителей. Особо хочется отметить режиссера Оренбургского театра Бориса Махмутова с рассказом «Слепая танцовщица». Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",В Уфе наградили победителей литературного конкурса памяти Нугмана Мусина,1,news,Яңылыҡтар,1249,https://uchbash.com/news/novosti/2025-06-20/v-ufe-nagradili-pobediteley-literaturnogo-konkursa-pamyati-nugmana-musina-4283674,2025-06-20T10:25:00+00:00
"4 февралдә Рособрнадзор менән Белем биреү сифатын баһалау федераль институты 2026 йылғы Бөтә Рәсәй белем тикшереү эштәренә әҙерлекте тикшергән. Башҡортостан мәғариф министры Илдар Мәүлетберҙин белдереүенсә, «ТДИ-ны тапшырам! » проектының эше һәм  профессиональ етешһеҙлектәрҙе ваҡытында асыҡлау арҡаһында имтихандарҙы тапшырыу яҡшырған. Түбән һөҙөмтәле мәктәптәр һаны ике тапҡырға кәмегән. Был турала министр үҙенең телеграм-каналында яҙа.",Башҡортостанда ТДИ буйынса түбән һөҙөмтәләр ике тапҡырға кәмегән,0,analytics,Мәғариф,439,https://amanat.su/news/bdi/2026-02-06/bash-ortostanda-tdi-buyynsa-t-b-n-mt-l-r-ike-tap-yr-a-k-meg-n-4568045,2026-02-06T16:25:00+00:00
"С поздравительным адресом выступили президент АН РБ Рамазанов К. Н. , председатель исполкома Всемирного курултая (конгресса) башкир Юсупов Ю. М. , председатель Башкортостанского отделения РОС       Р. М. Валиахметов, директор Института гуманитарных и социальных наук  Р. А. Газизов, академик АН РБ Файзуллин Ф. С. , члены-корреспонденты АН РБ Кунафин Г. С. , Киекбаев М. Д. , г. н. с. и в. н. с. ИСИ АН РБ Азнабаев Б. А. , Ахметшина Г. Ф. , Бердин А. Т.  и др.   Сын юбиляра Ильгиз Рашитович Ирназаров – известный ученый биолог, генетик-иммунолог, руководитель научно-исследовательского Института ихтиобиологии и аквакультуры Польской Академии наук, поделился теплыми семейными воспоминаниями об отце. Все участники круглого стола в поздравительном приветствии подчеркивали  большой вклад Рашита Исмагиловича в социологическую науку Республики Башкортостан, высоко оценивали его как педагога-наставника, ученого исследователя в области этносоциологии, социологии духовной жизни, социологии межнациональных отношений. Круглый стол прошел в теплой и дружественной атмосфере. Участники круглого стола приняли решение продолжить экспертный обмен в рамках Всероссийской научно-практической конференции «Проблемы социального развития в условиях полиэтнического общества», посвящённой 90-летию  юбиляра, которая состоится г. в г. Уфе в здании УУНи Т. Комментарий научного  ИСИ ГБНУ АН РБ, кандидата социологических наук Юсупова И. Ф. : «Рашит Исмагилович является ярким представителем социологической школы Республики Башкортостан внесшии значительный вклад в его развитие. Его фундаментальные труды «Равенство этносов», «История социологической мысли Башкортостана» посвящены глубокому анализу фундаментальных и теоретико-прикладных проблем этносоциологии, социологии культуры, духовной жизни, межнациональных отношений, социального реформирования. Идеи и научные подходы Рашита Исмагиловича долгие годы будут актуальными среди ученых - обществоведов. »",Круглый стол о социологическом образовании,0,analytics,Мәғариф,1947,https://uchbash.com/articles/professionalnoe-obrazovanie/2025-09-20/kruglyy-stol-o-sotsiologicheskom-obrazovanii-4395889,2025-09-20T23:21:00+00:00
"5–8 апреля 2024 г. на площадке Уфимского федерального исследовательского центра РАН проходит Всероссийская археологическая школьная конференция, которая организована и проводится Институтом истории, языка и литературы ИИЯЛ УФИЦ РАН.",В Башкортостане проходит Всероссийская археологическая школьная конференция,1,news,Яңылыҡтар,232,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-08/v-bashkortostane-prohodit-iv-vserossiyskaya-arheologicheskaya-shkolnaya-konferentsiya-3719216,2024-04-08T10:28:21+00:00
"В Башкортостане состоится значимое событие – окружные сборы Всероссийской военно-патриотической игры «Зарница 2.0» Приволжского федерального округа. Мероприятие будет проходить на территории военно-патриотического парка «Патриот» имени Героя Российской Федерации Максима Серафимова. Организаторами сборов выступают общероссийское общественно-государственное движение детей и молодёжи «Движение первых» и всероссийское детско-юношеское военно-патриотическое общественное движение «ЮНАРМИЯ». В рамках сборов соберутся более 300 участников из 14 команд в возрасте от 8 до 17 лет. Республика откроет свои двери для всех регионов Приволжского федерального округа. Ребята примут участие в реалистичной модели военной службы, где они освоят навыки тактической, огневой и туристской подготовки, а также примут участие в полевых выходах и командных испытаниях. Республику Башкортостан представляет команда «Росгвардия РБ» из Стерлитамака, которая заняла первое место в старшей возрастной категории на региональном этапе соревнований. «Мы с гордостью принимаем у себя окружные сборы всероссийской военно-патриотической игры «Зарница 2.0» Приволжского федерального округа. Это важное событие, объединяющее подростков из разных регионов нашей страны. Башкортостан известен своей богатой историей, гостеприимством и уникальной природой, а теперь ещё и одной из лучших площадок для формирования патриотического сознания молодого поколения. Парк «Патриот» имени Героя России Серафимова Максима Владимировича стал символом этой миссии. Уверен, что после сборов участники увезут с собой не только новые навыки, но и тёплые воспоминания о нашей земле, а также чувство гордости за свою страну», – прокомментировал важность проведения сборов в Башкортостане председатель Совета регионального отделения Движения Первых РБ Ранис Хасанов. Цель сборов – способствование формированию навыков начальной военной подготовки, воспитанию чувства патриотизма и принадлежности к своему государству, а также духовно-нравственных ценностей, включая ценность Родины, свободы и независимости. Сборы предназначены для обучающихся в возрасте от 14 до 17 лет общеобразовательных организаций Приволжского федерального округа. В программе примут участие 14 отрядов старшей возрастной категории — победители региональных этапов Всероссийской военно-патриотической игры «Зарница 2.0». Состав каждого отряда будет составлять 11-12 человек, включая не менее 2 девушек и 1-2 педагогов-наставников. Основные направления программы сборов: огневая подготовка, тактическая и специальная подготовка, ориентирование на местности, оказание первой помощи, управление отрядом в бою, инженерное оборудование позиций, полевые выходы с применением полученных знаний. Сборы проводятся в формате учебно-тренировочного процесса, максимально приближенного к условиям настоящих военных действий, что способствует развитию лидерских качеств, дисциплины, ответственности и командного духа. Пресс-служба Движения Первых.",Бөтә Рәсәй хәрби-патриотик уйындар башлана,0,analytics,Иҡтисад,2954,https://shonkar.com/news/i-tisad/2025-07-16/b-t-r-s-y-h-rbi-patriotik-uyyndar-bashlana-4315401,2025-07-16T13:15:00+00:00
"""Музей бинасына керү урыны игенчеләр сарае кебек үк күп акча түгеп эшләтелгән, әмма эстетик яктан зәвыксыз булырга тиеш. ""Бик күркәм хәбәр. Музейда, гадәттә, бүген кулланылмый, хәзерге заманда танышып, күреп булмый торган әйберләр саклана. Мамонтлар бүген юк, музейда сөякләре бар. Халык биш йөз ел элек нинди савыттан ашаган – анысы да музейда. Билгеле ырчы, композиторның тормышы белән танышасы килсә, тагы музейга барасы. Музей барлыкка килгәч, безнең авыл хуалыгы да тарихта гына калды дип аңларга кирәктер. Кызганыч, музейны авыл хуалыгы хезмәткәрләре оештыра. Авыл хуалыгы белгечләре оештырган музей семинарлар вакытында оештырылган күргәзмәне хәтерләтер дигән шик бар. Шушы өлкәдәге белгечләргә - музей хезмәткәрләренә тапшырырга кирәк тә, нишлисең, безнең белгечләр үзләрен бар өлкәдә дә белгеч дип саный. Әмма күңелсезләнергә урын юк - авыл хуалыгы музее дигән сүз үк фантазиягә киңлекләр ача. Минемчә, бу музей безнең авыл хуалыгының бөтен күренешләрен үз эченә алырга тиеш. Булачак музейны күзаллап карыйсы килә. Иң башта ул музейда 5 миллион экспонат бар дип игълан ителергә тиеш. Чынлыкта ул экспонатларның яртысы да булмаячак, билгеле, әмма бу авыл хуалыгында чәчәк аткан арттырып язу-припискаларга ишарә булыр иде. Биш миллион тонна ашлыкка ышанып яшибез бит әле, нигә биш миллион экспонатка ышанмаска? Бар! Менә, кәгазьләрдә бар диелгән! Биш миллион экспонатны булдыру өчен фәләнчә йөз миллион сум алынган һәм үзләштерелгән! Бинасына керү урыны игенчеләр сарае һәм авыл хуалыгындагы итәкчеләрнең йортлары кебек үк күп акча түгеп эшләтелгән, әмма эстетик яктан зәвыксыз булырга тиеш. Тышкы яктан шулай, әмма эченә үткәч, бинаның түбәсеннән су тамып утырган тәрәзәсез гади бер ферма икәнен аңлыйсың. Билгеле, иң зур урынны инвесторлар экспонатлары бизәргә тиеш. Мәсәлән, Вамин залы. Вамин залына кергәндә, музейга түләнгән акча гына итми, аерым түләп керәсе. Залда кесә караклары эшли, шуңа күрә акчаң югалса, үпкәлисе түгел. Залдагы төп экспонтлар – Ваминның райондагы агрофирмаларының элмә такталары – шуннан башка әйбере калмады бит инде. Идән уртасында тишек, егылып төшеп муеныңны сындырсаң, үпкәлисе түгел. Вамин хуасының йорты төшерелгән магнит сатып алырга теләсәң, ысланган сырын кушып саталар. Вамин залын ремонтларга ел саен акча бирелеп барыла, әмма алар каядыр китеп югала. Авылга шул инвестор дип аталган, чынлыкта бернинди дә инвестор булмаган, бары тик дәүләт акчасын үзләштерүче түрәләр һәм аларның якыннары тарафыннан оештырылган сәер оешмалар Татарстан авылларының тамырына балта чапты, кешеләрне эшсез, табышсыз калдырды. Шул рәвешчә авылдан яшьләрне китәргә мәбүр иттеләр. Аннары баласыз калган авылларда мәктәпләр салдылар. Аннары, биналары барыбер буш тора дип, аларына хуалар табылды. Монысы да авыл хуалыгының казанышларының берсе. Шуңа да Вамин залы ишеге төбендә авылдан китүче яшьләр сурәтләнергә тиеш. Макет шундый – гаскәр кеби егет-кыз авылдан китеп баралар. Алга таба чит илдән сатып алынган терлекләр күргәзмәсе. Миллиардлаган суммаларга Австралия-Канадалардан ташылган малларны ничек сурәтләргә? Бәлки бу күргәзмәдә өстәл артында Канададан кайтарылган нәселле малдан пешерелгән шулпа ашап утыручы итәкчеләрне сурәтләргәдер? Янәшәдә үләт базы күренеше: анысында Татарстан салкыныннан катып үлгән көяз Австралия сыерлары. Шунда ук Татплодоовощпромның кар өстендә катып яткан кәбестә басулары. 3 форматында фильм: экраннан күзлек киеп карыйсы. Кәбестәләрен ыя алмый катырса да, Татплодовощпром итәкчесе Раил Зыятдинов үзен бик нык заманча кеше итеп сурәтләргә ярата бит. Бу музейда, һичшиксез, Тукай залы булырга тиеш. Бу залның атамасы авыл хуалыгы итәкчеләренең өлкәгә иади якын килүләрен күрсәтер иде. Иң мөһиме – музейга төрле төбәкләрдән килгән татарлар Татарстандагы иң зур дуңгыз фермалары Тукай районындагыКамский Беконныкыикәнен белергә тиеш. Залда төрле токымдагы дуңгызлар күргәзмәсе, бәләкәй генә зоопарк – теләгәннәр тере дуңгыз кочаклап фотога төшә, Камский беконның салоларын авыз итеп карый ала. Дуңгыз зоопаркының иң күренекле урында Камский Беконны шундый дәрәәгә күтәргән татар егетләре – Илдар, Фәннүр, Равилләрнең фотолары. Туристлар бу музейга килгәнче Болгарны, дөньядагы иң зур Коръәнне күргән булса, тагын да әйбәтрәк. Гид аларга шушы Коръәннең Камский Бекон хуасы Илдар Галәветдинов акчасына эшләнгәнен сөйләп бирә. Ислам күзлегеннән караганда ике зур хәрамнең – банк эшчәнлеге, ягъни рибачылык һәм дуңгыз үстереп сатып табылган акчаларның - изге эшкә тотылганын Тукай районы халкы гына түгел, бөтен дөнья белергә тиеш. Татарстандагы иң кыйбатлы һәм мәйданы буенча зур министрлык бинасында республикадагы авыл хуалыгы продукциясенең яртысын итештерүче фермерлар һәм крестьян хуалыклары берлегенә бүлмәләр табылмаган иде. Подвалдагы бер бүлмәне тәкъдим иткәч, берлек итәкчесе Камияр Байтимеров: Без бит Пугачев түгел дип бу дәрәәдән баш тартты. Димәк, музейда да фермерларга урын булмаска тиеш. Гомумән, гидлар алар хакында телгә дә алмаска тиеш, ул хакта сорау бирүчеләрне ишетмәмешкә салышырга була. Музейга килгән туристлар авыл хуалыгындагы төп каһарманнар инвесторлар һәм түрәләр генә икәнен белеп китәргә тиеш. Музейда булырга тиешле әйберләр бик күп. Авыл хуалыгына ярдәм төрле яктан күрсәтелә бит. Ташламалы кредит дигән булып банкларга акча күчерә дәүләт, ташламалы ягулык дигән булып нефть кампанияләрен баета. Нәселле терлек үрчетәбез дигән булып мөгезле эре терлекне голштино-фризлаштыру сәясәте үткәрелде, чит ил фермерларын һәм фармацевтларын баеттылар, үзебездәге Холмогор, Кострома токымнарны корытып бетерделәр. ирне сөрмичә генә чәчәбез дигән булып безнең якка туры килмәгән технологияне кертеп, ирне пестицидлар-гербицидлар белән агулап бетерделәр. Гомер бакый ирне сукалап чәчсәләр, хәзер ир өстенә генә сибеп чыгалар да орлыкларны, ирдә дым булмаганны күккә сылтап калдыралар. Корылык гаепле! Алексеевски районындагы бер агрономның ачаргаланып язган юлларын да ишеткән бар: Сука булган агач: Бабайлар ашаган калач. Хәзер сука тимер: Мә, фәләнемне кимер. Сөрмичә чәчүгә кагылышлы стендка экспонатлар куймасаң да була, шушы шигырь итеп ашкан. Игенчеләр сарае бинасының фасадын тук башаклы көлтәләр дә, көлеп торган көнбагыш та түгел, корыган агач бизи. Татар юрап китерә дигән кебек, шушы корыган агачлы бинага күчкәннән бирле китте Татарстанда корылык. Шуңа да музейга илтә торган юл корыган агач янында билет алудан башланырга тиеш. Ә гидлар. Гидлар итәрлек! Авыл хуалыгы өлкәсендә эшләүче түрәләрнең чыгышлары берсеннән-берсе матур, иади яктан якын килеп, сүзнең тәмен белеп сөйлиләр. Вәгазь укыйлар дип белерсең: хәйләкәр елмайган күзләре генә сүзләренең ихлас булуына шик тудыра. Болары уены-чыны белән булды. Ә чын күңелдән әйткәндә, авыл хуалыгын бер дә музейда гына калдырасы килми. Хәер. Бәлки, музейда гына булса да калсын авыл хуалыгы? ""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра",Татарстан авыл хуалыгы музее нинди булыр?,0,analytics,Комментарийҙар,6806,https://www.azatliq.org/a/27377254.html,2015-11-20T11:51:11+00:00
"Кырымтатар музыкаль-драма академия театры афишаларыТеатрның бу очрашуда катнашкан, исемен әйтергә теләмәгән бер актеры ""Театрның сәнгать итәкчесе Эльдар Джелиловка килгәндә, министр Вера Новосельскаяул вазифасын башкара алмады, ул вазифага килгәч театрда тотрыклылык бетте дип гаепләмәкче булды, ләкин бернинди конкрет дәлиль, мисал йә саннар китерә алмады. ""Эльдарны театрда калдырасызмы? "", дигән сорауга министр ""әгәр дә ул театрның эчке эшләренә тыкшынмаса"", дигән сүз ычкындырды"", диде. Костюмнарга, яңа спектакльләргә субсидияләр кая китә дигән сорауларга министр ""аларны планга узган елның август аенда кертергә кирәк иде, без бәлки бу ел башка театрлардан алып сезгә өстәрбез"", дип котылган. Узган ел нәкъ шушы вакытта театрда бу елдагы кебек театр мөдире Билял Биляловәнал белән вазифасыннан алынган иде. 20-ләп актер театрга ясалган бу һөүмгә риза булмыйча аның белән эштән китте. Шул вакытта мәдәният министрлыгы яңа итәкчеләрне, алар арасында Эльдар Джелиловны да билгеләгән иде, ләкин субсидияләр мәсьәләсенә игътибар итмәгән булса кирәк. Бу кемнең гаебе дигән сорау ачык кала. Шул вакыттан башлап эшкә керешкән Джелилов шактый хезмәт куеп труппаны яңадан торгызды, театр 2019 елгы планга кертелгән 9 спектакльдән 6-сын инде куйган. Ел ахырына кәдәр план үтәләчәге көтелә иде, ләкин мәдәният министры Вера Новосельская Джелилов чакыртып сәнгать итәкчесе вазифасыннан үз теләге белән китүе турында гариза язарга кушкан. Джелилов моңа риза булмагач министрлык театрда яңа вазифалар булдырып сәнгать итәкчесе вазифасын бетергән. Джелиловның театрның эчке эшенә тыкшынуы турындагы министр сүзләре нәрсә аңлата дигән сорауга бер өлкән актер: ""ул актерларның хокукларын яклап, аларның эш хаклары түбән булуга ризасызлык белдереп, ул тәкъдим иткән, итәкче буларак имзалаган түләүләрнең нигә киметелүе турында кызыксынып итәкчелекнең ачуын китергән булса кирәк. Эльдар ике итәкченең берсе булса да, аңа түләүләр белән бәйле фәрманнарны күрсәтми башлаганнар, министрлык режиссер вазифасына үзе тәкъдим иткән кешеләрне алуны сораганы хакында сөйләде"", диде. ""Миңа бер итәкче кирәк"" дигән сүзләрне дә ычкындырган бу очрашуда министр. Эльдар Джелилов белән август аенда тәмамланачак эш килешүе мөддәте озатылачакмы, юкмы билгеле түгел, ләкин министрлык, театрдагы эш урыннары тулы булса да, яңа актерлар кабул итү өчен июль аена кастинг игълан иткәне мәгълүм. ""Узган елда театрдан 20-ләп актер киткән кебек, бу юлы да шулай булмасмы дип, министрлык һәр ихтималга каршы алдан кастинг уздырачак була. Алар театрыбызның эшен ике елдан бирле шундый вазгыяькә куйдылар, инде ничә елдан бирле театрда эшләмәгән кешене баш режиссер итеп кабул иттеләр"", диде театрның бер актеры. Министр белән очрашу театрның 30-га якын хезмәткәре язган хатка авап буларак узды. Хатның язылуына театрның сәнгать итәкчесе Эльдар Джелилов белән август аенда тәмамланачак эш килешүе мөддәтен озайтмау, бу вазифаның бетерелүе һәм гомумән Джелиловны актер буларак та театрда калдырмаячаклары соңгы этәргеч булган иде. Актерлар килеп чыккан вазгыять турында аннексияләнгән Кырымның Мәскәүдән куелган башлыгы Сергей Аксеновкарамагындагы Кырымтатар халкы шурасына, Русия думасы депутаты Руслан Бальбекка язган хатларга да авап көтә.",әнал хатыннан соң мәдәният министры кырымтатар театры хезмәткәрләре белән очрашты,0,analytics,Ҡырым,3201,https://www.azatliq.org/a/30054538.html,2019-07-14T07:20:49+00:00
"""Рамазан чатыры"" ачылышында имам Илнар Зиннәтуллин (с) һәм Радик Габдрахманов чыгыш ясый1 июнь Казанның ""Туган авылым"" милли комплексында Рамазан чатыры эшли башлады. Беренче көнне авыз ачарга 100 кеше килде. Алга таба оештыручылар көн саен 200 ләп кешене авыз ачтырырга ыена. Башка еллардан аермалы буларак, быел Рамазан чатырына талон белән генә кереп була. Аны мәчеткә кереп аласы. ""Кеше өерелеп килеп, бер-берсенә комачауламасын өчен шулай эшләдек. Узган елны 200 кешегә әзерләнгән табынга 350 кеше килгән көннәр булды"", дип аңлатты ""Туган авылым"" мәчете имамы Илнар хәзрәт Зиннәтуллин. Бу сүзләрдә хаклык бар. Беренче көнне үк күңелсез хәл килеп чыкты – ифтарга килгән апаларның берсе чатырны оештыручы Радик Габдрахмановка ачуланып: ""Нигә безне кертмисез, монда бит президент акчасына ашаталар"", дияргә ашыкты. Чатырның гади кешеләр, эшмәкәрләр акчасына оештырылуын аңа аңлатуы авыр иде. ""Авыз ачырга ураза тотканы да, тотмаганы да килә. Ураза тотканнарга кайвакыт урын житми кала, ә безнең төп максатыбыз – Аллаһ ризалыгы өчен көне буе ураза тотып, авыз ачарга килгәннәрне тукландыру. Шуңа күрә быел талон белән генә кертәбез"", дип белдерде ""Туган авылым"" комплексы итәкчесе Радик Габдрахманов. Әйтергә кирәк, ураза вакытында оештырылган ифтарларда үзләрен әдәпсез тотучылар да очрый. Шул ук ""Туган авылым"" чатырында узган ел күрше-тирә йортларда яшәүче әбиләрнең буш савытлар белән килеп өстәлдә калган кайнатмаларга кадәр алып китүләрен күрергә була иде. Биштәрләренә кәнфит-печеньеларны да тутырып китүдән тайчанмадылар. ""Ярдәм"" мәчетендә әбиләр тагын да әрсезрәк һәм ямьсезрәк кыланды – өстәлдәге ризыкны авыз ачу башланганчы ук пакетларга тутыра иделәр. ""Туган авылым""дагы Рамазан чатыры ачылышына килгәндә, быел мәдәни програм оештырып тормаганнар, узган елдагыча дәрәәле кунаклар чакырудан да баш тартканнар. ""Без ураза тотучыларны тәмле ризык белән сыйларга телибез, ифтарның төп бурычы шул"", ди Габдрахманов. Беренче көнне мәлесне имам Илнар Зиннәтуллин ачып ибәрде. ""Туган авылым"" – туристлар күпләп килә торган урын. Алар татар авылын, мәчетне күрәләр, мөселман-татарларның ничек яшәгәннәрен, аларның өйләрен, мәдәниятен, киемнәрен күреп китәләр. Монда без тәравих укыйбыз, ифтарлар уздырабыз"", дип әйтеп китте имам. Илнар хәзрәт мөселманнарны ифтарларда катнашырга, бигрәк тә ураза тотучыларны ашатучы буларак өлеш кертергә чакырды. Ул Рамазан аенда изге эшләр эшләп калырга өндәде, бу айда кылынган яхшы гамәлләрнең савабы 700 тапкыр артуын искәртте. ""Ураза тоту – ашамыйча-эчмичә тору гына түгел, ә Аллаһы тәгаләгә якынаю, яман эшләрдән, гөнаһлардан тыелу"", дип аңлатты имам. Ул әдәпле-тәртипле итеп ашау мәсьәләсенә дә аерым тукталды. Аерым-аерым түгел, ә бергәләп сөйләшә-сөйләшә ашарга чакырды. ""Чатыр – безнең мәдәният. Ата-бабаларыбыз чатырлар корып яшәгән. Пәйгамбәребез ифтар мәлесләрендә катнашкан. 1400 ел элек мондый ифтарлар уздырыла башлый һәм бу матур гореф-гадәт хәзер дә дәвам итә"", дип йомгаклады сүзен Зиннәтуллин.",Казанда кайбер мәчетләрдә ифтарга талон белән генә кертәләр,0,analytics,Дин,2952,https://www.azatliq.org/a/28524859.html,2017-06-02T12:18:40+00:00
"Добрая подписка дауам итә. Теләгән берәү үкһеҙҙәргә хәйер итеп йә изге ғәмәл ҡылыу, етем балаларҙы ҡыуандырыу маҡсатында Аманат журналына йә башҡа баҫмаларға 2025 йылдың икенсе яртыһына подписка бүләк итә ала. Үҙенә яҙҙырған кеше бәләкәй сәхнәлә приздар уйнатыуҙа ҡатнаша ала. Китап БайрамыАманат Журналы","Руслан Күскилдиндән бүләккә - ""Аманат"" журналы",1,news,Яңылыҡтар,304,https://amanat.su/news/novosti/2025-05-31/ruslan-k-skildind-n-b-l-kk-amanat-zhurnaly-4258393,2025-05-31T16:01:00+00:00
"Бөгөн, 10 апрелдә, төндә урыны менән, көндөҙ бер аҙ ямғыр яуыуы фаразлана. Ел көнбайыштан, урыны менән көсәйеүсән. Һауа температураһы төндә 0, 5, көндөҙ 7, 12, көньяҡ-көнсығышта 17 тиклем. Йома, 11 апрелдә, төндә ямғыр һәм епшек ҡар яуыуы, көнбайышта яуым-төшөмһөҙ булыуы, көндөҙ урыны менән бер аҙ ямғыр яуыуы көтөлә. Төндә һәм иртән айырым райондарҙа боҙлауыҡ, сымдарға һәм ағастарға епшек ҡар һырыуы фаразлана. Ел көнбайыштан талғын, урыны менән көсәйеүсән. Һауа температураһы төндә -2, 3, көндөҙ 5, 10.",Ҡар яуыуы ихтимал,1,news,Яңылыҡтар,506,https://henek.info/news/novosti/2025-04-10/ar-yauyuy-ihtimal-4191285,2025-04-10T09:00:00+00:00
"Иртәгә Баймаҡ районында, шартлатыу эштәренә бәйле, иртәнге сәғәт 9-ҙан киске 5-кә тиклем Магнитогорск-Ира автомобиль юлының 87-се саҡрымынан алып 89-сы саҡрымына тиклем бөтә төр транспорт өсөн дә хәрәкәт ябыла.",Водителдәр иғтибарына,1,news,Яңылыҡтар,210,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-22/voditeld-r-i-tibaryna-4517600,2025-12-22T20:45:00+00:00
"Ленур ИслямовРусия аннексияләгән Кырымның прокуратурасы Беренче кырымтатар телеканалы итәкчесе, Кырымтатар дөнья конгрессы вице-президенты, Кырымның элеккеге вице-премьеры Ленур Ислямовны 19 ел төрмәгә хөкем итүне сорый. Ленур Ислямов үзе хәзерге вакытта Киевта, аның читтән торып хөкем итәләр. Ислямовны канунсыз кораллы төркем оештыруда, экстремистлыкка чакыруда, 2015 елда Украинаның көньягында электр үткәрү линиясен шартлатуны оештырудагаеплиләр. Ислямов үзенә каршы инаять эшен сәяси сәбәпләр белән һәм Кырымның аннексиясенә каршы чыккан өчен ачылган дип белдерә. Аның адвокатлары Ислямовның гаебен расларлык реаль дәлилләр китерелмәде дип белдерә һәм аклау карары чыгарылуын таләп итә. Русия Кырымны аннексияләгәч, Ленур Ислямов Кырымтатар халкы мәлесе квотасы аша Кырым хөкүмәтенә сайланды. 2016 елда Русия мәлесне экстремист дип игълан итте һәм тыйды. 2014 елда Ислямов Украинага күченде. Русиядә ул федераль эзләүгә игълан ителгән.",каналы итәкчесе Ленур Ислямовка 19 ел төрмә әзасы соралды,1,news,Яңылыҡтар,941,https://www.azatliq.org/a/30981544.html,2020-12-03T06:33:52+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Көнбатыш шаблоннарын Русиядә куллану дисбаланс китереп чыгарды"", дип аңлаткан Назаров. Ул шушы ""дисбалансларны"" бетерү - дәүләтнең иң мөһим бурычларыннан берсе дип саный. Татарстан президенты исә муниципаль реформага каршы фикер белдергән иде. Башкортстан премьер-министры вазифаларын башкаручы Андрей Назаровирле хакимиятнең корылышын Көнбатыш йогынтысы дип атаган. Уфадагы 10 нчы Гомумрусия юридик форумында чыгыш ясаганда ул Русиядәге хәзерге ирле үзидарә системы 1990 елларда, Көнбатыш тәрибәләре йогынтысында формалашкан, дип белдергән. Бу хакта ""Аспекты""иткерә. ""ирле үзидарә системы оештыруның беренче адымнары революциягә кадәрге чорга ук барып тоташа. Постсовет чорында исә ирле хакимият моделен ул чакта алдынгы булып тоелган көнбатыш тәрибәләре нигезендә формалаштыруга йөз тотылган. 1995 һәм 2003 елда кабул ителгән ирле үзидарәнең гомуми башлангычлары турындагы кануннар шуларга нигезләнгән булган. Әмма Көнбатыш шаблоннарын Русиядә куллану дисбаланс китереп чыгарды"", дип аңлаткан Назаров. Ул шушы ""дисбалансларны"" бетерү - дәүләтнең иң мөһим бурычларыннан берсе дип саный. Форумда хәзерге вакытта әзерләнеп килүче муниципаль реформа турында фикер алышу булган. Думада ирле үзидарәләрне үзгәртеп, аны бер дәрәәле системга әйләндерүне күзаллаган федераль канун өлгесе карала. Бу исә авыл советларын бетереп, бердәм район хакимияте һәм депутатлар шурасы булдыруны аңлатырга мөмкин. Андрей Назаров яңа форматка күчү салмак кына булырга тиеш дигән. Муниципаль хакимият ""халыкка бик якын"", дип искәрткән. Шул ук вакытта Татарстанның бу мәсьәләдә фикере аерыла. Ноябрь ахырында Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов бу канун өлгесентәнкыйтьләп чыккан иде. Ул Русиянең зур булуын һәм төрлечә идарә итәргә кирәклеген әйтеп, федерализмга киная ясады. — Илебез зур, шундый илне бер төрле шаблон белән идарә итеп булмый. Дәүләт думасы кабул иткән карарлар — бу бит дәүләт белән идарә итү системы. Халыктан сорамыйча, аларга мондый хокукны кем бирде? — диде ул. Миңнеханов төбәкләргә үзидарә системын үзе сайларга хокуклы булырга тиеш диде. Федераль канун өлгесен әзерләгән депутатлар һәм сенаторларны да тәнкыйтьләде Миңнеханов. Аерым алганда, ул ""Клишас, Крашенинников бу өлкәдә халык белән эшләми"", — дип өстәде ул. Русиянең Украинага каршы сугыш алып барган чорында бу илдә гауга чыгарыга китерә дип саный Татарстан президенты. — Хәзер юктан гауга чыгып, илдә кайсы идарә системы дөрес, кайсысы дөрес түгел дип бәхәсләшә башлыйлар. Бу – оят, хурлык! Хәзер думада илне ничек идарә итәргә кирәклеген тикшерәчәкбез. Ул болай да яхшы идарә ителә. Халык сайлаган кеше шунда яши, халык белән бергә гомер итә, алар алдында хисап тота. Ул читтән килүче түгел! Без 15 елда абруйлы катлам булдырдык. Хәзер аларны югалтабызмы? Алар кемгә комачаулый? ! Илдә башка мәсьәләләр юкмы әллә, — диде ул. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Башкортстан түрәсе Андрей Назаров хәзерге ирле үзидарә системы ""Көнбатыш йогынтысы""нда оешкан дип белдерде",1,news,Яңылыҡтар,2861,https://www.azatliq.org/a/bashkortstan-turase-andrey-nazarov-hazerge-jirle-uzidara-sistemi-konbatish-yogintisi-nda-oeshkan-dip-belderde/33227553.html,2024-12-05T10:37:33+03:00
"Яҙыусылар йортоноң тәртипкә килтерелеүен дүрт күҙ менән көттөк. 1982 йылдан яҙыусылар  йорто булып хеҙмәт иткән  бина Өфө ҡалаһының тарихи-мәҙәни ҡомартҡылары исемлегенә индерелгән. Республикабыҙ башлығы Радий Хәбиров ярҙамы менән ул яңы һулыш алды. Тағы ла бер ҙур ҡыуаныс: Башҡортостан хөкүмәте, беҙҙең Языусылар союзы рәйесе  Айгиз Баймөхәмәтовтың тырышлығы менән был бина Яҙыусылар союзына бөтөнләйгә бирелде, –  тип шатлыҡтары менән уртаҡлашты Башҡортостандың  халыҡ  шағиры Ҡәҙим Аралбаев. Төрлө фекер алышыуҙар, ижади бәхәстәр, әҙәби жанрҙар буйынса секция ултырыштары, шиғыр байрамдары йәштәрҙең ижадын үҫтереүгә киң мөмкинлектәр асыр, тип иҫәпләй аҡһаҡал. ""Бында беҙ йыйылып, ижад итеп, көнүҙәк мәсьәләләрҙе тикшерә аласаҡбыҙ. Асыу тантанаһы сиктәрендә үҙ сафыбыҙға яңы ағзалар ҙа ҡабул итәсәкбеҙ"", – тип хәбәр итте бынан алда Айгиз Баймөхәмәтов. Китап БайрамыАманат Журналы",«Китап Байрамы»нда яҙыусылар яңыртылған бинаны ҡабул итә,1,news,Яңылыҡтар,883,https://amanat.su/news/novosti/2025-05-30/kitap-bayramy-nda-ya-yusylar-ya-yrtyl-an-binany-abul-it-4256561,2025-05-30T11:44:00+00:00
"Бер өйҙөң шифоньерынан икенсе өйҙөң шкафына күсеп ятыусы әйберҙән кеше өсөн файҙа һәм сауаптар хасил булыуы бик икеле. Баҡтиһәң, дини мәжлестәрҙә ҡулъяулыҡ таратыуҙың билдәле бер сәбәптәре булған.","Аят мәжлестәрендә аҡса таратыу яҡшыраҡмы, ҡулъяулыҡ-маҙармы?",0,analytics,Йәмғиәт,196,https://bashgazet.ru/news/y-m-i-t/2025-12-02/ayat-m-zhlest-rend-a-sa-taratyu-ya-shyra-my-ul-yauly-ma-army-4489586,2025-12-02T09:00:00+00:00
Бөгөн Өфөлә төбәк-ара конкурс еңеүселәрен бүләкләнеләр. Быйыл бәйге баш ҡаланың 450 йыллыҡ юбилейы һәм Салауат Юлаевтың тыуыуына 270 йыл тулыуға арнап ойошторолдо.,Өфөлә Урал батыр эпосын яттан һөйләгән иң яҡшы йәш сәсәндәрҙе билдәләнеләр,1,news,Яңылыҡтар,163,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-26/f-l-ural-batyr-eposyn-yattan-yl-g-n-i-ya-shy-y-sh-s-s-nd-r-e-bild-l-nel-r-3825016,2024-06-26T23:04:51+00:00
"Состязание позволит авторам федеральных и региональных СМИ, интернет-порталов, блогов, а также творческим коллективам образовательных учреждений со всей России представить свои работы. На конкурсе представлены 17 номинаций. Среди новых направлений – категория «Пушкинское перо», посвященная 225-летию со дня рождения Александра Пушкина. Среди традиционных остается номинация «Наставник-просветитель» для педагогов и наставников, освещающих тему образования в социальных сетях. Узнать подробности и подать заявку можнона сайте. Победители станут известны в декабре на торжественной церемонии награждения в Москве. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Открыт прием заявок на Всероссийский конкурс «ПРО Образование – 2024»!,1,news,Яңылыҡтар,735,https://uchbash.com/news/novosti/2024-07-22/otkryt-priem-zayavok-na-vserossiyskiy-konkurs-pro-obrazovanie-2024-3858052,2024-07-22T20:58:00+00:00
"В этом году ключевая тема конкурса – «Подвиг Народа», посвященная одноименной экспозиции Музея Победы.",Успейте принять участие в Международном конкурсе рисунков «Открытка Победы»!,1,news,Яңылыҡтар,102,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-18/uspeyte-prinyat-uchastie-v-mezhdunarodnom-konkurse-risunkov-otkrytka-pobedy-3733110,2024-04-18T13:54:33+00:00
"Бер нисә сәғәт эсендә уңған ҡатын-ҡыҙҙар баллы бауырһаҡ һәм сәк-сәк әҙерләп, ҡаптарға тултырҙы. Әйткәндәй, тиҙҙән Ватанды һаҡлаусылар көнө алдынан, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының гуманитар конвойы юлға сыға һәм ошо тәм-томдар ҙа, башҡа кәрәкле әйберҙәр менән бергә, тап ошо ылау менән яугирҙәргә барып етәсәк. Сараны ойоштороусы – журналист Зөһрә Арсаева һәм уның хөрмәтле әсәһе Менәүәрә Нуретдин ҡыҙы. Мәғлүм булыуынса, Зөһрә Фәнил ҡыҙының һөйөклө тормош иптәше, журналист Рафиҡ Әхмәтшин - махсус хәрби операция биләмәһендә. Ғөмүмән, был тарихи осорҙоң ипкене ҡағылмаған кешеләр һирәк: махсус хәрби операцияла күптәрҙең ире, атаһы, ағаһы- ҡустыһы, еҙнәһе, класташы, күршеһе, хеҙмәттәше, яҡташы йә иһә башҡа яҡыны, танышы ил именлеген яҡлай. Беҙҙең теләк бер – һәммәһе һау - сәләмәт тыуған яҡҡа тиҙерәк әйләнеп ҡайтһын! Тыуған илдән татлы сәләм килде, Алдыҡ полкка баллы бауырһаҡ. Һәр кем күстәнәстән ауыҙ итә, Һалдат өсөн милли ризыҡ үтә танһыҡ. Иген ҡырҙарының сағылышы унда, Сәскәләрҙең гүзәллеге һәм хуш еҫе. Ил һаҡлаған батырҙарға был бауырһаҡ, Бирһен шифа, тыуған яҡтың көсөн. Рафиҡ Әхмәтшин.",Тыуған илдән татлы сәләм килде.,0,analytics,Махсус хәрби операция,1103,https://tamasha-rb.ru/news/care/2025-02-18/tyu-an-ild-n-tatly-s-l-m-kilde-4126220,2025-02-18T11:10:00+00:00
"Тема пленарного заседания – «Педагогические идеи: от смыслов к действиям». В своём выступлении Глава Башкортостана Р. Ф. Хабиров рассказал об основных тенденциях развития образовательной отрасли и наиболее значимых достижениях региона в этой сфере. – За последние шесть лет мы приняли и реализовали ряд важных решений. Ввели пятидневную учебную неделю и школьную форму. На площадке форума рождались идеи, связанные с улучшением школьного питания. Мы дали очень хороший импульс развитию этого направления, – подчеркнул Р. Ф. Хабиров. – Здесь зародилась идея создания в республике полилингвальных гимназий. У нас их работает уже девять, они дают качественное образование. Это гимназии с углублённым изучением башкирского, татарского, марийского языков. В 2025 году в Татышлинском районе мы откроем гимназию с преподаванием на русском, английском и удмуртском языках. А всего в Башкортостане к концу года будет работать 12 полилингвальных школ. Глава республики высоко оценил эффективность диалога с педагогическим сообществом на различных площадках. – Поверьте, мы очень внимательно вас слушаем. Вы работаете с детьми и, по сути, формируете наше будущее. Мы очень серьёзно к этому относимся, – сказал Р. Ф. Хабиров. – Мы регулярно встречаемся с учителями, работаем в различном формате. Свои задачи есть у ежегодного августовского совещания по образованию. Мы провели обучение советников директоров школ по воспитательной работе. В этом году также планируем собрать учителей географии в рамках 150-летия Русского географического общества. Учитель географии – это педагог, который прививает детям любовь к Родине. В целом охватим все направления педагогической деятельности. Руководитель региона отметил, что Башкортостан стал лидером в стране по числу построенных и отремонтированных школ и детских садов. Так, за последние пять лет в республике возвели 44 школы и 65 детсадов более чем на 31 тысячу мест. В планах на 2025 год – открыть в Уфе самую большую школу в Приволжском федеральном округе на 2 200 мест, а также начать строительство Республиканского математического лицея. Кроме того, Башкортостан вошёл в число российских лидеров по участию в федеральной программе капитального ремонта школьных зданий. За последние три года привели в порядок 146 корпусов. В этом году обновят ещё 35 зданий. – Мы очень активно работаем в рамках этой программы, находимся на лидирующих позициях по объёму привлечения федеральных средств. Хочу поблагодарить за это Министерство образования и науки Башкортостана, а также наши муниципалитеты, – сказал Р. Ф. Хабиров. – В результате этого проекта меняется облик школ и их внутреннее содержание. И очень важно, что Президент России принял решение о продлении программы капремонта до 2030 года. Это уникальный шанс навести порядок в наших школах. Глава Башкортостана обратил особое внимание на потенциал детского реабилитационного комплекса «Салют», на базе которого действует образовательный центр «Йондоз». Далее Р. Ф. Хабиров остановился на расширении мер поддержки педагогов. Так, в республике ввели ежегодные гранты для молодых сельских учителей, вдвое увеличили число премий для учителей государственных и родных языков, а также педагогов полилингвальных школ. Учредили гранты по 575 тысяч рублей для дошкольных педработников, премии победителям и лауреатам республиканского конкурса педагогов детских садов, в том числе с обучением на родном языке. Кроме того, с 2025 года начнут выплачивать гранты в размере 690 тысяч рублей лучшим директорам сельских школ. В этом году определят 50 получателей этой меры поддержки. Говоря о задачах, стоящих перед системой образования, руководитель региона подчеркнул, что одним из приоритетов должно стать воспитание подрастающего поколения. – Сейчас, в условиях специальной военной операции, у нас есть уникальная возможность привести в порядок всё, что формирует личности наших детей. СВО позволила нам сосредоточиться на действительно важнейших ценностях общества, – сказал Р. Ф. Хабиров. – Если мы решим эти задачи, то вырастим потрясающее новое поколение граждан нашей страны. Отметим, в Башкортостане действует большое количество военно-патриотических объединений и клубов, юнармейские и поисковые отряды, кадетские учебные заведения. С 2020 года в республике создали в школах 251 «шаймуратовский» класс. Центром воспитательной и патриотической работы мы сделали парк «Патриот» имени героя России Максима Серафимова. Ежегодно в нём проходят профильные смены тысячи молодых ребят. В этом году мы завершим создание филиала парка в Стерлибашевском районе на базе детского лагеря «Орлёнок», а в следующем году откроем филиал и на северо-востоке республики, в Кигинском районе. Ещё одно важное направление – обеспечение безопасности школьников в интернете и борьба с деструктивными ресурсами, которые призывают молодёжь к противоправным действиям. Сохраняются риски проявлений открытой агрессии против детей – притеснения и мошенничества. Прошу глав муниципальных администраций обращать особое внимание на такие случаи и оперативно реагировать на них. Я буду очень строго за это спрашивать, – сказал Р. Ф. Хабиров. Глава Башкортостана также поручил Минобрнауки региона представить предложения по снижению нагрузки на учителей, чтобы их работа была сосредоточена на образовательной и просветительской работе. Речь идёт об исключении требований по поквартирному обходу семей школьников и ведению документальной работы педагогов. – Я всегда спрашиваю, что сделать, чтобы жизнь учителя была легче? Конечно, их нагружают бюрократическими делами. Поручаю в течение месяца подготовить предложения, чтобы оптимизировать эту работу, – заявил Р. Ф. Хабиров. – Считаю необходимым разработать единые требования по снижению бюрократической нагрузки на учителей с учётом соблюдения законодательных норм. В завершение выступления руководитель региона поблагодарил учителей за самоотверженный труд и отметил, что республика продолжит работу по совершенствованию системы образования с учётом позиции педагогического сообщества. Председатель Комитета Совета Федерации России по науке, образованию и культуре Л. С. Гумерова высоко оценила значимость форума «Взлетай! ». Она отметила, что дискуссионные площадки мероприятия позволили выработать эффективные решения для образовательной отрасли. – За прошедшие годы форум доказал свою востребованность. Были приняты решения о переходе на пятидневный режим обучения, выделении грантов молодым педагогам, сельским учителям, формировании инфраструктуры школьного питания, открытии стоматологических кабинетов. Также были поддержаны проекты, направленные на развитие спорта, школьных театров, музеев и медиацентров, – рассказала Л. С. Гумерова. Сенатор отметила, что в этом году форум посвящён педагогическим инициативам, касающимся воспитания и образования, формирования семейных ценностей в школе, профилактики идеологии экстремизма, деструктивного поведения обучающихся, информационной безопасности, а также снижения бюрократической нагрузки на учителей. Говоря о готовящейся Стратегии развития образования на период до 2036 года с перспективой до 2040 года, Л. С. Гумерова обратила внимание, что при её разработке учли предложения регионов, в том числе Башкортостана. – Система образования и воспитания призвана объединять общество, раскрывать потенциал каждого школьника и студента, обеспечивать лидерство нашей страны в технологическом и культурном развитии. Вместе с профильными ведомствами, регионами, профессиональным сообществом будем активно работать, в том числе по вопросам поддержки и сопровождения талантливых детей, помогать им состояться в жизни, в профессии, строить свое будущее в своей стране на её благо, – подчеркнула Л. С. Гумерова. В режиме видеосвязи на планарном заседании выступила директор «Лиги безопасного интернета» Е. М. Мизулина. Она рассказала о рисках, с которыми школьники могут столкнуться при посещении сетевых ресурсов, а также необходимости цифрового воспитания подрастающего поколения. Так, актуальным остаётся вопрос реагирования образовательных учреждений на случаи буллинга. Его часто организуют в молодёжной среде для создания контента, который затем распространяют в интернете. Реагировать на такие ситуации должны в первую очередь педагогические коллективы. Особую тревогу вызывает отсутствие у подростков осознания возможных правовых последствий своих действий. Е. М. Мизулина подчеркнула, что традиционные меры административного и уголовного воздействия не оказывают должного влияния на современную молодёжь. Это требует поиска новых подходов к профилактической работе с несовершеннолетними. «Лига безопасного интернета» продолжит оказывать методическую поддержку педагогам в этой части. Далее участники пленарного заседания обсудили итоги работы дискуссионных площадок форума. В завершение пленарной дискуссии форума «Взлетай! » Глава Башкортостана поблагодарил педагогическое сообщество за большой вклад в образование и воспитание подрастающего поколения. – Всё, о чём сегодня договорились, сделаем. Мы исходим только из рационального желания вам помочь, – резюмировал Р. Ф. Хабиров. – Хочу ещё раз сказать вам огромное спасибо. Всем желаю доброго здоровья с глубокой благодарностью и уважением к вашему труду. В беседе с журналистами Глава Республики Башкортостан Р. Ф. Хабиров подвёл основные итоги  Форума школьного образования «Взлетай! ». – Мы посвятили сегодняшний разговор прежде всего нашим школьникам – духовному и нравственному воспитанию, а также борьбе с деструктивным поведением, буллингом и мошенничеством. Дети ещё очень беззащитные в этих вопросах. Вместе с педагогическим сообществом мы приняли ряд решений. Договорились о проведении в школах дня цифровой гигиены, о снижении бюрократической нагрузки на учителей. Будем работать в этих направлениях.",Форум школьного образования «Взлетай! »,0,analytics,Мәғариф,9718,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2025-04-29/vii-forum-shkolnogo-obrazovaniya-vzletay-4524377,2025-04-29T15:28:00+00:00
"Сәнғәт һуҡмағына һин үҙ теләгең менән баҫтыңмы? Әллә өйҙәгеләр үҙ юлын дауам итеүҙе үтендеме? Арслан Тимеров: – Сәнғәткә мин үҙем килдем. Атайымдың, әсәйемдең йырлағанын тыңлап, һеңдереп үҫкәс, башҡа юлдан китеремде күҙ алдына ла килтермәнем. 4 йәштә мине беренсе тапҡыр сәхнәгә сығарып баҫтырған мәлдән ижад юлым башланды ла инде. Сәхнәгә мөхәббәт уятыусы кешеләрем ана шул әсәй һәм атай булған инде ул. Дәрес әҙерләгәндә лә, эш эшләгәндә лә, йыуынғанда ла, уйнаған саҡта ла, минең тик йырлап ҡына йөрөгөм килә ине, шуға һәр саҡ көйләй һәм йырлай инем. Нисек йырламайһың инде? Беҙ йоҡонан торған мәлдән, атай баянын алып халыҡ йырҙарын һыҙҙыра башлай, ул көйҙәр минең бөтә күҙәнәгемә һеңгән, мин ул моңдарһыҙ үҙемде күҙ алдына ла килтермәйем. Әйткәндәй, саксафонда ла бик яратып уйнайым. Зөлхизә Илбәкова: – Әлбиттә, өйҙәгеләр береһе лә сәхнә кешеһе бул тимәне. Мин балалар баҡсаһына йөрөмәнем, сөнки атай-әсәйем менән сәйәхәткә, гастролдәргә сығып китә торғайным. Шулай юлда, сәфәрҙә үҫеп буй еткерҙем. Сәхнәнән башҡа тормошто белмәгәс, үҙемде бүтән һөнәр кешеһе итеп күрмәй инем. Бәләкәйҙән алҡыштар яратҡанмын, имеш. Атай-әсәйҙең һөйләүе буйынса, әле өс йәшем дә тулмаған көйө, уларҙың концерт номерҙары тамамланғас, сәхнәгә йүгереп сығып, тамашасыларҙың алҡыштарын үҙемә ҡабул итеп, иғтибарҙарын үҙемә йәлеп итеп, йүгереп сығып халыҡҡа баш эйергә яратҡанмын. Уныһын үҙем дә иҫләмәйем хатта. Әммә шул ваҡытта сәхнәгә һөйөү уянғандыр, тип уйлайым. Шуға ла, атай менән әсәй «сәнғәт – ҡатын-ҡыҙ өсөн бигерәк ҡатмарлы юл, башҡа һөнәр үләштерһәң ине», – тип әйтһәләр ҙә, үҙем теләп, хатта ныҡышып, күңелем тартҡан юлды һайланым. Таһир Әсәҙуллин: – Үҙемде белгәндән сәнғәткә ғашиҡ инем. Атай-әсәйем менән бергә гастролдәрҙә, тәгәрмәс өҫтөндә уҙған бала саҡ маҡсатым – тик артист булыу ине. Атай-әсәйем, әлбиттә, был теләгем менән ризалашманы. Уларға артист тормошоноң бар «матурлығы» таныш ине бит инде. Мине һүрелдерергә маташып та, башҡа һөнәргә дәртләндерергә тырышып та ҡаранылар. Әммә мин ныҡышып сәнғәт юлын, ижад юлын һайланым. Улар араларға тырышҡан, көнләшеү, күрә алмаусанлыҡ, аяҡ салыуҙар кеүек ҡаршылыҡтарҙы татый-татый үҙ юлым менән барам, зарланмайым, ҡәнәғәтмен. Тормош – сәхнә, сәхнә – көрәш, тиҙәр. Был юҫыҡта ололар кәңәше – алтын аҡыл икәнде беләбеҙ. Улар әйткән ниндәй кәңәште һәр саҡ иҫегеҙҙә тотоп, көн дә ҡулланаһығыҙ? Арслан Тимеров: – Үҙе лә иман юлында булған әсәйем беҙгә «иң әүәл иман», тигән төшөнсәне һеңдергән. Ниндәй генә эште башлаһаң да, Хоҙайға тапшырып, бисмиллаһ әйтеп башла, уның биргәненә шөкөр итеп, рәхмәтле бул, тигән әсәй нәсихәте мине бөтә башланғысымда оҙата йөрөй. Зөлхизә Илбәкова: – Ниндәй генә һорау, мәсьәлә булмаһын, әсәй-атай менән кәңәшләшеп йәшәйем. Уларҙың «барыһын да Аллаһы Тәғәләгә тапшыр, ул шәфҡәтле, ул ҡөҙрәтле» тигәне һәр ваҡыт иҫемдә. Мин ҡыҙыу ҡанлымын, тиҙ генә ҡыҙып китәм, үтә эмоциональ кеше булараҡ, юлымдағы ҡаршылыҡ-кәртәләргә көйөнөп, тоҡанып китергә генә торам. Әммә ана шундай мәлдәрҙә әсәйемдең «Аллаһы Тәғәләгә тапшыр, бөтәһе лә уның ихтыярында» тигәне гел иҫемдә булып, айыҡ аҡыл менән дөрөҫ ҡарарҙар ҡабул итәм. Таһир Әсәҙуллин: – Әсәй кеше балаһын ҡурсып, кәңәштәре менән һәр саҡ ярҙам итеп тора инде ул. Миңә лә әсәйем, бигерәк бер ҡатлыһың, кешеләргә тиҙ ышанаһың, тип, хаталы аҙымдарҙан аралап тора. Атай кумир була аламы? Ижад юлында уның тормош дәресе булырлыҡ ниндәй һабаҡтарын ҡулланаһың? Ә ниндәй фекерҙәре менән, « иҫкергән ҡараш » тип һанап, килешмәйһең? Арслан Тимеров: – Атайым минең өсөн иң беренсе һәм иң ысын кумир. Унан һуң ғына, Майкл Джексонмы ул, башҡаһымы, икенсе – алыҫыраҡ кумирҙар. Ул һәр яҡтан кумир: йырсы булараҡ та, тормош серҙәрен өйрәтеүсе ир-азамат булараҡ та, тауышты дөрөҫ ҡуйырға, дөрөҫ йырларға өйрәтеүсе остаз булараҡ та, кешеләр менән ихлас аралаша, уларҙың һөйөүен, һоҡланыуын яулап мөғәләмә итә белеүсе кеше булараҡ та. Атайымдың бөйөклөгө, асылда, шул ябайлығында. Унда – халыҡ аҡылы, халыҡ педагогикаһы. Ундай тәрбиә алымдары иҫкермәй. Киләсәктә атайым кеүек һәр ерҙә көтөп алынған, кәр кемгә аҡыллы кәңәш бирә алған, һәр саҡ юморға бай, үҙе менән позитив йөрөткән шәхес булып үҫешә алһам ине. Зөлхизә Илбәкова: – Ысынын әйткәндә, атай ҙа, әсәй ҙә минең өсөн кумир. Сөнки уларҙың ижад юлы еңел булманы. Сәнғәт һәм мәҙәниәткә хеҙмәт итеп, тамашасыны һоҡландырҙылар, ҡатмарлы тормош юлы үттеләр. Әммә уларҙың тормошҡа шул тиклем позитив ҡарай белеүҙәре менән һоҡланам. Бәләкәй генә уңышҡа ла ҡыуана беләләр, ябай ғына матурлыҡты күреп, ҙур шатлыҡ итеп ҡабул итәләр. Ана шундай сифаттарың булмаһа, йәшәүе ҡыйын бит ул! Уларҙың ошо матур сифаттарын үҙемә тормош кредоһы итеп алырға ине. Таһир Әсәҙуллин: – Атайым сәнғәт кешеһе булараҡ, минең алыштырғыһыҙ кәңәшсем, һабаҡ биреүсем. Ул бөтә өлкәлә лә кәңәшсе: миңә сәхнә костюмдары тегеү булһынмы, бейеүҙәр әҙерләү, заказдар, концерттар табыу булһынмы. «Оло һүҙен тыңламаған, оролған да бәрелгән» тигән халыҡ мәҡәлен һәр саҡ иҫтә тотоп, ҡайһы саҡта килешмәһәм дә, уның әйткәндәренә һәр саҡ ҡолаҡ һалам. Сәнғәттә яңылыҡ индерергә теләгең бармы? Бигерәк тә ҡайһы йүнәлештә, ниндәй юҫыҡта үҙгәрештәр талап ителә, ниндәйерәк ҡарарҙар ҡабул итергә кәрәк тип уйлайһың? Арслан Тимеров: – Кеше ниндәй генә өлкәлә эшләһә лә, артисмы ул, шахтермы, табипмы, ул яңылыҡ эҙләргә, камиллашырға, үҫергә тейеш. Үҫеш, яңы алымдар, яңы ысулдар ҡулланылмаһа, прогресс тигән төшөнсә лә юҡҡа сыға. Йәштәр ана шул камиллыҡҡа ынтылыусылар булырға тейеш тә инде. Мин үҙем дә традицион юлдан тайпылып, ниндәйҙер, яңыса сығыштар әҙерләргә тырышам. Заман һулышын тойоп, төрлө быуын кешеләре лә ҡабул итә, яратып тыңлай алырлыҡ ҡыҙыҡлы клиптар төшөрәм. Ә инде ҡарарҙарға килгәндә, мин мәктәптәрҙе заманса музыка ҡоралдары, студиялар менән күберәк тәьмин итергә тигән ҡарар ҡабул итеүҙәрен теләр инем. Мәктәп уҡыусылары араһында музыкаға һәләтле күп балалар нәҡ ана шул үҙ мәлендә иғтибар, һәләттәрен асырлыҡ музыка ҡоралдары, белгестәр етмәгәнлектән, асылмай ҡала, икенсе юлдан китә, хыялында ғына йырсы, музыкант булып ҡала. Зөлхизә Илбәкова: – Минең сит илдәрҙә лә эшләгәнем булды. Төркиәлә йәшәп, ижад итеп ҡайттым. 15 йылдай Мәскәүҙә йәшәнем. Ситтән ҡарағанда, беҙҙең сәнғәттең юғарылығы бигерәк тә асыҡ күренә. Республикабыҙҙа сәнғәт, ысынлап та, бик юғары кимәлдә, башҡа илдәр, башҡа төбәктәр һоҡланып, хатта көнләшеп ҡараған күп сығыштар, тамашалар, мәҙәни сараларҙы телгә алып китергә булыр ине. Мәҙәниәтле халыҡ беҙ. Сәнғәтебеҙҙең бөгөнгө торошо менән бик ғорурланам. Йәш арист булараҡ, әлбиттә, яңылыҡтар ҙа индерге килә. Эҙләнеүҙәрҙән туҡтамайым. Яңы идеяларҙы, яңы проекттарҙы, үҙ сығыштарымда тормошҡа ашырырға тигән пландарым бар. Бына әле халыҡ йырҙарын яңы ишетелештә йырлап ҡарарға баҙнат иттем. Бәләкәйҙән шул моңдар солғанышында үҫеп, уларға яңы һулыш өрөп халыҡҡа сығарырға тигән идея килде һәм беҙ уны тормошҡа ашырҙыҡ. Таһир Әсәҙуллин: – Мин һәр саҡ шулай хыялланып алам: әгәр ҙә ҙур мөмкинлектәргә эйә хужа булһам, талантлы йәштәрҙе күтәрмәләү маҡсатында күберәк гранттар, дәүләт проекттары булдырыр инем. Ә инде ололарға – күберәк үҙҙәре өсөн йәшәргә шарттар булдырыр өсөн тырышыр инем. Ғүмер буйы халҡына, мәҙәниәт, сәнғәткә хеҙмәт иткән кешеләр олоғайған көндә дәүләт ихтирамын, иғтибарын тойоп йәшәһен ине. Һин сәнғәттә үҙ һуҡмағыңды һалаһың. Ниндәйҙер яңы алымдар эҙләйһең, башҡаларҙы ҡабатмалаҫҡа тырышаһың, һис кемдекенә оҡшамаған сығыштар әҙерләйһең. Оло быуын вәкилдәре быны өнәп бөтмәүе лә ихтимал. Һинең адресҡа тәнҡит һүҙҙәре лә яңғыраһа, нисегерәк ҡабул итәһең? Арслан Тимеров: – Халыҡтың күпселеге яңы алымдарҙы ҡабул итә. Сөнки киң аудитория хөкөмөнә сығара торған ижадымды мин һәр яҡтан ентекле эшләргә тырышам, башҡарған йырымды йәштәр ҙә, ололар ҙа, рустар ҙа, башҡорттар ҙа, сит ил халыҡтары ла аңлай, ҡабул итә алырлыҡ булһын тигән ниәттәмен. Сығарған яңы клиптарҙың статистикаһын өйрәнеп, уларҙы ҡаҙаҡтар, ҡырғыҙҙар, әзербайжандар ҙа яратып ҡабул итеп ҡарағанын, тыңлағанын белеп, бик ҡәнәғәт булдым. Музыка, моң өсөн сиктәр ҙә, телдәр ҙә юҡ. Ул йөрәк менән, күңел менән ҡабул ителә. Зөлхизә Илбәкова: – Оло быуын кешеләренең күбеһе аңлап ҡабул итә ул эҙләнеүҙәрҙе. Сөнки беҙҙең халыҡтың зиһене, йөрәге асыҡ. Әйтәйек, миңә яңы проекттар өҫтөндә эшләгәндә «быны эшләмә, килешмәй» тип әйткән кеше булманы. Һәр бер яңы ижади аҙымымды мин әсәй-атайым менән кәңәшләшеп башҡарам. Улар дөрөҫ юл күрһәтеп, камиллаштырырға булышлыҡ итә. Тәнҡит һүҙҙәре лә яңғырағаны бар, әлбиттә, тәнҡитһеҙ мөмкин түгел. Йәштәр араһында тәнҡитләгән кешеләр ҙә, ҡайһы саҡ төптө юҡ-бар кәңәш иткән кешеләр ҙә бар. Минеңсә, тәнҡит кәрәк. Шунһыҙ үҫеш тә юҡ. Һәр яҡтан маҡтап ҡына торһалар, эшләргә теләк тә булмаҫ ине. Мин иң яҡшыһы икән, тип уйлап, кеше эҙләнмәҫ, уйланмаҫ, асыштар яһамаҫ, ялҡауланыр ине. Тәнҡитселәргә бары рәхмәт әйтергә кәрәк, улар беҙгә үҙебеҙҙе ситтән ҡарап баһаларға ярҙам итә. Таһир Әсәҙуллин: – Донъяла нисә кеше бар, шунса төрлө ҡараш та йәшәйәсәк бит инде. Шуға күрә, һәр кеше лә тәнҡит, йәки хуплау һүҙен әйтергә, үҙ фекерен белдерергә хаҡлы. Мин дә үҙ адресыма төрлө ҡыҙыҡ тәҡдимдәр, фекерҙәр тыңлайым, ҡабул итәм, эш тәжрибәмдә ҡулланам. Айыш-тойошҡа төшөнмәй, юҡ-бар һүҙҙәр менән тәнҡитләгәндәр ҙә бар инде, кемгәлер – һинең костюмың, кемгәлер – таҡҡан алҡаң, кемгәлер кейемеңдең төҫө оҡшамай. Быларҙың барыһы ла сәнғәтте – үҙенсәлеклерәк, сығыштарҙы сағыуыраҡ итә. Ә ижад кешеһе сикләүҙәрҙән сығып, һәр саҡ эҙләнергә тейеш, тип уйлайым. Сәнғәт – ул үҙеңде тотошлайы менән тамашасыға, халҡыңа бағышлау. Быуын-быуын сәхнә йондоҙҙары, йондоҙсоҡтары ҡабындырыр ижад юлы теләйбеҙ һеҙгә, йәштәр. Миләүшә Ҡыҙрасова.",Йондоҙҙарҙан йондоҙ ҡабынғанда,0,analytics,Мәҙәниәт,9488,https://tamasha-rb.ru/articles/detalno/2025-04-25/yondo-ar-an-yondo-abyn-anda-4519809,2025-04-25T15:00:00+00:00
С 12 по 18 марта в Ханты-Мансийске пройдет Первый Всероссийский «Кубок Защитников Отечества» по зимним видам спорта. Участие в соревнованиях примут более 300 ветеранов СВО из 60 регионов России.,"4 спортсмена представят Башкортостан на Первом Всероссийском ""Кубке Защитников",0,analytics,Йәмғиәт,194,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-03-10/4-sportsmena-predstavyat-bashkortostan-na-pervom-vserossiyskom-kubke-zaschitnikov-4164723,2025-03-10T14:50:00+00:00
"Сюжет военно-патриотической ленты основан на истории. Настоящий подвиг совершили подростки из Учалинского района в 1944 году. Они пешком, через всю страну в годы Великой Отечественной войны погнали стадо коров до Украины, на территорию, освобожденную от фашистов, чтобы спасти население от голода. Пожелаем успехов кинокоманде Булата Юсупова, будем ждать выхода нового фильма на широкие экраны!",В киностудии «Башкортостан» им. А. Абдразакова начнут снимать первое кино для детей и юношества,1,news,Яңылыҡтар,394,https://uchbash.com/news/novosti/2024-07-19/v-kinostudii-bashkortostan-im-a-abdrazakova-nachnut-snimat-pervoe-kino-dlya-detey-i-yunoshestva-3854159,2024-07-19T08:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУл Украина белән Фәләстиндәге хәрби хәрәкәтләр турында фикер йөрткән. Казанның Яңа Савин районы мәхкәмәсе Павел Садивскийны гаскәрне ""кимсетү""дә гаепле дип тапкан һәм аңа 30 мең сум штраф салган. 8 апрельдә чыккан бу хөкем карарын мәхкәмәнең эш кәгазьләреннән "". Реалии""тапкан. Административ эш материалларыннан күренгәнчә, Павел Садивский ""Быть Или"" дигән -канал чатында берничә фикер калдырган, ул анда Украина белән Фәләстиндәге хәрби хәрәкәтләр турында фикер йөртә. ""Фәләстиннәр белән украиннарны чагыштырасың. Украиннар тынычта яши иде, тик безнең бөек алга алып баручыбыз Путин килеп бу үзенең ирләре булуын әйтте. Ягъни 100 ел элек булган вакыйга өчен бугазларны хәзер кисәргә, хәзер көчләргә кирәк мени? "", дигән ул. Икенче бер фикерендә Садивский ""Израил хәзер террорчыларны юк итә, максатчан рәвештә тыныч кешеләрне түгел"", дип язган һәм бәхәсләшеп киткән кешесеннән украиннарны кемнәр белән чагыштырасың ""ХӘМӘС"" беләнме әллә ""явыз, рәхимсез яһүдләр беләнме"", дип сораган. Мәхкәмә фикеренчә, Павел Садивский Русия кораллы көчләре абруен какшаткан һәм ""дискредитацияләгән"". Мәхкәмәдә ул үз гаебен таныган һәм шәхси карашларымны белдердем дигән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казандагы мәхкәмә -чатта фикер калдырган иргә 30 мең сум штраф салган,1,news,Яңылыҡтар,1312,https://www.azatliq.org/a/kazandagi-mahkama-telegram-chatta-fiker-kaldirgan-irga-30-meng-sum-shtraf-salgan/32931788.html,2024-05-03T11:42:14+03:00
"Макарон. Бүлмә температураһында бер йыл һаҡлана. Дымлы һауала ул күгәрә. Үҫемлек майы. Шешәләге көнбағыш майы ҡараңғы урында 18  градуста дүрт ай һаҡлана. Температура тағы ла юғарыраҡ булһа, үҫемлек майындағы файҙалы май кислоталары  әсей. Ағыуға әйләнә. Йомортҡа. 2-6 градуста йылыла йомортҡа 2-3  аҙна һаҡлана. Оҙағыраҡ һаҡлаған һайын сифаты ла түбәнәйә Әгәр оҙаҡ ятҡан ризыҡтарҙың сифаты шик уятһа, ҡулланмауығыҙ хәйерле.",Ниндәй ризыҡ күпме һаҡлана?,1,news,Яңылыҡтар,424,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-29/nind-y-rizy-k-pme-a-lana-4555856,2026-01-29T16:20:00+00:00
"Таңсулпанға әле 9 йәш, уның ике апаһы һәм бер ҡустыһы бар. Ҡыҙ әлеге ваҡытта Әбйәлил районының Буранғол мәктәбендә синыфта белем ала. Таңсулпан бәләкәй сағынан йыр-бейеүгә әүәҫ. Унһыҙ мәктәптә бер сара ла үтмәй, сәхнәне дер һелкетеп концерт ҡуя, йырын да йырлай, бейеүен дә бейей, шиғыр-әкиәт һөйләргә лә бик әүәҫ. Уҡыу яғынан да һынатмай өлгөр ҡыҙ. Яҡшы уҡыуы, өлгөлө тәртибе, мәктәп тормошонда әүҙем ҡатнашҡаны өсөн уҡыу йылында ""Йыл уҡыусыһы"" исемен алып, аҡсалата премия менән бүләкләнә. Уны хаҡлы ялда булған уҡытыусы Ғәлиә Зәйнетдин ҡыҙы үҙ исеменән тапшыра. Таңсулпандың Диплом, грамота, Маҡтау ҡағыҙҙарын һанап бөткөһөҙ, шуларҙың ҡайһы берҙәрен яҙып үтәйек. Район буйынса үткән ""һаумы, һаумы, әкиәт! "" конкурсында - урын ала, Бөйөк Ватан һуғышы иҫтәлегенә арналған район буйынса үткәрелгән шиғыр конкурсында -, йыл һайын Юрий Гагарин олимпиадаһында ҡатнашып призлы урындар, значоктар менән бүләкләнеп тора. иләбе өлкәһе Магнитогорск ҡалаһында Эмма Тимерғәзина иҫтәлегенә үткәрелгән ""Урал гүзәле"" бәйгеһендә финалға үтеп, Силәбе ҡалаһына юллана. Унда төрлө төбәктән килгән ҡыҙҙар менән көс һынашып, "" Урал гүзәле-2025 "" еңеүсеһе була. Быйыл тырыш ҡыҙ район үҙәгендәге ""Һомай-Урал аръяғы"" модель студияһына йөрөй башланы. Уны Зарина Фәрит ҡыҙы Йәнбирҙина етәкләй. Ҡыҙ мода серҙәрен үҙләштерә. Яңы ғына район буйынса үткәрелгән ""Әбйәлил Ҡарһылыуы""нда Гран-при алып, үҙ көсөн республика буйынса һынап ҡарарға була. Өфө ҡалаһында ла ""Ҡарһылыуҡай -2025"" конкурсында һынатмай, Мәскәүҙә үтәсәк конкурста ҡатнашыу өсөн путевка, 120 000 һумлыҡ сертификат менән бүләкләнә. Таңсулпан синтезаторҙа уйнарға, йырларға ярата. Ләйсән Ринат ҡыҙы Моратова етәкләгән бейеү түңәрәгенә йөрөй, еңел атлетика менән дә мауыға. Таңсулпандың иң ҙур теләге - махсус хәрби операция тиҙерәк тамамланһын. Ул шул хәтлем һалдаттарҙы йәлләй, ярҙам итеү пунктарына йөрөй, йыш ҡына үҙенә тип йыйған аҡсаһын һәм төрлө әйберҙәр тапшыра, хәйриә концерттарында ла ҡатнашып үҙ өлөшөн индерә. Таңсулпандың еңәһе үрҙәре алда булһын. Киләсәктә үҙен ҙур артист, модель итеп күрә. Яҡындары уның менән бик ғопуплана.","Уңыштар, Таңсулпан!",0,analytics,Конкурстар,2077,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-12-01/u-yshtar-ta-sulpan-4488087,2025-12-01T21:56:00+00:00
"Башкортстанда Сабантуй. Архив фотосыфикерләрБашкортстанның Белорет районы башлыгы Андрей Иванютататар һәм башкортларның язгы кыр эшләре беткәннән соң үткәрә торган милли бәйрәме – Сабантуйны сугышка бәйләп, ""патриотик бәйрәм"" дип атады. Бу хакта ул постчыгарды. ""Быел Сабантуй яңа форматта узды. Аның аңламы тагын да киңәйде – хәзер бу кыр эшләре төгәлләнү бәйрәме генә түгел. Беренче чиратта барыбызны берләштерүче патриотик чара. 2022 елда ""махсус хәрби операциягә"" (Украинага каршы сугышны Русиядә шулай атыйлар-ред. ) һәр ирлектән ирләр китте. Күп кенә лаеклы егетләребезне, чын ватанпәрвәрләрне югалттык. Сабантуй бәйрәмендә бүген ватанпәрвәрлеккә басым ясала"", дип язган ул. Түрә моның ишек алларында оештырган театраль тамашаларда да, тирмәләрне бизәгәндә дә исәпкә алынуын искәрткән. Район башлыгы 10 июньдә үткән Сабантуй фотоларын чыгарган. Аларда Русиянең Украинага һөүмен хуплаулары күренә. Русия һәм Башкортстан байракларына республикадан сугышка ибәрелгән Шәйморатов батальоны эмблемасын, ""Русия өчен, тынычлык өчен, безнең өчен"" дигән шигарьләр язып элгәннәр. һәм тамгалары да элеп куелган, Русия хәрбиләре аларны Украинадагы сугышта куллана.3 июньдә Башкортстанның Кырмыскалы районы Таусеңер авылында ""Яңгыра, чалгы! "" республика бәйрәме үткән иде. Бәйрәмне ""ватанпәрвәр рухта"" үткәрделәр: чара узган урынга саламнан Украинадагы сугыш белән бәйле арт-объектлар ясап куйганнар иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Башкортстанда район башлыгы Сабантуйны сугышка бәйләп, ""патриотик бәйрәм"" дип атады",1,news,Яңылыҡтар,1494,https://www.azatliq.org/a/32456947.html,2023-06-13T07:15:43+00:00
"М. Аҡмулла исемендәге БДПУ ғалимдары, Башҡортостан Республикаһы Мәғариф һәм фән министрлығы, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы, Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү үҙәге, Дим районы башҡорттары ҡоролтайы вәкилдәре менән бергә, яҙыусы, тәржемәсе һәм педагог-методист, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Рәсәй Федерацияһының халыҡ мәғарифы отличнигы Фәрзәнә Ғөбәйҙуллина менән шағирә, Башҡортостан һәм Рәсәй Яҙыусылар союздары ағзаһы, матбуғат һәм киң мәғлүмәт сараларының атҡаҙанған хеҙмәткәре Йомабикә Ильясова ҡатнашыуы сараға йәм һәм мәртәбә өҫтәне. Әҙәби-ижади конкурс уҡыу йортоноң тамашасылар залында рухландырғыс концерт номерҙары, арҙаҡлы шағирҙың тетрәндергес шиғыр юлдары менән үрелеп барған тамашаны ҡарауҙан башланды. Гимназия директоры Ш. А. Тимербулатов ҡунаҡтарҙы сәләмләп, Рауил Төхвәт улы Бикбаевтың тормошона һәм ижадына арналған бындай сараның 2022 йылдан башлап ойошторолоуы, быйыл 5-се тапҡыр уҙғарылыуы хаҡында, конкурстың һайлап алыу этабында 250 уҡыусының ҡатнашыуы, әлеге этапҡа 70 уҡыусының саҡырылыуы хаҡында әйтеп үтте. Гимназияла йыл башынан яңыса биҙәлгән ике кабинет асылған. Башҡортостандың халыҡ шағиры Рауил Бикбаевтың тормошона һәм ижадына арналған кабинет «Башҡортостан Республикаһы дәүләт телдәрен һәм Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәрен һаҡлау һәм үҫтереү» дәүләт программаһын тормошҡа ашырыу сиктәрендә мультимедия комплексы менән йыһазландырылған. Асыу тантанаһынан һуң уҡыусылар билдәләнгән номинациялар буйынса сығыш яһау өсөн секцион ултырыштарға таралды. Гимназия коридорын Рауил Бикбаевтың архивынан алынған, һирәк осраған фотоһүрәттәр галереяһы биҙәй. Бар ерҙә лә байрам шатлығы күҙгә ташлана ине. «Башҡортостан бында башлана», «Кеше ерҙән биҙер өсөн түгел, биҙәр өсөн тыуа донъяға», «Халҡыма хат», «Минең яҙмышым» номинацияларындағы бөтә ижади сығыштар ҙа талапсан жюри ағзалары тарафынан етди баһаланды, уҡыусыларҙың ижади эштәре буйынса матур теләктәр әйтелде. «Бикбай уҡыуҙары» әҙәби-ижади конкурсының йомғаҡлау өлөшөндә еңеүселәр һәм призерҙар билдәләнде һәм бүләкләнде. Уҡыусыларҙың ижади мөмкинлектәрен асыуға, башҡорт әҙәбиәтен, шағирҙар ижадын пропагандалауға йүнәлтелгән, уҡыусыларҙа милли үҙаң тәрбиәләүсе был матур сара юғары кимәлдә үтте, ойоштороусылар үҙ маҡсатына иреште.",«Бикбай уҡыуҙары» төбәк-ара әҙәби-ижади конкурсы уҙҙы,0,analytics,Файҙалы эштәр,2250,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2025-01-31/bikbay-u-yu-ary-t-b-k-ara-bi-izhadi-konkursy-u-y-4104561,2025-01-31T21:25:00+00:00
"Мин был форумды бик мөһим тип һанайым, ярҙамсы форум, локомотив форум, эргәбеҙҙә булған, әммә һаулығы арҡаһында ҡәҙимге уңайлыҡтарҙы ҡуллана алмағандарға ярҙам итәсәк күп яҡшы идеяларҙы туплаусы форум.  Беҙҙең бурыс – мөмкинлектәре сикләнгән кешеләргә ғәҙәти тормошҡа яраҡлашыу өсөн кәрәкле шарттарҙы булдырыу», — тине Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров. Ҡаршылыҡтарҙы емереп форумында йәмғиәт өсөн бик мөһим темалар күтәрелә. Инклюзивлыҡ мәсьәләләре буйынса республиканың һәм федераль үҙәктең ресурстары берләшә. Форум Башҡортостан Хөкүмәте һәм Стратегик башланғыстар агентлығы (АСИ) эгидаһы аҫтында үтә. Сарала АСИ генераль директоры Светлана Чупшева, Рәсәй Хеҙмәт министрлығының инвалидтар эштәре буйынса департаменты директоры Дмитрий Лигомина, РФ сәнәғәт һәм сауҙа министры урынбаҫары-статс секретарь Екатерина Приезжева, «Сәнғәт, фән һәм спорт» хәйриә фондының «Айырым ҡараш» программаһы етәксеһе Владимир Плехов, Рәсәй оборона министры урынбаҫары, «Ватанды һаҡлаусылар» дәүләт фонды рәйесе (Мәскәү) Анна Цивилева һәм башҡа белгестәр ҡатнаша. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ: Ҡаршылыҡтарҙы емереп бренды Башҡортостанда  2012 йылда уҡ барлыҡҡа килгәйне: Ҡаршылыҡтарҙы емереп социаль технологиялар үҙәге етәксеһе Алина Хәбирова башланғысы менән инклюзив балалар ижады фестивалдәре үткәрелә башлағайны. Республика Стратегик башланғыстар агентлығына Өфөлә бөтә илдән реабилитациялау тауарҙары етештереүселәрҙе һәм  ошо тема менән шөғөлләнгән хөкүмәт чиновниктарын, йәмәғәт ойошмаларын һәм коммерцияға ҡарамаған структураларҙы йыйырғатәҡдим иткәйне. Тәүге форум киң күләмле булып, унда Рәсәйҙең 13 төбәгенән 53 предприятие ҡатнашҡайны. Ә Бөтә Рәсәй форум-күргәҙмәһе Өфөлә былтыр үтте һәм тәүләп халыҡ-ара кимәлгә сыҡты. Сығанаҡ",Өфөлә «Ҡаршылыҡтарҙы емереп» форумы башланды,1,news,Яңылыҡтар,1715,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-24/f-l-arshyly-tar-y-emerep-forumy-bashlandy-3981917,2024-10-24T14:39:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКилешү 2025 елның 1 февраленнән 2026 елның 31 гыйнварына кадәр гамәлдә булачак. Моңарчы Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов оешмаларга дроннан үзләренә сакланырга кушкан иде. Казанның ""Водоканал"" оешмасы үзенең объектларын саклау өчен хәрби сак куячак һәм моңа 49 миллион сумнан артык акча тотачак. Бу шул исәптән пилотсыз очкычлар һөүменнән саклауны да күз уңында тота, дип яза""Бизнес "". Басма дәүләткә сатып алулар сайтында чыккан мәгълүматка таяна. Бу эшләрне Росгвардиянең ""Охрана"" оешмасы башкарачак. Бер ел буе ""Водоканал"" объектларын шул исәптән дроннардан да саклап торачак. Килешү 2025 елның 1 февраленнән 2026 елның 31 гыйнварына кадәр гамәлдә булачак. Акчаларның кайдан бирелүе әйтелмәгән.2024 ел ахырыннан бирле Казанга өч тапкыр зур дроннар һөүме булды. 21 декабрьдә, 14 һәм 20 гыйнварда.21 декабрьдә ясалганһөүмдәшәһәрнең төрле районнарында нигездә торак йортлар зыян күрде. Татарстан хакимияте Казанга барлыгы 8 дрон һөүме булган дип белдерде. ""Аларның берсе сәнәгать ширкәтенә очкан, берсе елга өстендә үк бәреп төшерелгән, алтысы — торак йортларга һөүм иткән""диделәр. Ике дрон 37 катлы ""Лазурные небеса"" торак комплексына бәрелгән иде (ул Альберт Камалиев проспектында урнашкан). Тагын бер дрон ""Манһэттен"" торак комплексына эләкте (ул Оренбур трактында урнашкан). Клара Цеткин урамындагы йортка исә бәреп төшерелгән дрон калдыклары килеп төште.14 гыйнвардагыһөүмаркасында Казанның сыекландырылган газ саклагычындагы газ мичкәсенә ут капты. Ә 20 гыйнварда Русия саклану министрлыгы Татарстанда өч дронны бәреп төшерүләрен иткерде. -каналлар һөүм авиация ширкәтенә ясалган булырга мөмкин, дип хәбәр итте. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Казанның ""Водоканал"" оешмасы пилотсыз очкычлардан хәрби сак куячак",1,news,Яңылыҡтар,1692,https://www.azatliq.org/a/kazanning-vodokanal-oeshmasi-pilotsiz-ochkichlardan-harbi-sak-kuyachak/33298219.html,2025-01-31T12:08:44+03:00
"- 5 декабргә тиклем ҡар юҡ. Әлеге фараздар һаҡланһа, 9-10 декабрҙә бер аҙ ҡар яуыуы ихтимал, — тине Башгидрометүҙәк етәксеһе урынбаҫары Вилора Грохольская. Уның һүҙҙәренсә, әле республикала һауа температураһы норманан 8-9 градусҡа юғарыраҡ. Сығанаҡ: Башҡортостаным яңылыҡтар",Башҡортостанда ҡар яуыуы көтөлмәй,0,analytics,Тәбиғәт,274,https://yanshishma.com/articles/t-bi-t-m-y-sh/2025-12-02/bash-ortostanda-ar-yauyuy-k-t-lm-y-4490335,2025-12-02T16:20:00+00:00
"Киевка һөүм нәтиәсе, 17 июньфикерләр17 июнь төнендә Киевка ракет һәм дроннар белән ясалган һөүм нәтиәсендә 22 кешенең гомере өзелде, 134 кеше яраланды. Мәгълүмат 18 июнь иртәсендә Украина Гадәттән тыш хәлләр идарәсенә күрә яңартылды. Коткару һәм эзләү эшләре әле дә дәвам итә диелә. Украина Эчке эшләр министры Игорь Клименкобелдергәнчә, һөүм сәбәпле Киевның Соломенский, Шевченковский, Святошинский һәм Дарницкий районнарында янгыннар чыккан. Соломенский районында күпкатлы йорт подъездлары имерелгән. Киевта 27 бинага зыян килгән. ""имерекләр астында кешеләр калуы мөмкин. Үлүчеләр саны артуы ихтимал"", дип белдерде Киев мэры. Һөүм төнендә Киевта һава кисәтүе 7 сәгатьтән артык дәвам иткән, дип хәбәр итте агентлыгы. Шулай ук төнлә Одессага да һөүм ясалуы хәбәр ителә. имерелүләр бар, 10 нан артык кеше яраланган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Русия Киевка һөүм ясады: 22 кеше һәлак, 130 дан артык кеше яраланды",1,news,Яңылыҡтар,912,https://www.azatliq.org/a/33445644.html,2025-06-17T05:54:20+00:00
"К 80-летию поэта жителями района была проделана огромная работа по увековечиванию памяти нашего поэта. Прошли конференции, конкурсы чтецов, рисунков, книжные и музейные выставки. Было присвоено имя Рашита Назарова башкирской гимназии, а также установлен памятник поэту перед школой. Гость мероприятия - член Комитета Госдумы по просвещению Эльвира Аиткулова, вручила благодарственные письма учителям и  работникам сферы культуры в знак признания большого вклада, а так же Ларисе Абдуллиной за увековечание памяти поэта переводом его стихов на 45 языков. Теперь о нашем поэте узнают и другие народы и память о нем будет жить вечно.",К 80-летию башкирского поэта Рашита Назарова,1,news,Яңылыҡтар,630,https://uchbash.com/news/novosti/2024-11-07/k-80-letiyu-bashkirskogo-poeta-rashita-nazarova-3998448,2024-11-07T00:54:00+00:00
"– Әллә ел үткән, әллә ни булды ҡолағыма, һыҙлауына түҙеп кенә булһасы! .. Участковыйға барғайным, ҡарамай, минең профиль түгел ти. Ана, ЛОР-ға бар, ти. Барып етеп буламы әле уларына? ! Һыу буйы сират. Алдан яҙылып килергә, ти. Эйй, заманалар! .. Уныһына яҙылыр өсөн ҡабат участковыйға эләгергә кәрәк икән. Уға яҙылғансы, тағы сират еткәнсе ике аҙна үтте лә ҡуйҙы! – Шунан, нимә тине? – үҙе лә табиптарға йөрөмәйенсә ҡолағы ауыртыуын дауаламай үткәргән күршеһе аңлап ҡына Вәғиҙәгә йәлләп ҡараны. – Нимә тиһен, сиратҡа яҙҙы. Өс аҙнанан ғына етә уныһы. Төн йоҡламай үткәрҙе шул өс аҙнаны Вәғиҙә апай. Ул арала ауыртҡан ҡолаҡ тәңгәленә тоҙ ҡыҙҙырып та терәне, камфор майын да тамыҙҙы, тағы әллә кемдәрҙең әйткән дарыуҙарын да һатып алып эсте, тик береһе лә ауыртыуҙы баҫманы. Киреһенсә, ул көндән-көн нығыраҡ ауыртты. Әлеге лә баяғы, ошоларҙың барыһын да үҙ елкәһендә үткәргән Зилә күршеһе, уның хәленә кереп, бер кис сәмәй тотоп инде. – Йонсоноң. Ошоно ҡулланып ҡара. Исмаһам, йоҡлай алырһың. бәлкем. Йоҡланы ти! Баяғы бәлкемде ҡушып, бәлки, һыҙлаған ҡолаҡты ыуырға кәрәк булғандыр. Ә былар тамаҡ төбөнә төшөрҙө. Вәғиҙә апай шуны ғына көткәндәй, йәшлектәге тәүге мөхәббәтен, биш былтырғы ҡайғыларын, үпкәләштәрен иҫенә төшөрөп илап та алды. Шулай хәлдән тайып, йоҡларға ятҡас, әлеге лә баяғы ҡолаҡ үҙен иҫкә төшөрҙө. Һыҙлапмы-һыҙлай шул! Тағы йоҡо ҡайғыһы китте. Күпкә түҙгәнде, әҙен дә сабыр үткәрҙе ул. Ике көндән ЛОР-ға сират етте. – Миңә ҡултамға ғына! – Дарыуға рецепт алырға. – Миңә анализдарға юллама. – Мисәт һуҡтырам ғына. – Табип тап ошо мәлдә инеп кенә сығырға ҡушҡайны. — Кеше хәленә кереп, Вәғиҙә апай үҙ сиратын үткәреп ебәрә яҙҙы. Ишек алдында йыйылғандарҙы саҡ йырып үтеп кабинетҡа ингәнендә, табип ҡайҙалыр йыйына ине, стеналағы сөйгә үрелеп аҡ халатын элеп тора. – Минең прием тамам! Ишекте теге яҡтан ябығыҙ! – тип ҡысҡырып ебәрҙе. – Өс аҙна көткән сиратымды кире ҡаҡмағыҙ, ҡолағымды ҡарағыҙ, зинһар! – тип уның өҫтәле янына барып ултырҙы Вәғиҙә апай. – Фамилияғыҙ? – Мусина. – Һеҙ бер сәғәт элек инергә тейеш инегеҙ, ваҡытығыҙ үткән, тәҙрәгеҙ ябылған. – Ваҡыт. тәҙрә тип ни, мин үҙ ваҡытымда, хатта ике сәғәт алдан килеп ултырғайным ул. Ҡултамға, тип берәү алдымдан үтеп китте, ул сығыуға, дарыуға рецепт алам, тип икенсеһе инә һалды. Ҡарағыҙ, зинһар, айҙан ашыу ошо ҡолаҡ ыҙалата. Йәнем сыға инде. – Ай буйы түҙгән ауырыуығыҙҙы мин бер минут эсендә нисек дауаларға тейеш? Фәрештә тиһегеҙме әллә? Минең ваҡытым юҡ, йүгерергә кәрәк! – Ә мин нишләйем? Алдан яҙылғанмын, тәртипле генә көттөм. Һеҙ нимә өсөн эш хаҡы алаһығыҙ? Мин һеҙгә шаярып килгәнменме? Хәҙер минздравҡа. .– Вәғиҙә апай ҡыҙып китте. – Эш хаҡы? ! Һеҙ минең эш хаҡын тикшерергә килдегеҙме? Минздрав менән дә ҡурҡытмағыҙ, ҡурҡҡысым төшөп ҡалды минең! Көн буйы бушлай тигәндәй һәр береһен ҡарап ултыраһың, рәхмәт тә юҡ! Ул тиклем шәп булғас, түләүле табиптарға барығыҙ! Унда сират та, шурт та юҡ. Бар, сығығыҙ бынан, мин ҡабаланам! – тип ажғыр тауыш менән аҡырҙы ла, ишеген бикләп, дағалы туфлиҙары менән тыҡ-тыҡ баҫып, йүгереп сыҡты ла китте ЛОР тигәндәре. – Түләүле табиптың иҫкә төшмәүен әйт әле. – Вәғиҙә апай сараһыҙҙан поликлиниканың регистратураһына килеп, уларҙан һорашты. Юл аша ғына урынлашҡан ике түләүле поликлиниканың адресын яҙып бирҙе регистратурала ултырған сибәр ҡыҙ. Ишек төбөнән йылмайып ҡаршы алдылар ауырыуҙы баяғы поликлиникаларҙың яҡынырағында. Куртканы үҙҙәре систереп, аяҡ кейемен ап-аҡ тапочкиға алыштырып, йомшаҡ ҡына диванға уҡ алып барып ултырттылар. Бындай хәстәрлектән Вәғиҙә апайҙың күңеле йомшарып, күҙҙәре йәшләнде. Уға тиҙ генә сәй алып килделәр, арҡаһына йомшаҡ яҫтыҡ терәнеләр, хәлдәрен һораштылар. Шунда уларға бейе йәки йырла тиһәң, барыһын да эшләргә риза булырҙар һымаҡ. Сәй эсеп бөткәс, ниндәй врачҡа һәм ни өсөн күренергә теләүен һораштылар. Эргәһендә йүгереп йөрөгән ҡыҙҙарҙың шул тиклем изгелек күрһәтеүенән Вәғиҙә апайҙың хатта ҡолағы һыҙлауҙан туҡтағайны, шикелле. Ни өсөн бында ингәнлеген тиҙ генә әйтә алмайыраҡ ултырҙы әле. Шунан, кәрәкле документтар тултырып, ике биште генә түләттеләр ҙә, этеп йөрөй торған арбаға ултыртып, табипҡа индереп үк ҡуйҙылар. Ә ЛОР тигәндәре, уны ғына көтөп ултырғандай, аяғөҫтө тороп, йүгереп килеп ҡаршы алды. Ауыҙ-тирәһен ҡаплап кейгән маскаһы аша уның йылмайыуы ла һиҙелеп ҡуйҙы хатта. Ул Вәғиҙә апайҙы шул тиклем иғтибарлы тыңланы, мөләйем генә тауыш менән һөйләште. Баяғы ажғыр тауышлы табиптан һуң, быныһы бер фәрештә һымаҡ күренде апайға, ҡанаттары ғына юҡ инде! Әллә күпме аппараттар менән Вәғиҙә апайҙың ике ҡолағын, күҙҙәрен, тамаҡ төбөн, хатта танауын да ентекләп ҡараны фәрештә, әй, табип. Үҙе әйләнгән һайын, ошолайтһам, ауыртмаймы, былайтһам, ауыртмаймы, ғәфү итегеҙ, тип кенә тора. Ә ҡолаҡ. Ысынлап та инде сәпсим генә лә ауыртмайсы. Табип ниндәйҙер шыйыҡ дарыуҙарҙы күрһәтеп, уларҙың мөғжизәле шифаһы тураһында оҙаҡ ҡына һөйләне һәм Вәғиҙә апайҙың ике ҡолағына тамыҙҙы ла, йомшаҡ ҡына яулыҡ ябындырып, йомшаҡ диванға ҡыйшайтып һалып ҡуйҙы. Шул арала ике сынаяҡҡа тәмле үлән еҫтәре аңҡытып сәй яһаны, битлеген сисеп, үҙе лә сәйләргә килеп ултырҙы. Вәғиҙә апай табипты күреп, һикереп килеп торғанын үҙе лә һиҙмәй ҡалды. Уның ҡаршыһында түләүһеҙ поликлиникала ажғыр тауышлы аждаһа, әй, ЛОР ултыра ине. Фото:",Фәрештә Юмористик хикәйә Рәзилә Ырыҫҡужина,0,analytics,Әҙәбиәт,5178,https://shonkar.com/articles/-bi-t/2025-05-04/f-resht-yumoristik-hik-y-r-zil-yry-uzhina-4222575,2025-05-04T12:07:00+00:00
"В результате, наш мозг также начинает привыкать к расслаблению и легкому получению ответов. Когда же нам приходится серьезно сосредоточиться и поразмыслить, это дается с большим трудом, ведь мозг привык полагаться на внешние ""костыли"". Хотя иногда оправдано быстро найти ответ в Интернете, мозгу необходима регулярная умственная нагрузка для развития. Полезно заниматься изучением языков, решением головоломок, нейроупражнениями или заучиванием наизусть. Такие активности будут способствовать поддержанию умственной силы и гибкости. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.","Все, что дается нам слишком просто, не способствует развитию",1,news,Яңылыҡтар,655,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-23/vse-chto-daetsya-nam-slishkom-prosto-ne-sposobstvuet-razvitiyu-3896539,2024-08-23T13:17:00+00:00
"Зафер Үскүлзәрбайан башкаласы Бакуда Беренче Европа уеннары ачылышы вакында очрашканда Төркия президенты Рәәп Тайип Эрдоган Владимир Путинга кырымтатарларның хокуклары торышы турында хисап тапшырды. Төркия вәкилчелеге Кырымда 27-30 апрельдәбулып китте. Кеше хокуклары белгечләре, юристлар һәм югары уку йортлары мөгалимнәреннән торган алты кешелек төркем башлыгы профессор Зафер Үскүл дүрт көнлек сәфәргә нәтиә ясап Төркиянең Анадолу мәгълүмат агентлыгыбелән уртаклашты. Төркем Мәлес вәкилләре, журналистлар, дин әһелләре, итимагый оешмалар, яңа хакимият, адвокатлар, бала карап өйдә утыручы хатын-кызлар һәм урамдагы кешеләр, барлыгы 100 дән артык кеше белән сөйләшкән. Төркия вәкилчелегенең максаты төрле катлам халык белән сөйләшүләр аша кырымтатарларның борчылуларын раслау яки кире кагу иде. ""Яңа хакимиятләрнең безнең башка төрле карашта булганнар белән очрашуыбызны теләмәгәне ачык күренә иде. Аларның кешеләре безне бер минутка да ялгыз калдырмады, гел яныбызда булды"", дип сөйләгән Зафер Үскүл журналистка. Төркиядән килгән вәкилчелек арендага машина алган булган. Рәсми хакимият аларның ул машина белән түгел, үзләре биргән машина белән йөрүләрен теләгән. Төркемне икегә бүлергә карар иткәннәр. ""Һичьюгы икенче төркем теләгәнчә ирекле йөри алды"", диде Үскүл. Төркия вәкилчелеге очрашкан кешеләрнең үзләре һәм туганнары өчен даими курку хәлендә яшәгәннәрен белдерә. Кырымтатарларның үз исемнәрен яшереп кенә мәгълүмат бирергә риза булганын профессор басымның көчле булуы белән аңлата. ""Артыбыздан күзәтеп йөрделәр. Бер кич артыбыздан машина барганын күрдек. Боларның мөмкин булганын фаразлый идек. Без яшерен эш белән йөрмәдек анда. Күзәтсеннәр. Асылда бу да нәтиәгә үз йогынтысын ясады"", ди Үскүл. ""Урнашу авырлыклары""Кырымтатарларның иң зур проблемнарының берсе – ир һәм торак, диелгән Төркия вәкилләре хисабында. Сөргеннән соң кайта башлагач алынган ирләр һәм салынган йортларны кабат тартып алырга мөмкиннәр. Аннексиядән соң Кырымдагы милекнең Русия кануннары нигезендә теркәлергә тиеш булуы беренче чиратта кырымтатарларга авырлыклар тудыра. Кырымтатарлар Русия ватандашлыгын алырга мәбүр ителә. ""Кырымтатар теле кулланылмый""Урнашу һәм ир проблемаларыннан соң икенче иң авыр мәсьәлә – тел. Акмәчеттә Кырым парламенты бинасында өч телдә (кырымтатарча, русча һәм украинча) язудан тыш Төркия вәкилчелеге кырымтатар теленең кулланылганын күрмәгән. Төркия хокук белгечләренең ""ни өчен урам исемнәренә татарча язылмаган? "" дигән сорауга ""барысы да урысча белә"" дигән авап биргәннәр. Үскүл Кырымда 15 мәктәптә кырымтатар теленең укытылганын белдерде. Тагын 200 мәктәптә моңа ихтыя булганын өстәде. Төркия белгечләре белән очрашкан кырымтатарлар кайбер мәктәпләрдә яңа уку елыннан кырымтатар теле дәресләренең бетәчәген, башкаларында Украина вакытында чыгарылган дәреслекләрнең тыелуын, яңалары булачагын әйткән. ""Мәлес һәм вакыф маллары тартып алынды""Төркия вәкилчелеге башлыгы Зафер Үскүл Кырымтатар мәлесе бинасыныңтартып алынуын, Кырым вакыфы малларының алынуын һәм штраф салынуын, Мәлес рәисе Рифат Чубаровның Кырымга кертелмәвенкырымтатар халкына басым буларак бәяли. ""Мәгълүмат чаралары теркәлмәде""Үскүл үз хисабында аннексиядән соң Кырым мәгълүмат чараларының Русия кануннары белән яңадан теркәлергә мәбүр ителүе янә кырымтатарларга зыянга булды дип белдерде. "" телевидениесенә эшен дәвам итәргәмөмкинлек бирмәүсәбәпләренең бик гади булганын ачыклагач, аларның эшен туктатырга теләгәннәрен күрдек"", диде Үскүл. Башка матбугат чараларын теркәргә рөхсәт бирмәүләренә анализ ясаган Төркия вәкилләре ""Кырымда матбугат иреге торышында итди проблемнар бар"" дигән нәтиә ясаган. ""Тыелган китаплар"" сылтавы белән дин иреге бозыла""Русиядә тыелган китапларны аннексиядән соң Кырымда даэзләделәр һәм таптылар. ""Тыелган китап эзләп өйләргә, мәдрәсәләргә, мәчетләргә басып кергәннәрен сөйләделәр безгә. Тентүләрвакытында кешеләргә басым ясалганын, кайбер очракларда көч кулланылганын, хатын-кызларның эзәрлекләнгәнен белдек. итди уйланулар һәм борчылуга сәбәп булды бу"", диде Үскүл. ""Югалган татарларны эзләүче юк""Аннексиядән бирлеюгалган кешеләрнеңгаиләләре һәм тикшерүчеләр белән очрашкан Төркия хокук белгечләре тикшерүчеләрнең кырымтатарларны эзләү өчен бик аз тырышлык куйганын күргән. ""Табылган кешеләр арасында бер кырымтатар да юк"", дип уртаклашты Үскүл. Хокук системында итди проблемнар бар. Аннексиягә кадәр кылынган инаятьләр Русия кануннары нигезендә хөкем ителә. ""Канунсыз гаеп була алмый, канунсыз әза чыгарылмый"", диде Үскүл. Эшсезлек аркасында да беренче чиратта кырымтатарлар газап күрә. ""Киләчәккә план юк""Соңгы көнне Төркия вәкилчелеге Кырым кеше хокуклары вәкиле Людмила Лубина белән очрашкан. Лубина аларга ""хәзер күчеш чоры, бу проблемнарны хәл итәрбез"" дип ышандырган. Үскүл шушы күчеш чорының програмы булмавына, хәлне яхшырту өчен ниләр планлатшырылганы турында мәгълүмат булмавына игътибар иткән. ""Бу турыда алар безгә ачык итеп берни дә әйтә алмады. Шуңа күрә халыкара кеше хокуклары оешмаларына Кырымда үз эшчәнлеген алып барырга рөхсәт бирелергә тиеш дип саныйм. Кешеләрнең тынычсызлыгы, кайгысы шул кадәр ярылып ятканда чаралар күрү кирәк. Бу кешеләрнең бүгенге көне һәм киләчәге турында мәгълүматка ия булу хокукы бар. Шушы хисапны кеше хокуклары оешмалары исәпкә алыр һәм татарларның хәлен яхшырту өчен чаралар күрелер дип өмет итәм"", дигән Зафер Үскүл Анадолу мәгълүмат агентлыгына.",Төркия вәкилчелеге Кырым сәфәре нәтиәләрен игълан итте,0,analytics,Ҡырым,5315,https://www.azatliq.org/a/27073408.html,2015-06-15T14:19:58+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБелгечләр Радий Хәбировның турыдан-туры сөйләшүен алдан режиссерланган рәвештә узды дип саный3 декабрьдә Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров""турыдан-туры сөйләшү"" (""туры линия"") үткәрде һәм журналистларның, әмәгатьчелекнең сорауларына авап бирде. Дүрт сәгатьтән артык барган бу чарада 65 сорау яңгырады. Рәсми матбугат барлыгы 9 мең мөрәәгать килүенхәбәр итте. Белгечләр ""турыдан-туры сөйләшү""дә сораулар алдан килештерелгән һәм Баймак вакыйгаларыкебек тыелган темаларга кермәскә кушылган иде дип саный. ""Турыдан-туры сөйләшү""не Башкортстанның дәүләт телеканаллары, социаль челтәрләр күрсәтте. Очрашу, нигездә, урыс телендә генә барды, шулай да ара-тирә башкортча да сораулар яңгырады. Радий Хәбиров аларга урысча гына авап кайтарды. Күпчелек сораулар социаль тармакларга кагылды: кайдадыр пандус юк, трамвайлар яңартылмый, кайбер авылларда су юк һәм башкалар. Әмма төп тема Башкортстанның сугыш өчен эшләвенә бәйле иде. Бу уңайдан сугышта катнашучылар да очрашуга чакырылган иде. Радий Хәбиров ""турыдан-туры сөйләшү""дә сүзне Русиянең Украинадагы сугышында Башкортстанның нинди өлеш кертүе турында сөйләүдән башлады. Мәсәлән, ул республикадан ""берничә мең дистә"" кеше сугышуын әйтте ( Радий Хәбиров үзенең вазифадан алынуы турындагы ""имеш-мимешләр"" һәм Мәскәүнең басымы турындагы сорауларгаавап бирде. Ул Башкортстан башлыгы вазифасыннан китмәячәген, өч айга сузылган хөкүмәт раслануын якын арада хәл ителәчәген әйтте һәм куәт оешмаларының Башкортстан рәсмиләренә басымы булуын кире какты. Үзенең дошманы дип ул ""Зеленский режимын"" атады. Аны вазифадан алыначагы турында сүз йөртүчеләрне ул ""тотрыклылыкны какшатырга теләүчеләр"" диде. Очрашуда ""Әр-Рәхим"" әмигъ мәчете язмышы турында да сорадылар. 2007 елда төзелә башлаган гыйбадәт йортында күп еллар эшләр алып барылмады. Ике ел элек Хәбиров моңа акча юкдиде. Бу юлы ул берничә миллиард сум табарга кирәклеген әйтте. Мәчет дүрт елдан төзелеп бетәчәк дип ышандырды. Быел манаралар ясалып бетәчәк, киләсе елда — коммуникацияләр эшләнеп, ылылык биреләчәк диде. Салават Юлаев һәйкәле турында да сүз булды. Хәбиров аның авариягә итәрдәй хәлдә булуын, аерым алганда, каркасында коррозия башлануын әйтте. Әмма әлегә бюджетта моңа акча табылмаган. Киләсе елда финанслар эзләнәчәк, аннан 1,5 елда реконструкция үткәреләчәк. Төзекләндерү вакытында һәйкәлне урыныннан алып торачаклар. Ә менә 1967-87 елларда Башкортстан өлкә комитетының беренче секретаре Мидхәт Шакировка һәйкәл куюга 50 млн сум табылган. Аны белгечләр республикада башкортлаштыруны киң әелдергән итәкчеләрнең берсе дипатый. Радий Хәбировтан 12-14 декабрьдә узачак Дөнья башкорт корылтае турында сорадылар. Ул ""башкорт милләтен читтән торып таркату омтылышы бар"" диде. Аныңча, башкортларны таркатып булмый, милләтнең күпчелеге башка милләтләр белән ""безнең илне саклый"". — Очрашу өлешчә алдан режиссерланган иде, — дип саный ""Аспекты"" басмасына нигез салучы, хәзерге вакытта чит илдә яшәүче журналист Руслан Вәлиев. — Шартлыча бәйсез журналистлар үзләре планлаштырган сорауларны да бирә алды дип уйлыйм. Мин үз тәрибәмнән чыгып шуны әйтә алам, Башкортстан башлыгы идарәсенең эчке сәясәт бүлеге кимендә кайбер журналистларның планнары, нәрсә сораячаклары турында алдан белешкәндер. Элекке хезмәттәшләрем белән сөйләшмәдем, әмма шулай булгандыр дип уйлыйм. Шул сәбәпле Баймак вакыйгалары турында беркем дә сорамагандыр. Минемчә, аларга бу турыда сорау бирмәскә кушылган. Вәлиев фикеренчә, Хәбиров үзен ""Мәскәү Кирмәненең һәм шәхсән Путинның солдаты итеп күрсәтте"". ""Турыдан-туры сөйләшү""дә яңалык булмады ди ул. — Ул (Хәбиров) кайбер проблемнар һәм кыенлыклар турында әйтте — бу аның үзе алып барган сәясәтенең иңелүенә сылтау табу, яки үзенә күрә индульгенция ясау (христиан динендә гөнаһ өчен әзадан вакытлыча азат ителү) булып тора. Сәясәт белгече Андрей ПотылицынүзенеңТ-каналында""турыдан-туры сөйләшү"" тулысынча алдан әзерләнгән сораулардан торды дип белдерде. — Минемчә, сораулар 100 процентка алдан өйдә әзерләнелгән иде, — диде ул. — Бу юлы бернинди көтелмәгән әйбер булмады. Хәбиров хөкүмәтнең расланмавы турында фикер алышырга теләмәгәндер, ләкин бу шулкадәр көн кадагында торган мәсьәлә ки — аның хакында сөйләми мөмкин түгел иде. Кайбер сорауларны бөтенләй аңламады һәм ул куәт оешмаларына үзенең дошман түгеллеген әйтә башлады, гәрчә сорау башка мәсьәләгә кагылды. Потылицын фикеренчә, очрашуда көнүзәк тема — Украинадагы сугыш иде. Бу сорауга даими төстә гел әйләнеп кайттылар ди ул. Хәбиров Башкортстаннан ""берничә дистә мең кеше""нең сугышта катнашуы турында әйтүе теркәп калырга кирәк диде. — Хәбиров алып баручыларны гел бүлдереп, экранда язылган сорауларны сайлап алды. Ул үзенә ошаган сорауларны бирүне сорады. Мин мондый формат белән беренче очрашам, — ди Потылицын. Хәбировның үзен Зеленский дошманы дип атаса да, сәясәт белгече бу аның ""бердәнбер дошманы гына түгел"" дип белдерде һәм республикада аның оппонентлары күп булуына ишарәләде. Андрей Потылицын Хәбировның башкорт милләтен ""таркатырга теләү омтылышы"" турында сүзләренә игътибар итте. — Бу темада Хәбировның бар да начар. Радий Фәрит улы нәкъ менә башкортлар белән сүзгә килде. Моны эшләү бик авыр бит, чөнки башкортлар гадәттә үз кешесенә якынлаша. Хәбиров исә башкортлар белән талашты. Бу Корылтай ничек тәмамланыр һәм анда чит илдән башкортлар килерме — бик кызык һәм мөһим сорау, — диде ул. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Сораулар 100 процентка алдан әзерләнгән иде,0,analytics,Башҡортостан,5347,https://www.azatliq.org/a/soraular-100-protsentka-aldan-azerlangan-ide-/33226755.html,2024-12-05T00:05:34+03:00
"Бөгөн аяҙлы-болотло, яуым-төшөм көтөлмәй. Ел көньяҡтан, уртаса тиҙлектә. Һауа температураһы төндә -13, көндөҙ -9…-13 градус.",Көн торошо,1,news,Яңылыҡтар,124,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-24/k-n-torosho-4589402,2026-02-24T08:50:00+00:00
"Татар төбәк тарихын өйрәнүчеләр корылтае, 24-, КазанШушы елның 24-25 мартында Казанда узган Бөтенрусия татар төбәк тарихын өйрәнүчеләрнең корылтаенда Уфадан этнолог, тарих фәннәре кандидаты Илдар Габдрафыйков Бөтентатар төбәк тарихын өйрәнүчеләр оешмасы рәисе урынбасары итеп сайланган иде. Габдрафыйков Азатлыкка төбәкләр тарихын өйрәнүдәге тәрибәсе, бу өлкәнең нечкәлекләре, әзер материалны киң катлау укучыга иткерү юллары турында сөйләде. Аның фикеренчә, төбәк тарихын өйрәнүчеләр монда фәкать татарлар, яки фәкать башкортлар гына яши дигән максат белән эш итмәскә тиеш. Илдар әфәнде татар тарихын өйрәнүчеләр, томнан-томга ике халыкның дошманлашып яшәвен сурәтләгән мәкаләләр урнаштырылган, башкорт ыруларына багышланган китаплардагы (""История башкирских родов"") архив материалларын да кулланачак дип белдерә. Илдар Габдрафыйков– Илдар әфәнде, сез күп еллар Башкортстан татарлары тарихын һәм милләтара мөнәсәбәтләрне тикшерәсез. Башкортстан татарлары тарихына игътибар ни өчен соңгы елларда гына арта башлады? – Элегрәк Башкортстан татарлары тарихына игътибар итмәде. Аның сәбәпләре төрле инде. Уфа, Урал ягы татарлары сан белән Татарстаннан кала икенче урында тора. Татарлар бу ирдә гасырлар дәвамында башка халыклар, беренче чиратта башкортлар белән бергә яши. Әмма тарихны язганда әлеге Башкортстан ирләрендәге татарлар килмешәк итеп күрсәтелде. Шуңа да без 2014 елның апрелендә Уфада республика төбәк тарихчыларының зур фәнни-гамәли конференциясен уздырдык. Анда төбәк тарихын өйрәнүчеләр һәм тарихчы галимнәр дә катнашты. Дөнья татар конгрессы, Тарих институты вәкилләре. Менә шунда Башкортстан татарлары тарихын ныклап өйрәнү ихтыяы турында итди сөйләшү булды. Әлеге ыенның дәвамы буларак, 2016 елның ноябрендә, шулай ук ""Берлек"" милли-мәдәни итимагый оешмасы белән Уфада Башкортстан, Урал, Урал аръягы тарихчылары фәнни-гамәликонференциясенуздырдык. Анда Русиянең 25 төбәгеннән вәкилләр килде. Конференциядә без иң мөһим мәсьәләләрне, документларны тикшердек. Алар үз чиратында Казанда быел март аенда узган корылтайның нигезен тәшкил итә. Бу корылтайны һич арттырмый тарихи вакыйга дип атап була. Чөнки нәкъ анда татар халкының зур илебезнең төрле почмакларында яшәүче профессиональ тарихчылары һәм төбәкчеләре бергә ыелып сөйләшеп кенә калмады, ә оешманы төзеп бер юнәлештә эшли башлады. – Соңгы елларда аерым кешеләр дә үз авыллары тарихы, гаиләләре турында китаплар нәшер итә башлады. – Әйе, һәм моны хупларга гына кирәк. Төбәк тарихын өйрәнү – ул кайсыдыр урын-ирнең, авылның, шәһәрнең тарихын өйрәнү генә түгел. Төбәк тарихын өйрәнү бик киң мәгънәгә ия һәм ул тарих фәне чикләренә генә сыймый, еракларга тарала. Шуңа күрә галим тарихчыларның гына түгел, ә үзешчән тарихчыларның хезмәтләре дә бик мөһим. Төбәкчеләр хәрәкәтендә күп кешеләр катнаша. Теге яки бу мәгънәдә тоташ гаиләләр бергә эшли булып чыга, чөнки һәркайсының үз гаиләсенең тарихы, үз шәәрәләре, үзенең кече ватаны бар. Шуңа күрә академиклар, галимнәр һәм үзешчән төбәкчеләрнең, шул исәптән татар төбәкчеләре әмгыятенең бердәм эшчәнлегеннән ике як кына түгел, ә безнең халкыбыз да отачак. Ә төбәк тарихын өйрәнүнең фәнгә таянган юнәлеше үзе үк безнең халыкның берлеген, охшашлыгын ныгытып үсешкә илтүче көчле юл булачак. Безнең тарихчыларның һәм төбәкчеләрнең бу уртак эшен киңкырлы яктыртып, күрсәтеп торырга кирәк. Телевидение, радио, газет-журналлар, интернет аша халкыбызның һәр вәкиленә иткерә торырга тиешбез. Бу эштә безнең журналистларның роле зур. Шуңа күрә алар белән тыгыз элемтәдә эшләргә кирәк. Бу уңайдан без, Башкортстан галимнәре һәм төбәкчеләр төбәк тарихын өйрәнү хәрәкәтен оештыруда берникадәр тәрибә тупладык инде.19 ноябрь Уфада Бөтенрусия төбәк тарихын өйрәнүчеләр ыены– Туплаган тәрибәгез кайсы юнәлешләрдә эш алып бару мөмкинлеген бирер иде? – Мин бу эшне берничә юнәлешкә бүлеп карар идем:1. Иң беренче әйтергә теләгәнем төбәкчеләр хәрәкәтен оештыруга һәм матди мәсьәләләренә кагыла. Акчасыз һәм үз эшләренә мөкиббән китеп эшләгән кешеләрдән башка төбәкчеләрне тиешле дәрәәдә ыеп, бер итимагый хәрәкәткә туплап булмас иде. Шул уңайдан безнең төп меценатыбыз Камил Әбләзовның ролен аерым билгеләп үтәсем килә. Камил Әлим улының хәйрия эшчәнлеге Башкортстан белән Татарстанда гына чикләнми, ә аннан ерак төбәкләрдә, бөтен илебез дәрәәсендә билгеле. Ул төбәкне өйрәнүчеләргә генә ярдәм итеп калмый. Төбәк тарихын өйрәнү эшен оештыруда ""Берлек"" Башкортстан төбәк мәдәни-агарту оешмасы да зур роль үти. Уфада соңгы елларда узган барча конференцияләр һәм конкурслар нәкъ шушы оешма аваплылыгында үтте.2. Инде әйткәнемчә, без беренче конференциябезне 2014 елның апрелендә уздырдык. Әмма аңа әзерлекне 3-4 ай алдан башладык. Төбәк тарихына багышланган эшләрнә бәйге игълан иттек. Һәм, бу бик мөһим, республиканың төрле почмакларында яшәгән кешеләр анда катнашырга теләк белдерде. Кыска гына вакыт эчендә билгеле галимнәрне берләштергән абруйлы жюри – тарихчылар, этнологлар, филологлар, икътисадчылар, журналистлар игътибарына 150 дән артык эш тәкъдим ителде. Беренчедән, эш барышында без кемнең кем булуын, кайда яшәвен, республикада төбәкне өйрәнү ни дәрәәдә баруын белеп, алар белән элемтәләр булдырдык. Икенчедән, без бу эшләрне бәяләдек, аларны системага салдык, ирешкән уңышларын һәм эшләп бетерәсе эшләрен, көчле якларын һәм камилләштереп бетерәсе урыннарын билгеләдек. Республиканың иң яхшы, билгеле инде, бер генә китап язмаган төбәкчеләрен затлы бүләкләр белән бүләкләдек. Бу чара, минемчә, төбәкчеләрне яңа эшләргә рухландырып ибәрде. Шул көннән соң өч елга якын вакыт узган һәм бездә инде шул бәйгедән соң төбәк тарихы турында әзерләнгән һәм нәшер ителгән шактый күп эшләр туплана килә. Бу бәйгене өч ел саен уздырып торырга карар иттек. Укучы балалар һәм студентлар арасында төбәк тарихына бәйле бәйге уздыру безнең эшнең чираттагы этабы булып тора. Аның да нәтиәләре бик яхшы булды. Бу чара, һичшиксез, үсмерләр һәм яшьләр арасында төбәк тарихын өйрәнү эшенә карата кызыксыну уятты. Без моны киләчәктә дә шушы юнәлештә дәвам итәргә телибез, чөнки ул яшьләрне төбәк тарихыннан үз халкының тарихына, мәдәниятенә һәм теленә әлеп итәргә форсат тудыра.3. Без, Башкортстанның төбәк татар тарихын өйрәнүчеләр, тәрибә уртаклашу, үсешкә, алга бару өчен елына бер тапкыр булса да үзебездә ыелышып сөйләшергә карар кылдык.4. Заманнан да артта калмаска тиешбез. Мин моны заманча мәгълүмати технологияләрне куллануны күз уңында тотып әйтәм. Шуның өчен үзебезнең сайтны булдырырга карар кылдык. Бу сайт интерактив режимда эшләргә тиеш. Ягъни, һәр теләгән кеше анда теркәлеп кереп, үзенә кирәк мәгълүматны эзләргә, үз материалларын, фикерләрен калдыра алачак. Сайтта шулай ук форумнар һәм авыллар тарихына багышланган, хариталар, иллюстрацияләр, аерым шәхесләр турында мәкаләләр урнашкан башка күп бүлекләр булачак. Мондый сайт инде бар, ул тест режимында эшли, аны безнең якташыбыз, һәвәскәр төбәкче Илсур Ихсанов үз теләге белән булдырды. Сайт татар, урыс, инглиз телләрендә алып барылачак. Шулай ук без, төбәкчеләр, яшьләрне шушы эшебезгә әлеп итү өчен социаль челтәрләрдә актив булырга тиешбез.5. Туган тел турында берничә сүз. Безнең төбәкчеләрнең зур чараларда ана телендә чыгыш ясавы хәерле. Ләкин урысчаны да куллансак киңрәк аудиторияне колачлыйбыз. Берсүзсез, без туган телне саклау һәм аны үстерү юнәлешендә эшләргә тиешбез. Әмма, объектив һәм субъектив сәбәпләр белән, татарларның күбесе туган телен оныткан. Аларның күбесе әле дә башка милләт кешеләре, күпчелеге урыслар арасында яши. Кызганычка каршы, аларның күбесе үз туган телләрен югалткан яки аны бик начар белә. Ләкин алар милли үзаңын саклап калганнар. Безнең тарихны, безнең эшләребезне һәм проблемнарыбызны, яшәешебезне, сулышыбызны башкалар да укып, белеп торырга тиеш. Шуның өчен мин чыгышлар, мәкаләләр, китаплар фәкать татар телендә генә булырга тиеш дигән фикер белән килешмим.6. Тагын бер бик мөһим мәсьәлә: ике бик якын халыклар – татар белән башкортка кагыла. Күпләр Уфада соңгы 2-3 елда тарихчылар тарафыннан башкорт ыруларының күптомлыгы чыгарылуын беләдер. Бүгенге көнгә аның 20 томы нәшер ителгән. Аерым томнар Елдәк, Елан, Канлы, Гайнә, Гәрәй һәм башка ыруларына багышланып чыкты. Нигездә алар Башкортстанның көнбатыш һәм төньяк-көнбатыш, Татарстанның көнчыгыш, шулай ук Удмуртиянең көньяк районнарында яшәүче буыннар тарихына кагыла. Бу басмаларның дөнья күрүен, әлбәттә, хупларга кирәк. Чөнки аларда күп күләмдә, моңарчы фәнни кулланылышка кермәгән архив материаллары беренче тапкыр бастырыла. Безнең төбәкчеләр бу басма архив материалларын үз эшләрендә, берсүзсез, кулланачаклар. Балыкчы һәм Енәй ырулары турында китапларБез, Башкортстан татарлары, башкортлар белән гомер – гомергә иңне-иңгә куеп, дус һәм тату яшибез һәм безнең дуслыкка берни дә комачаулый алмый. Мөмкин булган кире фикерләргә юлыкмый, халыклар арасында мөнәсәбәтләрне ясалма рәвештә кискенләштерми, аны урап узар өчен мин, аерым авыллар, аеруча Башкортстанның төньяк- көнбатышта урнашканнарына, һәм тулысынча туган төбәк тарихына багышланган китаплар, мәкаләләр язучы төбәкчеләргә монда фәкать татарлар яки фәкать башкортлар гына яши дигән максатны куймаска тәкъдим итәм. Бу архив чыганакларыннан сәясәт ясарга тырышучы, булмаган һәм булырга мөмкин дә булмаган ирдә чокып, проблема тудырырга әзер кешеләр дә бар. Томнан-томга бу ике халыкның гомер буе дошманлашып яшәвен сурәтләгән абсурд, минем башка сүзем юк, мәкаләләрне урнаштыралар. Болар бик зарарлы һәм ялган уйдырмалар, без мондый омтылышларга кискен каршылык белдерергә тиешбез. Теге яки бу урын-ирлектә, теге яки бу территориядә кемнәр яшәвен тикшереп этник теманы артык нык куерту ике халык арасындагы мөнәсәбәтләрне һич тә кирәк булмаган проблемаларга иткерүе ихтимал. Мин татар һәм шулай ук башкорт халыкларының якынлыгын, охшашлыгын мондый тенденциоз китаплар белән генә үзгәртерлек түгелдер дип ышанам. Татарлар кайсы очракта да татар, башкортлар кайсы очракта да башкорт булып калачаклар. Сәясәт белән түгел, ә төбәк тарихын өйрәнү белән шөгыльләнү кирәк. Төбәк тарихын өйрәнү безнең халыкка күбрәк файда китерәчәгенә ышанам.","""Төбәк тарихын өйрәнүгә милләтчелек һәм сәясәт үтеп кермәсен""",0,analytics,Башҡортостан,9947,https://www.azatliq.org/a/28434865.html,2017-04-30T23:36:20+00:00
"Русия федераль иминлек хезмәткәре. Иллюстратив фотоБүген, 19 декабрь иртәсендә Кырымның анкөй районы Ауз-Кирк (Медведевка) авылында Русия куәт оешмалары хезмәткәрләре кырымтатарлар яшәгән өч йортта тентү уздырды. Бу хакта ""Кырым теләктәшлеге""хәбәр итә. Активистлар хәбәренчә, тентүләр бертуган Ахаевларның йортларында - Эрнест, Марлен һәм Аметларның өйләрендә булган. Хәзерге вакытта Эрнестһәм Марлен Ахаевларны тоткарлаулары билгеле, тентү вакытында аларның телефоннарын, планшетларын һәм ноутбукларыналганнар. Аметны тоткарламаганнар диелә. Тентү уздыруларының сәбәпләре билгеле түгел, әлегә Русия куәт оешмалары рәсми мәгълүмат бирмәде.15 декабрьдә Ауз-Кирк авылында яшәүче кырымтатар Мостафа Мурахасөендә дәтентү булган иде. Русия куәт оешмалары вәкилләренең ""тыелган предметлар"" - утлы корал һәм наркотиклар эзләве әйтелде. ""Кырым теләктәшлеге"" тентү вакытында берни табылмаган һәм тартып алынмаган дип хәбәр итте. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русия куәт оешмалары хезмәткәрләре анкөй районында тентүләр уздырып кырымтатарларны тоткарлады,1,news,Яңылыҡтар,1017,https://www.azatliq.org/a/32183215.html,2022-12-19T12:18:15+00:00
"Бернард МонотВаленсия һәм Татарстан, икесе дә кәгазьдә автоном төбәк. Ләкин Валенсия кергән Испания дәүләте, Русиядән аермалы буларак, федерация түгел, ул унитар дәүләт (бу хактабезнең язмадаукып була). Диктатор Франциско Франко хакимияте вакытында иң кырыс шартлар була: ул елларда бары тик кастильча сөйләшү мәбүри иде, валенсия, каталан, балеар, касилия, баск телләрендә исә сөйләшү, язу һәм уку катгый тыелган иде. Демократия чоры башлангач (1978), басклар һәм каталаннарга автономия бирелде. Аларга гына түгел, яңа оешкан 17 төбәк тә автоном статусына ия булды. Ягъни, хәтта Мадрид та автоном булып санала. Русия исә федерация булып саналса да, аның егермедән артык автоном республикасы һәм төбәге бар, башка регионнарда исә андый статус юк. Ике дәүләтнең дә охшаш яклары бар: испаннар һәм руслар күпчелекне тәшкил итә, һәм ике дәүләт тә үз вакытында хәзерге автоном төбәкләрне яулап алган. Испания 1707 елда Каталония белән Валенсия патшалыклары парламентларын юкка чыгарган, Русия 1552 елда Казан ханлыгын яулаган. Бернард МонотБретань төбәгенә дә күз салыйк. 1488 елда Сент-Обен-ду-Кормье сугышы илнең мөстәкыйльлеген бетерә. Бретань патшасы Франсуа килешү имзаларга мәбур була. Бретань 1532 елга таба төбәк әкрәнләп хөрриятен югалта. Бу бретон теле өчен тискәре нәтиәләргә китерде. Мисал өчен, 1539 елгы - карары нигезендә бөтен Франция махкәмәләрендә француз телен куллану мәбүри була. Соңрак, француз инкыйлабы чорында (1790 еллар) якобиннар хөкүмәте Франциянең бөтен төбәк телләре тыелган. Кызганыч ки, төбәк телләренә тискәре караш безнең көннәргә кадәр барып иткән. Мәсәлән, 1992 елда Европа Берлеге парламентында ""Төбәкләр яисә азчылыклар телләре хартиясе""кабул ителде. Ул төбәкләр телләрен һәм азчылыкларны саклауга юнәлгән. Башка Европа илләреннән аермалы буларак, бүгенгә кадәр Франция һаман бу хартияне танымый. 1999 елда Лионел Жоспен хөкүмәте аны имзаласа да, уңчылар аны раслауга (ратификациягә) киртәләр куеп баралар, чөнки алар якобиннар мирасчылары. Бүгенгә кадәр хартия расланмады, моңа номиналь сәбәп табалар – 1958 елгы Конституциядә ""өмһүриятнең теле – француз теле"" дигән 2 нче маддә. Мәгълүм булганча, бу документны Русия дә расламый. Татар теле тарихын язып тормыйм, аны укучылар миңа караганда яхшырак белә. Шуны гына ассызыклыйм: татарлар үзләре теләгән әлифба сайлый алмый, чөнки латин әлифбасын Русия Думасы тыйды. Минемчә, бу – татар халкы өчен мәгънәсез карар. ВаленсияВаленсия теленә әйләнеп кайтканда, 1983 елда кабул ителгән Испания конституциясенең 143 нче һәм 151 нче маддәләре төбәкләр автономияләренә юл ача. Баск иле, Каталония, Галисия, Андалусия кебек төбәкләр аның ""тиз"" тормышка ашырылу юлында барса, Валенсия бары тик ""әкерен"" тормышка ашыру варианты белән хәрәкәт итә. Сәбәбе – Валенсия хөкүмәтендә озак вакыт дәвамында фашистик Франко фиркасе тарафдарлары булуы. Диктатор Франциско Франконың төп шигаре Испания – бер ил, бөек, ирекле (, ,, ) иде. Шуңа бу фирка тарафдарлары валенсия теле үсешенә киртә булып тора. 2016 елдан гына хакимияткә килгән сулчылар хәлне яхшыга таба үзгәртә башлый. Хәзерге вакытта ирле администрациядә испан теле белән беррәттән валенсия теле дә кулланылышка керә. Европа Берлеге таләпләренә туры китереп, дәүләт мәктәпләре өч телдә (испан, валенсия һәм инглизфранцуз) иркен аралаша алган балаларны тәрбияли. Югары уку йортларында студентлар өчен төрле бәйгеләр оештырыла, мисал өчен, ""Самбори"" фонды университетларда кыска хикәяләр бәйгесен оештыра. Моннан тыш, Валенсиядә актив рәвештә этнология өлкәсендә эш алып барыла. Бү халыкның тарихи аңын һәм гореф-гадәтләрен сакларга ярдәм итә. 1960 елда язучы һәм тәремәче Джон Мира антропология өлкәсендә хезмәт куя, Валенсиянең этнология музеен оештыра. Мондый эшләр дә халык аңы үсешенә һәм тел өйрәнүгә этәрә. Бернард Монот, ИспанияБернард Монот– Франциянең тышкы эшләр министрлыгының элекке киңәшчесе, көнчыгыш илләр бүлегендә хезмәт итә. Ике тапкыр өйләнгән, ике улы һәм бер кызы бар. 1977 елдан 2014 елга кадәр төрле илләрдәге Франция илчелекләрендә эшли. 2014 елдан – лаеклы ялда. Италия өмһүриятенең лаеклы кавалеры ордены (1998), Португалия-Гарәп илләре хезмәттәшлеге оешмасы истәлек медаленә (2008) ия булган. Лаеклы ялда татар телен өйрәнә.","Татар, бретон һәм валенсия телләре: охшаш язмышлар",0,analytics,Комментарийҙар,4176,https://www.azatliq.org/a/28324611.html,2017-02-24T14:22:12+00:00
"Ҡыҫҡа ғына ғүмерендә ялҡынлы шағирыбыҙ Шәйехзада Бабич Башҡортостан тарихында ла, башҡорт әҙәбиәтендә лә тәрән эҙ ҡалдырған. Атылып һүнгән йондоҙға торошло ғүмерендә ул илебеҙ тарихының ғәйәт ҡатмарлы осорона шаһит була, уны ижадында тәрән яҡтырта, туған башҡорт халҡының яҙмышы өсөн өҙгөләнә. Үҙе лә ҡан ҡойошло, ҡатмарлы замандың ҡорбаны булып ауа.",Шәйехзада Бабичтың тыуыуына - 130 йыл!,0,analytics,Йәмғиәт,350,https://henek.info/articles/common_material/2025-02-03/sh-yehzada-babichty-tyuyuyna-130-yyl-4106042,2025-02-03T16:40:00+00:00
"Өфөлә «Геройҙар ваҡыты» бөтә Рәсәй йыр фестиваленең төп бүләген Санкт-Петербург педагогы яуланы. Еңеүсегә награданы Совет майҙанында үткән гала-концертта Республика Башлығы Радий Хәбиров тапшырҙы. - Мин бик бәхетлемен, шул тиклем тулҡынланам! – тине Лидия Трифонова, сәхнәнән төшөп. - Башҡортостанда үткән бындай ҙур конкурста минең ижадымды юғары баһаларҙар тип уйламағайным. Үҙ ҡаламды лайыҡлы күрһәтә алыуым менән бәхетлемен. Иң мөһиме, беҙ ижадыбыҙ менән еңеүҙе яҡынайтабыҙ. 80 йыл элек бөтә донъяла тыныслыҡ өсөн, балаларыбыҙҙың, ейәндәребеҙҙең тыныс йәшәүе өсөн көрәшкән олатайҙар һымаҡ бөгөн дә һалдаттар алғы һыҙыҡта. Конкурсант «Еңеүҙәр алда» йырын башҡара. Уны балалар баҡсаһында бергә эшләгән коллегаһы һәм дуҫы менән бергә яҙған. - Йыр илебеҙҙә 2022 йылдан һуңғы ваҡиғаларға яуап итеп яҙылған. Беҙҙең бәләкәй тәрбиәләнеүселәребеҙ хәҙер атайҙарын, олатайҙарын, ағайҙарын юғалтыу кеүек ҡот осҡос ҡайғы менән осрашты. Был– ил ҡайғыһы. Беҙҙең ижадта ла сағыла, - тине ул. Лидия биш йәшенән музыка менән шөғөлләнә. Уның олатаһы ла музыкант булған. Балалар менән эшләүенә инде 20 йыл. Гала-концерт ваҡытында ямғыр яуҙы. Әммә ҡунаҡты бындай һауа торошо ҡурҡытманы. Ул фестивалдә ҡатнашыуҙан ҡәнәғәт булыуын белдерҙе. - Сара юғары кимәлдә ойошторолған, ә миңдә сағыштырырлыҡ тәжрибә бар. Фестиваль тураһында киң мәғлүмәт сараларынан белдем һәм ҡатнашырға булдым. Лайыҡлы, күләмле, профессиональ конкурс, - тип иҫәпләй Лидия. - Бындай конкурстар яңы йырҙар тыуһын өсөн кәрәк. Балаларыбыҙ мәғәнәле, мәңгелек йырҙар тыңлаһын!",Өфөлә «Геройҙар ваҡыты» бөтә Рәсәй йыр фестиваленең төп бүләген Санкт-Петербу,0,analytics,Еңеү,1526,https://tamasha-rb.ru/articles/pobeda-80/2025-08-27/f-l-geroy-ar-va-yty-iv-b-t-r-s-y-yyr-festivalene-t-p-b-l-gen-sankt-peterbu-4364568,2025-08-27T21:00:00+00:00
"Мәскәүдә Әсәдуллаев йорты22 октябрьдә Әсәдуллаев йорты эше нигезендә чираттагы мәхкәмә утырышы узды. Нәтиәдә, алдан көтелгәнчә, үзара килешү төзелде, бина Мәскәү татар мохтарияте карамагында калачак. гасыр башында төзелгән Әсәдуллаев йорты 2009 елда Русия президенты Владимир Путинфәрманы белән Мәскәү татар әмәгатьчелегенә куллану өчен кире кайтарылган иде. Узган кышта Русия президенты идарәсенең Әсәдуллаев йортын Мәскәү татар милли-мәдәни мохтариятеннән алырга ыенуымәгълүм булды. Хакимият 49 елга түләүсез арендага бирү килешүен юкка чыгармакчы дип белдерелде. Президент идарәсе килешү шартлары үтәлмәгән дип саный. Әсәдуллаев йорты 1913 елда эшмәкәр Шәмси Әсәдуллаевакчасына хосусый мөселман мәктәбе буларак төзелә. Мәктәп белән бергә шул ук бинада татар басмаларын чыгаручы типография дә урнаша. 1917 елгы Октябрь инкыйлабыннан соң бина дәүләт кулына күчә. Шулай да 1941 елга кадәр биредә Нариманов исемендәге иде еллык татар мәктәбе, балалар бакчасы, төрки китапханә, үзешчән театр эшли, татар мәдәни чаралары уза. Сугыш чорында хакимият аны тартып алып анда хәрби һоспиталь урнаштыра, ә сугыштан соң ул тышкы эшләр министрлыгына тапшырыла. Татар әмәгатьчелегенең дистәләрчә елга сузылган мөрәәгатьләре нәтиәсендә 2003 елда Әсәдуллаев йорты түләүсез кулланып тору өчен Русия президенты идарәсеннән 49 елга Мәскәү татар милли-мәдәни мохтариятенә тапшырыла. Биредә төрле татар чаралары, очрашулар, кичәләр уздырыла.",Әсәдуллаев йорты Мәскәү татар милли-мәдәни мохтарияте карамагында кала,1,news,Яңылыҡтар,1421,https://www.azatliq.org/a/30229561.html,2019-10-22T08:54:53+00:00
"– Улай булғас, әйҙә, простынялар эләйек! Әйҙә һинең алама футболкаларыңды тегеп ҡуям. – ҡыҙып китте был. Әйткәндәй, унан алда ғына минең футболкаларымды ташлап, яңынан алдыртты. «Аламаларың менән мине оятҡа ҡалдырып йөрөйһөң», -ти. Әллә, минеңсә, бик яҡшы әйберҙәр ине. Уларҙы алғаныма ун йыл да тулмаған. Ҡорған өсөн ирешеп, үсегештек. Шулай ҙа «заначка»мдан аҡса алып, гөлләмә бүләк итеп, ғәфү үтендем. – Рәхмәт, – тине ул гөлләмәне ҡулында өйрөлтөп. – Нисә һум булды инде? Биш-алты меңдер инде бындайы. – Уныһы мөһим түгел, – тигән булдым мин. – Икенсе ваҡыт өс көндән һулырлыҡ гөлләмә алғаныңса, беҙҙең йоҡо бүлмәһенә яңы балаҫ ал, йәме, – тип ҡуйҙы ахырҙа. Ә бөгөн: «Был иҫке диван залға тап килмәй. Замансараҡ кәрәк», – тип уфтанырға тотондо. Туранан-тура талап итмәйенсә, уфтаныуҙар иҫәпкә алынмай! Шуға ла йәһәтләп йыйған байлығыма компьютер барып алайым тип, аҡсамды паспорт араһына һалып, магазинға киттем. Үҙемә бынамын тигән бүләк булыр Яңы йылға! Барып етеп, үҙемә оҡшаған компьютер һайлап, инде түләйем тиһәм, аҡсам һаҡланған паспортым кеҫәмдә юҡ икәнен аңлап ҡалдым. Өйҙә оноттоммо икән? Юҡ! Түш кеҫәмә һалып һалғас, һуңынан тотоп ҡарағанымды иҫләйем. Йән-фарман кире йүгерҙем. Юлдан күҙемде алмай атланым: «Нисек инде? Нисек инде? Төшөп ҡалдымы икән? Бөртөкләп йыйған аҡсаларым! » – илай яҙҙым тиһәм дә алдашмаҫмын. Юлда паспортым ла, аҡсамды ла тапманым. Бойоғоп та, енләнеп тә өйгә ҡайттым. Ингән ерҙе ҡараштырҙым. Күренмәй. – Нимә эҙләнәһең унда? – тине ҡатын, аш бүлмәһенән сығып. – Паспортымды юғалттым, – тинем теш араһынан. – Залдағы өҫтәлгә һалдым мин уны, – тине ул тыныс ҡына һәм аш бүлмәһенә инеп юғалды. Мин өҫ кейемемде лә сисмәй төп яҡҡа йүгерҙем. Эйе, шул, ана ята паспортым! Тик ҡулға алырға ҡыймай торҙом. Эсендә аҡсаһы ятамы, юҡмы? Ятамы, юҡмы? .. Бисә эсен асып ҡарағанмы? Юҡмы? Эй-й! Булды ни, булманымы! Ҡулға алдым да астым. Бер тин юҡ! Бөттө баш. Ҡатындан: «Эсендә аҡсаһы бар ине, һин алдыңмы? » – тип һорап булмай бит инде. Ул алған булһа ла, насар, ул алмаған булһа ла, насар. Ни эшләргә? Унан йәшереп аҡса йыйғанымды белһә, ингәс тә мейемде ашар ине. Янына разведкаға сыҡтым. – Паспортты ҡайҙан таптың ул, – тигән булам. Эстән генә: «Урамда тип әйт, урамда тип әйт! » – тип уйланам. – Ишек эргәһендә ята ине, – ти ул бешеренеүен дауам итеп. – Тыштанмы, эстәнме? – Барыбер түгелме? Нимә төпсөнәһең? Табылды бит. – Эйе шу-у-ул, – тигән булдым. «Хәйләкәр бисә! Моғайын, аҡсаны ул алғандыр әле! Улай тиһәң, унан йәшереп ҙур сумма йыйғаным өсөн нишләп мейемде серетмәй? » – хәрәкәтенә, күҙенә ҡарап аңларға маташам. Битендә бер мускулы ҡыбырламай бит, исмаһам. «Ғүмеремдә үҙемә бер тапҡыр бүләк эшләрмен тип уйлаған инем! Бәхетһеҙ, бәхетһеҙ мин! Ана шулай була инде, хәләл ефетеңде алдап йөрөһәң. Ярай, һабаҡ булыр», – тип уйланып, үҙемде йыуатып тәрән уфтанып ҡуйғанымды ла һиҙмәй ҡалдым. – Нимә уфтанаһың? – тине мине тишерҙәй булып ҡараған ҡатыным. – Кейен, киттек! – Ҡайҙа? – тип аптырап киттем. – Һиңә яңы йылға бүләк алам, – тип кеҫәһенән минең аҡсаларҙы сығарҙы. – Нимә унда алырға уйлағайның? Компьютермы? Шатлығымдан ауыҙым йырылып китте: – Эйе! – тип урынымдан һикереп тороп, кәләшемде үпәс иттем. – Ысынлап, миңә компьютер алабыҙмы? Ысынмы? .Үҙ бәхетемә үҙем ышанмайым! Яңы йылға был бит иң яҡшы бүләк булды! Хыялланғанымса! Ҡатынымды был хәлдән һуң тағы ла нығыраҡ ярата башланым, шикелле! .. Туҡтағыҙ әле! Ә нимә бүләк булды ул? Үҙем йыйған аҡсаға компьютермы, әллә кәләшемдең мейене серетмәүеме? .. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Яңы йылға - шәп бүләк,0,analytics,Юмор,4122,https://henek.info/articles/++--/2025-12-24/ya-y-yyl-a-sh-p-b-l-k-4519860,2025-12-24T15:45:00+00:00
"Узган ял көннәрендә АКШның Калифорния штаты Лос Анжелес шәһәрендәге татар һәм башкортлар Сабантуйга ыелган. Аны татар белән башкортны берләштергән ""Туганлык"" әмгыяте оештырган. Сабантуй шәһәрнең паркында узган. Мәйдан берничә өлешкә бүленгән. Кунакларны Башкортстан белән Татарстан хариталары ясалган стенд, ике республиканың байраклары каршы алган. Мәйданда шулай ук тирмә урнаштырылган. Берсе — башкортныкы, икенчесе — татарныкы. Ике йорт эчендә дә ике милләткә хас булган киемнәр, өй әйберләре урнаштырылган. Бу аеруча читтә туып тәрбияләнгән балалар өчен татар һәм башкорт йортлары нинди булган, ни өчен шамаил эленеп торган, сандык эчендә ниләр сакланган, нинди келәмнәр кулланганнар, сөлгеләр ничек чигелгән икәнен күз алдына китерер өчен кирәк дип аңлата оештыручылар. Шулай ук мәйданда татар һәм башкортка хас булган келәмнәр белән бизәлгән фотозона ясалган. Моннан тыш милли эшләнмәләр һәм китаплардан торган сәүдә оештырылган. Сабантуйда катнашучылар әйтүенчә, иң күп сатып алынган китаплар — ул балалар әдәбияты һәм чит илдә фәнни эзләнүләр алып барган галимнәрнең татар тарихы турындагы китаплар. Сабантуйда шулай ук балалар өчен аерым мәйданчык булган. Табын да корылган. Бәйрәм ике телдә алып барылган. Ике алып баручы — берсе башкорт, икенчесе — татар, икесе милли киемнән. Бу — соңгы еллардагы Лос Анжелес Сабан туеның күренеше. Бәйрәмне ике милләт вәкилләре оештыра, алар бу бәйрәмгә хуа. Әмма башка еллардан аермалы буларак алып баручылар быел еш кына урысчага күчкән дип фикерләре белән уртаклашучылар булды. — Илдәге Сабантуйда да ул кадәр урыс теле юктыр, алып баручылар да, ырчылар да гел урысчага күчте, гел урыс сүзләрен кыстырып сөйләде. Күңелсез күренеш булды, — диде Сабантуйда катнашучы Фәнис Фәрхетдинов. Сабантуйда ырчы Рамилә Галәветдинова, Гөлназ Батталова, Алтынай Вәлитов ырлаган, Алсу Вәлитова скрипкада уйнаган. Концерт өлешендә балалар да катнашкан. Балалар мәйданчыгында нәниләр өчен калфак, түбәтәй, изү ясау, аны бизәү остаханәсе оештырылган. Алар татарча һәм башкортча китап та укыган, әкият тә тыңлаган. Балаларны уктан атарга да өйрәткәннәр. Шулай ук күбесе битенә төрле татар яки башкорт бизәкләрен яки Башкортстан белән Татарстан байракларын рәсем итеп ясаткан. Сабантуй уеннары да оештырылган. Катнашучылар капчыкта сикерү, йомырка кабып йөгерү, аркан тарту кебек уеннарда катнашкан. Татарча һәм башкортча биюләр дә оештырылган. Катнашучыларның күбесе милли киемнән килгән. Бәйрәмдә Сан-Францискода эшләгән """" татар кафесының трагы эшләгән. Ул кыстыбый, өчпочмак, чәкчәк, гөбәдия, пәрәмәч һәм башка ризыклар әзерләп саткан. Иң беренче булып кыстыбый белән өчпочмак сатылып беткән, татар ризыкларын чиратта торып алып бетерделәр диделәр Сабантуйда катнашучылар. Шулай ук барысы да мәтрүшкәле чәй, Башкортстанда итештерелгән бал белән сыйланган. Сабантуй түләүле, кеше башына керү бәясе — 30 доллар. 14 яшькәчә балаларга керү бушлай. Катнашучыларның саны чама белән 500 кеше булган. Быел Лос Анжелес Сабантуена Сан-Франциско, Сиэттл, Нью-Йорк, Төньяк Каролина, Канададан килүчеләр күп булган. Сабантуй берничә сәгать дәвам иткән. Бәйрәм күмәкләшеп фотога төшү белән тәмамланган. Лос Анжелес — татар һәм башкортлар күпләп һәм тупланып яшәгән шәһәр. Биредә элеккеге мөһаирләр дә яши, 1990 нчы елларда килеп төпләнүчеләр дә күп. Аларга Русия Украинага сугыш башлангач илдән чыгып китәргә мәбүр булган яңа татар, башкорт мөһаирләре дә кушылды. Ничә татар һәм башкорт яши — төгәл саннар юк. дәвамуртаклашуртаклаш",Лос Анжелес Сабан туе,0,analytics,Күргәҙмә,3451,https://www.azatliq.org/a/los-anzheles-saban-tue/33425422.html,2025-05-31T21:27:27+03:00
"Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 2-се класс уҡыусыһы Ибатуллина Рената. ""Көҙ"".",Көҙ,0,analytics,"""Мин донъяны һүрәтләйем""",116,https://amanat.su/articles/min-donyany-r-tl-yem/2024-10-13/k-3959288,2024-10-13T09:35:00+00:00
"Конкурс тыуған ереңә һөйөү һәм ихтирам тәрбиәләү, традицион Рәсәй ҡиммәттәрен һаҡлау һәм күтәреү, милләт-ара дуҫлыҡ мөнәсәбәттәрен нығытыу, төрлө илдәрҙең йәш быуындары араһында халыҡ-ара бәйләнештәрҙе үҫтереүҙе маҡсат итеп ҡуя. Ул Рәсәй Федерацияһының Мәғариф министрлығы тәҡдим иткән 202526 уҡыу йылына саралар исемлегенә индерелгән. Ҡабул итеү: Рәсәйҙән һәм сит илдәрҙән килгән һәр кем; йәш сиге юҡ. Номинациялар: - Видео йәки йәнһүрәт; - Презентация, слайдтар; - Һүрәт. Нисек ҡатнашырға? Ижади эште әҙерләгәс, уны киләһе сайтҡа ебәрергә кәрәк: Конкурстың жюри ағзаһы - ""Яңы тыуған илгә – Рәсәйгә һөйөү менән"" Дәүләт Думаһы депутаты М. В. Бутина. Һәр конкурста ҡатнашыусыға электрон сертификат һәм рәхмәт ҡағыҙы тапшырыла, ә остаздарға Рәхмәт хаттары тапшырыла. Иң яҡшы 100 эш авторҙары махсус дипломдар аласаҡ. Еңеүселәр дипломдар һәм иҫтәлекле бүләктәр аласаҡ.",Рәсәйҙә «Донъяға үҙенең Тыуған илең хаҡында һөйлә» конкурсы старт алды,0,analytics,Файҙалы эштәр,865,https://agideljurn.ru/news/godpoleznihdel/2025-10-31/r-s-y-don-ya-a-ene-tyu-an-ile-ha-ynda-yl-konkursy-start-aldy-4449506,2025-10-31T15:51:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКазан белән Түбән Кама һава аланнарында очкычларны кабул итү һәм очыртып ибәрүгә вакытлы чикләүләр кертелде. Алар дүрт сәгать үткәч, иртәнге сәгать сигездә генә гамәлдән чыгарылды. Бу быел Татарстанга ясалган өченче дрон һөүме булды.19 февральгә каршы төндә Татарстан күгендә пилотсыз очкыч бәреп төшерелгән. Бу хакта Русия саклану министрлыгының -каналындахәбәр ителә. ""Узган төндә кизүдә торган һава һөүменнән саклану чаралары өч пилотсыз очкычны тотып алып юк итте: өч пилотсыз очкыч — Брянски өлкәсендә, берсе — Татарстан өстендә һәм дүртесе — Кара диңгездә. Тула өлкәсендә дә бер пилотсыз очкыч бастырылды"", диелә хәбәрдә. Казан белән Түбән Кама һава аланнарында очкычларны кабул итү һәм очыртып ибәрүгә вакытлы чикләүләр кертелде. Алар дүрт сәгать үткәч, иртәнге сәгать сигездә генә гамәлдәнчыгарылды. Дронны бәреп төшерү нәтиәсендә имереклекләр яки корбаннар булуы хәбәр ителмәде. Быел бу Татарстанга ясалган өченче дроннар һөүме булды. Татарстанга быелгы иң беренче дронһөүме 14 гыйнварда ясалды. Шуның нәтиәсендә Казанның сыекландырылган газ саклагычындагы газ мичкәсенә ут капты. 20 гыйнварда булган һөүмдә Казан һава аланында очышлар чикләнде. Русия саклану министрлыгы өч дронны бәреп төшерүләрен иткерде. -каналлар һөүм авиация ширкәтенә ясалган булырга мөмкин, дип хәбәр итте. Казанда яшәүчеләр шәһәр хакимиятенең -каналында мэрия пилотсыз очкычлар һөүме турында вакытында кисәтмәде дипзарланды. Кешеләр дроннарны сәгать ярым-ике сәгать алданрак күреп алуларын, мэриянең соңарып хәбәр бирүен әйтте. Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановпилотсыз очкычлар һөүме турында сөйләгән чакта ""иминлекне тәэмин итү өлкәсендә республиканың эшлисе эшләре күп әле"", дип белдерде. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстан күгендә төнлә пилотсыз очкыч бәреп төшерелгән,1,news,Яңылыҡтар,1750,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-kugenda-tonla-pilotsiz-ochkich-barep-tosherelgan/33319994.html,2025-02-19T09:08:48+03:00
"19 апрель Кырымда берничә журналист тоткарланган. Ленияра Абибуллаева, Руслана Люманова, Николай Семена Журналистларның өчесе дә Ленияра Абибуллаева төрле елларда төрле матбугатта, бәйсез Кырым хәбәрләр агентлыгында (бу агентлык Кырымда теркәлмәгәннән соң Киевка китергә мәбүр булган иде) фотокорреспондент булып эшләгән иде. Николай Семена аннексиягә кадәр ""Зеркало недели"" газетында Кырым хәбәрчесе булып эшләгән иде. Хәзер пенсиядә. Аны Русия кануннары нигезендә сепаратизмда гаеплиләр. ФСБда үткәрелгән сорау алудан соң аны читкә китмәү шарты белән ибәргәннәр. Мәскәү тарафыннан куелган Кырым прокуроры Наталья Поклонская, без Крым. Реалии сайтын ябу өчен Роскомнадзорга, баш прокуратурага мәгълүмат туплыйбыз, дип белдергән. ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасында катнашуда шикләнелгән ике кырымтатар егетен сак астына калдырдылар19 апрель Акмәчетнең Киев район мәхкәмәсе Арсен Джеппаров, Рефат Алимовны ике айга, ягъни 18 июньгә кадәр сак астында калдыру карарын чыгарды. 23-24 яшьтәге бу ике егетнең өендә, Ялта янындагы Кызыташ авылында, 18 апрельдә тентү уздырганнар иде, икесен дә кораллы кешеләр алып киткәннәр. Яшьләрнең ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасында катнашканнарында шикләнәләр, ләкин бу хакта ниндидер дәлилләр юк. Бу эш буенча тикшерүләр бара икән. Февраль аенда бу авылда Инвер Бекиров та шундый ук шикләнү сәбәпле сак астына алынган иде. Кырымда кырымтатарларның югалулары дәвам итәКырымда 11 апрельдә югалган Арсен Алиевны (1960 елда туган) туганнары эзли. Бакчасарайдан Саки шәһәренә догага барган Арсен сәгать 12 дә юлда барганда ""мине 12.20 дә каршылагыз"" дип телефон итә, ләкин ул бу вакытта Саки автостанциясенә барып чыкмый, аңа шалтыратканнар да телефоны сүндерелгәнен аңлыйлар. Сәгать 16.00 да телефон яңадан кабызылып тагын сүндерелгән. Моннан соң Арсен Алимов хакында бер мәгълүмат булмый дип хәбәр иттеләр кырымтатар волонтерлары социаль челтерләрдә. Новоалексеевкада Владислав Лановскийны ирләделәр18 апрельдә Кырым Украина чигендә урнашкан Новоалексеевка бистәсендә Владислав Лановскийны ирләделәр. Лановский 14 апрельдә теракт нәтиәсендә һәлак булган иде. Полиция хәбәр итүенчә, шартлатылган иске ""Жигули"" машинасында якынча 6 килограмм тротил булган. Билгеле булганча, Новоалексеевкада яшәүче 9 мең халыкның 37ы - кырымтатарлар. Херсон өлкәсе итәкчелеге бу шартлауны теракт дип атады. Кемдер халыкны кырымтатар, ислам факторы белән куркытырга, аларны гаепләргә өнди, ләкин без монда бердәм, тату яшибез, моның өчен монда каршылык, хаос тудыру өчен читтән эшлиләр. Кырымтатарлар Кырымда бердәм булып аннексиягә каршы торган бердәнбер көч, диде Херсон өлкә администрациясе рәис урынбасары Валентина Сычова. Кырым Русия кулына узган соң Кырым-Украина чигендә урнашкан Новоалекссевка ике арада транзит бер ноктага әверелде, монда чик янында Чонгарда Украина ягыннан Н. Челебиджихан исемендә батальон төзелүе хәбәр ителгән иде. Шартлаудан соң Генически районында йөздән артык полиция патруль машинасы тәртип саклый башлаган.","Кырымда журналистларны, кырымтатарларны эзәрлекләү көчәя",0,analytics,Ҡырым,2939,https://www.azatliq.org/a/27684589.html,2016-04-19T16:16:02+00:00
"- Башҡортостандың Халыҡтар дуҫлығы йорто ""Тамырым - башҡорт"" тигән бик матур проектты тормошҡа ашыра. Күрше өлкәләрҙән башҡорт балаларын төбәк-ара форумға йыйып, республика, уның иҫтәлекле урындары, йолалары менән таныштыралар. Башҡортса уҡыған, туған телебеҙҙә үткән сараларҙа әүҙем ҡатнашҡан балалар ҡатнаша был форумда. Беҙ беренсе килгәндә Рәми Ғарипов исемендәге 1-се республика башҡорт гимназияһында йәшәнек. Икенсе йылына мин килә алманым, ә өсөнсө тапҡырында Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге республика интернат-гимназияһында булдыҡ. Ҡабул итеү имтихандары барған мәлгә тура килдек һәм беҙҙең балалар ҙа көстәрен һынап ҡараны. Уңышлы тапшырып, уҡырға алындылар, икенсе йыл инде бик оҡшатып уҡыйҙар, - ти сығышы менән Ырымбур өлкәһе Ҡыуандыҡ районынан уҡытыусы Әлфира Бабамөхәмәтова. Әйткәндәй, гимназияла уға ла һөнәренә ярашлы эш тәҡдим иткәндәр, әле унда эшләп йөрөй. - Мин Красногвардейск районынан. Гимназияла уҡыу оҡшай. Фортепьянола, думбырала уйнарға өйрәнәм, - ти Лиза Бәхтейәрова. Силәбе ҡалаһынан Айсаф Сафуанов ҡурайҙы һайлаған икән. ""Арман"" фольклор төркөмөндә лә ҡатнаша. Уның яҡташы Вадим Хәкимов һәм Ырымбур өлкәһе Ҡыуандыҡ районынан Марат Бабамөхәмәтов волторнала уйнай. Балалар шулай уҡ һәр береһе оркестрҙа ла уйнай. ""Тамырым - башҡорт"" проекты ашаа Өфө гимназияларына уҡырға ингән балалар конференция барышында Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров менән дә осрашты, үҙҙәре менән таныштырып, рәхмәттәрен белдерҙеләр. Автор фотолары.","""Тамырым - башҡорт"" форумы ярҙам итте",0,analytics,Күрше өлкәләрҙәге милләттәштәребеҙ,1452,https://yanshishma.com/articles/sit-lk-l-r-ge-mill-tt-sht-rebe-/2025-12-12/tamyrym-bash-ort-forumy-yar-am-itte-4504343,2025-12-12T11:42:00+00:00
Салауат районы Миәшәгәр мәктәбенең синыф уҡыусылары Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығын  иҫтәлекле ҡаршылай.,"Бишенселәр ""Һалдат яулығын"" әҙерләгән",0,analytics,Еңеү,98,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-05-09/bishensel-r-aldat-yauly-yn-erl-g-n-4228685,2025-05-09T03:05:00+00:00
"Наилә иһаншина яулыкны дүрт читләп бәйләп йөргән мөслимәләрне мактый28 март Татарстан диния нәзарәтендә мөслимә хатын-кызларның республика конференциясе узды. Ул ""Шиһабетдин Мәранихатын-кызның әмгыятьтәге һәм гаиләдәге роле турында"" дигән исем астында үтте. ыелышта мәгърифәтче исемен үзәккә кую – 2018 елны Татарстанда Шиһабетдин Мәрани елы дип игълан итү белән бәйле иде. Чарага Татарстаннан гына түгел, Мордовия, Башкортстан, Мари иле, Ульян өлкәләреннән барысы йөзгә якын мөслимә ыелды. ыенда катнашучыларКонференциягә делегат булып килгән мөслимәләр бер-бер артлы Шиһабетдин Мәрани турында чыгыш ясады. Кемдер аның тормыш юлы, башка берәү мәгърифәтчелек эшчэнлеге, икенчеләре кызыксынулары хакында сөйләде. Катнашучылар Мәранинең нумизматика, астрономия, медицина, дару ясау, археология, халык иаты һәм башка өлкәләр белән кызыксынуын, фәнни хезмәтләр язуын да белде. ""Күп мәһәр сораганга кызлар кияүсез кала""Төп өлештә мөслимәләр диния нәзарәтенең мәгариф һәм фән бүлеге белгече Айнур Йосыповка үз сорауларын, тәкъдимнәрен иткерде, борчыган мәсьәләләр турында да сүз булды. Фәния әләлиеваМисал өчен, Кукмарадан килгән Фәния ханым әләлиева Өркеш авылындагы мәчеттә мөгаллимнәр өчен квалификация күтәрү курслары оештыруны сорады. Абыстайлар районнардагы имамнар да Коръәнне дөрес укымый, дөрес укырга өйрәтүче ике атналык кына булса да курслар ачып булмасмы дип тә кызыксынды. Мәчетләр каршындагы мәдрәсәдә укыган шәкертләргә бердәм таныклык бирелмәү проблемы, лицензиясе булмаган абыстайларга Коръән ашында түрдә утырган өчен штраф салу очрагы да әйтелде, укыту өчен рөхсәтнең кемнән алынуы һәм башка мәсьәләләр дә күтәрелде. Мөслимәләр гаиләне саклап калу традицияләре, аерылышуны киметү чаралары турында да фикер алышты. Кайбер районнарда 70-80 процент аерылышу очраклары булуга басым ясалды. Конференциядә мәһәр күләме күпме булырга тиешлеге күтәрелде. Күп мәһәр сораганга кызлар кияүсез кала, ә мөселман егетләр чит милләт вәкиленә өйләнә дип уфтанды мөслимәләр. Аз мәһәр сорап, яшәү өчен күбрәк уңай шартлар тудыруны таләп итәргә кирәк дигән фикергә килделәр. ыенда катнашучы мөслимәләрКиемгә милли орнаментларны өстәү кирәлегенә дә басым ясалды. Конференциядә катнашучыларга яулыкны дүрт читләп бәйләп йөргән берничә абыстайны мактап, халык алдына чакырып чыгарып, бәйләү рәвешен дә күрсәттеләр. Ахырда 2018 елга мөслимәләргә эш програмы кабул ителде. Ул 16 пункттан тора. Програмда күп балалы, аз керемле гаиләләрне, ятим балаларны кайгырту өчен ""Гаилә, ана һәм бала"" дип исемләнгән махсус үзәкләр, яшь мөселман гаиләләренә аралашу клублары оештыру, хатын-кызлар арасында эчүчелек проблемын хәл итү өчен эшче төркем булдыру, авыл һәм шәһәр мәдәни үзәкләре каршында яшьләрне гаилә мөнәсәбәтләре серләренә өйрәтү максатыннан ""Кияү һәм кәләш мәктәбе"" ачу, яучылар һәм абыстайлар институтларын торгызу, авыр тормыш хәлендә калган хатын-кызлар өчен кризис үзәкләре, хәйрия үзәген төзү һәм башка бурычлар куелган. ""Ул мөселманнар традицион исламда булсын""Бүген республикада ирләре кулга алынган, төрмәләргә утыртылган, тикшерүгә дучар булган мөслимәләр аеруча кыен хәлдә. Алар арасында ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасында дип гаепләү – уйлап чыгарылган яла, хәтта адвокатлар да дәүләт заказы дип әлеге эшкә тотынмый дипбелдерүчеләрбар. Ирләре кулга алынган ханымнарның кайберләре сәдака акчасына яшәргә мәбүр. Татарстан мөслимәләр берлеге әлеге мәсьәләдә хакимиятләр арасында арадашчы, кыен хәлдәге мөслимәләргә терәк була аламы, юридик ярдәм оештыру мөмкинлекләре бармы? Яулык мәсьәләсенә дә нокта куелмаган. Азатлык әлеге сорауга авап эзләп берлек рәисәсе Наилә иһаншинабелән сөйләште. Наилә иһаншина– Ханымнарның әмгыятьтәге итди проблемнарын күтәргән оешмалары, мисал өчен ""Матери Беслана"" һәм башкалар бар. Татарстан мөслимәләре дә бүген оешмаларга берләшеп, хакимияткә хаталарын әйтеп, үз таләпләрен иткерә аламы? – ""Матери Беслана"" бит алар үзләренә авырлык, шундый сынау килгәч оештылар. Аллаһы сакласын андый оешмаларның булуыннан. Ә ана буларак, безнең мөслимәләр дә бик күп эшләр башкара. Алар баласын да тәрбияләргә итешә, ә үзе әмгыятьтә дә актив катнаша. Мәчетләр тирәсендә балаларны ыеп укыта, лагерьларны оештыра, әниләр белән дә эшли. Татарстан мөслимәләр берлеге бу яктан актив позициядә. Мисал өчен, Чистайда яшьләр күп. Яшьләр булгач, алар яшьләр белән эшли. Чаралары спорт, матурлык белән дә бәйле булырга мөмкин. Фаигасез генә, менә балалар бакчалары, мәктәпләр белән эшәүче оешмалар булсын иде. – Димәк, мөслимәләр берлеге хакимият белән элемтә тотмый? – Хакимият белән эшлибез. Мәсәлән, районнарда социаль яклау үзәкләре, социаль хезмәткәрләр бар. Шулар белән бергә эшлиләр. – Төрмәләргә утыртылган мөселман ирләр бар. Аларның ялгыз калган хатыннары, балалары белән эшлиме мөслимәләр берлеге? Аларга ниндидер ярдәм оештырыламы? – Ул мөселманнар традицион исламда булсыннар. Кемнәр төрмәгә эләгә? Терроризм, тыелган секталар булмасын өчен эшләргә кирәк. Әлбәттә, хакимият аларга әзасын бирә. Ул секталарга керергә ярамаганлыгын камил акыллы кеше аңлый. Бүген диния нәзарәте шуларны булдырмау өчен күп эшләр башкара. Безнең мәчетләр ачык, гыйбадәт кыласың, яулык ябасың, хәләл ризыгыңны ашыйсың, безгә нәрсә итми, әйт миңа, зинһар өчен? Русиядә мөселман булудан кем тыйган? Бер мисал китерегез. Нәрсәгә ул төрмәләр? Нәрсәгә ул корбаннар? Кемгә кирәк алар? – Әгәр ире шул юнәлешкә киткән, ә хатынының бер гаебе юк ди, мәсәлән. Бәлки, ул сезнең ярдәмгә мохтадыр? – Безнең диния нәзарәтендә ул хатыннарны ыеп уздырган түгәрәк өстәл булды. Аларны сөйләшергә чакырган идек тә, бәхәсләшү килеп чыкты. Шул чакта без аларга диннең бар кыйммәтләрен иткердек. Нәтиәсе шулай булды: алар безнең белән килеште. ""Ирләребез безгә сезнеңчә булырга рөхсәт бирми бит"", диделәр. Кемнәрнедер үтерүләр, сугышулар, каядыр китеп барып кан коешулар кирәк дип уйлаучылар ялгыша бит. – Мөслимәләр берлегендә ниндидер юридик ярдәм күрсәтү, консультацияләр бирү бармы? – Бездә күбрәк психологик ярдәм күрсәтелә. – Мәктәпләрдә яулык ябу мәсьәләсегә бәйле шау-шу булып алды. Менә монда мөслимәләр берлеге ниндидер ярдәм күрсәттеме? – Бу күбрәк чит өлкәләрдә бит инде. Без бу мәсьәләдә милли кием кию ягында торабыз. Милли киемнәр барысы да әхлакны саклый, барысы да ябык. Чын калфакны саклап калучылар бүген абыстайлар гына, ул чәчне капларга тиеш. Ә баш уртасына утыртып куелган бер түгәрәк әйбер ул калфак түгел. Бүген милли кием ясаучылар милли киемнең ни икәнен дә белми.","Мөслимәләр ыены: яулык, мәһәр, яучылар",0,analytics,Дин,6365,https://www.azatliq.org/a/29130987.html,2018-03-29T21:28:01+00:00
"Ғариза биреүсегә ялған хәрби комиссариат хеҙмәткәре шылтырата һәм уның һәләк булған улына наградалар бирелеүе тураһында хәбәр итә. Түләүҙәрҙе тикшереү һылтауы менән ул ҡатындан смс-хәбәрҙән бер тапҡыр ҡулланыла торған кодты һорап ала. Шунда уҡ ғариза биреүсе менән ҡатын-ҡыҙ бәйләнешкә инә, ул уның мутлашыу ҡорбаны булыуын һәм телефонды ялған хоҡуҡ һаҡлау хеҙмәткәренә тапшырыуын белдерә. Ир ""алдашыу фактын"" раҫлай һәм аҡсаны һаҡлау өсөн уны ""Росфинмониторинг"" хеҙмәткәре менән тоташтыра. Росфинмониторингтың ялған белгесе, аҡсаны һаҡлап ҡалыу өсөн уны ""хәүефһеҙ иҫәпкә"" күсерергә кәрәк, тип хәбәр итә. Ул банк хеҙмәтен имитациялаған махсус ҡушымтаны күсереп алыу өсөн һылтанма ебәрә. Дистанцион етәкселек аҫтында зыян күреүсе енәйәтселәрҙең иҫәбенә 5,5 миллион һумдан ашыу аҡса күсерә. Бөтә аҡсаны күсергәндән һуң, мутлашыусылар аҡсаны ҡулаҡса менән кире ҡайтарыу өсөн ""вәкилдең"" шәхси визитын вәғәҙә итә һәм ""хәүефһеҙ иҫәп"" ҡушымтаһын юйырға ҡуша, ул шулай эшләй ҙә. 10 көн үткәс, ""белгестәр"" менән хат алышыуҙың юйылыуын күреп, ул алданғанын аңлай һәм полицияға мөрәжәғәт итә. Башҡортостан Республикаһы буйынса Эске эштәр министрлығы иҫкә төшөрә: бер ниндәй ҙә ысын дәүләт структураһы бер ҡасан да, бер ниндәй ҙә шарттарҙа ла финанс мәсьәләләрен хәл итеү өсөн беренсе булып шылтыратып, смс-хәбәрҙәрҙән кодтар диктантлауҙы һорамай. Дәүләт органдары хеҙмәткәрҙәре аҡсаны ""хәүефһеҙ иҫәпкә"" күсереүҙе талап итмәй. Әгәр һеҙҙән аҡса йәки шәхси мәғлүмәттәр талап ителә икән, шунда уҡ телефонығыҙҙы ҡуйығыҙ һәм полицияға мөрәжәғәт итегеҙ. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Яугир әсәһен алдаған мәлғүндәр,1,news,Яңылыҡтар,1713,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-04/yaugir-s-en-alda-an-m-l-nd-r-4564561,2026-02-04T16:10:00+00:00
"17 декабрҙә Өфөлә төбәк етәксеһе Радий Хәбиров Башҡортостан Башлығы ҡарамағындағы милләт-ара мөнәсәбәттәр буйынса Совет ултырышын үткәрҙе. Көн тәртибендә – махсус хәрби операция шарттарында милләт-ара тотороҡлолоҡто һаҡлау мәсьәләләре. Башҡортостан Башлығы, был йүнәлештә системалы эште дәүләт милли сәйәсәте стратегияһы сиктәрендә алып барабыҙ тине. – Ноябрь аҙағында Президентыбыҙ 2036 йылға тиклемге осорға дәүләт милли сәйәсәтенең яңы Стратегияһын раҫланы. Уның маҡсаты – Рәсәйҙең күп милләтле халҡының берҙәмлеген нығытыу. Беҙҙең бөтә эшебеҙ – концепциялар, дәүләт программалары, мәҙәни үҙәктәр эшмәкәрлеге – дәүләт милли сәйәсәтенең федераль вертикаленә индерелгән һәм заманса саҡырыуҙарға яуап бирә, – тине Радий Хәбиров. – 2025 йыл милләт-ара һәм конфессия-ара мөнәсәбәттәр өлкәһе өсөн бай булды. Беҙ бөтәбеҙҙе берләштергән яңы байрамдар – Милли кейем көнө, Бейеү көнө, Урал батыр эпосы көнө башланыҡ. 19 тарихи-мәҙәни үҙәк –республика Халыҡтар дуҫлығы йорто филиалдары йәлеп итеү нөктәһенә әйләнде. Башҡортостандың алты тарихи-мәҙәни үҙәге башҡорт халҡы тупланып йәшәгән төбәктәрҙә уңышлы эшләй. Махсус хәрби операция шарттарында тарихи-мәҙәни үҙәктәрҙең эшмәкәрлеге мәҙәниәт мәсьәләләре менән генә сикләнмәй. Тәүге көндәрҙән үк улар гуманитар ярҙам йыйыуҙы ойоштора, Донецк һәм Луганск ҡалаларынан килгән балалар өсөн саралар үткәрә. Башҡортостандағы милләт-ара мөнәсәбәттәр Рәсәй субъекттарында милли сәйәсәтте тормошҡа ашырыу миҫалы булып тора. Башҡортостанда хәҙерге милләт-ара мөнәсәбәттәре, был төбәктә милли сәйәсәтте тормошҡа ашырыу сиктәрендә властың бөтә кимәлдәренең даими, тырыш, төплө эш һөҙөмтәһе. Башҡортостан тәжрибәһе федераль кимәлдә юғары баһалана. Милләттәр эштәре буйынса федераль агентлыҡ етәксеһе кәңәшсеһе Абдулғәмит Булатов күптән түгел төбәк властарының милләт-ара мөнәсәбәттәрҙе көйләү буйынса әүҙем эш алып барыуын билдәләне, республика йәмғиәтте туплау миҫалын күрһәтә тине. Илдең сәйәси тотороҡлолоғо һәм эҙмә-эҙлекле үҫеше формулаһы булараҡ милләт-ара татыулыҡты һаҡлау кәрәклеге федераль кимәлдә дәүләт сәйәсәтенең өҫтөнлөклө йүнәлештәренең береһе тип таныла. Рәсәй Президенты Владимир Путиндың 2026 йылды Рәсәй халыҡтары берҙәмлеге йылы тип иғлан итеүе быны асыҡ итеп күрһәтә. Республикабыҙҙа милләт-ара тыныслыҡ – Башҡортостан халыҡтарының күп быуатлыҡ тарихының һәм мәҙәни-тарихи традицияларының дауамы. Рәсәй Президенты Владимир Путин алыҫ 2011 йылда билдәләүенсә, Башҡортостанда, бер тамсы һыу кеүек, бөтә Рәсәйебеҙ мәҙәниәттәре, диндәре, телдәре һәм халыҡтар дуҫлығы сағыла. Башҡортостан ил етәкселегенең ҡарарҙарын тормошҡа ашырыу өсөн бөтә кимәлдәге көстәрҙе туплау миҫалы булып тора. – Президентыбыҙ 2026 йылды Рәсәй халыҡтарының берҙәмлеге йылы тип иғлан итте. Республика Хөкүмәтенә уны үткәреүгә әҙерлек башларға ҡушам. Федераль саралар раҫланғас, беҙ Башҡортостанда Рәсәй халыҡтары берҙәмлеге йылы бурыстарын маҡсатлы тормошҡа ашырыу өсөн үҙебеҙҙең норматив актты оператив ҡабул итәсәкбеҙ, – тине Радий Хәбиров ултырышта быға ҡарата. Тышҡы саҡырыуҙар һәм ҙур һынауҙар, хәрби конфликттар йәки социаль-иҡтисади көрсөктәр шарттарында, Башҡортостан күп милләтле йәмғиәттең берләшеү феноменын күрһәтә. Был ауырлыҡтарҙы еңеп сығыу гражданлыҡ үҙаңының өлгөрөүенең сағыу индикаторы булып тора, ул саҡта локаль йәки этномәҙәни айырмалыҡтар дөйөм яҙмыш һәм дөйөм Рәсәй гражданлыҡ үҙенсәлеген нығытыу тойғоһо алдында сигенә. Был процесс дөйөм маҡсаттарҙы һәм теләктәшлекте тәрән аңлауҙы сағылдыра, был тотороҡлолоҡтоң фундаменталь ресурсына әйләнә. Республикала формалашҡан уникаль милләт-ара татыулыҡ формулаһы төбәктең генә түгел, тотош Рәсәйҙең ижтимағи-сәйәси тотороҡлоғоноң төп нигеҙҙәренең береһе тип таныла. Эксперттар ыңғай баһалаған был модель уникаль телдәр һәм мәҙәниәттәр өсөн зыян килтермәйенсә дөйөм гражданлыҡ үҙенсәлеген нығытыу буйынса эҙмә-эҙлекле сәйәсәттә ята. Уның нигеҙендә милли-мәҙәни берләшмәләр араһында диалогты системалы яҡлау, хоҡуҡи һәм мәғариф өлкәһендә тел төрлөлөгөн һаҡлау, шулай уҡ үҙ-ара ихтирам тәрбиәләү ята. Хәҙерге заманда халыҡтарҙы тарҡатыуҙың тышҡы ынтылыштарына әүҙем ҡаршы тороу мәсьәләһе айырыуса көнүҙәк. Бында төп инструмент булып берләштереүсе ҡиммәттәрҙе өйрәнеү һәм нығытыу тора: патриотизм, дөйөм тарихҡа хөрмәт, үҙ-ара ярҙам, ғаилә традициялары һәм закон өҫтөнлөгө. 160-тан ашыу халыҡтың үҙенсәлеге һәм дөйөм гражданлыҡ берҙәмлеге гармониялы берләшкән Башҡортостан тәжрибәһе бындай эштең уңышлы миҫалы булып тора. Ул төрлөлөктөң уртаҡ ҡиммәттәргә һәм дөйөм гражданлыҡ яуаплылығына нигеҙләнгәндә берҙәмлекте көсһөҙләндермәүен, ә көсәйтеүен күрһәтә. Башҡортостандың Халыҡтар дуҫлығы йорто директоры Эльмира Саматова Башҡортостандың милли-мәҙәни берләшмәләренең эш тәжрибәһе менән уртаҡлашты. Ойошма филиалдары патриотик акциялар үткәрә, маскировка селтәре һәм окоп шәмдәре етештерә, кәрәкле әйберҙәр һәм аҙыҡ-түлек, хужалыҡ-көнкүреш кәрәк-яраҡтары оҙата. Шулай уҡ республика халыҡтарының милләт-ара берҙәмлеген нығытыуға йүнәлтелгән мәғрифәтселек эшенә һәм мәҙәни-күмәк сараларға ҙур иғтибар бүленә. Был эш федераль кимәлдә лә юғары баһалана. – 2025 йылда Башҡортостандың Халыҡтар дуҫлығы йорто Милли мөнәсәбәттәр өлкәһендә иң яҡшы тәжрибәләр өсөн номинацияһында Милләт ғорурлығы Рәсәй йәмәғәт премияһы лауреаттары иҫәбенә инде, – тип билдәләне Эльмира Саматова. – Башҡортостан Халыҡтар дуҫлығы йорто 30 йылдан ашыу эшләй. Учреждение эшмәкәрлеге республикабыҙҙың күп милләтле халҡының дөйөм Рәсәй гражданлыҡ үҙенсәлеген һәм берҙәмлеген нығытыуға йүнәлтелгән. Халыҡтар дуҫлығы йорто 26 филиал – тарихи-мәҙәни үҙәкте берләштерә: 20 республикала һәм алтыһы Рәсәй Федерацияһы субъекттарында һәм 37 милли-мәҙәни үҙәктең эшен координациялай. Эльвира АЙЫТҠОЛОВА, Дәүләт Думаһы депутаты, Бөтә донъя башҡорттары Ҡоролтайы Президиумы рәйесе: – Милләт-ара татыулыҡ – киләсәк еңеүҙәребеҙҙең һәм системаның ағымдағы этапта тотороҡлолоғоноң нигеҙе. Әлбиттә, был үҙенән-үҙе барлыҡҡа килмәгән: милләт-ара һәм конфессия-ара килешеү – бик ҙур, тырыш эш һөҙөмтәһе. Башҡортостандың күп быуатлыҡ тарихы был мәсьәләләргә бөтә этаптарҙа ла ҙур иғтибар бирелеүен иҫбатлай. Был системалы эштә дәүләт власы органдары менән бер рәттән йәмәғәт ойошмалары ла әүҙем ҡатнаша. Әле федераль кимәлдәге стратегик документтар: РФ Тел сәйәсәте концепцияһы һәм РФ Дәүләт милли сәйәсәте стратегияһы ҡабул ителгәндә, республикала ҡабул ителгән төп ҡарарҙарҙың уларҙы ғәмәлгә ашырыу өсөн йөкмәтке булыуын күрәбеҙ. Әйткәндәй, Ҡоролтайҙың 30 йыллығына арналған халыҡ-ара практик конференцияла беҙ Дәүләт милли сәйәсәте стратегияһын Башҡорт халҡының үҫеш стратегияһы менән сағыштырҙыҡ, һәм шул күренә: унда беҙ әленән әүҙем тормошҡа ашырған положениелар күп. Стратегик документтарҙы тормошҡа ашырыу буйынса ""юл картаһы""на үҙ тәҡдимдәребеҙҙе индерәсәкбеҙ. Республика практикалары: полилингваль мәктәптәр селтәре, мәҙәни үҙәктәр селтәре, төбәк тел гранттарын бүлеү, календарҙа милли кейем көнө һәм башҡа саралар кеүек даталарҙы нығытыу телде һәм мәҙәниәтте өйрәнеү буйынса һорауҙы ҡәнәғәтләндерергә мөмкинлек бирә. Улар инновацион практикалар булып тора, уларҙың тәжрибәһен федераль кимәлдә лә таратырға мөмкин һәм кәрәк.",Башҡортостан миҫалы – тотош Рәсәй өсөн өлгө,0,analytics,Сәйәсәт,7068,https://bashgazet.ru/articles/s-y-s-t-m-kho-u/2025-12-19/bash-ortostan-mi-aly-totosh-r-s-y-s-n-lg-4515628,2025-12-19T16:25:00+00:00
"«Салауат Юлаев» клубы һөжүмсе Шелдон Ремпалдың беҙгә кире ҡайтыуы хаҡында хәбәр итте. 30 йәшлек хоккейсы миҙгел башынан «Вашингтон Кэпиталз» составында 4 кенә уйын уҙғарып өлгөрҙө. Хәҙер беҙҙең команда менән килешеүен яңыртҡан. Уның боҙға 5 ноябрь сығыуы көтөлә. Үткән миҙгелдә Ремпал көйәрмәндәр хәтерендә яҡшы яҡтан ғына уйылып ҡалды. Даими чемпионатта 68 уйында 61 мәрәй йыйҙы, ә плей-оффта 19 матчта 21 гол индерҙе. Ошо рәүешле ул иң мәргән уйынсылар исемлегендә 4-се баҫҡысҡа күтәрелеүгә өлгәште. Гагарин кубогы өсөн көрәштә иң яҡшы күрһәткес тә – Шелдондыҡы. Буласаҡ хоккейсы Канаданың Калгари ҡалаһында тыуған. «Лос-Анджелес Кингз», «Каролина Харрикейнз», «Ванкувер Кэнакс», «Вегас Голден Найтс» командалары өсөн уйнаған. Быйыл да ул юлаевсылар составында үҙен яҡшы яҡтан ғына күрһәтер, тип ышанабыҙ.","Ура, Ремпал беҙгә ҡайтты!",0,analytics,Спорт,807,https://yanshishma.com/articles/khokkey/2025-10-31/ura-rempal-be-g-aytty-4449061,2025-10-31T12:06:00+00:00
"Это событие было организовано в рамках всероссийской программы «Мы — граждане России! ». Об этом сообщает ""Баймакский вестник"". - Мы уверены, что каждый из наших новых граждан будет способствовать развитию России. Вместе мы сможем создать ещё более яркое будущее для нашей страны! - подчеркнули представители местного отделения Общероссийского движения детей и молодёжи «Движение Первых».",В школе 1 г. Баймак прошло праздничное мероприятие,0,analytics,Файҙалы эштәр,388,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-12-28/v-shkole-1-g-baymak-proshlo-prazdnichnoe-meropriyatie-4070878,2024-12-28T14:17:00+00:00
"Рәсәйҙә алты предмет буйынса берҙәм дәүләт имтиханының минималь балдарын арттырҙылар: 39 - ҙан 41-гә тиклем балл - физика 44-тән 46-ға тиклем балл - информатика 36 - нан 40-ҡа тиклем балл - тарих 30-ҙан 40-ҡа тиклем балл - сит телдәр 39 - ҙан 40 балға тиклем - химия һәм биология. Еңдәрҙе һыҙғанып, уҡырға ла уҡырға.",Минималь балдарҙы арттырҙылар,1,news,Яңылыҡтар,316,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-05/minimal-baldar-y-arttyr-ylar-4529179,2026-01-05T13:58:00+00:00
Өфөлә «Китап-Байрам» китап йәрминкәһендә яратҡан гәзит-журналдарығыҙға ла ла яҙылырға мөмкин.,"Байрамға килегеҙ, яратҡан гәзит-журналдарығыҙға яҙылығыҙ!",0,analytics,Гәзит,93,https://yanshishma.com/articles/g-zitebe-du-yby-/2025-05-30/bayram-a-kilege-yarat-an-g-zit-zhurnaldary-y-a-ya-yly-y-4257769,2025-05-30T21:10:00+00:00
"Яңыраҡ тыуған ауылыма ҡайтып килгәйнем. Иҫәнлек-һаулыҡ белешеп китәйем тип МТМ тирәһендә ҡайнашҡан ауылдаштар янына ла һуғылырға булдым. Шаян һүҙ ҡыҫтырып ауыл, донъя хәлдәре тураһында бер ауыҡ гәпләшеп торғандан һуң Шәрәфетдин, ағай былай тине: – Һин маладис булып сыҡтың, ҡустым, яҙыусы булып киттең. Яҙыусылар союзына алыныуыңды ишеткәс, беҙҙең ауылдан да бер яҙыусы сыҡты тип шатландыҡ. – Эйе, эчлен булды, – тине төртмә теллерәк холоҡло Ғәлинур исемле йәштәшем йылмайып, – Яҙыусылар союзы эчлены. – Беҙҙең ауыл тураһында берәй әҫәр яҙаһыңмы? – тип ҡыҙыҡһынды үҙенә йәштән китап ене ҡағылған Шәрәфетдин ағай. – Яҙыусы исеме алып, ҙур кеше булғанһың икән, тыуған ауылыңды ла күтәрергә тейешһең. Мин уға яуап биреп өлгөрмәнем, әҙерәк төшөрөп алған Ғәлинур ярып һалмаһынмы: – Һин, Шәрәфетдин абзый, бигерәк ебәрәһең. Яҙыусы ла яҙыусы тиһең. Яҙыусы ла беҙҙең кеүек кешелер инде. Әллә ние менән айырылмайҙыр беҙҙән. – Эйе, – тине уның дуҫы Әлтәф, – яҙыусы беҙҙән нимәһе менән артыҡ? – Ысынлап та, һин беҙҙең кеүек ябай халыҡтан ни ерең менән айырылаһың? – тип һораны Ғәлинур миңә һынамсыл төбәлеп. Мин ни әйтергә лә белмәй уйға ҡалдым. Башымды күтәреп ярты күкте ҡаплап алған һоро болоттарға ҡараным. Көҙгө көн йонсоу ине, етмәһә, ямғыр һибәләй башланы. Ошо мәл Шәрәфетдин ағай миңә ярҙамға килде. Күҙлеген төҙәтеберәк кейҙе лә, хәйләкәр йылмайып, Ғәлинурға һорау бирҙе: – Ямғыр яуа. Ошо тәбиғәт күренешен һин нисек итеп әйтеп бирер инең? Ғәлинур уға сәйерһенеп ҡарап ҡуйҙы. Унан һуң, күккә ҡараш ташлап алғас, маңлайын йыйырып, бер килке уйланып торҙо ла: – Нейә, ямғыр яуа инде. Уны тағы нисек итеп әйтәһең? Ямғыр яуа. Убсым да, хреновый погода, – тине. – Һауанан жидкость аға, – тип һүҙгә ҡушылды тракторсы Ғәләү етди төҫ менән. – Һауанан һыу аға тиң, күктең радиаторы тишелгән, – тип уны төҙәтте шофер егег. – Юҡ егеттәр, иң дөрөҫө былай була: һауанан дистиллированный һыу аға, – тине икенсе шофер, хәҡиҡәттең иң ҙурын асып һалған кешеләй ҡыланып. – Алла бабай бес итә, – тине Әлтәф һөмһөҙөрәк ҡиәфәттә. Егеттәр һаһылдашып көлөшөп алдылар. Көлкө әҙерәк баҫылғас, Шәрәфетдин ағай миңә боролдо: – Йә әле, ҡустым, хәҙер һин әйтеп бир ошо тәбиғәт күренешен. Ғәлинур йәнләнеп китте. – Йәле, йәле, яҙыусы нимә тип әйтер икән, тыңлап ҡарайыҡ. Үҙе миңә: «Һин дә әллә ни әйтә алмаҫһың әле» тигән сырай менән текәлде. «Был ни тип яуап бирер? » тип ҡыҙыҡһынып, бөтәһе лә миңә төбәлделәр. Мин йәнә һауаға ҡараным: һоро болоттар күкте тотошлай тиерлек баҫып алғайны. Ямғыр ҙа көсәйә төшкәйне. Миңә әллә нисек, яманһыу булып китте һәм күңелемдә ошо һүҙҙәр тыуҙы. Мин уларҙы әңгәмәселәремә әйтеп бирҙем: Яуыз һоро болоттарға рәнйеп, Күҙ йәштәрен түгә күк йөҙө. Ауылдаштарым өнһөҙ ҡалды. Ғәлинур ҙа ауыҙын асып миңә текәлеп тороуын белде. – Аңланыңмы, айырма ниҙә? – Ниһайәт, Шәрәфетдин ағай тынлыҡты боҙоп, мәғәнәле йылмайып Ғәлинурға баҡты. Ләкин Ғәлинур уға иғтибар итмәне, миңә өндәште: – Нисек, нисек, ҡабатлап әйт әле? .. Мин ҡабатланым. Бер аҙ уйланып торғандан һуң Ғәлинур кеҫәһенән ҡағыҙ киҫәге менән ҡәләм сығарып миңә һуҙҙы: – Бынауға яҙып бир әле, ҡайтҡас бисәнең башын әйләндерәм. Флүр ҒӘЛИМОВ.",ЯМҒЫР ЯУА,0,analytics,Хикәйә,3094,https://agideljurn.ru/news/s-sm-r-r/2025-12-07/yam-yr-yaua-4496594,2025-12-07T00:19:00+00:00
"Акция охватит школьников, студентов, работающее население и пенсионеров. Участники узнают, как разумное потребление помогает экономить деньги, заботиться об экологии и ресурсах планеты, например, через сокращение лишних покупок, отказ от одноразовых товаров и сортировку мусора. Минфин России подготовил для этого специальные материалы: сценарии лекций, памятки, чек-листы и игры. Подробности о мероприятиях доступны на сайте моифинансы. рф. Фото: с Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Разумное потребление – ключ к экономии и экологии,0,analytics,Общие статьи,572,https://uchbash.com/articles/common_material/2025-12-13/razumnoe-potreblenie-klyuch-k-ekonomii-i-ekologii-4505436,2025-12-13T00:22:00+00:00
"Петербургта йәшәүсе ҡатын үлгән кешегә кейәүгә сыҡҡан. Шулай итеп, ул фатирлы булған. 63 йәшлек ҡатын айырыуса ҙур күләмдә мутлашыуҙа ғәйепләнә.",Мәйеткә кейәүгә сыҡҡан,0,analytics,Юмор,144,https://henek.info/articles/+++-+-/2025-01-24/m-yetk-key-g-sy-an-4094221,2025-01-24T11:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМәхкәмә ирнең ""Русия кораллы көчләренә йөкләнгән чараларда катнашуын"" һәм яралануын йомшартучы хәл дип тапкан. Хөкем карарында әйтелгәнчә, Кузьмин моңарчы да хөкем ителгән булган, тик Украинадагы сугышта булгач Путин карары белән ярлыкау алган.2024 елның апрелендә Бөгелмәдәге мәхкәмә ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәте сугышчысы - 41 яшьлек Александр Кузьминны ""үтерү"" маддәсе нигезендә (инаять кодексының 105 маддәсе, 1 өлеше) гаепле дип тапкан һәм аны 8 елга кырыс тәртипле колониягә хөкем иткән. Бу хакта ""Вёрстка""иткерә. Эш материалларыннан күренгәнчә, елның кышында (төгәл көне билгеле түгел) Кузьмин ""Вагнер"" тамгасы тегелгән хәрби киемдә үзенең дус кызы янына бер авылга барган, әмма кыз аны өенә кертмәгән. Шуннан соң Кузьмин көрәк алып тәрәзәне ваткан һәм дус кызы аны өйгә кертергә ризалашкан, дип ышандыра тикшерү. Кузьмин үзе сөйләвенчә, алар ачуланыша башлаганнар, чөнки иргә бер таныш хатын-кызы шалтраткан да, бу иптәш кызын көнләштергән. Эш материалларында әйтелгәнчә, ир аңа кимендә 19 тапкыр йодрыгы белән суккан, ау пычагы белән битен, муенын, күкрәген кискәләгән. Өйдән чыгып киткән чакта иптәш кызын ""туңмасын өчен"" халат белән каплаган диелә. Икенче көнне иртән бу өйгә кабат килгән, тик иптәш кызының үлүен аңлаган, такси чакыртып кире Бөгелмәгә киткән, диелә. Экспертиза ачыклавынча, бу хатын өшеп үлгән. Өй утын белән ылытыла торган булган, тик тәрәзә ватык булганга мич бик тиз суынган. Мәхкәмә ирнең ""Русия кораллы көчләренә йөкләнгән чараларда катнашуын"" һәм яралануын йомшартучы хәл дип тапкан. Хөкем карарында әйтелгәнчә, Кузьмин моңарчы да хөкем ителгән булган, тик Украинадагы сугышта булгач Путин карары белән ярлыкау алган. Мәхкәмәдәге шаһитләр әйтүенчә, Кузьмин кеше үтергәне өчен хөкем ителгән булган һәм сугышта катнашканчыга кадәр соңгы ун елын төрмәдә утырган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Татарстандагы мәхкәмә төрмәдән ""Вагнер"" белән сугышка киткән ирне кабат кеше үтергәне өчен сигез елга хөкем иткән",1,news,Яңылыҡтар,1955,https://www.azatliq.org/a/tatarstandagi-mahkama-tormadan-vagner-belan-sugishka-kitkan-irne-kabat-keshe-utergane-ochen-sigez-elga-hokem-itkan-/32978641.html,2024-06-04T13:41:05+03:00
"Шундай саҡта ябай, әммә ныҡ ярҙам иткән ысул: Стакандың өстән бер өлөшөнә йылы һыу ҡойоп, уға ярты балғалаҡ аш содаһы һалып болғатығыҙ. Ошо шыйыҡсаны ауыҙҙа биш минут тотор кәрәк. Бер минут та, 3-4 минут та түгел, ә теүәл биш минут! Был ваҡытта телевизор ҡарайһығыҙмы, эш эшләйһегеҙме, әммә содалы һыуҙы ауыҙҙан биш минут үтмәйенсә төкөрөргә ярамай. Бындай шыйыҡса әле килеп ингән вирусты шунда уҡ үлтерә. Сөнки аш содаһы бар вирустарҙың организмға йәбешкән сылбырын өҙә. Күберәк үлән сәйе эсегеҙ! Сәләмәт булығыҙ! Сығанаҡ: ""Башдонъя"" төркөмө.","Үҙегеҙгә һаҡлап ҡуйығыҙ, дуҫтар!",0,analytics,Сәләмәтлек,543,https://yanshishma.com/articles/auly-y-bayly-y/2025-09-15/ege-g-a-lap-uyy-y-du-tar-4386711,2025-09-15T10:00:00+00:00
"Сегодня в государственном концертном зале «Башкортостан» прошло торжественное мероприятие, посвященное Дню народного единства, которое отмечается 4 ноября. По мнению Главы региона Радия Хабирова, этот праздник олицетворяет искреннюю любовь к Родине, уважение к многовековой истории Отечества, стремление быть достойными ратных и трудовых подвигов старших поколений. Сама история напоминает нам о том, как важно объединяться перед лицом серьёзных угроз и вызовов, быть настоящими защитниками и патриотами великой страны, трудиться ради её блага, заявил он. «Для нашей многонациональной республики, где на протяжении веков в мире и согласии живут представители более 100 национальностей и разных конфессий, укрепление народного единства имеет особое значение. Много веков назад народы России вступили в ряды ополчения Минина и Пожарского, избавились от захватчиков и предателей, положили конец междоусобице и восстановили государственность Отечества», — напомнил Радий Хабиров. «Башкирские полки участвовали во всех военных походах России. И сегодня наши добровольческие батальоны в едином порыве встали на защиту Отечества. В зоне специальной военной операции бойцы разных национальностей, профессий считают друг друга братьями и плечом к плечу отважно бьют врага», — отметил Глава республики. Башкортостан с его мощным промышленным и оборонным потенциалом вновь стал надёжным тылом, обеспечивая фронт всем необходимым. «Сегодня мы видим, как для сотен тысяч людей помощь бойцам стала нравственным долгом. Наша республика отправила около 140 гуманитарных конвоев в помощь воинам, для восстановления подшефных территорий в новых российских регионах», — сказал Радий Хабиров. Глава Башкортостана особо подчеркнул, что в предстоящий Год участников специальной военной операции и членов их семей республика сделает всё возможное для того, чтобы воины на передовой «всегда чувствовали нашу поддержку». Чтобы ветераны, получившие ранения, проходили достойную реабилитацию, а все семьи участников СВО были окружены заботой. Чтобы имена и подвиги павших героев навечно оставались в нашей благодарной памяти. «Мы с вами живём в сложное время. Судьбоносное для нашей страны. И мы должны в полной мере понимать особую важность нашего единства, ответственного труда, упорства, решимости идти вперёд. Башкортостан всегда был и будет опорой России, регионом мощной индустрии, сельского хозяйства, передовой науки, образования, развитой культуры и спорта. Мы и впредь будем укреплять мощь, приумножать богатство нашей великой страны и родной республики. Сердечно поздравляю вас с Днём народного единства! Желаю всем здоровья и благополучия! Мира и процветания! С праздником! Байрам менән, ватандаштарым», — сказал Радий Хабиров. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Өфөлә Халыҡтар берҙәмлеге көнөнә арналған тантаналы сара үтте,1,news,Яңылыҡтар,3143,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-02/f-l-haly-tar-ber-mlege-k-n-n-arnal-an-tantanaly-sara-tte-3994329,2024-11-02T14:14:00+00:00
"Ҙур һәм татыу ғаиләлә тәрбиәләнеүсе Алһыу – Өфө ҡыҙы. Ул мәктәп йылдарынан уҡ үҙенең тырыш, маҡсатлы булыуы менән айырылып торҙо. Баш ҡалалағы 108-се мәктәптә тик яҡшы билдәләргә генә өлгәште, айырыуса математика, тарих, инглиз теле, физкультура дәрестәрен көтөп ала ине. Былтыр Алһыу мәктәпте алтын миҙалға тамамланы. Ҡыҙҙың иң яратҡан шөғөлө – бейеү. Башмачок өлгөлө халыҡ бейеүҙәре ансамблендә тиҫтә йыл солист булараҡ сығыш яһаны. Күмәкләп төрлө сәхнәне яуланылар, күп ерҙе  күрҙеләр. Ул йылы хәтирәләр күңелемдә мәңге һаҡланыр, ти Алһыу. Әле лә бейеүен дауам итә. Ул хәҙер – Өфө фән һәм технологиялар университеты студенты, юрист һөнәрен үҙләштерә. Бар ергә лә өлгөрә ҡыҙ – ата-әсәһенең ғорурлығы ул! Лилиә ФАЗЛЕТДИНОВА.",Алһыу ШӘЙМӘРҘӘНОВА,0,analytics,"""Йәшлек"" гүзәле",725,https://ye102.ru/articles/guzel/2026-02-03/al-yu-sh-ym-r-nova-4560811,2026-02-03T05:55:00+00:00
Ысынбарлыҡта булған хәлгә нигеҙләнгән видеоны һәр ата-әсә ҡараһын ине ул.,Балаларға бара һөжүм,1,news,Яңылыҡтар,73,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-22/balalar-a-arata-zh-m-4517085,2025-12-22T14:22:00+00:00
"Ринат Фәхретдинов. Катнаш көрәш төрендә () ""гладиатор"" кушаматы белән чыгыш ясаучы Ринат Фәхретдиновхалыкара ярышларда рәсми рәвештә Татарстан өчен чыгыш ясасын өчен Татарстан барысын да эшләячәк. Бу турыда бүген матбугат конференциясе вакытында Татарстан спорт министры урынбасары Хәлил Шәйхетдиновбелдерде. Журналистлар белән очрашу халыкара лигасында беренче татар көрәшчесе катнаша башлау вакыйгасына багышланган иде. Очрашуда шулай ук Татарстан республикасында катнаш көрәшне үстерү турында да сөйләштеләр. Ринат ярышларга ""татар"" сүзе язылган, Татарстан төсендәге киемнәр киеп чыга. Фәхретдинов барлык халыкара ярышларда Татарстан исеменнән чыгыш ясасын өчен республика аның өстеннән рәсми төстә кураторлык алырга ыенмыймы дигән сорауга министр урынбасары, бу сорау күтәрелә, дип авап бирде. ""Без бу турыда сөйләштек. Ринатның Рөстәм Миңнехановбелән очрашуын оештырырга ыенабыз. Моның өчен барысын да эшләячәкбез"" диде ул. ""Татарстанга күчсәм, Казанда катнаш көрәш төрендә күнекмәләр өчен зал ачар идем"" диде Ринат. Әлеге вакытта Ринат гаиләсе белән Мәскәүдә яши. Ринатка шулай ук танылган дагыстанлы көрәшче Хәбиб Нурмагомедовны да мисал итеп китерделәр, ул көрәшкә танылган дагыстан ыры белән чыга диделәр. ""Көрәшкә татар ыры белән чыгарга ыенмыйсыңмы? "" дигән сорауга ул ""әгәр берәрсе шул ыр астында биергә түгел, ә сугышырга теләк тудыра торган ыр язып бирсә, чыгар идем"" диде ""гладиатор"". Азатлык белән әңгәмәсендә ""чакырсалар, Татарстан өчен чыгыш ясар идегезме? "" дигән сорауга ул ""Әлбәттә. Тәкъдим була икән, нигә килмәскә. Без бит Татарстанга тартылабыз. Әмма безне анда кабул итмиләр. Мордовия дә, Татарстан да минем өем кебек. Әмма без Татарстанда беркемгә дә кирәк түгел. Мин ничек бар, шулай әйтәм. Ачыктын-ачык әйтергә кирәк икән, Татарстан өчен читтә яшәүче татарлар беркемгә дә кирәк түгел. Без Татарстан өчен беркем дә түгел. Әмма без үзебез барыбер Татарстанга тартылабыз. Әйтик, мин үзем Мордовиядән булсам да, татарлар өчен, Татарстан өчен тырышырга кирәк дип гел уйлап йөрим. Минем фикеремчә, Татарстан — ул аерым бер территория кебек. Татарстан өчен кеше анда туса гына мөһим. Син галәмгә чыксаң да, лигасына күтәрелсәң дә, Татарстанга бу кирәкми. Кызганыч. Әйе, Татарстанда аерым кешеләр синең өчен борчыла, ярдәм итәргә тырышырга мөмкин, әмма Татарстан хөкүмәтенә без кирәк түгел"" дипсөйләгән иде Ринат. ""Татарстанда күбрәк ырчылар һәм биючеләрне яраталар бит. Әмма кызганыч, ә бәлки бәхеткә, без алар арасына кермибез. Без милли рухны дөньяга яхшы яктан күрсәтергә телибез. Бездә татарларны ырчылар, биючеләр итеп кенә күз алдына китерәләр. Бер татар кешесе үзен көрәшче итеп күрсәтсә, әйләнә-тирәдәгеләр, сез шундый спорт төрләрендә дә бармыни дип аптырыйлар. Мин шулай дип әйткәннән соң сәерсенәм. Безгә кешеләрнең стереотипларын үзгәртергә кирәк"", дип тә өстәде ул. Катнаш көрәш төрендә () ""гладиатор"" кушаматы белән чыгыш ясаучы Ринат Фәхретдинов Абу-Дабида узган турнирда көндәшен нокаут белән иңде. Бу иңүдән соң ул дөньяда иң дәрәәле саналган лигасына чакырылды. Ринат Фәхретдинов Мордовиянең Азюрки авылында туган. Аңа 29 яшь. 2012 елдан башлап катнаш көрәш төре белән шөгыльләнә.",Татарстан спорт министрлыгы Ринат Фәхретдиновны республика канаты астына алырга вәгъдә итте,1,news,Яңылыҡтар,3119,https://www.azatliq.org/a/31082147.html,2021-02-02T12:50:00+00:00
"Бөгөн - Ирекмәндәр көнө. Райондың Тыуған тыл. Хәйбулла (етәксеһе – Юлиә Ғәлиева) төркөмө ирекмәндәре махсус хәрби операция башланғандан алып ҙур эш башҡара. Беҙҙең ауыл ирекмәндәре лә был төркөмгә ҡарай һәм улар менән һәр саҡ тығыҙ бәйләнештә эш алып бара. Дронға ҡаршы юрғандарҙы тегеүҙә улар беҙгә тауар (махсус материал) һатып алып бирҙе, башҡа кәрәк–яраҡтарын үҙебеҙ алдыҡ, ҡайһыларын интернет–магазиндарҙан яҙҙыртып та, ҡайҙандыр ҡайтарып та алырға тура килде. Эш еңелдән түгел, нескәлек һәм иғтибар талап итә, әммә беҙҙең уңған ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙ үҙ ваҡыттары менән иҫәпләшмәй.",Ун көндә дрондан һаҡлаусы 80 юрған теккәндәр,0,analytics,Махсус хәрби операция,581,https://bashgazet.ru/articles/care/2025-12-05/un-k-nd-drondan-a-lausy-80-yur-an-tekk-nd-r-4495759,2025-12-05T18:30:00+00:00
"Тимер ауылында йәшәүсе, дүрт балаға ғүмер бүләк итеп, бөгөнгө көндә ауылыбыҙҙа ихтирамлы ғаилә булған Азамат Мазһар улы һәм Рәйлә Һибәт ҡыҙы Аллабирҙиндар ошо көндәрҙә үҙҙәренең мәртәбәле ғүмер байрамын - алтын туйҙарын билдәләнеләр.","""Азаматтың йырына ғашиҡ булып килдем, ти Рәйлә апай",0,analytics,Ғәилә,233,https://tanburz.ru/articles/-il/2025-01-22/azamatty-yyryna-ashi-bulyp-kildem-ti-r-yl-apay-4092203,2025-01-22T09:05:00+00:00
"Нилә Ильяс ҡыҙы Байрамғолова 1948 йылдың 21 февралендә БАССР-ҙың Учалы районы Яңы Байрамғол ауылында тыуған. 1976 йылда Өфө дәүләт сәнғәт институтын тамамлай (Р. Д. Земчурина класы). Нилә Байрамғолова ярты быуаттҡа яҡын ғүмерен Башҡортостандың Хор капеллаһына бағышлай, 2003 йылдан хаҡлы ялға сыҡҡансы Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы администраторы булып эшләй. Яҡындарының һәм туғандарының ауыр ҡайғыһын уртаҡлашабыҙ.",Ҡайғылы хәбәр.,1,news,Яңылыҡтар,441,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-09-28/ay-yly-h-b-r-4405259,2025-09-28T13:00:00+00:00
"Мөхәрриребеҙгә ижади проекттар, илһам ҡанаттарының талмауын, ныҡлы һаулыҡ теләйбеҙ. Балалар өсөн тәғәйенләнгән был китапты һәр уҡыусы яратып уҡыһын!",Яңы китап сыҡты!,0,analytics,Краеведение,148,https://uchbash.com/articles/kraevedenie/2025-08-04/ya-y-kitap-sy-ty-4337830,2025-08-04T16:03:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМәхкәмәдән моны Татарстан прокуратурасы сораган иде. 2021 елның 11 маенда мәктәпкә һөүм иткән чакта  Галәвиев гимназия бинасында 30 мәртәбә мылтыктан атты һәм беренче катта үзе ясаган шартлаткычны шартлатты. Соңрак бинаны тулысынча төзекләндерделәр. Казанның Совет районы мәхкәмәсе 175 нче гимназиягә китергән зыяны өчен Илназ Галәвиевтан 1 млн 409 мең сум түләтү карары чыгарган. Бу хакта ""Татар-информ""иткерә. Акчалар ""Казан башкарма комитеты файдасына күчерелергә тиеш"", диелә. Галәвиевтан бу акчаларны түләттерүне Татарстан прокуратурасысораган иде.2021 елның 11 маенда мәктәпкә һөүм иткән чакта Галәвиев гимназия бинасында 30 мәртәбә мылтыктан атты һәм беренче катта үзе ясаган шартлаткычны шартлатты. Соңрак бинаны тулысынча төзекләндерделәр. Шул ук вакытта зыян күрүчеләрнең дәгъвалары канәгатьләндерелеп, Галәвиевтан аларга 22 млн сум түләтергә дигән карар да чыкты. Әйтик, балаларын югалткан ата-аналарга ул өчәр млн сум түләргә тиеш, калганнарга - 500 меңнән алып 1,5 млн сумга кадәр. Соңгы сүзен әйткән чакта Галәвиев зыян күрүчеләрдән гафу үтенде һәм аларга тиешле компенсацияләрне түләргә сүз бирде. ""Колониядә эшләгәндә үземне чикләмәячәкмен. Китап язарга, ә аннан килгән акчалар белән дәгъваларны капларга тырышырмын"", диде ул. -каналыязуынча, бу акчаларны түләү өчен Галәвиевның фатирдагы өлешен сатуга куячаклар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Казан мәхкәмәсе Илназ Галәвиевтан 175 нче мәктәпкә 1,4 млн сум түләттерү турында карар чыгарды",1,news,Яңылыҡтар,1488,https://www.azatliq.org/a/kazan-mahkamase-ilnaz-galavievtan-175nche-maktapka-1-4-mln-sum-tulatteru-turinda-karar-chigardi/32934833.html,2024-05-06T11:05:07+03:00
"Ҡатнашыусы отошто алыу өсөн лотерея үҙәгенә мөрәжәғәт итмәгән. Әлеге ваҡытта уның «Столото» мобиль ҡушымтаһында билет һатып алыуы ғына билдәле. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Миллионерҙы эҙләйҙәр,0,analytics,Төрлө,816,https://henek.info/articles/+++-/2026-02-19/millioner-y-e-l-y-r-4585800,2026-02-19T22:05:00+00:00
Илһөйә Бәҙретдинова менән Илдус Дәүләновтың яңы клибы донъя күрҙе. Ул Яралы йөрәк йырына төшөрөлгән.,Илһөйә Бәҙретдинованың яңы клибы,0,analytics,Клиптар,100,https://henek.info/articles/----+/2025-03-05/il-y-b-retdinovany-ya-y-kliby-4145464,2025-03-05T17:20:00+00:00
"Рәсәй уҡыусыларын ватанды һаҡлау һәм хәүефһеҙлек нигеҙҙәре буйынса дәрестәрҙә дрон йыйырға һәм уларҙы идара итергә өйрәтергә планлаштырыла. Был программаға нигеҙләнеп конструкторҙар БПЛА йыйырға өйрәтәсәк һәм уның менән идара итеү буйынса инструкциялар үткәрәсәк. Шулай уҡ, мәктәп уҡыусылары, беренсе ярҙам күрһәтергә һәм  автомат йыйырға ла өйрәнәсәк. Фото интернеттан алынды.",Белеме бар меңде йығыр,0,analytics,Махсус хәрби операция,377,https://shonkar.com/news/care/2026-01-23/beleme-bar-me-de-yy-yr-4547471,2026-01-23T10:03:00+00:00
"Сибай театрының «Самрау батша бүләге» тигән спектакле ошо ваҡиғаға арнала. Ул төп сәхнәлә 16.00 сәғәттә башлана. 17.00 фестивалде рәсми ябыу тантанаһы. 18.00 Тыныс йоҡо, кескәйҙәр! телетапшырыуы геройҙары менән Рәсәйҙең халыҡ артисы Дмитрий Маликов сәхнәгә сыға. 18.30 Дмитрий Маликовтың концерты. 19.30 йәнһүрәт. 20.00 «Испытание Аулом» ғаилә комедияһы. ""Союзмультфильм"" майҙансығында көнө буйы буйлы ҡурсаҡтар Винни-Пух, Пятачок, Арыҫлан балаһы, Кеша йөрөй. 11.00 беләҙектәр, брошкалар үреү, анимация эшләү буйынса оҫталыҡ дәрестәре. 15.40 балалар «Угадай мультфильм по музыке» музыкаль квизында ҡатнаша ала. Аҡмулла сәхнәһендә 14.00 Өфө Йәш тамашасы театры «Не хочу быть собакой» һәм 16.00  «Настоящий папа» тигән спектаклдәр ҡуясаҡ. 18.00 йәнһүрәт була. 20.00 нәфис фильм күрһәтеләсәк.",Бөгөн – Урал батыр эпосы көнө,1,news,Яңылыҡтар,789,https://amanat.su/news/novosti/2025-06-08/b-g-n-ural-batyr-eposy-k-n-4269087,2025-06-08T10:35:00+00:00
"Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд салләллаһү ғәләйһи вә сәлләм үҙенең хәҙис-шәрифтәрендә: ""Раббыбыҙ Аллаһтан берәй нәмә һорар алдында изге эш ҡылығыҙ"", тип әйтә. Саҙаҡа биреү, уны таратыу изге ғәмәлдәрҙән һанала. Хәйер таратҡас, беҙ ҙә, доға ҡылып, ""Йә, Раббым, шуны бир, быны бир"", тип, Раббыбыҙ Аллаһтан һорайбыҙ. Шуға күрә саҙаҡа өләшеү бик мөһим һәм күркәм ғөрөф-ғәҙәттәрҙән һанала. Ашка ҡунаҡ булып килгән кеше саҙаҡа таратыр алдынан хужаның рөхсәтен алырға тейеш. Сөнки ҡайһы бер аштарҙа хужа таратҡан саҙаҡаға - айырым, ҡунаҡтарҙыҡына айырым доға ҡылына. Ҡайһыберҙәрендә барлыҡ хәйер таратыусылар өсөн бер доға уҡыла. Хужа ҡаршы килмәй икән, ҡунаҡ булып килеүселәрҙең хәйер таратыуы ярамаған эш түгел. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Ҡунаҡ кеше хәйер таратырға тейешме?,0,analytics,Төрлө,1370,https://henek.info/articles/+++-/2026-02-11/una-keshe-h-yer-taratyr-a-teyeshme-4573610,2026-02-11T11:25:00+00:00
"Ут стихияһы табыш та, финанс ҡыйынлыҡтар ҙа килтерергә мөмкин. Инвестицияларҙа һәм сығымдарҙа һаҡлыҡ күрһәтеү мөһим. Ат йылы әүҙемдәргә, тәүәккәллектән ҡурҡмаусылар өсөн уңайлы, әммә, бигерәк тә финансҡа ҡағылыусы ҡарарҙарҙы, мөмкин тиклем ентекләп анализларға кәрәк. Йылдың эмоциональ фоны шәхси мөнәсәбәттәргә лә йоғонто яһар. Кешеләр сағыу һәм дәртле кисерештәргә ынтыласаҡ, был элемтәләрҙе нығытыуға ла, конфликттарға ла килтерергә мөмкин. Сабырлыҡ һәм аңлау, импульсив ғәмәлдәрҙән ҡасыу  һәм мөнәсәбәттәрҙә гармонияға ынтылыу мөһим. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Киләһе йыл ниндәй булыр?,0,analytics,Төрлө,1210,https://henek.info/articles/+++-/2025-12-25/kil-e-yyl-nind-y-bulyr-4521008,2025-12-25T15:50:00+00:00
"Ысынлап та, тормошта ошондай беҙ иғтибар итмәгән ырым-тәртиптәр бар. Әлбиттә, уларҙы белеп бөтөп тә булмай. Өләсәйҙәр менән йәшәгән булһаҡ, бәлки, улар беҙгә ошондай борондан килгән тәртиптәрҙе өйрәткән дә булыр ине. Зыярат ҡапҡаһын ябып бөтмәҫ элек, ирем миңә ҡараны ла: - Һин дөрөҫ сыҡманың, - тине, кире инеп, тоғролап ашаҡлап сыҡһа минән, тип көтәлер. - Юҡ, мин дөрөҫ сыҡтым, - тинем дә машина яғына ыңғайланым, ҡапҡаңды япһаң да була, йәнәһе, кире керәһем юҡ. Ҡәҙерле мәрхүмдәребеҙҙең ҡәберҙәренә көҙгө тәрбиә күрһәтергә килгәйнек зыяратҡа, үҫкән селектәрен ҡырҡтыҡ, уй, шул селек ҡаҡшата, гөлләмәләр ҙә һалдым, орлоҡтары ҡойолоп, яҙын үҫеп сыҡһын өсөн. - Ә ниндәй аяҡ менән сығырға һуң? - Ошо, - тип һул аяғына күрһәтеп һуҡты ла, - уң аяҡ менән, - тип өҫтәп ҡуйҙы. Уй, анекдот бабай. Һулаҡай булғас, ғүмер буйы шул уң-һул менән яҙлыға. Хәбәре лә шул, әмәле лә шул. Шуны бер ултырыпп, берҙе ныҡлы итеп һеңдереп алам да һуң. Юҡ инде, уң-һул бутауы ғүмерлеккә етте. Бына әллә ҡайҙа уҡыным, уҡыным да ғүмерлеккә иҫтә лә ҡалды: мунсаға, зыяратҡа, бәҙрәфкә һул аяҡ менән инәһең, уң аяҡ менән сығаһың; өйгә, мәсеткә, башҡа йомош төшкән йорт-биналарға уң аяҡ менән керәһең, һул менән сығаһың. Нисек иҫләргә? Хәҙер яҙам. Тап шул ере иҫтә ныҡ ҡалған да инде: кәүҙә, тиелә, ҡолағанда уң аяҡ ҡайһы яҡта, шул яҡҡа ҡолай, тигән фаразға таянып эш ителә, имеш. Мәҫәлән, бәҙрәфкә инеп барғанда, ҡапыл ҡолай ҡалһаң, тышҡа ҡолауы яҡшыраҡ, шуға уң аяҡты алдан ебәрмәйһең, артта ҡалдыраң, тимәк, һул аяҡ менән инәһең. Ысынлап та, бәҙрәф эсендә ҡолап ятҡансы, тыш яғында ҡалыуың яҡшыраҡ. Шул күҙлектән ҡарап, иҫләп ҡалығыҙ, тиелә ине. Гел ҡолап ятыуҙы теләмәй инде, сағыштырма миҫал рәүешендә әйтә. Өйҙән сығып барғанда һул менән сығаһың, ысынлап та, ҡолай ҡалһаң, кәүҙәң өй эсендә ҡалыуы яҡшы. Мунсанан сыҡҡанда уң аяҡ менән сығаһың, мунса эсенә ҡолағанса, тыш яғында булыуың хәйерле. Миҫалы шөрләт кенә булһа ла, иҫтә яҡшы ҡала, ҡасан, ҡайһы аяҡ менән ашаҡларға икәне. Шулайтып, өйгә ҡайтып еткәнсе миҫалдар килтерә-килтерә ""дәрес"" биреп ҡайтҡайным һулаҡайыма, бынан ары нишләр… Әллә, ашаҡларға кәрәк булһа, үҙем гел шул миҫалға таянып эш итәм, - тип фекерҙәре менән уртаҡлаша Зәкиә Мәжитова. Уның яҙмаһы менән риза булмағандар ҙа бар. Мәҫәлән, Мәрйәм Зәкирйәнова: ""Мин бер нәмәне барыбер дөрөҫ түгел тимен. Нисек инде өйҙән сыҡҡанда һин һул аяғың менән сығырға тейешһең? Бигерәк килештереп ебәрәләр хәҙер, былай ҙа буталған халыҡтың мейеһен бутайҙар. Беҙҙе элек-электән һәр ваҡыт өйгә ингәндә лә, сыҡҡанда ла уң аяҡ менән аша атларға тип өйрәтеп үҫтерҙе ҡартатай-өләсәйҙәр. Улар белемле, мәҙрәсә тамамлаған ине"", - тип яҙған. Гөлзифа Исрафилова: ""Түшәгеңдән төшкәндә үк уң аяҡ менән төшөргә кәрәктер ул. Юҡҡамы ни, көйәләнеп йөрөгән кешегә ""Нимә, һул аяғыңдан торҙоңмо әллә? "" тип әйтмәйҙәрҙер ул. Ололарҙың үҙемә өйрәткәндәренән генә әйтәм әле: аяҡ кейемен иң тәүҙә уңын кей; ишектән уң аяҡ менән сыҡ һәр саҡ; бәҙрәфкә кергәндә һул аяҡ менән керергә тип өйрәттеләр"", - ти. Ә һеҙ нисек уйлайһығыҙ?",Зыяраттан ҡайһы аяҡ менән сығырға?,0,analytics,Йәмғиәт,2984,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-06-21/zyyarattan-ay-y-aya-men-n-sy-yr-a-4285993,2025-06-21T21:43:00+00:00
"- Балалар нәфис хайуандарҙы ҡыуанып ҡараны, улар тормошо тураһында ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр тыңланы. Аттарҙы нисек аҫырауҙары тураһында ла белештеләр һәм һыйлап та алдылар. Сәйәхәттең иң ҡыҙыҡлы мәле һыбай йөрөү булғандар. Хатта ата-әсәләр ҙә ситтә ҡалырға теләмәне. Шулай уҡ, бергәләп ҡышҡы тәбиғәттең бөтә матурлығын күҙәтә-күҙәтә, саналарҙа йөрөп рәхәтләнделәр. Бер аҙ һыуыҡты ҡыуып, тәмлекәстәр менән хуш еҫле сәй эсеп кинәнгәс, һәр ҡунаҡҡа яратҡан парк исеменән иҫтәлеккә бүләк тапшырҙылар. Балаларыбыҙҙың шат йылмайыуын күреп, ысын мәғәнәһендә бәхетлебеҙ. Бындай сәйәхәттәр матур тәьҫораттар биреп кенә ҡалмай, балаларға ҡыйыуыраҡ, ышаныслыраҡ, хәстәрлеклерәк булырға ярҙам итә, - тип хәбәр итә 263-сө мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһының ""Бал ҡорто"" өлкән төркөмө тәрбиәселәре Руфина Самат ҡыҙы Ғәлиева менән Ғәлиә Ғәлей ҡыҙы Ғәлиуллина.",Кем ат яратмаһын инде? !,1,news,Яңылыҡтар,841,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-08/kem-at-yaratma-yn-inde-4569432,2026-02-08T18:00:00+00:00
"Улар - урлашыу, наркотиктар, көсләү, юл-транспорт фажиғәләре, йәмғиәт хәүефһеҙлеген боҙоу. Шулар араһынан 266 енәйәт 18 йәше лә тулмағандар тарафынан эшләнгән. Балаларын тәрбиәләүгә иғтибар бирмәгән, тик аҡса эшләү менән генә шөғөлләнгән ата-әсәләрҙең ғәзиздәренә изгелек һәм мәңгелек тураһында һөйләргә ваҡыттары юҡ. Шуның өсөн йәш үҫмерҙәрҙең тәрбиәһенә социаль селтәрҙәр һәм интернет аша яҡшы әҙерләнгән белгестәр тотона. Улар Рәсәй йәштәрен курьерлыҡ эшенә һәм башҡа төркөмдәргә ылыҡтыра. Өфө фән һәм технологиялар университеты профессоры, техник фәндәр докторы Морат Ғөзәйеров әйтеүенсә, был һорау бик етди һәм беҙ, ысынлап, тотош бер быуынды юғалтыуыбыҙ мөмкин. Әммә һәр организация айырым эшләһә лә, бер ниндәй ҙә эш килеп сыҡмауы ихтимал. Берҙәм система кәрәк. Әле беҙ кисен урамдарҙа һәм кешеләр күп йыйылған ерҙәрҙә патрулдә йөрөгән берҙәм халыҡ дружинаһын булдыра алабыҙ. Йыл һайын ошо хаҡта һөйләйбеҙ, тик эш алға китмәй. Элек урамда дежур иткән өсөн отпускыға биш көн өҫтәй торғайнылар. Бынан тыш үҫмерҙәр һәм йәштәр менән эшләр өсөн МХО-нан демобилизацияланып ҡайтҡан яугирҙарҙы ылыҡтырыр кәрәк. Улар ҙур тәрбиәүи эш алып бара аласаҡ. Тағы ла ул уҡыусыларҙы КПЗ-ға экскурсияға йөрөтөргә тәҡдим итә. Насар юлға баҫһалар, үҙҙәрен нимә көтәсәген күрерҙәр ине һәм был юлға баҫмаҫтар ине, тигән фекерҙә ул. Әйткәндәй, Нефтекамала был экскурсияны ата-әсәләр өсөн үткәреп ҡарағандар. Үҫмерҙәр араһында енәйәт артыу күренеше Өфөнөң Калинин, Октярь, Совет, Орджоникидзе райондарында һәм Октябрьский, Салауат ҡалаларында, шулай уҡ Архангель, Дыуан, Нуриман, Федоровка райондарында күҙәтелгән. Ул күбеһенсә наркотик таратыу күренеше. Әйткәндәй, наркотик таратҡан өсөн яуаплылыҡ 16, ҡайһы берҙә 14 йәштән башлана. Наркодилерҙар өсөн үҫмерҙәр – расход материалы. Береһен тотһалар, икенсеһен ҡулланалар. Иң мөһиме: үҫмерҙәргә аҡса вәғәҙә итәләр. Нефтекама мәктәбенең бер мәктәп директоры һөйләүенсә, ул яҡшы ғаиләлә тәрбәиләнгән баланың телефонын һорап тора, мессенджерҙарына инеп ҡарағас, ҡото оса: бала шул тиклем күп насар төркөмдәрҙә яҙылған булған. Шулай итеп, һығымта: балаға 18 йәш тулғансы, уны тулыһынса контроь аҫтында тотор кәрәк. Үҫмер наркодилерҙар ҡулына эләгеүен нисек аңларға: Уның ҡулында күп аҡса барлыҡҡа килә, әммә ул аҡсаларҙың ҡайҙан һәм нисек килеп эләгеүен ул аңлата алмай. Ниндәйҙер өҫтәмә эш хаҡында һөйләй, һөйләшеүҙән ҡасырға тырыша. Өйҙән сығып китә башлай, йәки уҡыуға 2-3 сәғәт алдан китә һәм һуңыраҡ ҡайта. Кейем стиле үҙгәрә. Мәҫәлән, элек сағыу, аҡ төҫтәрҙә кейенһә. Хәҙер ҡара балахондар, капюшонлы курткалар кейә, ҡара ҙур рюкзак таға. Телефонына ҡағылырға ла рөхсәт итмәй, телефонын шылтыратыр өсөн биреүҙе үтенһәң, агрессив рәүештә кире ҡаға. Өйҙә сәйер әйберҙәр барлыҡҡа килә: фасовкалау өсөн пакеттар, үлсәү, ниндәйҙер порошоктар, скотчтар, изоленталар, магнитиктар. БР эске эштәр министры урынбаҫары, полицияның генерал-майоры Айҙар Зөбәйеров әйтеүенсә, әгәр үҫмер енәйәткә барһа, нимәлер эшләү һуң. Проблеманы алдан таныу, профилактиканы ғаиләнән башлау кәрәк. Бөгөн продленкалар, буш түңәрәктәр юҡ. Улар түләүле, шуға бөтә ғаилә лә унда балаларын йөрөтә алмай. Шуның өсөн үҫмерҙәрҙең ялдарын ойоштороу яҡтарын уйлар кәрәк. Элек беҙгә ветерандар, уҡытыусылар, ата-әсәләр комитеты ярҙам итә ине. Хәҙер ундай ярҙам юҡ. Мин үҙебеҙҙән бапшларға тәҡдим итәм. Әйҙәгеҙ, 9 май алдынан һәр беребеҙ һуғышта ҡатнашҡан олатай, ҡарт олатайҙар тураһында һөйләйек, фотоларын күрһәтәйек. Балалар ҡыҙыҡһынып тыңлаясаҡ, һорауҙар бирәсәк. Уларҙың күңелендә был һөйләшеү мәңгелеккә һаҡланып ҡаласаҡ.",Балалар ситлекте һайлаймы?,0,analytics,Түңәрәк ҡор,3521,https://bashkizi.ru/articles/t-r-k-or/2025-04-14/balalar-sitlekte-aylaymy-4197039,2025-04-14T12:26:00+00:00
"Стәрлебаш ауылында район балалары быймалы хоккей ярышына йыйылды. Турнир махсус хәрби операцияла һәләк булған яҡташтары Филүс Хәлиуллин иҫтәлегенә бағышланғайны. Беренсе урынды – Стәрлебаш ауылының 1-се мәктәбе, икенсе урынды – Ҡабыҡҡыуыш ауылы мәктәбе, өсөнсө урынды Стәрлебаш ауылының 2-се мәктәбе уҡыусылары алды. Сара ""Физик культураны һәм спортты үҫтереү"" дәүләт программаһы маҡсаттарына һәм бурыстарына яуап бирҙе. Сығанаҡ: Стәрлебаш район хакимиәте.",Быйма кейеп сәкән һуҡтылар,0,analytics,Спорт,456,https://amanat.su/news/sport/2026-01-14/byyma-keyep-s-k-n-u-tylar-4536567,2026-01-14T11:29:00+00:00
"Был юлы сәфәребеҙ Бөрйән яҡтарына булды. Унда тоғро гәзит уҡыусыларыбыҙ, редакция үткәргән конкурстарҙа еңеүселәр менән осраштыҡ.",Бөрйәндә – дуҫтарыбыҙ янында,0,analytics,Осрашыу,129,https://yanshishma.com/articles/osrashyu-ar/2025-05-06/b-ry-nd-du-taryby-yanynda-4225534,2025-05-06T15:28:28+00:00
"Илдар Халиков һәм Рөстәм Миңнеханов хөкүмәт утырышында, Казан, 15 сентябрь 2012З апрель Илдар Халиков Татарстан премьер-министры вазифасыннан китте, 4 апрель Удмуртия башлыгы Александр Соловьев кулга алынып Мәскәүгәозатылды. Идел буе төбәкләрендәге вазгыять белән таныш булган Мәскәү белгече Константин Калачев бу үзгәрешләрне көтелгән дип саный. Иң мөһиме – алар урынына кем (һәм ни өчен) килер? Бу хакта ул "". Реалии""гасөйләде. – Идел буе төбәкләрендә ике көн эчендә шау-шу тудырган вакыйгалар булды. Берсе – Илдар Халиковның премьерлыктан китүе, икенчесе – Удмуртия башлыгының кулга алынуы. Бу сезне гаәпләндердеме? – Юк, ике очрак та көтелгән вакыйгалар. Халиков берничә ел дәвамында премьер булып эшләде. Кайчан да булса аны алмаштырычаклар иде. Бу очракта ул үз теләге белән киткән дип аңлыйм. Татарстан президентының аңа карата бер дәгъвасы да юк. Әмма республиканың премьер-министр кәнәфиенә кемнең килеп утыруы кызык. Бу вазифаны Мәскәү белән килештерергә туры киләчәк. Федераль үзәктә Татарстанның артык үзаллы яшәвен хупламаучылар итәрлек. Республикадагы активларга кызыгу бар һәм Татарстанның системлы рәвештә эш итүен телиләр. Татарстан – президент институтын саклап калган соңгы республика. Төбәкләрдән ыелган салымнар турында Миңнехановныңчыгышында искә төшерик, аның сүзләре шатланып кабул ителмәде. Артык актив булуы, үзаллы эш итүе Мәскәүнең ачуын китерә. Моннан соң сорау туа: яңа премьерны билгеләгәндә Мәскәүнең тәэсире никадәр булачак? Ул ике хуаның да ялчысы булырмы? Ничек кенә булмасын, ул федераль үзәк белән булган мөнәсәбәтләр нигезендәге эшләр белән шөгыльләнәчәк, Мәскәү белән мөнәсәбәтләр бик мөһим. Яңа премьер-министр вакыт узу белән республикада президент институты юкка чыккач Рөстәм Миңнехановны алмаштырырлык кеше булачакмы? Константин Калачев– Татарстанда Миңнеханов үзенә алмашка кеше эзли дигән имеш-мимешләр күптән йөри. Әмма бу аның шәхси эше, Мәскәүнең тыкшынуы юк, диләр. – Миңнехановның үзенә алмашка кеше эзләргә тулы хокукы бар. Әмма үзегез аңлыйсыз, Мәскәүгә аңа буйсынган кеше кирәк. – Ягъни Мәскәү факторын исәпкә алмау дөрес түгел? – Дөрес түгел. Моны истә тотарга кирәк. Соловьевка килгәндә, әллә ни гаәпләнерлек урын юк. Ул әллә ни оста, көчле идарәче булмады. ылы урынында аңа билгеләнгән вакытның узуын көтеп тик утырды. Удмуртиянең элеккеге башлыгы Владимир Волков белән дә борчаклары пешмәде, алар каршылыкта булды. Күрәсең, баю теләге халык мәнфәгатьләреннән өстенрәк булып чыккан. Коррупциягә каршы көрәштә корбан ителүе минем өчен табигый хәл. Аңа – 67 яшь. Бу яшьтә инде кеше исемен тарихта калдыру турында түгел, ә картлыкка байлык туплауны кайгырта. Аның урынына кем килер? Менә бу сюрприз булырга мөмкин. Соловьев республикадагы вазгыятьне контрольдә тотмады. Мәскәүнең аңа карата дәгъвалары күп. 2015 елда ылыту сезонына әзерлек эшләре алып барылмау очрагы да искә төшә. Кадрлар сәясете дә аксаган. Мәсәлән, Ижауда мэр итеп кемне куярга дигән проблемнар туды, үз кешесе юк иде. – Соловьевны тоткарлау һәм вазифасыннан алу – Идел буе төбәкләре башлыклары өчен бер кисәтүме? – Бу һәрвакыт бөтен губернаторлар өчен бер билге. Губернаторлык куркыныч һөнәргә әйләнә бара. – Соловьев урынына кемне варис буларак күрәсез? – Андый кешеләр бар. Ижаудан журналист шалтыратты. Иртәгә Бөтенрусия халык фронты рәистәше Бречалов башлык вазифасы башкаручы буларак тәкъдим ителәчәк ди. Халык фронты – кадрлар әзерләү урыны. Аның билгеләнүче – сәяси адым. Коррупциягә каршы көн тәртибенә ярашлы һәм төбәк элиталарын селкетеп алу булачак. Ләкин вариантлар бар дип фаразлыйк. Минем өчен иң кызыгы – яңа вазифада Сергей Кириенко үзен ничек тотар? Республика аңа чит түгел, Идел буе федераль бүлгесендә президентның тулы хокуклы вәкиле булып эшләде, ирлекне яхшы белә. Уйнармы – уйнамасмы, килмешәк кеше куелырмы-юкмы? Кемне билгеләүләрен күрәзәлек итү – рәхмәтле эш түгел. Ләкин читтәге кешеләрнең дә шанслары бар дип уйлыйм. (Удмуртия башлыгы вазифаларын башкаручы итеп Александр Бречаловбилгеләнде– ред. )– Татарстанда читтән килгән кешенең премьер булырга шанслары бармы? – Татарстан очрагында милли фактор мөһим. Кем булыр ул: татармы, урысмы, үзеңнекеме, читтәнме? Әгәр читтән куйсалар, бу Миңнехановның иңелүе булачак. Чөнки мондый кешеләрне үз тирәңнән эзләргә кирәк. – Халиковның вазифасыннан китүен банк мөштәриләре бер ай дәвамында таләп итте. Карар соңгарак калып кабул ителде кебек. – Карар басым астында кабул ителмәде. Киресенчә, митинглар аның китүен кичектерде. Банклар проблемнарына аның кысылышы юк дип уйлыйм. Казаннар кебек үк, Мәскәү өлкәсенең алданган кертемчеләре дә Медведевның яки Путинның вазифаларыннан китүләрен таләп итә ала. Ләкин Халиковка һөүм – Миңнехановка һөүм булды. Гәрчә банк проблемнары – бары тик банк проблемнары гына булырга тиеш.","""Халиковка һөүм – Миңнехановка һөүм ул""",0,analytics,Әңгәмә,4717,https://www.azatliq.org/a/28410226.html,2017-04-04T13:55:04+00:00
"Бөгөн болотло, яуым-төшөм көтөлмәй. Ел көнсығыштан, уртаса тиҙлектә. Һауа температураһы -15. -18 градус.",Көн торошо,1,news,Яңылыҡтар,104,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-21/k-n-torosho-4544305,2026-01-21T08:05:00+00:00
"Бер айға – 136 һум 04 тин, 3 айға – 408 һум 12 тин ( апрель, май, июнь ), 9 айға – 1224 һум 36 тин ( апрель, май, июнь, июль, август, сентябрь, октябрь, ноябрь, декабрь)",Подписка - 2025,0,analytics,Әсәйҙәр һәм ҡыҙҙар,169,https://bashkizi.ru/news/s-y-r-m-y-ar/2025-03-15/podpiska-2025-4156216,2025-03-15T08:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКөнбатыш илләрдә Русия Үзәк банкының 300 миллиард долларлык резервы туңдырылган. Европа шурасы парламент ассамблеясе (ПАСЕ) резолюция кабул итте. Документта Русиянең туңдырылган мөлкәтен махсус фондка тапшыру тәкъдим ителә, ә бу фонд соңрак аларны Украинаны торгызуга ибәрә алачак. Әлеге карарны утырышта катнашкан 134 вәкил бертавыштан хуплап тавыш биргән. ПАСЕ резолюция текстын һәм бу карар ничек үтәләчәге турындагы нечкәлекләрне соңрак чыгарырга ышандыра. Мартта Европа комиссиясе Русиянең туңдырылган мөлкәтеннән килгән керемнәрнең 90 процентын Украинага хәрби ярдәм өчен кулланырга тәкъдим иткән иде. Бу чара Украинага ел саен өч миллиард евро тирәсе акча бүлеп бирү мөмкинлеген бирәчәк. Әлеге тәкъдим турында мартта Европа берлегенең соңгы ыенында да фикер алыштылар, тик ахыргы карар кабул ителмәде. Русия Европа берлегенең бу ниятен ""бандитлык һәм караклык"" дип бәяләгән иде. Русиянең туңдырылган мөлкәтен Украинага ярдәм өчен куллану мәсьәләсе бүген, 17 апрельдә ""Зур иделек"" илләренең очрашуында да кузгатылачак. Бу хакта АКШ финанс министрлыгы башлыгы Джанет Йелленхәбәр итте. Украина даими ярдәмгә мохта һәм нәкъ менә бу Русиянең туңдырылган активларын куллану өчен этәргеч булырга тиеш, дип искәртте Йеллен. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Европа шурасы парламент ассамблеясе Русиянең туңдырылган мөлкәтен Украинага тапшырырга чакыра,1,news,Яңылыҡтар,1381,https://www.azatliq.org/a/evropa-shurasi-parlament-assambleyase-rusiyaneng-tungdirilgan-molkaten-ukrainaga-tapshirirga-chakira/32908878.html,2024-04-17T11:02:09+03:00
"Маһира тәҙрә янына барып, тыштағы тауыштарға ҡолаҡ һалды. Епшек ҡар яуалыр, моғайын: тәҙрәгә ваҡ ҡына боҙсоҡтар ҡағылып, сыҡ-сыҡ иткән тауыштар ишетелә. Башҡалар, бәлки, ишетмәйҙер, әммә уның тауышты һаҡ һәм һиҙгер ишетеү һәләте һәр өндө эләктереп ала. Күҙҙәре күрмәҫ булғас, был һәләте тағы ла артҡан кеүек: кешеләрҙе аяҡ тауышынан уҡ таный, хатта кәйефе бармы, арығанмы әллә шатлыҡтан осоп-ҡунып йөрөймө – шуны ла һиҙә. Ҡатын барып газ мейесен һүндерергә итте лә ҡыҙын көтөргә булды. Ни тиһәң дә, ут менән уйнарға ярамай. Рашҡы яуғанда көн йылы – өй эсе эҫеп китер инде. Бик булмаһа, тәҙрәһен асып, елләтер.","Әллә күҙ тейҙе, әллә ҡайғы еле? ..",0,analytics,Хикәйә,609,https://henek.info/articles/s-sm-r-r/2025-03-10/ll-k-tey-e-ll-ay-y-ele-4151361,2025-03-10T20:00:00+00:00
"Рәсәй Президенты Владимир Путиндың указы нигеҙендә барлыҡҡа килгән ""Демография"" милли проектының (национальный проект ""Демография"") ""Спорт - йәшәү нормаһы"" федераль программаһына ярашлы саралар йыш ойошторола. Бөгөн Өфө халҡы шуларҙың береһенә - Мең велосипедсы көнө 14-се ҡала фестиваленә йыйылды. Тәүге йылдарҙа беҙҙең байрамда мең тирәһе генә кеше ҡатнашҡайны, – тине Башҡортостандың Велосипедсылар союзы рәйесе Егор Лукша. – Һуңғы йылдарҙа килгәндәрҙең һаны утыҙ меңгә яҡын булып китте. Бөгөн ун километрлыҡ маршрутты – Ленин майҙанынан Телеүҙәккә тиклем – 30 меңгә яҡын велосипедсы үтте. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477","Өфөлә ""Мең велосипедсы көнө"" уҙҙы",1,news,Яңылыҡтар,752,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2025-06-01/f-l-me-velosipedsy-k-n-u-y-4259389,2025-06-01T14:23:00+00:00
"27 августа еңеүселәрҙе бүләкләйәсәктәр. Өфөнөң Совет майҙанына патриотик йырҙар тыңларға рәхим итегеҙ, дуҫтар. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Патриотик йырҙар яңғыраясаҡ,0,analytics,Донъя,501,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-08-26/patriotik-yyr-ar-ya-yrayasa-4362615,2025-08-26T15:57:00+00:00
"Гостю показали первый этаж кампуса - открытую общественную зону, где регулярно проходят выставки, встречи, студенческие форумы. Здесь же расположен ставший уже неофициальным маскотом кампуса - медведь-арт-объект, любимый студентами и резидентами. Делегация посетила медицинский блок, лабораторию 3-моделирования, где специалисты продемонстрировали напечатанные на принтере суставы и рассказали о технологии изготовления индивидуальных имплантов из материалов, максимально приближенных к структуре человеческой кости. Представили и другие направления работы - обучение программированию на базе игры «Берлога», исследования в сфере сельского хозяйства, а также разработки в нефтегазовой отрасли. Директор Евразийского НОЦ Наталия Латыпова отметила, что разработка модели кампуса была инициирована в рамках выполнения условий федерального конкурса: - Модель Межвузовского студенческого кампуса уникальна тем, что здесь, в едином лабораторном комплексе, рождаются проекты на стыке науки и реального сектора экономики с участием партнеров из других регионов России и зарубежных стран. Мы создали среду, где рождаются прорывные коллаборации, и искренне рады делиться этим опытом и расширять сотрудничество, и визит делегации из Алтайского края — яркое тому подтверждение. Александр Лукьянов дал высокую оценку уфимской площадке, отметив её практическую направленность: - Это отличная территория для перспективной молодежи, которая хочет заниматься прикладной наукой. Хотя это непросто. Наука работает на будущее - ее результаты видишь через годы, а промышленность и бизнес требуют решений уже сейчас. И здесь, в кампусе, эти задачи объединяются. Мы увидели лаборатории медицины, сельского хозяйства, нефтегаза - и везде молодые ребята решают задачи развития отраслей, - сказал он. Особое внимание вице-премьер уделил лабораториям Башкирского государственного аграрного университета — одного из резидентов межвузовского кампуса. Он отметил, что и Баш ГАУ, и Алтайский аграрный университет участвуют в федеральной программе «Кадры АПК», которая позволяет вузам получать поддержку на модернизацию корпусов и общежитий. - У наших аграрных университетов много общего. Они находятся под эгидой Минсельхоза России, работают в схожих условиях и активно взаимодействуют. Такие площадки, как кампус Уфы, только укрепляют это сотрудничество, - добавил Лукьянов.",Уфимский межвузовский кампус принял делегацию Алтайского края,0,analytics,Йәмғиәт,2344,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-12-01/ufimskiy-mezhvuzovskiy-kampus-prinyal-delegatsiyu-altayskogo-kraya-4488563,2025-12-01T15:10:00+00:00
"Баймаҡтан ете ир-егет Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығына арнап, велоуҙыш ойошторған. Улар әле юлда, Өфөгә 8 майҙа килеп етергә тейештәр. Хәйерле юл!",Баймаҡ — Өфө марафоны,0,analytics,Еңеү,140,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-05-05/bayma-f-marafony-4223483,2025-05-05T13:04:03+00:00
"Өфө ҡалаһының 26-сы моделле китапханаһында Башҡортостандың халыҡ шағиры Рауил Шаммастың шиғырҙарын төрлө телдәрҙә яттан һөйләүселәр конкурсында 6 йәштән алып 75 йәшкә тиклем 70-тән ашыу шиғыр һөйөүсе ҡатнашты. Бәйгене асып, шағирҙың тормош иптәше Гөлсөм апай, улы, Башҡортостан Башлығының өлкән референты, шағир, Шәйехзада Бабич премияһы лауреаты Алмас Шаммасов сығыш яһап, уңыштар теләне. Өфө ҡала округының үҙәкләштерелгән китапханалар системаһы директоры Заһиҙуллин Робет Рәшит улы шулай уҡ йылы теләктәрен еткерҙе. Еңеүселәрҙе Алмас Шаммасов етәкселегендәге мәртәбәле жюри - республикабыҙҙың билдәле журналистары, шағирә Фәниә Рауил ҡыҙы Ғәбиҙуллина, йәш яҙыусы Рәзинә Ғилман ҡыҙы Урманшина, Зәйтүнә Яхъя ҡыҙы Шәрипова билдәләне. Конкурсҡа йыраҡ араларҙы яҡын итеп Сибай ҡалаһының «Ҡурай» балалар баҡсаһынан Ралина Һөйәрғолова ла килгән. Етәксеһе Хәсәйева Гөлшат Зияитдин ҡыҙы әйтеүенсә, Ралинаның әсәһе Рауил Шаммас шиғырҙарын бик ярата, уның уҡығанын ҡыҙыҡай гел тыңлай икән. Ҡыҙҙың күҙҙәре лә, конкурсҡа тәҡдим иткән «Һөйөү һүҙе» шиғырындағыса, күк төҫлө. 254-се балалар баҡсаһынан 6 йәшлек Агата Колупанованың әсәһе Елизаветта Петровна «Ҡыҙыбыҙ башҡорт группаһына теләп, яратып йөрөй. Бөгөнгө бәйгегә лә башҡортса матур итеп шиғыр ятлап һөйләргә әҙерләнде», - ти. Өфө ҡалаһының 46-сы лицейынан Мәликә Кәримова «Тыуған яғым»ды үҙенсәлекле итеп һөйләне. 136-се башҡорт лицейы уҡыусыһы «Һаумы, һаумы, әкиәт! » төбәк-ара конкурсы еңеүсеһе Гөлбикә Ғүмәрова ла килгән икән! Үҙе генә түгел, әсәһе Гүзәл Таһир ҡыҙы һәм ҡустыһы менән. Ҡустыһы Рәшит тап Рауил ағайҙың бәләкәй сағындағы кеүек кейенеп сығыш яһаны. Гөлсөм апай «Был кейемдәге малай - тап Рауил ағайығыҙҙың бәләкәй сағы бит! » - тип уны һөйҙө. Ҡурайҙа, гитарала матур итеп уйнап сығыш яһаусылар бар ине. Афарин! Әҙиптең шиғырҙарын рус телендә лә яттан һөйләүселәр күп булды. Рәми Ғарипов исемендәге 1-се республика башҡорт гимназияһынан Әхмәтова Рәсилә Раил ҡыҙы рус телендә һөйләүсе алты уҡыусыны алып килгән. Жюри ағзалары кәңәшләшкән ваҡытта, балалар Шаммасовтар ғаиләһе күстәнәстәре менән сәй эсеп алды. Гөлсөм апай Рауил ағай тураһындағы иҫтәлектәре менән уртаҡлашты, фәһемле кәңәштәрен бирҙе. Жюри рәйесе Алмас Рауил улы һәр балаға махсус бүләген - үҙенең автографлы «Өй түбәмдә күгәрсендәр» китабын тапшырҙы. Ул атаһы тураһында һөйләне. «Атайым тормошто, беҙҙе яратты. Мине бик күп нәмәгә өйрәтте"", - ти ул. Иң тулҡынландырғаны - шағирҙың шиғырҙар һөйләп төшкән видеояҙманы ҡарау булды. Уға 92 йәш булған. Еңеүселәрҙе лә әйтеп үтәйек: беренсе төркөмдә - урын - Ғүмәрова Гөлбикә (Өфө), Һөйәрғолова Ралина (Сибай), , урындарҙа - Хөснөтдинова Әмирә, Зәйнуллина Самира, Зарипов Илдар (Нуғай мәктәбе, етәксеһе Үтәйева Мәүзилә Фәйзулла ҡыҙы). Икенсе төркөм - Фәрхәт Исламов (Илеш районы, Түбән Йәркәй Лицейы, етәксеһе - Сәхибгәрәева Лариса Рәмил ҡыҙы). Өсөнсө төркөм - Һөйәрғолова Нирилә Юлай ҡыҙы (Сибай ҡалаһы). Шулай уҡ махсус призға лайыҡ булыусылар Өфө ҡалаһы театрҙарына билеттар менән бүләкләнде. Сараны тыуған яҡты өйрәнеү секторы мөдире Гүзәл Миңлеәхмәт ҡыҙы Сабирова матур итеп алып барҙы. Китапхана мөдире Гөлнара Мансаф ҡыҙы Иштихатова (Иждигатова) әйтеүенсә, Рауил Шаммастың шиғырҙарын яратып уҡыйҙар, китаптарын йыш ҡына алалар. «Куренекле шағирыбыҙ беҙҙең китапхана менән тығыҙ элемтәлә булды», - тине ул. Рауил Шаммастың ижады мәңгелек. ""Был матур конкурсты үткәрергә 26-сы китапхана коллективы һәм шәхсән мөдире Гөлнара Мансаф ҡыҙы Ижтиһатова тәҡдим итте. Улар тулыһынса ойоштороу сараларын үҙ өҫтәренә алды. Атайыма, уның мираҫына бик ихтирамлы һоҡланғыс кешеләр. Был сараны үткәреүгә бик күп көс һалдылар. Уларға ысын күңелдән рәхмәт әйтәм! "" - тине Алмас Шаммасов. Лариса СӘХИБГӘРӘЕВА, башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы. Илеш районы.",Рауил Шаммас ижадына арналды,0,analytics,Шиғриәт,3718,https://yanshishma.com/articles/il-am/2025-11-17/rauil-shammas-izhadyna-arnaldy-4470902,2025-11-17T21:36:00+00:00
"Бөгөн, 2 июлдә, Өфөләге Торатау конгресс-холында Бөтә Рәсәй Йәш ғалимдар советы һәм Студент фәнни берләшмәләре съезы үҙ эшен башланы. Традициялар тәрәнлегенән – технологиялар бейеклегенә тиклем тип аталған сараға илдең төрлө төбәктәренән йәш ғалимдар, студенттар берләшмәләре әүҙемселәре, дәүләт ярҙамы алған йәш ғалимдар Рәсәй Президентының фән һәм инновациялар өлкәһендә йәш ғалимдар өсөн премияһы лауреаттары, фән, технологиялар һәм юғары белем биреү өлкәһендә идара итеү кадрҙары резервын үҫтереү программаһын тамамлаусылар,  йәштәрҙең төрлө ғилми берләшмәләре вәкилдәре йыйылды. – 13-сө тапҡыр үткәрелгән ҙур сараның төп маҡсаты һәм бурысы – йәш ғалимдарға Рәсәйҙең фәнни-техник сәйәсәте нигеҙҙәре һәм яңылыҡтары тураһында мәғлүмәт еткереү, улар өсөн ниндәй өҫтөнлөклө йүнәлештәр, закондар сығарыу башланғыстары, ярҙам итеү ҡоралдары булыуы хаҡында хәбәр итеү. Ошонда ҡатнашҡан ғилми ойошмалар лидерҙары артабан был хаҡта үҙ төбәктәрендә һөйләйәсәк. Икенсе бурысыбыҙ - йәш ғалимдарҙың идеяларын һәм инициативаларын бергә туплау. Беҙ, ойоштороусылар булараҡ, уларҙы йыйып, рәсмиләштерәсәкбеҙ, һәм беҙҙең бурыс — уларҙы артабан бөтә илгә таратыу, ил етәкселегенә еткереү. Өсөнсө бурыс – йәш ғалимдар берләшмәләрен берләштереү. Бөгөн Рәсәйҙә улар меңгә яҡын. Улар аралашырға, үҙ-ара фекер уртаҡлашып эшләргә тейеш, сөнки бындай бәйләнештәр йыш ҡына ҡеүәтле фәнни һөҙөмтәләргә өлгәшергә мөмкинлек бирә, - тип билдәләне ойоштороусылар исеменән Курчатов институты ғилми-тикшеренеү үҙәгенең мегасайенс проекттары буйынса директор урынбаҫары, РФ Президенты ҡарамағындағы Фән һәм юғары белем биреү буйынса советтың Фән һәм мәғариф өлкәләрендә йәштәр эштәре буйынса координация советы рәйесе Никита Марченков. Өс көн дауам итәсәк сара барышында 50-нән ашыу майҙансыҡ эшләйәсәк. БЕЛЕШМӘ 2 июлдән 4 июлгә тиклем Өфөлә Бөтә Рәсәй йәш ғалимдар һәм студенттар фәнни берләшмәләре советтары съезы үтә. Сараның эшлекле программаһы съездың рәсми сайтында баҫылған. Съезды үткәреүҙең төп маҡсаты – йәш ғалимдарҙы йәмғиәтте һәм илебеҙҙе үҫтереүҙең мөһим мәсьәләләрен хәл итеүгә йәлеп итеү. Бөтә Рәсәй йәш ғалимдар һәм студенттар фәнни берләшмәләре советтары съезы Рәсәй Федерацияһы Президенты ҡушыуы буйынса йыл һайын үткәрелә һәм Фән һәм технологиялар ун йыллығы саралары иҫәбенә индерелгән (20222031 йылдар). съезға теркәү кампанияһы йомғаҡтары буйынса 2000-гә яҡын ғариза бирелгән, шуларҙың 1300-ө Фән һәм мәғариф өлкәләрендә йәштәр эштәре буйынса Координация советы (Корсовет) тарафынан хупланған. Ғаризалар географияһы бөтә Рәсәйҙе, шул иҫәптән яңы төбәктәрҙе (ДХР, ЛХР, Запорожье һәм Херсон өлкәләрен) үҙ эсенә ала. Шулай уҡ ғаризалар Белоруссия, Ҡытай, Әзербайжан, Ҡаҙағстан, Үзбәкстан, Әрмәнстан һәм Ҡырғыҙстандан бирелгән. Съезды ойоштороусы булып Рәсәй Федерацияһы Президенты ҡарамағындағы Фән һәм мәғариф буйынса советтың фән һәм мәғариф өлкәләрендә йәштәр эштәре буйынса Координация советы (Кор Совет) сығыш яһай. Сара Рәсәй Федерацияһының Фән һәм юғары белем биреү министрлығы ярҙамында үткәрелә. Өфөләге съезд Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте булышлығында ойошторола. Бөтә Рәсәй йәш ғалимдар һәм студенттар фәнни берләшмәләре советтары съезы генераль партнерҙары булып «СИБУР» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте һәм ""Валента Фарм"" акционерҙар йәмғиәте сығыш яһай. Сараның партнерҙары: Рәсәй фәнни фонды, Наша Лаба, Неймарк автономиялы коммерцияға ҡарамаған ойошмаһы, БФ Система, БФ Бейеклек, Евразия фәнни-белем биреү үҙәге, - платформаһы, Менделеев картаһы проекты, МИСИС университеты, Бизнес радиоһы. Бөтә Рәсәй йәш ғалимдар һәм студенттар фәнни берләшмәләре советтарының   съезы Владивостокта – Рәсәйҙең 2024 йылдағы йәштәр баш ҡалаһында үтте һәм Рәсәйҙең бөтә төбәктәренән Алыҫ Көнсығыш федераль университеты кампусы территорияһында 1000-дән ашыу ҡатнашыусыны йыйҙы. Автор фотолары.",Өфөлә йәш ғалимдарҙың съезы асылды,0,analytics,Йәмғиәт,3781,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-07-02/f-l-y-sh-alimdar-y-s-ezy-asyldy-4298860,2025-07-02T15:20:00+00:00
"Йыйын кураистов состоялся в рамках фольклорного праздника «Салауат йыйыны», приуроченного к 270-летию со дня рождения Салавата Юлаева. Мероприятие было организовано на родине национального героя в историко-мемориальном парке «Салауат ере», на месте села Текеево. Участниками съезда стали более 100 человек — известные кураисты, ученые, фольклористы, деятели культуры и представители национальных общественных объединений Башкортостана, исполнители и знатоки народного искусства. На йыйыне обсудили вопросы сохранения и развития традиций курая, популяризации башкирской народной музыки и исполнительского искусства. Участники съезда отметили важность передачи мастерства игры на курае молодому поколению и необходимость создания условий для обучения юных кураистов. Участники вышли с предложением об увековечении памяти выдающихся кураистов и знаменательных событий башкирского народа в виде установления мемориальных досок и памятных знаках на зданиях или объектах, находящихся в собственности республики, а также об установлении памятника национального инструмента курая в Уфе. В работе съезда приняли участие заслуженный работник культуры РБ Ранис Алтынбаев, заслуженный артист РФ, народный артист РБ, лауреат премии им. С. Юлаева, декан факультета башкирской музыки УГИИ им. З. Исмагилова Азат Айткулов, заслуженный работник культуры РБ, доцент кафедры традиционного музыкального исполнительства и этномузыкологии УГИИ им. З. Исмагилова Артур Гайсаров, председатель исполкома Всемирного курултая башкир Юлдаш Юсупов, народный артист РБ, художественный руководитель Нефтекамской государственной филармонии Айбулат Рахматуллин. В рамках съезда министр культуры РБ Амина Шафикова вручила государственные награды. Йыйын кураистов состоялся в рамках фольклорного праздника «Салауат йыйыны», приуроченного к 270-летию со дня рождения Салавата Юлаева. Мероприятие было организовано на родине национального героя в историко-мемориальном парке «Салауат ере», на месте села Текеево. Участниками съезда стали более 100 человек — известные кураисты, ученые, фольклористы, деятели культуры и представители национальных общественных объединений Башкортостана, исполнители и знатоки народного искусства. На йыйыне обсудили вопросы сохранения и развития традиций курая, популяризации башкирской народной музыки и исполнительского искусства. Участники съезда отметили важность передачи мастерства игры на курае молодому поколению и необходимость создания условий для обучения юных кураистов. Участники вышли с предложением об увековечении памяти выдающихся кураистов и знаменательных событий башкирского народа в виде установления мемориальных досок и памятных знаках на зданиях или объектах, находящихся в собственности республики, а также об установлении памятника национального инструмента курая в Уфе. В работе съезда приняли участие заслуженный работник культуры РБ Ранис Алтынбаев, заслуженный артист РФ, народный артист РБ, лауреат премии им. С. Юлаева, декан факультета башкирской музыки УГИИ им. З. Исмагилова Азат Айткулов, заслуженный работник культуры РБ, доцент кафедры традиционного музыкального исполнительства и этномузыкологии УГИИ им. З. Исмагилова Артур Гайсаров, председатель исполкома Всемирного курултая башкир Юлдаш Юсупов, народный артист РБ, художественный руководитель Нефтекамской государственной филармонии Айбулат Рахматуллин. В рамках съезда министр культуры РБ Амина Шафикова вручила государственные награды.",В Башкортостане был избран председатель Союза кураистов,1,news,Яңылыҡтар,3425,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-06-18/v-bashkortostane-byl-izbran-predsedatel-soyuza-kuraistov-3813119,2024-06-18T12:02:00+00:00
"Компенсацияны документтар пакетын йыйып 2 уҡыу йылына 1 тапҡыр алырға мөмкин: ғариза, форма һатып алыу тураһында чектар, бала тыуыу тураһында таныҡлыҡтар (опекундар өсөн-попечителлек тураһында белешмә һәм балаларҙы ҡарауға аҡса алмау тураһында документтар), ата-әсәһенең паспорты. 2024 йылдың 1 октябренә тиклем бөтә йыйылған белешмәләрҙе һәм ғаризаны ата-әсәләр баланың мәктәбенә тапшырырға тейеш. Уҡыусы формаһы өсөн максималь кире ҡайтарыу суммаһы - 4 489 һум. Сығанаҡ: Башҡортостаным яңылыҡтар",Республикала күп балалы аҙ тәьмин ителгән ғаиләләр мәктәп формаһы өсөн компенсация аласаҡ,1,news,Яңылыҡтар,497,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-17/respublikala-k-p-balaly-a-t-min-itelg-n-ail-l-r-m-kt-p-forma-y-s-n-kompensatsiya-alasa-3889631,2024-08-17T12:29:00+00:00
"Анна Авраменко улы Максим белән— Анна, сез ана теле буларак рус телен сайлау мөмкинлеге була торып та татар телен сайлагансыз. Сәбәбе нидә? —Беренчедән, без Татарстанда яшибез. Димәк, татар телен белергә тиеш. Икенчедән, улым үзе телләр өйрәнергә тели. Моңа сәләте дә бар. Татар теле белән дә кызыксына. Аннары татар теле укытучыбыз да бик яхшы кеше булып чыкты. Бала аны ярата, татар теле дәресен көтеп тора. Ул бездә ике ел рәттән татар телен укыта. Күп нәрсә укытучыдан, аның мәгълүматны ничек итеп иткерүеннән тора. — Узган елгы вакыйгаларны искә алсак, Сезгә туган тел итеп татар телен сайлаудан баш тартырга киңәш итүче булдымы? — Юк, кире күндермәделәр. Миңа нидер әйтүче дә, киңәш бирүче дә булмады. Баланың тел өйрәнәсе килә икән, нигә әле мин каршы килергә тиеш? Бу – баламның теләге. Мин аңа беркайчан да каршы килмәячәкмен. Чит-ятларның фикеренә дә колак салмыйм. Баламның омтылышлары мөһимрәк. 5""Татарстанда яшибез икән, татар телен белергә кирәк""— Сыйныфта ана телен сайлаганда, бизмәннең кайсы ягы күбрәк басты: рус телеме, әллә татар телеме? — Рус телен сайлаучылар күбрәк булды, әлбәттә. Тик мин, әйткәнемчә, балам теләгәнчә эшләдем. Татар телен өйрәнәсе килә икән, каршы түгел. Татар теле дәресләре саны кимеде, әмма моңа кадәр нинди таләпләр булды, шулай сакланды. Ягъни дәрестә балалар эшли, укый да, яза да, хезмәтенә күрә билге ала, өйгә эш дә бирәләр. Өйгә эшне улым үзе әзерли. Шигырь, ниндидер зур текст тәремә итәргә кирәк булганда, укытучыбызга шалтыратабыз. Чынында татар теле дәресләре күбрәк булса да комачауламас иде. Миңа калса, телләрне югары дәрәәдә укыткан, профессиональ мөгаллимнәр булган татар мәктәпләре булса, урыс ата-аналары да балаларын шунда укытырга теләп чират торыр иде. Әйткәнемчә, улым телләр өйрәнергә тели. — Күп кенә урыс телле балаларның ата-аналары: ""Мәктәптә 11 ел буе татар теле дәресе укытыла, балалар исә барыбер юньләп татарча сөйләшә белми"", дип зарлана. Сез мәктәбегездә татар телен ничек укытуларыннан канәгатьме? — Кемдә ничектер – белмим, әмма үзем баламда күп уңай үзгәрешләр сизәм. Татарча бик күп сүзләр куллана, акрынлап сөйләшә дә башлады. Өйгә кайткач дәрестә кызык булды дип сөйли. Хәтта татар теле буенча олимпиадада катнашып, икенче урын да алды. — Ата-анасы татар була торып та, мәктәптә ана теле итеп урыс телен сайлаучылар бар, ә урыслар арасында туган тел итеп татарчаны сайлыйлар. Бу күренешнең сәбәбе нидә икән? — Татар гаиләләре туган тел итеп урыс телен укуга гариза язучылар бар, безнең мәктәптә дә шактый. Бу күренеш миңа бик сәер тоела. Сәбәпләрен аңлата алмыйм. Урыслар татар телен телне яхшырак белү өчен сайлаган кебек, бәлки, аларның да урыс телен ныгытыбрак өйрәнәсе киләдер. Мин шулай гына аңлата алам моны. — Татар теле балалар да, ата-аналар да бик теләп өйрәнә торган телгә әверелсен өчен ни эшләргә кирәк? Аның популярлыгын ничек арттырырга? — Тел өйрәнгәндә, мәгълүмати такталар бик булыша. Транспортта тукталышларны урыс һәм татар телләрендә әйтүнең дә файдасы бар. Татар телендә күбрәк кинофильмнар төшерелсен, балалар яратып караган мультфильмнар да татарча титрлар белән күрсәтелсен иде. Татар телендә заманча бинада яхшы белем алу мөмкинлеге тудырылса, телне өйрәнергә теләүчеләр саны бермә-бер артыр иде. Мәктәптәге фәннәрнең күбесен татар телендә укытуның да файдасы тими калмас иде. — Сез Татарстанда яшибез икән, аралашыр өчен татар телен белергә файдалырак дидегез. Сез үзегез татарча белмисез, телне белмәү сезгә Татарстанда яшәргә комачаулыймы? — Без күченеп кайттык, татар теленең бер өлешен мәктәптә өйрәнергә туры килде. Анысы да бик аз күләмдә. Әгәр яхшырак өйрәнсәм, миңа күпкә уңайлырак булыр иде дип уйлыйм. Татар телен белмәгәнгә үкенгән, уңайсыз булган очраклар да бар. Гап-гади очраклар була, кайчак кайберәүләрнең үзара сөйләшкәнен аңламыйсың, әңгәмәдә катнашасың килә, ә татар телен белмим! Яки кызык мәгълүмат була, шул чак татар телен белмәвемә үкенеп куям. Шуңа күрә мөмкинлек чыкса, аны яңадан өйрәнер идем. — Ничек уйлыйсыз: узган елгы тел белән бәйле низаглар аркасында әмгыятьтә кешеләр арасындагы мөнәсәсәбәтләр үзгәрдеме? —Әйе, бераз сизелә. Шулай да күп нәрсә кешенең үзеннән, тәрбиядән торадыр, миңа калса. Мәсьәләне артык зурга ибәрделәр. Сайлау мөмкинлеге ул дәрәәдә кискен куелырга тиеш түгел. Тел мәсьәләсендә ниндидер кысалар куярга да кирәкми. Тел мәсьәләсенә хакимият тә артык зур басым ясады. Бу темага бөтенләй кагылмасалар да була иде. Шулай итеп, кайбер урыс ата-аналары мәктәптә балаларына туган тел итеп татар телен сайлаганда, татар ата-аналары, киресенчә, туган тел итеп урыс телен сайлый. Моныңсәбәбе нәрсәдә? Азатлык видео аңлатма тәкъдим итә. 5Ни өчен татарлар туган тел итеп урыс телен сайлый?","""Татарстанда яшибез икән, татар телен белергә кирәк""",0,analytics,Әңгәмә,4642,https://www.azatliq.org/a/29611309.html,2018-11-22T11:00:31+00:00
"Әхирәттәрем бар-бер артлы бәпәй таба башлағас, минең дә үҙҙәре менән бер ваҡытта декретта ултырыуымды теләнеләр. Балалар бергә үҫһендәр. Аҙаҡ беҙҙең кеүек дуҫлашырҙар, – тип тә йыш ҡабатланылар. Тик бәндә теләй, Алла бойора шул. Оҙаҡҡа һуҙылып китте. Бер мәл ҡыҙыу итеп үҙҙәренсә дауалай башланылар. Ошо сәйҙе көнөнә бер пакетлап ҡына эс. Фәлән йырсының, әсәләре артынан сәхнәлә эйәреп йөрөгән ҡыҙы, шуны эскәс балаға уҙған икән, – тип Өфөгә йомошо менән килгән сағында, ҡалдырып китте берәүһе. Ярай, – тинем дә, аш-һыу бүлмәһендә бер нисә айға бер генә асыла торған кәштәгә ҡуйып, оноттом. Иҫкә өшөрөп ҡарағанда, ҡулланыу ваҡыты уҙған ине. Ҡороновирус бер мәл беҙҙең ғаиләгә лә килеп ишек шаҡыны. Ике аҙналап кеше араһына сығыу, ул осорҙа ҡәтғи тыйыла ине. Шул арҡала ирем дә вахтаһынан тороп ҡалды. Бер көндө домофондан: –Ишегеңде ас! – тигән ҡәтғи тауыш яңғыраны. Ишекте асыуыма берәүҙең ҡулы ғына һуҙылып кереп, теге сәйҙең ишен тотторҙо. – Аҡса бирәм! Көтөп тор! – тип ҡысҡырыуыма: – Беҙҙән бәпес бүләге булыр! – тине ҡысҡыр-ҡысҡыра ҡыҙыу итеп атлаған подъездың ишегенә еткән әхирәтем. – Һуң әле ул бөтөнләй юҡ бит! – тип аптырап. – Ошо сәйҙе эс тә, эшләгеҙ! Икәү бергә саҡта йоҡлап ятмағыҙ! – Йәнә нимәлер тип фарман биргәне ишетелмәй ҡалды. – Әхирәттәреңде тыңларға кәрәк, – тип ирем мут йылмайып ҡаршы алды. – Ирҙең әйткәне – закон! – Шунда уҡ һыу ҡайнатырға ҡуйҙым. Үҙем шул арала составына күҙ һалам. Меңъяпраҡ, үгәй инә үләне. – Бәтәс, бында бит үҙебеҙҙең аяҡ аҫтында тапалып ятҡан үҫемлектәр ҡушылмаһы, – тип иремде саҡырам. – Ә үҙе Европала сығарыла, – ти, был мөғжизә тыуҙырыусы сәй тураһында интернеттан уҡый-уҡый яныма килеп. – Үләне лә юҡ бында. Саңы ғына. – тим, үтә күренмәле сәй пакетын өҫкәрәк күтәреп әйләндереп-тулғандырып ҡарап. – Нимә өсөн минең эш хаҡының өстән бер өлөшөн түләргә һуң? – Реклама, ялтыр ҡабы өсөн, – тип көлөмһөрәй хәләл ефетем. – Бәпесте үҙемә генә эшләргә тура килер инде. Бер нимә лә мәңгелек түгел. Быны интернет селтәрҙәрендәге ҡайһы бер сайттарҙың юҡҡа сығыуынан да күрергә мөмкин. Бер мәл күптәрҙең ҡабаттан Бәйләнештә сайтына ҡайтҡанын иҫләйһегеҙҙер. Сайт был осорҙа яңы исемдәр асты, ҡыҙыҡлы фекерҙәр менән байытылды. Бер мәл филологҡа уҡыған бер ханымдың күршеләрҙә ижад ителеп, тотош Рәсәй уҡыусыһын, кино сәнғәтен шаулатҡан әҫәрҙе уҡыуы тураһында яҙған ине. Тәнҡит-фәлән дә, фекер ҙә юҡ. Блогер булараҡ ваҡытын нисек уҙғарғанын күрһәткән. Шатланып киттем. Китап уҡыусы блогер бар тип. – Бер быуатлыҡ башҡорт тарихын үҙ эсенә һыйҙырған Таңсулпан Ғарипованың Бөйрәкәйенә, Гөлсирә Ғиззәтуллинаның Һәҙиә Дәүләтшинаның тормош юлын сағылдырған Һәҙиәһенә лә шундай иғтибар бүленһә, шәп булыр ине, – тинем, хыялдарға бирелеп. – Уларҙы уҡыманымсы, – ти был күҙ ҙә йоммай. – Бәй, үҙебеҙҙең бестселлерға әйләнергә тейешле әҫәрҙәрҙе уҡымайынса, уның менән нисек ҡыҙыҡһынып киттең һуң? – тим, аптырауымды йәшермәйенсә. – Реклама ныҡ эшләнде бит. Бер мәл һәр үтектән әҫәр менән автор исеме ишетелә башлағас, электрон вариантын һатып алдым. Был ике ваҡиғаны сағыштырып, байтаҡ ҡына уйлап йөрөй торғас, бер фекергә килдем. Тыуған еребеҙҙә аяҡ аҫтында тапалып ятҡан шифалы үләндәрҙең халҡы ҡәҙерен белһен өсөн, ялтыр ҡапҡа һалып, ат хаҡына һатылырға тейеш. Ә беҙҙең әҙибәләрҙең ижадына ихтыяж артһын өсөн, уларға йәһүдкә кейәүгә сығырға кәрәктер. Редакция хеҙмәткәрҙәре Мөнир Сәхиулла улы ҠУНАФИН - баш мөхәррир Әхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙ - баш мөхәррир урынбаҫары Луиза КИРӘЕВА - яуаплы сәркәтип Гөлнара ХӘЛФЕТДИНОВА - бүлек мөхәррире Салауат ӘБҮЗӘР - бүлек мөхәррире Илнур ЮЛБАРЫҪОВ - бүлек мөхәррире Миңзәлә АСҠАРОВА - сайт буйынса өлкән мөхәррир Дилбәр ИШМОРАТОВА - өлкән корректор Фәрзәнә ТУЛЫБАЕВА - биҙәлеш мөхәррире Мөхәрририәт Айгиз БАЙМӨХӘМӘТОВТаңсулпан ҒАРИПОВАГөлсирә ҒИЗЗӘТУЛЛИНАНеля ҒӘЙНЕТДИНОВАТамара ҒӘНИЕВАӘхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙЙомабикә ИЛЬЯСОВАЛуиза КИРӘЕВАЗөлфиә ХАННАНОВАГөлнара ХӘЛФЕТДИНОВАСалауат ӘБҮЗӘРӘмир ӘМИНЕВАзамат ЮЛДАШБАЕВГөлнур ЯҠУПОВАБанкта беҙҙең реквизиттар: журнал «Агидель», ИНН: КПП БИК: кс рсчет Филиал ПАО БАНК УРАЛСИБ в г. Уфа",ЯЛТЫР ҠАП ҺӘМ ЙӘҺҮД ИР. Рәзинә Зәйнетдинова-Урманшина,0,analytics,Хикәйә,3991,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-12-04/yaltyr-ap-m-y-d-ir-r-zin-z-ynetdinova-urmanshina-3551641,2023-12-04T19:23:00+00:00
Башҡортостан предприятиелары йыл башынан алып 30 мең тоннаға яҡын иген эшкәртеү продукцияһын ситкә һатҡан. Йәғни экспортҡа сығарған.,Сауҙа яҡшы бара,1,news,Яңылыҡтар,132,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-17/sau-a-ya-shy-bara-4510764,2025-12-17T09:25:00+00:00
"Татарстан мөфтие Камил хәзрәт СәмигуллинфикерләрКазандагы әмигъ мәчетне Бишбалта бистәсендә төзергә булганнар. Бу хакта ""Татар-информ""га әңгәмәсендә Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллинәйткән. ""Аны төзү өчен Бишбалта бистәсендә 16 һектар ир бар инде, алга таба да туфракны юдырткач, мәйданы тагын да артырга тиеш. Бәлки 20 һектарга ук итәр"" дигән ул. Ул Бишбалта бистәсендәге урынны мәчет өчен иң туры килә торган ир дигән. Аның әйтүенчә, әмигъ мәчетне Бишбалта бистәсенә төзесәләр, бу үзенчә ""тарихи гаделсезлекне төзәтү булачак. Татарларга озак вакытлар су янына ирләшергә һәм анда яшәргә ярамаган. Елга ярында беренче татар авылы совет чорында гына барлыкка килгән. Бу – Югары Ослан районындагы Кызыл-Байрак авылы. Нәтиәдә бүген елгалар янында мәчетләр күрмибез, әмма чиркәүләр бар. әмигъ мәчет шәһәргә бөтен төрле транспорт белән килүче кунакларны да каршы алып торачак һәм алдан ук Казан – Русиянең ислам үзәге дигәнне аңлатачак"" дигән мөфти бу уңайдан. Шулай ук аның әйтүенчә, Кырлай паркы урынында мәчет төзүне белгечләр катлаулы булачак дигән. Без белгечләр белән бәхәсләшә алмыйбыз, ди Сәмигуллин. ""әмигъ мәчет тирәсендә шулкадәр бәхәсләр бара, әйтерсең лә ул Казанда соңгысы булачак. Кем әйтте моны? Бер әмигъ мәчетне төзү – бу гомердә бер генә һәм соңгысы булачак дигән сүз түгел. Аллаһ язган булса, соңрак тагын берәү булачак. Башка урында – мәчетнең Бишбалта бистәсендә төзелүенә каршы чыгучылар өчен уңайлырак булган урында. Бөтен кешегә дә ярап бетү мөмкин түгел"", дигән ул. Июль ахырында Кол Шәриф мәчете авторларының берсе, архитектор Искәндәр Сәйфуллинәмигъ мәчетне шәһәр үзәгеннән күчермәүне сорады һәм үз проектынтәкъдим итте. Гыйбадәтханә Бишбалта бистәсендә төзелсә, аның язмышы Болгарда елына бер тәүлек кенә эшләүче Ак мәчетне хәтерләтәчәк ди ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстан мөфтие: әмигъ мәчет Бишбалта бистәсендә төзеләчәк,0,analytics,Дин,1865,https://www.azatliq.org/a/32537471.html,2023-08-07T09:58:54+00:00
"Лаҡаптар буш ерҙә тыумай шул. Халыҡ араһында әленән-әле булғылап торған мәрәкәле хәлдәрҙең дә осо ысын ваҡиғаларға барып төртөлә. Йырсы, гармунсы, сәсәниә Гүзәл апай Һырлыбаеваның да тормошонда ҡыҙыҡ хәлдәр бихисап. Күңеле киң, йөҙө бөтә кешегә асыҡ Гүзәл Абдразаҡ ҡыҙы бына бөгөн беҙҙе, редакция ҡатын-ҡыҙҙарын, ике мәрәкәһен һөйләп, көлдөрөп сығып китте. Һоҡланырлыҡ көслө кеше ул Гүзәл апай. Йәшләй генә тормош юлдашын юғалтып, өс балаһын яңғыҙ аяҡҡа баҫтырған, сабый юғалтыу ҡайғыларын да кисергән. Аяуһыҙ сир менән көрәшеп ғүмер итеүе айырым тарих. Ләкин тормошто, кешеләрҙе яратыуы, изге күңеле уға бөгөлөргә бирмәй – ул донъяға йылмайып баға! Гүзәл апайҙың рөхсәте менән уның ике мәрәкәһен һеҙгә лә тәҡдим итәбеҙ. Намаҙ уҡып ултырам бит Аяҡ менән ҙур ғына проблема булып, ауыр ғына операция үткәргәс, тигеҙ ерҙә лә абына башланым. Таяҡ менән йөрөһәм дә эләгеп кенә барам. Бер шулай район үҙәгендә юл аша сығырға булып асфальтҡа менеүем дә булды, ҡулымдағы таяғым тайып китеп, тубыҡланып ултыра төштөм. Етмәһә, таяғымдың осона эйәк ныҡ итеп төртөлдө (уныһы аҙаҡ күгәреп сыҡты). Тороп китеп булмай. Аптырап тик ултырам. Эргәмә ирле-ҡатынлылар туҡтаны: -Нимештәп ултыраң ул? -Намаҙ уҡып ултырам бит. – Быныһы минең яуап. -Уй, Аллам, үлеп барһа ла көлөп ултыра бит әле, - тип былар ярҙам итергә булды. Ире арттан ике яҡтан ҡултыҡ аҫтынан тотҡайны, эй, һин ипләберәк, ҡулыңды артыҡ сусайтма, тип йәнә бер көлдөрөп алдым да, рәхмәт инде, тороп киттем. Кинолағы һымаҡ ятам бит Шул әлеге лә баяғы аяҡ менән больницала йөрөнөм дә, анау текә баҫҡыстарҙан саҡ атлап аҫҡа төштөм. Юлдың ике яғынан да машиналар теҙелгән. Бер-береһенә ҡаршы ҡыҫылып тигәндәй ике машина килә. Тапалып ҡуймайым, тип тертәндәп ситкәрәк атлайым тигәнсә, әлеге аяҡ инде, тегеләрҙең алдына салҡатан һуҙылдым да яттым. Өҫкә ҡарап тик ятам. Тороп китерлек рәт юҡ. Машиналарҙың береһенән бер ир төштө. Мине танып төшкән икән. -Гүзәл, нимә ҡарап ятаң ул, тор. Әллә больницала спирт еҫкәтеп сығарҙылармы? - тей был. -Кинолағы һымаҡ ятам, - тейем. -Нисек? -Һуң кинола ҡатын-ҡыҙҙар берәй иномарка алдына ҡолап китә лә, ахыры, теге машинаның бай водителе сығып күтәреп ала һәм аҙаҡтан теге ҡыҙ шуға кейәүгә сыға бит, - тейем. Быныһы ла: Эй, ҡыҙыҡһың инде, үлеп барам тимәй, көлөп ята бит әле, - тип көлә-көлә торғоҙошоп китте теге. Аҙағы нисек бөттө, тиһегеҙме? Ҡайҙа ул, ҡоро ыҙалап ҡолауым ғына булды, иномаркалы бай кәләш итеп алманы. Тормош кино түгел шул)))",Киналағы һымаҡ ятам бит (Гүзәл Һырлыбаеванан мәҙәктәр),0,analytics,Йәмғиәт,2424,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-11-28/kinala-y-yma-yatam-bit-g-z-l-yrlybaevanan-m-kt-r-4485367,2025-11-28T12:05:00+00:00
"Бөгөн, 23 ғинуарҙа,  Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһында «Урман башҡорто» исемле әҙәби-музыкаль кисә була. Кисәлә республиканың танылған сәхнә йондоҙҙары, күренекле тел белгестәре һәм Тәтешле районының үҙешмәкәр коллективтары ҡатнаша. Инеү ирекле, 6.",Өфөлә Ғәли Соҡоройҙоң 200 йыллығына арналған әҙәби-музыкаль кисә ойошторола,0,analytics,Мәҙәниәт,272,https://shonkar.com/news/culture/2026-01-23/f-l-li-so-oroy-o-200-yylly-yna-arnal-an-bi-muzykal-kis-oyoshtorola-4547393,2026-01-23T09:40:00+00:00
"Яҡыныңды көтөп йәшәү – ул үҙе үк эш: ауыр, күҙгә күренмәгән, борсоуҙарға һал-ған. МХО яугирының ҡатыны Рина Карамова, иренең тиҙ арала ҡайтыуына ышанысын һаҡлап, көн һайын ошо эште башҡара. Буласаҡ тормош юлдашы менән ул 2006 йылда Ҡариҙел ауылында таныша һәм ике йылдан өйләнешәләр. Бер аҙҙан Мәсетле районында йорт һалып сығалар һәм Кесе Ыҡтамаҡ ауылында төпләнәләр. Ире мәктәптә физкультура дәрестәрен алып бара һәм балаларҙы күнекмәләргә өйрәтә башлай. Рина 10 йыл Ҡарағай шифаханаһында маркетинг бүлеге начальнигы була, һуңынан мәғариф бүлегендә эшләй, ә хәҙер район Мәҙәниәт һарайында методист булараҡ белеме һәм эш тәжрибәһе менән уртаҡлаша. 2016 йылда икеләтә бәхет кисерә йәштәр – игеҙәк малай-ҙары Самир менән Әмир донъяға килә. 2024 йылдың 21 мартында Ринаның ире үҙ теләге менән контрактҡа ҡул ҡуя һәм МХО зонаһына юллана, мотоуҡсылар ғәскәрендә Сима позывнойы менән хеҙмәт итә. Уның Чечняның ҡыҙыу нөктәләрендә хеҙмәт итеү тәжрибәһе бар. – Ул был ҡарарҙы үҙ аллы ҡабул итте. Мин тәүҙә ҡарарына күнеп кенә йөрөһәм, һуңынан уны ҡабул иттем һәм иремә һәр яҡлап ярҙам итә башланым. Иремдә ватансыллыҡ тойғоһо көслө, – ти Рина Ринат ҡыҙы. Ғаилә башлығы һәм уның һайлаған юлы өсөн ғорурлыҡ тойғоһо ҡатынына хәлде ҡабул итергә мөмкинлек бирә, әммә улдарына аталарының позицияһын аңлатырға ла кәрәк бит әле. – Балаларға хәлде һәм ни өсөн атайҙары өйҙә оҙаҡ булмаясағын аңлатыу ҡыйынға тура килде. Ә хәҙер улар өсөн аталары герой, өлгө булып тора. Улар атайҙарын һағына, ҡасан ҡайтырын көн һайын һорайҙар, осрашыуҙы түҙемһеҙлек менән көтәләр. Ул яныбыҙҙа булмаһа ла, балаларҙы тәрбиәләүҙә ҡатнашырға тырыша, уларҙың тормошо, эштәре менән ҡыҙыҡһына, кәңәштәрен бирә. Уның инициативаһы менән улдарыбыҙ саңғы һәм футбол менән шөғөлләнә башланы, һәм был аҙымдың дөрөҫ булғанын хәҙер яҡшы аңлайым. Ауыр ваҡыттарҙа Рина Ринат ҡыҙына ата-әсәһе ҙур ярҙам күрһәтә, улар ейәндәрен тәрбиәләүҙә һәм көнкүреш мәсьәләләрен хәл итеүҙә ҡатнаша. Балалар хаҡында хәстәрлек күреү, башҡа МХО-ла ҡатнашыусыларҙың ҡатындары менән аралашыу уға борсолоуҙарын еңеп сығырға мөмкинлек бирә. – Иң ауыры – шылтыратыуҙы көтөү. Ҡайһы берҙә ирем тәүлек буйына бәйләнешкә сыҡмай, был бик тә ауыр, ихтыярыңа ҡаршы насар уйҙар килә башлай. Шул саҡта мин быларҙың барыһы ла беҙҙең именлек, тыныслыҡ, Ватаныбыҙ өсөн кәрәк икәнен уйлайым, һәм шуның менән еңелерәк булып ҡала. Хәҙер Ринаның ире госпиталдә нығына, бөгөн уларҙың йышыраҡ аралашыу мөмкинлеге бар. Һуңғы тапҡыр ул былтыр октябрҙә ялға ҡайт-ҡан һәм ғаилә быйыл ошо арала осрашыуға өмөтләнә. Рина иренә генә түгел, башҡа хәрбиҙәргә лә ярҙам итергә тырыша, кәрәкле әйберҙәр-ҙе Ышаныслы тыл ойошмаһы ирекмәндәре аша тапшыра. – Бөгөнгө ауыр ваҡытта көслө булып ҡалыу мөһим, – ти хәрбиҙең ҡатыны. – Ирҙәребеҙ, атайҙарыбыҙ, уландар һәм яҡындар иҫән-һау әйләнеп ҡайтыуын көтөргә кәрәк. Һәм был хәлдең тиҙҙән тамамланырына өмөт итергә. Беҙҙең тыныс шарттарҙа килеп тыуған проблемаларыбыҙ улар унда кисергән ауырлыҡтар, михнәттәр менән сағыштырырлыҡ түгел. Үҙҙәре кисергән күп ауырлыҡтарҙы улар беҙгә һөйләп тә бармай. Иң мөһиме – кеше булып ҡалырға: яратырға, өмөтләнергә һәм балаларҙы Ватанға һөйөү һәм хөрмәт өлгөһөндә тәрбиәләргә. Камилла МУСАКӘЛИМОВА. ""Мәсетле тормошо""",Көтөр кешең генә булһын,0,analytics,Еңеү,3192,https://shonkar.com/articles/pobeda-80/2025-11-20/k-t-r-keshe-gen-bul-yn-4476021,2025-11-20T23:15:00+00:00
"Балаға уйынсыҡ алырға кәрәк. Ләкин ниндәйен? Әлбиттә, бала үҙ ҡулдары менән ниҙер яһап, теҙеп, үҙ хыялынса эшләп уйнарға ярата. Шуның өсөн ярым әҙер уйынсыҡтар алыу отошло. Ҡыҙ балаға иһә бала ҡурсаҡтар алыу маҡсатҡа ярашлы була. Ғаилә, атай, әсәй, бала итеп сығарылған Барби, Кен уйынсыҡтары менән уйнаған ҡыҙ баланы күҙ алдына килтерәйек. Атай менән әсәй итеп яһалған ҡурсаҡтарҙы үҙ-ара нисек һөйләштерһен, кем итеп уйнатһын бала? Ҡыҙ бала нисә генә йәштә булһа ла ҡурсаҡтарҙы йә үҙенә тиң, йә үҙенән бәләкәй итеп уйнатырға ярата. Ул йә әсәй (йышыраҡ әсәй булып), йә уҡытыусы, йә тәрбиәсе булып уйнай. Барби ҡурсаҡтарҙың бала аңына нисек тәьҫир иткәнлеген уйлап та ҡарамай һатып алырға ынтылабыҙ. Бындай ҡурсаҡтар сығарыла башлаған  1959 йылдан алып, барби ҡурсаҡтары хаҡында донъя кимәлендә бәхәстәр бара, улар тынмаҫ та, туҡтамаҫ та. Америка кешеһе Рут үҙенең Барбара исемле ҡыҙының, Кен исемле улының исемдәрен атап  етештерә башлаған был ҡурсаҡтар киң таралды. Уны етештереүҙе туҡтатмаҫ өсөн һәр ваҡыт заман талаптарынан сығып камиллаштырып торалар. Хәҙер иһә заман модаһы менән матур һәм зауыҡлы кейемдәр тегеп кейендерәләр. Бындай ҡурсаҡтар күҙ яуын алып тора, әлбиттә. Әммә уларҙы фәҡәт баланы алдаштырыу, ваҡытын ниндәйҙер шөғөл менән тулыландырыу өсөн генә файҙаланырға мөмкин. Әлбиттә, баланы зауыҡлы кейенә, мода айыра белеү яғынан ниҙер тәрбиәләй алалыр улар. Ләкин бит ундай зауыҡ бала бәләкәй сағында һалынмай, үҫә килә тәрбиәләнә. Ә бала бәләкәй саҡта уға  күңел тәрбиәһе мөһимерәк. Күңел тәрбиәһен әҙер уйынсыҡтар түгел, баланың үҙ фантазияһын ҡушып бар иткән донъяһы ғына тәрбиәләй ала. Нимә ул уйынсыҡ? Уйынсыҡ – ул баланың хыял донъяһын сағылдырырлыҡ мөхит булдырыу сараһы. Бала үҙ уйыны менән эске донъяһын аса. Бәләкәй генә итеп биләп алған майҙанында уның хыял донъяһы. Бар уйы, булмышы менән ул тотош ошо донъяға сума. Һөйләшеүгә ауыр, теле һуң асылғандары ла, бик аралашып бармаған йомоҡ балалар ҙа ошо үҙ донъяһында ҡәҙимгесә һөйләшә, үҙе уйлап сығарған яҡындары менән аралаша. Баланың эске донъяһын белгең килһә, һиҙҙермәй генә уның уйынына күҙ һал да, һөйләшеүенә ҡолаҡ һал. Шуның өсөн уйынсыҡтарҙы ялтырауыҡтан, тотош әҙер эшләнгәндән түгел, ә ярым яһалғанды алырға кәрәк. Һис юғы, йәйге ял осоронда бала менән тәбиғәткә сығып, ағастан, япраҡтарҙан, таштарҙан, балсыҡтан, ғөмүмән, шундай һығылмалы, әүәләп тә, йомарлап та һәр төрлө ҡалыпҡа йәтеш, тиҙ килтермәле нәмәләрҙән бала менән бергәләп төрлө уйынсыҡтар яһап, аралашыу бала менән аралашыуҙың иң матур ысулы ул. Бала менән бергәләп яһалған хыяли мөхит уның фантазияһын үҫтереү генә түгел, ә эске донъяһын өйрәнеү атай-әсәйгә артабанғы тәрбиә эшендә ныҡ ярҙам итер ине. Әлбиттә, йәйге ялдарҙан башҡа ваҡытта көнө-төнө эштә юғалған һәм кисен генә ҡайтып бала менән аралашырға форсат тапҡан заман атай-әсәйҙәренән дә, бергә йәшәрлек шарттар булмағанлыҡтан, айырым донъя көтөп, ейән-ейәнсәрҙәре менән бик һирәк аралашыу форсаты тейгән өләсәй-олатайҙарҙан тәрбиә эшендә әүҙем ҡатнашып китеүҙәрен өмөт итеү мөмкин түгел. Шуның өсөн баланың эске донъяһы менән таныш түгелбеҙ, уның холоҡ-фиғелен, ҡайһы йүнәлештә үҫешкәнен күҙ уңынан ысҡындырып ебәрәбеҙ, тәрбиә эшендә иң ҙур ярҙамсы булған туған тел һәм туған традицияларҙан мәхрүм ҡалыуын, сит-ят мөхиткә ылығып китеүен, хатта интернет аша аралашып та юлдан тайпылыуын  һиҙмәй ҙә ҡалабыҙ. Бындай шарттар тыуҙырылыуға бер кем дә ғәйепле түгел. Аҙаҡ аҡланыуҙың, һылтаныуҙың, үкенеүҙең файҙаһы юҡ. Шуға күрә гәлсәр һауытыбыҙ ватылмаҫ элек һаҡлау сараһын күрәйек. Уның иң ышаныслы юлы – атай-әсәйҙәрҙең иғтибарынан бөтөнләй ситтә тороп ҡалған уйынсыҡтар һәм балаларҙың сәхнәләштергән йәғни үҙҙәре уйлап сығарған ғаилә, балалар баҡсаһы тормошонан күренештәр, төрлө уйындар аша уларҙың күңел донъяһын өйрәнеү. Бала үҙ уйынында ни тураһында хыялланғанын, ниҙәр борсоғанын, атай-әсәй яғынан ҡайһы, ниндәй мәлдә хата ебәрелгәнен,  ғәҙелһеҙлекте, ниндәй шатландырырлыҡ ваҡиғалар булғанын, атай-әсәйҙең үҙ-ара мөнәсәбәтен сағылдыра. Тимәк, улар уйнатҡан ҡурсаҡтар үҙҙәренән бәләкәйерәк: йә бала, йә ҡусты, йәки һеңле булырға тейеш. Ир балалар атай булып та, ғаилә ҡороп та уйнамай. Улар командир, шофер, летчик булып уйнаусан. Күп осраҡта атаһының һөнәрен ҡабатлаусандар. Ҡайһылай ғына булмаһын, уларҙың уйыны аша ла күңел донъяларын белеп була. Тик был сер менән аҙаҡ уларҙы сыбыртҡыларға түгел, ә атай-әсәй булараҡ үҙеңде тәрбиәләү, баланы артабан ниндәй йүнәлештә үҫтереү, ҡайҙа яңылышлыҡ ебәргәнеңде аңлау өсөн кәрәк. Бала һиңә асмаған серен уйынсыҡтарына аса. Ул уйнағанда, бөтөн эске донъяһын аса, балаңдың уйынын күҙәт, өйрән генә. Баланың эске донъяһын тәрбиәләү – атай-әсәйҙең иң мөһим, мөҡәддәс бурыстарының береһе. Ә был «донъяға» инеүҙең иң ышаныслы юлы – бала күңелен аңлау. Бала күңелен аңлауҙың һыналған ысулдарының береһе – уның уйынына ҡарата иғтибарлы булыу. Ғаиләлә ишле, тиңерәк үҫкән балалар үҙҙәре уйлап сығарған был «донъяларында» онотолоп-бирелеп уйнай һәм тап уйындар аша уларҙа нотоҡ уҡып ҡына һеңдереп булмай торған ҡиммәттәр – татыулыҡ, ярҙамсыллыҡ, бер-береңде аңлау кеүек сифаттар тәрбиәләнә. Заман үҙгәреүе кеше аңына ныҡ тәьҫир итә, әммә аҡыл нигеҙенә ҡоролмағандары байтаҡ. Беҙ ҡайҙалыр ашығабыҙ, атламайбыҙ – йүгерәбеҙ. Ултырып, аҙ ғына уйланып алырға ла ваҡыт тапмайбыҙ. Ә бит уйланып алыу кәрәк. Бигерәк тә бала үҫтергәндә уның ни менән шөғөлләнгәне, компьютерҙан ниҙәр ҡарағаны, ниндәй уйындар уйнағаны, күпме ваҡытын компьютер янында ултырғаны ҡыҙыҡһындырырға тейеш атай-әсәйҙе. Заман йүгертер ул. Атай-әсәйҙе генә түгел, олатай-өләсәйҙе лә йүгертә. Аҙаҡ балаларыбыҙ – беҙҙең тәрбиә емештәребеҙ аша ни күрербеҙ? Шуның өсөн бала хаҡына ваҡыт бүләйек, боронғолар тәрбиәһенә күҙ һалайыҡтыр.",Мәрйәм Бураҡаева. Бала һәм уйынсыҡ,0,analytics,Мәғариф,5643,https://uchbash.com/articles/bash-ort-tele-m-bi-te/2026-01-13/m-ry-m-bura-aeva-bala-m-uyynsy-4535449,2026-01-13T12:15:00+00:00
"Психолог Марина Фисенко тын алыу күнекмәһе эшләргә өйрәтә. Тулыраҡ – сайтта: СВОЯ семья ғаилә форумында психолог Марина Анатольевна Фисенко Балаларҙы тәрбиәләгәндә эмоциональ интеллект темаһына сығыш яһаны. Ҡыуаныу, ышаныу, ҡыҙыҡһыныу, ғәжәпләнеү, ҡурҡыу, асыу, ҡайғырыу, ерәнеү. – был хис-тойғоларҙың кешегә һәр береһе кәрәк. Үҙеңде аңлау өсөн ошо һорауҙарға яуап биреп ҡарағыҙ: Мин әле ниндәй хис-тойғо кисерәм? , Был эмоцияның сәбәбе нимәлә? , Тап әле ошо эмоция миңә файҙа килтерәме? , Көн дауамында мин ошо тойғоно нисә тапҡыр кисерәм? – тип кәңәш бирә ул. Психолог фекеренсә, балаларҙы ла үҙ хис-тойғоһона иғтибарлы булырға өйрәтергә кәрәк. Бының өсөн һорауҙар биреү, үҙеңдең кисергәндәрең тураһында һөйләү ҙә ярҙам итә. Тағы ла: әкиәт уҡығандан һәм йәнһүрәт ҡарағандан һуң геройҙар тураһында һөйләшеү ҙә ыңғай һөҙөмтәләр бирә. Геройҙар нисек ярашты? Был осраҡта ни эшләргә мөмкин булыр ине? Ошо һорауҙарға бергә яуап эҙләү бик яҡшы. Күңел төшкәндә, тулҡынланғанда балаға ғына түгел, бар ғаиләгә тын алыу күнекмәләре эшләү ҡамасау итмәҫ: - 4-кә тиклем һанағансы танау аша тын алабыҙ, - 2-гә тиклем һанағансы тын алмайынса торабыҙ, - 8-гә тиклем һанағансы ауыҙ аша һауаны сығарабыҙ.",Хис-тойғолар менән идара итә белеү мөһим,1,news,Яңылыҡтар,1187,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-03-05/his-toy-olar-men-n-idara-it-bele-m-im-4146016,2025-03-05T18:16:00+00:00
"Баланы мунса индереү Ҡайһы бер яҡтарҙа, кендек инәһе ҡырҡ көн буйына мунса яғып, баланы мунса индерә. Унда ул баланы бәләкәй генә миндек менән саба, һылай. Мунса индергәндә кендек инәһе төрлө һамаҡтар менән баланың киләсәген яҡшыға юрай. Мәҫәлән: Һап-һап-һап! Мунса ташы, бүрәнә башы, Әбейҙе әбей тип әйт, Бабайҙы бабай тип әйт! Айыу балаһы, Бүре балаһы, Татлы таба бул, Алабуға бул, Һыуҙан таҙа бул, Һөлөктәй бала бул, Минең ҡулым түгел, Ғәйшә, Фатима, ҡулы Һап-һап-һап! Кендек әбейе: ""Ағиҙелдең аръяғынан имсе әбей килгән"", – тип тә саба. Атаң йыҡҡан утын түгел, Инәң яҡҡан мунса түгел. Айыу кеүек көслө бул, Бүре кеүек тешле бул. Ҡуян кеүек һикереп йөрө, Борсаҡ кеүек тәгәрәп йөрө, Бабайҙы бабай тип әйт, Әбейҙе әбей тип әйт. Минең ҡулым түгел, Ағиҙелдән ағып килгән Имсе әбейҙең ҡулы. Кендеге төшкәнсе бер япраҡ менән сабалар. Унан һуң баланы сапҡан япраҡты кеше аяғы баҫмаған ергә ташлайҙар. Бәпес мунсаһы: Бәпес тыуғас, уға махсус мунса әҙерләнә. Иң элек ул бик яҡшы итеп йыуыла. Бала йыуындырыла торған мунсаға башҡалар инмәй. Бала мунсаһы – бала өсөн генә. Баланы, ғәҙәттә, кендек әбейе йыуындыра. Ул тәүҙә баланы әсә алдына һалып, бала миндеге менән рәхәтләндереп саба. Мунса инмәгән бала ауырыуҙарға бирешә, тигәндәр. Ауырыуҙарға бирешмәһен өсөн, баланы сапҡанда, төрлө әпсендәр әйткәндәр: Атаң киҫкән утын түгел, Әсәң яҡҡан мунса түгел, Бүрәнә башы, бүре теше, у-у-у. Кендек әбей уланды мунса индергәндә төнлөктө аса ла ошолай һамаҡлап саба: ""Минең сабыйым илаҡ түгел, илаҡ түгел. Сабыйымдың сирҙәре сығып осһон, бәхетһеҙлектәре сығып осһон, ҡара ҡоштар алып китһен, ҡарғалар алып китһен, амин, амин"". Шунан мунса матсаһына япраҡтың төбө менән төртөп ала. Аҙаҡ ул япраҡ менән баланың башынан аяғына ҡәҙәр һыпыра һәм төнлөктән һыу ҙа һибә. Кендек әбей баланы ҡырҡ көн буйына саба. Ул баланың тәненән тирен һурып алып, ошолай һамаҡлап: Таш сабам, таш сабам, Таш кеүек ныҡ бул, Ләүкә кеүек оҙон бул. Мунса ташы, бүрәнә башы! Ҡабағанға ҡаптырма, Тибәгәнгә типтермә. Сирең-сөрөң барыһы ла ошонда ҡалһын"", – тип мунса ташына төкөрөп ҡуя. Нәнәй мунсаһы: Нәнәй мунсаһына беренсе булып ҡартинәйҙәр, ҡартатайҙар керә. Уларҙың йәшен бирһен, уларға оҡшаған ғүмерле бала булһын, тип индергәндәр. Нәнәй мунсаһына туғандарын да, күршеләрен дә саҡыралар. Бала миндеген Урта Урал башҡорттары ""нәнәй япраҡ"", тип йөрөтәләр. Бала сапҡан япраҡты ""нәнәй япраҡ"", тип төнлөктән ташлайҙар. Аҙаҡ Бисмилла"" әйтеп, уны мунса мейесенә индереп яҡҡандар. Өҙлөк мунсаһы: Бала ауырып китһә, өҙлөкһә, уға ""өҙлөк мунсаһы"" яҡҡандар. Был мунсаға барғанда имсе әбей: ""Өҙлөк сабырға барам"", – тип әйтеп киткән. Мунсала ауырыу баланы яҡшылап сабалар. Сапҡанда һамағын да әйткәндәр. Бына ҡайһы бер һамаҡтар өлгөһө: Иртәнге өҙлөктәрҙе сабам, Көндөҙгө өҙлөктәрҙе сабам, Киске өҙлөктәрҙе сабам, Яңы өҙлөктәрҙе сабам, Эт өҙлөктәрен сабам, Һыйыр өҙлөктәрен сабам! (Исем) улы өҙлөккән, Өс йөҙ алтмыш тамырҙары өҙлөккән, Өс йөҙ ҡыр(ы)ҡ һөйәктәре айырылған, Шуларҙы бергә йыям, Шуларҙы бергә ҡуям. Шифа булһын, им булһын, Имем-томом шул булһын! Ошо әпсендәрҙе әйтә-әйтә баланы яҡшылап сапҡас, өшкөртөлгән тоҙло һыу менән ҡойондоралар. Баланы сапҡан миндекте, ҡойондорған һыуҙы ете юл сатына түгәләр. Ышаныуҙар буйынса, миндек, һыу менән бергә баланың ауырыуы, зәхмәте китә икән.",Баланы мунса индереү,0,analytics,"""Халҡым һаулығы - илем байлығы""",3240,https://tamasha-rb.ru/articles/khal-ym-auly-y-ilem-bayly-y/2024-06-08/balany-munsa-indere-3803658,2024-06-08T13:58:00+00:00
"Сәнғәт йондоҙо, бик күптәрҙең кумиры Фидан Ғафаров бөгөн 77 йәшендә күҙҙәрен мәңгелеккә йомдо.","Бәхил бул, Фидан ағай",0,analytics,Донъя,94,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-04-27/b-hil-bul-fidan-a-ay-4215260,2025-04-27T18:59:31+00:00
"- Урғаҙа ауылы ҙур, өс меңгә яҡын кеше йәшәй. Шуға күрә, ошондай мәҙәни усаҡ өсөн республика Башлығы Радий Фәрит улына, Хөкүмәткә ҙур рәхмәт. Ленин орденлы Йылайыр совхозы бөткәндән һуң тормош туҡтап ҡалғандай булғайны. Радий Хәбиров килгәс был хәл ыңғайға үҙгәрҙе. Уның беҙҙең тарафтарға беренсе килеүе түгел. Әле бына тағы беҙ күтәргән социаль мәсьәләләрҙе, айырыуса һыу мәсьәләһе иғтибарҙа булыуын әйтте. Халыҡтың проблемалары күҙ уңынан ысҡындырылмаһа, хәл ителһә, халыҡ та дәртләнеп йәшәй бит ул. Йәштәр ҙә ситкә китмәҫ, -тине әүҙем йәмәғәтсе Фәридә Исмәғилева.",Күптән көтөлгән бүләк,0,analytics,Йәмғиәт,566,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-02-05/k-pt-n-k-t-lg-n-b-l-k-4109101,2025-02-05T11:50:00+00:00
"Баҡһаң, Башҡортостан сығышлы 35 адмирал бар икән, ә флот ветераны булған диңгеҙселәребеҙҙең һаны 43 меңдән ашыу. 2003 йылдан бирле Башҡортостан Республикаһының диңгеҙ йыйылышы тигән төбәк йәмәғәт ойошмаһы эшләй. Рәйесе – Юлай Моратов. Ойошма диңгеҙселәр, хәрби диңгеҙ хеҙмәте ветерандары тураһында бик күп мәғлүмәт йыйған. Уларға төрлө ярҙам күрһәтә, йәштәр менән патриотик эш алып бара, махсус хәрби операция зонаһына гуманитар ярҙам ташый. В. И. Альбанов исемендәге полярниктар музейы БР Диңгеҙ йыйылышы менән әүҙем хеҙмәттәшлек итә. Бөгөнгә 4 диңгеҙ судноһы Башҡортостан менән бәйле. 2022 йылда Санкт-Петербургта Өфө  тигән һыу аҫты кәмәһе һыуға төшөрөлдө. Был тантанала Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров, Диңгеҙ йыйылышы рәйесе Юлай Моратов, В. Альбанов музейы вәкилдәре ҡатнашты. Һыу аҫты кәмәһе Рәсәй Хәрби-диңгеҙ флотына инә һәм Владивостокта төпләнгән. Музейҙағы күргәҙмәлә Өфө субмаринаһының макеты тора. Күргәҙмә 8 декабргә тиклем эшләй. Сығанаҡ",Диңгеҙсе яҡташтарыбыҙға бағышлана,1,news,Яңылыҡтар,956,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-13/di-ge-se-ya-tashtaryby-a-ba-yshlana-4006046,2024-11-13T12:04:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрЧита район мәхкәмәсе Байкал аръягы төбәгенең Алханай авылында яшәүче Цырен-Доржи Цыренжаповны 22 яшьлек кызны үтергән өчен 14 елга кырыс тәртипле колониягә хөкем иткән. Ир аны 2023 елның сентябрендә талашкан вакытта буып үтергән, дип яза""Чита. ру""Басма ирне үтерү турындагы инаять эше нигезендә инде икенче тапкыр хөкем итүләрен ачыклаган. Аңарчы 2020 елда да ул моңа охшаш инаять кылганы өчен 14 елга хөкем ителгән булган. Тикшерү фаразынча ул шушы авылда яшәүче 18 яшьлек Екатерина Скворцованы куллары белән буып үтергән, соңрак аның мәетен тураклаган һәм урамда өлешләп яшермәкче булган. Скворцованы үтергән өчен ир 2034 елга кадәр колониядә калырга тиеш була, әмма Украинадагы сугышта катнашкан өчен аны иртәрәк - хөкем карары чыгып өч ел үткәч тә азат итәләр, дип яза ""Чита. ру"" чыганагына сылтама белән. Шул ук вакытта Кировта да Украинадагы сугыштан кайткан ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәте сугышчысын 22 яшьлек кызны көчләве өчен кулга алганнар. Бу хакта иткерә. Дмитрий Ефимов 2013 елда да көчләгән өчен хөкем ителгән булган, ә 2019 елда үтерү өчен дә әза алган. Әмма 2022 елда ""Вагнер"" белән контракт төзеп сугышка киткән, тиеш булган кадәр хезмәт иткәч кире кайткан, ярлыкау алган һәм иреккә чыккан. Быел 24 февральгә каршы төндә Кировта яшәүче кызны чит кешенең машинасына алып кереп көчләгән, инаятенең эзләрен яшерү өчен соңрак машинаны яндырган диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Байкал аръягында яшь кызны үтергән өчен хөкем ителгән ир ярлыкау алып сугышка киткән, кайткач тагын бер кызны үтергән",1,news,Яңылыҡтар,1486,https://www.azatliq.org/a/32846742.html,2024-03-04T06:52:53+00:00
"Известно, что  энциклопедия создавалась по указу Главы Башкортостана Радия Хабирова в сжатые сроки – в течение года. Первыми в руки энциклопедию получили Глава региона и те, кто много лет проработал в команде Рахимова. Главным редактором энциклопедии «Муртаза Рахимов» является вице-президент Академии наук Республики Башкортостан, доктор экономических наук, профессор Александр Дегтярев. Подготовка издания энциклопедии,  посвященной выдающемуся государственному деятелю, была непростой, - признаются издатели. - Делали мы ее впервые, изучая опыт работы других энциклопедических центров, для того, чтобы новое поколение россиян и башкортостанцев имели полное представление о той эпохе, которую представляли Муртаза Губайдуллович Рахимов и его команда. Это было переломное время для всей страны, для нашей республики. И поэтому от того, как команда, которую возглавлял Рахимов в тот период, смогла выбрать ориентиры для развития республики в эпоху экономической реформации в стране, зависело будущее всей республики, наш сегодняшний день. И мы видим, что это было сделано достойно, команда выбрала в соответствии с тем периодом времени правильный путь, поэтому эта историческая личность остается в памяти сегодня всего нашего народа. Выпуск энциклопедии – это очень важное событие для культурной общественности республики. В энциклопедию вошло примерно 550 статей, из них половина – это терминологические статьи и половина биографические. Для того чтобы в полной мере представить эту многогранную личность, мы, конечно же, отдали дань уважения формированию самого политического деятеля – тому, как он из простого деревенского парня вырос в государственного деятеля всероссийского, федерального масштаба. Мы отразили путь, который прошла республика под руководством Рахимова. Это была очень ответственная, можно сказать, отчаянная работа правительства по сохранению в первую очередь социальной атмосферы в республике. Вы помните, это были очень непростые времена, когда экономика в целом по стране рухнула. Конечно, нужно было выработать такую стратегию, которая бы обеспечила сохранение тех завоеваний, которые уже были в республике достигнуты, но найти пути развития экономики в условиях новых рыночных отношений. Люди моего поколения прекрасно помнят, как этот выбор происходил. Это всё нашло отражение в энциклопедии. Тираж издания – тысяча экземпляров. Весь тираж  направят в первую очередь в  школы, гимназии, лицеи и колледжи, все крупные библиотеки наших городов и районных центров, все органы государственной власти, в университеты, общественные и культурные центры республики. Это энциклопедическое издание – кладезь информации и знаний для всех поколений, особенно для молодежи. Именно поэтому мы адресуем его в первую очередь нашим молодым согражданам, чтобы они могли ознакомиться со всеми этими материалами. Администрация Главы республики направит книги также во все субъекты Российской Федерации, соответствующее количество они забирают. Мы зарезервируем определенный объем для вручения этой энциклопедии на представительских мероприятиях, потому что в республику часто приезжают гости самого высокого уровня. Мы знаем о том, что личность Рахимова была оценена на самом высоком уровне в нашей стране, и поэтому, я думаю, и в Кремле наша энциклопедия будет представлена. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Увидела свет энциклопедия о первом президенте Башкортостана Муртазе Рахимове,1,news,Яңылыҡтар,3406,https://uchbash.com/news/novosti/2024-09-03/uvidela-svet-entsiklopediya-o-pervom-prezidente-bashkortostana-murtaze-rahimove-3908944,2024-09-03T10:31:00+00:00
"Ҡәҙерле дуҫтар! Йәншишмәгә 2025 йылдың икенсе яртыһына яҙылыу дауам итә. Әйҙәгеҙ, яҙылып ҡуяйыҡ!",Һуңлап ҡалмағыҙ!,0,analytics,Гәзит,96,https://yanshishma.com/articles/g-zitebe-du-yby-/2025-06-19/u-lap-alma-y-4282287,2025-06-19T15:20:00+00:00
Быйыл Күмертау ҡалаһындағы Мортаза Рәхимов исемендәге 3-сө Башҡорт республика гимназия-интернаты төҙөкләндерелә.,Мортаза Рәхимов исемендәге 3-сө Башҡорт республика гимназия-интернаты төҙөкләндерелә,1,news,Яңылыҡтар,112,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-21/mortaza-r-himov-isemend-ge-3-s-bash-ort-respublika-gimnaziya-internaty-t-kl-nderel-3695233,2024-03-21T14:35:53+00:00
31 ғинуар көнө  Әбделмәмбәт мәктәбендә студенттар менән шәп осрашыу кисәһе үткән.,Студенттар ҡунаҡҡа килгән,0,analytics,Мәғариф,81,https://tanburz.ru/articles/m-arif/2025-02-06/studenttar-una-a-kilg-n-4110678,2025-02-06T12:00:00+00:00
"Заключительный очный этап Всероссийской олимпиады школьников им. Юрия Гагарина прошел в Челябинске, участниками которого стали более 250 ребят со всей области. Организатором олимпиады выступили ведущие технические вузы Республики Башкортостан при поддержке Постоянного представительства Республики Башкортостан в Челябинской области.",В Челябинске завершился заключительный этап олимпиады им. Гагарина,1,news,Яңылыҡтар,333,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-19/v-chelyabinske-zavershilsya-zaklyuchitelnyy-etap-olimpiady-im-gagarina-3691918,2024-03-19T14:06:52+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБылтыр тәкъдим ителгән мең сумлык яңа акча урыс чиркәве әһелләренең ачуын чыгарды һәм аны чыгаруны туктаттылар. Русиядәге мөселманнарның Диния нәзарәтләре итәкчеләре яңа мең сумлык акчада Татарстан архитектура һәйкәлләрен - мәсәлән Кол-Шәриф мәчетен яки Болгар музее-тыюлыгын сурәтләүне тәкъдим итә. Бу хакта ""Новости"" агентлыгыиткерә. ""Яңа банкнотларда безнең Идел буендагы мөселманнарның истәлекле урыннарын күрәсе килә. Аерым алганда, Казан Кирмәнендәге Кол Шәриф мәчетен, Болгар Ислам академиясен, бай архитектурасы белән Болгарның үзен"", дигән Татарстан мөселманнары Диния нәзарәте рәисе, мөфти Камил Сәмигуллин. Русия мөселманнары дини ыены рәисе, Мәскәү мөфтие Әлбир Кргановисә яңа мең сумлыкта Болгар музей-тыюлыгын сурәтләргә мөмкин, дип саный. ""Бу ирлектә ярымайлы манаралы борынгы әмигъ мәчете урнашкан, ул ЮНЕСКОның бөтендөнья мирасы һәйкәле булып тора. Якында гына тәреле православ храмы бар"", дигән Крганов. Мондый рәсем Татарстандагы мәдәниятләр һәм диннәр төрлелеген, аларның үзара ""гармониядә һәм тынычлыкта"" яшәвен символлаштырачак, дип саный ул. Шулай ук бу - әмгыятьтә динара диалогны ныгыту мисалы булырга мөмкин, дигән Мәскәү мөфтие.25 октябрьдә Русия Үзәк банкы Идел буе бүлгесенә багышланган мең сумлык яңа акчага төшереләчәк символлар өчен русияләр онлайн тавыш бирә алачак, дипхәбәр иткән иде. ""Былтыр 1000 сумлык яңа акчаларны чыгару туктатып торылды: кайбер рәсемнәр әмгыятьтә төрле фикерләр уятты. Төрле фикерләрне исәпкә алу өчен, банкнотларга символлар сайлап алу процедурасын үзгәртергә һәм аны ачыграк итәргә булдык"", диелде хәбәрдә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Мөфтиләр яңа мең сумлыкта Кол-Шәриф мәчетен яки Болгар музее-тыюлыгын чыгаруны тәкъдим итә,1,news,Яңылыҡтар,1725,https://www.azatliq.org/a/moftilar-yanga-meng-sumlikta-kol-sharif-macheten-yaki-bolgar-muzee-tiyuligin-chigaruni-takdim-ita/33176149.html,2024-10-28T14:49:27+03:00
"Шул Ҡапаҡ бер ваҡыт, аҡса алмашына икән, тигән хәбәр таратҡан. Бөтә тирә яҡ ауылдары халҡы булған аҡсаларына ҡалаға барып, кәрәк-кәрәкмәгән әйберҙәр алып бөткәйне аҡса әрәм булмаһын тип. Ҡасандыр аҡса ҡапыл осһоҙланып, халыҡ һемәйеп тороп ҡалғайны шул. Йыйған ғына аҡсалары әрәм булды, кәрәкмәгән ҡағыҙға әйләнде. Аҡсаһын теләһә ниндәй тауарға әйләндергән кешеләр Ҡапаҡты бәреп үлтерерҙәй булдылар. Ҡапаҡтың әсәһе Ғәлимә лә шундай ине, тейҙәр. Йәй етеп, туғайҙа емеш-еләк бешә башлаһа: ""Төрмәнән ҡасҡын ҡасҡан, беҙҙең ауыл тирәһендә йөрөй икән"", - тип хәбәр тарата. Үҙе иһә, көтөү ҡыуыу менән биҙрәһен эләктереп, бәрәңге баҡсаһы аша еләккә һыпырта. Ауылдың аҡһаҡалы Ғарифулла ҡарт китеп барған икән, тигәнде ишеткәс, ирҙәр кисләтеп мәйет ҡарауылларға йыйылды. Әлбиттә, бер нәмәнән дә ҡоро ҡалмаған Ҡапаҡ та килгәйне. ""Әле генә һин дә мин йөрөгән кеше ине, нишләп ҡапыл үлеп китте икән, йүнләп ҡарау булмағандыр инде"", - тип һөйләнде Ғарифулланың балаларына ғәйеп ташлағандай итеп. ""Көфөр хәбәр һөйләп ултырма инде, ағайҙың ғүмере бөткән дә, ерҙән уҙған"", - тине ауыл муллаһы Сәлимйән. ""Мәйет янында телеңде тыйыбыраҡ торһаңсы, Мәрүән"". ""Минең район балницаһында ятҡанды күреп, Хәмит үлергә ята унда, тип ҡапаҡ һуҡҡанһың. Туғандарым илашып, шылтыратып бер булдылар"", - тип һүҙгә ҡушылды Хәмит. Ҡапаҡ, үҙенә ҡаршы һөжүм башлағанда һиҙеп, хәбәрҙе ситкә борорға ашыҡты: ""Ана, Ғарифулла ағайҙың йәне тәненән айырылып осоп сығып китте""' - тигән булды күргәндәй итеп. - Юҡты һөйләп ултырма әле, - тине Сәлихйән мулла, - башҡалар күрмәгәнде һин күрә булаһыңмы инде. Йәне ҡайҙа осҡанын бер Хоҙай ғына белә. Бесән әҙерләп бөтөп, бер аҙ эштән бушағас, Ҡапаҡ, бисәһе менән Һамар өлкәһендә хеҙмәт иткән улы Юнирҙе күреп ҡайтты. ""Улым, махсус тәғәйенләнештәге ғәскәрҙә хеҙмәт итә. Буйға ныҡ үҫеп, мыҡтыланып киткән беҙҙең Юнир. Ул яурын киңәйгән, метр ярым булып киткән! "" - тип ҡоласын мөмкин тиклем нығыраҡ йәйеп күрһәтеп маҡтанды осраған бер кешегә Ҡапаҡ. Ниһайәт, Юнирҙәре хеҙмәтен тултырып ҡайтып төштө. Яурыны әллә ни киңәймәгән. Әммә кешегә етә ҡалды - Юниргә ""Яурын"" тигән ҡушамат йәбешеп ҡалды. Харис ШӘРИПОВ. Йософ Зарипов фотоһы.",ҠАПАҠ (Юмористик хикәйә),0,analytics,Юмор,2126,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2025-09-28/apa-yumoristik-hik-y-4405263,2025-09-28T13:16:00+00:00
"Акъярдагы аквариум-музей. 2019 елфикерләрКөчле давыл аркасында аннексияләнгән Акъярның (Севастополь) аквариум-музеенда 800 ләп хайван үлгән. Бу хакта музей мөдире Юрий Кравцовхәбәр итте. ""Тугыз аквариумда яшәгән бөтен хайваннар, якынча сигез йөзләп хайван һәлак булды. Бөтен иһазлар сафтан чыкты: су суырткычлар, илләткечләр. Бинага зур зыян килде"", диде ул. Хайваннар музей залын су басу нәтиәсендә үлгән. Давыл түбәдәге илләткеч системын алып аткан һәм тишектән су агып кергән. Хәзерге вакытта музей залында билдән су, дип иткерә""Крым 24"" хәбәрчесе. Аннексияләнгән Кырымда һәм Акъярда давыл кисәтүе үз көчендә кала бирә: илнең тизлеге секундына кырык метрга итә. Кырымда гадәттән тыш хәл тәртибе кертелде. Төбәкләрдә дүшәмбе ял көне дип игълан ителде. Әмма ""Агентство""язуынча, ярымутрауда яшәүчеләр эшкә барыбер барабыз дип зарлана. Көннең икенче яртысында һава торышы яхшырыр дип көтелә. Соңгы белешмәләргә күрә, табигать казасында дулкыннарны карарга чыккан бер кырымлы үлгән, кимендә ун кеше әрәхәтләнгән. Ярымутрауда яшәүче 500 меңләп кеше утсыз калган. Кизләүдәге (Евпатория) су баскан йортлардан 200 дән артык кешене эвакуацияләгәннәр, алар өчен вакытлыча урнашырга биш пункт әзерләнгән, дип иткерә Кырым гадәттән тыш хәлләр министрлыгы. Шулай ук машина юлларының берничә өлеше ябылган һәм троллейбуслар йөрми. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Аннексияләнгән Акъяр аквариумында давыл аркасында 800 ләп хайван үлгән,1,news,Яңылыҡтар,1416,https://www.azatliq.org/a/32701413.html,2023-11-27T10:07:07+00:00
"Примеряя и обсуждая национальные наряды, ребята осознали, что костюм является символом национальной гордости, а его детали раскрывают культурные особенности народа. Это понимание подчеркивает особую важность бережного отношения к национальным костюмам, а также к традициям и обычаям, которые они олицетворяют. Группа «Йәйғор» приняла активное участие в данной акции. Воспитатель: Назарова Г. М.",Национальный костюм – гордость народа,0,analytics,Краеведение,394,https://uchbash.com/articles/kraevedenie/2025-09-13/natsionalnyy-kostyum-gordost-naroda-4386411,2025-09-13T12:49:00+00:00
"Йәш артистың баш әйләнерлек карьераһы 1989 йылда яңы төркөмгә солист итеп алыныуҙан башлана. Тәүге состав гастролдәр менән бөтә илде урап сыға, өҫтәренә дан һәм аҡса яуа. Әммә иң ауыры алда була. 2003 йылда уға дүртенсе стадиялағы лейкоз - ямаш шеш диагнозы ҡуялар. 36 йәшлек артист оҙайлы һәм ҡатмарлы дауалана. 10 йылдан яман шеш ҡабат баш ҡалҡыта. Был юлы ла артист уны еңә. Тулыраҡ:","""Бөгөн яҡшы кеше вафат булды. """,1,news,Яңылыҡтар,386,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-11-18/b-g-n-ya-shy-keshe-vafat-buldy-4013740,2024-11-18T17:23:00+00:00
"Бик матур скульптураларҙы, барельефтарҙы Рәсәйҙең халыҡ рәссамы, самбо буйынса спорт мастеры  Салауат Щербаков ижад иткән. Көрәш һарайы – Өфөнөң 450 йыллығына бағышланған төҙөлөштәрҙең береһе. Ул 31 августа тантаналы асыласаҡ. Көҙ көнө яңы бинала мөһим саралар үткәреү планлаштырылған. Унда  ""Рәсәй – спорт державаһы""   халыҡ-ара форумын үткәреү һәм Рәсәй Президенты ҡарамағындағы Физик культураны һәм спортты үҫтереү советын йыйыу  ҡарала. Мөһабәт һарай 2019 йылда республика Башлығы Радий Хәбиров тәҡдиме  буйынса төҙөлә башлағайны. Башҡортостанда спортты һәм физкультураны үҫтереү өсөн шарттар яҡшыра бара, бик күп объекттар төҙөлә. Спорт ҡоролмалары һаны буйынса республика Мәскәүҙән ҡала икенсе урынды биләй. ""Уларҙың (ҡоролмаларҙың) һөҙөмтәле эшләп тороуы өҫтөндә уйларға кәрәк. Һәр бала үҙенә ҡыҙыҡлы дисциплина менән шөғөлләнә  алһын.  Был беҙ хәл итергә тейешле ҡатмарлы бурыс"", – тине Радий Хәбиров. Өфөнөң 450 йыллығына бағышланған яңыларҙан йәнә Фехтование үҙәген һәм ишеү слаломы ҡоролмалары комплексын асырға йыйыналар. Сығанаҡ: Башинформ.",Таҫыллыларҙың һындары биҙәй,1,news,Яңылыҡтар,1053,https://amanat.su/news/novosti/2024-08-21/ta-yllylar-y-yndary-bi-y-3894065,2024-08-21T14:49:00+00:00
Республикала 900 меңдән ашыу өлкән быуын гражданы йәшәй. Уларҙың сифатлы тормошо өсөн шарттар булдырыуға һәм граждандарҙың сәләмәт йәшәү рәүеше алып барыуына булышлыҡ итеү маҡсатында республика башлығы Р. Хәбиров указы менән «Демография» милли проекты сиктәрендә бер нисә сара тормошҡа ашырыла. Шуларҙың береһе - «Башҡорт оҙон ғүмерлелеге. Туризм».,Оло йәштәгеләр өсөн мөһим проект,0,analytics,Йәмғиәт,348,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-03-24/olo-y-sht-gel-r-s-n-m-im-proekt-4169895,2025-03-24T14:32:48+00:00
"Эй, әсәй, әсәкәйем. Иң яҡын серҙәшем, кәңәшсем инең бит һин. Минең өсөн генә түгел, һәр балаңа ла шулай булдың. «Тиҙ ярҙам» тип йөрөттөк һине иҫән сағыңда. Мин әле лә һинең рухың менән һөйләшеп, күңел йыуанысы табам. Башҡортостандың халыҡ шағиры Гөлфиә Юнысова-Иҙелбаева Ғүмер үҙе – фәһемле һәм моңло шиғриәт ул тигән хәтирә-уйланыуҙарында был юлы әсәһенең тормош юлы аша фәһемле лә, донъяуи ҙа ваҡиғаларҙы бәйән итә. Педагог-ғалимә, күренекле шағирә Рәмзәнә Абуталипованың шиғырҙары бала саҡ донъяһына алып ҡайтһа, әҙәбиәтебеҙҙең йәшерәк быуын вәкилдәре Әлфиә Әсәҙуллина, Зөлфирә Ҡарағужина, Айгөл Айытҡолова бөгөнгөбөҙҙөң йөҙөн аса, нескә лиризмы менән һоҡландыра. Ғалимә Ғәҙилә Бүләкованың мәҡәләһе шағирә Рәмзәнә Абуталипованың тормошо һәм ижадына арнала. Ә тышлыҡты күптән түгел күркәм ғүмер байрамын билдәләгән шағирә Әлфиә Әсәҙуллина биҙәй. Шулай уҡ уҡыусылар күңеленә хуш килгән Ағиҙел биттәренән һәм БР Милли әҙәбиәт музейы тәҡдим иткән яңы рубрикалар ҙа бай һәм ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр бирә. Хөрмәтле уҡыусыларыбыҙ, ни сәбәптәндер Ағиҙелгә яҙылырға онотһағыҙ, подписканы һәр ваҡыт дауам итеү мөмкинлеге бар, ул саҡта инде журнал һеҙгә киләһе айҙан килә башлаясаҡ. Ә инде редакциябыҙҙан килеп алып йөрөү шарты менән айына ни бары 101 һумға ғына яҙылырға була. Бергә булайыҡ, берҙәм булайыҡ!",Ағиҙел журналының 3-сө һанына күҙәтеү,1,news,Яңылыҡтар,1295,https://agideljurn.ru/news/novosti/2024-03-15/a-i-el-zhurnalyny-3-s-anyna-k-te-3684009,2024-03-15T15:57:00+00:00
"Риза АсановРусия аннексияләгән Кырымда кырымтатар активисты Риза Асанов 2 гыйнварда Таврида юлы турында видеосюжет төшергәндә билгесез кешеләр һөүменә дучар булган. Бу турыда ул -та язып чыкты. Активист язуынча, башына сугулардан ул аңын югалтып егылган, бераздан машинасы янында ятканда аңына килгән. Һөүм итүчеләр аңа моның соңгы кисәтү булуын һәм киләсе юлы аның ан бирәчәген әйткән. Активистның тәне күгәргән һәм баш мие селкенгән. Асанов Кырымга 2017 елда Польшадан күченеп кайтты. Ул кырымтатарларны тоткарлаулар һәм тентүләр вакытында полиция хезмәткәрләре белән дөрес сөйләшергә өйрәтү курслары оештыра.",Кырымтатар активистын видеосюжет төшергәндә кыйнаганнар,1,news,Яңылыҡтар,611,https://www.azatliq.org/a/29689292.html,2019-01-03T07:51:21+00:00
"Башҡортостанда мәшғүллек хеҙмәте аша Алға махсус иҡтисади зонаһы предприятиеларына 700-ҙән ашыу кеше эшкә урынлаштырылған. миллипроект нацпроект национальныепроекты Башкортостан Алға махсус иҡтисади зонаһында бойомға ашырылған инвестиция проекттары өсөн кадрҙар әҙерләүҙе, уҡытыуҙы, беркетеүҙе ойоштороу мәсьәләләре Башҡортостан Хөкүмәтенең айырым контролендә тора. Предприятиеларға эшселәрҙе уҡытыу Демография милли проекты сиктәрендә башҡарыла, тип хәбәр итә БР Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәте. – Эшһеҙлектең кәмеүен, эш биреүселәрҙең тәҡдимдәре артыуын күҙәтәбеҙ. Әле республика банкында 52 мең вакансия бар, был йыл башы күрһәткесенән 5 меңгә артығыраҡ. Республика мәшғүллек хеҙмәте предприятиеларҙа кадрҙарҙы һаҡлауға һәм йәлеп итеүгә йүнәлтелгән саралар комплексын тормошҡа ашыра. Шул иҫәптән Алға зонаһында бойомға ашырылған инвестиция проекттары, атап әйткәндә, Аркада сәнәғәт берләшмәһе, ЗАСПОРТ фабрикаһы, Амкодор-Ағиҙел компанияһы, өсөн кадрҙар һайлау һәм уҡытыу эштәре алып барыла, – ти Башҡортостан Хөкүмәте премьер-министры Андрей Назаров. Фото һәм сығанаҡ –.",Эшләргә теләгәндәргә мөмкинлектәр арта,0,analytics,Милли проекттар,1113,https://bashkizi.ru/news/milli-proekttar/2024-12-17/eshl-rg-tel-g-nd-rg-m-mkinlekt-r-arta-4055094,2024-12-17T09:00:00+00:00
"Шишәмбе, 22 апрелдә, яуым-төшөм көтөлмәй. Ел көньяҡ-көнбайыштан талғын, көндөҙ урыны менән көсәйеүсән. Термометр бағанаһы төндә 8, 13, урыны менән 3, көндөҙ 20, 25 күрһәтәсәк. 23 апрелдә, яуым-төшөмһөҙ, көндөҙ урыны менән бер аҙ ямғыр яуа. Ел көньяҡ-көнбайыштан талғын, көндөҙ урыны менән көсәйеүсән. Һауа температураһы төндә 8, 13, урыны менән 3, көндөҙ 20, 25, төньяҡ буйынса 15.",Елле һәм ямғырлы йылы һауа торошо көтөлә,1,news,Яңылыҡтар,381,https://henek.info/news/novosti/2025-04-21/elle-m-yam-yrly-yyly-aua-torosho-k-t-l-4206126,2025-04-21T10:30:00+00:00
"Ижади ярышта ҡатнашыусылар араһында Мәскәүҙән МХО яугире Александр Сергеев та булды. Ул – РФ Ҡораллы көстәренең ғәмәлдәге хәрби хеҙмәткәре. «Беҙ геройҙар түгел» йыры менән Александр «Геройҙар ваҡыты»ның ярымфиналына сыҡты. – Ставрополдәге һауа-десант ғәскәрҙәре, 247-се десант-штурм кавказ казак полкы исеменән сығыш яһаным. Мин автор-башҡарыусы, композитор, фронттағы егеттәр өсөн йырҙар һәм музыка яҙам. Ә Ольга Борисовна беҙҙең полктың разведка ротаһына гуманитар ярҙам һәм үҙенең ижады менән булышлыҡ итә. Уның менән тағы осрашып, Өфөлә аралашыу бик күңелле булды, – тип уртаҡлашты яугир.",МХО яугире йырсы Ольга Кормухина менән осрашты,1,news,Яңылыҡтар,592,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-08-28/mho-yaugire-yyrsy-olga-kormuhina-men-n-osrashty-4365063,2025-08-28T11:02:00+00:00
"В своём вступительном слове руководитель региона подчеркнул важную роль отрасли в воспитании подрастающего поколения. – Здесь собрались неравнодушные люди, думающие об игрушке. Мы с вами проходим непростой путь, связанный с укреплением позиций отечественных товаров этого сегмента. Зачастую это не высокомаржинальный бизнес, – отметил Радий Хабиров. – Справедливо, что производство такой продукции стало креативной индустрией. Ведь игрушки – важная часть воспитания детей, которые в будущем станут отвечать за развитие нашей страны. Фестиваль «Айда играть! » – это площадка для объединения энтузиастов, которые стремятся продвигать эту тему. Не сомневаюсь, что форум будет актуален и в перспективе, а ассортимент качественных российских игрушек будет только расти. Глава Башкортостана отметил хорошую динамику развития в регионе профильных производств. Наряду с выпуском игрушек речь также идёт об изготовлении широкого перечня детских товаров – одежды, мебели, развивающего оборудования. Такую продукцию в республике выпускают десятки предприятий. А суммарный объём изделий достигает нескольких миллионов в год. Для поддержки отрасли в Башкортостане действует ряд преференций. Так, предприятиям легпрома компенсируют часть затрат на закупку сырья и оборудования. Компании также могут получить льготные займы регионального Фонда развития промышленности, субсидии на участие в выставках, сертификацию и продвижение своей продукции. – Игрушки – это очень важный, стратегический продукт. И об этом секторе экономики нужно заботиться. Игрушки и игры должны быть ещё и доступными нашим жителям. Поэтому в числе мер поддержки пора задуматься о специальных преференциях для этой индустрии, – сказал Радий Хабиров. В завершение выступления руководитель региона поблагодарил участников фестиваля за активную позицию и вручил государственные награды республики за вклад в развитие производства детских товаров. На пленарной дискуссии выступила председатель Комитета Совета Федерации по науке, образованию и культуре Лилия Гумерова. Она, в частности, отметила, что средства, которые направляют на поддержку отрасли, нужно рассматривать как вложение в будущее страны. – Как педагог-психолог скажу, что игра – основное средство воспитания и развития ребенка. Вкладывая в игры, мы вкладываемся в будущее. Ведь не зря наши недоброжелатели финансируют создание фильмов и компьютерных игр, это идеологический вопрос, – сказала Лилия Гумерова. – «Айда играть», с одной стороны, стал праздником детства, но в то же время позволил взрослым задуматься, что нужно делать, чтобы у наших детей были лучшие игрушки, лучшие вещи. Задуматься о том, правильные ли мы выпускаем игрушки, из каких материалов они сделаны. Участники пленарной дискуссии обсудили широкий круг вопросов, связанный с развитием детских товаров. Речь идёт о расширении производства отечественной продукции, повышении качества и безопасности игрушек. Кроме того, необходимо грамотно подходить к разработке игрушек с точки зрения ментального влияния на детей, их воспитания в духе традиционных ценностей российского общества. Заместитель министра промышленности и торговли страны Екатерина Приезжева отметила, что Башкортостан по многим направлениям в этой части входит в число регионов-лидеров. – Международные санкции и уход зарубежных брендов становятся возможностью для наших производителей занять этот рынок, и её нельзя упускать. А работа по детализации классификаторов кодов позволит распространить налоговые льготы на большее число позиций товаров отечественной детской индустрии. Также мы усиливаем контроль за безопасностью и качеством игрушек, – подчеркнула Екатерина Приезжева. Ещё одно важное направление – закупка товаров для детских садов и школ. Об этом рассказал статс-секретарь – заместитель министра просвещения России Андрей Корнеев. Он сообщил, что в стране утвердили единый перечень игровых товаров для оснащения образовательных учреждений. – Это первый документ такого рода – пояснил Андрей Корнеев. – Конечно, отечественное производство игрушек является приоритетным, как и их незыблемое качество, соответствие традиционным ценностям. Он также выразил признательность руководству региона за организацию профильного фестиваля, в том числе как дискуссионной площадки для обмена опытом и принятия управленческих решений. Заместитель генерального директора Российского общества «Знание» Кирилл Хвиль акцентировал своё внимание на важной роли игрушек в патриотическом воспитании подрастающего поколения. Это позволит прививать детям любовь к родной истории и культуре. Он также рассказал о Всероссийском конкурсе «Родная игрушка», который даёт возможность производителям реализовать креативные отраслевые проекты. Так, в этом году из регионов поступило более 28 тысяч заявок для отбора лучших. В их числе – 153 проекта из Башкортостана. Президент Ассоциации предприятий индустрии детских товаров Антонина Цицулина в своём выступлении отметила, что на современном этапе развития Россия сталкивается с серьёзными внешними вызовами, в том числе влияющими на производство игр и игрушек. Оно приобретает вид социального предпринимательства, связанного с защитой детей от некачественных и вредных для воспитания товаров. Кроме того, важно увязывать выпуск детской продукции с отечественным искусством – литературой, кино и телевидением, продвигать образы героев, достойных подражания. Всё это должно переходить от идей к промышленному производству. В завершение пленарной дискуссии Глава Башкортостана поблагодарил участников за конструктивную беседу, а также предложил сосредоточить усилия управленческой команды на эффективном взаимодействии с разработчиками, производителями и продавцами игрушек. Конкретные направления работы будут определять в рамках тематических совещаний – «Промышленный час» и «Час креативных индустрий». Глава РБ","Игрушки – это очень важный, стратегический продук",0,analytics,Йәмғиәт,5795,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-06-06/igrushki-eto-ochen-vazhnyy-strategicheskiy-produk-4268393,2025-06-06T09:49:00+00:00
"""Театрлы Волга буйы"" фестиваленең республика этабында йәштәр номинацияһында еңеү яулап, финалға сыҡҡан ""Лики"" театры М. Рощиндың ""Эшелон"" повесы буйынса ҡуйылған спектакль тәҡдим итә. Коллектив ""Башҡортостан"" дәүләт концерт залында эшләп килә. Тамашаны ошо мәҙәниәт учреждениеһының Кесе залында 10 февралдә бушлай килеп ҡарарға була. Режиссеры – Анжелика Рамазанова. Төп ролдәрҙә – Татьяна Данилова, Камилла Мөлөкова, Динис Ҡәнзәфәров, Арсений Хрущёв. Балалар театрҙары араһында республикабыҙ исеменән Стәрлетамаҡ ҡала мәҙәниәт һарайының ""Этюд"" вокал-театр студияһы сығыш яһай. Улар Владимир Железниковтың киң билдәле ""Ҡарасҡы"" (""Чучело"") әҫәре буйынса инсценировка ҡуя. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.","Өфөлә ""Эшелон"" спектакле күрһәтелә",0,analytics,Әҙәбиәт,779,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2026-02-02/f-l-eshelon-spektakle-k-r-tel-4561538,2026-02-02T21:00:00+00:00
"Һис асылмаҫ серҙәр бар ул Биләмәһендә ҡыштың. Нимәһе ҡыҙыҡ һыуыҡтың? .. тигән хәбәр ҙә буш ул. Зәһәр заттан ҡышҡы селлә, Зыҡ ҡуба ярһыу буран! Көрт аҫтында ҡалған юлдар, Дауылда ҡалған урам. Әллә ниндәй көйҙәр өзләй Төньяҡтан иҫкән елдәр. Аҡ ҡарҙан хасил ҡәлғәләр, Тәҙрәлә - йондоҙ-гөлдәр. Бәхет булып яуа ҡарҙар, Ҡарҙар яуа ҡот булып! Усҡа ҡунған ҡар бөртөгө Ҡабынғандай ут булып! .. Сафлыҡ булып йәнгә тула Һалҡыны ғинуарҙың. Ҡышта ғына һала миҙгел Ап-аҡ ҡалын диуарҙы. 2014.",Лариса Абдуллина. Ҡышҡы этюд,0,analytics,Мәғариф,477,https://uchbash.com/news/bash-ort-tele-m-bi-te/2026-01-07/larisa-abdullina-ysh-y-etyud-4530649,2026-01-07T14:06:00+00:00
"Победителей определили на Съезде учителей и работников образования государств – участников СНГ, который недавно состоялся в Ереване. Республику на конкурсных испытаниях представляла воспитатель уфимского детского сада 264 Ольга Латыпова. Её проект «Развитие ранней профориентации детей дошкольного возраста в рамках работы дополнительного образования по робототехнике» был признан лучшим среди участников из стран СНГ. Этот успех является не только личной победой Ольги Латыповой, но и поводом для гордости всего образовательного сообщества Башкортостана! Искренне поздравляем педагога с этим достижением и желаем ей дальнейших успехов в профессиональной деятельности!",Воспитатель из Башкортостана заняла 1 место на международном фестивале,1,news,Яңылыҡтар,668,https://uchbash.com/news/novosti/2024-10-09/vospitatel-iz-bashkortostana-zanyala-1-mesto-na-mezhdunarodnom-festivale-3962434,2024-10-09T23:18:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырОренбур өлкәсе Сарыкташ районының Биктимер һәм Кабан авыллары су астында калырга мөмкин. Хатыннар авылдан чыгып киткән, анда ирләр генә калган. Алар авылны саклый, әмма бүген-иртәгә су тагын күтәрелсә, безгә дә китәргә туры киләчәк, диләр. Биктимер һәм Кабан авыллары бер-берсенә якын, күрше генә торалар. Икесе дә Сакмар елгасы буенда урнашкан. Сарыкташ районында су иң нык баскан авыллар. Бу көннәрдә хәлләр тагын мөшкелләнергә мөмкин ди авыл кешеләре. Татарлар һәм башкортлар яшәгән бу авылларда кешеләр өлкәдән бернинди дә ярдәм юк дип зарлана. Халык куркуга калган. Алар үз үзләрен коткару белән мәшгуль. Биктимер авылы Оренбур шәһәреннән 80 чакрым ераклыкта урнашкан. Оренбур-Сарыкташ юлына 3-4 километр гына. Сакмар елгасы буенда тора бу авыл. Елга элек тә ташый иде, әмма быелгы кебек хәлләр булмады ди биктимерләр. 320 еллык татар авылында 120 йорт исәпләнә, биредә 297 кеше гомер итә. Балалар бакчасы, башлангыч мәктәп, мәдәният йорты, фельдшер йорты, мәчет, берничә кибет бар. Халык мал-туар тотып көн күрә. ""Тормышыбыз гөрли иде, моннан соң ничек булыр"" дип сөйли хафага калган кешеләр. Бөтен өйләр суда утыра. — Арыдык бу сулардан. Барысы да Орски хәлләрен күзәтте, без дә. Бу һәлакәт безгә дә килеп итмәсә ярар иде дип дога кылдык, әмма Сакмар елгасы которып шушы көннәрдә ташый башлады. Авылга су тулды. Каядыр көймәләрдә йөрибез, каядыр озын итекләр белән, — дип сөйли Биктимердә туып-үсеп, гомер иткән татар хатыны (исемен иминлек өчен атамыйбыз - ред. ) — Малларны чыгарып бетердек, таударак урынга илттек. Тавык, этләрне дә харап булмасыннар өчен алдан коткардык. Букчаларны алдан тутырып куйдык, үзебезнең, өй, хуалык документларын салдык, алмаш киемнәр, бозылмый торган ризык, суны да хәстәрләдек. Аны башка авылда торучы туганнарга илтеп куйдык. Дөнья хәлен белеп булмый. Башта ни булса да булыр, ирем белән бергә өйдә калачакбыз дип сүз куештык. Кичә ирем ""Син китәсең, мин калам. Хәлләр мөшкел булса, мин дә калмыйм"" дип мине туганнарга озатты. Туганнарның авыллары Сакмар елгасының сул ягында урнашкан, ул яклар тыныч. Киткәндә бик авыр булды. Бу бит безнең үз көчебез белән салып чыккан йортыбыз. Шушында гомер иттек, балаларны үстердек. Киткәндә өем ""Ташлама мине, китмә"" дип елаган төсле булды. Ятим каламмы инде дип сораган кебек. Тәрәзә пәрдәләрен күтәрә-күтәрә өйдә су ерып йөрдем, ""Су бездән көчлерәк шул, кадерле өем, безгә котылырга, китәргә кирәк"" дип үз-үзем белән сөйләшеп елап йөрдем. Ирем өчен борчылам, әмма авылда да кеше кирәк. Берәүләр өйләреннән чыгып киткән, электр утларын да сүндерергә онытканнар. Шуларны сүндереп йөрде, башка ирләр белән кешеләргә эвакуацияләнергә булышып йөри, өйләрне коткарырга тырышалар. Авылдан беренче булып өч бала әнисе чыгып китте, өченче бәбиләрен яңа гына алып кайтканнар иде. Бер авырлы хатын бар иде. Дүртенче баланы көтәләр иде. Әби-чәбиләрне, картларны да алып киттеләр. Балалары үзләренә ала. Биктимер авылы кешеләренә эвакуацияләнгән чакта Николаевка дигән бистәдәге мәктәптә урнашырга тәкъдим иткәннәр. Әмма биктимерләрнең берсе дә анда бармаган. Шартлар начар, анда яшәү мөмкин түгел, шуңа әлегә туганнар, таныш-белешләр үзенә сыендыра, ди алар. Николаевка ерак, безгә Сарыкташ якын, медицина ярдәме кирәк була ала, дип аңлата бу карарларын. Биктимер авылыннан чыгар өчен бер юл калган, урау юл булса да аны әле су басмаган. Шулай да дамба имерелү куркынычы бар. Авылда яшәүчеләр авылны су басу ихтималы турында алдан район хакимиятенә дә, Оренбур өлкәсенең Гадәттән тыш хәлләр министрлыгына да әйткәннәр. Аларның кисәтүләренә дежур авап булган: ""Все под контролем"". — Интернеттан ниндидер кисәтү соңыннан килде. Шуның белән бетте. Халык үзе үзен коткара. Бөтен көч Орски, Оренбур якларындагы халыкка китә, безне исәпкә алучы да юк, — ди Биктимердә яшәүче икенче бер татар. — Сарыкташтан түрәләрне чакырттык, алар да су ташу булмаячак, борчылмагыз, диделәр. Шуны әйтергә кирәк, районда бер генә су белгече — гидролог юк. Су дәрәәсен тикшерүче дә таба алмассың. Суның күтәрелгәнен үзебез исәпләп, контрольдә тотарга мәбүр булдык. Биктимер дә, күрше Кабан авылы да гел су басу куркынычы булган ирләр, ә бер генә дә ""гидропост"" юк, гаәп хәлләр! Дамбалар булмаганда су тарала иде. Хәзер су китәр өчен урын юк, тарлык. Шуңа язгы ташу белән авылларыбызга су килә. 2002, 2007 елда язгы ташу булды, әмма быелгы кебек куркыныч хәлләр булмады. Дамба мәсьәләләре күтәрелде. Бер дә, ике дә түгел. Бер ирдә юлны ачтылар, әмма бу гына итми. Биктимерләр су ташудан никадәр матди ярдәм киләчәген белмибез, ди. Чама белән дә әйтү кыен дип аңлата алар. — Зарар нинди суммаларга басачак — белмибез. Шушы көннәрдә документларны, безнең турында мәгълүматны ыйдылар, имеш, бер тапкыр бирелә торган матди ярдәм булачак. 20 мең сум диделәр, әмма алар белән тишекне ямап булмаячагы билгеле. Су киткәч, күренер инде ул бездәге хәлләр. Диварлар ярыла, мичләр имерелә ала. Өйләр сыланган бит безнең якларда. Идәннәрне куптарырга кирәк булачак, чөнки туфрак юылып китәчәк. Аны яңадан эшләмәсәң, кыш көне өйдә катып үлмәле булачак. Канализация, су торбалары эштән чыкты. Анда пычрак су ага да ага. 2007 елда бакчаларны су басты, имеш агачлары череде, бакчасыз торып калдык. Быел ни булыр — әйтү авыр, — дип аңлата алар. Биктимерләр арасында һуманитар ярдәмгә мохта кешеләр булачак дип аңлаталар, әлегә берсе дә берни сорамый, вакыты ул түгел, ди. Барысы да үзләрен, хуалыкларын коткарырга тырыша. Оренбурдан да, Татарстаннан да аларга ярдәм кулы сузылуы турында ишетмәгәннәр. Кабан авылында 225 йорт исәпләнә, бу авылда 421 кеше яши. Бу - татар белән башкортлар бергә гомер иткән сала. — Авылны су уратып алды, су эчендә утырабыз. Менә минем ишегалдыннан су ага. Өем күтәренке урында утыра, өйгә әле су кермәде. Ә күршедә - әнинең йорты, ул өченче көннән бирле су эчендә утыра, — дип сөйли Кабанда яшәүче ир. — Халык нык курка, паника бар. Һаман килә бит су, арта да арта. Башкортстаннан килгән сулар су агымын көчәйтәчәк дип чамалыйбыз, ул чакта минем өй дә калмаячак. Машиналарны өскә, юлга чыгарып куйдык. Йөзеп чыгарбыз да машиналарга утырып китәрбез дип торам. Хәлләр мөшкел. Курку көчле. Кабаннар да су бәласе каршында ялгыз торып калган. Эвакуация турында берсе берни әйтми, бу эш белән идарә итүче дә юк, ди алар. — Район башлыгы интернет аша гына ""сәлам"" ибәрде, аның сүзе бер: ""Паникага бирелмәгез, барысы да контрольдә"". Белмим, белмим… Хәлләр куркырлык шул. Без беркемгә дә ышанмыйбыз, халык үзе үзен коткара. Машиналарга кирәк-яракларны төядек. Өйләрен су баскан кешеләр инде чыгып китте, кем кая — шунда китә. Николаевка мәктәбенә килегез диделәр, — дип сөйли Кабан кешесе. — Су була иде ул элек тә. Быел нык куркыныч. Ул торды торды да аннары капылт ташый башлады. Улым Оренбурдан кайтып хатынны алып китте. Түзәрлек булмаса, үземә дә шул машина ягына чыгып китәргә туры килә. Урамда итек белән йөрибез, авыл астында — көймә белән. Мәчеткә барырлык түгел. Су басты. Краннан су килү туктады. Шулай да бер эшмәкәр һәрбер ихатага 18 шешә су таратты. Кибеттә ризык бар. Кабан авылындагы дамба совет заманында ук ясалган, әмма су авылга килмәсен өчен бу гына итми дип аңлата ирләр. — Дамба белән авылны уратып чыкканнар иде. Совет заманында салынган дамба инде ул. Ул булмаса, бетәр идек. Зур күпер салырга кирәк чынында. Ул мәсьәлә гел күтәрелә, су булганда ясарбыз диләр, су киткәч, оныталар. Торба гына инде анда. Ул тәбәшәк урында урнашкан, су китеп өлгерми, — диләр кабаннар. — Телевизорда безнең хакта бер сүз юк. Бер хәбәрдә дә безне телгә алмыйлар. Болай да су уртасында утыралар дип уйлыйлар, күрәсең. Фаразлар да, кисәтүләр дә — берни әйтмиләр. Акча бирәбез диләр инде, әмма ул акча белән нишләсен кеше? 10 мең сум бирерләр инде, шуның белән Аллаһу әкъбар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Оренбурның татар авыллары су һәлакәтенә каршы үзләре көрәшә,0,analytics,Татарстан,7790,https://www.azatliq.org/a/orenburning-tatar-avillari-su-halakatena-qarshi-korasha/32907550.html,2024-04-17T00:07:04+03:00
"Йыл һайын үткәрелгән конференцияны Евразия ғилми-белем биреү үҙәгенең вуз-ара кампусы резиденты – Өфө дәүләт нефть техник университеты ойошторҙо. Быйыл конференция өс этапта үтте һәм иретеп йәбештереү буйынса алдынғы белгестәрҙең, тикшереүҙәр менән шөғөлләнеүсе ғилми хеҙмәткәрҙәрҙең һәм юғары уҡыу йорттары студенттарының үҙ-ара хеҙмәттәшлеген үҙ эсенә алды. Беренсе этап Роснефть компанияһының төп иретеп йәбештереүселәрен кәңәшмә форматында иретеп йәбештереү өлкәһендә норматив документтарҙы актуалләштереү, нефть заводы ҡорамалдарын ремотлауҙың инновацион алымдарын эшләү, иретеп йәбештереү производствоһын аттестациялау һәм модернизациялау кеүек мәсьәләләргә арналды. Икенсе этап Рәсәй сәнәғәт форумы сиктәрендә үтте: секцияларҙа киләсәктә тармаҡты үҫтереү векторын формалаштырасаҡ перспективалы технологиялар һәм процестар ҡаралды. Конференцияның өсөнсө этабы юғары инженер-иретеп йәбештереү белемен формалаштырыу нигеҙҙәре булараҡ етештереү һәм тикшеренеү мәсьәләләрен синтезлауға арналды. Төп иғтибар иретеп йәбештереү йүнәлешендә белем алған студенттарҙы профессиональ идентификациялауға йүнәлтелде. Иретеп йәбештереү эштәрен үткәреүҙең бөтә этаптарын регламентлаусы норматив документтарҙың киң исемлеге булғанда, тармаҡта тикшеренеүҙәр һәм яңы эшләнмәләр өсөн бик күп мәсьәләләр бар. Фекер алышыу майҙансыҡтарында иретеп йәбештереүҙә теге йәки был белемде нормалаштырыу этаптарының мөһим мәсьәләләре тикшерелде. Белешмә Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Президент Владимир Путин ҡушыуы буйынса Рәсәйҙә заманса кампустар селтәре булдырыла. «Фән һәм университеттар» милли проекты ярҙамында 17 шундай студенттар ҡаласығын проектлау һәм төҙөү башланды. 2030 йылға кампустар һаны – 25-кә, ә 2036 йылға 40-ҡа етәсәк. 2025 йылдан заманса кампустар селтәрен булдырыу федераль проекты Йәштәр һәм балалар милли проекты ярҙамында тормошҡа ашырыла. Был эш РФ Хөкүмәте һәм Рәсәй Фән һәм юғары белем биреү министрлығы ҡатнашлығында ойошторола. Өфө вуз-ара кампусы проекты – ул 4,3 мең кешегә иҫәпләнгән торлаҡ биналар, уҡыу комплекстары, лабораториялар, эшлекле зоналар, магазиндар, уңайлы скверҙар һәм башҡа уңайлы ҡала мөхите объекттары булған студенттар майҙансығы. Сығанаҡ: .",Өфөгә иретеп йәбештереүселәр йыйылды,0,analytics,Йәмғиәт,2164,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-27/f-g-iretep-y-beshtere-sel-r-yyyyldy-4484943,2025-11-27T19:00:00+00:00
"Истанбулда Башкортстан сәүдә вәкиллеге урнашкан бина. Адресы: ., . 5, , Бу турыдагы фәрман Башкортстанның хокукый мәгълүмат интернет порталында 23 марттабасылып чыкты. Башкортстан итәкчелегенең бу адымы республика әмәгатьчелеге өчен шактый көтелмәгән хәл булды. Ни дисәң дә, бу вәкиллекләрне ачканда (Астанада 2004, Истанбулда 2005 елда) тел, дин, тарих ягыннан якын булган бу дәүләтләр белән күпкырлы бәйләнешләрнең мөһимлеге билгеләнгән иде. Казакъстан белән хезмәттәшлек нефть-газ корылмалары ясауга, нефть химиясе өлкәсен үстерүгә ярдәм итәргә тиеш иде. Шулай ук, һуманитар өлкәдә дә үзара элемтәләрне ныгыту күзалланган иде. Шуннан соң үткән вакыт эчендә Уфаның Астана белән сәүдә әйләнеше 33 млн гына булса да, аның үсеш преспективалары югары исәпләнә иде. Төркия белән хезмәттәшлек тагын да нәтиәлерәк бара иде. Русия-Төркия низагынахәтле Башкортстанның Төркия белән сәүдә әйләнеше елына 300 млн тәшкил итте. Башкортстаннан Төркиягә ягулык-энергетика комплексы, органик химия продукциясе, ашлама, полиэтилен, каучук озатылса, Төркиядән экскаваторлар, цистерналар, металл, төрле корылмалар һәм азык-төлек кертелде. Иң мөһиме – төрек эшчеләре Башкортстандагы иң аваплы төзелеш эшләрен башкарып килделәр. Былтыр әй Уфада үткән ШОС һәм БРИКС саммитларына әзерлек чорында иң эре объектларны, шул исәптән заманча кунакханәләрне, төрекләр салды. Республиканың рәсми даирәләре бу ике төрки дәүләттәге сәүдә вәкиллекләрен ябуны икътисади сәбәпләр белән аңлата. Шулай, Башкортстан башлыгы идарәсенең оператив мәгълүмат һәм киңкүләм мәгълүмат чаралары белән бәйләнешләр бүлеге итәкчесе Айрат Морзагалиев Коммерсантъ газетында бу ике вәкиллекнең ябылуын үзләрен икътисади яктан акламаулары беләнаңлата. Әлбәттә, Башкортстан итәкчелегенең бу адымнарында икътисади төсмерләр дә юк түгел: күпме генә сөйләнелсә дә, күпме генә карарлар кабул ителсә дә, Башкортстанга читтән инвестицияләр килми. Республика башлыгы Рөстәм Хәмитов хөкүмәтнең һәр утырышында диярлек, бу проблемны күтәрә, икътисад өчен аваплы министрларны сүгә. Сүгеп кенә калмый, аларны даими рәвештә алыштырып тора. 2013 елны, хәтта, икътисад белән шөгыльләнүче министрлыкка өстәп, махсус агентлык – Инвестицияләр әлеп итү агентлыгы булдырылды. Әмма, моның ише рокировкаларның да файдасы бик чамалы ахры. Шушы елның 17 мартында Башкортстанның Сәүдә-сәнәгәт пулаты конференциясендә чыгыш ясаганда, ачынып дигәндәй, әллә инде Башкортстан кешеләре генетик яктан эшкуарлыкка әвәс түгел микән, дигәнсорау куйды Хәмитов. Шулай да, бу вәкиллекләрне ябуны икътисади сәбәпләр белән аңлатырга тырышуның нигезләре шактый черек булып күренә. Беренчедән, 2014 елның апрелендә Кырымда Башкортстанның вәкиллеге ачылды. Читтән ярдәм көтеп кенә ятучы Кырым белән бернинди дә үзара файдалы икътисади хезмәттәшлек корып булмавын аңлау өчен бернинди метр ярымлы маңгай кирәкми. Моңа хәтле фәкать Башкортстаннан Кырымга азык-төлек, дарулар, төзелеш материаллары һ. б. кирәк-ярак озатылды. Кырымнан Башкортстанга ниндидер инвестицияләр яисә ниндидер мал-тауарлар китерелүе нәмәгълүм. Икенчедән, моңа хәтле республика башлыгы Рәстәм Хәмитов ШОС һәм БРИКСка керүче илләр белән хезмәттәшлекне үстерү кирәклеген кабатлап килде. Ә, мәгълүм булуынча, Казакъстан Шанхай хезмәттәшлек оешмасына (ШОС) керә. Казакъстанның байтак өлкәләре белән безнең икътисади форматлар туры килә – нефть, нефть эшкәртү, нефть химиясе, химия. Шуннан чыгып Башкортстан итәкчелеге азык-төлек һәм инфраструктура төзү мәсьәләләрен бергәләп чишү өстендә эшләргә ниятли, дип белдергән иде Рөстәм Хәмитов ШОС саммиты барышында. Өченчедән, 2015 елның 27 ноябрендә, яңа гына Башкортстанның премьер-министры итеп тәгаенләнгән Рөстәм Марданов, Русия президенты Владимир Путинның Төркиягә карата сәясәте үзгәрүен күз алдында тотып, шушы шартларда да ""безнең төрек ягы белән мөнәсәбәтләрнең дәвам ителүен тормышка ашыра торган чишелешләр табылачагына""өмет белдергән иде. Күреп торабыз - аның авызыннан төрекләр белән хезмәттәшлекне көйләүче Истанбулдагы вәкиллеккә каршы сүз чыкмый. Кайсы гына яктан карама, Башкортстанның Казакъстандагы һәм Төркиядәге сәүдә вәкиллекләрен ябуын сәясәттән аерып каравы кыен. Русиядәге билгеле сәясәт белгече Сергей Маркелов, Коммерсантъ газетының 24 март санында аерым төбәкләрнең заманында вәкиллекләрне чит илләрдә ачуларын, аларның Үзәктән чагыштырмача бәйсезлекләрен һәм турыдан-туры халыкара хезмәттәшлеккә чыгу мөмкинлекләрен күрсәтергә теләүләре дип бәһалый. Вәкиллекләрне ябуны Маркелов әфәнде турыдан-туры халыкара хәлләрнең үзгәрүе һәм төбәкләрнең мөстәкыйльлеге түбәнәюе беләнаңлата. Мәсәләнең икенче ягы да бар. Русия сәясәтчеләре һәрдаим ил халкын пантөркичелек өрәге белән куркыталар. Имеш, төрки телле халыклар, шул исәптән төрекләр һәм казакълар, Русиядәге төрки телле татар, башкорт һәм башкаларны Русия орбитасыннан тартып алып, Бөек Туран дәүләте төзергә хыялланалар. Бу пропагандистик өрәкне Урыс империясе чорында да, кызыл Русия заманында да еш тартып чыгара иделәр. Менә инде, конституциясендә демократик дәүләт дип билгеләнгән бүгенге Русиядә дә шул ук өрәкэшкә игелә. Нәтиәдә Русиянең төрки телле халыкларына Төрксой берләшмәсеннән чыгаргаәмер бирелә, төрки дәүләтләрдәге вәкиллекләр дә артыкка әйләнә. ""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра",Пантюркизм өрәге Башкортстанның Төркия һәм Казакъстандагы вәкиллекләрен яба,0,analytics,Комментарийҙар,5226,https://www.azatliq.org/a/27638383.html,2016-03-27T23:53:51+00:00
"Мәктәптә бер ҡыҙҙы яраттым. Ул да миңә ҡарата битараф түгел ине. Әммә бергә була алманыҡ: ғаиләләре менән алыҫҡа күсеп киттеләр ҙә аҙаҡ ул шунда үҙ милләтенә кейәүгә сыҡты. Уның кеүек ҡыҙҙы эҙләнем. Ҡай ваҡыт атай-әсәйҙең тыҡыуы арҡаһында, өйләнергә кәрәк шул, тигән уй башыма инеп сыҡҡаны булһа ла, әллә ни ашыҡманым, яңғыҙыма ла рәхәт ине. Тик бер корпоративтан һуң хеҙмәттәштәр менән байрамды дауам итеп, ҡыҙҙар менән танышып, егерме йәшлек Люся менән йөрөп киттек. Һөйөүҙең һ хәрефе лә булманы, миңә ни бары уңайлы ине уның менән йөрөүе.",Ирҙәр һирәк зарлана,0,analytics,Йәшәйеш,541,https://shonkar.com/news/y-sh-yesh/2025-02-04/ir-r-ir-k-zarlana-4107697,2025-02-04T13:50:47+00:00
"Быелгы Йомырка фестиваленең төп темасы итеп ватанпарвәрлек һәм халыклар дуслыгын алганнар. Халык күңелен күрүче ансамбльләр дә төрле халыкларның милли киемнәреннән йөри. Йомырка фестивале булгач маскарадның йөзе — кошчылык. Монда каз, тавык, чебешләр, әтәч булып киенгән кешеләр күп иде. Менә шундый әтәчләр дә бар идеЧабаталар күн аяк киеме кадәр тора. Төренә һәм үлчәменә карап — сум. Тавык, каз-үрдәк, тәвә, тавис һәм башкалардан оештырылган кошлар күргәзмәсеВазгыятькә карап, патриотлык темасы күтәрелгән урында, балалар өчен — агачтан ясалган автоматлар, арбалет, танклар һәм башка хәрби характердагы уенчыкларТатар музыкантларыТөп мәйданга керү юлында фотозона ясаганнар. Кунакларны бәйрәмнең символы — тавык белән йомырка каршылый. Йомырка фестиваленә килүче кунакларны каршы алып торучы егетХалыклар бердәмлеген күрсәтергә тиешле тагын бер төркем. Бу балалар бәйрәмнең төп кунакларын — түрәләрне — капка төбендә каршы алып чыгыш ясады. Мәүла Колый белән Сөембикә образында без, диделәр. Халыклар дуслыгын чагылдырган фотозона дип аңлаттыларУрысларның тимерчелек осталыгы турында сөйләүче почмагы. Явыз Иван яулап алганнан соң, татарларга тимерчелек белән шөгыльләнү тыелган. Бәйрәмдә балалар өчен иади остаханәләр күп иде. Чүлмәкчелек остаханәсе. Төп мәйданТатарларның кул эше почмагы. Сабадан Фәрит Вафин эше. Бәйрәмдәге иң олы самоварБиредә дә халыклар дуслыгы ""кәртинкәсе"": беларус, әрмән, чуаш, керәшен татары, урыс киемнәрен танырга булаТатар утарында урамда кайнар коймак белән сыйладыларСабантуйдан калган колгада балалар үзенә кызык таптыБалалар кул тегермәнендә талкан тартып карадыЙомырка фестиваленә килгән тамашачыКерәшен татарлары почмагыТатар биюеБашкорт биюеБеларус биюе. Беларуслар бу бәйрәмгә кунак булып килде, дип аңлатты оештыручылар. Русиядәге иң көчле полиция хезмәткәре титулына ия Александр Рамазанов хатынын ун тапкыр югары чөеп күрсәттеЕраклыкка таш ату бәйгесе уздырылды. Ирләр — 8 килолы, хатыннар 3 кило ярымлы ташны атты. Мичтә пешкән удмурт пәрәмәчләрен чират торып алдыларПешекчеләр Ленар Зарипов белән Илдар Такиуллин тамашачыны ашарга  пешерергә өйрәтәТаба тотып чабу бәйгесе дә булдыКыр ашханәсе",Питрәчтәге Йомырка фестивале быел патриотизмга багышланды,0,analytics,Күргәҙмә,2138,https://www.azatliq.org/a/32527455.html,2023-07-31T10:39:59+00:00
"Ирем дә эшенән сығып, Себергә китте, вахта ысулы менән йөрөй башланы. Бер йылдан ирем бик ныҡ үҙгәрҙе. Миңә аҡса бирмәй башланы, барыбер өйҙә ултыраһың, һиңә матур булыу кәрәкмәй тине. Аҙаҡ белеүемсә, ул әсәһенең фатирын һатҡан, иҫке машинаһын өр-яңыһына алыштырған. Тик ул машинала ул хәҙер мине лә, баланы ла түгел, ә үҙенең һөйәркәһен йөрөтә, уны ҡарай. Хатта уны йылы яҡҡа алып барып, диңгеҙ буйында ял итеп тә ҡайтҡандар икән. Шул ваҡытта минең өсөн донъяның аҫты-өҫкә әйләнде. Нишләп ул ғаиләһенә хыянат итте икән? Мин нимәне дөрөҫ эшләмәнем? Мин айырылышыуға ғариза бирҙем, ә ул бергә йәшәгән саҡтағы бөтә мөлкәтте лә бүлеп алам, минең һөйәркәм ауырлы, тип белдерҙе. Ә ауырыу әсәһен минең ирем Өфөгә, апаһына ебәрергә ҡарар иткән. Ҡыҙҙар! Минең кеүек иҫәр булмағыҙ. Бөтә нәмәне лә үҙ өҫтөгөҙгә алмағыҙ, үҙегеҙҙе яратығыҙ. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.","Үҙегеҙҙең ҡәҙерегеҙҙе белегеҙ, ҡыҙҙар! Булған хәл.",0,analytics,Ҡатын-ҡыҙ,946,https://bashkizi.ru/articles/a-byl-atyn-y/2025-10-01/ege-e-erege-e-belege-y-ar-bul-an-h-l-4410109,2025-10-01T15:28:00+00:00
"Еще одной мерой руководитель региона назвал профилактику. – По школе: если подтвердится факт буллинга и что школа не придавала значения – будем принимать кадровые решения. Если в школе допускают такое и это приводит к тяжелым последствиям – значит, мы должны с этими людьми прощаться. На данный момент определенная информация уже формируется по опросам учащихся. Когда картинка окончательная будет, мы примем соответствующее решение, – сказал Глава республики. Напомним, 3 февраля около 11 часов в дежурную часть управления МВД России по Уфе поступило сообщение о происшествии в гимназии  16. По указанному адресу незамедлительно прибыли сотрудники полиции, Росгвардии и других экстренных служб. По предварительной информации, один из учеников 9 класса прошел на урок с пластиковым пневматическим автоматом. Он сделал несколько выстрелов в учителя и трех одноклассников, а затем взорвал петарду. Прибывшими сотрудниками патрульно-постовой службы полиции совместно с сотрудникам Росгвардии он был задержан. Башинформ",Республика Башлығы мәктәптәрҙә хәүефһеҙлек мәсьәләләрен хәл итергә саҡырҙы,1,news,Яңылыҡтар,1015,https://henek.info/articles/novosti/2026-02-09/respublika-bashly-y-m-kt-pt-r-h-ef-e-lek-m-s-l-l-ren-h-l-iterg-sa-yr-y-4570409,2026-02-09T12:45:00+00:00
"Рәсәйҙең спорт министры, Рәсәй Олимпия комитеты президенты Михаил Дегтярев ҡышҡы Спартакиадала ҡатнашыусыларға, ойоштороусыларға һәм ҡунаҡтарға сәләмләү хаты ебәрҙе!",Беҙҙе спорт берләштерә!,0,analytics,Спорт,165,https://shonkar.com/articles/sport/2025-02-08/be-e-sport-berl-shter-4113848,2025-02-08T23:26:42+00:00
"Урындағы башланғыстарға булышлыҡ итеү программаһы Башҡортостан Республикаһында 2014 йылдан тормошҡа ашырыла. Төп маҡсат – республика бюджеты субсидиялары иҫәбенә төҙөкләндереү һәм йәмәғәт инфраструктураһын үҫтереү буйынса мөһим мәсьәләләрҙе хәл итеү. Унда ҡатнашырға теләгәндәр һаны йылдан-йыл арта, сөнки программа – йылдар буйы ҡул етмәгән проблемаларҙы хәл итеүҙең ышаныслы юлы ул. Әбйәлил районының Амангилде ауыл биләмәһе хакимиәте Башҡортостан Республикаһында тормошҡа ашырылған Урындағы башланғыстарға булышлыҡ итеү программаһында 2014 йылдан әүҙем ҡатнаша. Был проект бик отошло һәм уның үҙенсәлеге шунда: ниндәйҙер проблеманы хәл итеүҙә кешеләр үҙҙәре башланғыс күрһәтә һәм урындағы хакимиәт, эшҡыуарҙар менән тығыҙ бәйләнештә эшләй. – Йыйылыштар үткәреп, инициативалы төркөм булдырҙыҡ. Ауыл халҡы, мәктәп балалары, ата-әсәләр, мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре һәм башҡалар ҙур теләк менән еңеүгә өмөтләнеп был сараға бәйле эштәрҙә әүҙем ҡатнаша, –  ти Амангилде ауыл хакимиәте башлығы Ринат Сафиуллин. Әйткәндәй, был проект бик күп көнүҙәк мәсьәләләрҙе хәл итергә, мәҫәлән, Ҡаҙмаш, Амангилде, Рысҡужа ауылдарында урамдарҙы яҡтыртырға, зыярат ҡоймаларын яңыртырға, Әбделғәзе ауылында клубты ремонтларға, Үтәгән башланғыс мәктәбенең ишек, тәҙрәләрен алмаштырырға булышлыҡ итте. Быйыл иғлан ителгән конкурста Амангилде ауылы халҡы ҡатнашырға теләк белдерҙе. Улар район инфраструктураһын яҡшыртыу маҡсатында Урындағы башланғыстарға булышлыҡ итеү программаһында ҡатнашыу өсөн ғариза биргән. Проекттары еңеп яулап, ауыл урамдарында электр уттары ҡабыныуына ышаныс белдерәләр. Бөгөнгә проект-смета документтары әҙер, проекттың тәүге яҡынса хаҡы асыҡланған. Әле, конкурста еңеп сыҡһалар, ауыл халҡының, бағыусыларҙың, ауыл биләмәһе хакимиәтенең проектты тормошҡа ашырыу өсөн сығымдарҙы барлау, экономия барлыҡҡа килһә, уны нимәгә тотоносаҡтары тураһында ҡарар ҡабул итеү менән мәшғүлдәр. Амангилде ауылы халҡы, был проектта әүҙем ҡатнашып, аҡсалата һәм матди  сығымдарҙы бергәләшеп күтәрешеп,  еңеп сығыр, тип ышанабыҙ. – Артабан да бергә булайыҡ, берҙәм булайыҡ, ил-йорт имен булһын! Ошондай мәртәбәле конкурстарҙа ихлас ҡатнашып, еңеп, киҫкен торған мәсьәләләрҙе хәл итеп, халыҡ мәнфәғәтенә тырышып эшләргә яҙһын, – ти халыҡ. Айһылыу НИЗАМОВА.",Ауыл урамдары яҡтытыр,1,news,Яңылыҡтар,2237,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-10/auyl-uramdary-ya-tytyr-4571801,2026-02-10T10:55:00+00:00
"Иҙел магазинға иң беренсе булып барып инде. Ингәс тә, теге кәштәгә ҡараны. Тора! Әллә ҡасандан бирле күҙе ҡыҙып йөрөгән кроссовкиҙы берәү ҙә алмаған. Бәхете бар икән. Эсенә йылы йүгерҙе. — Апай, бына беҙ килдек. Әйттем бит ошо арала һатып алырбыҙ тип. — Малай шатлығын йәшерә алмай, көр тауышы менән Гөлниса апайға өндәште. — Ҡалай шәп. — Һатыусы йылмайып ҡуйҙы. — Бөгөн килеп бик дөрөҫ иткәнһегеҙ әле. Тағы саҡ ҡына көтөрмөн дә, бүтәндәргә биреп ебәрермен тип тора инем. Күптәрҙең эстәре ҡыҙа шул кроссовкиға. Миңә һат та, миңә һат, — тип теңкәне ҡоротоп бөттөләр инде. Шуның өсөн үпкәләгән кеше ҡалманы. — Рәхмәт, апай! Кейеп ҡарай торайым әле. Әсәйем хәҙер инә. Гөлниса кәштәнән ялтырап торған ҡара кроссовкиҙы алды ла малайҙың ҡулына тотторҙо. Иҙелдең ауыҙы йырылды. Шатлығынан ур-ра тип ҡысҡырып та ебәрер ине, кешеләр оялтыр тип уйланы. Шул арала магазинда халыҡ күбәйеп китте. Әсәһе менән Алтынай ингәндә, Иҙел өр-яңы кроссовки кейеп, ҡып итеп баҫып тора ине. Бөтәһе лә уға һоҡланып ҡарай, маҡтап та алалар. — Ҡалай йәтеш булды. Тап һинең өсөн генә теккәндәр тиерһең! — тине ҡатындарҙың береһе. — Әйтмә лә, министр булды ла ҡуйҙы. Бындай затлы кейем менән хет бөгөндән кәләш алып бир. — Йылы аяғыңда туҙһын! Гөлниса апай һатыу иткән магазин — ауылдың ҡап уртаһында урынлашҡан. Бында нимә генә юҡ! Ишектән инеү менән бер яғында аҙыҡ-түлек һатылһа, икенсе яғында кейем-һалым урын алған. Һатыусы бөтә тауарҙарҙы ла биреп өлгөрә. Етеҙ кеше шул. Тик әле Иҙелгә кроссовки кейҙереп, көҙгөгә күрһәткәнсе генә сират оҙонайып өлгөрҙө. Кешеләрҙең күп булыуы бер яҡтан малай өсөн ҡыуаныс та, әйҙә күрһендәр уның яңы кроссовкийын. Ул таушалып бөткән калушын ситкә этте лә, касса янына барып баҫты. — Күпме бирергә тейешбеҙ бының өсөн? — Әсәһе кроссовкиҙың хаҡын яҡшы белһә лә, ниңәлер ҡабаттан һорап ҡуйҙы. — Дүрт йөҙ туҡһан һум. — Бына улайһа. — Нәфисә 500 һумлыҡ аҡсаны һатыусыға һуҙҙы. — Ҡалған ун һумына һыу бир әле, юҡһа тамаҡ кибеп китте. Балаңдың шатланыуын күреү — үҙе оло бәхет икән. Бер ниндәй алтынға ла алыштырырлыҡ түгел ул яҡты хисте. Нәфисә ошо хаҡта эстән генә уйлап ҡуйҙы. Ни тиклем генә арыттырһа ла, бынау магазин эсендә бөтә арып-талыуы юҡҡа сыҡты. Алтынай ҙа ҡустыһы өсөн һөйөнөп бөтә алманы. Һатыусыға рәхмәт әйтеп, улар өсәүләп сығыу яғына ынтылды. Ғәҙәттә, яңы кейемде алғас та, кеше шунда уҡ кейә һалып бармай. Берәй матур сараға, йә кеше күберәк булған ергә кейеп барырға тырыша. Ә Иҙел бөтөнләй түҙемһеҙ булып сыҡты. Кроссовкиҙы шунда уҡ кейеп алды, ә теге иҫке калушын ҡулына тотто. Өйҙәренә тиклем апаруҡ ҡына араны үтергә кәрәк. Юлында осрағандар  күрһен әйҙә уның яңы әйберен. Ҡаршыһына берәй класташы тап булһа, тағы ла яҡшы!  Әйҙә уларҙың да эсе көтөрләһен! Магазиндың тупһаһын аша атлап сыҡтым тигәндә генә, һатыусының ярһыу тауышы ишетелде: — Нәфисә! Нәфисә тим! Туҡта әле, туҡта! Әсәһе аптырап кире боролдо: — Нимә булды? — Оятһыҙ бәндә икәнһең дәһә! Көпә-көндөҙ кешене алдап йөрөйһөң! Нәфисә көтөлмәгән хәбәрҙән баҙап ҡалды. Әле генә һин дә мин һөйләшкән Гөлниса бөтә ғәм алдында йөҙөнән алһынсы! Ахырҙа: — Бер ҙә аңламайым һине. Ниндәй алдау? — тип көскә әйтә алды. — Белмәмешкә һалышма, мошенница! Мин уларҙы әҙәмгә һанап изгелек күрһәтәм, ә улар оятһыҙҙар. Малайың кире сисһен кроссовкиҙы! Мә, ал ялған ҡағыҙыңды. — Ҡыҙған һатыусы 500 һумлыҡ аҡсаны Нәфисәнең алдына бәрҙе. Эргәһендә торған ҡыҙы менән малайының йөҙө әллә ҡурҡыштан, әллә оялыуҙан ҡып-ҡыҙыл булды. Әсәләре лә ҡаушап, өнһөҙ ҡалды. Иҙәндән аҡсаны күтәреп, яҡтыға ҡуйып ҡарағайны, унда образец тигән яҙыуҙы күреп, шаҡ ҡатты! Аҡса, ысынлап та, ялған булып сыҡҡан. Йөҙө йәмрәйгән Гөлниса Иҙелгә ҡысҡырҙы: — Нимәңде ҡарап тораһың, ҡарпыш ҡолаҡ? ! Сис тиҙерәк! Нисек ер күтәреп йөрөйҙөр бындай әҙәм аҡтыҡтарын? ! Сығырынан сыҡҡан һатыусы сиратта торған ҡатындарға боролдо: — Бына һеҙ күрҙегеҙме? Ҡара нимә эшләп маташалар? Ялған аҡса биреп, мине расходҡа батырырға уйлағандар. Бығаса яңы кейем менән ҡотлаған ҡатындар шаулашырға тотондо: — Әстәғәфирулла! Ундай оятһыҙлыҡ телевизорҙа ғына була икән тиһәм. — Нәфисәне бындай уҡ кеше тип уйламаған инем. — Хәҙер кешелә оят та, намыҫ та юҡ. Өҫтөнә ашлы һыу булып ҡойолған яман һүҙҙәр ҡатындың күңелен аҡтарҙы. Маңлайына тир бәреп сыҡты. Тиктомалдан ниндәй хурлыҡҡа ҡалды! Оятыңдан хет ер тишегенә инеп кит! Шулай ҙа бар көсөн йыйып, аҡланырға тырышты: — Нахаҡҡа ғәйепләмә, Гөлниса. Әле юлда еләк һатҡан инем, ниндәйҙер ир ошо аҡса менән түләне. Мин шуны һиңә бирҙем. Уның ялған икәнен ҡайҙан беләйем? — Знать не знаю! Ишеткем дә килмәй! Йәһәтерәк кроссовкиҙы сисегеҙ ҙә, күҙемдән юғалығыҙ! Иҙелдең йөҙө ҡасты. Инде яратып өлгөргән әйберҙе ҡулынан ысҡындырғыһы килмәне. Бындай хәлдең булыуына бер нисек тә ышана алманы. — Әсәй, әллә бурысҡа алайыҡмы? — тип бышылданы ул. — Тағы еләк йыйырбыҙ әле. Бала хаҡы өсөн ниндәй генә кәмһенеүгә бармай әсә кеше. Үҙенә аждаһа һымаҡ ябырылған Гөлнисаға бындай йомош менән мөрәжәғәт итеү — түбәнһенеүҙең ниндәйе бит! Тик ҡалайтаһың? Бала күңелен күшектермәйем тип кенә һорарға баҙнат итте ҡатын: — Ярай, Гөлниса, ғәйепкә алма. Һине алдайым тип килмәнем бит. Үҙем дә бер ҡатлы: кешеләргә үтә ышаныусан булғанға шулай килеп сыҡты. Улыма кроссовкиҙы үтескә булһа ла биреп тор. Ошо аҙнала нисек тә түләрмен. Һатыусы һөйләшергә теләмәүен белдереп, ҡулын һелтәне: — Белгең килһә, ялған аҡса өсөн закон ҡаты. Полиция саҡыртмағанға рәхмәт әйт. Шаһиттар бына тора. Шуға имен-аман саҡта сығып китегеҙ. Һыуҙы ла кире ҡуй! Малайға кроссовкиҙы сисеп, кире калушты кейеүҙән бүтән әмәл ҡалманы. Баяғы ғына көләс йөҙлө, яғымлы күренгән һатыусы уның күҙе алдында бөтөнләй икенсе булып тойолдо. Ауыҙы йәйендәй ҙур, үҙе сусҡа һымаҡ һимеҙ икән дәһә һатыусы! Иренен ослайтып әрләшкән Гөлниса хәҙер Иҙел өсөн ауылда иң йәмһеҙ кеше булып күренде. Улар магазиндан сыҡҡанда әрләү һүҙҙәре оҙатып ҡалды: — Мошенниктар! Битһеҙҙәр! — Нисек ер күтәреп йөрөй икән ундайҙарҙы? .. Өсәүләшеп бер һүҙ ҙә өндәшмәй урам буйлап атлай бирҙеләр. Бындай хурлыҡтан, бигерәк тә, малай ғәрләнде. Уның өмөтһөҙлөккә тарыған башы эйелгәндән-эйелде. Бар теләге — юл ыңғайы бер кем дә осрамаһа ине. Хатта йорт алдында ултырған әбейҙәр ҙә уның хурлыҡҡа ҡалыуы тураһында белгәндәй тойолдо. Ана, иҫке калуш кейгән Иҙел килә тип көлөүҙәренән ҡурҡты. Нәфисәнең күңелендә бөтә нәмә аҫты-өҫкә килде. Тик балаларына һиҙҙермәҫкә тырышты. Бигерәк таш бәғерле икән был Гөлниса! Ниндәй генә һүҙҙәр әйтеп бөтмәне. Баланың битенән алып. Теле ҡороғор. Әгәр ул юрамал ялған аҡса бирһә лә, баланың бында ни ғәйебе бар? Шул уйҙар әсә кешене берсә ҡалтыратты, берсә ярһытты. Алтынай тынлыҡты боҙҙо: — Бөтә бәлә шул ағай арҡаһында килеп сыҡты. Ә былай үҙе һәйбәт кеше һымаҡ күренгәйне, эйе бит, әсәй? Нәфисә өндәшмәне. — Бына ул ысын мошенник! Тәгәрмәсе тишелһә ярар ине. — Иҙелдең асыулы һүҙе ине был. Нәфисә эстән генә уйланып бара бирҙе. Бик уңайһыҙ, хатта ғәрлегеңдән кеше күҙенә бүтән күренмәҫлек хәлгә ҡалдылар бит. Ул ирҙе хәҙер ҡайҙан табаһың? Аҡ Волга икәнен генә хәтерләй ҙә бит. Тик донъяла бөткәнме ундай машиналар. Бәлки, хәҙер ауыҙы шапылдап еләк ашап ултыралыр. Алдаған кеше китте лә, вәссәләм. Ә балалары менән уға ошо ауылда йәшәргә бит. Балаларға ҡушылып ул да теге алдаҡсыны әрләр, ҡарғар ине. Тик яманлыҡҡа яманлыҡ менән яуап биреп, әле быуындары нығынмаған ғәзиздәренең күңелен ҡарайтырға тимәгән дәһә. Яңғыҙ ҡатынға үс алыу ҡайғыһымы ни? Уҡыу йылы яҡынлашып килә. Нисек тә булһа кроссовкилыҡ  аҡса тағы эшләргә кәрәк. Ә алдаған кешенең гонаһы үҙенә булһын. Хоҙай күреп тора ул. Өләсәһенең әйткәндәре ныҡ һеңеп ҡалған Нәфисәнең хәтеренә. Кешенең күҙ йәше, бигерәк тә баланыҡы, йәлсергә ирек бирмәй ул. Әле кешеләрҙе рәнйетеп, күҙ йәштәрен түктереп, берәү ҙә бәхеткә ирешмәгән, — тиер ине күпте күргән әбей. Нәфисә күҙ йәшен түкмәне, әлбиттә, тик эстән генә һыҡтай ине. Кеше алдында балауыҙ һығып, үҙенең көсһөҙлөгөн күрһәтергә тимәгән. Тағы шуны яҡшы белә: ауыҙың тулы ҡан булһа ла, кеше алдында төкөрөргә ярамай. Дошмандар шатланмаһын! Әсәһе үҙен ныҡ тотҡас, Иҙел дә бая магазинда ҡыҙарып бүртенде, ләкин бер тамсы ла йәшен  күрһәтмәне. Алтынай ҙа үҙен саҡ-саҡ тыйып ҡалды. — Әсәй, ә ниңә беҙ шулай бәхетһеҙ ул? — Ҡыҙының был һүҙенән әсә кеше кинәт тертләп китте. — Анау тапҡыр бер көсөк өсөн мәктәптә оялтып бөттөләр. Уға Иҙел дә ҡушылды: — Ҙурайһам, шул иркәйҙе үҙем туҡмап китәм. Зиһенен йыйып, Нәфисә ғәзиздәрен йыуатырға тотондо: — Улай тип әйтмә, балам. Беҙҙе алдаған кеше үҙе бәхетһеҙ. — Нисек инде улай? — Кешенең һәр көнө һуңғыһы булыуы ихтимал. Алдан һине нимә көтөрөн кем белһен? Тәүбә, тәүбә, әгәр ғүмерең кинәт өҙөлә ҡалһа — бөтөн гонаһтарың үҙең менән китәсәк бит. — Тамағын ҡырып, әсә һөйләүен дауам итте. — Йәбер күргән кешеләрҙән ғәфү үтенеп тә өлгөрмәйәсәкһең. Бына шуныһы иң ҡурҡынысы. Беҙгә, киреһенсә, ул ирҙе йәлләр кәрәк. Беҙҙең намыҫ таҙа, ә ул үҙенә ни тиклем ауыр йөк алды. Ярай, шуның менән онотайыҡ. Ҡараңғы төштө. Әсә менән балалары бер һүҙһеҙ генә сәй эстеләр ҙә, йоҡларға ятты. Балалар көнө буйына йөрөп арығайны. Алтынай мендәргә башын терәүе булды, мышнап йоҡлап та китте. Нәфисә иһә оҙаҡ йоҡлай алмай аҙапланды. Башында мең төрлө уйҙар ҡайнаны. Ниңә кешеләр бүтәндәргә хөкөм сығарырға әҙер генә тора икән? Уның хәленә инеү, аңларға тырышыу тигән нәмә лә юҡ. Ярай, килгән бәлә шуның менән онотолһа ярай ҙа бит. Әгәр Гөлниса үс итәм тип, бөтөн ауылға һөйләп йөрөһә? .. Кеше алдына нисек сыҡмаҡ кәрәк? ! Дауамы бар. Альбина Таҡалова һүрәте.",Алдаҡсы Повесть (2) Айгиз БАЙМӨХӘМӘТОВ,0,analytics,Әҙәбиәт,9298,https://shonkar.com/articles/-bi-t/2026-01-20/alda-sy-povest-2-aygiz-baym-h-m-tov-4544228,2026-01-20T22:00:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр2023 елда Башкортстанда 14 меңләп пар аерылышкан. Шул рәвешле былтыр республикада ай саен эчендә 1,2-1,5 мең гаилә таркалган. Бу хакта Башстат белешмәләренә таянып иткерә. Шул ук вакытта 2023 елның гыйнварыннан октябренә кадәр Башкортстанда 19,8 мең пар өйләнешкән булган. Бу 2022 елның шул ук чоры белән чагыштырганда 5,8 процентка кимрәк диелә. Республикада яшәүчеләр аеруча июль аенда күп өйләнешкән - 3,3 мең гаилә теркәлгән. Иң аз өйләнешүләр май аенда булган - бер мең генә яңа гаилә теркәлгән дип искәртелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда бер елда 14 меңләп гаилә таркалган,1,news,Яңылыҡтар,636,https://www.azatliq.org/a/32765586.html,2024-01-08T11:33:06+00:00
"Фазыл ВәлиәхмәтовфикерләрТатар милли хәрәкәте вәкиле Фазыл Вәлиәхмәтовка карата ачылган инаять эшеннән аның берничә постын төшереп калдырганнар. Бу хакта ОВД-Инфога сылтанып Идел. Реалии яза.70 яшьлек Вәлиәхмәтовны ""Русия армиясен кабаттан дискредитацияләү"" турындагы маддә нигезендә гаеплиләр. Әлеге гаепләү ""Вконтакте"" социаль челтәрендә 2023 елның декабреннән 2024 елның февраленә кадәр чыккан биш постка кагылса, ""террорчылыктны аклау"" гаепләве бер постка нигезләнгән. ""Өч комментарийда психолог-лингвистика экспертизасы Русия кораллы көчләрен дискредитацияләү билгеләрен тапмады. Ә тагын берсен гаепләү материалларына кертелмәде, чөнки ул армияне ""дискредитацияләү"" маддәсе нигезендә административ эш үз көченә кергәнче басылып чыккан иде"" дип белдерә ОВД-Инфо. Хокук яклаучылар билгеләп үткәнчә, армияне ""дискредитацияләү"" турында маддә нигезендә бер пост калдырылган, ул татар телендә. ""Террорчылыкны аклау"" маддәсе нигезендә тикшерү Вәлиәхмәтовны Русиядә террорчы оешма дип танылган ""Русия азатлыгы"" легионының мөрәәгате сылтамасын бастырган өчен гаепли. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Комментарийлар өчен гаепләнгән Фазыл Вәлиәхмәтовның ""ВКонтакте""дагы берничә постында экспертиза гаскәрне дискредитацияләү билгеләре тапмаган",1,news,Яңылыҡтар,1160,https://www.azatliq.org/a/33482663.html,2025-07-24T09:01:19+00:00
"Бөгөн Өфөлә ""Башинформ"" мәғлүмәт агентлығында үткән матбуғат конференцияһында һүҙ тап ошо хаҡта барҙы.",Әгәр байрам осоронда күпләп ҡар яуһа.,1,news,Яңылыҡтар,102,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-16/g-r-bayram-osoronda-k-pl-p-ar-yau-a-4510588,2025-12-16T22:34:40+00:00
"ҒАИЛӘЛӘ, УРАМДА БАШҠОРТ ТЕЛЕН ҺАҠЛАУ ҺӘМ ҮҪТЕРЕҮ ЮЛДАРЫ 1. Хәҙерге ваҡытта әсә телен һаҡлаусыларға ҡайһы бер ауырлыҡтар аша үтергә тура килә. Ләкин шуны иҫтә тотоғоҙ: кемдәр әсә телендә һөйләшә һәм уның йәшәйеше өсөн көрәшә – улар Аллаһ Тәғәләһе юлында. Сөнки әсә теле кешегә Тәбиғәт тарафынан бирелгән, әйтергә кәрәк, уны ғалимдар тәбиғи тел тип тә атай. Ә Тәбиғәтте һәм тәбиғилекте Аллаһ Тәғәләһе яратҡан. Шуға кешеләге тәбиғилекте һаҡлайһығыҙ икән – һеҙ Уның менән. 2. Бөгөнгө йәмғиәттә ғаилә башҡорт теле утрауына әйләнергә тейеш - өйҙә тик әсә телендә һөйләшергә кәрәк. Ниндәйҙер сәбәптәр менән балағыҙ әсә телен насар белһә лә. Иң мөһиме: уның ыңғайына рус теленә күсеп китмәгеҙ. Ул икенсе телдә өндәшһә лә, һеҙ үҙ телегеҙҙә һөйләшә бирегеҙ. Русса белмәйем тип әйтегеҙ. Артҡа сигенмәгеҙ. Тамсы тама-тама таш тишә, тип бушҡа әйтмәйҙәр. .Мин, мәҫәлән, ҡасандыр ғаиләмә ошондай талап ҡуйҙым: Өйҙә тик башҡортса һөйләшәбеҙ, ә урамда теләһәгеҙ ҡытай телендә аралашығыҙ, – тинем. Һәм уның үтәлешен ҡаты контролгә алдым. .Бөгөн бөтә балаларым да әсә телендә иркен аралаша, хатта рус мәктәбен тамамлаған ҡатыным мине уҙҙырып ебәрә. 3. Өйөгөҙҙә башҡорт мөхите булдырығыҙ: әсә телендәге китаптар, гәзит-журналдар тулып ятһын, плакаттар эленеп торһон һ. б. Бигерәк тә иртәнән кискә тиклем Юлдаш радиоһы һөйләһен. Бала уны тыңламаҫҡа мөмкин, ләкин радионан ишетелгән башҡорт телмәре һәм йырҙары уның аңтөбөнә (подсознание) тәьҫир итәсәк – ҡанына орлоҡ булып сәселгән әсә теленә уңдырышлы тупраҡ барлыҡҡа килтерер. 4. Балағыҙҙың өйгә эштәре менән ҡыҙыҡһынған ваҡытта, беренсе булып башҡорт теле предметынан башлағыҙ: яҙма эштәрен тикшерегеҙ, шиғырҙарын һөйләтеп ҡарағыҙ. Шунан ғына башҡа предметтарға күсегеҙ. Бындай алым баланың башында, әсә теле иң мөһим дәрестәрҙең береһе икән, тигән ҡараш барлыҡҡа килтерәсәк. .Шулай уҡ балағыҙҙың әсә теле өлкәһендәге һәр бер уңышына, хатта бер яңы һүҙҙе өйрәнеүенә лә уның алдында ихлас шатланығыҙ, ҡыуанығыҙ һәм ғорурланығыҙ. Һеҙҙең хис-тойғоларығыҙ уға артабан телде өйрәнеүгә стимул ғына буласаҡ. Сөнки бәләкәйҙәрҙең психологияһы шулай: улар һәр ваҡыт ата-әсәләрен шатландырғылары килә. (Тик уңыштары өсөн бүләк бирә күрмәгеҙ! ) 5. Милли матбуғат башҡорт теленең йәмғиәттә рәсми рәүештә йәшәүен күрһәтә. Шуға уны һаҡларға һәм арттырырға кәрәк. Хәҙер күптәрҙең аҡсаһы бар, шуға һәр бер башҡорт ғаиләһе кәмендә ике башҡорт телендәге баҫмаға яҙылырға тейеш. Матбуғаттың кәмеүенә йәки бөтөүенә тик дошмандар ғына ҡыуанасаҡ. 6. Урамда башҡорт милләтенән булған ата-әсә менән балаһы үҙ-ара рус телендә һөйләшкәнен күрәһегеҙ икән, ни өсөн әсә телендә һөйләшмәйһегеҙ, тип иҫкәрмә яһағыҙ. Дөрөҫ һүҙҙәр табып, уларҙа милли рух уятырға тырышығыҙ. .Әйтәйек, 1000 рухлы башҡорт ана шундай 1000 башҡортҡа әйтһә, уларҙың бөтәһендә булмаһа ла, 300-400-өндә милли рух уянасаҡ. Артабан 1400 кеше 1400 кешегә әйтеп, тағы 500-600 кешене уятыр. Бына шулай, башҡорт телендә һөйләшеүселәр артҡандан-арта барасаҡ. .Иң мөһиме: ҡурҡмағыҙ, оялмағыҙ йәки, әҙәп һаҡлап, өндәшмәй ҡалмағыҙ. Сөнки беренсе бүлектә әйтеүемсә - һеҙ ИЗГЕ юлда. 7. Быныһы ҡыйыу рухлы башҡорттарға ҡағыла. . Магазиндарҙа, ашханаларҙа, вокзалдарҙа (һ. б. ) кассирҙарға йәки һатыусылырға әйтер һүҙегеҙҙе башҡортса башлағыҙ. Аңлаған хеҙмәткәр булһа, өндәшмәй генә теләгегеҙҙе үтәр. Ә бөтөнләй аңламаһалар ғына, рус теленә күсегеҙ. Һаман да: Башҡортостанда йәшәгәс, башҡорт телен белергә кәрәк, – тип әйтеп ебәрегеҙ. .Һеҙ бының менән, беренсенән, башҡорт телен йәшәтәһәгеҙ; икенсенән, шул ваҡытта янығыҙҙа торған (ә улар торорға мөмкин) ҡыйуыһыҙыраҡ башҡорттарға рух көсө бирәсәкһегеҙ, үҙегеҙҙең миҫалда уларҙы башҡорт теленән оялмаҫҡа, ҡыйыу булырға өйрәтәһегеҙ. Наил Юлдашбаев","ҒАИЛӘЛӘ, УРАМДА БАШҠОРТ ТЕЛЕН ҺАҠЛАУ ҺӘМ ҮҪТЕРЕҮ ЮЛДАРЫ",0,analytics,Йәмғиәт,3656,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-10-22/ail-l-uramda-bash-ort-telen-a-lau-m-tere-yuldary-3978938,2024-10-22T14:50:00+00:00
"Башкортстанның Мишкә авылындагы 2 нче мәктәбефикерләрБашкортстанның Мишкә районы Мишкә авылындагы 2 нче мәктәптә яңа уку елында математика һәм рәсем дәресләрен мари телендә укыту кертелгән. Бу хакта ирле медиалар иткерә. Фәннәрне марича башлангыч сыйныфларда укый башлаганнар. Яңа тәрибә әкренләп кертелә: әлегә туган телдә дәреснең берничә минуты гына алып барыла дип искәртелә. Күпчелек марилар яши торган Мишкә районы үзәгендә күптелле мәктәп ачылачагы турында Башкортстан хакимиятләре ике ел элек белдерде. Шул ук вакытта түрәләр бу белем йортын Мишкә районының Чурай авылындагы мәктәп нигезендә дә ачарга ниятләгән иде. Анда урыс, мари һәм инглиз телләрендә белем бирү ниятләнде. Мишкә районы – Уфадан 150 чакрым ераклыкта урнашкан. Ул Мари Иленнән тыш марилар иң күп яши торган урыннарның берсе. 2010 елгы анисәп нәтиәләренә күрә, район халкының 72 проценты- марилар булган. Мишкә мариларының ата-бабалары бирегә көчләп чукындырудан качарга тырышып күченгән. Мари авыллары республиканың башка районнарында да бар. Хәзерге вакытта Башкортстанның 103 мәктәбендә 4500 бала мари телен өйрәнә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстандагы күптелле мәктәп математика һәм рәсем дәресен мари телендә укыта башлаган,1,news,Яңылыҡтар,1192,https://www.azatliq.org/a/32584274.html,2023-09-08T13:49:34+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Фейк"" тарату һәм гаскәрне ""кимсетү"" турындагы 8000 эшне анализлап, белгеч аларның кимендә 500 е әләкләр ярдәмендә ачылуын ачыклаган. Кешеләрне телдән әйткән сүзләре өчен дә штрафка тартканнар. Әгәр берәрсе әләкләмәгән булса, куәт оешмалары вәкилләре бу хәл турында белми дә калган булыр иде. Антрополог Александра Архиповаәләкләр белән бәйле берничә тикшеренү үткәргән һәм аның нәтиәләрен ""Можем объяснить"" басмасы журналистларынасөйләгән. Аның сүзләренчә, ватандашлары өстеннән әләк язучы русияләр өч төргә бүленә. Алар: Архипова сүзләренчә, Русиядә ""золымнар механизмын приватизацияләү"" бара: кеше турында ""ул - сугышка каршы"" дип әләк язгач, полиция тизрәк ярдәм итә, ә бу, мәсәлән, тыныша алмый торган күршеләрен ""акылга утырту""өчен уңайлы ди белгеч. Гаскәр турында ""ялган мәгълүмат"" тарату һәм ""гаскәрне дискредитацияләү"" турындагы 8000 эшне анализлап, белгеч аларның кимендә 500 е әләкләр ярдәмендә ачылуын ачыклаган. Кешеләрне телдән әйткән сүзләре өчен дә штрафка тартканнар. Әгәр берәрсе әләкләмәгән булса, куәт оешмалары вәкилләре бу хәл турында белми дә калган булыр иде. Русия медиасында депутатларның әләкләве хакындагы хәбәрләр Путин идарә итә башлаганга кадәр чор белән чагыштырганда өч тапкырга арткан. Әләкчеләрнең әләк язу өчен башка сәбәпләре дә булырга мөмкин диелә. Мәсәлән, Архипованың үзе өстеннән әләк язган ханым соңрак аның белән сөйләшергә ризалашкан. ""Минем өстән әләк язган ханым сугышны теләсә нинди юл белән иңеп чыгарга кирәк дип саный. Әгәр сугышта иңелсә, Русия репарацияләр түләячәк, һәм бу гади халыкның кесәсенә нык сугачак. Шуңа ул сугышка каршы булучыларның санын киметергә тели. Моның өчен бәйсез медианы укый, анда исемнәре телгә алынганнар өстеннән әләкләр яза"", дип сөйли белгеч. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Белгеч тикшеренүе: сугышка каршы булучылар турында әләкләр язучы русияләр өч төргә бүленә,1,news,Яңылыҡтар,1882,https://www.azatliq.org/a/belgech-tiksherenue-sugishka-karshi-buluchilar-turinda-alaklar-yazuchi-rusiyalar-och-torga-bulena/32929265.html,2024-05-01T16:39:23+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБу тәңкәләрне өч мең данә чыгарачаклар. Үзәк Банкта әйтүләренчә, аларны бөтен ирдә дә чикләүләрсез кабул итәргә тиешләр.15 гыйнварда Русия Банкы татар галиме һәм мәгърифәтчесе Каюм Насыйриның тууына 200 ел уңаеннан истәлек тәңкәләре чыгарачак. Бу хакта банкның матбугат хезмәтехәбәр итә. Ике сумлык, 925 билгеле көмеш тәңкә 33 миллиметр диаметрлы булачак. Алгы ягында аерым алганда Русия гербы ясалган, ""Русия Федерациясе"", ""Русия Банкы"" дигән сүзләр язылган, акчаның ике сумлык икәне һәм ""2025 ел"" дип әйтелгән. Икенче ягына исә Каюм Насыйри рәсеме һәм киштәдә, өстәлдә урын алган китаплар уелган. Тәңкәнең бу ягында ""Каюм Насыйри"" дип, шулай ук ""1825"", ""1902"" дип, галимнең туган һәм үлгән еллары язылган. Бу тәңкәләрне өч мең данә чыгарачаклар. Үзәк Банкта әйтүләренчә, акчаны бөтен ирдә дә чикләүләрсез кабул итәргә тиешләр. Былтыр августта Казанда татар халкының мәгърифәтче галиме, язучы Каюм Насыйри яшәгән агач йортны төзекләндерәчәкләрехәбәр ителгән иде. Париж Коммунасы урамындагы бу йортта хәзер аның музее урнашкан. Йортның беренче катында мемориал бүлмә, күргәзмәләр залы, вестибюль, чишенү бүлмәсе, сувенирлар сата торган урын һәм касса, бәдрәф урнышкан. Икенче катта - экспозиция-күргәзмә залы, фойе, мөдир бүлмәсе, хезмәткәрләрнең бүлмәләре. Төзекләндергән чакта йортны үзгәртү ниятләнми. Хәзерге вакытта аның диварлары каза хәлендә дип бәяләнә. Агач корылмаларны ныгытырга, идәннәрне, су агызу торбаларын алыштырырга тәкъдим ителә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Русия Банкы татар мәгърифәтчесе Каюм Насыйри тууга 200 ел уңаеннан ике сумлык тәңкә чыгарачак,1,news,Яңылыҡтар,1607,https://www.azatliq.org/a/rusiya-banki-tatar-magrifatchese-kayum-nasiyri-tuuga-200-el-ungaennan-ike-sumlik-tangkalar-chigarachak/33275419.html,2025-01-14T17:19:52+03:00
20 мартта Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районының Ибраһим урта  мәктәбендә туған тел уҡытыусыларының милли батырыбыҙ Салауат Юлаевтың тыуыуына 270 йыл тулыуына арналған семинар-практикум үтте.,Батыр рухына бағышланған семинар үтте,1,news,Яңылыҡтар,183,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-21/batyr-ruhyna-ba-yshlan-an-seminar-tte-3695066,2024-03-21T13:24:09+00:00
"Был ауыртыуҙы һүҙҙәр менән аңлатып та булмай! Ул физик ауыртыу түгел, ә йән ауыртыуы. Шул тиклем ыҙаланым!",Йәшәүе еңелерәк булып ҡалды,0,analytics,Сәләмәтлек,106,https://shonkar.com/articles/auly-ym-bayly-ym/2025-02-28/y-sh-e-e-eler-k-bulyp-aldy-4141118,2025-02-28T23:34:59+00:00
"Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһиссәләм саҡырған ифтарға барырға ҡушҡан. Уның бер хәҙисендә: ""Саҡырған ергә сәбәпһеҙ бармаған кеше миңә ҡаршы килгән була"", - тиелә. Был бер сәбәпһеҙ баш тартыусыларға ҡағыла. Әгәр ҙә ауырыйһығыҙ, эш йәки башҡа етди сәбәптәр бар икән, саҡырған кешегә рәхмәт әйтеп, килә алмауығыҙҙы аңлатығыҙ. Туғандар, күрше-күлән саҡырһа, барырға тырышығыҙ, туған, күрше хаҡы ла, үҙ-ара дуҫлыҡты, берҙәмлекте нығыта.","Ифтарға саҡырһалар, бармаһаң, гонаһ буламы?",1,news,Яңылыҡтар,432,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-20/iftar-a-sa-yr-alar-barma-a-gona-bulamy-4587408,2026-02-20T19:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБасманың баш мөхәрриренә Башкортстан хакимиятләре басымы булган диелә. Башкортстанның ""Аспекты"" басмасын эш студияләреннән куып чыгарганнар. Басманың баш мөхәррире Рәзиф Абдуллинвазифасыннан киткән. Бу хакта ""Аспекты""га нигез салучы, ""Эхо Москвы""ның Уфадагы бүлегенең элекке шеф-мөхәррире Руслан Вәлиевсөйләде. Аның әйтүенчә, ""Аспекты"" баш мөхәррире Башкортстан хакимиятләре басымы аркасында 9 октябрьдә вазифасын калдырган. Хакимиятләр басымының бер өлеше дип Вәлиев ""Аспекты""ны Уфадагы ""Урал-тау"" кунакханәсендәге студиядән куып чыгаруларын атаган. — Бирешергә ыенмыйбыз. Ачулырак кына булачакбыз. Әгәр басма республикадан торып эшләгән вакытта илдә язылган кануннарны үтәвен дәвам иткән, хәрби хәрәкәтләрне ""махсус хәрби операция"" дип атаган икән, бу вакыйгалар борылышыннан соң, бу рәвешле эшләүнең кирәге калмаячак, ниндидер әдәплелек саклап торырга да кирәк түгел. Йомшак итеп әйткәндә, иң яман эшләргә барачакбыз, — дип белдерде Вәлиев ""Аспекты республики"" тапшыруы эфирында. Хәзерге вакытта журналист үзе чит илдә яши. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Башкортстанның ""Аспекты"" басмасын бинадан куып чыгарганнар, баш мөхәррире вазифасыннан киткән",1,news,Яңылыҡтар,1185,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanning-aspekti-basmasin-studiyadan-kuip-chigargannar-bash-moharrire-vazifasinnan-kitkan-/33157671.html,2024-10-14T10:47:50+03:00
халыҡ-ара Китап-байрам йәрминкәһендә популяр балалар яҙыусыһы Валентин Постников кескәйҙәр менән осрашты.,Китап-байрам йәрминкәһендә – популяр балалар яҙыусыһы Валентин Постников,0,analytics,Донъя,105,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-06-01/kitap-bayram-y-rmink-end-populyar-balalar-ya-yusy-y-valentin-postnikov-4259996,2025-06-01T22:05:00+00:00
"Альберт Рәүеф улы менән Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры музейында ойошторолған «Һоҡландырғыс тыуған яҡ риүәйәттәре» шәхси күргәҙмәһендә танышҡайныҡ. Рәссамдың унда башҡорт әкиәттәре, риүәйәттәре сюжетына ҡоролған эштәре тәҡдим ителде һәм сәнғәт һөйөүселәрҙә ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙырҙы. Легендаларға, тарихҡа бай төбәктәргә арналған – «Бөрйән», «Торатау», «Янғантау», әкиәт батыры Алпамышаны һүрәтләгән картиналарына, ағас һырлап һынландырған мифик йән эйәһе Шүрәле образына һәм «Минең Өфөм» триптихына (баш ҡаланың билдәле урындары силуэттары) битараф ҡалып булмай ине. Шуны ла билдәләп үтергә кәрәк: милли тема уның өсөн быға тиклем дә ят булмаған. 2021 йылда Ҡала мәҙәниәт йортонда үткән тәүге шәхси күргәҙмәһен дә Альберт Еникеев Башҡорт теле көнөнә арнаған. Альберт Өфөлә тыуып үҫһә лә, тамырҙары менән тарихи һәм талантлы башҡорттар нәҫеленә барып тоташа. Атаһы Рәүеф ағай боронғо дворяндар нәҫеленән, ата-бабалары Благовар районында йәшәгән. Ғүмере буйы автокрансы булып эшләһә лә, ул берҙән-бер улына лайыҡлы тәрбиә, белем бирергә тырышҡан. Әсәһе Зөһрә Ғүмәр ҡыҙы – һөнәре буйынса инженер, Рәсәйҙең почетлы йылылыҡ-энергетика комплексы хеҙмәткәре. 30 йылдан артыҡ «Газ-сервис» ойошмаһында эшләп хаҡлы ялға сыға. Ул Әлшәй районының Аҡҡолай ауылында тыуып үҫкән, таланттарға бай Шәриповтар араһынан. Данлыҡлы академик, Башҡортостан нефть-газ сәнәғәте предприятиеларын һәм ҡоролмаларын проектлау институтының элекке директоры Әмир Усман улы Шәриповтың һәм Әлшәй районының район башҡарма комитетын ун йыл етәкләүсе Солтангәрәй Кирәевтың ике туған һеңлеһе ул. Альберт бала саҡтан һүрәт төшөрөү менән мауыға, балалар студияһының художество бүлегендә шөғөлләнә, мәктәпте тамамлағас, Өфө сәнғәт училищеһына уҡырға инә. Әмир Шәриповтың улы Эдуард та ошо юлды һайлап, дан ҡаҙанған шәхес. Бөгөнгө көндә ул Псков ҡалаһында йәшәп ижад итә, Рәсәй ҡалалары буйлап, шул иҫәптән тыуған яғында ла шәхси күргәҙмәләрен ойоштора. Солтангәрәй Кирәевтың ейәнсәре – данлыҡлы спортсы, художестволы гимнастика буйынса донъя чемпионы Ләйсән Үтәшева. Бына шундай рухлы, тырыш һәм илһөйәр нәҫелдән был мәҡәлә геройыбыҙ. Сәнғәт училищеһын тамамлағас, Альберт алдында юғары белемде ҡайҙа алырға, тигән һорау тыуа. Эдуард ағаһы уға үҙе белем алған Башҡорт дәүләт педагогия университетының художество-графика факультетына барырға тәҡдим итә. – Һәләтем тәбиғәт тарафынан бирелеп, студияла, сәнғәт училищеһында белем алһам да, улар ниндәйҙер башланғыс база ғына булып торҙо. Әлбиттә, баштан һалынған нигеҙ мөһим роль уйнай, шулай ҙа минән тап университет рәссам яһаны, тип ышаныслы әйтә алам. Бында мин беҙҙең факультетҡа нигеҙ һалыусы рәссам, педагог, Халыҡ мәғарифы отличнигы Рөстәм Мөғин улы Фәтҡуллинда һәм Тюлькин, Бурзянцев, Домашников кеүек бөйөк рәссамдар менән аралашҡан Эвелина Павловна Фенинала белем алдым. Уларҙың остаз булараҡ биргән белеме лә, оҫталығы ла бөгөнгө көнгә тиклем күңелемдә йәшәй. Ә кеше булараҡ биргән кәңәштәре тормош мәктәбенә тиң булғандыр. Рөстәм Мөғин улы талапсан, ғәҙел кеше ине. Уның өндәүе буйынса ағас һырлау оҫталығын үҙләштергәйнем, бөгөн был йүнәлештә ярайһы ғына уңышҡа өлгәштем. Шуға ла мин һәр ваҡыт уға рәхмәтлемен, рухы шат булһын, тип теләйем. Тыуған республика, халҡым тарихы, мәҙәниәте менән ныҡлы ҡыҙыҡһыныу ҙа студент йылдарында барлыҡҡа килде. Рәссамдар өсөн пленэр (асыҡ һауала, тәбиғи яҡтылыҡта тәбиғәт күренештәрен төшөрөү техникаһы) ойошторола ине. Беҙ күмәкләшеп Башҡортостан райондарына барып, пейзаждар төшөрөп ҡайта торғайныҡ. Тәүге тапҡыр Белорет, Бөрйән яҡтарын күреп ҡайтҡас, ундағы иҫ киткес тәбиғәткә, саф һыулы йылғаларға, ҡара урмандарға ғашиҡ булдым. Бигерәк тә бейек тауҙар минең куңелемде яуланы һәм уларҙың тарихын өйрәнә башланым. Халыҡ ижадында уларға арналған бик күп риүәйәттәр, әкиәттәр, эпостар, йырҙар барлығын белеп, тағы ла хайран ҡалдым. «Урал батыр» эпосы минең өҫтәл китабыма әүерелде. Матур тәбиғәт күренештәре менән риүәйәттәр хыялдарымда бергә ҡушылып, айырым картина булып күҙ алдына килә башланы, – ти Альберт Рәүеф улы. Диплом алғас, йәш рәссам һөнәре буйынса «Проспект» күңел асыу комплексына эшкә урынлаша һәм заман технологиялары менән эшләү мөмкинлегенә, сәхнә биҙәү серҙәренә ныҡлап өйрәнә. Тағы ла бында ул үҙенең яҙмышын, һөйгән йәрен осрата. Бухгалтер булып эшләгән Өфө ҡыҙы Светлана менән танышып, ғаилә ҡоралар. Бөгөн уларҙың улдары Тимур үҫеп килә, Светлана инде мәшғүллек үҙәгенең әйҙәүсе белгесе. 2014 йылда Альберт Рәүеф улына ла Ҡала мәҙәниәт һарайында баш рәссам вазифаһын тәҡдим итәләр. Сценограф булараҡ ул ҡала һәм республика кимәлендә үткән күп кенә фестиваль, конкурстар, байрамдарҙа сәхнә биҙәлеше өсөн яуап бирә. Айырыуса, тамашасыларға мөғжизә бүләк иткән Яңы йыл тамашалары уның күңеленә яҡын. Ҡала мәҙәниәт һарайында көн һайын ниндәйҙер сара үтеп тора, хатта көнөнә ике тапҡыр үткән осраҡтар ҙа була. Рәссамдарҙың эше һанап бөткөһөҙ: декорация, афиша, билет, саҡырыу ҡағыҙы, реквизит, яҡтылыҡ биҙәлеше, видеоконтент. Һәр тамаша алдынан режиссер, сценарий авторы менән аралашыу, репетицияларҙа ултырыу, материалдар туплау һәм күҙаллаған биҙәлештең бер нисә вариантын ҡағыҙға төшөрөү – үҙ эшенә яуаплы ҡараған Альберт өсөн был ҡағиҙәләр мотлаҡ. Бер генә эште лә ул еңелсә генә итеп үткәреп ебәрмәй. Рәссамдың фиҙаҡәр хеҙмәте етәкселек тарафынан да лайыҡлы баһаланып тора. Ул БР Мәҙәниәт министрлығының, Өфө ҡалаһының мәҙәниәт һәм сәнғәт буйынса идаралығының Маҡтау грамоталарына лайыҡ булған. Үткән йыл егет республика Башлығы ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһын тамамларға өлгөргән. Тағы ла шуны билдәләргә кәрәк: Альбер Еникеевтың һәр шәхси күргәҙмәһе илһөйәрлек рухы менән һуғарылған. Атамалары ғына ни тора – «Рус донъяһы геройҙары», «Боронғо риүәйәттәр»! Ҡала мәҙәниәт һарайы етәкселеге лә төрлө сараларҙа үҙ рәссамының эштәрен тамашасыларға еткерергә форсат таба. Ватанды һаҡлаусылар көнө, Бөйөк Еңеү байрамы уңайынан шәхси күргәҙмәләр ойошторолған. Граждандар форумы, Рустар соборының 6-сы съезы уңайынан үткәрелгән байрамдарҙа ла Альберттың бер нисә эшен күрһәткәндәр. Рәссамлыҡтың бер төрө – ағас һырлау оҫтаһы булараҡ уны даими рәүештә һөнәрселәр күргәҙмәһендә лә ҡатнашырға саҡырып торалар. Театр музейында үткән күргәҙмәһендә Альберттың махсус хәрби операцияға арналған тәүге эше менән дә танышырға тура килгәйне. «Герой эҙҙәре буйлап» картинаһында Миңлеғәли Шайморатов прототибы заман яугирҙары менән уратып алынған. Килгән тамашасылар уның менән булған сәйер ҙә, серле лә хәлде күреп, хайран ҡалғанын хәтерләйем. Киптерелгән, һырлау өсөн әҙерләнгән таҡтаға герой һындарын төшөргәс, музей хеҙмәткәре уны театрҙың фронтовик артистарына арналған стенды янына ҡуя. Бер аҙҙан таҡта киҫәге күҙ йәштәрен түккән ҡатын кеүек, сайыр ағыҙа башлай. Хәҙер инде авторҙың был темаға арналған эштәренән тотош серия барлыҡҡа килгән. Был илһамдың, ынтылыштың тамырҙары тәрәндә: – Бала саҡтан ҡартатайым, Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Ғүмәр Сәлих улы Шәриповтың яу юлы хәтирәләрен тыңлап үҫтем. Тыл хеҙмәткәре булған Хәтирә өләсәйемдең күргән михнәттәре лә аҙ булмаған. Улар фашизмды еңеү өсөн көс-ҡеүәтен, һаулығын йәлләмәгән. Был – уларҙың батырлығы, ҡаһарманлығы. Бөгөн дә арабыҙҙа уларҙың вариҫтары – яугир рухлы батырҙар йәшәй. Ике туған ағайҙарым араһында төрлө йылдарҙа «ҡыҙыу нөктәләрҙә» хеҙмәт итеп ҡайтып, аҙаҡ хоҡуҡ һаҡлау органдарында эшләүселәр бар. Ул йылдар тураһында бик һөйләп бармайҙар, әммә өҙә-йолҡа ғына ишеткәндәремдән дә уларға еңелдән булмағанын аңлайым. Бөгөн дә ил тыныслығын һаҡлап, ир-егеттәребеҙ ҡулына ҡорал алды. Беҙҙең бурыс – Рәсәй яҙмышын, һалдаттар батырлығын күрһәтеү, яу ҡырында һәләк булғандарҙың исемдәрен мәңгеләштереү. Тәү сиратта мине Тәтешле батыры Фәнис Хөсәйеновтың ҡаһарманлығы тетрәндерҙе. Гәзит материалдары буйынса уның тормошон өйрәндем. Ҡыйыу характеры тураһында уйланып йөрөй торғас, «Фәнис» портретына образ барлыҡҡа килде. Рәсәй һалдатының танк менән туғыҙ дошман техникаһын юҡ иткәненән һуң «Танк Алеша» эшен яҙҙым. Артабан «Ҡаһармандар эҙҙәре буйлап», «Һауаға юл Ка-52», «Рус донъяһы геройҙары», «Т- 90», «Донбасс улдары» һәм башҡа картиналарҙы ижад иттем. Рәсәй рәссамдарының ижади берекмәһе был тема буйынса күргәҙмә ойошторғанын белгәс, эштәремде тәҡдим итеп ҡараным. Һәм улар ике картинаны һайлап алды. Ил кимәлендәге сарала ҡатнашыу рәссам өсөн ҙур ҡаҙаныш. Махсус хәрби операцияға арналған был күсмә күргәҙмә Рәсәй ҡалалары буйлап сәйәхәтен әле дауам итәсәк. Тимәк, Башҡортостан ерендә Альберт Еникеев исемле рәссам барлығын, ижады менән ил яҙмышына битараф ҡалмаған ҡаһармандарҙы данлауын башҡа төбәктәрҙә лә беләсәктәр. Тик шуныһы ҡыҙғаныс – күргәҙмә сәбәбе һуғыш тигән оло һынау. Илебеҙҙә тиҙерәк тыныс таңдар атып, Альберт Рәүеф улы ҡулына ҡыл ҡәләм алыр ҙа ҡабат халҡыбыҙ мираҫы булған эпостарға, риүәйәттәргә мөрәжәғәт итер, тигән ышаныс менән ҡалабыҙ. Гөлнур ҠЫУАТОВА. ""Тамаша"" журналы, 3-2024 й.",Ижадында илһөйәрлек рухы,0,analytics,Мәҙәниәт,8803,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2024-08-02/izhadynda-il-y-rlek-ruhy-3871010,2024-08-02T11:01:00+00:00
Бисмилләһир рахмәнир рахим. Әссәләмү ғәләйкүм үә рахмәтуллаһи үә бәрәкәтүһ!,Изге йома көнөбөҙ мөбәрәк булһын!,1,news,Яңылыҡтар,75,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-02/izge-yoma-k-n-b-m-b-r-k-bul-yn-4527072,2026-01-02T07:30:00+00:00
Башҡортостандың Салауат ҡалаһындағы 19-сы мәктәптә бик матур музей эшләй. Ошо көндәрҙә унда балалар эшләгән моделдәр экспозицияһы асылған.,Мәктәп музейында - хәрби техника күргәҙмәһе,1,news,Яңылыҡтар,138,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-10/m-kt-p-muzeyynda-h-rbi-tehnika-k-rg-m-e-4500767,2025-12-10T11:35:00+00:00
"Түрҙә тора ауыл мейесе. Әсәкәйем уны аҡлап ҡуйһа, Балҡып китә ине өй әсе. Икмәк һала ине әсәй, Ҙур мейестә, уңдырып. Сәйҙәр эсә инек тәмләп, Урындыҡта ултырып. Бәлеш тә беште мейестә, Суйында беште ашы. Беҙҙең һыу кейемдәр менән Тулды мейестең башы. Һыуы ла шунда йылынды, Күмәк керҙе йыуырға. Ҡуҙы баҙлап төшөр ине, Самауырҙы ҡойорға. Бала саҡ, вайымһыҙ саҡ, Сабып йороп уйнаныҡ Өшөп, туңып, өйгә инеп, Шул мейескә ыйындыҡ. Килде башҡа заманалар, Газ ҡаҙаны мөйөштә. Өшөп инеп ыйынырлыҡ, Юҡ бит хатта мейес тә. Бер ни ҙә мәңгелк түгел, Берәү килмәй ғүмергә. Олоғая барған һайын, Һағыш тула күңелгә. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Мейес,0,analytics,Шиғриәт,990,https://yanshishma.com/articles/ilham-shigyrzar/2025-09-03/meyes-4370963,2025-09-03T19:00:00+00:00
"Жүнәит хәҙрәттең бик ихласлы бер ҡатын-ҡыҙ шәкерте бар ине. Көндәрҙең береһендә ошо ҡатындың берҙән-бер ғәзиз улы һатыу эше менән оҙон сәфәргә сығып китте. Уларҙың юлдарына ғәскәр осраны һәм мосафирҙарҙың бөтөн әйберҙәрен талап, үҙҙәрен әсирлеккә алдылар. Шунан ҡаса алған бер-нисә кеше ғәзиз әсәгә хәсрәтле хәбәр алып ҡайтты. - Эй, әсә, һинең һөйөклө улың бик йыраҡ илдәрҙә бер батшаның ҡулына әсирлеккә төштө, - тип әйттеләр. Был әсә, хәсрәт утында яна-яна, рухи уҡытыусыһы булған Жүнәит хәҙрәт янына барып: - Эй, остазым, улым, берҙән-берем әсирлеккә төштө. Ул иҫән-һау булып, шунан ҡотолһон өсөн доға ҡыл әле, - тип әсә кеше күҙ йәштәре менән ялбарҙы. - Эй, хөрмәтле шәкертем, әсәләрҙең балаларына ҡылған доғаһы беҙҙең доғанан күпкә ҡабулыраҡтыр. Бар ҡайт, тыныслан, сабыр ит, доғала бул. Улың иҫән-һау булыр, - тип яуап ҡайтарҙы хәҙрәт. Әсә кеше өйөнә ҡайтып китте. Көнө - көн, төнө - төн булманы. Ашаған ризығының, эскән һыуының тәмен татыманы. Күҙҙәренән йәштәре шишмәнән аҡҡан һыу кеүек аҡты. Көндөҙ күҙҙәрен тәҙрәнән алманы, гел улын көттө. Төндәрен башын сәждәгә ҡуйып үткәрҙе. Йөрәге - яныуҙан, теле - доғанан, күҙе - күҙ йәштәренән туҡтаманы. Иртәнге намаҙҙан һуң хәҙрәт янына йүгерҙе. Хәҙрәт уға: - Һинең доғаң минекенә ҡарағанда өҫтөнөрәктер, - тип кисә генә әйткән һүҙҙәрен тағы бер тапҡыр ҡабатланы. Был хәл ҡырҡ көнгә ҡәҙәр дауам итте. Ғәзиз әсәнең башындағы сәстәре ағарҙы. Ҡайғы утында яна-яна, ҡоро һөйәккә ҡалды. Ҡырҡ көндән һуң ул тағын хәҙрәт янына барҙы. Бөтөнләй арыған әсә бөтөн көсөн юҡ итеп, аңын юғалтып, хәҙрәттең ишек янында йығылды. Хәҙрәт, доғаларын уҡып, уның йөҙөнә өрөп, һыуҙар эсереп уны һушына килтергәндән һуң, йылмайып, ҡатынға: - Эй, ғәзиз әсә, һинең доғаң ҡабул булды. Ете күкте кәртәһеҙ үтеп, доғаңа яуап килде. Бөгөн төндә бик асыҡ бер төш күрҙем. Иртәгә һөйөклө улың иҫән- һау булып ҡайтып етер. Бар, ҡайт, һөйөнөслө йөҙөң менән улыңды ҡаршы алырға әҙерлән, - тип әйтте. Әлеге һүҙҙәрҙе ишеткән әсәнең йөҙө болоттарҙан арынған ҡояш кеүек яҡтырып китте. Ул, ашыға-ашыға, өйөнә ҡайтты. Улының иң яратҡан ризыҡтарын әҙерләне. Һөйөнөстән башын мендәргә лә ҡуйманы, төнөн йоҡламайынса уҙҙырҙы. Таң ата башлауға уҡ урамға сыҡты һәм күҙҙәрен юлдан алманы. Яҡынса өйлә ваҡыты еткәндә ике баһадир әсәнең берҙән-бер улын иҫән-имен рәүештә өйөнә ҡайтарып, әсәгә тапшырҙылар. Әсәнең һөйөнөслө күҙ йәштәрен ҡәләм менән аҡ биткә яҙыу һис тә мөмкин түгел. Өйгә кереп, бер аҙ ял иткәндән һуң, әсә улына: - Был ауыр һынауҙа атайымдан да яҡыныраҡ булған остазым миңә таяныс булды. Жүнәит хәҙрәт янына бергәләп барып, шатлығыбыҙҙы уртаҡлашайыҡ, - тип әйтте. Улар икәүләшеп хәҙрәт янына йүнәлделәр. Барып етеп, сәләм биреп, доға ҡылғандан һуң, хәҙрәт егеттән: - Әсирлектән нисек ҡотолоуыңды ғибрәт булһын өсөн беҙгә һөйләп кит әле, - тип һораны. - Эйе, унан ҡотолоуым ғәжәп ғибрәтле хәл, - тип һөйләй башланы ул. - Беҙҙе әсирлеккә алғандан һуң, аяҡтарыбыҙҙы сылбыр менән бығаулап, иртәнге таңдан ҡояш батҡанға ҡәҙәр ауыр хеҙмәттәрҙә эшләтә инеләр. Был хәл һәр көн дауам итте. Һәм, ике көн элек, хеҙмәткә алып сыҡҡандан һуң, аяғымдағы тимер бығауҙар үҙ-үҙенән сәбәпһеҙ өҙөлдөләр. Һаҡсылар бығауһыҙ ҡалған аяҡтарымды күреп: ""Сылбырҙарҙы нисек өҙҙөң? "" - тип ҡаты ғына мине туҡманылар һәм тағын аяҡтарымды бығауланылар. Был осраҡта ла бығауҙар уларҙың күҙ алдында өҙөлөп, селпәрәмә килделәр. Улар был хәлде күреп ҡурҡтылар һәм аптырандылар ҙа мине батша янына алып киттеләр. Батша алдында ла был хәл ҡабатланды. Ул ғәжәпләнеп, тотлоға-тотлоға егеттән: -Кем һин? Сихырсымы әллә Аллаһтың дуҫымы? - тип һораны. -Мин сихырсы ла, Аллаһтың дуҫы ла түгелмен, ғәҙәти бер кешемен. Аяғымдағы бығауҙарҙың өҙөлөүе сәбәбен үҙем дә белмәйем, - тип яуап ҡайтарҙым. Батшаның уң яғында ултырған аҡ һаҡаллы бер вәзир, уларҙан рөхсәт һорап: - Һинең ата-әсәйең иҫәнме? - тип һораны. - Атайым мин тыуғансы үлгән ине. Әммә, Аллаһҡа шөкөр, әсәйем иҫән, - тип яуап ҡайтарҙым. - Әсәйең менән арағыҙ нисек? - тип тағын бер һорау бирҙе вәзир. - Минең өсөн донъяла әсәйемдән яҡыныраҡ, ә әсәйемә - минән яҡыныраҡ кеше юҡ. Уның минең өсөн хәсрәт утында яныуҙарын бынан уҡ һиҙеп торам, - тип яуап бирҙем. - Эй, батшам, ысындан да был егет беҙҙең кеүек ғәҙәти бер кеше. Уның бығауҙарын өҙә торған әйбер - әсәһенең әрнеп ҡылған доғаһы. Әгәр ҙә беҙ был егетте иҫән-һау хәлендә әсәһенең ҡосағына тапшырмаһаҡ, эй, батшам, һин дә, мин дә һәләк буласаҡбыҙ. Әсәһенең доғаһы беҙгә хәсрәт уты булып яуасаҡ, - тип һүҙҙәрен тамамланы вәзир. Шунан һуң батша тетрәнеп ҡуйҙы. - Ике ҡеүәтле тән һаҡсыларым, был егетте әсәһенә алып ҡайтып тапшырығыҙ. Уның менән берәй нәмә була ҡалһа, башығыҙ менән яуап бирәсәкһегеҙ. Һәм ул әсәнән беҙҙең өсөн дә доға ҡылдырығыҙ, - тип бойороҡ бирҙе. Аллаһы Тәғәләнең хикмәте менән һәм, һис шикһеҙ, әсәйемдең доғаһы менән әсирлектән һәм бәләнән ҡотолдом, - тип һүҙен бөтөрҙө егет. Жүнәит хәҙрәт: - Күрҙегеҙме, әсәйең доғаһы, сабырлығы һәм доғала дауамлы булыуы бәләләрҙән ҡотҡара, һөйөнөслө хәлдәргә илтә, - тип әйтте. (М. Шәрәфетдин, ""Бәхетлеләрҙең серҙәре""). ""Ҡайтырмын"" йырын Илшат Йомағолов исемендәге Башҡорт драма театры артистары башҡаралар: Илнур Атйетәров, Рәсил Сынбулатов, Илнур Сәлимгәрәев, гитара-баянда уйнаусы - Марат Зөбәйеров Йырҙың һүҙҙәре, музыка, аранжировка, видео һәм монтаж авторы - Айҙар Латыпов.",Әсәйҙең доғаһы,0,analytics,Йәмғиәт,5227,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-03-08/s-y-e-do-a-y-4149547,2025-03-08T11:13:00+00:00
"Был тарихты миңә йәше 40-ты үткән, үҙ эшен асып, тормошта урынын тапҡан, ике балаһын матур итеп тәрбиәләгән ҡатын һөйләгәйне. Нурзиләнең мөхәббәт бәйәнен иҫем китеп, кино кеүек күҙ алдымдан үткәреп тыңлағайным. Икенсе класта уҡығанымда үҙемдән бер йәшкә өлкән малайға күҙ һалдым. Эй ныҡ оҡшай! Тәнәфестә бер генә күреп ҡалһам да, ҡанатланып йөрөйөм. Ринатҡа оҡшар өсөн матур кейенергә, сәсемде төрләндереп үрергә тырышам. Үҙем хистәремде белеп ҡалмаһын тип ҡурҡам, оялам. Бала ғына килеш оҡшатһам да, был тойғо ҙур кластарға еткәс тә һүрелмәне. Бәләкәйҙән ныҡ хисле булдым: берәй нәмәгә шатланһам, йә йырлап ебәрәм, йә бейеп китәм. Бер мәл, мин – етенселә, Ринат һигеҙҙә уҡығанда, мәктәптә бейеү түңәрәге асыласағы тураһында хәбәр иттеләр. Матур ғына бер апай килеп, класс һайын йөрөп, балаларҙы һайлап алды. Һайлауҙы үткәндәр араһында мин дә, Ринат та бар ине. Тәүге дәрестә был апай яңы бейеү һаласаҡбыҙ, тип әйтте һәм беҙҙе парҙарға бүлде. Һәм бына мөғжизә: мин Ринат менән тура килдем! Бәхетемдән күктең етенсе ҡатында инем! Был көндө берәй нимә өйрәндекме-юҡмы – уныһын иҫләмәйем, әммә Ринат менән парлап бейейәсәгебеҙҙе күҙ алдына килтереп, ҡыуанып-шатланып йөрөнөм, мәктәптән атлап түгел, осоп ҡайттым! Бәлки, тап ошо бейеүҙән һуң ул миңә иғтибар итер, тип хыялландым. Тик был бәхет оҙайлы булманы: бейеүсе апай башҡаса мәктәптә күренмәне, парлы бейеү һалынманы. Ә минең яуапһыҙ мөхәббәтем туғыҙ йыл – тәүҙә Ринат, унан мин мәктәпте тамамлап, һәр ҡайһыбыҙ үҙ юлыбыҙ менән киткәнсе дауам итте. Уҡып һөнәр алдым. Шамил исемле ауылдаш егеткә кейәүгә сыҡтым, ике бала таптым. Тик тормош иптәшемдән уңманым, эсте, ҡул күтәрҙе. Былай йәшәп булмауын аңлап, ике баламды алып район үҙәгенә күсеп киттем. Әлбиттә, ҡалала мине бер кем дә көтөп тормай ине, шулай ҙа тырышып-тырмашып тормошомдо яйға һалдым: эш тә булды, йәшәр мөйөш тә табылды. Балалар үҫә төштө, буш ваҡытымда төрлө ҡул эштәре менән булыша, бәйләм бәйләп һата башланым, тәҙрә пәрҙәләре тегергә оҫтарып алдым. Заказдар артҡас, төп эшемдән китеп, бәләкәй генә ателье асып ебәрҙем. Тиҙҙән яныма ярҙамсы алдым. Бер мәл әсәйем сирләп киткәс, эргәһендә булайым әле тип, бер нисә көнгә ауылға ҡайттым. Көтмәгәндә магазинда Ринат менән осраштыҡ. Кибеттән бергә сыҡтыҡ. – Нурзилә, ә һин үҙгәргәнһең. Нисек үҙеңә элек иғтибар итмәнем икән? – ти. Һөйләшеп, бергә атланыҡ. Ҡатыны менән айырылған, әле әсәһе менән йәшәй икән. Бер аҙ һуҡмыш та кеүек, шуға батырланып алғандыр инде. – Әйҙә, кис осрашайыҡ, автобус туҡталышына кил. Көтәм, – тине. Был хәбәргә аптыраным. Ни уйларға ла белмәнем. Бына минең яуапһыҙ бала саҡ мөхәббәтем! Ул эргәмдә генә баҫып тора, мине осрашыуға саҡыра. Ә бит ошо һүҙҙәрҙе күпме көткәйнем, беҙҙең осрашыуҙы төрлөсә хыял иткәйнем! .Туҡталышҡа сыҡтым. Әммә ул кистә түгел, иртәгәһенә иртәнсәк. Мине күреп, Ринат та сыҡҡан ине. Һүҙ берекмәне. Мин район үҙәгенә юлланған автобусҡа ултырып киттем, ә бала саҡ мөхәббәтем ҡараштары менән оҙатып тороп ҡалды. Теге саҡтағы ялҡынлы хистәремдең йылдар артында ятып ҡалыуын, бәлки, күптән янып юҡҡа сығыуын аңлағайным инде.",Ҡасандыр мине бар тип тә белмәй ине.,0,analytics,Йөрәк,3038,https://shonkar.com/news/y-r-k-sere/2025-05-12/asandyr-mine-bar-tip-t-belm-y-ine-4230931,2025-05-12T13:17:00+00:00
"Бәхетленең байрамы бергә, тигәндәй, бөгөн – шулай уҡ баш ҡалабыҙҙың тыуған көнө лә. Байрам уңайынан республикабыҙҙың бөтә төбәктәрендә лә төрлө мәҙәни күңел асыу саралары, спорт ярыштары үтә, яңынан-яңы объекттар файҙаланыуға тапшырыла. Өфөбөҙ йылдан-йыл үҫә, матурлана. Барығыҙҙы ла байрам менән! Күгебеҙ тыныс, аяҙ булһын, шатлыҡ менән тыуһын таңдарыбыҙ, илебеҙ имен булһын! Ныҡлы һаулыҡ, ғаилә бәхете, киләсәккә ышаныс һәм эштәрегеҙҙә ҙур уңыштар теләйбеҙ!",Бөгөн - икеләтә байрам,0,analytics,Иҫтәлекле көндәр,459,https://henek.info/articles/++++/2025-06-12/b-g-n-ikel-t-bayram-4274938,2025-06-12T10:30:00+00:00
"Фейерверктан йортҡа йә кешеләргә зыян булһа, граждандарға һалынған штраф күләме 50 мең һумға етә, ауыр эҙемтәләргә йә үлемгә сәбәп булһа, ғәйепле енәйәт яуаплылығына тарттырыла. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы иҫкәртә!,0,analytics,Мәғариф,300,https://uchbash.com/articles/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2025-12-21/tt-n-tysh-h-ld-r-ministrly-y-i-k-rt-4516198,2025-12-21T12:50:00+00:00
"Эрнес СейтосмановфикерләрРусиянең Көньяк бүлгесендәге хәрби мәхкәмә кырымтатар активисты, ""Кырым мөселманнары эше""ндә гаепләнүче Эрнес Сейтосмановны 18 елга кырыс тәртипле колониягә хөкем иткән. Бу хакта ""Кырым теләктәшлеге""хәбәр итә. ""Беренче дүрт елын Эрнес төрмәдә, иң авыр шартларда уздырачак. Аннан соң Сейтосмановны төзәтү колониясенә ибәрәчкләр. Мәхкәмә аңа азат ителгәнннән соң ел ярым иреген чикләү билгеләде"", диелә хәбәрдә. Чикләүләр исә айга ике тапкыр Русия әзаларны үтәү федераль хезмәтенә (ФСИН) барып кайтуны, кичке сәгать уннан иртәнге алтыга кадәр халык чараларына бармауны күз уңында тота. Шулай ук, аңа әйтмичә яшәү һәм эш урынын алыштыру да тыелачак. ""Шундый кырыс әзага карамастан, мин Эрнеска сокланам. Ул әлеге куркыныч хөкем карарын лаеклы каршылады. Аның бу инаятьне кылмавына иманым камил"", дигән адвокаты Алексей Ладин. Яклау ягы хөкем карарын шикаять итәргә ыена. Сейтосмановны былтыр февральдә Русиянең куәт оешмасы вәкилләре кырымтатарларның өйләрендәтентүләр уздырган чактакулга алганнар иде. Ул чакта барлыгы дүрт кеше тоткарланды: Ансар Османов, Аметхан Абдулвапов, Марлен Мостафаев, Эрнесүзе. Аларның барысын да Русиядә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасында катнашуда гаепләделәр. Моңарчы Эрнеснең туганы Әнвәр Сейтосмановныда Русиядә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасы эшчәнлеген оештыруда гаепле дип табып, 17 елга кырыс тәртипле колониягә, бер елга иреген чикләүгәхөкем иттеләр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русия мәхкәмәсе кырымтатар активисты Сейтосмановны 18 ел колониягә хөкем итте,1,news,Яңылыҡтар,1510,https://www.azatliq.org/a/32425784.html,2023-05-24T11:43:10+00:00
"Өршәк буйынан беҙгә ултырма ҡыҙы килде. Зөбәржәт ҡоҙаса. Кашауай сана егеп, Мортаза ағайым барып алды. Ул – күҙ яуын алырлыҡ сибәр. Ҡыйғас ҡара ҡаштары ғына ни тора. Керпегенән нурҙар тама тигән йыр, моғайын, шул Зөбәржәт тураһындалыр. Ишектән ингәс тә ул бүтәндәр менән ҡуш ҡуллап күреште, кесе ҡоҙам тип, мине ҡосаҡлап алды. Бәләкәс тимәне, кесе тине. Һигеҙ йәшлек кеше нишләп бәләкәс булһын, ти. Аҙаҡтан аңлауымса, ҡоҙасаға әүәл үк ағайымдың күҙе төшкән икән, тегенең дә күңеле тартҡан булыр, тартмаһа, ер аяғы – ер башы ергә ултыр маға килмәҫ ине. Ә мин, иҫәүән, икенсе көндө үк Зөбәржәткә, һөмһөҙләнеп, үҙем ғашиҡ булдым. Күҙҙәремде йөҙҙәренән айырып ала алмайым. Етмәһә, ул тура килгән һайын, Аҡманай ҡамышы төҫлө матур, оҙон бармаҡтары менән йә минең битемдән һөйә, йә башымдан һыйпай. Бөҙрә бәрәскәйем… – ти. Ҡыш көнө минең сәсемде ҡырып ыҙаламайҙар. Шуға күрә бөҙрәм бармаҡ тыҡҡыһыҙ. Бәрәскәй тигәне миңә оҡшап етмәй ҙә, тик, яратҡан кешең әйткәс, күнәһең инде. Ҡунаҡ килеп, ике-өс көн үтеүгә, атайымдар Ҡаранйылғаға туйға китте. Аулаҡ өйгә күҙ-ҡолаҡ булырға һаңғырау Миңзифа инәйебеҙҙе ҡалдырҙылар. Ул ҡаты түгел, тыймай. Теләһәң нимә ҡылан. Аулаҡ өйҙә кис ултырырға ҡыҙҙар йы йылды, һуңыраҡ ағайымдың тиҫтер егеттәре лә инде. Уйын, йыр китте. – Туҡтағыҙ әле, ҡыҙҙар, – тине Гөльямал апайым, – беҙ гел үҙ яғыбыҙҙың ғына йырҙарын йырлайбыҙ. Өршәк яҡтарында ниндәй йырҙар бар икән? Йырлап күрһәт әле, Зөбәржәт. – Ҡоҙаса йырлаһын! – тип ҡушылды егеттәр. Зөбәржәт инәлтмәне. Матур ирендәрен саҡ ҡына ҡымтып торҙо ла: – Йырлап ҡарайым, әләйһә. Тын етһә. – Күҙҙәренән нур һирпеп, ағайым аша миңә әйләнеп ҡараны. Мин ултырған мөйөшөмә тағы ла нығыраҡ һыйындым. Ул йырын башлауы булды, мин был донъянан ваз кистем. Моң һуҙылған һайын, мине бөтмәҫ-төкәнмәҫ һағыштарға батырып, йөрәгемде арбай барҙы. Йәнемде әллә һауаларға ашырҙы, әллә упҡындарға атты, бынан ары ҡалай итеп йәшәрмен, белмәйем. Мин йырсының йөҙөн күрмәйем. Ул миңә ҡырын ултырған. Нисек иламай сыҙай икән? Моғайын, ике күҙе тулы йәштер. Ир булып, мин әле саҡ түҙеп ултырам. Оҙон һуҙып, оҙаҡ йырланы Зөбәржәт. Әйткәнемсә, мин үҙ-үҙемде оноттом, шулай ҙа килеп-килеп шомланып ҡуям, йыр бөтөр тип ҡурҡам. Ул бөтһә, ни ҡала? Бушлыҡ. Йыр ҙа тынды, һулышым да өҙөлдө. Бүтәндәр ҙә оҙаҡ шымып ҡалды. Юҡ, вафат булмаҫ йәнкәй-йәнәш. Бары аҙашҡан ғыналыр. Ошо йырҙы ишетеп, ҡайтыр юлын табыр ул. Был кистән башлап рухыма йыр һенде. Гөльямал апайым менән әхирәт булышып, Зөбәржәт ҡоҙаса беҙҙә айға яҡын торҙо, сигеү сикте, ҡайыу ҡайыны. Ҡайтам, тип һөйләнә башлағас та өс-дүрт көн ебәрмәй торҙоҡ. Аҡсалды кашауайға егеп, алыҫтағы кескәй ауылға Зөбәржәтте ағайым менән икәү илттек. Мине атайымдар тағып ебәрҙе булыр. Кашауайҙа балаҫ йәйелгән йомшаҡ бесән өҫтөндә егет менән ҡыҙ уртаһында рәхәткә сумып барам. Ат еле күтәргән шыйыҡ буран бит остарын семтеп ала. Мамыҡ шәл осо менән Зөбәржәт минең битемде ҡаплай. Рәхәт өҫтөнә рәхәт! Хәҙер инде мин уға ғашиҡ ҡына түгелмен, ғашиҡтан да артығыраҡ. Туған апайым йәки туған еңгәм кеүек ул. Ағайым менән ҡауышһындар ҙа, теге үҙәк өҙгөс йырҙы бер ваҡытта ла йырламаһын ине Зөбәржәт. Ҡоҙалар беҙҙе ике көн ҡунаҡ итте. Ағайымды ла, мине лә ҡайҙа ултыртырға, ҡайҙа ятҡырырға белмәнеләр. Беҙҙе нығытып оҡшаттылар булыр. Ҡайтыр юлда ағайым үтә бойоҡ күренде. Мин беләм инде, айырылышыу бәндәне шулай һағышҡа һала. Үҙем дә яманһыулайым. Өйгә ҡайтҡас, өлкәңдәрҙең хәстәрле һүҙҙәре йыш ҡына ҡолаҡҡа салына башланы. Алдағы көҙҙә ҡыҙҙың ун һигеҙе тула икән, артыҡ йыбанмай, яусылар ебәрербеҙ, ахырыһы. Алдан йәрәштереп ҡуйыу хәйерлерәк булыр. …Йырғанаҡтар тулып, ҡар һыуҙары аҡҡан мәлдә ҡоҙаларҙан үтә яман хәбәр килде. Сибәр ҡоҙасабыҙ, минең буласаҡ еңгәм, аҫыл таш исемен йөрөткән Зөбәржәт мәкенән һыу алып сыҡҡан сағында, боҙ ишелеп, Өршәк төбөнә киткән, һыу өҫтөндә көйәнтәһе генә тороп ҡалған. Үҙе китте, йыры ғүмер буйы миндә йәшәй. Мин уны күптән үҙем сығарған һүҙҙәргә әле лә тауышһыҙ ғына эсемдән генә йырлайым. Үтә йәшләй донъя ҡуйған Мортаза ағайым булып йырлайым. Үҙе сыҡмаҫ инде, ә йыры хатта тарих даръяларына батмай йәшәр һәм иңрәр…Өршәк буйынан беҙгә ултырма ҡыҙы килде. Зөбәржәт ҡоҙаса. Кашауай сана егеп, Мортаза ағайым барып алды. Ул – күҙ яуын алырлыҡ сибәр. Ҡыйғас ҡара ҡаштары ғына ни тора. Керпегенән нурҙар тама тигән йыр, моғайын, шул Зөбәржәт тураһындалыр. Ишектән ингәс тә ул бүтәндәр менән ҡуш ҡуллап күреште, кесе ҡоҙам тип, мине ҡосаҡлап алды. Бәләкәс тимәне, кесе тине. Һигеҙ йәшлек кеше нишләп бәләкәс булһын, ти. Аҙаҡтан аңлауымса, ҡоҙасаға әүәл үк ағайымдың күҙе төшкән икән, тегенең дә күңеле тартҡан булыр, тартмаһа, ер аяғы – ер башы ергә ултыр маға килмәҫ ине. Ә мин, иҫәүән, икенсе көндө үк Зөбәржәткә, һөмһөҙләнеп, үҙем ғашиҡ булдым. Күҙҙәремде йөҙҙәренән айырып ала алмайым. Етмәһә, ул тура килгән һайын, Аҡманай ҡамышы төҫлө матур, оҙон бармаҡтары менән йә минең битемдән һөйә, йә башымдан һыйпай. Бөҙрә бәрәскәйем… – ти. Ҡыш көнө минең сәсемде ҡырып ыҙаламайҙар. Шуға күрә бөҙрәм бармаҡ тыҡҡыһыҙ. Бәрәскәй тигәне миңә оҡшап етмәй ҙә, тик, яратҡан кешең әйткәс, күнәһең инде. Ҡунаҡ килеп, ике-өс көн үтеүгә, атайымдар Ҡаранйылғаға туйға китте. Аулаҡ өйгә күҙ-ҡолаҡ булырға һаңғырау Миңзифа инәйебеҙҙе ҡалдырҙылар. Ул ҡаты түгел, тыймай. Теләһәң нимә ҡылан. Аулаҡ өйҙә кис ултырырға ҡыҙҙар йы йылды, һуңыраҡ ағайымдың тиҫтер егеттәре лә инде. Уйын, йыр китте. – Туҡтағыҙ әле, ҡыҙҙар, – тине Гөльямал апайым, – беҙ гел үҙ яғыбыҙҙың ғына йырҙарын йырлайбыҙ. Өршәк яҡтарында ниндәй йырҙар бар икән? Йырлап күрһәт әле, Зөбәржәт. – Ҡоҙаса йырлаһын! – тип ҡушылды егеттәр. Зөбәржәт инәлтмәне. Матур ирендәрен саҡ ҡына ҡымтып торҙо ла: – Йырлап ҡарайым, әләйһә. Тын етһә. – Күҙҙәренән нур һирпеп, ағайым аша миңә әйләнеп ҡараны. Мин ултырған мөйөшөмә тағы ла нығыраҡ һыйындым. Ул йырын башлауы булды, мин был донъянан ваз кистем. Моң һуҙылған һайын, мине бөтмәҫ-төкәнмәҫ һағыштарға батырып, йөрәгемде арбай барҙы. Йәнемде әллә һауаларға ашырҙы, әллә упҡындарға атты, бынан ары ҡалай итеп йәшәрмен, белмәйем. Мин йырсының йөҙөн күрмәйем. Ул миңә ҡырын ултырған. Нисек иламай сыҙай икән? Моғайын, ике күҙе тулы йәштер. Ир булып, мин әле саҡ түҙеп ултырам. Оҙон һуҙып, оҙаҡ йырланы Зөбәржәт. Әйткәнемсә, мин үҙ-үҙемде оноттом, шулай ҙа килеп-килеп шомланып ҡуям, йыр бөтөр тип ҡурҡам. Ул бөтһә, ни ҡала? Бушлыҡ. Йыр ҙа тынды, һулышым да өҙөлдө. Бүтәндәр ҙә оҙаҡ шымып ҡалды. Юҡ, вафат булмаҫ йәнкәй-йәнәш. Бары аҙашҡан ғыналыр. Ошо йырҙы ишетеп, ҡайтыр юлын табыр ул. Гөльямал апайым менән әхирәт булышып, Зөбәржәт ҡоҙаса беҙҙә айға яҡын торҙо, сигеү сикте, ҡайыу ҡайыны. Ҡайтам, тип һөйләнә башлағас та өс-дүрт көн ебәрмәй торҙоҡ. Аҡсалды кашауайға егеп, алыҫтағы кескәй ауылға Зөбәржәтте ағайым менән икәү илттек. Мине атайымдар тағып ебәрҙе булыр. Кашауайҙа балаҫ йәйелгән йомшаҡ бесән өҫтөндә егет менән ҡыҙ уртаһында рәхәткә сумып барам. Ат еле күтәргән шыйыҡ буран бит остарын семтеп ала. Мамыҡ шәл осо менән Зөбәржәт минең битемде ҡаплай. Рәхәт өҫтөнә рәхәт! Хәҙер инде мин уға ғашиҡ ҡына түгелмен, ғашиҡтан да артығыраҡ. Туған апайым йәки туған еңгәм кеүек ул. Ағайым менән ҡауышһындар ҙа, теге үҙәк өҙгөс йырҙы бер ваҡытта ла йырламаһын ине Зөбәржәт. Ҡоҙалар беҙҙе ике көн ҡунаҡ итте. Ағайымды ла, мине лә ҡайҙа ултыртырға, ҡайҙа ятҡырырға белмәнеләр. Беҙҙе нығытып оҡшаттылар булыр. Ҡайтыр юлда ағайым үтә бойоҡ күренде. Мин беләм инде, айырылышыу бәндәне шулай һағышҡа һала. Үҙем дә яманһыулайым. Өйгә ҡайтҡас, өлкәңдәрҙең хәстәрле һүҙҙәре йыш ҡына ҡолаҡҡа салына башланы. Алдағы көҙҙә ҡыҙҙың ун һигеҙе тула икән, артыҡ йыбанмай, яусылар ебәрербеҙ, ахырыһы. Алдан йәрәштереп ҡуйыу хәйерлерәк булыр. …Йырғанаҡтар тулып, ҡар һыуҙары аҡҡан мәлдә ҡоҙаларҙан үтә яман хәбәр килде. Сибәр ҡоҙасабыҙ, минең буласаҡ еңгәм, аҫыл таш исемен йөрөткән Зөбәржәт мәкенән һыу алып сыҡҡан сағында, боҙ ишелеп, Өршәк төбөнә киткән, һыу өҫтөндә көйәнтәһе генә тороп ҡалған. Үҙе китте, йыры ғүмер буйы миндә йәшәй. Мин уны күптән үҙем сығарған һүҙҙәргә әле лә тауышһыҙ ғына эсемдән генә йырлайым. Үтә йәшләй донъя ҡуйған Мортаза ағайым булып йырлайым. Үҙе сыҡмаҫ инде, ә йыры хатта тарих даръяларына батмай йәшәр һәм иңрәр…",Мостай КӘРИМ:,0,analytics,Тарих,8032,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2024-03-26/mostay-k-rim-3702399,2024-03-26T19:21:00+00:00
"Бөтә ауырыуҙарға панацея! Йөҙ ауырыуҙан дауа! Иң шәп дарыу, БАД тик ошонда ғына! Интернет киңлектәрендәге сәхифәләргә, электрон почтаға килгән смс-хәбәрҙәрҙә бик йыш ошондайыраҡ яҙыуҙарҙы күрергә тура килә. Интернет заманында йәшәйбеҙ тип әйтергә яратабыҙ. Уныһы тап шулай, бер яҡтан эшеңде эшләргә, теге йәки был йомошоңдо ултырып ҡына йомошларға ярҙам итһә, икенсе яҡтан ул беҙҙе ярҙан да этә. Һуңғы арала оло йәштәгеләр виртуаль киңлектәрҙә әүҙем гиҙә. Шуны иҫәпкә алып, ҡайһы бер селтәрле компаниялар үҙҙәренең дарыуҙарын, БАД-тарын һатып тап улар менән аҡса һуға. Телефон, банк мутлашыусылары тураһында социаль рекламалар аша иҫкәртергә тырышабыҙ, ә бына ошо юҫыҡта, бар булған мәғлүмәтте һөҙөп алыу тураһында өйрәтеү ҡыҙғанысҡа ҡаршы юғыраҡ. Шунлыҡтан был өлкәлә эшләгән мутлашыусылар бер ҡатлы, тиҙ ышаныусан халыҡтың башын әйләндереп ҡыйбатлы үтмәгән тауарҙарын һатыуға тартынмайҙар. Хатта был дарыу баһаламаларында ҡулланыусылар тарафынан (йышыраҡ социаль селтәрҙәрҙә) кире баһа бирелһә лә, уның һатыусылары: Һин дөрөҫ ҡулланмағанһың! тигәнерәк ғәйепте үҙеңә тағып ҡуйыуҙары ла бар. Социаль селтәрҙәрҙә билдәле табиптар БАД һәм башҡа йәшәртеүсе, ябыҡтырыусы мөғжизәле нәмәләр тураһында яҙған мәҡәләләрен баҫтырһалар, уларҙың фекерҙәре аҫтында булған низағты уҡып иҫең китер. Әйтерһең медицина белеменә эйә булған кешенең әйткәндәре, киҫәтеүҙәре дөрөҫ түгел, ә аҫтында комментарий яҙыусылар табиптыр тип уйларға мөмкин. Ашҡаҙан сире менән ике йыл элек йыш дауахана тупһаһын тапарға, ятып дауаланырға ла тура килде. Әүен баҙарына китергә йөрөгәндә, һығып алынған сепрәк хәлендәге апайҙы Тиҙ ярҙам менән килтерҙеләр. Ваҡытында күрһәтелгән ярҙам арҡаһында ғына ғүмере һаҡланып ҡалғанлығын шунда уҡ төшөнгән инек инде. Шулай булһа ла, ашҡаҙаны һәм тура эсәге ауыртыуына түҙә алмай төнө буйы ыҙаланды. Икенсе көнөнә лә хәле артыҡ шәптән түгел ине шикелле. Иртәнге, төшкө ашҡа саҡырыуҙарына ла ятҡан килеш кенә ҡул һелтәп ҡуйҙы. Бары тик дауаханаға килгәндең дүртенсе-бишенсе көнөнә генә даими эшләнелеп торған системалар, уколдар менән хәлен еңеләйтә алдылар. Тик табиптар һаман да аныҡ ҡына диагноз ҡуя алмай аҙапланды. Сөнки сир үҙенең ҡырып эшен күптән башлаған булған һәм ауырыуҙы тамам хәлдән тайҙырырға өлгөргән. Пациент иһә тулы ҡанлы тормош алып барыуын, ярамаған нәмәләр ашамауы хаҡында әйтеп, үҙен аяҡтан йыҡҡан сирҙең ҡайҙан килеп сығыуына аңлай алмауын белдереп яурындарын ғына һикертеп ҡуйҙы. Тамағына ашап, көрәйә башлағас, дарыухана ашына ғына ҡәнәғәтләнмәне. Үҙе менән алып килгән, көнө-төнө интернетта рекламаланған дарыуҙарҙы, порошок кеүек сәйҙәрҙе сығарып эсә башланы. Ауыҙ һыуын ҡоротоп маҡтап беҙгә лә тәҡдим итергә тартынманы. Ун йыл тирәһе ҡулланам. Шунан алып сирҙең нимә икәнен дә белмәйем, – тип тороп ебәрә. Танышҡан көндәге хәлен күрмәһәк, бәлки, был алдаҡҡа беҙҙә ышанып ҡуйыр инек тә, кем белә. Дауаханан бер ни тиклем хәл йыйып сыҡҡас был бизнесын артабан да туҡтамауын, интернетта төрлө төркөмдәрҙә үҙенең мөғжизә тыуҙырып, бар ауырыуҙарҙы ҡул менән һыпырып алғандай юҡҡа сығара торған БАД-тарын тәҡдим итеүе хаҡында йыш күрәм дә был юҫыҡта барлыҡҡа килгән һорауҙар тынғы бирмәй башлай. Ни өсөн шул порошоктары менән үҙҙәре шәбәймәйҙәр, ныҡлап аяҡтан йығылһалар хөкүмәт дауаханаһына килеп бәлә һалалар, диагноз ҡуя белмәйҙәр тип табиптарға яла яғып әрләшеп йөрөйҙәр? Ни өсөн компания һатып алыусылары ауырып китһә үҙҙәре һауыҡтырмай? Пациентының ниндәй тормош алып барған, нимә менән туҡланғанын белмәгән табип телепат кеүек уға диагноз ҡуйып яфаланырға тейешме? Ни өсөн дипломлы белгес тәҡдим иткән дарыуҙы йөҙ тапҡыр тикшерәбеҙ, ә матур һөйләгән табип булып уйнаған кешегә ышанып барабыҙ икән? Әлбиттә, бәлки кемгәлер ярҙамы ла тейәлер, ләкин был өлкәлә үҙе бер нәмә лә белмәгән кеше нисек бөтә ауырыуҙарҙан панацея итеп тауарын тәҡдим итергә хоҡуғы бармы? Үткән быуаттың туҡһанынсы йылдарында телевизорҙан халыҡты кәкре ҡайынға терәтергә маташҡан Кашпировский алдында һыу тотоп ултырған кешеләрҙе йыш иҫкә төшөрөп көләбеҙ. Бөгөн дә үҙебеҙ менән шул уҡ хәл ҡабатлана түгелме? Формат ҡына үҙгәргән. Ситтән ҡарағанда селтәрле компанияларҙа БАД-тар һатыуҙың бер ҡыйынлығы ла юҡ һымаҡ. Әҙер материалды, әҙер фотоларҙы сәхифәләреңә ҡуйып, үҙеңә дуҫтар йыйып, тауарыңды ауыҙ һыуын ҡоротоп маҡтап смс-хәбәрҙәр генә ебәреп ултырыу ҙа етә кеүек. Әммә бында ла ныҡышмаллыҡ, хатта ниндәйҙер кимәлдә еңмешлек кәрәк. Сөнки ҡайҙа булһа ла, саҡырылмаған ҡунаҡ һымаҡ күрәләр ундайҙарҙы. Ойошмаларҙа уларҙы ҡосаҡ йәйеп ҡаршы алмайҙар. Маңлайың алдында шап итеп ябылған бер ишектән һуң, икенсеһен барып туҡылдатыр өсөн дә әрһеҙ булыуың, оятты артҡа ташлап алға ынтыла белеүең мөһим. Интернетта үҙеңдең артыңдан кеше әйҙәп, тауарыңды тәҡдим итеп смс-хәбәрҙәр ебреп ултырғанда ла һинең адресыңа ҡарата төрлө һүҙҙәр яуасаҡ. Уларҙың һәр береһен ҡабул итеп, үҙең аша үткәреү өсөн дә нервыларыңдың ныҡлы булыуы кәрәк. Апайымдың да шундай бер әхирәте бар ине. Ине. Уф, Аллам һаҡлаһын, үлеп-фәлән киттеме икән тип, уйлай күрмәгеҙ. Иҫән-һау, әле лә йүгереп йөрөй ул. Әммә тап ошо, әлеге көндә ныҡ билдәле селтәрле компанияларҙың береһендә эшләй башлағас, тормошо ҡырҡа үҙгәрҙе. Үкенескә күрә, кире яҡҡа. Һин дә мин мәҙәниәт йортонда эшләп йөрөгән еренән шул нәмә менән булышып алды ла китте бер мәл. Тауарҙарын үлтереп маҡтауы ғына етмәгән, беҙҙе лә үҙенең артынан әйҙәй был. Баш табибығыҙҙың нимә ҡушҡанын үтәргә йүгереп йөрөп роботҡа әйләнеп бөттөң. Был эштә, көнөнә ике-өс сәғәт ваҡытыңды бүләһең дә, шуның менән вәссәләм. Туйғансы йоҡлайһың, теләгән ваҡытта теләгән ергә бара алаһың, – тип табип булып эшләгән апайымдан көлә. Һәр кемдең үҙ тормошо, яратҡан эше, тигәндәй. Был селтәрле компанияң бер мәл юҡҡа сыҡһа, нимә эшләргә уйлайһың? Тағы ла, ауырыһаң, декретҡа китһәң һиңә кем түләй? – тип улар араһына инеп ҡаршы төшөүемде оҡшатманы. Һи-и-и, һинең уҡытыусы булыуыңдан ни файҙа? Көнө-төнө эштән башың сыҡмай. Белем биргәнең өсөн берәй студентың килеп рәхмәт әйтеп киткәне бармы? – тип минән көлөп ҡуйырға ла өлгөрҙө. Ярай, һин миллионер булғас, элекке дуҫ-иштәреңде лә онотмаҫһың, – тигәс кенә, телен тешләне. Апайым менән дуҫлыҡтары ла шул урында шартлап өҙөлдө. Күрәһең, уға, үҙе әйтмешләй, дәүләт урындарында сәсе менән ер һепереп йөрөгән йүләрҙәр менән аралашыу уға кәрәкмәй ине. Ярты йыл тирәһе ваҡыт үткәс, таныш-тоноштарын үҙенән тамам биҙҙереп, һатып бөтөрә алырмын әле, тип алған БАД-тарынан муйындан бурысҡа батып, уны түләр өсөн кредит алып Себер тарафтарына һыпыртҡанын ишеттем. Ҡомһоҙлоҡ менән ыштанһыҙлыҡ йәнәш йөрөһә шулай килеп сығасағы алдан уҡ билдәле ине инде. Апайым ғына балалыҡ дуҫын һаман да юҡһына. Еңмеш кенә, алдын-артын ҡарамайынса эшләп ҡуя торған холҡо булһа ла, яҡшы дуҫ ине. Шундай яҡын кешемдән был замана шауҡымы айырҙы, – тип, ваҡыты-ваҡыты менән уфтанып ҡуя. Дарыу менән БАД нимәһе менән айырыла? Был һорау менән юғары белемле һәм тәжрибәле фармацевт, дарыуханала провизор булып эшләгән белгес Хамаева Эльмира Олег ҡыҙынамөрәжәғәт иттек. -Дарыу эшләү өсөн беҙҙә лә, сит илдәрҙә лә үҙенең талаптары бар. Клиник эҙләнеүҙәр, тәжрибәләр йылдар дауамына һуҙыла. Сөнки уның йоғонтоһо икенсе ағзаларға, кешенең психик хәл-торошона тәьҫир итеүе тикшерелә. Составында һәр матдә ҙур һынау үтә. Ошоларҙың барыһы ла уңышлы тамамланған хәлдә генә, лицензиялы сертификат бирелә. БАД өсөн ундай ҡәтғи талаптар юҡ. Әгәр ҙә составында артыҡ зыянлы матдә булмаһа, шул да етә. Был ваҡытты ла алмай, кеҫәгә лә һуҡмай. Тышына Дарыу булып һыналмай тип яҙалар ҙа, һатыуға сығаралар. Еңел килем артынан ғына йөрөгән ҡайһы бер етештереүеләр быны кире юҫыҡта ҡуллана ла башлайҙар. Хаҡтары ла уның аппетитына ҡарап билдәләнә. Шулай уҡ, БАД-тар төрлө ерҙә, төрлө кеше һата алыуы менән дә ҡурҡыныс. Бының өсөн махсус урын да, махсус медицина белеменә эйә булырға ла кәрәкмәй тигән фекерҙәр менән килешә алмайым. Эйе, элек һәр ауылда тиерлек төрлө үләндәр менән дауалаусылар, им-томсылар булған. Әммә улар борондан, йөҙәр йылдар дауамында өйрәнелеп килгән халыҡ медицинаһына таянып эшләгәндәр. Нимә генә тиһәң дә, был тауарҙы алырғамы-юҡмы икәнлеген һатып алыусы үҙе хәл итә. Шулай ҙа һаҡ булырға, табип менән кәңәшләшергә тәҡдим итер инем. Ошо урында М. Булгаковтың Эт йөрәге әҫәре иҫкә төшә. Нимә ул емереклек? Минеңсә бына нимә ул: әгәр мин, һәр кис кешегә операция эшләп, уны дауалап аяҡҡа баҫтырырға тырышыр урынға фатирымда хор ойоштороп йырлай башлаһам, иң тәү сиратта үҙ булмышыма хыянат итәм. Тора-бара бының кире яҡтары үҙемә генә түгел, йәмғиәткә лә йоғонто яһаясаҡ. Сөнки һәр нәмә үҙ урынында булғанда ғына тормошта һәр яҡлап та эштәр көйлө барасаҡ. Ә бөгөнгө көндә, емереклек икенсе юҫыҡтан килә. Ҡайһы бер артистар, шоумендар йырлап-бейеп халыҡтың рухи мәҙәни үҫешен үҫтерер урынға, ете диңгеҙ аръяғынан килгән, үҙҙәре дөрөҫ атамаларын да белеп бөтмәйенсә бальзам, БАД-тары менән дауаларға маташалар. Йә, ярай ана минең сәхифәмә тағы бер кеше дуҫлыҡ тәҡдим итә. Ә быныһы ла минең финанс хәлемде яҡшылатырға тырышыу менән бер рәттән һаулыҡ та теләй икән. Ваҡыт әрәм итергәме, әллә ыңғайына уҡ ҡара исемлеккә индерергәме? ..",Дарыу менән БАД нимәһе менән айырыла?,0,analytics,Сәләмәтлек,8961,https://shonkar.com/articles/auly-ym-bayly-ym/2025-06-10/daryu-men-n-bad-nim-e-men-n-ayyryla-4273077,2025-06-10T21:45:00+00:00
"Кабан күле буенда мөһаир татар язучылары турында сөйләшү2022 ел әендә Казанда татар әдәбияты турында әңгәмәләр сериясе оештырыла. Алар әй дәвамында Кабан күле буенда узар дип көтелә. Чараны Татар китабы йорты Ачык университет һәм Казан университеты белән бергә үткәрә. Беренче мондый очрашу 10 июнь көнне Мәрани һәйкәле янында узды. Ул татар мөһаирлек әдәбиятына багышланды. Сүз үз теләге белән яки мәбүри рәвештә читкә киткән авторлар тарафыннан иат ителә торган үзгә әдәбият турында алып барылды. Фикер алышуда шагыйрә, Кариев театры итәкчесе Луиза Янсуар, тәремәче, Татар китабы йорты мөдире Айдар Шәйхин, тәремәче, мөхәррир, әдәбият укытучысы Эльза Нәбиуллинакатнашты. Азатлык әлеге сөйләшүдән 5 кызыклы фикер тәкъдим итә. Айдар Шәйхин, Луиза Янсуар һәм Эльза НәбиуллинаМөһаирлек, башка халыклардагы кебек үк, татарларда да борын-борыннан булган. Кемдер яхшырак тормыш эзләгән, кемдер милләтне, динне саклау максатыннан күченгән. гасыр башында зур катлау татар зыялылары сәяси эмиграциягә китәргә мәбур булган. Ләкин аңарчы ук читкә киткән татар әдипләре мисаллары да шактый. Урта гасыр әдәбиятыннан мөһаирлектә язылган әсәр үрнәкләре –Сәйф Сараиның ""Гөлестан бит-төрки"" әсәре һәм башка шигырьләр тупланмасы (""Ядкәр-намә""). Сәйф Сараиның мөһаирлектә булуы һәм аның нәкъ сәяси эмиграциядә булуы төгәл билгеле. Әдип Алтын Урдада туа, 1380 нче елларда Идел буеннан Мисырга китә һәм анда иат итә. Шагыйрь үзе дә ""илендә сөңгеләр үскәч"", өеннән аерылуын яза. Китү сәбәбе исә аның учи олысында булган сәяси вакыйгалар, сугыш, Аксак Тимер явы була. Ягъни, бу гасыр башындагы сәяси эмиграциягә якын вазгыять. Нәкъ шуңа күрә Идел буенда Сәйф Сараиның кулъязмалары юк. Һәм кызыклы факт: Шиһабетдин Мәрани шуңа Сәйф Сараиның булуын да белмәгән. Татарларга әсәр гасырда гына килгән. Кайбер башка әдипләрнең әсәрләре безнең ирлектә түгел, Якын Көнчыгышта табылуын да шуның белән аңлатырга мөмкин. Мөгаен, алар да заманында күчеп китәргә мәбүр булганнардыр. Читтә яшәгән, читтә иат иткән әдипләр еш кына сагыш, туган ирләрне сагыну турында яза. Бу Муса Акъегетзадәмисалында да яхшы күренә. Аның өчен төрки-татарлык, милли мәгърифәт шулкадәр мөһим иде, ул Истанбулда яши, шунда да иат, фән, мәгърифәтчелек белән шөгыльләнә. Инкыйлабка кадәр үк татар зыялылары туган ирләрдә башкара алмаган эшләрне, мәсәлән, татарча газет-журналлар чыгаруны чит илдә башкарырга омтыа. Һәм алар даими рәвештә ""кайтырбыз, туган якта яшәрбез"" өмете белән яшәп килә. Шул ук вакытта элекке чорларда мисал өчен Урта Азияләргә китү мөһаирлек булып кабул ителмәскә дә мөмкин булган, чөнки ул ирләр Русия империясенә кергән, бер дәүләт кысаларында каралган. Мөһаирлек сүзе исә итди кабул ителгән, аның Исламнан килгән ""һирәт"" мәгънәсе бар, шуңа аны ул чорда андый очракларда кулланмаганнар. Чит илгә түгел, гаиләсе Чиләбе якларына күченгән Әхмәт Уразаев-Кормашииатында да сагыш мотивы чагыла. Ул Звериноголовское шәһәрендә туса да, гел Иске Кормаш авылына кайтып йөри һәм аны иатында да сагыну белән искә ала. Сөйләшүдә катнашучыларЭмиграциягә киткән шәхесләр, әдипләр күп булган, бу аеруча гасырда киң таралган күренеш була. Ләкин әлегә кадәр төрле хезмәтләр башкарган барлык татар шәхесләренең исемнәре билгеле түгел. Гаяз Исхакыйкебек шәхесләрне барысы да белә, аның әсәрләре дә билгеле, мөһаирлектә башкарган эшләре дә өйрәнелгән. Шул ук вакытта зур әдип булмаган, ләкин үзенчә файда китергән күп башка шәхесләр дә бар. Моңа мисал итеп Айдар Шәйхин яңа укыган, ләкин исемен оныткан мөһаир тарихын китерде. Ул кеше Казанда туган, заманында Төркиягә күченергә мәбүр булган, шунда төрек фәлсәфәчесе булып киткән, төрек телендә беренче фәлсәфә дәреслекләрен язган. Киң әмәгатьчелеккә билгеле булмаган мондый шәхесләр әле шактый, аларны әле ачасы бар. Күп кенә мөһаир әдипләре исә Татарстанда 1990 нчы елларда гына билгеле була башлый, совет чорында билгеле булган шәхесләр дә күбесенчә негатив төсмердә телгә алына. Совет чорында чит илгә киткән татар әдипләрен, шәхесләрен тәнкыйтьләү, хыянәтче дип карау сәясәте булса, чит ил әдипләре шактый ирекле шартларда иат иткән, һәм аларга совет дәүләтен ничек бар, шулай күрсәтергә, тәнкыйтьләргә мөмкинлек булган. Бу, әдәбиятта гына түгел, газет-журналларда да чагыла. Мисал буларак, Луиза Янсуар ""Азат Ватан"" журналында чыккан максат-бурычларын укып чыкты. Әңгәмәдә катнашучылар әлеге максатларның ул чактагы Чарада чыгыш ясаучылар бүгенге көндә ""сәяси эмиграция"" турында сүз алып барырга туры килмәсен дигән фикер белдерде. Шул ук вакытта, хәзерге вакытта төрле сәбәпләр белән чит илләрдә яшәүче берничә әдип мисалы да китерелде: Бүгенге мөһаир-әдипләр Татарстан, татар дөньясы тормышында актив эшчәнлек алып бара, онлайн рәвештә булса да, төрле чараларда катнаша, ""Казан утлары"" журналында басылып килә. Шулай да чарада соңгы айлар вакыйгаларыннан соң сәяси эмиграция барлыкка киләчәкме, хәзерге мөһаир-әдипләр Татарстан белән тыгыз элемтәне шулай ук саклый алачакмы дигән темалар күтәрелмәде. Хәзерге цензура шартларында бу темаларның әдәбиятка багышланган чарада күтәрелмәве аңлашыла да. Оештыручылар белдергәнчә, Кабан күле буенда әдәбият турында әңгәмәләр әй дәвамында узачак. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Мөһаирлектәге татар әдәбияты турында сөйләшүдән 5 кызыклы фикер,0,analytics,Татарстан,5189,https://www.azatliq.org/a/31893531.html,2022-06-12T01:58:23+00:00
"Рәис сайлау логотибы сугыш рухында ясалганфикерләрТатарстан президенты сайлавына бер айдан азрак вакыт калды. 1991 елдан ул беренче тапкыр ""Татарстан рәисе сайлавы"" буларак узачак. Тавыш бирү бер көн генә дәвам итәчәк — сайлау участоклары 14 сентябрьдә эшләячәк. Быел сайлау кампаниясе ничек алып барыла — Азатлык күзәтү ясады һәм 2020 елдагы кампания белән чагыштырды. Сайлауда теркәлгән намзәтләрСайлауда барлыгы 4 намзәт теркәлгән. 2010 елдан бирле Татарстан белән идарә итүче Рөстәм Миңнехановтантыш, КПРФтан —Хафиз Миргалимов, ЛДПРдан —Руслан Йосыповһәм Пенсионерлар фиркасеннән —Виталий Смирнов. Татарстан президенты сайлавы сугыш шартларында гына түгел, президент институты юк ителгән вазгыятьтә оештырыла. 2023 елда Мәскәү басымы астында Татарстан Дәүләт шурасы республиканың Конституциясенүзгәртте.2020 елда Миңнеханов президент булып сайлануына карамастан, вазифасының атамасы ""рәис""кә әйләнде. Беренче тапкыр Татарстан рәисенә сайлауда катнашкан намзәтләргә татар телен белү шарты бетерелде. Нәтиәдә, дүрт намзәтнең икесе генә ике дәүләт телен белүе мәгълүм — Миңнеханов һәм Миргалимов. Калган икесе — Смирнов һәм Йосыпов татар телендә чыгыш ясаганы билгеле түгел. Ике ел элек сайланачак рәискә үз вазифаларына керешкәндә ант бирү мәрасимендә ""суверенитет"" сүзен куллану тыелды. Ул ""Русия Конституциясен һәм Татарстан Конституциясен, федераль кануннарны һәм Татарстан кануннарын үтәргә, Татарстан рәисенә йөкләнгән югары вазифаларны намус белән үтәргә тантаналы төстә ант итәм"", дип әйтергә тиеш булачак. Миңнеханов хәрбиләргә таяна? Рәис сайлавы логотибы сугыш рухында ясалган. Үзәктә латинча """" хәрефе урнаштырылган. Ул Татарстан байрагы төсләренәбуялган.2022 елда Русия Украинага һөүм иткәннән соң, """" белән беррәттән, """" хәрефе Русиянең Украинага һөүменең рәсми булмаган тамгаларыннан берсе санала башлады. Ул тактик максатларда Русиянең хәрби техникасына ясала. Бу тамгаларны Русиядә машиналарына ябыштырып йөрүчеләр дә бар, биналарга, тукталышларга да эләләр. Шундый ук логотип узган ел Русия президенты сайлавында кулланылды. Сайлау өчен Миңнехановның итимагый штабы булдырылды. Президент алар белән очрашу да үткәрде. Бу штабта билгеле шәхесләр — ырчы Салават, элекке хоккейчы Данис Зарипов, дин әһелләре, эшмәкәрләр бар. Әмма беренче рәттә — хәрбиләр. Татарстан президенты нәкъ шуларга таяна дип аңларгабула. Миңнехановның сайлау шигареСайлау штабы сайтында Миңнехановның төп шигаре: ""Ышанычлы лидер — көчле республика"". Анда киләсе биш елга планнар хакында да әйтелгән. Ул бары икътисадый-социаль тармакка кагыла: торак-коммуналь хуалыкны модернизацияләү һәм юл-транспорт тармагын ныгыту. Моннан тыш, август башында Татарстанның һәр районында боз сарае төзеләчәген вәгъдә итте. Бүгенгә 12 ирлектә мондый спорт корылмаларыюк икән. Казан үзәгендә ул Казан Богородицки монастырен төзекләндерергәкушкан. Казан әмигъ мәчетенә яңа урын турында да кабат сөйләшүләрбашланды, гәрчә аңа 2022 елда ул нигез ташы салынган һәм төзелеше 2023 елда башланыргатиешбулса да. Менә хәзер ике дингә дә игътибар бирелә дип күрсәтелә. Татарстан медиаларында тоташ Миңнеханов пропагандасыМиңнеханов административ ресурсларны актив куллана. Татарстан медиалары, беренче чиратта ТНВ каналы, Рөстәм Миңнехановның көндәлек эшен күрсәтү белән мәшгуль. ""Татарстан хәбәрләре"" тапшыруының 18 август чыгарылышының төп өлеше Миңнехановның очрашуларынабагышланган. Ул ""Ростки"" форумында Татарстан белән Кытай мөнәсәбәтләре турында сөйли, Баулы басу-кырларын карап ир кешеләре белән әңгәмә кора, икенче бер очрашуда дигитальләштерү турында чыгыш ясый. Хәбәрләрдә Татарстанның соңгы биш елда ирешкән нәтиәләре турында да әйтелә. Бу юлы төзелеш тармагына тукталдылар. Шулай итеп, Миңнехановның соңгы биш еллык мөддәте казанышы искәртелә. Шул ук вакытта хәбәрләр тапшыруында башка намзәтләр турында сүз юк, гәрчә сайлау агитациясе 16 августтан башлануына карамастан.2020 елда Миңнехановның сайлау кампаниясе, аеруча пандемия чорында, социаль челтәрләрне актив кулланып алып барылды. Русиядә томаланмаган вакыт иде әле. Миңнехановка тавыш бирү өндәмәләре хәзер инде тыелган платформада рекламнар белән алып барылды. Ул каһарман образында тасвирланды һәм интернетта ""вируслы роликлар"" таралды. Бу хакта Азатлык аерымязганиде. Хәзер Миңнехановның агитациясе нигездә ""Вконтакте"" һәм Телеграм аша алып барыла. Ул үзенең Телеграм каналынике телдә ярым рәсми өслүбтә алып бара. Миңнеханов соңгы вакытта көн дә районнарга чыга һәм халык белән очраша, яңа социаль объектлар ача һәм урак өсте вакытында басу-кырларга чыгып керә, йә боралактан гынакарап үтә. Социаль челтәрләрдә халык гозеренә авап юкМиңнехановның Телеграм каналындагы постларга халыктан сораулар да, тәнкыйтьләр дә, мөрәәгатьләр дә көн дә килеп тора. Аеруча Питрәч районыннан сораулар явып тора. Алар районда Чүп эшкәртү корылмасы төзелешенә каршы чыга. Завод торак пунктан 1,6 км ераклыкта урнашачак диелә. ""Алсу Шайхутдинова"" исемлек аккаунт йортны сатырга мәбүр булачакбыз ди. Аңа башка кешеләр дә кушылып мөрәәгать иткән. ""сабина "" аккаунты: ""Зинһар, ишетегез безне! "" дип яза. ""Питрәч районы балаларын, зинһар, онытмагыз! "" дип яза татарча "" "". Баулы районына Миңнехановның эш сәфәре турында ирле кешеләрдән сораулар бар. ""Семен Семеныч"" исемеле аккаунт Миңнехановның кортежы узган урамнан өйләре янында торган машиналарны алдыртканнар дип яза. ""Ни өчен шәһәр халкыннан ераклашырга кирәк? "" ди ул. ""Ростки"" форумы турындагы постка ""Гузал"" исемле аккаунт Норлат районында сәламәтлек саклау тармагына зарланып язган. Хастаханәдә ятучыларга дару һәм хәтта ""капельница""ны халык үзе сатып алырга мәбүр дип яза ул. Шулай да бу сорауларга Рөстәм Миңнехановның да, аның ярдәмчеләренең дә аваплары юк. Кайбер постлар кабат-кабат языла. Шуңа да аларга президент идарәсеннән элемтәгә чыгуларына шик бар. Милли темалар тыелган?2020 елда намзәтләр татар теле турында, милли темаларга аерым туктала иде. Мәсәлән, биш ел элек ""Гадел Русия"" намзәте Әлмир Михеевтатар телен ни өчен өйрәнергә кирәклеге турында аерым чыгышларясады. Ул вакытта Рөстәм Миңнеханов бу турыда аерым мәкалә дәбастырды. Анда татарларның аерым юлы, татарларның ""сувенир милләт булырга теләмәве"" турында әйтелде. Быел бу турыда сөйләшү бөтенләй юк дәрәәсендә. Август ахырында Казанда узачак Милләт ыенында милли мәсьәлә күтәрелер дипкөтелә, әмма әлегә сайлау кампаниясендә татар теле язмышы бөтенләй диярлек ишетелми. Татар теле мәсьәләсе бары июль аенда Дәүләт шурасындакүтәрелде. Мәскәүнең ""ана теле""н бетерүенә каршы республика депутатлар каршычыкты. Соңрак янәсе Мәскәү чигенде дип әйтелде. Республика медиалары ""Татарстан туган телне саклап калды"" дип мактанган вакытта, татар теленә бүленгән сәгатьләрне киметү юнәлешендә әлегә бернинди үзгәрешләр булмады. Әдәбият белгече, тәнкыйтьче Миләүшә Хәбетдинова Татарстан президентын сайлау алдыннан ""туган мәдәният өчен көрәшне тасвирлау"" дипбәяләде. Башка намзәтләр нәрсә эшли һәм ни өчен үзара бәхәсләшми? Сайлауда Миңнехановтан кала иң билгеле намзәт — Хафиз Миргалимов. Ул КПРФның республика бүлеге итәкчесе, Дәүләт шурасы депутаты. 2015 елда ул Татарстан президенты сайлавында 2,56 тавыш ыйган иде. 2020 елда сайлауда катнашудан баш тартты. Миргалимов сайлауда актив катнаша дип әйтеп булмый. ""Вконтакте""дагы Татарстан КПРФ-ының бары 1,5 мең язылучысы бар, анда хәбәрләр дә еш чыгып тормый. ЛДПРдан намзәт булып баручы Руслан Йосыпов инде 2015 елда президент сайлавында катнашкан иде. Ул вакытта 0,81 тавыш ыйды. Сайлау алды програмы буларак, ул ЛДПРның федераль програмынтәкъдим иткән. Анда ""урыс коралына"" мәдхия укыла, ""урыслар бай булырга тиеш"" дип әйтелә, сугышта иңәргә чакыра һәм Татарстан яки төбәкләр турында бер сүз дә әйтми. Йосыпов ""Вконтакте"" челтәрендәутыра. Ул Түбән Камадагы бакчачылык ширкәтендәге ""проблеманы хәл итүен"" сөйли һәм 90 елларда хөкем ителгәне өчен акланып постлар куя. Пенсионерлар фиркасенең Татарстан бүлеге рәисе Виталий Смирновка бәйле яңалыклар аның сайлауда намзәт булып теркәлүе белән чикләнә. Аны исә социаль челтәрдә табып булмады. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Президент түгел, рәис сайлавы: Миңнеханов сайлау кампаниясе ничек алып барыла?",0,analytics,Татарстан,8024,https://www.azatliq.org/a/33509218.html,2025-08-22T05:59:40+00:00
"Шүрәле. Иллюстратив фото. фикерләрМәскәүдәге интеллектуаль хокуклар мәхкәмәсе ""Национальные игрушки"" ширкәтенә Шүрәле исемен үзләштерүгә рөхсәт бирмәде. Мәхкәмә моны намуссыз көндәшлек дип тапкан. Бу хакта Татарстанның монополиягә каршы көрәш хезмәте сәхифәсехәбәр итә. Шулай итеп мәхкәмә монополиягә каршы көрәш хезмәтенең карарын яклаган. Элегрәк хезмәт ""Национальные игрушки"" ширкәтен ""Көндәшлекне яклау турында"" федераль канунны бозган дип таныды. ""Элеккеге Үзәк универмаг бинасында Халык сәнгать кәсепләре һәм осталар үзәге төзелү сәбәпле, Шүрәле образын яклау аеруча мөһим. Шүрәле образы, милли каһарманнарның берсе буларак, рәссамнарны һәм һөнәрчеләрне ирекле рәвештә илһамландырырга тиеш. Аны үз мәнфәгатьләреннән чыгып эш итүче коммерция структурасы монополияләштерүгә юл куярга ярамый"", ди Татарстанның монополиягә каршы хезмәте. Ширкәт Шүрәлене тауар билгесе буларак теркәп, аны куллану өчен компенсация таләп иткән иде. Татарстанның монополиягә каршы көрәш хезмәте бу республика мәдәни мирасына яный һәм креатив индустриия үсешен чикли дип саный. Русиядә","Мәскәү мәхкәмәсе ""Национальные игрушки"" ширкәтенә Шүрәле исемен үзләштерүгә рөхсәт бирмәде",1,news,Яңылыҡтар,1066,https://www.azatliq.org/a/33641533.html,2026-01-06T17:23:55+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРусиядә ""ислам оппонентлары"" мөселман фикерләү системының какшавын һәм мөселманнарның үз диненә якынаймавын тели ди ул. Русия мөфтиләр шурасы әгъзасы, мөфти Мөкатдәс Бибарсов мөселманнарның эчке дини эшләренә һөүм бара дип саный. Моны ул күпхатынлылык фәтвасына каршы чыгу мисалында күрергә булды ди. Бу хакта ул Русия мөселманнары Диния нәзарәте сайтында мөрәәгать беләнчыкты. Аныңча, күпхатынлылык турында фәтвага бәйле тәнкыйтьләр аңлашылмый торган хәл булып тора, чөнки ул мәсьәләне дини яктан чишү санала. Ул бүген Русия мөселман өммәтендә берничә хатын тотучылар бар, ләкин бу хатын-кызларның хокуклары якланмый ди. — Бүген мәгълүмат кырында мөселманнарның эчке теологик процессларына һөүм ясала. Русия исламын оппонентлары агрессив һәм үзләренә генә хас булган позициясе белән мөселманнарның үз динен аңларга якынаюына каршы торырга һәм үз илаһиятеннән аерырга тырыша. Алар мөселман фикерләү системының какшавын һәм Русиянең дини, мәдәни һәм интеллектуаль традицияләр кырыннан юкка чыгуын максат итә, — ди ул.19 декабрьдә Русия Диния нәзарәте голамәләр шурасы күпхатынлылыкны, ягъни дүрт хатын алыргарөхсәт итте, әмма ир барлык хатыннарына карата гадел һәм тигез карашта булырга тиеш, диелде анда. Русиянең гамәлдәге кануннары бары тик ЗАГС оешмаларында рәсмиләштерелгән һәм таныклык белән расланган никахларны гына таный. Шул ук вакытта дини мөселман никахын дәүләт танымый, шуңа күрә аның ""юридик нәтиәләре"" булмаячак, диелгән иде фәтвәдә. Әмма бу фикер тәнкыйтькә тотылды.23 декабрьдә Русия баш прокуратурасының Диния нәзарәте рәисенә күпхатынлылыкны рөхсәт итүче фәтвә өчен кисәтү тапшыруы билгеле булды. Әлеге фәтвә Русиянең гамәлдәге кануннарына каршы килә, дипискәртелде. Шуннан соң Русия мөселманнары Диния нәзарәтенең голамәләр шурасы күпхатынлылыкны рөхсәт итүче фәтвәнегамәлдән чыгарды. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Мөкатдәс Бибарсов: Русиядә мөселманнарның эчке дини эшләренә һөүм бара,1,news,Яңылыҡтар,1873,https://www.azatliq.org/a/mokatdas-bibarsov-rusiyada-moselmannarning-echke-dini-eshlarena-hojum-bara/33254889.html,2024-12-27T13:57:26+03:00
"В составе делегации – школьные учителя и преподаватели колледжей. Их выбрали в ходе конкурентной борьбы – на место претендовали 40 человек, сообщает пресс-служба Министерства образования и науки РБ. Посол ФКР Марина Саламатина и амбассадор ФКР Зимфира Юсупова смогли пройти сложный отбор и стали делегатами форума. По словам Зимфиры Юсуповой, это значимое событие, где можно обменяться опытом и приобрести новые знания, принять участие в мастер-классах и работе экспертных площадок, вынести для себя новаторские идеи и внедрить их в своих школах. Всероссийский форум классных руководителей пройдет в Москве с 3 по 5 октября. Мероприятие считается одним из знаковых профессиональных событий для учителей. - Труд классных руководителей и кураторов групп сложно переоценить, ведь именно они несут ответственность за организацию процесса обучения, воспитание подрастающего поколения. Вы становитесь лидерами, настоящим примером для ребят. Уверен, форум в очередной раз станет пространством обмена опытом, педагогическими наработкам и практиками, вы сможете принять участие в мастер-классах и работе экспертных площадок, вынести для себя новаторские идеи и внедрить их в своих школах, – сказал министр просвещения РФ Сергей Кравцов.",В Москву на форум классных руководителей поедут педагоги из Башкортостана,1,news,Яңылыҡтар,1227,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-10/v-moskvu-na-forum-klassnyh-rukovoditeley-poedut-pedagogi-iz-bashkortostana-3880537,2024-08-10T15:08:00+00:00
"Әгәр кеше доғаның асыл мәғәнәһен аңлап алһа, ул шуны белер ине: хыялдарҙы тормошҡа ашырыр өсөн әкиәттәге теге «тылсымлы таяҡ» кәрәкмәй, ә бары тик ысын күңелдән уңайлы урында, дөрөҫ ваҡытта, талап ителгән хәлдә Раббыңа ялбарыр кәрәк. Доға аша күпме пәйғәмбәрҙәрҙе һәм әүлиәләрҙе Аллаһ Тәғәлә иң ҡурҡыныс бәләләрҙән ҡотҡарған, уларға күпме ниғмәттәр яуҙырған, күпме мөғжизәләр ебәреп, кафырҙарҙы һәм инҡар итеүселәрҙе аптыраҡта ҡалдырған! ..",Доға ҡылыу – бөйөк ғибәҙәт,1,news,Яңылыҡтар,440,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-04/do-a-ylyu-b-y-k-ib-t-4528693,2026-01-04T23:00:00+00:00
"Шылтартыу түләүһеҙ, исемеңде әйтеү мотлаҡ түгел. Берҙәм Рәсәй  ышаныс телефоы: , кеҫә телефонынан  шылтыратыу өсөн ҡыҫҡа номер: 124. Берҙәм республика телефоны: Республика  ғаиләләргә, балаларға, йәштәргә социаль-психологик ярҙам үҙәге: Ата-әсәләр, балалар, һәр берегеҙ шылтыратып  ярҙам һорай алаһығыҙ.  Ҡыйынһынмағыҙ, оялмағыҙ. Һеҙ яңғыҙ түгел.",Һеҙ яңғыҙ түгел,1,news,Яңылыҡтар,346,https://amanat.su/news/novosti/2025-04-15/e-ya-y-t-gel-4199315,2025-04-15T15:52:00+00:00
"Кабинетты асыуҙың традицион таҫмаһын киҫеү хоҡуғы Сибай институты директоры, педагогика фәндәре кандидаты, доцент Илдар Сәлихйән улы Хәмитовҡа һәм ғалимдың тормош иптәше, филология фәндәре кандидаты, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре Ғәҙилә Мөҙәрис ҡыҙы Бүләковаға бирелде. Илдус Ҡасим улы Бүләков – тормошон фәнгә, мәғарифҡа һәм туған телде үҫтереүгә бағышлаған абруйлы шәхес. Ул үҙенең фиҙакәр хеҙмәте, тәрән белеме һәм кешелеклелеге менән күптәр өсөн үрнәк булып торҙо. Уның хеҙмәттәре һәм ҡаҙаныштары беҙҙең институт һәм республика тарихында мәңгелек эҙ ҡалдырҙы. Илдус Ҡасим улы – ысын мәғәнәһендә бөйөк һәм абруйлы кеше булды, уның мираҫы киләсәк быуындарға юл күрһәтә. Сибай институты асылған көндән Илдус Ҡасим улы менән бергә эшләгән коллегаларына – биология фәндәре докторы, профессор Йәлил Төхвәт улы Һөйөндөковҡа һәм Сәфәрғәли Искәндәр улы Йәнтуринға – айырым рәхмәт һүҙҙәребеҙҙе еткерәбеҙ. Уларҙың хәтирәләре студенттар өсөн бик фәһемле булды. Ғалимдың тормош иптәше, Ғәҙилә Мөҙәрис ҡыҙына һәм улы Илнур Илдус улына, ошондай хәтер урынын булдырыуҙа күрһәткән ярҙамдары һәм фатихалары өсөн сикһеҙ рәхмәтлебеҙ. Бындай исемле кабинеттарҙың асылыуы киләсәк быуындар өсөн мөһим әһәмиәткә эйә. Улар үткәнде онотмаҫҡа, күренекле шәхестәрҙең тормош юлын өйрәнергә һәм уларҙың ҡаҙаныштарынан илһам алырға ярҙам итә. Илдус Ҡасим улының исеме беҙҙең йөрәктәрҙә мәңге йәшәйәсәк! Был изге эште тормошҡа ашырыуҙа ҡатнашҡан һәр кемгә оло рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ! Һеҙҙең тырышлығығыҙ арҡаһында беҙ ошондай мөһим сараны үткәрә алдыҡ. Вәсилә ВӘЛИЕВА,   курс.",Илдус Ҡасим улы Бүләков исемендәге әҙәбиәт кабинеты булдырылды,0,analytics,Мәғариф,1578,https://uchbash.com/articles/bash-ort-tele-m-bi-te/2025-12-07/ildus-asim-uly-b-l-kov-isemend-ge-bi-t-kabinety-buldyryldy-4496803,2025-12-07T14:17:00+00:00
Дыуан районы Мәсәғүт гимназияһының иныф уҡыусыһы  Рәмил Йәрмөхәмәтов диңгеҙ буйында ял итә.,Рәмил - Ҡара диңгеҙҙә,0,analytics,Каникул,91,https://yanshishma.com/articles/kunelle-kanikul-kondare/2025-07-21/a-i-el-yyl-a-ynda-4320344,2025-07-21T14:00:00+00:00
"Ошондай кеше ышанмаҫлыҡ хәл тураһында бөтә донъяға билгеле гипнозсы һәм телепат (күрәҙәсе) Вольф Мессинг яҙып сыҡҡайны. Ул 1959-60 йылдарҙа «Наука и религия» журналында баҫылған. «Үҙем тураһында» (О самом о себе) тигән мәҡәләһендә ғәҙәти булмаған күренештәрҙең серҙәрен аса. Мессинг үҙенең гипнотик һәм телепатик һәләттәрен күҙ бәйләп урлашыу өсөн бер ҡасан да файҙаланмаған. Тик бала сағында ғына билет тикшергән ревизорҙы алдаған: билет урынына бысраҡ ҡағыҙ киҫәге тоттороп, ышандырған. Мөжәүир хәҙрәттең төрмәләге мөғжизәләре кеүек хәлдәргә оҡшаш миҫал да килтерә: көнбайыш илдәренең береһендә бер гипнозсы банктан ҙур күләмдә аҡса алып сыға, ул касса хеҙмәткәрҙәренә банк управляющийы сүрәтенә инеп күренгән һәм уларҙың күҙен бәйләгән булған. Ә Мөжәүир хәҙрәткә килгәндә, уның надзирателдәргә төрмә башлығы сүрәтенә инеп күренеүе шик ҡалдырмай. Шуға күрә лә ул коридорҙа тороп ҡала алған, хатта камера эсендә ҡалған осраҡта ла төрмә һаҡсылары камера ишеген бөтөнләй бикләмәй ҡалдырғандар йә йоҙаҡты бикләмәйсә генә элеп киткәндәр. Әгәр Вольф Мессингтың иҫкә алынған мәҡәләһе газета уҡыусыларҙы ҡыҙыҡһындырһа, мин уның руссанан башҡортсаға тәржемәһен «Атайсал» редакцияһына бирергә әҙермен. Ә хәҙер һүҙҙе үҙебеҙҙең «башҡорт Мессингы» тураһында дауам итәм. Паралич һуҡҡан әсәйемде атайым Манһырға Мөжәүир хәҙрәткә күрһәтергә алып барғайны. Кайтырға тип ат еккән ваҡытта хәҙрәт атайыма: - Айса ҡустым, килендең алты айлыҡ ғүмере ҡалған, - тигән. (Шулай булды ла - алдағы йылдың 16 мартында әсәйем донъя ҡуйҙы). Атайым арбаға ултырғас, уны оҙатырға сыҡҡан хәҙрәт йылмайып: - Айса, теге ағас өңөшөнә һалып киткән тәмәкеңде онотма, -унан әсәйемә өндәшеп, -Ә һин һылыу, бирешмә, балаларыңдың һаулығын телә, - тип хушлашып тороп ҡалған. Күрәһең, әсәйемә тураһын әйтергә теле бармаған. Шулай ҙа, йәшәүгә бөтөнләй өмөтө өҙөлгән әсәйемдә ниндәйҙер ышаныс уятып, уның ғүмерен алты айға оҙайта алған. «Хәҙрәттә сәй эсеп, ашап сыҡҡас, шул хәтле тәмәке тартҡым килгәйне», -тип хәтерләй торғайны атайым һуңынан. Был хәлдән һуң утыҙ йыл вакыт үткәс, мин Өфөгә китергә тип юлға сыҡтым. Баймаҡты үтеп, автозаправкаға еткәс, юл ситендә беҙҙең туктауҙы һорап ҡул күтәргән ике әбей күҙгә салынды. Ултыртып алдыҡ - Сибайға баралар икән. Фәйзулла ауылы тәңгәленә еткәс: - Манһыр ауылы ҡайһы яҡта әле? - тип һорап ҡуйҙым. Әбейҙәрҙең береһе: - Мөжәүир хәҙрәттең ауылымы? Уң яҡта. Арыраҡ, - тип яуап бирҙе лә, үҙенең хәҙрәткә күренеүе тураһында һөйләй башланы: - Ҡыш көнө ине, хәҙрәт өйҙә булмай сыҡты. Теге оста - ҡунаҡта, тинеләр. Уның ҡайтыуын көтөп торам. Өшөп киттем, тешем тешкә теймәй. Бер ваҡыт теге остан берәү йүгереп килә. - Әйҙә, хәҙрәт саҡыра, киттек! - ти. - Мин килгәнде ул ҡайҙан белгән? – тип һорайым. - Хәҙрәт тышта мине берәү көтә, өшөп киткән, саҡырығыҙ, -ти. Ашығыҙ мул, беҙҙең менән бергә ашап сыҡһын, тип һине алып килергә ебәрҙе, -тигән яуап алдым теге кешенән. - Мөжәүир хәҙрәтебеҙ Вольф Мессинг кеүек үк үҙенә тиңе булмаған гипнозсы һәм күрәҙәсе булған. Айырма тик шунда: хәҙрәт бөтә булмышын кешеләр һаулығына бағышлаған, ә Мессинг бөтә ғүмерен сәхнәлә уҙғарған, телепатияның биополе тулҡындары бирелә торған тәбиғи күренеш икәнлеген иҫбат итергә тырышҡан, Бөйөк Ватан һуғышы осоронда булған бөтә аҡсаһын СССР-ҙың оборона фондына тапшырған.",Мөжәүир хәҙрәт. Лира Яҡшыбаева. Хәтирәләр. Башҡорт Мессингы.,0,analytics,Аңлатма,3244,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-08-19/m-zh-ir-h-r-t-lira-ya-shybaeva-h-tir-l-r-bash-ort-messingy-4354017,2025-08-19T14:15:00+00:00
Ошо эсемлекте бер аҙна дауамында иртәнсәк бер стакан эсһәгеҙ.,Таҙарта һәм ябыҡтыра,0,analytics,Сәләмәтлек,61,https://bashgazet.ru/news/s-l-m-t-bulayy/2025-12-08/ta-arta-m-yaby-tyra-4497500,2025-12-08T12:30:00+00:00
"Аш-һыу әҙерләүгә маһир, эш нескәлектәрен тәрәнтен белеүсе, бешереү, ризыҡ әҙерләү технологияһы нескәлектәренә эйә булған иң яҡшы аш-һыу оҫталары – Байназар мәктәбенең өлкән ашнаҡсыһы Маликова Чулпан Фәнсәф ҡыҙы, ашнаҡсылар Баязитова Сулпан Ғәлимйән ҡыҙы һәм Идалина Нәсимә Марат ҡыҙы, Яуымбай мәктәбенән Лилиә Салауат ҡыҙы Ғабдулхаева һәм Ишимова Ләйсән Әбүбәкир ҡыҙы, Мәһәҙей мәктәбе ашнаҡсыһы Мәсәғүтова Әминә Булат ҡыҙы, ошо уҡ филиалдың мәктәпкәсә төркөмө ашнаҡсыһы Ғарифуллина Диана Салауат ҡыҙы, Мораҙым мәктәбенән Моратшина Зөһрә Фәтих ҡыҙы һәм Моратшина Илсиә Хәжиәхмәт ҡыҙы был әһәмиәтле сарала теләп ҡатнаштылар. Бик күп яңы башланғыстар, проекттар авторы, әленән- әле мәктәбендә ҙур, ят саралар үткәреүгә әһәмиәт биреүсе Байназар мәктәбе директоры Йәмил Ишбулды улы Ҡотлобаев инициативаһы менән мәктәптә шул тиклем дә тәмле еҫтәргә күмелеп, алыҫтан уҡ үҙенә ылыҡтырып ҡына торған был яңынан - яңы форматтағы һөнәри байрам дүртенсе тапҡыр үтте. Мәктәптең уҡытыу - тәрбиә эше буйынса директор урынбаҫары Гөлнәзирә Илдар ҡыҙы Иванова конкурсты асып, изге теләктәрен еткергәс, сараға старт бирелде. Артабан байрам уңайынан, ашнаҡсыларға күңелле ял, байрам кәйефе бүләк итеү һәм яңылыҡ индереү маҡсатында, пирогтар бешереү оҫтаһы Гөлнәзирә Илдар ҡыҙы, иң тәүҙә, түңәрәк өҫтәл янында ашнаҡсыларға ""Ҡыҙыл бәрхәт"" пирогын әҙерләү һәм бешереү буйынса Оҫталыҡ класы күрһәтте. Был оҫталыҡ эшенә һәр ашнаҡсы ныҡышмалы тотоноп, һә тигәнсе эште үтәп, духовкала бешереп тә ҡуйҙылар. Әҙер булған ризыҡты өҫтәлгә ҡуйыу, ҡулды таҙа тотоу, үҙ-үҙен тотоштары – барыһы ла юғары баһа алды. Мәктәптең тәрбиәүи эш буйынса директор урынбаҫары Эльмира Ильяс ҡыҙы Муллағолова етәкселегендәге баһалама ағзаларының күңелде күтәрерлек матур һүҙҙәре ашнаҡсыларҙы дәртләндерҙе лә. Конкурс барышын бер үк мәлдә йыр-моң да биҙәне. Әйткәндәй, был сараны ойошҡанлы үткәреүгә быйылғы йылда мәктәптең Лариса Ғәбит ҡыҙы Маликова етәкселегендәге Мәһәҙей филиалы коллективы яуаплы булды. Оҫталыҡ класынан һуң, Мәһәҙей мәктәбенең башланғыс кластар уҡытыусыһы Зинира Фазылйән ҡыҙы Хәсәнова ҡатнашыусыларҙан ашнаҡсы һөнәренә ҡағылышлы викторина һорауҙарына яуап алды. Мәһәҙейҙәр коллективы башҡарыуындағы ""Ҡайтам әле"" йыры, ""Батмус менән бейеү""ҙәре байрамға йәм өҫтәне. Икенсе өлөшө Байназар мәктәбе ашханаһында зауыҡ менән биҙәлешле өҫтәлдәрҙә матур табын артында дауам итте. Бында инде ашнаҡсыларҙың өйгә бирелгән эштәре – күңел йылылыҡтарын һалып, фантазияларына ҡороп, бешереп алып киленгән, Г. И. Иванова оҫтаханаһында әҙерләнгән телеңде йоторлоҡ пирогтан, шулай уҡ мәктәп ашханаһында байрам айҡанлы әҙерләнгән ризыҡтарҙан әҙерләнгән сағыу күргәҙмәнән күҙҙәр ҡамашты. Ашнаҡсыларҙы Байназар мәктәбенең профком рәисе Ҡыуандыҡова Гүзәл Ринат ҡыҙы ҡотланы һәм мәктәптең иҫтәлекле бүләген һәм Рәхмәт Хатын тапшырҙы. Сәмле, мәртәбәле, һәр саҡ һәр кем уларға рәхмәттәр яуҙырған иң мөһим һөнәр эйәләре – ашнаҡсылар сараһы дуҫтарса йылы мөхиттә үтте. Аш-һыу әҙерләү серҙәре менән уртаҡлашҡан һөнәр эйәләребеҙ майҙанда үҙҙәрен лайыҡлы тотто. Йомғаҡлап: -Иң тәүге сиратта, йәш быуындың һаулығын ҡайғыртып, бөгөнгө мәктәптәге ашнаҡсыларыбыҙҙың тәжрибә уртаҡлашыу, оҫталыҡ арттырыу майҙансығы киләсәктә һөнәри оҫталыҡты үҫтереп, илебеҙгә лайыҡлы, һау-сәләмәт быуын тәрбиәләүҙе күҙ уңынан ысҡындырмаһа, бик яҡшы. Иң мөһиме – ана шул. Ашнаҡсыларҙың бөтәһе лә был сарала ҙур теләк менән ҡатнашты. Юғары кимәлдә үткән сара аҙағында тәмле ризыҡтарҙан һығылып торған өҫтәлдә сәй табыны ойошторолдо. Алдағы йылда был яҡшы сараны үткәреүгә сират буйынса Байназар мәктәбе яуаплы буласаҡ. Балаларыбыҙҙы һәр даим тәмле аштары менән һыйлаған яҡты йөҙлө ашнаҡсыларыбыҙҙың эштәрендә уңыштар, имен таңдар, ғаиләләренә именлектәре теләп, алдағы киләсәккә пландар ҡороп, яңы эштәргә дәрт- көс алып таралыштыҡ. Сәйҙә Сәйәхова, Байназар мәктәбе.",Ашнаҡсылар тәжрибә уртаҡлашты,0,analytics,Йәмғиәт,3785,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-10-22/ashna-sylar-t-zhrib-urta-lashty-4436177,2025-10-22T09:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАлар мемориал янына икәүләп киләләр: бер бала басып кына тора. Башкортстанның Стәрлетамак шәһәрендә ике мәктәп укучысын полиция эзли - аларның берсе иңү мәйданында ""мәңгелек ут""ка йомышын үтәгән.29 апрель көнне булган әлеге хәлнең видеосы күп кенә -каналлардатаралды. Видеода күренгәнчә, монумент янына велосипедта ике малай килә. Аларның берсе мәңгелек ут янына килеп баса, икенчесе исә ыштанын төшереп, мәңгелек утка йомышын үти. Ут сүнә һәм балалар мемориал яныннан ашыгып китеп бара. -каналларда аларны полиция эзли дип тә яздылар, инде табылганнар дигән хәбәрләр дә бар. Әмма Стәрлетамакта булган бу хәлгә бәйле әлегә рәсми белдерүләр булмады. Быел 4 март кичендә Уфадагы Якутов исемендәге паркта да 2008 елгы үсмерләр төркеме ""мәңгелек ут""нысүндергән иде. ""ирләү урынын мәсхәрәләү"" турында инаять эше ачылды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Стәрлетамакта мәктәп укучысы йомышын үтәп ""мәңгелек ут""ны сүндергән",1,news,Яңылыҡтар,973,https://www.azatliq.org/a/starletamakta-maktap-ukuchisi-yomishin-utap-mangelek-utni-sundergan/32927733.html,2024-04-30T15:15:35+03:00
"Иллюстратив фотофикерләрЧаллы мэры Наил Мәһдиевшәһәрдән Украинадагы сугышка мобилизацияләнеп, ялга кайткан ирләр белән очрашкан, дип яза""Бизнес "". Басма мобилизацияләнүчеләр, аларның аналары һәм хатыннары белән сөйләшкән. ""Найк"" кушаматлы хәрбинең хатыны сөйләвенчә, хәрбиләргә түләнә торган акчаларның шактый өлеше ""сугыш кырында кала"". ""Бөтен акчасын диярлек тегендә тота: ашарга, киемгә, мунчада юынып чыгарга"", дип сөйләгән ул. Хәрбиләр дә, якыннары да елга ике комплект кием бирелә, әмма кыр шартларында алар тиз туза, дип сөйләгән. Шул рәвешле, мобилизацияләнгәннәр сугыш кырында эшләгән акчаларына киемне үзләре сатып алуын әйткән. ""Штык"" кушаматлы сугышчы исә яраланган өчен Путин вәгъдә иткән 3 миллион сумны ала алмавын әйткән. Июнь башында Татарстанның Түбән Кама районы башлыгы Рамил Муллинмобилизациягә эләгеп, Украинадагы сугышта булып кайткан ирләр беләночрашкан иде. Алар район башлыгына һуманитар йөкләрне ала алмыйбыз дип зарланды. Татарстан һәм Башкортстан итәкчеләре Украинага каршы сугышучыларны ""кайгырту""ларын күрсәтергә теләп, соңгы вакытта алар белән очрашуларны еш уздыра. Республикалар итәкчеләре Русия башлаган сугышны даими хуплап тора. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Украинадагы сугышта катнашкан Чаллы хәрбиләре сугышта алган хезмәт хакларының ашауга һәм хәрби киемгә китеп баруын сөйли,1,news,Яңылыҡтар,1263,https://www.azatliq.org/a/32488523.html,2023-07-04T09:11:29+00:00
"Бының өсөн ай һайын аҡ һарымһаҡ ҡабығынан әҙерләнгән эсемлек эсергә кәрәк. Был эсемлекте әҙерләү бик ябай: бер ус аҡ һарымһаҡ ҡабығын алып, уның өҫтөнә бер стакан ҡайнар һыу ҡойор кәрәк. Тик һыу ҡайнағандан һуң, 1 минуттан 3 минутҡа тиклем көтөргә кәрәк, шунан һуң ғына ҡабыҡты өҫтөнә һыу һалыр кәрәк. Шифалы эсемлекте һыуынғандан һуң ғына эсергә мөмкин, был яҡынса 6-8 сәғәттән һуң. Эҫе йәки хатта бер аҙ йылы эсемлекте эсергә ярамай. Бер көндә 4 стакан шифалы эсемлек эсергә кәрәк. Уны алдан әҙерләргә мөмкин, сөнки ғәҙәттә эсемлек оҙаҡ һыуына. Ирҙәр һәр айҙың 10-20 көнөндә аҡ һарымһаҡ ҡабығынан эсергә тейеш. Ә ҡатын-ҡыҙҙар быны 20-нән 30-на тиклем эшләй ала. Һеҙҙең тирегеҙ тиҙҙән шымарасаҡ. Шулай итеп, аҡ ҡабыҡты ташламағыҙ, ә йыйығыҙ. Ул һеҙгә матурлыҡ һыуы әҙерләү өсөн бик файҙалы булыр.",Һарымһаҡ һыуы йәшәрергә ярҙам итер,0,analytics,Аңлатма,797,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-10-23/arym-a-yuy-y-sh-rerg-yar-am-iter-4439800,2025-10-23T16:47:00+00:00
"2025 йылдан Рәсәйҙә демографик хәлде яҡшыртыуға һәм шул иҫәптән балалы ғаиләләргә ярҙам итеүгә йүнәлтелгән «Ғаилә», «Йәштәр һәм балалар», «Оҙайлы һәм әүҙем тормош», «Һаулыҡ һаҡлауҙың яңы технологиялары» кеүек яңы милли проекттар эшләй башлай. Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Игорь Комаров Волга буйы федераль округы субъекттарының Дәүләт власы закондар сығарыу органдары ассоциацияһы ултырышында ошо хаҡта иҫкә төшөрҙө. Сара 6 декабрҙә Мордовияла үтте. Көн тәртибендәге төп мәсьәләләр округ төбәктәрендәге демографик хәл, шулай уҡ тыуымды арттырыуға йүнәлтелгән саралар булды. «Әлеге ваҡытта Волга буйы федераль округында 430 меңдән ашыу күп балалы ғаилә иҫәпләнә. Ишле ғаиләләргә дәүләт ярҙамын тулыһынса файҙаланыу өсөн аңлатыу эштәрен алып барырға кәрәк», – тине Игорь Комаров. 10 йылда Башҡортостанда күп балалы ғаиләләр һаны 27,4 (59 меңгә тиклем) артҡан. Уларҙың һаны буйынса республика Волга буйы федераль округында – беренсе, илдә етенсе урында тора. Хәҙер тыуым кимәле мең кешегә 8,9 тәшкил итә, был күрһәткес беҙҙә ил (8,7) һәм округ (8,2) буйынса уртаса алғанда юғарыраҡ. Сығанаҡ: «Башинформ».",Рәсәйҙә демография һәм ғаиләләргә ярҙам итеү буйынса яңы милли проекттар башлана,1,news,Яңылыҡтар,1144,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-10/r-s-y-demografiya-m-ail-l-rg-yar-am-ite-buyynsa-ya-y-milli-proekttar-bashlana-4045087,2024-12-10T08:45:00+00:00
"Как известно, старт этому масштабному мероприятию был дан в феврале в Курской области. Финал конкурса состоится в сентябре. «Зарница 2.0» – широкомасштабная военно-патриотическая игра, в которой задействованы дети и подростки в возрасте от 8 до 18 лет. Организаторы – Общероссийское общественно-государственное движение детей и молодёжи «Движение первых» и Всероссийское детско-юношеское военно-патриотическое общественное движение «ЮНАРМИЯ». Торжественное открытие состоялось 16 июля. Участников приветствовали руководитель дирекции Всероссийского детско-юношеского военно-патриотического общественного движения «Юнармия» Александр Неверов, депутат Государственного Собрания – Курултая РБ Рустем Ахмадинуров, военный комиссар Республики Башкортостан Михаил Блажевич и другие почетные гости. В слёте принимают участие 300 человек из республик Башкортостан, Татарстан, Марий Эл, Мордовия, Удмуртия, Чувашия, Пермского края, Кировской, Нижегородской, Оренбургской, Пензенской, Самарской, Саратовской, Ульяновской областей. Честь нашей республики будет защищать команда «Росгвардия» из Стерлитамака. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",В Башкортостане стартовала «Зарница»,1,news,Яңылыҡтар,1219,https://uchbash.com/articles/novosti/2025-07-18/v-bashkortostane-startovala-zarnitsa-4318029,2025-07-18T11:25:00+00:00
"Атына күрә ҡамыты. Атлы – аттың хужаһы, машиналы – машинаның ҡоло. Атлы – ат өҫтөндә, машиналы – машина аҫтында. Аттың ялын үрергә арттан бармайҙар. Ғәбит Садиҡов.",Ат йылын ҡаршылап,0,analytics,Төрлө,163,https://henek.info/articles/+++-/2025-12-18/at-yylyn-arshylap-4512222,2025-12-18T10:20:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанның Агыйдел шәһәрендә яшәүче Әлфия Грифленкова""Халык фронты"" (""Народный фронт"") порталына мөрәәгать иткән. Ул Дүртөйле су-мелиорация төзелеше (""Дюртюлимелиоводстрой) төбәк операторы Украинадагы сугышта катнашучы улымнан чүп чыгарган өчен акча түләттерә дип зарлана. Хәзерге вакытта Украинада булганга, ир үзеннән соң чүп калдыра да, аны чыгарган өчен түли дә алмый. Бу хакта ""Пруфы""иткерә. Ир 2015 елдан бирле контракт нигезендә хезмәт иткән диелә хәбәрдә. Грифленкова әйтүенчә, ул улының сугышта булуы турында бөтен белешмәләрне ыйган һәм бу документларны төбәк операторына тапшырган, әмма ярдәм итмәгән. Шуннан соң ул ""Халык фронты""ның онлайн-трансляциясенә кушылып, үзенең проблемын сөйләгән, нишләргә белмим дигән. Әлфия Грифленковага моңа ""түзеп тормаска"", прокуратурага һәм хәрби комиссариатка мөрәәгать итәргә кушканнар диелә. Башкортстанда сугышта катнашучыларга һәм сугыш ветераннарына мөнәсәбәт беренче тапкыр гына шау-шу тудырмый. Әйтик былтыр август аенда Әбәлил районы Кужан авылында яшәүче әфган сугышы ветераны Галим Абдулгазинга бушлай газ кертмәүләрехәбәр ителгән иде. Бу уңайдан авылдашының хокукын яклап мәхкәмәгә мөрәәгать иткән юрист Камил Мөхәмәтанов Украинадагы сугышта катнашучыларга да киләчәктә мөнәсәбәт шундый булырга мөмкин дип фикер белдергән иде. ""Украинада ""махсус операция"" барганда болай баш тартулары бөтенләй аңлашылмый. ""Хәрби операциядә"" катнашучыларга да шундый мөнәсәбәт булмасмы? "", диде ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда сугышка киткән хәрбине чүп өчен акча түләргә мәбүр итәләр,1,news,Яңылыҡтар,1565,https://www.azatliq.org/a/32483281.html,2023-06-30T06:26:16+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАны Тикшерү комитетына алып киткәннәр. Бүген, 9 октябрьдә иртән, журналист Искәндәр Сираи өенә тентү белән килгәннәр. Бу хакта аның хатыны Эльмира Сираи каналындахәбәр итте. — Иртәнге 6 да кабат тентү белән ишек кактылар. Тагын шул ук хәл — телефоннар, компьютерны алып киттеләр. Бу юлы кайсыдыр фильмда кемнеңдер шәхси мәгълүматын таратуда гаеплиләр. Әлеге минутларда Искәндәрне Тикшерү комитетына сорау алырга алып киттеләр. Аллаһка тапшырган. Догада торыйк, — дип язды ул. Искәндәр Сираи – танылган журналист, әмәгать эшлеклесе. ""Сираи сүзе"" газеты хуасы һәм баш мөхәррире. Журналистка карата тентү беренче тапкыр гына узмый. 2023 елның 16 ноябрь иртәсендә аның өенә куәт оешмасыннан тентү беләнкилделәр. Килү сәбәбен Азатлык журналисты Алсу Кормаш эшенә бәйле дип аңлатып, рәсми кәгазь күрсәткәннәр. Аның, хатыны Эльмира Сираиның бөтен телефоннары, компьютерлары алынды. Тентү ""Сираи сүзе"" редакциясе урнашкан офиста да булды. Аннан да бөтен техника алынды. Берничә көннән соң тентү көнендә Эльмира Сираи ""Мәдәни омга"" редакциясенә килә алмавы аркасында аңлатма язуныталәп иттеләр. Соңрак ул гариза язып эштән китте. Ул вакытта Искәндәр Сираи эзәрлекләнүе артында президент идарәсе торуынфаразлады. Ул ""Сираи сүзе"" газетында һәм үзенең -каналында Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановка язган ачык хат белән мөрәәгать итте. Соңгы вакытта Татарстанда бәйсез журналистларга һәм журналистикага басым көчәйде. 2022 елның 17 августында куәт хезмәткәрләре Казанда Азатлык һәм. Реалии белән хезмәттәшлек иткән иде кешедәтентү үткәрде. Азат Европа Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Журналист Искәндәр Сираи өендә кабат тентү узган,1,news,Яңылыҡтар,1613,https://www.azatliq.org/a/zhurnalist-iskandar-siraji-oenda-kabat-tentu-uzgan/33151952.html,2024-10-09T10:04:34+03:00
Башҡортостанда йәшәүселәр тәүлек эсендә мутлашыусыларға 17 миллион һумдан ашыу аҡса күсергән.,Бер тәүлектә 17 миллион һумға алданыу.,0,analytics,Хәүефһеҙлек,93,https://shonkar.com/articles/kh-ef-e-lek/2025-02-12/ber-t-lekt-17-million-um-a-aldanyu-4118594,2025-02-12T14:49:27+00:00
"Яуымбай мәктәбе һылыуҡайҙары Бөрйән районының Яуымбай мәктәбендә 8 Март - Халыҡ - ара ҡатын - ҡыҙҙар көнөнә арналған ""Мәктәп гүзәле"" конкурсы үтте. Алып барыусы Сәйҙә Ғәбдинур ҡыҙы сарала ҡатнашыусыларҙы һәм конкурсанттарҙы матур байрам айҡанлы ҡотлағандан һуң, ҡатнашыусы ҡыҙҙарыбыҙ үҙҙәре менән үҙенсәлекле итеп таныштырҙылар, конкурс этаптарындағы эштәрҙе үтәнеләр. Ярыштарҙа мода күрһәтеү, ""Иң матур прическа"",  ""Матур һүҙҙәрҙе тап! "" уйыны, интеллектуаль һорауҙарға яуап биреү, ризыҡ исемдәрен белеү, тиҙ арала салат әҙерләү буйынса ""Оҫтабикә"" конкурсы үтте. Конкурсанттар Розалина Азанғолова ""Иң үткен һылыуҡай"", Илүзә Вәлитова ""Иң һәләтле һылыуҡай"", Минзиә Вәлитова  ""Иң нәзәҡәтле һылыуҡай"", Гөлнәзирә Вәлитова ""Иң зирәк һылыуҡай"", Элина Хәйбуллина ""Иң наҙлы һылыуҡай"", Алина Вәлиева ""Иң сая һылыуҡай"", Лиана Ҡарасурина ""Иң тыйнаҡ һылыуҡай"" номинациялары еңеселәре булдылар. Һәр береһе зирәк, сос, аҡыллы, тырыш, уңған булып сыҡтылар. Һәр ярыш малайҙарҙың концерт номеры менән аралаш барҙы. Ҡыҙҙар - илаһи заттар, нурлы гөл дә, наҙлы ҡояш та, саф шишмә лә улар. Һәр береһе матур сығыштары менән ҡыуандырҙылар. Илүзә Вәлитованың бейеүе, Ильяс Шәриповтың, бишенселәрҙең  ҡотлау йырҙары  көслө алҡыштар менән оҙатылды.        Ғәҙел баһалама ағзалары Лилиә Булат ҡыҙы Шәрипова,  Гөлнәфис Шамил ҡыҙы Хәйбуллиналар тарафынан һәр ҡатнашыусы үҙҙәренә тәғәйен номинация еңеүселәре булдылар. Еңеүсе ҡыҙҙарыбыҙға иҫтәлекле бүләк һәм мәктәптең Маҡтау ҡағыҙҙары тапшырылды. Иҫтәлеккә фотоға төшкәндән һуң, сәй табыны ойошторолдо. Барыһы ла матурлыҡ бөркөлгән саранан илһам алып таралышты. Сәйҙә Сәйәхова, Яуымбай мәктәбенең укытыу тәрбиә эше буйынса етәксе урынбаҫары",Яуымбай мәктәбе һылыуҡайҙары,1,news,Яңылыҡтар,1661,https://amanat.su/articles/novosti/2025-03-12/yauymbay-m-kt-be-ylyu-ay-ary-4154179,2025-03-12T11:29:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрУкраинага һөүм иткәндә Русия 1999 елда Киевның газ бурычын капларга дип тапшырган канатлы ракетларын куллана. Бу хакта Журналистлар Украина һәм Русия хөкүмәтләре арасындагы килешү текстын һәм тапшырылган ракетларның саннары исемлеген тапкан. Әлеге белешмәләрне алар сугышта Русия гаскәре Украинага каршы куллана башлаган Х-55 ракетларының саннары белән чагыштырып караган. Нәтиәдә Русиянең Украинадагы һәдәфләренә төшкән кимендә ун ракетның заманында Киев Мәскәүгә тапшырган ракетлар булуы ачыкланган.1999 елда Валерий Пустовойтенкоитәкчелегендәге Украина министрлар кабинеты белән Владимир Путинитәкчелегендәге Русия хөкүмәте арасында Ялтада килешү төзелгән. Аңа ярашлы, Киев Мәскәүгә сигез Ту-160 һөүм очкычы, өч Ту-95МС, 575 данә Х-55 ракеты тапшырган. Шуның өчен Мәскәү Киевның газ өчен бурычын исәптән сызган, диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Тикшеренү:  Русия УкраинагаКиевның 1999 елда газ бурычы өчен Мәскәүгә тапшырган ракетлары белән һөүм итә,1,news,Яңылыҡтар,943,https://www.azatliq.org/a/32533935.html,2023-08-04T08:41:42+00:00
"Беренсе бүлектә, Башҡортостандың дирижер Дмитрий Крюков етәкселегендәге Дәүләт академия симфоник оркестрына ҡушылып, 12 музыкант бала башҡорт классикаһы әҫәрҙәрен башҡарасаҡ. Икенсе бүлектә танылған музыканттар – жюри ағзалары, элекке миҙгелдәрҙең лауреаттары сығыш яһай. Жюри составында: Артур НӘЗИУЛЛИН, БР-ҙың халыҡ артисы, кларнетсы, Башҡортостан Республикаһының Дәүләт академия симфоник оркестры директоры; Шәүрә СӘҒИТОВА, БР-ҙың  атҡаҙанған артисы, пианист, композитор, З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтының махсус фортепиано кафедраһы мөдире; Артур ҒАЙСАРОВ, БР-ҙың халыҡ артисы, ҡурайсы, З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтының традицион музыка башҡарыу һәм этномузыкология кафедраһы доценты, Х. Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы солисы; Виктория СИМОНОВА, БР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, лектор музыка белгесе, З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтының өлкән уҡытыусыһы; Илшат МӨСЛИМОВ,  БР-ҙың халыҡ артисы, скрипкасы, Башҡортостан Республикаһының Дәүләт академия симфоник оркестры солисы һәм концертмейстеры. Концерт 18 сәғәттә башлана. Инеү ирекле. Елкән телеконкурсы Мәҙәниәт милли проекты сиктәрендә Башҡортостан Мәҙәниәт министрлығы булышлығында Тамыр балалар-үҫмерҙәр телеканалы тарафынан булдырылған. Сығанаҡ",Елкән телеконкурсының гала-концерты була,1,news,Яңылыҡтар,1286,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-16/elk-n-telekonkursyny-gala-kontserty-bula-4010729,2024-11-16T09:00:00+00:00
"«Йәшлек»кә  яҙылып, гәзитле лә, бүләкле лә була алаһығыҙ. Тоғро дуҫтарыбыҙ өсөн бензин бысҡыһы, мультибешергес, электр сепараторы, ит тартҡыс, блендер, афған ҡаҙаны, электр гриле кеүек шәп бүләктәр әҙерләнек.","Ун көнлөктә «Йәшлек»кә яҙылығыҙ, бүләк отоғоҙ!",1,news,Яңылыҡтар,208,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-12/un-k-nl-kt-y-shlek-k-ya-yly-y-b-l-k-oto-o-4504655,2025-12-12T14:41:00+00:00
"Кырымтатарлар йортларында тентүләр, Европа берлеге Русия тарафыннан аннексияләнгән Кырымда 23 кырымтатар активисты тоткарлану уңаеннан Русиягә кискен тәнкыйть белдерде. ""Европа берлеге Кырымда һәм Акъярда Русия кануннары үтәлүен танымый һәм канунсыз рәвештә кулга алынганарның кичекмәстән азат ителүен таләп итә"" диелә Европа берлеге тышкы сәясәт вәкилебелдерүендә. Европа дипломатиясе вәкиле искәртүенчә, кырымтатар активистлары ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасында катнашәуда гаепләнә, ләкин бу оешма Русиядә тыелса да, Украинада тыелмаган.27 мартта Русиянең ФСБ, эчке эшләр министрлыгы һәм Росгвардия хезмәткәрләре кырымтатар активистлары йортларында тентүләр һәм тоткарлауларуздырды. Кулга алынган кырымтатарлар — ""Кырым бердәмлеге"" хокук яклау оешмасы активистлары, аларның күбесе — ихтыяри журналистлар.29 мартта кулга алынган кырымтатарларның Дондагы Ростов шәһәрендәге тикшерү изоляторына урнаштырылуы мәгълүм булды.2014 елда Кырым аннексиясеннән соң, анда барлыгы 55 мөселман кулга алынды. Аларның күбесе ""Мемориал"" хокук яклау хәрәкәте тарафыннан сәяси тоткын дип танылды.",Европа берлеге Кырымда кулга алынган татарларны азат итүне таләп итә,1,news,Яңылыҡтар,1073,https://www.azatliq.org/a/29851716.html,2019-03-30T22:30:34+00:00
"Дамир МөхетдиновДамир хәзрәт Мөхетдинов сүзләренчә, әгәр Русия мөселманнары теләсә, илдә өч дини үзәк ясап бер генә мөфтият һәм бер генә мөфти дә калдырырга мөмкин. Мөхетдинов корылтай алдыннан Азатлык сорауларына авап бирде. – 21 сентябрьдә булачак корылтайда Русиянең Европа өлеше мөселманнары диния идарәсе Русия мөселманнары диния идарәсе итеп үзгәртеләчәк дигән хәбәрләр бар. Ни сәбәпле? – Быел безнең диния нәзарәтебезгә 20 ел тулды. Ул оешкан вакытта Мәскәүдән өч, Ярославльдән һәм Түбән Новгородтан берәр мәхәллә кергән иде. Еллар уза торды. Соңгы вакытта башка төбәкләрдән дә башка мәхәлләләр безгә кушылып дини оешмабыз зурайды. Узган корылтайда низамнамәгә (устав) бер үзгәреш керткән идек. Анда диния нәзарәтебез Русиянең Европа өлешендә һәм башка төбәкләрдә дә эш итә, үзенең мәхәлләләрен ача дип яздык. Соңгы биш елда оешма зурайды. Яшь имамнар укып мәхәлләләребездә имам-рәисләр булдылар. Владивостоктан алып Калининградка хәтле мәхәлләләрне ыеп, алар белән бергә эшләү вакыты килде. Шуңа күрә президиум үткәргәндә мөфти-шәех Равил хәзрәт Гайнетдин тарафыннан диния нәзарәтенең исемен үзгәртергә дигән тәкъдим булды. Президиум әгъзалары бу тәкъдимне һәммәсе дә хуплады. Бу үзгәрешләр низамнамә өлгесенә кертелде, әгәр корылтай да хупласа, яңа низамнамәне Русиянең юстиция министрлыгына тапшырачакбыз. – Белүебезчә, Русиянең Себер өлеше, Кавказ, Татарстан, Башкортстан һәм башка диния нәзарәтләре дә бар. Русия мөселманнары диния нәзарәте булгач, алга таба аларны да берләштерү каралмыймы? – Әлегә безнең андый фикер юк. Азия өлеше диния идарәсе итәкчесе Нәфигулла Аширов ул безнең мөфтиләр шурасына керә. Себер булсын, Урал булсын һәм башка төбәкләр булсын, андагы мәхәлләләр, мәчетләр безнең диния нәзарәтебезгә турыдан-туры керергә теләк белдерде. Безнең хәзер Красноярски, Чита якларында да мәхәлләләребез бар. Быел Волгоград һәм Ростов өлкәләрендә дә мәхәлләләр ачылды. Шулай ук Кырымда да мәхәлләбез бар. Бәлки, алга таба, мөселманнарның бердән-бер диния нәзарәте генә булсын дигән теләкләре туса, андый сүз дә күтәрелергә мөмкин. Әлегә андый максатыбыз юк. Кавказда аерым, мөстәкыйль булган диния нәзарәтләре эшли. Аларның үзләренең эшләрен айлаучы уртак оешмалары бар. – Сез Кырымны телгә алдыгыз. Кырым мөфтияте белән ничегрәк эшләргә телисез? Равил хәзрәт яңа гына Кырымнан кайткач, андагы диния нәзарәтен дә үзләренә кушарга барган, әмма барып чыкмаган, дигән хәбәрләр булды. – Март аеннан бирле без Кырым белән аралашып торабыз. Бергә хезмәттәшлек итү турында сөйләшәбез. Бүген Кырым диния нәзарәте рәсми рәвештә эшләми, Русиядә теркәлмәгән. Без аның дәүләт оешмаларында теркәлү узуын көтәбез, аннан соң бу мәсьәләгә тагын бер тапкыр кире кайтырбыз дип уйлыйм. Бергәләшеп эшләү дигән фикерләр безнең яктан да, Кырым ягыннан да булды. Быел безнең диния нәзарәтебез үзенең 150 урынга ха квотасын Кырым мөселманнарына бирде. Шәкертләр укытканда, конференцияләр уздырганда да бергә эшлибез. – Русия мөселманнарының мөфтиләре бигрәк күп дигән сүзләр ишетелә. Моңа ничек карыйсыз? Бер генә мөфти, бер генә итәкче калдыру – бу булырдай әйберме? – Безнең диния нәзарәтебездә соңгы өч ел эчендә бу эш бара. Хәзер төрле өлкәләрдә яңа теркәлү узган һәм кабат теркәлүче оешмалар мөхтәсибәтләр дип атала. Мөфтиятебез бер генә, ул – Мәскәү мөфтияте, ул безнең диния идарәсе. Идарә итәкчесе Равил хәзрәт – мөфти хәзрәтләре. Башкалар һәммәсе дә, ул Мәскәү, Тубән Новгород, Иваново һәм башка өлкәләрдә булсын, андагы итәкчеләр имам-мөхтәсибләр дип атала. Безнең диния нәзарәтендә мөфтиләрнең саны кими бара. – Русиядә кайчан да булса бары тик бер генә диния идарәсе калыр дип уйламыйсызмы? – Сталин, советлар вакытында илдә дүрт мөфтият, дүрт идарә иде. Патша заманнарында Таврия мөфтияте, Кавказларныкы аерым, Русия мөселманнарыныкы аерым иде. Бәлки, безнең дәүләттәге дөньяви ил башлыклары, динебезнең әһәмиятен, ил тормышында мөселманнарның махсус урын тотуын аңлап, теләк белдерсә, йә булмаса мөселманнарның шундый хисләре барлыгын сизеп юл ачсалар, мин тиз вакытта бер генә диния нәзарәте оешыр, бер генә мөфти калыр дип уйлыйм. Бүген төрле көчләр бар. Алар мөселманнарның бердәмлеген теләми. Бердәм көч һәм куәт булмавын тели. Мөселманнарны бүлгәләп, төрле мөфтиятләр төзеп, яңа мөфтиләр кую хәрәкәтләре әле дә бар. Соңгы елларда бөтен дөньяны имереп РАИС Русиядә дүртенче көч дип сөйләүчеләр дә булды. Равил хәзрәт аларга үз бәясен бирде һәм кем кулындагы уенчыклар икәнен әйтте. Бу мөфтиятләр бүген мәрхүм инде. Равил хәзрәт Русия президенты алдында чыгыш ясаганда, элек Русиядә өч – Уфа, Мәскәү һәм Кавказ мөфтие булуын әйтте. Әгәр шул дәрәәгә тагын кайтсак, Русиядә дини юнәлештәге эшләр, хөкүмәт белән үзара мөнәсәбәтләр уңышлы барачак, диде. Чынлыкта, хәзер барсы да моңа таба бара. Хакыйкатьтә өч мөфтият үзләренең эшчәнлеген алып бара. Бәлки, киләчәктә акрынлап ике-өч үзәк кенә калып һәм мөселманнар бер генә мөфтине сайларга, бер генә мөфтиятне калдырырга риза булсалар, тормышка ашардай адым бу.","""Европа өлеше мөселманнары диния идарәсен Русиянеке итеп үзгәртергә телибез""",0,analytics,Дин,4921,https://www.azatliq.org/a/26580367.html,2014-09-14T20:01:31+00:00
"Төтәҫләр алдынан башта тәһәрәтләнегеҙ, доғалар уҡығыҙ. Еләҫ ерҙә киптерелгән артыш(можжевельник ), мәтрүшкә, хәҙрәт үләнен (боланут, иван чай) самалап алығыҙ. Шунан үләндәрҙе бер-бер артлы һауытҡа һалып ут ҡабыҙығыҙ. Иң беренсе артыш, мәтрүшкә, артабан хәҙрәт үләнен яндырығыҙ, аҙаҡ төтөнө менән өйҙө төтәҫләгеҙ. Ишектең һул яғынан башлағыҙ, сәғәт теле йөрөүе буйынса барығыҙ. Мөйөштө аҫтан өҫкә төтәҫләгеҙ. Үлән ҡайһы ерҙә шытырҙап яна, шул ерҙә төтөнлө һауытты оҙағыраҡ тоторға кәрәк. Изге әүлиәбеҙ ошолай итеп йылына бер-нисә тапҡыр өйҙө таҙалап торорға өйрәткән. Өйҙө һәм үҙегеҙҙе ошо рәүешле төтәҫләгәндән һуң, тормошоғоҙ ыңғайланыр, сәләмәтлегегеҙ арыуланып, үҙ-ара мөнәсәбәттәр яҡшырыр, юлдарығыҙ асылыр. Лира Яҡшыбаеваның ""МӨЖӘҮИР ХӘҘРӘТ"" китабынан",ӨЙӨГӨҘҘӨ һәм ҮҘЕГЕҘҘЕ төтәҫләгеҙ!,0,analytics,Аңлатма,756,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-07-22/y-g-m-ege-e-t-t-l-ge-4321571,2025-07-22T10:58:00+00:00
"Биш йыл эсендә Сибайҙа 250-нән ашыу эшҡыуарлыҡ сәғәте уҙғарылған. Уларҙың 97 проценты уңышлы тормошҡа ашырылған, тип хәбәр итә республика Хөкүмәте. Ҡалаға бүленгән инвестицияларҙың дөйөм суммаһы - 299 миллиондан ашыу һум. Был 393 яңы эш урыны булдырырға ярҙам иткән. - Эшҡыуарлыҡ сәғәттәренең практикаһы эшҡыуарҙар һәм власть араһында әүҙем бәйләнешкә йоғонто яһай. Был иһә бизнес-башланғыстарҙы тормошҡа ашырыу өсөн ҡарарҙар ҡабул итергә ярҙам итә. Эшҡыуарҙарға ярҙам итеү Һөҙөмтәле һәм конкурентлы иҡтисад милли проектына ярашлы (национальный проект Эффективная и конкурентная экономика) башҡарыла, - ти Башҡортостандың эшҡыуарлыҡ һәм туризм министры Зөһрә Гордиенко. Сибайҙа тәүге Эшҡыуарлыҡ сәғәте 2019 йылдың 28 мартында уҙғарылған. Был ваҡыт эсендәге проекттарҙың 40 проценты сауҙа һәм көнкүреш хеҙмәтләндереү өлкәһенә ҡағыла, 30 проценты етештереүгә тура килә, 15 процентын туризм биләй. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",500-ләп бизнес проект ҡаралған,0,analytics,Йәмғиәт,1072,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-07-26/500-l-p-biznes-proekt-aral-an-4328607,2025-07-26T19:00:00+00:00
"""әлилгә хат"" спектакленнән күренеш. КФУ матбугат хезмәте фотосыфикерләрКазан федераль университетының (КФУ) ""Мизгел"" яшьләр театры ""әлилгә хат"" дип аталган спектакль куйды. Ул Украинадагы сугышта катнашучы Русия хәрбиләренә багышланган. Бу хакта КФУның сайтыхәбәр итә. Спектакльнең режиссеры — Тинчурин театры артисты Илфак Хафизов. Сценарий авторы —Резидә Зәйниева-Гобәева. Спектакль 23 февраль алдыннан КФУның Филология һәм милләтара багланышлар институты студентлары һәм укытучыларына тәкъдим ителгән. Уку йортының матбугат хезмәте хәбәр итүенчә, ""әлилгә хат"" спектаклендә качып утыручы хәрбиләр төрле лирик темаларга сөйләшә, учак янында әңгәмәләр кора. Вакыйгалар Украина сугышы кырында бара. Һәр герой үз эше белән мәшгуль: кемдер агачтан сын ясый, кемдер Муса әлил китабын укый. ""Без монда гына Ватанның кеше гомереннән кыйммәтрәк икәнен аңладык"", дип әйтелә спектакльдә. Режиссер Илфак Хафизов сүзләренчә, бу тема барлык кешеләргә да кагыла. Спектакль ""мораль-әхлакый"" бурычны күз алдында тота. ""Бу хакта сөйләшүдән курыкмаска кирәк, ләкин ""хаклы — хаклы түгел"" яки ""яхшы — начар"" дигән позициядән түгел, чөнки анда безнең егетләр катнаша. Алар безнең кебек үк кешеләр — тере, яшь"", дип Хафизовның сүзләрен китерә КФУ. ""Мизгел"" театры 1996 елда Казан университетының татар филологиясе факультеты базасында Татарстанның халык артисты Марат әббаровитәкчелегендә оешты. Моңа кадәр театр Әмирхан Еники, Туфан Миңнуллин, Илдар Юзиевның әсәрләрен сәхнәләштерде.2015 елда театр Илдар Юзеевның ""Кыр казлары артыннан"" әсәрен яңартыпкүрсәтте.2017 елда ""Мизгел"" театры студентларга Нәбирә Гыйматдиноваәсәре нигезендә узган гасырда дингә каршы көрәш еллары турында спектакль күрсәткән иде. Анда Ленин сурәтләрен күтәреп мәчет манарасын кисеп клуб иткән чорлар һәм халыкның кире иманга кайтуысәхнәләштерелде. Русиянең Украинага каршы сугыш башлавыннан соң илдә репрессив кануннар һәм чаралар кабул ителде. Сәнгать, мәдәният өлкәсенә дә басым көчәйде. Аеруча, бу Мәскәү белән Петербурда күзәтелде. Моңа кадәр татар сәнгате өлкәсендә тынычлык хөкем сөрде. Экспертлар моны татарларның эчке эмиграциягә китүе, яшерен протест дипаңлатты. Цензура көчәйсә, татар сәнгате югалтулар кичерәчәк, ди алар. Шулай да төрле чикләүләр милли театрларга йогынты ясый башлады.2022 елда Мәит Гафури исемендәге Башкорт дәүләт академия театры Гүзәл Яхинаәсәре нигезендә куелган ""Зөләйха күзләрен ача"" спектакленрепертуардан алды. Узган ел Галиәсгар Камал исемендәге татар дәүләт академия театры язучы Яхинаның ""Дети мои"" романына нигезләнгән спектакльнекуймаячагын әйтте. Театрның баш режиссеры Фәрит Бикчәнтәев моны төрле сәбәпләр белән аңлатты, ләкин мәсьәләнең сәяси ягын атамады. Гүзәл Яхина Русиянең Украинага һөүмен хөкем итте. Шул ук вакытта хакимият вәкилләре сәхнә әсәрләренә тәнкыйди фикерләр дә белдерә башлады. 2023 елның 8 июньдә Татарстан Дәүләт шурасында депутатлар Габдулла Тукай турында әзерләнгән тамашаны тәнкыйтьләп чыкты һәм хөкүмәткә мөрәәгать юллаячагынәйтте. Сүз 26 апрельдә М. әлил исемендәге опера һәм балет театрында шагыйрьнең тууына 137 ел тулуга багышланган тантана турында бара. әен Камал театры баш режиссеры Фәрит Бикчәнтәев Колумбия режиссеры Алехандро Гонсалес Пученың Камал театрына килеп спектакль куярга куркуынбелдергән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","КФУның ""Мизгел"" театры Украинадагы сугыш турында спектакль куйган",1,news,Яңылыҡтар,3334,https://www.azatliq.org/a/32833426.html,2024-02-24T12:14:42+00:00
"Улын махсус хәрби операцияла юғалтҡан әсәгә хәрби ведомствонан шылтыраталар. Аҡсаһын юлларға ярҙам итәбеҙ тип паспорт мәғлүмәтен алалар. Аҙаҡ аҡсағыҙҙы мутлашыусылар (мошенники) алырға маташа, тип алдап, аҡсаһын да күсертеп алалар. Шылтыратып ярҙам тәҡдим итеүселәр үҙҙәре мошенниктар булып сыға. Шулай итеп, улын юғалтыуҙан хәсрәткә батҡан әсә 7 миллион 400 мең һум аҡсаһынан ҡолаҡ ҡаға. Һаҡ булығыҙ! Шылтыратып паспорт, карта мәғлүмәтен һораусыларға ышанмағыҙ! Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Һаҡ булығыҙ!,0,analytics,Төрлө,853,https://yanshishma.com/articles/t-rl-n-n/2026-01-31/a-buly-y-4556404,2026-01-31T11:05:00+00:00
"Был ҡоймаҡ шундай тәмле, тишекле генә булып бешә. Бер йомортҡаны ярты балғалаҡ тоҙ, ике балғалаҡ шәкәр менән туҡырға. Артабан ярты литр ҡатыҡ ҡойоп болғатырға. Аҙаҡ бер стакан ҡайнар һыуға ярты балғалаҡ сода һалып, кефир өҫтөнә ҡойорға. Шунан самалап он, көнбағыш майы һалып туҡырға. Был ҡоймаҡ шундай тәмле, тишекле генә булып бешә. Бер йомортҡаны ярты балғалаҡ тоҙ, ике балғалаҡ шәкәр менән туҡырға. Артабан ярты литр ҡатыҡ ҡойоп болғатырға. Аҙаҡ бер стакан ҡайнар һыуға ярты балғалаҡ сода һалып, кефир өҫтөнә ҡойорға. Шунан самалап он, көнбағыш майы һалып туҡырға.",Селтәрле ҡоймаҡ,0,analytics,Аш-һыу,567,https://bashkizi.ru/articles/t-mlek-s/2025-09-07/selt-rle-oyma-4356901,2025-09-07T11:00:00+00:00
"В Уфе завершился заключительный этап всероссийской олимпиады школьников по основам безопасности и жизнедеятельности. В нем участвовали 233 учащихся 9-11 классов из 83 регионов страны. Башкортостан на состязаниях представляли 9 школьников из Уфы, Иглинского, Бакалинского и Кигинского районов.",Школьники из Башкортостана стали призерами Всероссийской олимпиады школьников по ОБЖ,1,news,Яңылыҡтар,292,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-27/shkolniki-iz-bashkortostana-stali-prizerami-vserossiyskoy-olimpiady-shkolnikov-po-obzh-3747002,2024-04-27T18:59:56+00:00
"Эй ҡатмарлы был донъялар, Ҡайсаҡ юғалып ҡалам. Аҡыллы – аңлар! Һин минән Аҡыллыраҡ бул, балам! Эшемде күрһәтер өсөн Бөтә көсөмдө һалам, Уңышлы – уңыр! Һин минән Уңышлыраҡ бул, балам! Ғәмем, сәмем – һеҙҙә генә, Борсолоп ыҙаланам. Балаларың өсөн минән Тынысыраҡ бул, балам! Бөртөкләп бәхет сүпләйем, Ялбарам – бирер Аллам! Бәхет – яҙмышың! Һин минән Бәхетлерәк бул, балам! Фирүзә Абдуллина.",Бер нәмә лә бушҡа килмәй,1,news,Яңылыҡтар,388,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-27/ber-n-m-l-bush-a-kilm-y-4552236,2026-01-27T21:00:00+00:00
"Олимпиада өс этапта була, беренсе этабы 25 февралдә башлана. Балалар тест үтеп, махсус заданиелар үтәп, ХХ быуат тарихын белеүҙәрен күрһәтергә тейеш. Ҡатнашырға теләүселәр.9. сайтында теркәлә. Олимпиаданың финалы 6 майҙа Мәскәүҙә үтә. Еңеүселәрҙе Еңеү парадына саҡырасаҡтар, финалға сыҡҡандарға иҫтәлекле приздар һәм бүләктәр ҙә буласаҡ. Сығанаҡ: Башинформ.",Башҡортостан уҡыусылары Еңеү парадында ҡатнаша ала,1,news,Яңылыҡтар,357,https://amanat.su/news/novosti/2025-01-30/bash-ortostan-u-yusylary-e-e-paradynda-atnasha-ala-4103117,2025-01-30T22:00:00+00:00
"60-сы йәшендә арабыҙҙан киткән билдәле яҙыусы һәм журналист Рәлис Ураҙғолов менән хушлашыу иртәгә, 26 декабрҙә, Ҡырмыҫҡалы районының Иҫке Муса ауылында була. Ураҙғолов Рәлис Ришат улы 1965 йылдың 10 ғинуарында Ҡырмыҫҡалы районының Иҫке Муса ауылында тыуған. Журналист, яҙыусы, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Ш. Хоҙайбирҙин исемендәге дәүләт премияһы лауреаты. БР Журналистар союзы, Яҙыусылар союзы ағзаһы. 1996 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлай. 1985–1987 йылдарҙа тыуған ауылының мәҙәниәт усағында директор булып эшләй. 1992 йылдан алып «Хеҙмәт даны» («Кармаскалинская новь») гәзите хеҙмәткәре, ошо уҡ йылдың мартынан гәзит бүлеге мөдире, 1993—2000 йылдарҙа «Йәшлек» гәзитендә (1994 йылдан бүлек мөдире), 2006—2007 йылдарҙа «Ағиҙел» журналында, 2007 йылдан «Башҡортостан» гәзитендә эшләй. Рәлис Ураҙғолов «Аслыҡ», «Һуңғы йәйләү», «Кеше яҙмыштары» әҫәрҙәре авторы булараҡ киң билдәле. «Башҡортостан ҡыҙы» журналы коллективы мәрхүмдең ғаиләһенең һәм яҡындарының ауыр ҡайғыһын уртаҡлаша.",Яҙыусы Рәлис Ураҙғолов менән хушлашыу,1,news,Яңылыҡтар,1012,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-25/ya-yusy-r-lis-ura-olov-men-n-hushlashyu-4066096,2024-12-25T09:00:00+00:00
"Дөйөм осорҙа финанслау 894,8 миллион һум тәшкил иткән, шул иҫәптән  834,9 миллион һумы – федераль бюджеттан",Республика - федераль проектты тормошҡа ашырыу буйынса лидер,0,analytics,Әҙәбиәт,107,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2025-12-10/respublika-federal-proektty-tormosh-a-ashyryu-buyynsa-lider-4501526,2025-12-10T16:30:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБалаларны яшеренү урыннарына барырга, һава кисәтүе булганда нишләргә кирәгенә өйрәтәчәкләр. Әлмәт районындагы бөтен мәктәпләрдә һәм балалар бакчаларында һава кисәтүе яңгыраган очракка әзерлек уздырачаклар. Бер атна элек Әлмәткә Украина дроннары очып килгән иде, ул чакта әрәхәтләнүчеләр дә, имереклекләр дә булмады. Бу әзерлекләр балаларны куркыныч янаганда ялгыш гамәлләр кылмаска, дөрес эвакуацияләнергә өйрәтү өчен үткәрелә. Һәр сыйныф һәм төркем өчен аерым маршрут, ниләр эшләргә кирәклегенең аерым кагыйдәләре язылган. Шул ук вакытта күнегүләрне уен кебек итеп уздырулары әйтелә. ""Әзерлекләр вакытында балалар яшеренү урыннарына бара, яшеренү урыннары алдан ук бөтен кирәкле әйберләр белән иһазландырылган. Алар чиста, коры, ылы, һава илләтү системы белән иһазландырылган. Эчтә утыргычлар, су, табак-савыт, фонарьлар, шәхси гигена кирәк-яраклары бар. Моннан тыш, балалар бакчаларында тәрбиячеләр уенчыкларда әзерләп куйды"", дип белдергәннәр Әлмәт башкарма комитетында.14 гыйнварда Татарстанга пилотсыз очкычлар зурһөүм ясады. Бер ай эчендә бу шундый икенче һөүм булды. Шуның нәтиәсендә Казанның сыекландырылган газ саклагычындагы газ мичкәсенә ут капты. Якынча иртәнге 9:30 сәгатьтә дроннар Әлмәткә дә килеп итте. ""Бизнес "" мәгълүматынча, аларның берсен радиоэлектрон көрәш чаралары кулланып иргә утыртканнар. Икесе шәһәрдән сигез километрда урнашкан Кәләй авылы тирәсендә очып йөргән. Социаль челтәрләрдә пилотсыз очкычларның видеолары күп чыкты. Бу вакытта Әлмәт шәһәренең кайбер районнарында кисәтү яңгырап торды, Әлмәт районы хакимияте террорчылыкка каршы иминлекне тәэмин итүче чаралар уздыруын игълан итте. Кешеләргә имин урыннарга яшеренергә кушканнар иде, кайбер мәктәпләрдә эвакуация дә булды. Нәтиәдә ике пилотсыз очкычны да юк иткәннәр, кешеләр арасында әрәхәтләнүчеләр юк, сәнәгать оешмалары объектларына зыян килүе дә хәбәр ителмәде. Пилотсыз очкычлар һөүменнән соң Әлмәттә яшеренү урыннарын арттырачакларыхәбәр ителде. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Әлмәттә дроннар һөүменнән соң мәктәпләрдә һәм балалар бакчаларында һава кисәтүенә әзерлекләр узачак,1,news,Яңылыҡтар,2006,https://www.azatliq.org/a/almatta-pilotsiz-ochkichlar-hojumennan-song-boten-maktaplarda-ham-balalar-bakchalarinda-hava-kisatuena-azerleklar-uzachak/33284665.html,2025-01-22T12:46:33+03:00
"г. в Институте стратегических исследований ГБНУ «Академия наук Республики Башкортостан» в доме Евразийского НОЦ прошел Международный круглый стол на тему: «Полилингвальное образование: практика и перспективы». Участники круглого стола в офлайн и онлайн формате обсудили вопросов теории и практики полилингвального образования на школьном и вузовском уровнях, развития одаренности в условиях цифровизации образования, преемственности национальных, культурных, гражданских, патриотических ценностей, проблем, связанных с подготовкой педагогов для полилингвальных школ. В работе круглого стола приняли участие ученые Республики Башкортостан и Российской Федерации, Республики Казахстан, Республики Узбекистан, Республики Кыргызстан, представители Министерств образования и науки Республики Башкортостан и Российской Федерации, директора полилингвальных школ Республики Башкортостан и Республики Татарстан, преподаватели и студенты факультета педагогики и психологии Стерлитамакского филиала Уфимского университета науки и технологий. Участников круглого стола приветствовали: - Рамазанов Камиль Нуруллаевич, доктор технических наук, профессор, член-корреспондент АН РБ, президент ГБНУ «Академия наук Республики Башкортостан»; - Савичев Владимир Леонидович, кандидат политических наук, директор Института стратегических исследований ГБНУ «Академия наук Республики Башкортостан»; - Юсупов Юлдаш Мухамматович, кандидат исторических наук, руководитель Центра социокультурного анализа Института стратегических исследований ГБНУ «Академия наук Республики Башкортостан», председатель МСОО «Всемирный курултай (конгресс) башкир», депутат Государственного Собрания – Курултая Республики Башкортостан. Модератором круглого стола была Самситова Луиза Хамзиновна, доктор филологических наук, профессор, главный научный сотрудник Института стратегических исследований ГБНУ «Академия наук Республики Башкортостан». С докладами выступили: Ишемгулов Мурат Нилевич, кандидат исторических наук, начальник Управления национального образования Министерства образования и науки Республики Башкортостан; Хисамова Галия Гильмулловна, доктор филологических наук, профессор кафедры сопоставительного языкознания и экскурсоведения Уфимского университета науки и технологий; Хабибуллина Зулейха Ахметовна, кандидат филологических наук, доцент кафедры башкирского языка и литературы Башкирского государственного педагогического университета им. М. Акмуллы; Немыка Анна Анатольевна, доктор филологических наук, профессор кафедры русского языка как иностранного ФГБОУ ВО «Кубанский государственный университет», г. Краснодар; Ижбаева Гульназ Ришатовна, кандидат филологических наук, доцент, заместитель директора по образовательной деятельности Института филологии и межкультурной коммуникации Казанского (Приволжского) федерального университета, Республика Татарстан; Колмогорова Татьяна Вячеславовна, старший преподаватель кафедры дошкольного образования АОУ ДПО РС (Я) Института развития образования и повышения квалификации им. С. Н. Донского –, г. Якутск; Накусова Ирина Ахсарбековна, начальник национального образования Министерства образования и науки Республики Северная Осетия – Алания, г. Владикавказ; Шамсутдинов Айдар Ильдарович, директор ГАОУ «Полилингвальный комплекс «Адымнар – путь к знаниям и согласию», г. Казань, Республика Татарстан; Аминев Наиль Радикович, кандидат исторических наук, директор ГБОУ «Республиканская полилингвальная многопрофильная гимназия 2 «Смарт», г. Уфа.",Прошел Международный круглый стол по полилингвальному образованию,1,news,Яңылыҡтар,3463,https://uchbash.com/news/novosti/2024-11-27/proshel-mezhdunarodnyy-kruglyy-stol-po-polilingvalnomu-obrazovaniyu-4025506,2024-11-27T09:22:00+00:00
"Ермакка 30 тонналы һәйкәл. Фото Тара шәһәре Вконтакте төркеменнән алындыСебер ханлыгын басып алган Ермакка 30 тонналы һәйкәл Омски өлкәсенең Тара шәһәрендә урнаштырылды. Себер татарларының милли-мәдәни автономиясе Ермакка һәйкәл куюга каршы чыгып, Омски өлкәсе губернаторы Александр Бурковка хат белән мөрәәгать итте. 30 тонналы һәйкәлне Тара шәһәренә кергән ирдә урнаштырдылар. Омски татарлары төбәк тарихында иң күп кан койган бу атаманга һәйкәл кую халыклар арасында низаг китереп чыгарачак, диләр. ""Себер татарлары үзләренең ата-бабалары элек-электән яшәгән ирләрдә яши. Без Ермакка һәйкәлне кайда да куюга катгый каршы, ә инде себер татарларының тарихи ватаннарында куюга бигрәк тә. Ермак Себер ханлыгының сугышта катнашмаган гади халкын кырып бетергән, юк иткән, ул вакытлардагы кеше санына караганда, ул суйган халык саны искиткеч зур. Безнең өчен мондый кешегә һәйкәл кую кабул итеп булмаслык эш. Ермакка һәйкәл кую турындагы карар монда яшәүче халыктан яшереп эшләнде. Нәкъ менә Омскида исеме бөтен дөньяга билгеле булган галим, себер татарлары тарихын өйрәнүче академик Томилин гомер итә. Ул Ермакның ни Омскига, ни Тара шәһәренә бернинди дә катнашы булмавы турында тиешле мәгълүмәтне биргән булыр иде. Омскида Себернең йомышлы кешеләре (Служилые люди Сибири) дигән чара уздырып, анда Себерне алу бәрелешен яңадан торгызып, казакларның себер татарларын үтергәнен күрсәтергә ыеналар. Бу ният монда яшәүчеләрдә кискен ризасызлык һәм ачу уята. Төмән өлкәсендә Ермакка һәйкәл куюга каршы протестлар дулкыны узды"", диелгән хатта. Кайбер төбәкне өйрәнүчеләр һәм галимнәр тарафыннан Ермакны мифлаштыру һәм герой итеп сурәтләргә тырышу халыклар арасында дуслыкка, татулыкка китерми, ди алар. ""Без – тынычлык теләүче русияләр, яныбыздагы бөтен халыклар белән дус, тату, тыныч яшәргә телибез, ләкин безнең тарихи хәтеребез, мәдәниятебез һәм үзаңыбыз бар. Безнең Якутия итимагый оешмалары кебек БМО яки Европа кеше хокуклары мәхкәмәсенә мөрәәгать итеп, республиканың төп ирле халыклары хокукларын тануда ярдәм итүләрен сорыйсыбыз килми. Безгә – ирле төп халыкка колак салуларын һәм ихтирам белән карауларын телибез"", татарлар. Омски өлкәсенең Тара районы башлыгына Татар морзалары мәлесе дә мөрәәгать иткән. ""Бу төбәктә шактый күп санда татарлар яши, аларда Ермак атаманның тарихи фигурасы каршылыклы фикерләр тудыра"", диелгән аларның хатында. Алар башлыктан бу проектны тормышка ашыруны туктатып торуын, бу мәсьәләне хәл итү өчен эшче төркем төзүен сорыйлар, бу Русиядә милли һәм милләтара мөнәсәбәтләрне һармонияләштерүне күздә тоткан Русия федерациясенең дәүләт милли сәясәте стратегиясенә туры килер иде, дип искәртә хат авторлары.",Себер татарлары Омскида Ермакка һәйкәл куюга ризасызлык белдерә,1,news,Яңылыҡтар,2634,https://www.azatliq.org/a/30078575.html,2019-07-27T12:52:48+00:00
"ҡайҙа тапшырырға мөкинлеге тураһында белерһегеҙ. Ни өсөн был аҙналыҡ үткәрелә һуң? Сөнки күптәрҙең өйөндә тинлек аҡсалар тулып ята, ә магазиндарҙа, транспортта етешмәй. Шуға ошо рәүешле тәңкәләрҙе әйләнешкә индерергә кәрәк икән.1997 йылдан һуң сығарылған тинлектәр ҡабул ителә. Банкка тапшырғанда паспорт кәрәк буласаҡ. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Тинлек аҡса ҡабул ителә,0,analytics,I tibar,746,https://yanshishma.com/articles/i-tibar/2025-09-24/tinlek-a-sa-abul-itel-4400271,2025-09-24T13:55:05+05:00
"""Казан ерак"" фильмына килүчеләрфикерләр23 сентябрь Истанбулда, Кадыкөй кинотеатрында режиссер Илшат Сәетовның Искешәһәрдәге Госмания (тарихи исеме – Корыһөек) татар авылына бер гасыр элек нигез салган татар мөһаирләренең хәзерге буынына багышланган документаль фильмы күрсәтелде. Фильм ""Казан ерак"" дип атала. Моңа кадәр ул Казанда ике фестивальдә – ""Печән базары""нда һәм Казан мөселман кинофестивалендә күрсәтелде. Фильмны карарга татарлар гына түгел, казакъ, кыргыз, төрек, рус милләте вәкилләре дә килгән иде. Киносеанстан соң алар фильм хакында фикер алышты. Госмания авылында туган, хәзерге көндә Истанбулның Картал районында яшәүче Кадрия ханым, мәсәлән, фильм аша авылга килеп урнашкан бабаларының тамырлары турында белергә теләп килүен сөйләде: ""Әмма фильм мин көткәнчә тарих турында булып чыкмады. Фильм авылның бүгенге тормышы, минем авылдашларым турында. Мин кемнең кайсы токымнан, кем кемнең туганы икәнен беләм. Фильмда авылның бер проценты гына күрсәтелгән. Бик гүзәл күрсәтелгән"", диде ул. Тамашачылар арасырда Кыргызстаннан килгән Рөстәм Хөснетдиновларгаиләсе дә, Истанбулда укучы Казакъстан студентлары да бар иде. ""Безнең халыкта да мөһаирлек тарихлары бар. 1920 нче елларда большевиклардан качып күп казакълар Төркиягә килгән, алар хәзерге Истанбулның Зәйтинбурну районында урнашкан булганнар"", дип уртаклашты Босфор университетында укучыаксылык. Фильмнан соң фикер алышуӘлеге фильмны үз шәһәрләрендә күрсәтергә Искешәһәр, Измир, Анталья татарлары теләк белдерде. Госмания авылы Искешәһәрдән 70 км ераклыкта урнашкан. Авылга 1895 елда нигез салына. Бирегә башлыча хәзерге Татарстанның Лениногорски районы тирәсеннән күченеп киткән татарлар килеп урнаша, ир алып йортлар сала, авыл төзи. Хәзерге вакытта бу авылда аларның өченче-дүртенче буыны көн күрә. Авылда яшәүчеләр елдан ел кими, күпчелек гаиләләр кышлыкка Искешәһәргә һәм якындагы башка шәһәрләрдәге йортларына китә. Авылдан чыккан шәхесләр арасында төрек сериаллары төшерүче Омәр Байкул, ""Рәсимли филим"" анимация студиясенә нигез салган Мостафа Явуз Гүлбар. Илшат Сәетов – Азнакай районында туып үскән татар режиссеры, драматург һәм публицист.2020 елда аның биюче, ""Алтын битлек"" театр бүләге иясе Нурбәк Батулла турында""Генетически не так"" дигән киносы, 2018 елда""Ку"" рок-спектаклечыкты. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Истанбулда Госмания татар авылы турында ""Казан ерак"" фильмы күрсәтелде",1,news,Яңылыҡтар,2362,https://www.azatliq.org/a/32606200.html,2023-09-23T17:35:52+00:00
"Сулдан уңга: Әхмәт Азимов, Равил Гайнетдин, Әмир Галләмов, Интерфакс вәкиле",Мәскәүдә Русия мөселманнары киңәшмәсе үтәчәк,0,analytics,Дин,75,https://www.azatliq.org/a/2346296.html,2011-03-22T17:21:00+00:00
"Байрам Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театры сәхнәләштергән Ямаҡай бәпкә спектакле менән асылды. этно төркөмө, Башҡорт дәүләт филармонияһы артистары Әлиә Исҡужина һәм Әлфиә Ғәлләмова, М. Кәрим исемендәге 158-се мәктәптең Дуҫлыҡ өлгөлө бейеү ансамбле сығыш яһаны. Тамашасыларға айырыуса Ғаилә башҡорт балалар баҡсаһының тәрбиәләнеүселәре сығышы оҡшаны - бәләкәстәр бейене лә, шиғыр ҙа һөйләне. Концерт менән бер рәттән актер Шәһит Хамматов һәм тележурналист Ләйсән Мәзитова интерактив уйындар һәм флешмобтар уҙғарҙы. Өфөнән Искәндәр Ғәбитовтың шиғыры айырыуса иҫтә ҡалғандыр, уның видеоҙы бер көндә интернетҡа таралып, бик күп ҡарау йыйҙы. Тиҫтәләрсә ошондай рухлы балалар сараға йыйылды. Беҙҙең МАХ каналына яҙылығыҙ:",Өфөнөң «Мега» сауҙа үҙәгендә Башҡорт теле көнөн билдәләнеләр!,0,analytics,Файҙалы эштәр,708,https://agideljurn.ru/news/godpoleznihdel/2025-12-15/f-n-mega-sau-a-gend-bash-ort-tele-k-n-n-bild-l-nel-r-4509047,2025-12-15T09:45:00+00:00
"Уфаның элекке Өченче әмигъ мәчете бинасыМөрәәгатькә үзәк диния назарәте рәисе Тәлгать Таетдинкул куйган. Бу турыда Азатлыкка ""Архзащита"" оешмасы активисты, юрист Эльза Мәүлимшинасөйләде. Өченче әмигъ мәчете Хәсәния мәдрәсәсе һәм имам Сатаев йорты белән бергә бер комплексны тәшкил итә. Мәүлимшина соңгы елларда имам йортын саклап калу өчен көрәш алып бара. Хәзер мәчет бинасында Башкортостанның байдаркаларда һәм каноэда йөзү спорт төрләрендә спортчылар әзерләүче Олимпия резервы мәктәбе урнашкан. Кайчандыр бу мәчеттә танылган татар мәгърифәтчесе һәм дин галиме Зыя Камалиимам булып эшләгән. Эльза Мәүлимшина2010 елда Русиядә дини биналарны дәүләт яки шәһәр-авыл милкеннән чыгарып, дини оешмаларга кире кайтару турында канун кабул ителде. Шушы канун нигезендә 2012 елда Башкортостан хөкүмәте дә дини биналарны дин оешмаларына кире кайтару тәртибен билгеләгән күрсәтмә чыгарды. Мөфти нәкъ менә шушы канун нигезендә Өченче әмигъ мәчете бинасын мөселманнарга кайтаруны сорый, дип аңлатты Мәүлимшина.",Таетдин мөселманнарга Уфаның Өченче әмигъ мәчетен кайтармакчы,1,news,Яңылыҡтар,997,https://www.azatliq.org/a/30139669.html,2019-08-31T16:12:37+00:00
"Ни сәбәптәндер, Әнүәрҙең теле бик һуң асыла. 4-5 йәшендә саҡ һөйләшеп китә ул. Сабый йөрәгендәге йыр-моңға ҡарата һөйөү утын да өләсәһе ҡабыҙғандыр. Ауылда йәшәгәс, күп итеп һарыҡ аҫрай олатай менән өләсәй. Көтөү ҡаршыларға ла өләсәй ейәнен алып йөрөй. Шулай көн дә һарыҡтар артынан баралар. Улы, арып, мыжымаһын өсөн, Шайморатов генерал йырына маршта йөрөп ҡайталар. Йырлай торғас, бер көн килеп, баланың теле асыла. Әнүәр беренсе тапҡыр сәхнәгә лә Шайморатов генерал йыры менән сыға. Йырҙағы: Оҙатып ҡалды күк Урал — тигән юлдарға бәйле Әнүәр өсөн олатай-өләсәһенең Илкәнәй ауылындағы йорто Күк Уралға әүерелә. Ул әле лә олатай-өләсәй янына ҡунаҡҡа ҡайтҡанда, мин Күк Уралға барам, ти. Үҫә килә, Зәйнетдиндең, Радик Юлъяҡшиндың йырҙарын тыңлап, уларға эйәреп, йырлай башлай. Ҡумыҙҙа уйнау теләге тыуғас, атаһы ҡумыҙ алып бирә. Бик тиҙҙән оҫта ғына итеп ҡумыҙ ҙа сиртә башлай. Миңлеғәфүр Зайнетдинов үткәргән ҡумыҙсылар конкурсында Әнүәр иң йәш конкурсант булып таныла һәм виртуоз ҡумыҙсының юбилей концертында ҡатнашыу бәхетенә өлгәшә. Артабан уны Мәскәү башҡорттары ҡоролтайына саҡыралар. Үкенескә күрә, пандемия сәбәпле унда бара алмай. Уның ҡарауы Россия-1 телеканалының Хәйерле иртә программаһының Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнөнә арналған тапшырыуында әүҙем ҡатнаша. Тамыр балалар һәм үҫмерҙәр телеканалының Сулпылар тапшырыуында ла сығыш яһай. Республикала үткән күп кенә онлайн конкурстарҙа ҡатнашып, еңеүсе була. 2024 йылда Башҡортостанда Өлгөлө башҡорт ғаиләһе асыҡ республика конкурсында Вәхитовтар үҙ номинацияһында беренселекте яулай. Ғилми-ғәмәли конференцияларҙа Әнүәр тик беренсе урындарға лайыҡ була. Мәҫәлән, Мәләүез ҡалаһында уҙғарылған Кинйә Арыҫланов уҡыуҙарында гран-при яулай. Көйөргәҙе районында, Күмертау ҡалаһында үткәрелгән төрлө мәҙәни сараларҙа әүҙем ҡатнаша моңға ғашиҡ егет. Һабантуйға килгән мәртәбәле ҡунаҡтар Уралым йырын башҡарған Әнүәрҙең сығышын аяғүрә тороп тыңлай. Әле Әнүәр Күмертау ҡалаһының Мортаза Рәхимов исемендәге 3-сө Башҡорт гимназияһының бишенсе синыфында тырышып уҡый. Яңы йырҙар өйрәнә. Бәләкәй генә булыуына ҡарамаҫтан, йырсы егет әле бер ерҙә, әле икенсе ерҙә төрлө мәҙәни сараларҙа ҡатнаша, сығыш яһай. Август айында баш ҡалабыҙҙа үткән Самауырлы ритайымға ла саҡыралар Әнүәрҙе. Башҡортостан йәштәренең иң яратҡан сараһында ул ике йырын башҡара. Уралым, Башҡортостан йондоҙҙары йырын йыйылған халыҡ яратып ҡабул итә, алҡышлап, ҡул саба. Көйөргәҙе районы мәҙәниәт йортонда эшләгән Аҡбуҙат өлгөлө башҡорт балалар фольклор ансамбленең вокал буйынса етәксеһе Римма Васильевна Бабенко уға Уралым һәм башҡа башҡорт йырҙарын башҡарыу үҙенсәлектәрен өйрәтә. Ансамблгә йөрөгән балалар башҡорт халҡының йолаларын, йырҙарын, ғөрөф-ғәҙәттәрен дә өйрәнә. Репитициялар, үҙ-үҙеңде һәр яҡлап үҫтереү, камиллыҡҡа ынтылыу Әнүәргә дәрт-дарман ғына өҫтәй! Сәхнәгә сығып баҫыуы менән, бөтөн булған арыу-талыуҙары онотолғандай була. Ул сәхнәлә, әйтерһең дә, бөтөнләй икенсе кеше. Ҙур яуаплылыҡ тойған, аҡыллы һәм үҙенә талапсан әртис инде. Шуға ла уның һәр сығышын халыҡ бик йылы ҡабул итә. Йөрәгендә уның шундай рух һәм дәрт уйнай! Һәләтле егеткә киләсәк тормошонда тик яҡшылыҡ, уңыш һәм аяҙ күк йөҙө теләйбеҙ! Йыр-моң шишмәһе урғылып аҡһын, яңынан-яңы йырҙарың менән тамашасыңды һөйөндөрөп тор, Әнүәр! Зөлфиә ҒӘЗИЗОВА.",Нурлы егет,0,analytics,Беҙҙең журнал тышында,3253,https://amanat.su/articles/be-e-zhurnal-tyshynda/2025-11-14/nurly-eget-4472139,2025-11-14T15:25:00+00:00
"Аллаһүммә бәрик ләһүм фимә разәҡтәһүм үәғ-фир ләһүм үәрхәмһүм. Аллаһүммә әтғим мән әтғамәни үәс-ҡи мән сәҡани. Мәғәнәһе: Әй, Раббым! Үҙең биргән ризыҡтар менән мине ризыҡландырған бәндәләреңдән риза бул, гонаһтарын ярлыҡа. Үҙеңдең рәхмәтеңдән ташлама. Әй, Раббым! Мине ризыҡландырғандарҙың үҙҙәренә лә ашарына һәм эсеренә биреп тор.","Ял көндәре - туғандар, дуҫтар менән осрашыуҙар мәле",0,analytics,Йәмғиәт,332,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-04-26/yal-k-nd-re-tu-andar-du-tar-men-n-osrashyu-ar-m-le-4214634,2025-04-26T17:12:00+00:00
"Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров үҙенең йыллыҡ Мөрәжәғәтнамәһен командаһына бурыстар ҡуйыу һәм эштәре өсөн рәхмәт әйтеү менән тамамланы. Башҡортостан идара итеү командаһының ҙур сәнғәте: бер үк ваҡытта ике мәсьәләне хәл итеү – махсус хәрби операцияға һөҙөмтәле ярҙам итеү һәм республиканы үҫтереү. – Тарихыбыҙ тураһында бик теүәл фекер бар. Ата-бабаларыбыҙ бер батырлыҡ түгел, ә ике батырлыҡ ҡылған. Улар Бөйөк Ватан һуғышында еңеү яулай. Аҙаҡ тулыһынса емерелгән илде күтәрәләр һәм беҙгә заводтар, фабрикалар, йорттар, театрҙар, юғары уҡыу йорттары, мәҙәниәт һарайҙары тапшыралар. Ҡарағыҙ, Өфөләге күп кенә биналар: телеүҙәк, тарихи күпер, Спорт һарайы 1950, 60-сы йылдарҙа төҙөлгән. Һуғыштан һуң нисә йыл ғына үткәс Өфөнөң сәнәғәт юлдашы – Черниковск ҡалаһы күтәрелә. Һуғыштан һуңғы йылдарҙа республикала яңы ҡалалар барлыҡҡа килә (Туймазы, Учалы, Мәләүез, Октябрьский, Нефтекама, Салауат). 300-ҙән ашыу яңы предприятие һәм производство, шул иҫәптән ҙур химия һәм нефть химияһы сафҡа индерелә. Был тәңгәлдә 2022 йылдың февралендә махсус хәрби операция башланһа ла, беҙ туҡтап ҡалманыҡ һәм социаль инфраструктураны үҫтереү мәсьәләләрен әүҙем хәл итәбеҙ, тип әйтергә теләйем. 50-нән ашыу ҙур социаль объект, шул иҫәптән 19 мәктәп, 10 балалар баҡсаһы, 11 поликлиника, 5 дауахана, 8 мәҙәниәт йорто төҙөлә. 330 фельдшер-акушерлыҡ пункты һәм ауыл амбулаторияһы индерелә, улар һаны буйынса илдә лидерҙар була. Торлаҡ төҙөлөшө темптарының түбәнәйеүенә юл ҡуйманыҡ. 12 миллион ярым квадрат метрҙан ашыу торлаҡ сафҡа индерелде. Бейек йорттар, парк зоналары менән яңы уңайлы микрорайондар төҙөйбөҙ. 600-гә яҡын йәмәғәт биләмәһе, 500-ҙән ашыу ихата төҙөкләндерелде. 100 километрҙан ашыу юл һалынды һәм 5 мең километр самаһы юл ремонтланды. Был мөһим эште дауам итәсәкбеҙ. Быйыл тағы ла 9 социаль объект, шул иҫәптән мәктәптәр һәм поликлиникалар сафҡа индереләсәк, – тине Радий Хәбиров. Махсус хәрби операция бындағы, тылдағы, көнүҙәк мәсьәләләрҙе хәл итмәҫ өсөн сәбәп булырға тейеш түгел, ти Радий Фәрит улы. – 2025 йыл еңелдән булманы. Бюджет дефициты менән бәйле ауырлыҡтар булды. Әммә беҙ бөтә социаль әһәмиәтле сығымдарҙы тулыһынса тәьмин итәбеҙ. Элек ҡабул ителгән пландарға һәм программаларға ярашлы башҡа мөһим йүнәлештәрҙе хуплайбыҙ. Был йәһәттән беҙҙең өсөн иң мөһиме – кешеләрҙең лайыҡлы йәшәү сифатын һәм кимәлен, иҡтисадтың бөтә секторҙарының һөҙөмтәле эшен тәьмин итеү, мөһим инфраструктура объекттарын төҙөүҙе дауам итеү. Беҙ элеккесә сәнәғәт производствоһында, инвестициялар, эшҡыуарҙар әүҙемлеге буйынса алдынғылар рәтендә. Бөгөн иҡтисади фронт Еңеү өсөн мөһим. Президентыбыҙ ҡуйған илдең милли үҫеш маҡсаттарына өлгәшеү өсөн, – тине ул. Башҡортостан Башлығы республика Хөкүмәтенә, Премьер-министр Андрей Назаровҡа төбәктең иҡтисадын һәм социаль өлкәһен үҫтереү буйынса системалы эш алып барыуы өсөн рәхмәт белдерҙе. – Шулай уҡ муниципалитет башлыҡтарына рәхмәт һүҙҙәрен әйтергә теләйем. Һеҙ ауыр шарттарҙа эшләйһегеҙ, вазифағыҙҙан тыш күп кенә мәсьәләләрҙе хәл итәһегеҙ. МХО-ла ҡатнашыусыларҙы һәм уларҙың ғаиләләрен хәстәрләйһегеҙ. Һәләк булған геройҙарҙың туғандары һәм яҡындарының ҡайғыһын уртаҡлашаһығыҙ, ауыр мәлдә уларға ярҙам итәһегеҙ. Бындай минуттарҙа һеҙ бөтә республика, бөтә ил исеменән вәкил булараҡ сығыш яһайһығыҙ. Был кешелек йәһәтенән бик еңел түгел. Яугирҙәребеҙҙең туғандары һәм яҡындары һеҙҙе танып тороуы, ярҙамығыҙ өсөн ихлас рәхмәт әйтеүҙәре миңә ныҡ тәьҫир итә һәм шатландыра. Был бигерәк тә алғы һыҙыҡта яңғырағанда мөһим. Хөрмәтле коллегалар, һеҙгә рәхмәт, – тине Радий Хәбиров. Шулай уҡ республика Башлығы депутаттар корпусына, Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙағы сәйәси партиялар фракциялары лидерҙарына, депутаттар корпусына сәйәси өлгөргәнлеге, республика алдында торған бурыстарҙы хәл итеүҙә ярҙамы өсөн рәхмәт белдерҙе. –Ниндәй партияла тороуығыҙға, мөһим проблемаларҙы хәл итеүгә ҡараштарҙың төрлө булыуына ҡарамаҫтан, һеҙ бик ҡатмарлы мәсьәләләр буйынса консенсус табаһығыҙ. Хөрмәтле депутаттарыбыҙға ҙур эше, махсус хәрби операция бурыстарын хәл итеүгә ҙур өлөш индергәндәре, яугирҙәргә һәм уларҙың ғаиләләренә ярҙам иткәндәре, йәштәргә патриотик тәрбиә биргәндәре өсөн ихлас рәхмәт. Күп кенә төрлө кимәлдәге депутаттар – ауыл советынан алып республика парламентына тиклем – үҙ теләге менән хәрби хеҙмәткә китте һәм алғы һыҙыҡта хәрби бурыстарҙы лайыҡлы үтәй, - тип билдәләне Радий Хәбиров. Башҡортостан Башлығы сайты.",Бер нимәгә ҡарамай төп бурыстар үтәләсәк,0,analytics,Сәйәсәт,4357,https://bashgazet.ru/articles/s-y-s-t-m-kho-u/2026-01-30/ber-nim-g-aramay-t-p-burystar-t-l-s-k-4558692,2026-01-30T21:50:00+00:00
"Рәсәй Президенты быны ил һәм аныҡ кешеләр өсөн бик мөһим эш тип билдәләне. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостан яңыраҡ МХО зонаһына 172-се гумконвой оҙатты. Төбәктә махсус оеперацияла ҡатнашыусылар һәм уларҙың ғаиләләре өсөн 40-тан ашыу ярҙам сараһы эшләй.",Владимир Путин төбәктәргә рәхмәт белдерҙе,1,news,Яңылыҡтар,252,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-17/vladimir-putin-t-b-kt-rg-r-hm-t-belder-e-4581848,2026-02-17T14:20:00+00:00
"- Насколько комфортные и безопасные условия созданы для детей в образовательных учреждениях, оценивала межведомственная комиссия. В нее входят представители администрации, МЧС, Росгвардии, отдела ГИБДД и Роспотребнадзора. Наряду с вопросами комплексной безопасности детей комиссия проверила техническое состояние зданий и прилегающей территории, оценила состояние материально-технической базы, оснащённость и комплектование учебных кабинетов. Для нас важно, чтобы 1 сентября наши дети пришли в комфортные помещения, где приятно и безопасно находиться. ишимбай ишимбайскийрайон азатишемгулов зеленыйишимбай",В Ишимбайском районе образовательные учреждения к новому учебному году готовы,1,news,Яңылыҡтар,605,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-13/v-ishimbayskom-rayone-obrazovatelnye-uchrezhdeniya-k-novomu-uchebnomu-godu-gotovy-3883087,2024-08-13T11:43:00+00:00
"Ауыл советы берсиҙәтеле булып йәш ҡыҙ килгән. Тәүге талабын барлыҡ яңылыҡтар һәм бәйләнеш ""Вконтакте"" аша була, тип белдергән. Әбей-бабайҙар смартфондар алған. Этеп-төртөп, телефонды һыйпарға өйрәнгән. Ауыл кешеһе өсөн бигерәк ҡулайлы икән дәһә. Хәтимә инәйҙең туҡал кәзәһе өйгә ҡайтмай башлағайны. Инәй тиҙ генә ""Вконтакте"" аша ауылдаштарына хәбәр ташланы. ""Туҡал кәзәнең кәртешкәһе юҡ. Билдәләре-һаҡалы оҙон, йөнө аҡлы-ҡара. Оҡшаш кәзә менән селфи төшөп, туҡалкәзә һөштөгөн(хештег) ҡуйығыҙ. Кәзәмде танырмын. Табыусыға - туҡал кәзә йөнөнән башалтай. "" Мәликә инәй сторизында әтәс төшөргән. Яҙыу элгән ""Кем әтәсе? Ай ҡарайым, килеп алыусы юҡ! Сториз бөткәнсе хужаһы табылмаһа, һуйып ашайым! Әйтмәне тимәгеҙ! "" Гөлли инәй социаль селтәргә галушын ҡуйған. ""Кисә Мәстүрәнең Ҡөрьән ашында кемдер галушымды кейеп ҡайтҡан. Галуш өшкөртөлгән. Башҡа кеше аяғына эләкһә, малына зыян киләсәк"". ВК-лағы фото арҡаһында үрге остоң ҡатындары талашҡан. Бибикамал менән Ғәтиә, Алмабикә күршеһенән ҡасып, еләккә барғандар. Арғы урамдан Гөлбаҙыян быларҙы осраткан да, фото һалған. Зыҡ ҡубып ирешкәндәр. Гөлбаҙыяндың да тетмәһе тетелгән. Ни эшләрҙәр инде. Мәрәһим ҡартҡа ла бик килеште ВК. Әбейе күпселеккә ҡушылғандан һуң, яңғыҙ интегә. Ҡабатлап әбей алғыһы ла килмәй. Тик бына ҡатын-ҡыҙ ҡулы бешергән аштар һағындыра. Ә әбейҙәр ВК-ла иртә һайын сәйгә бешергән тәмлекәстәрен ҡуя. Ярышып, бер-береһен уҙҙырып. Ҡарт лентала күренгән ҡоймаҡ, ҡыҫтыбый, бәлештәрҙең ҡайһыныһын ашарға теләүенә ҡарап, берәйһенә хәл белергә йүнәлә. Яңғыҙ ауылдаштары уны күрергә һәр саҡ шат. Мәрәһимде табын түренә ултыртып, ВК-ға фото элеп тә ҡуялар.",Уйынлы – ысынлы,0,analytics,Юмор,1610,https://henek.info/articles/tu-tau-y-k-l-m/2026-02-06/uyynly-ysynly-4567546,2026-02-06T13:40:00+00:00
"Салават шәһәренең ""Йолдызлар"" төркеме чыгыш ясый20 августта Туймазы районының Төмәнәк авылы янындагы Бабай утарында узган фестивальдә дистәдән артык төркем катнашты, шулай ук кунак буларак чакырылган төркемнәр дә чыгыш ясады. Чарага Татарстан кунаклары: Милли шура рәисе Васил Шәйхразиев, Дөнья татар хатын-кызларының Ак калфак оешмасы итәкчесе Кадрия Идрисова, Казаннан бер төркем журналистлар да килгән иде. Башкортстан Мәдәният министрлыгыннан, хәтта Туймазы районы хакимиятеннән дә чарага килүче булмады. 2020 елда Уфада булачак Бөтендөнья фольклориадасы ачылуга бер ел вакыт калып бара. Бу Башкортстанда татар халык авыз иатына, татар халкына хакимиятнең мөнәсәбәте турында сөйли. Шулай да оештыручылар кәефен төшерми. Люция ВафинаБашкортстан хатын-кызларының Ак калфак оешмасы итәкчесе Люция Вафина: ""Быел фестивальдә 14 төркем катнашты. Кунак буларак башкорт кубызчыларын һәм Архангель районыннан чуаш, шулай ук Киров өлкәсеннән татар фольклор төркемен чакырдык. Бездә фольклор төркемнәре бик күп. Кайбер районнарда аларның саны ике дистәгә итә. Киләчәктә, бәлки, башта районнарда сайлап алу чаралары уздырырга кирәк булыр. Халкыбыз халык авыз иатын саклый, аны киләчәк буынга тапшырырга тырыша. Чараның төп максаты да шул, ягъни гореф-гадәтләрне, милләтне, телне саклау. Шуны балаларыбызга, оныкларызга иткерү. Татарстан вәкилләренә безне зурлап килүләре, иңүчеләргә бүләкләре өчен зур рәхмәт"", диде. Бакалы керәшеннәренең Туганайлар төркемеАнсамбльләр чыгыш ясаганнан соң бәяләмә төркеме нәтиә чыгарырга китте. Ул вакытта сәхнәне кунаклар алды. Архангель районының чуаш, Салават шәһәренең башкорт Агинәй төркеме һәм Киров өлкәсенең татар фольклор төркемнәре чыгыш ясады. Чара ахырында нәтиәләр игълан ителде. Өченче урынны - Борай районының Наза, икенче урынны Дүртөйле районы Иванай авылының Изге ай төркеме яулады. Беренче урын Бакалы керәшеннәренең Туганайлар төркеменә бирелде. Иң югары урынга – Гран-прига Архангель районының Ахирәтләр төркеме лаек булды. Архангель районының Ахирәтләр төркемеЧараны ябып, Милли шура рәисе Васил Шәйхразиев татар-башкорт дуслыгы, милли гореф-гадәтләрне кайтару зарурлыгы турында сөйләде. Васил ШәйхразиевМонда күрсәтелгән күп кенә уеннар безнең татарлар яшәгән шәһәрләрдә генә түгел, хәтта авылларда да юк. Чөнки интеграция бара, без алга барабыз. Авыл клубына чыгып, әйдәгез, сигезле биик дисәң, берәү дә белми. Сигезлегә кеше итмәсә, без алтылы бии идек. Мин сезгә карап горурланып утырдым. Быел безнең өчен зур горурлык – Башкортстан республикасы үзенең 100 еллыгын үткәрә. Без күп еллар узганнан соң үзебезнең президентыбыз Рөстәм Миңнехановбелән монда килеп, Уфа шәһәрендә ике көн буе үзебезнең дусларны, туганнарны, дин кардәшләрне, Башкортстанда яшәүче бар халыкны 100 еллыклары беләнкотладык. Уфа үзәгендә Нур театры каршында сигез метрлы Тукай һәйкәлекалкып чыкты. Икенче елда Татарстанның 100 еллыгын үткәрәчәкбез. Ул елда безгә Башкортстаннан зур такым килеп, башкорт халкы исеменнән Татарстанда яшәүче халыкларны бәйрәм белән тәбрик итәчәк. Менә шулай, ике республика арасындагы халыклар, иң беренче нәүбәттә татар белән башкорт, башкорт белән татар кулга-кул тотынышып бердәм булса, бездән дә бәхетле халык булмаячак. Безнең сөйләшүләребез бер, динебез бер, Сабантуебыз бер. Бердәм булырга кирәк, дус булырга кирәк! Балаларыбыз, оныкларыбыз безгә карап күкрәкләрен сугып, Мин татар, мин татар баласы дип әйтерлек булсын, диде Шәйхразиев. Ул киләчәктә бу чарага чит төбәкләрдәге татар төркемнәрен дә чакыру кирәклеген билгеләде. Бәяләмә төркеме рәисе, композитор Алик Локманов Азатлыкка фикерләре белән бүлешеп татар фольклор төркемнәреннән күп тавышка ырлауны көтүен әйтте. Алик ЛокмановФольклор бик авыр жанр. Анда биеп тә була, ырлап та була. Киемнәр дә, театрлаштыру да зур урын тота. Эш коралларын, эшнең үзен күрсәтү кертелә. Минемчә, боларны яшьләргә күрсәтү бик кирәк, чөнки ул безнең тарихыбыз. Бу миллилекне шул рәвешле аңнарына сеңдерү юлы. Урысларда, грузиннарда күп тавышка ырлау бар. Безгә менә шул итми, бездә күбрәк бер тавышка сиптерәләр. Мин фольклор төркемнәренең киләчәктә бу юнәлештә дә үсүен теләр идем, диде Локманов.",Дөнья фольклориадасын уздырачак Башкортстан хакимияте татар фольклор фестиваленә күз йомды,0,analytics,Татарстан,4099,https://www.azatliq.org/a/30120905.html,2019-08-21T09:33:13+00:00
"Оҫтаның даны уртаҡ, Оҫтаның даны – ауыл аша тигән мәҡәлдәр буш ерҙә тыумаған икәненә Бөрйәндең оҫта ҡуллы ҡыҙы Таңһылыу Ҡарағолова миҫалында ла инанырға мөмкин. Уның даны ауыл аша үтеп, Төмән ҡалаһына уҡ барып еткән -ТЮМЕНСКИЙ МАХРОВЫЙ КОВЁР  төркөмөндә Таңһылыу тураһында бына нимәләр яҙғандар:",Таңһылыу хаҡында Төмәндә лә беләләр!,0,analytics,Йәмғиәт,295,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-01-23/ta-ylyu-ha-ynda-t-m-nd-l-bel-l-r-4094046,2025-01-23T12:10:00+00:00
"Радий Хәбировтың сығышында республикабыҙҙың алдағы көндәргә үҫеш йүнәлештәре, артабанғы өҫтөнлөклө эш билдәләнә. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Бөгөн Башҡортостан Башлығы Мөрәжәғәтнамә менән сығыш яһай,1,news,Яңылыҡтар,290,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-30/b-g-n-bash-ortostan-bashly-y-m-r-zh-tnam-men-n-sy-ysh-ya-ay-4556664,2026-01-30T09:40:00+00:00
"Хәйбулла районы башҡорттары Ҡоролтайы хәбәр итеүенсә, район мәҙәниәт йортонда Сәйфулла Дилмөхәмәтов исеменә төбәк-ара йәш ҡурайсылар бәйгеһе үткән. ""Балалар араһында үткән бәйгелә Хәйбулла, Йылайыр, Бөрйән, Ейәнсура райондарынан һәм Сибай ҡалаһынан 70 бәйгесе ҡурайҙа уйнау оҫталығын күрһәтте. Йыл һайын үткәрелгән бәйге ҡурайҙы пропагандалау, башҡорт халыҡ музыка ҡоралында уйнау оҫталығын үҫтереү маҡсатында ойошторола. Йәш быуындың ҡурайҙы йәшәтергә, үҫтерергә әҙер булыуы ҡыуандыра. Был юлы ла йәш ҡурайсыларҙың милли һәм тарихи көйҙәребеҙҙе матур башҡарыуы һоҡланыу уятты. Әлбиттә, бында улар менән даими шөғөлләнгән, бәйгегә әҙерләгән етәкселәрҙең дә өлөшө ҙур. Бәйгелә һәр ҡатнашыусы бар һәләтен күрһәтеп ҡалырға тырышты. Көн дауамында барған бәйгелә бихисап йәш ҡурайсылар араһынан еңеүселәр билдәләнде. Берәү ҙә иғтибарҙан ситтә һәм бүләкһеҙ ҡалманы. Бәйгенең Гран-приһына Ейәнсура районынан Ғайса Юланов лайыҡ булды"",  - тип яҙалар Хәйбулла районы башҡорттары Ҡоролтайы төркөмөндә. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Илемде данлай ҡурай,0,analytics,Әҙәбиәт,1100,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2026-02-19/ilemde-danlay-uray-4584140,2026-02-19T09:00:00+00:00
"Бынан алда республикала фестивалдең төп йырына конкурс иғлан ителгәйне. Композитор Рәмил Туйсин еңеүсе булды. Ул «Башҡорт аты» гимнының барлыҡҡа килеү тарихын һөйләне. - Конкурс иғлан ителгәс, шағирә Фирүзә Абдуллина менән ҡатнашырға булдыҡ, - тип фекерҙәре менән уртаҡлашты Рәмил Парижович. - Элек эстрада йырҙарын бергәләп ижад итеү буйынса уртаҡ тәжрибәбеҙ бар ине, һәм был идея беҙгә ҡыҙыҡлы тойолдо. Мин үҙем музыкант-фольклорсы, хәрби темаға арналған башҡорт халыҡ йырҙарында, көнкүреш йырҙарында ла аттар йыш телгә алыныуын яҡшы беләм. Шуға күрә артыҡ баш ватырға тура килмәне; һүҙҙәр ҙә, көй ҙә үҙенән-үҙе тыуҙы. Йырҙың яңғырашын замансараҡ итергә тырыштыҡ. Композитор әйтеүенсә, ул да, Фирүзә лә Баймаҡ районында үҫкән. Башҡорт атының гимнын ижад иткәндә бала сағын, тыуған ауылын йыш иҫкә төшөргән. - Был минең тарихым, уның менән илһамландым, — ти Рәмил Туйсин. Гимн «Башҡорт аты» фестивалендә ат парадында ""Атайсал"" ансамбле башҡарауында яңғыраны.",Фестивалдә башҡорт аты гимны яңғыраны,0,analytics,Ваҡиға,959,https://tamasha-rb.ru/news/proisshestviya/2025-09-06/festivald-bash-ort-aty-gimny-ya-yrany-4377499,2025-09-06T16:15:00+00:00
"Был аҙнала Башҡортостандың медицина учреждениеларына менингококк инфекцияһы осрағына бәйле кәрәкле өҫтәмә саралар тураһында хаттар ебәрелде. Ялған документта Өфөләге һуғыш ветерандарының Республика клиник госпиталендә сирҙең раҫланған осрағы асыҡланған тиелә. Был дөрөҫ түгел. Башҡортостан Һаулыҡ һаҡлау министрлығы бындай бойороҡтар һәм хаттар ебәрмәгән. Бындай йөкмәткеле рәсми ҡарарҙар юҡ, һәм уларҙы ҡабул итеү планлаштырылмай. Төбәктә эпидемиологик хәл тотороҡло ҡала. Ялған документҡа өҫтәп, ауырыуҙы иҫкәртеү тураһында ялған иҫкәрмәләр ҙә таратыла. Уларҙы республиканың балалар учреждениеларына ебәрәләр. Шул уҡ ваҡытта карточкаларҙа ялған тәҡдим бар, иҫкәртеү сараларының береһе булып МХО-ла ҡатнашыусылар менән бәйләнеш булдырмау тора. Был ЦИПСО-ның сираттағы провокацияһы. Ул махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың тормошон ҡатмарлаштырыу өсөн ҡаршылыҡтар тыуҙырыуға йүнәлтелгән. Күптән түгел Украинаның ЦИПСО-һы ҡарамағындағы каналда Литвала пенсия Башҡортостанға ҡарағанда юғарыраҡ, сөнки Литва — бойондороҡһоҙ дәүләт, ә Башҡортостан – колония, тигән видеояҙма барлыҡҡа килде. Хәлде Фактчекинг по-башкирски телеграм-каналы тикшерҙе. ""Бойондороҡһоҙ"" Литва Европа Берлегенән килгән аҡсаға ныҡ бәйле, уның бурыстары, бюджет дефициты һәм халыҡтың күпләп эмиграцияһы арта. Был бәләкәй генә ил, унда ни бары 2,8 миллион кеше йәшәй. Уның территорияһы 65 300 квадрат километр тәшкил итә. Эске тулайым продукт 84 миллиард евро тәшкил итә, был хатта Кубаныҡынан да кәмерәк. Иҡтисад унда асыҡтан-асыҡ деградациялана, йәғни ваҡыт үтеү менән насарая. Литва Европа Берлегенән ҙур дотациялар ала, әммә һуңынан аҡсаның бер өлөшөн кире үҙ иғәнәһе итеп ҡайтара. Мәҫәлән, 2026 йылда ул Европа берлегенән 2,49 миллиард евро аласаҡ, ә 685,9 миллион ғына индерәсәк. Был тышҡы аҡсаһыҙ ил нормаль йәшәй алмай тигәнде аңлата. 2026 йылға Литваның бюджеты түбәндәгесә: килемдәре – 21,07 миллиард евро, сығымдары – 27,51 миллиард евро. Был эске тулайым продукттың 2,7 процентына ҡытлыҡ тыуҙыра, йәғни аҡса эшләүгә ҡарағанда күберәк тотонола. Дәүләт бурысы эске тулайым продукттың 45,4 проценты кимәлендә фаразлана. Асылда Литва банкрот ил. Хәҙер Литва халҡы тураһында – үҙ-үҙенә ҡул һалыусылар һәм эшһеҙҙәр иле. 2025 йылда унда 2,89 миллион кеше йәшәй. 2010 йылда 3,14 миллион булған, 15 йыл эсендә 250 мең кеше киткән. Күҙ алдына килтереү өсөн, картанан ҙур ҡала юҡҡа сыҡҡан тип әйтергә була. Ә тәрәнерәк ҡаҙып алһаң, 1990 йылда халыҡ һаны 3,69 миллион тәшкил иткән — әлегегә ҡарағанда 800 меңгә күберәк. Төп сәбәп – кешеләрҙең бала табыу кимәле түбән булыуында түгел, ә күмәк эмиграцияла. Европа берлегенә ингәндән алып рәсми мәғлүмәттәр буйынса илде ярты миллиондан ашыу граждан ташлап киткән. Ә иҫәпкә алынмаған китеүҙәрҙе һәм тыумаған балаларҙы иҫәпкә алғанда, һан юғарыраҡ. Башлыса йәш һәм әүҙем кешеләр китә, улар эшләй һәм һалым түләй ала. Һорау: иртәгә пенсияны һәм бюджетты кем тәьмин итәсәк? Яуап юҡ, сөнки ил үҙенең нигеҙен юғалта. Быларҙың барыһы ла евродотацияларға таяна, уларһыҙ тағы ла насарыраҡ булыр ине. Ә хәҙер Башҡортостан менән сағыштырайыҡ һәм бында картина күпкә яҡшыраҡ. Тулайым төбәк продукты – 2,8 триллион һум. Бюджет дефициты ни бары 9,8 миллиард һум, был тулайым төбәк продуктының 0,35 процентын ғына тәшкил итә. 2025 йылдың 1 октябренә дәүләт бурысы яҡынса 69,9 миллиард һум, йәки тулайым төбәк продуктының ни бары 2,5 проценты. Бындай түбән күрһәткестәр Башҡортостан иҡтисадының тотороҡлолоғо хаҡында һөйләй. Һөҙөмтәлә, иң мөһиме –  Башҡортостандың киләсәге бар, ә Литваның киләсәге бармы? Бик шикләнәбеҙ. Украина ЦИПСО-һының пропаганда каналы интернет селтәренә сираттағы ялған ташланы: йәнәһе, Өфөнөң 16-сы гимназияһында рус милләтле туғыҙынсы класс уҡыусыһы башҡорт милләтле тарих уҡытыусыһына һәм балаларына һөжүм итә, башҡорт тарихын аңлатыу буйынса низағ арҡаһында бер нисә кешене яралай. Поста һөжүм итеүсе неонацист төркөмдәрендә булған тип раҫлана. Ошо нигеҙҙә улар рус һәм башҡорт балаларын мәктәптәрҙә бүлеүҙе талап итә, йәнәһе, урыҫтар башҡорттар өсөн хәүеф тыуҙыра, тип раҫлай. Милләт-ара нәфрәтте уятырға тырышҡан классик ынтылыш. Ысынбарлыҡта барыһы ла башҡаса. 2026 йылдың 3 февралендә иртән 16-сы гимназияла туғыҙынсы класс уҡыусыһы Вадим И. дәрескә пластик пневматик автомат (пластик шарҙар менән атыусы страйкбол уйынсығы) һәм петарда алып килә. Ул уҡытыусыға һәм өс класташына бер нисә тапҡыр ата, шунан һуң петарданы шартлата. Үҫмерҙе полиция һәм Росгвардия хеҙмәткәрҙәре оператив рәүештә ҡулға ала. Иң мөһиме: бер кем дә зыян күрмәгән — уҡытыусы ла, уҡыусылар ҙа бер ниндәй ҙә йәрәхәт алмаған. Быны ваҡиға урынында Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров рәсми раҫланы. Республика Башлығы ҡоралдың уйынсыҡ булыуын, ҡорбандарҙың булмауын, хәлдең тулыһынса контролдә тотолоуын асыҡтан-асыҡ белдерҙе. Үҫмерҙең фамилияһы төрки, был шунда уҡ рус террорсыһы тураһында бөтә конструкцияны емерә. Ул күптән түгел ошо мәктәпкә күскән һәм, яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, класташтары һәм уҡытыусылары тарафынан эҙәрлекләүҙәргә дусар булыуы ихтимал. Үҫмерҙең телеграм-каналында ниндәйҙер этник һәм неонацистик берләшмәләргә ҡарау тураһында бер ниндәй ҙә һылтанма юҡ. Башҡортостан тарихы буйынса ла конфликт булмаған. Мотивтар, күрәһең, шәхси проблемалар менән бәйле. Шарттар асыҡланыуын дауам итә. ЦИПСО иһә башҡорттарҙы урыҫтарға ҡаршы ҡуйыу өсөн махсус рәүештә инцидентты милли нигеҙгә үҙгәртә. Был провокацияға юл ҡуймағыҙ, рәсми сығанаҡтарға ғына ышанығыҙ. Социаль селтәрҙәрҙә Роскомнадзор исеменән мутлашыусыларҙың Башҡортостандың элемтә операторҙарына һәм провайдерҙарына яҙған ялған хаты барлыҡҡа килде. Унда кешеләргә интернет эшмәкәрлегендәге өҙөклөктәр өсөн компенсация алырға тәҡдим итәләр. Ялған хат авторҙары халыҡты иҫкәртеүҙе һәм кешеләргә мәғлүмәт еткереүҙе һорай. Моғайын, яуап биреүселәрҙән һылтанма буйынса үтеүҙәрен йәки шәхси мәғлүмәттәрен еткереүҙәрен талап итәләр. Иҫегеҙҙә тотоғоҙ: Роскомнадзор граждандарға элемтә сифаты өсөн бер ниндәй ҙә компенсация түләмәй һәм тәғәйенләмәй. Был йөҙ процентлы ялған һәм мутлашыусылар тоҙағы. Бындай хаттар раҫланмаған адрестарҙан килә, улар хаталы һәм ашыҡ-бошоҡ эшләнә. Уларҙың берҙән-бер маҡсаты – аҡсағыҙҙы йәки мәғлүмәттәрегеҙҙе үҙләштереү. Нимә эшләргә? Шунда уҡ бындай хәбәрҙе юйып ташлағыҙ. Һылтанмалар буйынса үтмәгеҙ, мәғлүмәтте күсереп алмағыҙ һәм бер кемгә лә бер нәмә лә хәбәр итмәгеҙ. Әгәр бәйләнеш булған икән, мотлаҡ картағыҙҙы блокка ҡуйығыҙ һәм паролдәрҙе алмаштырығыҙ. Рәсми мәғлүмәт. . сайтында һәм ведомствоның тикшерелгән аккаунттарында ғына бар.",Аҙым һайын алдарға ғына торалар,0,analytics,Сәйәсәт,6448,https://bashgazet.ru/articles/s-y-s-t-m-kho-u/2026-02-08/a-ym-ayyn-aldar-a-yna-toralar-4569547,2026-02-08T22:40:00+00:00
"Ремзие Баккал ( апрель танылган кырымтатар балетмейстеры, Таикстан халык артисты, Кырым дәүләт премиясе лауреаты Ремзие Баккалны ирләделәр. Аңа 95 яшь иде.1926 елда Кырымда, кырымтатар хореографы Усеин Баккалгәиләсендә туган Ремзие Баккал әтисе юлыннан китеп, кырымтатар бию сәнгатенә зур өлеш керткен балетмейстер. Биш яшеннән бии башлаган Ремзие 1940 елда, 14 яшендә Акмәчетнең М. Горький исемендәге рус театры сәхнәсендә әтисе Усеин Баккал куйган чегән сюитасында беренче чыгышын ясый. елларда сөргенләктә Таикстанның Ленинабад (Сталинабад) шәһәрендә заводта эшли, аннары әтисе оештырган үзешчән ансамбльдә бии башлый. елларда Ленинабадның А. Пушкин музыкаль драма театрында балет солистыннан башлап театрының баш балетмейстеры дәрәәсенә кадәр үсә, ""Ләйлә һәм Мәнүн"", ""Фәрхәд һәм Ширин"" кебек спектакльләргә биюләр куя.1975 елдан башлап Ташкентта оешкан ""Хайтарма"" кырымтатар ыр һәм бию ансамбле белән хезмәттәшлек итә башлый, бию програмнары төзи.1980 елда Мәскәүдә узган Олимпия уеннарында 250 кешелек коллектив белән уеннарның ачылышында катнаша.1989 елда Кырымга кайткан Ремзие ханым Кырымтатар театры, ""Кырым"" дәүләт фольклор ансамбле, ""Таврия"" дәүләт ансамбльләре һәм башка иади коллективлар өчен биюләр сәхнәләштерә. елларда ""Хайтарма"" кырымтатар дәүләт ыр һәм бию ансамбленең сәнгать итәкчесе, баш балетмейстеры була. Бу чорда ул кырымтатар милли сәнгате хәзинәсенә кереп калган күп тамашалар куя. ""Бахчасарай-Хансарай"" вокаль-хореография композициясе аның иатының соңгы имеше булды. Ремзие Баккал — Таикстанның атказанган артисткасы, Таикстанның халык артисткасы, Кырым дәүләт премиясе лауреаты, төрле медаль һәм мактаулы кәгазьләр белән бүләкләнгән, ""Гомер буе бию белән"" (""С танцем по жизни"") китабы авторы. ""Мине кырымтатар биюнең хәзерге хәле борчый. Безнең яшьләр бик тиз заманча биюгә күчеп баралар. Әлбәттә, ул да бүгенге көн мәдәнияте, мин моңа каршы түгел, ләкин безнең биюләрдә кырымтатар биюенең милли колоритын сакларга кирәк, аны сәхнә мәдәнияте белән баетырга кирәк"", дигән иде Ремзие Баккал. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Акмәчеттә танылган кырымтатар балетмейстеры Ремзие Баккал белән хушлаштылар,0,analytics,Юғалтыу,2263,https://www.azatliq.org/a/31194673.html,2021-04-09T06:06:27+00:00
"Екатеринбурда коралланган полиция хезмәткәрләре намаз вакытында Репин урамындагы мәчет бинасына килгән. Алар мәчет ихатасын камап алган һәм намазга килүчеләрнең документларын тикшерә башлаган, аннары һавага ут ачып берничә мөселманны тоткарлаган. Бу хакта ""Екатеринбург ЧП"" -каналына сылтанып ОВД-Инфоһәм. агентлыгы яза. Шаһитлар төшергән видеодан күренгәнчә, мәчет янында чуалыш башланган, куәт вәкилләре халыкты тынычландыру өчен һавага ут ачкан. Эчке эшләр министрлыгының Свердловски идарәсе вәкиле Валерий Горелых. агентлыгына бу тикшерүне ""планлы профилактик чара"" дип атаган. Аның максаты - яшәү рөхсәте булмаучыларны ачыклау дигән ул. ""Екатеринбург ЧП"" -каналы мәгълүматына күрә, полиция хезмәткәрләре кимендә 10 кешене тоткарлаган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Екатеринбурда полиция хезмәткәрләре намаз вакытында мәчеткә килеп документлар тикшергән, һавага ут ачкан, мөселманнарны тоткарлаган",1,news,Яңылыҡтар,837,https://www.azatliq.org/a/32276209.html,2023-02-17T15:29:58+00:00
"Посетителей ждут экспозиции уникальных произведений рукоделия. Здесь можно будет увидеть кованые, литые изделия, изделия шорного ремесла (седла, уздечки, нагайки, кнуты), а также разные виды традиционной башкирской попоны – сергетыш, войлочные изделия и предметы, созданные из дерева. Участниками выставки станут около 40 талантливых мастеров из Баймакского, Абзелиловского, Бурзянского, Гафурийского, Учалинского, Ишимбайского, Зилаирского, Белорецкого, Миякинского и Бижбулякского районов, Стерлитамака, Сибая, Нефтекамска, Ишимбая, Уфы, Челябинской области и Республики Казахстан. На фестивале для всех желающих проведут мастер-классы. Здесь каждый сможет попробовать самостоятельно изготовить накидки на лошадь «септә». Настоящим открытием станет знакомство с секретами тамбурной вышивки, позволяющей создавать изысканные орнаменты. Гостям «Башкорт аты» предложат присоединиться к мастер-классам по изготовлению сергетыш, освоить тонкости деревянной резьбы или научиться создавать оригинальные войлочные изделия. Начало работы выставки-продажи «Город мастеров» в 9.00.",На фестивале «Башкорт аты» откроют секреты старинных башкирских ремесел,1,news,Яңылыҡтар,1072,https://tanburz.ru/news/novosti/2025-09-04/na-festivale-bashkort-aty-otkroyut-sekrety-starinnyh-bashkirskih-remesel-4373138,2025-09-04T11:11:00+00:00
"Ашығабыҙ. Бала ғына саҡта Оло булыу - бөтөн уйыбыҙ. Ҡалыр инек әле оҙон-оҙаҡ Баласаҡта, әгәр белгән булһаҡ, Тиҙ уҙарын ғүмер юлыбыҙ. Ашығабыҙ. Дуҫтар, туғандарҙың Хәлен белер ваҡыт тапмайбыҙ. Йәнебеҙҙә ҡатлы-ҡатлы яра, Нахаҡ, нәфрәт һәр саҡ йәнәш бара, Ғәфү итмәй, асыу һаҡлайбыҙ. Ашығабыҙ. Ауырлыҡтар тыуһа, Яҙмыштарҙы һаман һүгәбеҙ. Тормошто бит үҙгәртергә була, Боролоштар бик күп оло юлда, Ә беҙ, йүләр һымаҡ, түҙәбеҙ. Ашығабыҙ. Тәүбә итәр көндө, Кисектереп, һаман һуҙабыҙ. Бына хәҙер йәшәйем тигәс кенә, Беҙҙең янға Әжәл үҙе килә, Һуңғы сикте бергә уҙабыҙ. Ашығабыҙ. Юныс Миңнемөхәмәтов.",Ашығабыҙ.,0,analytics,Шиғриәт,592,https://henek.info/articles/shi-yr-ar/2025-05-06/ashy-aby-4223592,2025-05-06T12:25:00+00:00
"Закон медицина ярҙамы сифаты стандарттарын пациенттың уны ҡайҙа – дәүләт клиникаһындамы йәиһә шәхси клиникаламы, алыуына ҡарамаҫтан, берҙәмләштереүгә йүнәлтелгән.",Башҡортостанда шәхси клиникалар тураһында закон көсөнә инә,1,news,Яңылыҡтар,162,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-13/bash-ortostanda-sh-hsi-klinikalar-tura-ynda-zakon-k-s-n-in-4505513,2025-12-13T08:19:00+00:00
"Әһдәм Юмагулов ишетмәүчеләргә омга вәгазен тәремә итәКүрмәүче яки ишетмәүче мөселманнарны тернәкләндерү үзәге булдырган ""Ярдәм"" мәчетендә эшләүче курслар ишетмәүче мөселманнарны укытучы ислам белгечләре әзерләү кирәк дигән фикергә этәргеч булган. Бу турыда Азатлыкка әлеге мәчеттә инде ике ел волонтер буларак сурдотәремә эшләре алып баручы Әһдәм Юмагуловбелдерде. Аның әйтүенчә, хәзер әлеге проектны ничек тормышка ашыру юлларын эзлиләр. Дәресләр онлайн булачак, төрле шәһәрләрдәге шәкертләр һәм мөгаллимнәрнең компьютер экранында бер-берсен күреп анлы аралашуы рәвешендә белем бирү оештырырга кирәк ди Юмагулов. Дин сабакларын Казандагы яки Мәскәүдәге ислам институты белгечләре алып барыр дип ниятләнә. Ишетмәүче мөселманнар әлеге онлайн курсларны тәмамлаганнан соң диплом алып башка ишетмәүче мөселманнарны укыта алырлык белемгә ия булырга тиеш. Әһдәм ЮмагуловЮмагулов үзе яхшы ишетә, колак проблемнары беркайчан да булмаган. Ул инде биш ел Казан дәүләт тикшеренүләр техник институтында (КАИ) сурдотәремәче булып эшли. Хәзер әлеге югары уку йортында ишетмәүче 85 студент белем ала. ""Ярдәм"" мәчетендә ишетмәүчеләргә сурдотәремә белән булышучы волотер шушы тәрибәне ислам белеме бирүдә дә кулланырга кирәк дип саный. ""Ярдәм"" тернәкләндерү үзәгендә шундый фикер тугач Юмагулов башта алай укырга теләүчеләр булырмы дип сораштыру уздырырга булган. Казанда андыйлар шактый булып чыкты, ә бар Русия буйлап онлайн рәвештә укып дин мөгаллиме булырга теләүче ишетмәүчеләр бигрәк тә күп булырга тиеш ди ул. ""Ярдәм"" мәчетенә омга намазына килгән мөселманнарСурдотәремәче Юмагулов бу мәчеттәге дини курсларга йөрүчеләргә тәремә эшләре белән ярдәм итә, шул ук вакытта үзенең дә дини белемен арттыруына сөенүен белдерде. ""Ярдәм"" мәчетендәге омга вәгазьләре сурдотәремә белән интернетка 2016 елда чыга башлады. Башта тәремәчеләр бу эшне аерым бүлмәдән алып барган булсалар, 1 марттан сурдотәремәче вәгазь сөйләүче имам янына басып ишетмәүчеләргә аның вәгазен кул һәм ирен ишарәләре белән иткерә. 5""Ярдәм"" мәчетендә сурдотәремәле омга вәгазьләре уздырылаомга вәгазьләренә ишетмәүче 10-15 мөселман йөри. Әлеге вәгазьләр видеога яздырып алына һәм ""Ярдәм"" мәчетенең каналына куела. ""Ярдәм"" хәйрия фонды матбугат сүзчесе Римма Гатина Азатлыкка белдерүенчә, Русиядә сурдотәремәле вәгазьләрне интернетка чыгаручы бердәнбер мәчет булган ""Ярдәм"" тиздән аларны һәр омга иртәсендә интернет аша онлайн режимда күрсәтә башларга да ыена. Ишетмәүчеләр бу мәчеттә атнага өч тапкыр оештырылучы курсларга йөреп ислам дине нигеләрен, Коръән сүрәләрен өйрәнә. Гатина әйтүенчә, ишетмәүче мөселманнар арасында, мөмкинлекләре чикләнгән булудан кыенсынып, өйләреннән чыкмый ятучылар да шактый. ""Ярдәм"" үзәгендә алар психологик яктан ныгып, үз-үзләрен иркенрәк тотырга, кеше белән аралашырга өйрәнеп кайтып китәләр. Гатина омга намазларына йөрүче ишетмәүче мөселманнарның 10-15 кешедән артмавын андыйларның эш көнендә эштә булуы белән аңлата. Якшәмбе курсларына алар бик күп килә һәм араларында яшьләр дә күп була ди ул. ""Ярдәм"" мәчетендә кул ишарәләрен өйрәнүче мөселман (сулда) омга вәгазе тыңлыйГатина әйтүенчә, ишетмәүче мөселманнар арасында да, башка кешеләр тормышында булган кебек, авыр хәлдә калганнар шактый. Андыйлар үз хәлләренә имамнан аңлатмалар, ул хәлдән ничек чыгу турында киңәшләр алырга тели. Мондый очракларда да аларга сурдотәремәчеләр ярдәм итә. ""Ярдәм"" үзәге ишетмәүче һәм күрмәүче мөселманнарга тормыш таянычы булырга, аларны әмгыять белән бәйләнештә тотарга тырыша ди Гатина. Үзәкнең икенче сурдотәремәчесе Рәисә Сабирановаүзе дә колак аппараты куллана. ""Ярдәм"" мәчетенә ул ике ел элек йөри башлаган. Аңа кадәр Сөләйман мәчетенә йөргән булган. Рәисә Сабиранова""Анда иде кеше булдык. Хәрефләр өйрәндек, вәгазьләр тыңладык, сурәләр өйрәнеп килдек. Аннан яңа мәчет салгач, безне монда чакырдылар. Монда күбрәк ишетмәүчеләр килде, кайберләре сөйләшми дә. Мин үзем дә колак аппараты белән генә ишетәм. Ишетмәүчеләр монда да хәрефләр, сүрәләр, язарга өйрәнәләр. Вәгазьләр сөйләп безгә Мөхәммәт пәйгамбәрнең кем булуын, Аллаһ турында аңлаталар"", ди Сабиранова. Ишетмәүче һәм сөйләшә алмаучы Шәмсия Гаетовада бу үзәккә ике ел чамасы элек ире белән бергә йөри башлаган. Шәмсия Гаетова""Ике ел элек көзен мәчеткә йөри башладык, гарәп хәрефләрен укырга өйрәнергә. ""Ярдәм"" мәчете безгә бик ошый, мөнәсәбәтләр дә бик әйбәт. Былтыр мин бик йөри алмадым, операциядә булдым. Минем ирем дә монда йөри. Бергә укырга өйрәнәбез, өйдә дә күнегүләр эшлибез. Икәүләшеп дәресләр укыйбыз, хәрефләр язабыз"", дип сөйләде Азатлыкка Гаетова.",Ишетмәүче мөселманнар өчен онлайн курслар ачу мәсьәләсе өйрәнелә,0,analytics,Дин,4498,https://www.azatliq.org/a/29873427.html,2019-04-10T21:34:21+00:00
"Ул иныф уҡыусыһы Раушания Кейекҡужинаға Яңы йыл бүләге эшләгән — 2026 йылдың тәүге ярты йыллығына Йәншишмә гәзитен яҙҙырған. Беҙҙе ҡыуандырҙығыҙ, Азат Зөлфәҡәр улы! Изгелегегеҙ меңләтә сауап булып ҡайтһын! Йә, тағы кемдәр балаларға шундай Яңы йыл бүләге эшләр?",Яңы йылға — бүләк!,0,analytics,Гәзит,260,https://yanshishma.com/articles/g-zitebe-du-yby-/2025-12-17/ya-y-yyl-a-b-l-k-4511152,2025-12-17T12:15:00+00:00
"Михаил Рощина повесына режиссер Анжелика Рамазанова ҡуйған спектакль тамашасыны Бөйөк Ватан һуғышы йылдарына алып бара. Тарих ҡатмарлы һынауҙар шарттарында кешелеклелекте һаҡлап ҡалыу хаҡында уйланырға мәжбүр итә. Сараға «Ватанды һаҡлаусылар» фонды вәкилдәре, Башҡортостандың мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова һәм башҡа абруйлы ҡунаҡтар саҡырылғайны. Артистарҙы тәрән һәм хисле эштәре өсөн оҙайлы алҡыштар менән тәбрикләнеләр. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Волга буйы федераль округының 14 төбәге театрҙарын берләштергән «Волга буйы Театры» фестиваленә 27 мартта йомғаҡ яһала.",Һуғыш тураһында спектакль күрһәтелде,0,analytics,Еңеү,565,https://henek.info/articles/pobeda-80/2026-02-12/u-ysh-tura-ynda-spektakl-k-r-telde-4576167,2026-02-12T20:45:00+00:00
"Радий Хәбировфикерләр21 июньдә Башкортстан башлыгының республика дәүләт телләре һәм Башкортстан халыклары телләрен саклау һәм үстерү өчен грантлары бәйгесенә йомгак ясалды. Бу хакта Башкортстан башлыгының грантлар фонды сайтыхәбәр итә. Быел дәүләттән финанс ярдәмне 33 оешма алачак. Алар тәкъдим иткән проектларга барлыгы 50 млн сум каралган. Исемлектән күренгәнчә, башкорт теленә багышланган 25 проект, чуаш теленә — 2, мордва, удмурт һәм мари телләреннән берешәр проект иңү яулаган. Исемлектә татар телле проект юк. Өлешчә татар теленә бәйле иңүче проект күптелле проект арасында күренә. ""Мультителле маара: уйнап өйрәнәбез (""Мультиязычное приключение: учимся, играя"") дип аталган проектны ""Флагман"" оешмасы тәкъдим иткән. Ул Уфадагы балалар бакчаларындагы балаларга башкорт, татар, инглиз телләренә интерактив укыту курсы оештыруны күзаллый. Моның өчен Башкортстан бюджетыннан 665 мең сум акча бүленәчәк. Башкортстан башлыгының грантларының төп өлеше Уфа шәһәрендә тормышка ашачак. Анда 17 проект иңү яулаган. Икенче урында — Гафури районы. Шулай ук башкорт телен үстерү өчен Пермь крае, Мәскәү, Чиләбе һәм Свердлау өлкәләренә дә акча бүленәчәк.2022 елда башкорт телен үстерүгә — 33 млн, татар проектына — 1 млн сум бүленде. Республикада яшәүче башка халыкларга берни дәбирелмәде.2020 елгы анисәптә Башкортстанда яшәүче халыкларның саны түбәндәгечә теркәлгән: урыслар — 37,5, башкортлар — 31,5, татарлар — 24,2, чуашлар — 2, марилар — 2,1, украиннар — 0,4, башка милләт вәкилләре — 2,3. Республикада барлыгы 160 милләт вәкиле яши. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Быел Хәбиров грантын отучылар арасында аерым татар телле проектлар юк,1,news,Яңылыҡтар,1631,https://www.azatliq.org/a/33004769.html,2024-06-22T06:30:12+00:00
"Хәтер көне, 12 октябрь 2019Татар хокукларын яклау эшен беренче чиратта Татар конгрессы оештырырга тиеш сыман. Әмма татар теленә һөүм барганда, милли һәм мөселман активистлары эзәрлекләнгәндә, тиешле белгечләр, юристларны әлеп итеп, татар халкы хокукларын яклау үзәген оештырасы урынга конгресс бу хәлләргә еш кына битараф кала. Ул арада башка милли республикаларда ирле халыкларның хокукларын яклаучы төрле үзәкләр эшләп килә.15 ноябрь Киров өлкәсенең Нократ Аланы мәхкәмәсе өлкә татарларының мәдәният һәм мәгърифәт итимагый оешмасы рәисе Рәүф Фәсхетдиновтыелган экстремистик дини китаплар саклаган һәм тараткан дигән хөкем карары чыгарды һәм аңа өч мең сум шртаф әзасы билгеләде. Азатлыкка биргәнәңгәмәсендәул бу гамәлләр куәт структуралары тарафыннан ул итәкләгән милли оешманы ябар өчен эшләнә дип белдерде. Бу уңайдан Фәсхетдинов Дөнья татар конгрессына өч тапкыр мөрәәгать иткән, ләкин конгресс бернинди булышлык күрсәтмәгән. ""Милли шура рәисе Васил Шәйхразиевка да, конгрессның башкарма комитеты итәкчесе Ринат Закировка да чыктым. Дөнья татар конгрессы юристы Рауза Шаһиморатова, мондый эшләр белән шөгыльләнгәнебез юк, берничек тә ярдәм итә алмыйбыз дип авап бирде"", диде Рәүф Фәсхетдинов. Киров өлкәсендәге вакыйгалар чираттагы тапкыр татар халкының, татар оешмасының, татарның хокукларын кем якларга тиеш, ни өчен Дөнья татар конгрессы бу эштән читләшә дигән сорау тудырды. Бу уңайдан Азатлык башка милли республикалар тәрибәсен өйрәнде. Баксаң, Башкортстан, Якутия, Кавказда ирле халыкларның хокукларын яклау эше азмы-күпме оештырылган икән. Татар конгрессы юристларны әлеп итеп, татар халкы хокукларын яклау үзәген оештыра алмаган арада, Дөнья башкорт корылтае бу мөмкинлектән булдыра алганча файдаланырга тырыша. 2017 елда туган телне кысрыклау башлангач, башкорт корылтае юристлары мәктәпләрдә башкорт халкы хокукларын яклап йөрде. Бу уңайдан Дөнья башкорт корылтае башкарма хакимиятендә күп еллар баш белгеч булып эшләгән Рәйсә Күзбәкова Азатлыкка ""башкорт халкын яклау оештырылды"" дипсөйләде. Дөнья башкорт корылтаеның элекке рәисе Данир Гайнуллинда Азатлыкка оешманың бик тәрибәле ике юристы даими эшләп килүен һәм аларның Башкортстаннан читтә яшәүче башкортларга да ярдәм итеп килүен белдерде. Саха (Якутия) республикасында ирле халыкның хокукларын яклау соңгы елларда көчәйгән. Бу хакта Азатлыкка Саха халкы конгрессы рәисе, элекке депутат Иван Шамаевсөйләде. Иван Шамаев""Бүген Саха итимагый үзәге, Саха халкы конгрессы, ""Сомого"" һәм ""Е ту тэшкиле"" оешмасы ирле халыкның хокукларын яклау өлкәсендә эшли. Аларда юристлар да бар. Берничә ел элек ""Сомого"" оешмасы сахаларның ирле халык буларак тануын сорап, Якутия конституция мәхкәмәсенә мөрәәгать итте. Мәхкәмә якут-сахаларны ирле халык дип таныды. Русиядә бу төшенчә кулланылмый. Бары азчылык халыклар дигәне генә бар. Алар күбрәк телне дәүләт теле буларак яклыйлар. Без мәгариф министрлыгы, Русия думасына хат яздык. Якутия парламенты белән эшләдек. Урам ыеннары үткәрдек"", диде Иван Шамаев Азатлыкка. Республика дәүләт телләрен укытуны ихтыярига калдыргач, Якутиядә итимагый оешмалар белән берлектә юристлар әти-әниләр һәм мәктәпләр белән актив эшли башлаган. ""Хәзер күбрәк халык, әти-әниләр белән эшлибез. Аларга туган телдә тәрбия бирү, укыту кирәклеген аңлатабыз. Мәктәпләрдә туган телдә укыту таләбен куябыз. Бу юнәлеш үсеш алып бара. Дәүләт телен ихтыяри рәвештә укыту канунын кабул иткәч, әлегә бездә вазгыять бик үзгәрмәде. Ләкин әкренләп начарланырга мөмкин. Русиядә мондый сәясәт барса, катлаулы булачак"", диде Иван Шамаев. Ул арада Кавказ активистлары бүген халыкара кеше хокукларын яклау үзәкләре белән актив эшли. Шуларның берсе – ""Мемориал"" үзәге. Ул Чечня һәм Ингушетиядә сәяси эзәрлекләнүчеләрне яклый. Илледән артык активистны (шул исәптән башкорт активисты Айрат Дилмөхәммәтовны да) сәяси тоткыннар исемлегенә кертте. Татарстанда Хизб ут-Тәхрир эше нигезендә кулга алынган сигез активистны да алар сәяси тоткыннар дип саный. Алар арасында ""Казан егетләре""нең элекке ырчысы Азат Әдиевта бар. Карачай-Чиркәс республикасында соңгы елларда ""Адыгэ Хасэ — чиркәс халкы хокукларын яклаучы Чиркәс парламенты"" оешмасы активлашты. 2010 елда алар хәтта 1957 елга кадәр булган Чиркәс автономиясен кайтару таләбен куйды. Ләкин соңгы елларда басым арту аркасында бик актив түгел. Хокук бозуларны ачыклауда күбрәк Мәскәүдәге халыкара оешмалар эшли. Әйтергә кирәк, татар халкы хокукларын яклау үзәген оештыру, анда юристларны әлеп итү мәсьәләсе Дөнья татар конгрессында берничә тапкыр күтәрелде. 2017 елда узган 6 нчы Корылтайда язучы, әмәгать эшлеклесе Фәүзия Бәйрәмова Татарстан президенты каршында татар халкын яклауны оештырырга тәкъдим иткән иде. Ләкин конгресс бу тәкъдимгә колак салмады һәм шул ук елны Татарстан мәктәпләрендә татар телен кысрыклау эше башланды. Татар халкы хокукларын яклау эшен оештыру турында Татар конгрессының 2002 елдагы корылтаенда ук сүз булган. Шуннан соң конгресс махсус утырыш ыя. Ләкин аерым үзәк оештыруга барып итми. Билгеле хокукчы, адвокат Роза Фәрдиеваны конгрессның юристы итеп сайлап куялар. Ул анда елларда эшли. Роза ханымга махсус штат бүленми, ул килешү нигезендә эшли. Роза Фәрдиева""Иң беренче эшем Чиләбе татарларын яклау булды. Икенчесе – милли мәгариф иде. Кайда проблем чыга, шунда бардым. Пермь краенда өч авылга бер мәктәпне ябарга теләделәр, мин якларга бардым. Тамбов өлкәсендә мәктәпне саклап кала алдым. Пензада көчле мәдрәсәгә каршы эш бара иде, аны туктаттым. Берүзем 18 юнәлештә эшләдем. Татар авылларына Чернобыль статусы бирдерттем. Мин бу эшне Татар конгрессы каршында кеше хокукларын яклау комитеты дип таныттым. Чөнки бу губернатор, вице-губернаторлар белән күрешеп сөйләшергә мөмкинлек бирә иде"", дип сөйләде Роза Фәрдиева Азатлыкка. Фәрдиева конгресста биш ел эшли. 2007 елда ул эштән киткәч, конгресста бу эш белән беркем шөгыльләнми башлый һәм татар халкы хокуклары шундук онытыла. ""Татар конгрессы татар халкы хокукын яклауны оештыра алмауда үзе гаеплеме, әллә дәүләт, иминлек оешмалары комачауладымы? "" дигән сорауга Фәрдиева: ""татар конгрессы үзе гаепле"" диде. Аңа айлык хезмәт хакы итеп 6 мең сум түләнгән. Ләкин ул акчаны да вакытында түләмәгәннәр. ""Эш акчада түгел. 6 мең сумга мин эшләп тә йөрмәгән булыр идем. Әле ансын да өч-дүрт айга бер бирәләр иде. Акча юк дип әйтәләр иде. Адвокат буларак эшли идем. Әгәр дә мин мәхкәмәдә берәр эш алып барсам, миңа аерым гонорар итеп түләү турында килешенгән иде. Адвокат буларак эшләгән акчадан өч ярдәмчемә түли идем. Шул 6 мең сумны түләү өчен дә талашып бетәләр иде. Машина да бирелмәде, иске-москыда йөрттеләр. Бернинди шартлар тудырылмады"", ди Фәрдиева. Татар конгрессының итәкчелегенә яңа кешеләр килгәч, Роза Фәрдиева Милли шура рәисе Васил Шәйхразиевка татар халкын яклау комитетын торгызу тәкъдиме белән чыккан. Ләкин конгресстан бернинди авап та килмәгән. ""Татар халкы хокукын яклауга ихтыя хәзер бик зур. Ләкин конгресска өметем юк. Татар халкының проблемнары белән шөгыльләнмәячәк ул. Юрист, беренче чиратта, татар анлы булырга тиеш. Икенчедән, халыкның проблемнарын белергә тиеш"", дип сөйләде Роза Фәрдиева Азатлыкка. Татар конгрессын елларда итәкләгән тарихчы Индус Таһиров Азатлыкка 90 нчы елларда юристларның аерым әлеп ителүе хакында сөйләде. Индус Таһиров""Безнең юридик үзәк юк иде. Кирәк чакта юристларны таба идек. Аның [ул чакта] кирәге дә юк иде. Безнең билгеле юристлар бар, алар белән эшли идек. Файдасы да тия иде. Безгә [ул вакытта ] алты кешелек штат бирелде. Хәзер 60 лап кеше. Ләкин ул вакытта кискен хәлләр булмады. Чөнки без урыннардагы итәкчелек белән аңлашып эшли идек. Каршылыкка кадәр иткерми идек"", дип сөйләде Индус Таһиров. Бүген конгрессның юристларны әлеп итәргә финанс мөмкинлекләре бар, ләкин алар бу эш белән шөгыльләнми, ди тарихчы. ""Әгәр дә татарның яхшы квалификацияле юристлары бар икән, үзәк оештырырга түгел, ә аларны итимагый рәвештә әлеп итәргә кирәк. Чын татар икән, ул үзеннән-үзе ярдәм итәргә тиеш. Ә аппарат оештыру, конгресста болай да хәттин ашкан. Конгрессның акчасы бар. Хөкүмәт аларга күп бирә. Яхшы юристлар яннарында гел булырга тиеш. Штатта булмаса да, итимагый рәвештә. Кирәк чакта акчасын биреп эшләтергә тиеш. Конгрессның андый мөмкинлекләре бар. Ләкин алар бу эш белән шөгыльләнми"", диде Индус Таһиров Азатлыкка.","""Акчасы бар, эше күренми"". Ни өчен конгресс татар хокукларын якламый?",0,analytics,Татарстан,8169,https://www.azatliq.org/a/30310739.html,2019-12-09T21:12:38+00:00
"«Китап-байрам» йәрминкәһе ҡунағы Башҡортостан башлығы Радий Хәбиров һәм мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова менән республика гәзит-журналдарында архив мәҡәләләренең күсермәләре менән танышҡан. Владимир Мединский төрлө йылдарҙа «Республика Башкортостан» гәзитендә баҫылған билдәле совет шағирҙары һәм яҙыусыларының, атап әйткәндә, 1942 йылда башҡорттарҙың батырлыҡтарын һүрәтләгән Илья Эренбургтың мәҡәләһе менән ҡыҙыҡһынған. Кисәгә килгән ҡунаҡ архив материалының күсермәһен ҙур ҡәнәғәтлек менән ҡабул иткән. «Китап-байрам» йәрминкәһе ҡунағы Башҡортостан башлығы Радий Хәбиров һәм мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова менән республика гәзит-журналдарында архив мәҡәләләренең күсермәләре менән танышҡан. Владимир Мединский төрлө йылдарҙа «Республика Башкортостан» гәзитендә баҫылған билдәле совет шағирҙары һәм яҙыусыларының, атап әйткәндә, 1942 йылда башҡорттарҙың батырлыҡтарын һүрәтләгән Илья Эренбургтың мәҡәләһе менән ҡыҙыҡһынған. Кисәгә килгән ҡунаҡ архив материалының күсермәһен ҙур ҡәнәғәтлек менән ҡабул иткән.",«Китап-байрам» йәрминкәһе ҡунағына тарихи бүләк,1,news,Яңылыҡтар,1011,https://agideljurn.ru/news/novosti/2023-05-26/kitap-bayram-y-rmink-e-una-yna-tarihi-b-l-k-3282160,2023-05-26T18:30:00+00:00
"Халыҡ медицинаһына күҙ һалһаң, ниндәй генә дауаланыу юлдары юҡ! Нисек кенә булмаһын, табип менән кәңәшләшергә тәҡдим итәбеҙ. Зыян килтермәһә булды! Һыу -- ул сафлыҡ, таҙалыҡ билдәһе. Шуға был рецепты күргәс, урап үтә алманым. Күп кенә ауырыуҙар тәнгә һыу етмәгәнлектән барлыҡҡа килеүе билдәле. Әммә был дә әле булһа ла өйрәнелеп бөтөлмәгән. Иртән йоҡонан уяныу менән һыу эсеүҙе күптәр ғәҙәт итеп алып та өлгөрҙө. Ә бит һыу эсеп, баш ауырыуынан, быуындар һынығыуынан, йөрәк ауырыуынан, титтан, йөрәктең саманан тыш шәп ҡағыуынан (учщённ дцбини), эпилпиянан, артыҡ тән ауырлығынан, бниль тмнан, мнингиттан, бөйөр ауырыуҙарынан, ҡоҫҡолоҡтан, гтиттан, диянан, гмйҙан, дибттан, эс ҡатыуынан, күҙ ауырыуҙарынан, аналыҡ ауырыуҙарынан, ҡолаҡ, танау, тамаҡ ауырыуҙарынан дауаланып була. Дауаланыу юлдары: 1. Иртән йоҡонан уянғас та, теште таҙартмаҫ элек 160 мл 4 стакан һыу эсегеҙ. 2. Теште таҙартҡас, 45 минут дауамында ашарға ла, эсергә лә ярамай. 3. 45 минуттан һуң ғәҙәттәгесә иртәнге ашты ашай алаһығыҙ. 4. Иртәнге, төшкө һәм киске аштан һуң 2 сәғәт дауамында бер ни ҙә ашарға ла, эсергә лә ярамай. 5. Ололар һәм ауырығандар араһында бер юлы 4 стакан һыуҙы эсә алмаһалар, улар һыу күләмен кәметеп башлаһын. Аҙаҡ яйлап ҡына арттыра барһын. Ошолай итеп дауаланған осраҡта юғары ҡан баҫымын -- 30, гтитты - 10, дибтты - 30, эс ҡатыуын - 10 көндә дауалау мөмкинлеге бар. Атит менән ауырығандар был дауалау алымын тәүге аҙнала 3 көн, икенсе аҙнанан көн һайын дауаланыу юлын дауам итер кәрәк. Был мтдикны ҡуллана башлағас, тәүге аҙнала йыш ҡына кесе ярау итерһегеҙ. Шулай уҡ һауыҡҡандан һуң да ошо уҡ методиканы дауам итергә кәңәш ителә. Һау-сәләмәт булығыҙ! Ҡулланыр алдынан табип менән кәңәшләшергә тәҡдим итәбеҙ!",Һыу менән дауаланыу юлдары,0,analytics,"""Халҡым һаулығы - илем байлығы""",1705,https://tamasha-rb.ru/articles/khal-ym-auly-y-ilem-bayly-y/2024-08-14/yu-men-n-daualanyu-yuldary-3884274,2024-08-14T09:52:00+00:00
"Өфөлә, М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының башҡорт филологияһы факультетында ""Хәҙерге башҡорт орфографияһының бәхәсле мәсьәләләре"" темаһына арналған ""түңәрәк өҫтәл"" үтте.",Ялғауҙарҙы дөрөҫ яҙаһығыҙмы?,1,news,Яңылыҡтар,197,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-14/yal-au-ar-y-d-r-ya-a-y-y-my-4506701,2025-12-14T21:13:28+00:00
"Каракүл авылында төзелеш бараМай башында Омски өлкәсендә тулысынча диярлек янып беткән Каракүл авылы халкы татар дөньясына рәхмәт сүзләре иткерде. Аларга ир шарының төрле почмакларында яшәүчеләр ярдәм иткән. Бу хакта бүген Үләнкүл авылы ирлеге башлыгы Ләйлә Мөхәммәтшинаматбугат очрашуында белдерде. ""Авылдашларым исеменнән ерак Себердән сәламемне һәм рәхмәтемне әйтәсем килә. Дөньяга сибелеп яшәүче татарлар, Төркиянең Бөгределик авылында яшәүче безнең туганнарыбыз, себер татарларыбыз һәм Австралия, Финляндия торучы балаларына да рәхмәт әйтәсебез килә. Алар кош булсак, очып килер идек диделәр. Төшенкелеккә бирелмибез, күңелебез шат. Халык бу казага күнә. Яшәү шартлары яхшы булмаса да, урамда бер кеше дә калмады"", диде ул. Мөхәммәтшина сүзләренчә, Каракүлдә 10 йорт төзелеше бара. Бүген алтысының түбәсе ябылган. Хәзерге вакытта тәрәзәләр, ишекләр куела, мич салына. Июль ае азагына тугыз йорт төзелеп бетәр дип көтелә. Унынчы йортны сентябрьдә сафка бастырырга ыеналар. Омски өлкәсе татарлары милли мохтәрияте рәисе Радик Миңнехановсүзләренчә, хәзерге вакытта Каракүлдә инфраструктура, һәйкәлләр, ут баганаларын торгызырга һәм юлны яңартырга кирәк. Күптән түгел Милли шура рәисе Васил Шәйхразиев Каракүл авылына сәфәр кылган. Ул сентябрь аенда авыл ыены уздырырга һәм бакча булдырырга сүз биргән.6 май көнне Омски өлкәсенең Большеречье районы Каракүл авылы сәгать ярым эчендә яртылашянып бетте. Каза вакытында барлыгы 14 торак йорт, 10 корылма һәм авылның бердәнбер кибете янып көл булган иде. Егермеләп гаилә йортсыз калды. Каракүлдә янгыннан соң авыл кешеләренә ярдәм ыю оештырылды. Каракүл халкына бу авылдан кайчандыр күченеп киткән татарларның Төркиядә яшәүче оныклары да 200 мең сумга якын акча ыеп бирде. Ярдәм ыюны оештыручылар әйтүенчә, бу эштә бөтен татар итимагый оешмалары, аларның итәкчеләре һәм Каракүл кешеләренең бу хәленә битараф булмаган кешеләр актив катнашкан. Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановавылга 3 млн сум акча бүлеп бирде. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Янган Каракүл авылы татар дөньясына рәхмәтен белдерде,1,news,Яңылыҡтар,2205,https://www.azatliq.org/a/31370292.html,2021-07-21T13:06:35+00:00
"Ирина Данилович""Крымская медицина без обложки"" проектының координаторы, сивил журналист Ирина Даниловичны урлаганнан соң Акмәчет тикшерү изоляторына япканнар, ул шартлаткыч маддәләр яки айланмалар белән канунсыз гамәлләр кылуда шикләнелә (Русия инаять кодексының 222.1 маддәсе, 1 өлеше). Бу хакта Крым. Реалиияза. Аннексияләнгән Кырымның Көктөбел (Коктебель) бистәсендәге сивил журналист Ирина Данилович 29 апрель иртәсеннән элемтәгә чыкмый башлаган. Шул ук вакытта ул яшәгән йортта Русия ФСБсы хезмәткәрләре тентү үткәргән. Тентүдән соң Даниловичның әти-әнисенең барлык телефоннарын тартып алганнар, шуңа алар булган хәлләр турында берничә көн беркемгә дә хәбәр итә алмаган.5 майда ягулык салу станцияләренең берсендә урнаштырылган күзәтү камерасында Даниловичны урлаулары төшереп алынган язма булуы хәбәр ителде. Журналистның әтисе әйтүенчә, кызыныкы кебек кием кигән хатын-кыз тукталышта автобус көтеп тора. Анда кара машина килеп туктый һәм машинадан берничә кеше чыга. Журналист каршылык күрсәтүгә дә карамастан, бу кешеләр аны көч белән машинага этеп кертә һәм китеп бара. Ягулык салу станциясендә кызның әтисенә бу язманы бирмәгәннәр, аны бары тик Русиянең хокук саклаучыларына гына тапшыра алуларын әйткәннәр.7 майда дәүләт адвокатын әлеп итеп, Даниловичны кулга алганнар, журналистның үз адвокаты Айдер Азаматованы сигез көн дәвамында, шул исәптән ФСБ идарәсеннән һәм адвокатлар пулатыннан да эзләгән булган. Бүген, 11 майда, 29 апрельдән бирле кайда икәнлеге билгеле булмаган Ирина Даниловичның Акмәчеттәге тикшерү изоляторында тотылуы расланды. Кырым автоном республикасы прокуратурасы Ирина Даниловичны тоткарлаулары һәм канунсыз тентүләр уңаеннан инаять тикшерүе башлады. Украинаның итимагый оешмалары сивил активист Ирина Даниловичны азат итүне таләп итә. Ирина Данилович шәфкать туташы булып эшләгән һәм социаль челтәрләрдә үз сәхифәсен, шулай ук берничә блогер баганасы алып барган, алар аннексияләнгән ярымутраудагы медицина хезмәткәрләренең хокукларына һәм сәламәтлек саклау проблемнарына багышлана. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Кырымда активист Ирина Даниловичны урлаганнан соң тикшерү изоляторына япканнар,1,news,Яңылыҡтар,2115,https://www.azatliq.org/a/31844925.html,2022-05-11T15:53:45+00:00
"Башҡорт гимназияларында осрашыу үтте Нефтекама һәм Ағиҙел ҡалаларының Башҡорт гимназиялары коллективы Аманат журналының яуаплы секретары Зөбәржәт Мәүлембирҙе ҡыҙы Яҡупова  менән осрашты. 2019 йылда Нефтекама Башҡорт гимназияһында булып, күңелле викторина ойоштороп, иҫтәлеккә фотоға төшөп, Аманаттың фирма сәғәтен дә бүләк иткәйнек. Әлеге сәфәребеҙҙә Аманатлы сәғәт беҙҙе сәләмләп, күңелгә йылылыҡ бөрктө. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре Әлфиә Ишмөхәмәт ҡыҙы Кәримова етәкселегендәге Башҡорт гимназияһында ата-әсәләр, уҡыусылар, уҡытыусылар ҡатнашлығында берҙәм коллектив тупланған. Журнал менән осрашыуға йыйылған гимназияның башҡорт теле уҡытыусылары, синыф етәкселәре Аманаттың төрлө конкурстарға бай баҫма, үҫмерҙәр зауығына тап килгән йөкмәткеле журнал булыуын билдәләне. Ағиҙел Башҡорт гимназияһы ҡаланың йәме, күрке. Тыштан да эстән дә балҡып ултыра. Уҡыусылар халҡыбыҙ йолаларын, ғөрөф-ғәҙәттәрен, әсә телен өйрәнә. Бында Башҡортостан мәғарифты үҫтереү институтының балаларҙың аң һәм ижади һәләттәрен үҫтереү йүнәлешендәге тәжрибә майҙансығы эшләп килә. Гимназия иң яҡшы инновацион мәктәптәр араһында уҙғарылған бәйгелә еңеүсе булды. Уҡытыу-тәрбиә эшен юғары кимәлдә алып барған педагогик коллектив хеҙмәт итә бында. Уҡыусылар ҙа тырыш. Уҡыуҙан тыш  төрлө йүнәлештәге конкурстарҙа ҡатнашып, призлы урындар яулай. Аманатлы осрашыуҙа уҡыусылар Зөбәржәт Мәүлембирҙе ҡыҙына һорауҙар бирҙе. Журналдың конкурстары, төрлө рубрикалары менән ҡыҙыҡһындылар. Балалар күңелендә милли рухиәт осҡоно ҡабыҙыуҙа тырышып эшләгән коллективты Гөлшат Ирек ҡыҙы Әхейәрова етәкләй. Башҡортостаныбыҙҙың төнъяҡ-көнбайышында милли үҙаңыбыҙҙы, телебеҙҙе һәм мәҙәниәтебеҙҙе һаҡлай был белем усаҡтары. Уҡыусы балалар ҙа киләсәктә Аманатты күберәк алдырып уҡыр, сараларында әүҙемерәк ҡатнашыр, Аманат менән бергә үҫер тигән теләктә ҡалабыҙ.",Башҡорт гимназияларында осрашыу үтте,0,analytics,“Аманат” трибунаһы,1846,https://amanat.su/articles/amanat-tribuna-y/2024-10-14/bash-ort-gimnaziyalarynda-osrashyu-tte-3966701,2024-10-14T14:55:00+00:00
"Телефон тураһында Мәрзиә апай дөрөҫөн әйтмәне, әлбиттә. Юғиһә, хәбәр итмәй килеп етеүен нисек аңлатыр ине. Ул залда төйөнсөктәрен сисеп маташҡан арала Зилә, ванна бүлмәһенә бикләнеп, Әкрәмгә шылтыратты. Кисә кис арыу ғына һөйләшеп алғайнылар, бер сәбәпһеҙ ниндәй звонок ул тип асыуланмаһын өсөн, башына беренсе килгән уйын әйткән булды. - Зәңгәр свитереңде табалмайым, алып киттеңме ни, химчисткаға бирәйем, тигәйнем. Бер юлы һорайым әле, ҡәйнәм ни хәлдә, әтеү насар төш күрҙем бөгөн. - Свитерҙе үҙең биреп ебәрҙең бит. Әсәйем арыу ғына, сәләм әйтә. Кисә утын ярып, ныҡ арығайным, әле саҡ йоҡонан торҙом. Тимәк, ире алдай. Зилә ҡәйнәһенә дөрөҫөн әйтеп тормаҫҡа булды. Иҫән-һау, ҡайтыр әле, аңлашырбыҙ. Уның ире бер ҡатлыраҡ, алдаша белмәй, тиҙ тотола. - Әкрәм командировкала, бер аҙнаһыҙ ҡайтмаҫ, - тине Зилә, ҡәйнәһе аҙна буйы көтөп ятырға риза булмаҫ тигән уй менән. Әммә Мәрзиә апай, ғүмер буйы ауылда йәшәһә лә, төшөп ҡалғандарҙан түгел ине. - Килен алдай. Командировкала булһа, килеп кереү менән әйтер ине. Ә ул, минән йәшенеп, Әкрәм менән һөйләшеп алды. Килендең төҫөнә ҡарағанда, Әкрәм иҫән-һау, ә ҡайҙа йөрөгәнен килен үҙе лә белмәй. Уйлап ҡына һөйләшергә кәрәк, яңылыш улыма зыян килтереп ҡуймайым. - Минең килеүемдең сәбәбе лә шунда, - тигән булды ул. - Әкрәм бер нисә көнгә миңә килергә һүҙ биргәйне. Көттөм - көттөм. Ул командировкаға киткән, имеш, ә минең телефон юғалған. - Мә. минең телефон аша һөйләшеп алығыҙ, - Зилә телефонын ҡәйнәһенә һуҙҙы. - Ә һин хәйләкәр бисә икәнһең, - тип эстән генә уйлап алды Мәрзиә апай. Тик мине былай ғына тота алмаҫһың. - Юҡ, юҡ, эш кешеһен бимазаламайыҡ, - тине лә, үҙе уйға ҡалды. - Зилә хәҙер, Әкрәм ауылға китергә сыҡҡан да, юлда берәй хәлгә осраған икән, тип уйлаясаҡ. Ә Әкрәм уға дөрөҫөн әйтмәгән. Зилә мөләйем генә йылмайып ҡуйҙы. - Был әбекәй улының мине алдағанын һиҙҙе. Әсәйемә киттем тип, икенсе ерҙә йөрөгәнен аңланы. Хәҙер улын ҡурсаларға маташа. Үәт төлкө. - Улай булғас, мин ҡайтайым инде, - тине Мәрзиә апай. - Әкрәм командировканан ҡайтҡас, миңә килһен әле, өйҙә ирҙәр эше йыйылып киткән. Урамға сығыу менән ул Әкрәмгә шылтыратты. - Иғтибар менән генә тыңла мине, улым. Килен һинең миндә түгел икәнеңде белә. Мин хәбәр итмәй генә һеҙгә килгәйнем. Ғәфү ит, кем белгән инде, һағынғайным шул. Һинең ҡайҙа йөрөүөңдә минең эшем юҡ, ә киленгә ошолай тип әйтерһең. Мәрзиә апай улына үҙенсә бик һәйбәт итеп аңлатҡан кеүек булды. - Нисек унда әсәйең? - тип һораны Зилә ишек төбөнән үк. - Утынды ярып бөтөрҙөңмө? Әкрәм шөрләп кенә алан-йолан ҡаранып алды. Ишек төбөндә ике ҙур сумка тора ине. - Әйберҙе йыйып ҡуйған. Ҡыуып сығарырға итә. Харап булдым бит, әй. - Ҡапыл начальник шылтыратты. Эшкә сығырға ҡушты. Силәбегә ебәрҙеләр. Һине борсоп, хәбәр итеп торманым инде. - Тәк, шулай тиһең инде. Хәҙер мин һинең башыңды бутайым әле. Тағы нәмә тип алдарһың икән, - тип эстән генә тантана итте Зилә. - Силәбелә йөрөнөң инде? Ә ҡәйнәм әйтә, аҙна буйы миндә булды, тей. Әкрәм ҡойолдо ла төштө. Бәй, әсәйем миңә бөтөнләй икенсе төрлө һөйләргә ҡушҡайны бит. Нишләргә һуң, аптыраҡ. - Әй, шулай шул, мин үҙем уға шылтыратып, һинең яныңа килергә ҡушҡайным, - Әкрәм бутала ла башланы. - Ниңә? - Һинең өсөн борсолдом. Бер үҙең ҡалдың бит. Хәлеңде белеп ҡайтһын тигәйнем. - Аңланым. Ә ниңә ҡәйнәм, улым миндә, утын яра, тине? - Сөнки ул һиңә киткәндә, мин ауылға барып төштөм. Силәбелә эшем тиҙ бөттө минең, шунан ауылға киттем. Ә әсәйем беҙгә китеп өлгөргән, аймылыш булғанбыҙ. Мин шылтыратҡанда ул беҙгә етеп килә ине. Шуға күрә мине ауылда тигән. - Ә һин ниңә әсәйемдә булманым, Силәбелә булдым, тинең? - Ә мин әсәйемдең һиңә нисек әйткәнен белмәнем, - тип әйтеп һалды тамам башы әйләнгән Әкрәм. - Һин шулай әсәйеңде ныҡ яратаһың икән, - тип көлөмһөрәне Зилә. -Эйе, эйе, ныҡ яратам шул. Силәбе тиклем ерҙән йән-фарман килеп еттем бер нисә сәғәткә булһа ла. -Ҡабаланмаҫҡа ине бында килергә, - тип бүлдерҙе уны Зилә. - Ярай, килгәс, ана, сумкаларың әҙер, тот та, кире әсәйеңә кит. - Нишләп? Китмәйем. Нишләп мин унда китергә тейеш? - Әсәйемде ныҡ яратам тиһең бит. Силәбе тиклем ерҙән шунда китеп барғас. - Юҡ, юҡ, ул тиклем ныҡ түгел. Дөрөҫөн әйткәндә, мин әсәйемдә булманым. - Ҡайҙа булдың һуң? - Командировкала. - Бына нәмә, Әкрәм. Алдашырға эшкинмәйһең һин. Юҡҡа ваҡытты һуҙмайыҡ. Барыбер дөрөҫөн әйттерәм бит инде. Хәҙер үк әйт тә ҡуй. - Яҡшы! Дөрөҫө шулай. Мин бер ҡыҙ янында булдым. Уның да исеме Зилә. Үҙемде хыянат иткән тип иҫәпләмәйем. Етте! Арыным, асыҡтым. Ванна кереп, ашап алырға кәрәк. Ышанаһыңмы хәҙер? - Хәҙер ышанам. Ванна ла керерһең, ашарһың да. Тик бында түгел. Зилә елтерәтеп ике сумканы тупһа аша ташланы ла, Әкрәмде лә төртөп сығарып, ишекте шап итеп бикләп ҡуйҙы. Ошо мәлдә телефон шылтыраны. Зиләнең әсәһе икән. - Телевизорығыҙ эшләйме? Әле анонс булды, һинең ирең тураһында. Ҡайҙа, нишләп йөрөй ул, беләһеңме шуны. Зилә, тыңлап та бөтмәй, телевизор ҡабыҙырға йүгерҙе. Унда турист кейеме кейгән, бысранып бөткән, ныҡ арыған ҡиәфәтле Әкрәм бер төркөм журналистар менән һөйләшә ине. Баҡтиһәң, Зилә исемле бер ҡыҙ аҙна элек көртмәлегә киткән еренән аҙашҡан, эҙләп ҡарағандар, тапмағандар. Урманда бер үҙе йөрөгән Әкрәм осраҡлы рәүештә шул ҡыҙға килеп юлыҡҡан. Ҡыҙҙың аяғы һынған, тау-таш араһында бер нисә тәүлек йөрөп, тамам хәлдән тайған. Әкрәм уны күтәреп 15 саҡрымда ятҡан Бирҙеғол ауылына алып барған да, туҡтап та тормай, бөтөнләй икенсе яҡта ятҡан әсәһенең ауылына киткән. Әсәһе өйҙә булмағас, ҡалаға йүнәлгән, шул мәлдә уны журналистәр тотоп алған. Зилә тышҡа йүгереп сыҡҡанда Әкрәм бер ерҙә лә юҡ ине. Туҡтамай телефон шылтырай башланы. Яңылыҡты ишеткән таныштары икән, һорашалар, ҡотлайҙар, ә Зиләлә уның ҡайғыһы юҡ, Әкрәмде табырға, ғәфү үтенергә, алып ҡайтырға кәрәк. - Бер үҙең тау-урман ҡыҙырып йөрөүеңде ташламаһаң, үҙем һине ташлайым тигәйнең бит, - тип аҡланды Әкрәм, табылғас. - Мин бер тапҡыр ҙа командировкала булманым. Турист кейемдәрем вокзалда, һаҡлыҡ камераһында ята. Йылына бер нисә тапҡыр йөрөп әйләнәм. Дөрөҫөн әйтергә ҡурҡам. - Зилә уның һөйләп бөткәнен дә көтмәне, ҡосаҡлап, яратып, ғәфү үтенә-үтенә өйгә алып китте. Хәҙер улар әсәһе янына ла, тәбиғәт ҡосағына ла икәүләшеп кенә йөрөйҙәр.",АЛДАША БЕЛМӘҺӘҢ.,0,analytics,Юмор,6083,https://henek.info/articles/++--/2025-08-18/aldasha-belm-4352333,2025-08-18T12:05:00+00:00
"Һуңғы бер аҙнала 24 мең кеше сирләгән. Шуларҙың  яртыһы – балалар. Вирус йоҡтормаҫ өсөн һаҡланыу сараларын күрергә кәрәк. Ҡулды һабын менән йыуып йөрөү, ауырыу кешеләр менән аралашмаҫҡа тырышыу, бүлмәләрҙе елләтеп тороу, күп кешеле урындарҙа битлек кейеү кеүек саралар әҙме-күпме ярҙам итә. Аяҡ-ҡулды өшөтмәү, ҡолаҡ-муйын тирәләрен һалҡын елдән һаҡлау ҙа артыҡ булмаҫ. Сығанаҡ: Башинформ.",Битлек кейер мәл етте,1,news,Яңылыҡтар,388,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-28/bitlek-keyer-m-l-ette-4028134,2024-11-28T12:12:00+00:00
"В поддержку участников СВО проводится немало концертов и на боевых позициях, и в концертных залах, но этот проект можно назвать уникальным, потому что в нем приняли участие не только артисты, но и сами ветераны и участники СВО, и представители руководства республики — творческое выступление по просьбам участников СВО подготовил заместитель премьер-министра правительства РБ Ирек Сагитов. На передовой его отлично знают благодаря его неустанной поддержке наших ребят. Песню под названием «Слышишь» жена бойца СВО из Стерлитамакского района Олеся Спиридонова написала, когда ее муж долго не выходил на связь. В ней отразились вся ее любовь и переживания за родного человека. Песня получилась такой душевной, что стала победителем множества конкурсов и фестивалей. Олеся и ее супруг Владимир Денисов исполнили ее дуэтом перед слушателями, многие из которых сами пережили чувства, о которых пели Олеся и Владимир — в зале было много участников СВО и членов их семей. Но и обычные зрители, те, кому не приходилось ждать звонка с передовой, на этом концерте зачастую не могли сдержать слезы, настолько энергетически заряженные песни исполнялись на сцене. Лирика и героика сочетается в песнях заслуженного артиста  РБ  Рамиля Бадамшина, именно у него родилась идея этого необычного благотворительного концерта. — Я с самых первых дней СВО стараюсь помогать бойцам как только возможно, езжу выступать на передовую, участвую в отправке гумконвоев. Изначально у меня возникла идея сольного концерта в поддержку наших ребят. А потом мы подумали, почему бы не сделать то, чего еще никто не делал: собрать на концерте с творческими номерами ветеранов и участников СВО. Песня помогала им, выручала на передовой и наши ребята откликнулись. — рассказал исполнитель, песни которого вдохновляют наших земляков, служащих в зоне СВО. По словам Рамиля Бадамшина, именно герои-бойцы являются духовными и эмоциональными сооавторами его творений. Песни рождаются в поездках и общении с воинами. — Однажды командир полка «Башкортостан» попросил меня написать для них песню. Я не умею и не люблю писать дежурные песни на заказ, и мне понадобилось четыре раза съездить на позиции, пообщаться, чтобы родилась песня, наполненая внутренним содержанием, — рассказывает певец. — Я не понаслышке знаю, что там происходит, чем живут бойцы и стараюсь доносить эту информацию объективно и честно, в том числе через свое творчество. На мой взгляд, концерт, проведенный совместно с Фондом имени Шаймуратова,  — отличная модель организации помощи бойцам СВО, потому что ребята в Фонде из первых рук узнают, что именно необходимо бойцам, кому из них нужна адресная поддержка. Для зрителей в зале— это  всего лишь цена билета, но она может спасти кому-то жизнь. Сейчас на нас со всех сторон обрушивается поток информации об СВО из разных источников, которые стараются подавать материал убедительно, используя различные технологии. В наше время, когда тебе могут позвонить и обвести вокруг пальца, технически воспроизведя голос родного тебе человека, огромная армия западных пиарщиков и создателей фейков легко делает вбросы дезинформации. В связи с этим я всегда говорю подрастающему поколению: изучайте историю своей страны, мировую историю, анализируйте, используйте разные источники информации, не доверяйте сразу. И, конечно, очень важно общаться с теми, кто часто бывает в зоне СВО — таких людей сейчас, помимо ветеранов, немало и в правительстве республики, и в администрациях районов, и среди обычных жителей, волонтеров, которые видят все своими глазами. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",«Мы СВОю Родину не предаем»,0,analytics,Файҙалы эштәр,3646,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2025-01-12/my-svoyu-rodinu-ne-predaem-4080984,2025-01-12T17:10:00+00:00
"Глава Башкортостана Радий Хабиров, выступая на форуме, подчеркнул, что в нынешнее непростое время журналистам важно быть проводниками достоверной информации.","В ГКЗ ""Башкортостан"" собрались журналисты печатных изданий, телевидения и радио, информагентства и интернет-медиа",1,news,Яңылыҡтар,157,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-14/v-gkz-bashkortostan-sobralis-zhurnalisty-pechatnyh-izdaniy-televideniya-i-radio-informagentstva-i-internet-media-3810302,2024-06-14T22:31:06+00:00
"Татарча диктант19 октябрьдә дөньядагы күп илләрдә Татарча диктант дигән үзенчәлекле мәгърифәти бәйрәм чарасы оештырылды. Бу чарага ыелган татарлар, Бөтендөнья татар конгрессы (БТК) тәкъдим иткән текст буенча диктант язды, соңыннан ыр-биюләр, бергәләп чәй эчүләр белән дәвам итте. Гомумән алганда, төрле урыннарда оештырыла торган Сабантуйлардан тыш, бу яңа чара да татарларга бер-берсенең иңен, рухын тоярга ярдәм итә дияргә буладыр. Дөньяның төрле илләрендә, Русиянең төрле төбәкләрендә Татарча диктант шундый төс алды да. Әмма, Башкортстанда түгел. Мәгълүм булуынча, БТК Татарстаннан читтәге татар оешмаларына Газиз Мөхәммәтшиннең ""Саумысыз, аккошлар! "" әсәреннән бер өзекне диктант тексты буларак тәкъдим итә. Әмма, Башкортстан мәгариф министрлыгы, Башкортстан ирлегендә, диктант халык шагыйре Мостай Кәримәсәрләре буенча язылырга тиеш дигән фәрман чыгара. Сәбәбе – диктант язу көне Мостай Кәримнең 100 еллык юбилеена туры килә. Соңыннан аңлашыла – бу БТКның барлык татарларга тәкъдим иткән текстын Башкортстанга кертмәү өчен генә эшләнгән адым була. Чөнки Татарча диктант чарасы башланыр алдыннан бөтен республика буенча, диктант язу урыннарына мәгариф министрлыгына караган хезмәткәрләр килеп бөтенләй башка текстны – башкортларга дан ырлаган Дуслык төбәге дигән текстны катгый рәвештә тәкъдим итәләр. Бераз гына башкорт түрәләре тоттырган текстка күз салыйк. Текстта 450 елдан элегрәк иде башкорт ыруы рус патшасына мөрәәгать иткәннәр, шул вакыттан бирле Башкортстан Русия составына ныклы кушылган, диелә. Монда татар аңына, имеш, инде 450 ел элек үк Башкортстан дигән дәүләт(? ) булган дип сеңдерелә. Бу чеп-чи ялган. 450 елдан элегрәк, Казан ханлыгы урыслар тарафыннан басып алынганчы, бүген Башкортстан дип аталган төбәкнең территориясе өч татар дәүләтенә – Казан, Себер ханлыкларына һәм Ногай урдасына кергән була. Башкортлар шушы татар дәүләтләрнең ирендә яшәүче дистәләгән халыкларның берсе генә була. Янә: Башкортлар Наполеонны, чуалышлы чорларның ялган патшаларын иңәләр, дип раслана язмада. Менә бит нинди көчле халык икән бу башкортлар, дип тагын да тирәнрәк ихтирам хисенә бирелергә кирәктер инде. иңүдә катнашалар түгел – иңәләр! Татар диктантында башкортны күтәрү мөһим урынны алса да, бу текстны көчләп тагуның сәбәбе икенче нәрсәдә, мәкерлерәк нәрсәдә. Имеш, Башкортстанның төньяк-көнбатышында татарлар түгел, ә башкорт теленең төньяк-көнбатыш диалектында сөйләшүче башкортлар яши. Башкорт теленең төньяк-көнбатыш диалектында сөйләшүчеләр белән татарлар бигрәк тә иркен аралаша"", диелгән текстта. Башкорт иделоглары нәкъ менә шушы өмләне Башкортстанның көнбатыш өлешендәге Татарча диктант чарасында катнашучы татарларга ишеттерү-яздыру өчен, хәттә Мостай Кәримне дә читкә тибеп, әлеге текстны китереп такканнар дигән тойгы кала. Такканнар дигән сүз, бу очракта, килеп туган хәлне аңларга ярдәм итүче төгәл сүз. Республиканың төрле төбәкләреннән алынган мәгълүматларга караганда, диктант язуны контрольдә тоту өчен республикадагы һәр диктант язган урынга үзенчәлекле ""комиссарлар"" ибәрелгән. Фәкать Уфадагы бер урында гына комиссарларны тыңламыйлар, Мостай Кәримнең Безнең өйнең яме дигән әсәре буенча диктант язалар. Аңлашыла ки, татарча диктант язу тирәсендә тудырылган бу көчләү һич кенә дә татарны урынына утырту өчен эшләнмәгән. Максат – әлеге дә баягы, алда торган анисәптә республиканың көнбатышында яшәүче татарларны, башкорт теленең төньяк-көнбатыш диалектында сөйләшүче башкортлар дип тәкърарлап, андагы татарның аңына шуны сеңдереп, татар исәбенә башкорт санын күпертеп күрсәтү. Шунысы да игътибарга лаек – татарга моның ише тупас бәйләнүләр республика башына Радий Хәбировутыргач яңадан башланды дияргә була. Шуңа күрә дә Татарча диктант тирәсендә тудырылган бу әналны Хәбиров чорының милли сәясәте элементы дип карарга була. Моны ачыклау авыр түгел. Әгәр аерым шәхес яисә татар милли оешмасы Радий Хәбировка бу әналны иткереп тә, бернинди чара күрелмәсә – республикада татарны тагын да ныграк рухи кысу сәясәте башланды дигән сүз булачак. Шуңа күрә республика башлыгының бу диктант тирәсендә тудырылган әналга мөнәсәбәте, аның милли сәясәтен ачыклаучы лакмус кәгазе ролен үтәячәк. Аерым момент – бу хәлләрнең Татарстанның рәсми вәкилләре, шул исәптән БТК башлыгы Васил Шәйхразиевалдында эшләнүе һәм аларның Башкортстан татарын кимсетүне күрмәмешкә салынуы. Ә бу очракта күрмәмешкә салыну – ризалашу, фатиха бирү булып кабул ителә. Хәер, Башкортстан татары Казан ягының шулай кылануына күнеккән инде. Алар Башкортстанга килсәләр, тугандаш халык – башкортлар белән дуслыкны ныгыту өчен киләләр. Ә Башкортстан татары шундый дуслык күпере астында кала торган халык булып кала килә. ""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра",анисәпкә юнәлтелгән башкортча татар диктанты,0,analytics,Комментарийҙар,4681,https://www.azatliq.org/a/30229122.html,2019-10-22T02:56:02+00:00
"Бөтендөнья татар хатын-кызлары корылтаенда катнашучылар милли киемнәрдә. 27 апрель 2016Үзләре беркайчан да кәләпүш киеп дәүләт чараларында күренмәгән кайбер депутатларыбыз, ниндидер милли хискә бирелеп кисәк кенә түбәтәйгә дан укый башладылар, хәтта бәйрәм көнен дә билгеләмәкчеләр. Татарстан Дәүләт шурасының мәгариф, мәдәният, фән, милли мәсьәләләр комитеты утырышында Милли кием көнен 30 августка билгеләргә дигән тәкъдимнәряңгырады. Булсын, мин милли киемгә каршы түгел, милли кием милли үзаңны үстерә торган нәрсә ул. Бүген татар башкаласы Казанда кәләпүшле, калфаклы, чигелгән күлмәк, читек, татар көртие, камзул кигән кешеләрне очратып булмый. Дини татарлар гарәпчә киенә, дөньяви татарлар европача, ә татарлыгын горурланып күрсәтергә теләүчеләргә кием юк.26 ел буена бәйсез, милли республика булган Татарстанда милли кием сәнәгате әллә кайчаннан бирле эшләп килергә тиеш иде. Матур, затлы кием - татар мәдәниятенең бер өлеше, татарлар электән элек матур киенергә яраткан. Ләкин һәр нәрсәнең үз урыны, үз вакыты бар. Түбәтәй бәйрәме ясыйбыз дип 30 август өлешенә керергә ярамый. Түбәтәйне зурлар өчен Сабантуй бар, Тукай бәйрәме бар, 26 апрель бар. Фольклор кыйпылчыгы түбәтәйне зур дәүләт бәйрәме булган 30 август белән бутамагыз, бу ике әйберне бер киштәгә куярга ярамый.30 август - татарның бердәнбер зур дәүләт бәйрәме, бу бәйрәмнең исеме дә исеме дә бик итди. 30 август гасырлар буе дәүләтсез яшәгән татарның, көтеп алган, көрәшеп алган дәүләтенә кавышу көне ул! Бөтен илләрдә мондый зур бәйрәмнәрне тантаналы рәвештә, дәүләт дәрәжәсендә, зурлап уздыралар. Шуңа күрә бу дата белән теләсә ничек уйнарга, бу көнгә вак-төяк нәрсәләрне тиң куярга ярамый, алайса бәйрәмнең мәгънәсе үзгәрә. Кайберәүләргә бәлки шул кирәктер тә, болай да соңгы елларда 30 августны ""шәһәр көне"", ""республика көне"" дип тә уздыралар, ""бәйсезлек"" сүзе генә яңгырамасын. Хәзер инде ""түбәтәй көне"" дип уздыра башласалар, зур бәйрәмнең мәгънәсе бөтенләй югалачак. Депутатларга яңа тәкъдимнәр белән чыкканда уйлап эшләргә кирәк, тәкъдимнәре дәүләтебезнең нигез ташларына зыян китермәслек булсын. Болар бик нечкә нюанслар, аны депутатлар алдан күрергә тиеш. Шуңа күрә түбәтәй бәйрәменең 30 августның абруен кечерәйтмәс өчен башка көнгә билгеләнүе хәерлерәк. Әлбәттә, түбәтәй бәйрәменнән башка татар халкын борчыган итдирәк мәсьәләләр дә бик күп. Депутатлар шул ук 30 августның элеккеге данын кайтару турында уйланып бу бәйрәмнең чын әһәмиятен халыкка аңлату өстендә эшләсәләр, төрле проектлар белән чыксалар, татар дәүләтчелегенә күбрәк файда китергән булырлар иде дип уйлыйм. Зөлфия Кадыйрсәясәт белгече, Казан Азатлыкның ""Комментар"" бүлегендәге фикерләр авторның шәхси карашларын чагылдыра.",Татарстанның дәүләт бәйрәмен түбәтәй бәйрәме белән бутамагыз!,0,analytics,Комментарийҙар,2671,https://www.azatliq.org/a/28124374.html,2016-11-18T14:53:49+00:00
Баш автоинспектор Владимир Севастьянов водителдәргә ҡағылышлы мөһим яңылыҡ менән бүлеште.,Водителдәр иғтибарына,1,news,Яңылыҡтар,89,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-29/voditeld-r-i-tibaryna-4524539,2025-12-29T18:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУл Украинадагы сугышта үлгән Русия хәрбиләре турындагы хәбәрләр астына фикерләр калдырган булган. Татарстанның Түбән Кама шәһәре мәхкәмәсе гаскәрне ""дискредитацияләү""дә гаепләп, шунда яшәүче иргә 30 мең сум штраф салган. (Азатлыкка ирнең исеме билгеле, иминлек максатларында редакция аның исемен күрсәтми). Административ эш материаларыннан күренгәнчә, 2022 елның сентябреннән 2023 елның декабренә кадәр, төрле -чатларда ир Украинадагы сугышта үлгән Русия хәрбиләре турындагы хәбәрләр астына фикерләрен язып торган. Мәхкәмә карарында нинди фикерләр турында сүз баруы әйтелми, әмма мәхкәмә фикеренчә, ирнең сүзләре ""Украинада ""махсус хәрби операция"" үткәргән чакта, Русия мәнфәгатьләрен һәм аның ватандашларын яклау өчен Русия гаскәрен куллануны дискредитацияләгән"". Ир гаебен таныган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Түбән Камада яшәүче иргә -да язган фикерләре өчен гаскәрне ""кимсетү""дә гаепләп штраф салганнар",1,news,Яңылыҡтар,942,https://www.azatliq.org/a/tuban-kamada-yashauche-irga-telegram-da-yazgan-fikerlare-ochen-gaskarne-kimsetu-da-gaeplap-shtraf-salgannar/33094344.html,2024-08-27T14:49:15+03:00
"Заместитель Премьер-министра – министр спорта РБ Руслан Хабибов подчеркнул важность обратной связи от бойцов для улучшения работы центра, который обеспечит индивидуальный подход к каждому пациенту. Башкортостан одним из первых в стране запустил программы реабилитации для военнослужащих и их семей. С 2023 года более 6500 участников СВО и членов их семей прошли санаторно-курортное лечение. В связи с комплексностью потребностей бойцов, в «Зеленой роще» создаётся Республиканский комплексный реабилитационный центр. Министр семьи, труда и социальной защиты населения РБ Ленара Иванова отметила, что центр будет охватывать все этапы реабилитации, используя имеющиеся возможности санатория и следуя стандартам Минтруда России. В этом году на реабилитацию участников СВО и других категорий инвалидов выделено 90 млн рублей из республиканского бюджета. Каждый сертификат номиналом 52,5 тыс. рублей позволяет получить широкий спектр услуг: от логопедической помощи и лечебной физкультуры до психотерапии и обучения членов семьи реабилитационным методам для домашнего ухода. Сертификаты доступны участникам СВО на территории Украины, ДНР, ЛНР, Херсонской и Запорожской областей, получившим ранения или увечья, а также гражданам, призванным по мобилизации или заключившим контракт.",В Башкирии открывается Центр бесплатной реабилитации участников СВО,0,analytics,Йәмғиәт,1274,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-05-13/v-bashkirii-otkryvaetsya-tsentr-besplatnoy-reabilitatsii-uchastnikov-svo-4234836,2025-05-13T16:55:00+00:00
"Әлбиттә, һәр кемебеҙҙең бала сағы төрлө мажараларға бай. Үҫкәс инде уларҙың ҡайһы берҙәрен иҫләйһең, онотҡандары ла була. Һәр беребеҙ кеүек тиерлек, Радик Юлъяҡшин да бала сағында шуҡлығы менән айырылып торған. Яңыраҡ әсәһе уның бала сағында булған бер хәл менән уртаҡлашты: Радикка 11 йәш ине һәм, өйҙә яңғыҙы күңелһеҙләнеп ултырмаһын тип, уны үҙем менән төҙөлөшкә эшкә алып барҙым. Төшкө аш ваҡытында балта оҫталары бригадаһы киткәйне инде. Һаҡсы урынында ултыра. Мин дә ҡыҙҙар менән ашарға киттем, ә улым шунда уйнап ҡалды. Тик тормаған бала ирҙәрҙең эш урынын тикшерергә булған. Нимә бында бөтәһе лә туҙып ята? – тип уйлап, Радик шундағы эш ҡоралдарын пакетына йыйып һала, ә өҫтөнә ваҡ таҡталар өйә. Үҙенең мөһим эшен тамамлағас, беҙҙең эргәгә ашарға килде. Әсәй, мин бында үҙемә эш алдым һәм хәҙер өйгә ҡайтам, – тип ҙур ғорурлыҡ менән миңә таҡталар һалынған пакетты күрһәтте. Төшкө аштан һуң юғалған эш ҡоралдарына бәйле тауыш ҡупты. Һаҡсы сит кешеләрҙең йөрөгәнен күрмәгән, тик смена аҙағына ҡулында пакет булған малайҙы иҫенә төшөрә. Өйгә ҡайтһам, улым бөтә эш ҡоралдарын иҙәнгә һалып, бик ҡәнәғәт ултыра. Үҙе: Мин бит урламаным. Ағайҙар үҙҙәре бөтә нәмәне ырғытҡайны! – ти. Уны әрләп торманым, икенсе көндө бөтәһен дә кире эшкә алып барып, ғәфү үтендем. Тик аҙыраҡ булһа ла шелтә эләкте үҙенә.",Радик Юлъяҡшин өсөн әсәһенә ғәфү үтенергә тура килә,0,analytics,Мәҙәниәт,1302,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2024-11-24/radik-yul-ya-shin-s-n-s-en-f-tenerg-tura-kil-4021819,2024-11-24T16:24:00+00:00
"Һайлауҙың һуңғы көнө. . Мин дә өләсәйем менән һайлауға барҙым. Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 3 синыф уҡыусыһы Рәхимов Таһир, йәш хәбәрсе.",Мин дә өләсәйем менән һайлауға барҙым,1,news,Яңылыҡтар,178,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-08/min-d-l-s-yem-men-n-aylau-a-bar-ym-3920634,2024-09-08T19:08:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЭлегрәк Татарстан вице премьеры вазифасында Евгений Варакин тора иде, аны күптән түгел Югары Ослан башлыгы итеп билгеләделәр. Татарстанның ир һәм милек мөнәсәбәтләре министры Фәнил Әгълиуллин Русия басып алган Лисичански һәм Рубежное шәһәрләренә яңа куратор итеп куелачак. Аның намзәте Дәүләт шурасында килештерү аша узарга тиеш булачак, дип иткерә Татарстан президенты матбугат хезмәте. Әгълиуллин ир һәм милек мөнәсәбәтләре министрлыгын 2019 елдан итәкләде. Хәзер аның урынына Русия спорт министрының элекке беренче урынбасары -Азат Кадыйровны куйганнар. Элегрәк Татарстан вице-премьеры вазифасында Евгений Варакинэшли иде, аны күптән түгел Югары Ослан башлыгы итепбилгеләделәр. Кайбер мәгълүматларга күрә, Әгълиуллинга баскынлыктагы шәһәрләрдәге эшендә ярты ел буе Варакин булышачак. Фәнил Әгълиуллинга 48 яшь. Ул Русия эчке эшләр министрлыгының Казан юридик институтын тәмамлаган. 1995 елдан Русия эчке эшләр оешмаларында хезмәт иткән. елларда республика президенты Рөстәм Миңнехановныңиминлек хезмәтен итәкләде һәм аның ярдәмчесе булды. 2019 елда Татарстан ир һәм милек мөнәсәбәтләре министры итеп билгеләнде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанның яңа вице-премьеры итеп Фәнил Әгълиуллин билгеләнде,1,news,Яңылыҡтар,1273,https://www.azatliq.org/a/tatarstannie-yanga-vitse-premeri-itep-fanil-agliullin-bilgelande/32999618.html,2024-06-19T17:20:00+03:00
"В рамках Международной книжной ярмарки «Китап-Байрам» в Уфе состоялось знаковое событие — после масштабной реконструкции распахнул свои двери исторический Дом писателей Башкортостана. Капитальный ремонт здания начался в сентябре 2024 года по поручению Главы Башкирии Радия Хабирова после его встречи с председателем Союза писателей РБ Айгизом Баймухаметовым. За это время строители полностью обновили кровлю и укрепили фундамент, провели работы по гидроизоляции, восстановили фасады с сохранением исторического облика, отреставрировали архитектурные элементы. — Союз писателей нашей республики — одна из старейших и авторитетных организаций, объединяющая талантливых авторов с 1934 года, чьи произведения стали достоянием не только Башкортостана, но и всей страны. Особенно ценно, что сегодня наши литераторы активно поддерживают участников СВО — многие побывали в зоне боевых действий, а некоторые находятся там прямо сейчас. Особенно благодарен союзу за цикл «СВОих не бросаем» в районах и городах в поддержку участников СВО и их семей, — отметил Радий Хабиров. Руководитель региона подчеркнул, что за последние три года на поддержку деятельности Союза писателей направлено более 25 миллионов рублей. В ходе церемонии состоялось вручение государственных наград республики. Союз писателей расположен в особняке купца Поликарпова на улице Коммунистической — настоящей жемчужине старой Уфы. После реконструкции здесь разместятся современный конференц-зал; кинозал; выставочное пространство; литературное кафе, а также библиотека. Рядом с особняком разбит литературный сквер «Уфимские липы» — дань памяти народному поэту Назару Наджми, создавшему здесь текст знаменитой песни, ставшей неофициальным гимном столицы. Как подчеркнул Глава Башкирии, теперь необходимо, чтобы жизнь здесь закипела. — Мы восстановили стены, и теперь задача писателей — наполнить это пространство творческой энергией. Чтобы в сквер приходили молодые поэты, начинающие писатели, чтобы здесь была возможность людям прийти, посмотреть. Пусть здесь звучат стихи, проходят дискуссии, собирается творческая молодёжь, — заключил Радий Хабиров. В мероприятии принял участие президент Российского книжного союза Сергей Степашин. Гости осмотрели обновлённые помещения посетили литературную гостиную и пообщались с писателями, побывавшими в зоне СВО.",Яҙыусылар союзының яңыртылған бинаһы асылды,0,analytics,Мәҙәниәт,2313,https://shonkar.com/news/culture/2025-05-30/ya-yusylar-soyuzyny-ya-yrtyl-an-bina-y-asyldy-4257536,2025-05-30T17:00:00+00:00
"Руслан СулеймановКичә, 24 ноябрьдә Украина тышкы эшләр министрлыгы Русия мәхкәмәсенең сивил кырымтатар журналистлары Осман Арифмеметов, Руслан Сөләймановһәм Рөстәм Шейхалиевка, шулай ук активистлар Яшәр Муединовһәм Энвер Аметовка чыгарганхөкем карарларынтәнкыйтьләп чыкты. Русиянең Дондагы Ростовта урнашкан Көньяк бүлге хәрби мәхкәмәсе ""Осман Арифмеметов, Руслан Сөләйманов һәм Рөстәм Шейхалиевны 14 елга кырыс тәртипле колониягә хөкем итте. Яшәр Муединов һәм Энвер Аметовны 13 елга ябу турында карар чыгардылар. Шул рәвешле хөкем ителгән Кырым сәяси тоткыннарының гомуми әза мөддәте 1300 елга якынлашып килә"", диелә Украина министрлыгы белдерүендә. Украина тышкы эшләр министрлыгы халыкара әмәгатьчелекне һәм ""Кырым платформасы"" ягыннан партнерларын Путин режимы белән канунсыз утыртылган барлык украин ватандашларын кичекмәстән азат итүне сорап, Русиягә басым ясарга чакырды. Украина дипломатлары илнең канунсыз утыртылган һәр ватандашын азат итү өчен алга таба да көрәшәчәк, дип белдерделәр Украина тышкы эшләр министрлыгында. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Украина ""Кырым мөселманнары эше"" нигезендә Русиядә биш кырымтатарга чыгарылган хөкемне тәнкыйтьләде",1,news,Яңылыҡтар,1899,https://www.azatliq.org/a/32148256.html,2022-11-25T08:18:27+00:00
"Ҡ ыҙыл төймә. Әгәр һин ҡыҙыл төймәне һайлағанһың икән, тимәк, һине тормошта иҫ киткес хис-тойғолар көтә. Карьера өлкәһендә лә, шәхси тормошта ла уңыш вәғәҙә ителә. Йәшел төймә. Азатлыҡ һәм тыныслыҡты кәүҙәләндерә. Һин тыныслыҡ һәм уңайлыҡ яратаһың. Һары төймә. Һин тормоштоң ыңғай яғын ғына күрәһең һәм ыңғай фекер йөрөтәһең. Башҡаларҙан айырмалы рәүештә, үҙ-үҙеңә бик ышанаһың. Ҡыҙғылт һары төймә. Һәр көнөңдө планлаштырырға яратаһың. Тормошоң мажаралар менән тулы буласаҡ. Алһыу төймә. Тормошоң тулыһынса ҡәнәғәтләндерә, тик финанс өлкәһе генә бер аҙ борсоуға һала. Һин быны үҙгәртер өсөн, күп көс һалырға әҙерһең. Тиҙҙән барыһы ла яҡшы яҡҡа үҙгәрер. Зәңгәр күк (фиолетовый). Һинең турала нимә уйлауҙары борсомай. Йыш ҡына күп нәмәгә битарафһың. Зәңгәр төймә. Һин күп нәмәгә түҙәһең. Үҙеңде ҡыйыуыраҡ тот. Һоро төймә. Бер төрлө йәшәйһең. Бәлки, сағыу хистәрҙән арығанһыңдыр ҙа. Шулай ҙа  тормошоңдо тәртипкә килтерергә кәрәк.",Ҡайһы төймә оҡшай?,0,analytics,Йәмғиәт,927,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-09-28/ay-y-t-ym-o-shay-4405186,2025-09-28T11:01:00+00:00
"Мәктәптә уҡый башлағас, ҡурайҙа уйнау маһирлығы ла асыла егеттең. Тора-бара нәфис һүҙ оҫтаһы булып танылған Самир Латиповты мәктәптең төрлө сараларына йәлеп итәләр. Йәше бәләкәй булыуға ҡарамаҫтан, уҡыуҙан буш ваҡытының һәр минутын файҙалы үткәрергә күнеккән ул. Рухлы егет Урал батыр эпосын яттан һөйләй. Һәр йылды эпосты яттан һөйләүселәрҙең республика конкурсында ҡатнашып, призлы урындар яулай. Район, республика, Рәсәй кимәлендәге төрлө конкурстарҙа ла уңышлы сығыш яһай Самир. Уның еңеүҙәрен һанап бөткөһөҙ. Спортта ла алдынғылыҡты бирмәй. Туған телеңә, илеңә, ғаиләңә, атай-әсәйеңә һөйөү, уларҙан илһам, дәрт алып йәшәү генә ҙур еңеүҙәргә илтәлер! Әлбиттә, уның ҡаҙаныштарында хәстәрлекле атаһы Тимерғәли Фәйзулла улы менән айырыуса көслө ихтыярлы, рухлы әсәһе Ләйсән Мәргән ҡыҙының өлөшө баһалап бөткөһөҙ, уландарында улар — оло терәк-таяныс. Бөгөн Самир Рәми Ғарипов исемендәге 1-се Республика башҡорт гимназия-интернатының 5-е синыфында тик бишле билдәләренә генә уҡый. Барлыҡ фәндәрҙән дә тиерлек ғилми-тикшеренеү эштәрендә олимпиадала ҡатнаша. Был уҡыу йортона килгәндең беренсе көнөнән үк һәр сараларҙа, гимназия тормошонда әүҙем ҡатнашыусы уҡыусы ул Самир. Әҙеһәм Исҡужин исемендәге өлгөлө ҡурайсылар ансамбле, Аҡйондоҙ өлгөлө халыҡ бейеүе ансамбле, Рәми өлгөлө театр студияһы, Гәлсәр йыр түңәрәге, Аманат өлгөлө этно-фольклор түңәрәге, Ҡош юлы бард мәктәбе, Интернатым — пар ҡанатым почетлы гәзите, Авиамоделләү, саңғы Һәм башҡа түңәрәктәргә яратып йөрөй. Белем көнөнә арналған линейкала Мәктәбем йырын йырлап, гимназиялағы ғына түгел, ә интернет киңлектәрендәге бар тамашасыһын үҙенә әсир итә егет. Мостай Кәримдең 105 йыллығына арналған Төбәк-ара шиғыр конкурсында Гран-при яулай. Баш ҡалабыҙҙың Октябрь районында ойошторолған Йәшел Башҡортостан акцияһында ҡатнашып, тамашасыларҙы моңло йырҙары менән ҡыуандырҙы. Барыр юлдарың яҡты һәм данлы булһын, Самир! Аманат журналы коллективы исеменән һәләтле, зирәк, өлгөр егеттең киләсәге тағы ла бәхетлерәк, сағыуыраҡ булыуын теләп ҡалам!",Булыр бала - бишектән!,0,analytics,Беҙҙең журнал тышында,1998,https://amanat.su/articles/be-e-zhurnal-tyshynda/2025-02-14/bulyr-bala-bishekt-n-4122091,2025-02-14T15:50:00+00:00
"Килен, ҡуй, буласаҡ килендәреңде улай таңдан торғоҙоп яфаламаҫһың инде, йәме, был үс сынйыры ошо урында өҙөлһөн.",Таң мәскәйе,0,analytics,Әҙәбиәт,112,https://shonkar.com/news/-bi-t/2025-02-19/ta-m-sk-ye-4128752,2025-02-19T17:47:14+00:00
"фикерләрБИЗНЕС хәбәр итүенчә, әлеге очкыч Русия сәүдә һәм сәнәгать министрлыгы заказы булган. Аны инде 2019 елны ук ясый башладылар, 2023 елда тапшырылырга тиеш булса да, ширкәт аны үти алмады. Гомумән Казан Русия өчен очкычлар ясау эшен айлый алмады. Украина сугышы башланганнан соң Татарстан Русия өлешләреннән торган пассажирлар йөртүче Ту-214 очкычын күпләп итештерә башлаячагын белдерде.2022 елда Казан авиация заводына елларда 115 данәдә Ту-214 очкычы итештерү бурычы куелды: 2023 елда — өчне, 2024 елда — идене, 2025 елда — унны, 2026 елда — 15, елларда — 20 шәрне. Әлеге күрсәткечләр Русиянең авиация транспортының комплекслы програмына кертелде. Ләкин әлегә Казан авиация заводы очкычларны тиешле күләмдә итештерә алмый. Очкыч ясауны кичектерүнең төп сәбәбе — санкцияләр шартларында Русиянең чит ил технологияләренә мохта булуы. Русия детальләреннән торган очкыч та чит ил очкычларыннан шактый калышуына киная ясый белгечләр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Казан авиация заводы ниһаять Ту-214 очкычын тапшырды,1,news,Яңылыҡтар,1032,https://www.azatliq.org/a/33433935.html,2025-06-04T12:45:10+00:00
"Әкиәттәр уҡырға яратҡан ҡыҙ Белем байрамында шиғыр һөйләргә әҙерләнә. Йәнә ""Ҡояшҡай"" халыҡ хореограф бейеү мәктәбенә, ""Феникс"" йыр студияһына ла йөрөүен дауам итергә, бар ергә лә өлгөрөргә тырыша ул. Ғафури районының Юлыҡ ауылында олатай-өләсәләренә ҡайтып, Еҙем йылғаһында һыу инеп, уҡыу йылы башланыуға көс йыйған Мәликә, ике ағаһы кеүек, ""бишле""гә генә уҡып һөйөндөрөр әле. Рәзинә ЗӘЙНЕТДИНОВА.","""Бишле""гә генә уҡы, Мәликә!",0,analytics,Тирмәкәй,397,https://yanshishma.com/articles/tirm-k-y/2025-08-31/bishle-g-gen-u-y-m-lik-4368066,2025-08-31T19:15:00+00:00
"Фестиваль ҡунаҡтары иғтибарына тәҡдим иткән китаптар араһында – балалар яҙыусыһы, сығышы менән Баймаҡтан Тимур Рәхмәтуллиндың «Тылсым эйәләре» тигән сағыу китабы һәм Бөрйән районында тыуып үҫкән Миләүшә Ҡаһарманованың Урал аръяғы халҡының яҙмышы хаҡында бәйән иткән «Бетерә шаршыһы» повестар йыйынтығы, Таңсулпан Ғарипованың «Бөйрәкәй» роман-бестселлеры урын алған. Әйткәндәй, Бөйрәкәй китабы бүләк вариантында ла бар: зауыҡ менән йыйылған комплектҡа китап, француз яулығы һәм ҡурай сәскәһе формаһындағы этно-брошюра һалынған. ""Китап"" нәшриәте «Башҡорт аты» фестиваленә ошондай йыйылмалар серияһын, шул иҫәптән башҡорт түшелдереге рәүешендәге сувенирҙар алып килде. Ҡунаҡтар «Китап» сатырында Мәхмүт Сәлимовтың «Башҡорт аты» китабы менән таныша ала. Баҫма «Башҡорт аты – 2024» фестивале айҡанлы донъя күргәйне. Уникаль йыйынтыҡта башҡорт аты тураһында ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр, риүәйәттәр һәм хикәйәләр тупланған. Автор башҡорттарҙа ат культын билдәләй, традицион ҡымыҙ эсемлегенә, ерле халыҡтың көнкүреше һәм йолаларына иғтибар бүлә. Бынан тыш, Башҡорт аты фестиваленә Китап нәшриәте урыҫ телендә донъя күргән «Музы не молчат. Башкортостан. » тигән фундаменталь йыйынтығын алып килде. Унда рәссамдар, шағирҙар, музыканттар һәм фотографтарҙың хәрби хәрәкәттәр зонаһына йәки гуманитар сәйәхәт һөҙөмтәләре нигеҙендә ижад ителгән әҫәрҙәре туплаған. Был баҫма магазинда бер нисә көн элек кенә һатыуға сығарылған. Ә уның тәүге даналары яңыраҡ Өфөлә үткән Армия мәҙәниәте көндәренең абруйлы ҡунаҡтарына тапшырылды. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, бөгөн, 6 сентябрҙә, Баймаҡ районының Граф күле янында «Башҡорт аты» халыҡ-ара башҡорт аты фестивале башланды. Бөтә экспозициялар, әүҙемлек һәм конкурстар ошо темаға арналған.",Урал аръяғы авторҙарының китаптары,1,news,Яңылыҡтар,1701,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-09-07/ural-ar-ya-y-avtor-aryny-kitaptary-4377652,2025-09-07T16:38:00+00:00
"Балаларҙың финал сығышын башҡорт сәхнәһе йондоҙҙары һәм йәш артистар: филармония артистары Нәзифә Ҡадирова, Заһир Иҫәнсурин, актриса Гөлшат Ғайсина, йырсы Ғәлсәр Байғусҡарова, Башопера солисы Рим Рәхимов баһаланы. Тамашасылар ярҙам плакаттары менән килде, һәр финалистарҙың сығышын көслө алҡыштар менән ҡаршы алдылар.","""Сулпылар""ҙа кем еңде?",1,news,Яңылыҡтар,317,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-27/sulpylar-a-kem-e-de-4026276,2024-11-27T12:28:00+00:00
"Ылаҡ (22.12 – 20.01) Еңел көндәргә өмөт итмәгеҙ. Дүшәмбенән үк аралашыуҙа төрлө ҡыйынлыҡ башланыр, моғайын. Эштәрегеҙгә ҡыҫылырға теләүселәр ҙә күбәйер. Юҡ-бар өсөн үпкәләшеүҙәр ҙә булыр. Һыуғояр (21.01 – 19.02) Аҙна үтә ауыр булмаҡсы. Икенсе кешеләрҙең эшен дә башҡарырға тура килер. Төҙөгән пландарығыҙҙы йыш үҙгәртерһегеҙ. Ярҙам өмөт иткәндәр һүҙҙәрендә тормаҫ. Һәр хәлдә тыныс булырға тырышығыҙ. Балыҡ (20.02 – 20.03) Һәйбәт осор. Шишәмбе һәм кесе йома уңайлы килер. Бәғзеләр был арала ышаныслы фекерҙәш табыр. Шаршамбынан һуң дөйөм хәлегеҙ кире яҡҡа үҙгәрер. Яҡын кешеләрегеҙ менән дә кәрәкмәгән бәхәстәр килеп сығыр кеүек. Ҡуҙы (21.03 – 20.04) Был арала ҡыйынлыҡтар күбәйер. Йондоҙҙар иңегеҙгә артыҡ йөкләмә алырға кәңәш итмәй – мөмкинлектәрегеҙ күп түге. Йомала алыҫтан яҡшы хәбәр килер. Буға (21.04 – 21.05) Көндән-көн гел яҡшы яңылыҡтар килеп торор. Күпселектә был элек башҡарған эштәрегеҙҙең һөҙөмтәһе булыр. Был арала тағы ла бер-нисә ыңғай һүҙ ишетерһегеҙ. Тик башығыҙ әйләнеп китмәһен! Игеҙәктәр (22.05 – 21.06) Нигеҙҙә, үҙ көсөгөҙгә генә таянығыҙ. Шулай ғына уңышҡа өлгәшерһегеҙ. Ярҙам-терәк өмөт иткәндәр һәр саҡтағыса һүҙендә тормаҫ. Шаршамбыла ниндәйҙер эшегеҙ уңмаҫ. Алда уңайлы ваҡыт булыр әле. Ҡыҫала (22.06 – 23.07) Һеҙҙең тирәләге ваҡиғаларҙы ашыҡтырмағыҙ, бөтәһе лә үҙ яйы менән барһын. Йондоҙҙар яңы эштәрегеҙ ваҡытлыса башҡармаҫҡа ҡуша. Башта элеккеләрен тамамлағыҙ. Кесе йомала бәхетле мәл кисерерһегеҙ. Арыҫлан ( 24.07 – 23.08) Аҙна бер аҙ ауырыраҡ килергә оҡшай. Ваҡ-төйәк кире хәлдәр күп ваҡытығыҙҙы алыр һәм эсегеҙҙе бошорор. Яҡын кешеләрегеҙ менән дә уртаҡ тел табыуы ауырлашыр, моғайын. Шаршамбыла һеҙҙән айырыуса түҙемлек талап ителер. Ҡыҙ (24.08 – 23.08) Һирәк осрай торған яҡшы осор көтә. Бөтөн ҡатмарлы хәл еңел генә һеҙҙең файҙаға тамамланыр. Яҡындарығыҙҙан һәр саҡ ярҙам-терәк булыр. Кесе йомала үҙегеҙҙе ыңғай күрһәтә алырһығыҙ. Үлсәү (24.09 – 23.10) Күптән борсоған мәсьәлә был арала ыңғай хәл ителер. Шаршамбыла етди һөйләшеү булыуы ихтимал. Бәғзеләр ниндәйҙер дөйөм эш тураһында фекер алышыр. Был арала алған тәжрибәгеҙҙән киләсәктә кәрәге тейер. Саян (24.10 – 22.11) Аҙна барышында йондоҙҙар ашыҡмаҫҡа, һәр аҙымығыҙҙы үлсәп яһарға ҡуша. Аралашыуҙа ла бик һаҡ булыуығыҙ хәйерле. Боҙолған мөнәсәбәттәрҙе бик оҙаҡ тергеҙерһегеҙ. Уҡсы (23.11 – 21.12) Ҡәҙимге аҙна. Яҡшы хәбәрҙәр даими килеп торор. Кемдер күптәнге бурысын ҡайтарыр, бәлки. Уның мотлаҡ аҡсалата булмауы ла мөмкин. Йомала һирәк осрай торған бәхетле мәл кисерерһегеҙ, буғай. ӨМӨТБАЙ.",Йондоҙнамә (2 – 8 февраль),1,news,Яңылыҡтар,2485,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-01/yondo-nam-2-8-fevral-4557815,2026-02-01T00:00:00+00:00
"Паша тигән яҡташыбыҙ – ул Павел Зарубин, Владимир Путиндың шәхси хәбәрсеһе. Екатерина Березовская менән икәүләп улар Тура бәйләнеште алып барҙы. Павел Белорет ҡалаһында тыуып үҫкән. 44 йәштә. Бәләкәйҙән журналист булырға хыяллана.  Мәктәптә уҡығанда уҡ Белорецкий рабочий гәзитенең штаттан тыш хәбәрсеһы булып китә. Белореттың 1-се мәктәбен тамамлағас, Екатеринбург дәүләт университетының журналистика факультетына инә. Уҡыуҙы тамамлағас, бер нисә йыл Екатеринбургтың 4 канал телекомпанияһында эшләй. 2002 йылда ТЭФИ-Төбәк телевизион наградаһын яулай.2001 йылда Павел ВГТРК телерадиокомпанияһына эшкә саҡырыла. Ә 2005 йылдан Президент пулына инә. Россия-1 телеканалында сәйәси күҙәтеүсе булып эшләй. Павел Президент Владимир Путиндың шәхси хәбәрсеһе булып китә, ил етәксеһенең сәфәрҙәрендә уның менән бергә йөрөй һәм Мәскәү. Кремль. Путин программаһында Президент эшмәкәрлеген яҡтырта. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Яҡташыбыҙ – Рәсәй Президентының шәхси хәбәрсеһе,1,news,Яңылыҡтар,1316,https://amanat.su/news/novosti/2025-12-19/ya-tashyby-r-s-y-prezidentyny-sh-hsi-h-b-rse-e-4515298,2025-12-19T18:15:00+00:00
"фикерләрБүген, 25 мартта, Уфада өч көллияттә уку булмаячак. """" телеканалыхәбәренчә Уфаның статистика, информатика һәм исәпләү техникасы көллияте һәм Автотранспорт көллиятен эвакуацияләгәннәр һәм соңыннан дәресләр булмаячак дип, укучыларны өйләренә кайтарып ибәргәннәр. Архитектура-төзелеш көллиятендә дә дәресләр үткәрмәскә булганнар. Биредә белем алучы студент кыз үзләрен Яшьләр театрына ибәрүләрен әйткән. Социаль челтәрләрдәге хәбәрләргә күрә, Уфадагы көллиятләрнең электрон почталарына билгесез затлар шартлаткыч куелуы турында хәбәр ибәргән. Башкортстан эчке эшләр министрлыгында телеканалга әйтүләренчә, көллиятләрне тикшерү тәмамланган, куркыныч әйберләр табылмаган. Шул ук вакытта куәт оешмалары белән бәйле дип саналучы -каналы русияләргә теракт кылырга чакырган хәбәрләр килә башлагандип иткерә. Мәсәлән, Татарстанның Чистай шәһәрендә яшәүче 41 яшьлек хатын-кызга бүген балалар дәваханәсендә атыш оештырырга тәкъдим иткәннәр.14 яшьлек мәктәп укучысына исә Йошкар-Ола - Мәскәү поездында теракт эшләргә кушканнар, аңа акча һәм корал бирәчәкбез дигәннәр. Калининградта яшәүче иргә имештер ""Янтарный"" спорт комплексында теракт ниятләнә дип хәбәр иткәннәр. Бу гаризаларның барысын да тикшерәләр диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Шартлаткыч куелу турындагы хәбәр сәбәпле Уфаның өч көллиятендә дәресләр үткәрмиләр,1,news,Яңылыҡтар,1305,https://www.azatliq.org/a/32876416.html,2024-03-25T10:49:55+00:00
Башҡортостандың Премьер-министры Андрей Назаров үҙенең сәхифәһендә Ҡытай халыҡ республикаһы менән хеҙмәттәшлек хаҡында яҙҙы.,"""Волга-Янцзы"" форматы",1,news,Яңылыҡтар,124,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-25/volga-yantszy-formaty-4521213,2025-12-25T17:51:34+00:00
"7–12 йәшлек балалар тәүлегенә – 2350, ә 12–18 йәшлектәр 2720 килокалориялы аҙыҡ ашарға тейеш. Ашаған ризыҡтың энергетик ҡиммәтенең 20-25 проценты иртәнге ашҡа, ә 30-35 проценты төшлөккә тура килә, тип һөйләне эфир ҡунағы. «Мәктәптә меню төҙөгәндә диетологтарҙың һәм нутрициологтарҙың бөтә тәҡдимдәре иҫәпкә алына.  2024 уҡыу йылынан республика мәктәптәрендә һөтһөҙ аҙыҡтар һәм шәкәр диабетлы,  фенилкетонуриялы һәм аҙыҡҡа аллергиялы балалар өсөн айырым меню булдырылды», — тине Сафина. Сығанаҡ: Башинформ.",Уҡыусылар мәктәптә тейешенсә ашатыламы?,1,news,Яңылыҡтар,505,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-18/u-yusylar-m-kt-pt-teyeshens-ashatylamy-3934100,2024-09-18T12:51:00+00:00
"Был ай ямғырһыҙ килһә, көҙ йылы һәм ҡоро булыр.  Августа бәҫ төшһә, иртә ҡышҡа ишара.",Август айына һынамыштар,0,analytics,Тәбиғәт,85,https://yanshishma.com/articles/t-bi-t-m-y-sh/2025-08-01/avgust-ayyna-ynamyshtar-4334800,2025-08-01T11:23:22+00:00
"Беренсеһе – менталитет Хәйерселеккә илткән сәбәптәрҙең беренсеһе – менталитет, – ти психолог, оратор, бизнес-тренер, яҙыусы Наталья Грейс. – Бала саҡта класташ ҡыҙыҡайҙың өйөндә ололар күрмәгәндә йыш ҡына диванда һикерҙек. Урыны-урыны менән өҫкә ҡалҡып торған пружиналар, дивандан ҡалҡҡан саң болото беҙҙе ифрат шатландыра ине, – ти ул. – Егерме йылдан һуң бала саҡ дуҫыма ингәндә мөйөштә беҙ һикереп уйнаған шул уҡ диванды күреп, бик ғәжәпләндем. Ул бик үҙгәрмәгәйне, әммә мине был юлы өйҙөң шул тиклем ярлы булыуы аптыратты. Эстән генә яңы диван алыу, бысранып бөткән ултырғыстарҙы, сатнаған урынына шоколад тышы йәбештерелгән көҙгөнө алмаштырыу күпмегә төшөр ине икән тип иҫәпләйем. Әхирәтем менән һөйләшкән арала күңелдән генә түшәмде ағарттым, стенаға яңы обой йәбештерҙем. Себен эҙҙәре ҡалған тәҙрәләрҙе йыуғым, диван аҫтынан тырым-тырағай күренеп ятҡан таяҡтарҙы, ҡатырғаларҙы, ойоҡ менән бәйләнгән гөл һауытын сығарып бәргем килде. Аҡсалары юҡтыр, бәлки? – тип уйлайым. Әммә аҡылым бының менән килешмәй һәм арзанға булһа ла, ағас төҫөндәге пленка алып, өҫтәлде йәбештерергә ҡуша. Ҡайҙа ғына ҡараһам да, күҙем боҙоҡ, иҫке, бысраҡ нәмәгә, сүп-сарға төртөлдө. Шул саҡ, ни өсөн хәйерселек булған ерҙә һәр ваҡыт бысраҡ, тигән уй ҡалҡты башымда. Әгәр ҙә һәр ваҡытты ҡайһы берҙә, йыш ҡына тип үҙгәртһәк тә, бер нәмә лә үҙгәрмәй. Бысраҡлыҡ – ул аҡсаһыҙлыҡ күренеше түгел, ә менталитет. Уйлап ҡарағыҙ: бысраҡлыҡ, сүп-сар – ул менталитет сағылышы, ярлылыҡ менән бысраҡлыҡ күрше булғас, хәйерселек тә үҙенә күрә менталитет инде. Хәйерселек – ул йыуылмаған баштан башлана. Икенсеһе – мещанлыҡ Мәктәптә мине әҙәбиәттән иҫ киткес яҡшы, аҡыллы уҡытыусы – Тамара Григорьевна уҡытты. Уның әйткән фразаһын ғүмерлеккә иҫтә ҡалдырҙым. Дәрестә кемдер, мещанлыҡ нимәне аңлата ул, тип һораны. Уҡытыусым шулай тип яуап бирҙе: Мещанлыҡ – ул сервантта яңы һауыт торғанда иҫкереп бөткәненән эсеү. Күп кенә кеше ҡара көнгә тип, аҡса йыя. Күптәрҙең сервантында ҡунаҡҡа тигән яңы сынаяғы ултыра. Тик байрамдар ҙа, ҡунаҡтар ҙа һирәк килә, ә тормошобоҙҙа күберәк – ғәҙәти көндәр. Кем яҡшы киләсәк көтөп йәшәй, уға ундай көн бер ҡасан да килмәй. Шул ваҡытта мин шуны аңланым: хәйерсе булыу, бысраҡта йәшәү – оят. Торлағыңда, артабан балаларыңдың менталитетында сағыласаҡ башыңдағы емереклек – оят. Яҡшы киләсәк көтөп йәшәү емереклеккә килтерә. Өсөнсөһө – Золушка комплексы Бер үҙе ике ҡыҙ тәрбиәләгән ҡатынды беләм. Дача алырға тип, ул егерме йылдан ашыу аҡса йыйҙы. Ҡыҙҙар ярым ас йәшәне, оло ҡыҙы ихатаға тубығы ямалған иҫке вельвет салбарҙа сығырға оялыуы тураһында һөйләгәйне. Ҡыҙ үҫкән һайын ни ғиллә менәндер салбар ҙа үҫте. Баҡһаң, әсәһе ҡыҙына ҙур салбар һатып алып, балағын эскә бөкләп тегеп кейҙергән дә, ҡыҙы үҫкән һайын яйлап балаҡты һүтеп төшөргән. Дәүләт кешегә етеш йәшәргә бирмәй, тимәгеҙ. Мин системаны түгел, ә мейеләге сереклекте әрләйем. Шул уҡ аҡсаға хәйерсе булырға ла, лайыҡлы йәшәргә лә мөмкин. Әсәһе дача һатып алғас, ике ҡыҙҙың береһен дә ул ҡыҙыҡһындырманы, киреһенсә, бер туҡтауһыҙ әсәләренә ҡатын-ҡыҙ булырға өйрәтмәгәненә үпкә белдерҙе. Ҡыҙҙарҙа Золушка принцибы формалашҡан була. Туҙған креслолар, иҫкергән һауыт-һаба, уңған таҫтамал күреп, ете йыллыҡ пальто кейеп үҫкән ҡыҙҙар һөҙөмтәлә үҙҙәренә аҡса тотонорға йәлләй. Ҡыҙҙар үҙенә нимәлер һатып алғандан һуң, уларҙың кәйефтәре төшә, яңы әйбергә лайыҡ булмаған һымаҡ тоя үҙҙәрен. Генетик хәйерселек бына ошо була инде. Ул – аңда, күҙәнәктәрҙә, ҡанда, һөйәктә. Үҙегеҙгә аҡса тотонорға ҡурҡыу һеҙҙе хәйерсе итә. Дүртенсеһе – программалау Ҡупҡан, иҫкергән, төҫө бөткән әйбер күреп үҫкән балалар төпкөл аңда хәйерселеккә программалана. Үҫмерлек осоронда уҡ улар уның ауырлығын аңлай башлай. Антон Чехов та, бысраҡ коридор, төҫө бөткән стеналар студенттың белем алыу һәләтенә насар йоғонто яһай, тип әйткән. Һеҙ, бәлки, ярлылыҡты күрә алмау ҡайһы бер кешеләрҙе аҡса эшләргә, байырға этәрә, тиерһегеҙ, әммә мин һеҙгә, хәйерселектең ауырлығынан күп кеше һынып ҡалыуы тураһында әйтәм. Шуға күрә хәйерселекте үҙегеҙҙән ҡыуығыҙ. Миңә шул тиклем Байлыҡ – ул аҡыл торошо тигән фраза оҡшай. Шулай булғас, хәйерселек тә – аҡыл торошо. Һеҙҙең аҡылығыҙ һәм фекерҙәрегеҙ торошо. Лена АБДРАХМАНОВА.",Хәйерсе булыуҙың төп сәбәбе,0,analytics,Йәмғиәт,4137,https://henek.info/articles/common_material/2025-04-21/h-yerse-bulyu-y-t-p-s-b-be-4206519,2025-04-21T17:55:00+00:00
Башҡорт этникаһын һүрәтләгән картиналары тағы бер атаҡлы ҡылҡәләм эйәһе Әхмәт Лотфуллиндың ижады менән үтә лә ауаздаш. Федор Кащеевтың ҡулынан тамған йәнле картиналар донъяһы – ҡабатланмаҫ мөғжизә ул.,АСҠЫНДЫҢ БӨЙӨК РӘССАМЫ,0,analytics,Тарих,200,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2025-11-08/as-yndy-b-y-k-r-ssamy-4458262,2025-11-08T12:12:00+00:00
"Орҡоя сер һаҡлай торғандарҙан түгел ине. Элек-электән эсендәге тышында булды уның. Тик бына әлеге хәле хаҡында кемгәлер һөйләргә нишләптер һис кенә теләге юҡ, теле бәйләнгәнме ни. Һөйләһә, улы менән килене аңламаҫлыҡ кешеләр түгел дә бит, юғиһә, теле әйләнмәй. Орҡоя хатта үҙ-үҙенә аптырап ҡуя. – Ниңә улай шымтайып ҡына йөрөйһөң әле, әсәй? Берәй нәмә булдымы? Әллә берәй һүҙ ишеттеңме? – тип һорай ҡуйҙы бер көн улы Зөфәр. – Ю-у -ҡ, улым, юҡ. Бер нәмә лә булманы. Борсолма. – Бәлки, ауылға ҡайтаһың киләлер? – тип килене лә һүҙгә ҡушылды. «Быларға туйҙырҙым, ахырыһы», – тип үпкәләргә лә йыйынғайны инде ҡарсыҡ, әммә аҡылы хистәр тулҡынын ваҡытында еңде: – Ҡайтаһы килә тип, килен, ҡайтырмын әле, Алла ҡушһа. Эштәһегеҙ бит. Рөстәмде ҡалдыраһым килмәй, – тип һүҙен бөтөрҙө. Ә бер көндә таңға ҡаршы төш күрҙе ҡарсыҡ. Алты-ете генә йәшлек сағы имеш. Юшатыр йылғаһы үҙенең көмөш һыуҙары менән йәйге ҡояш аҫтында шифалы йылыһын бөркөп ятҡан ҡырсынташлы ярҙарын иркәләй. Әллә күпме бала-саға һыу сәсрәтеш уйнай, ярҙа тәгәрәшә. Орҡоя ялан аяҡ, ялан баш төбө күренеп аҡҡан Юшатыр һыуында кәмә ағыҙып уйнай имеш. Бына ҡағыҙҙан яһалған кәмә ағымдың етеҙерәгенә эләкте лә әйләнә-әйләнә аҡты ла китте. Орҡоя, шул ағым менән ярышып, яр буйлап йүгерергә тотондо. Ҡыуып етеп кенә булмай бит! Арыны, аяҡ табандары ташҡа баҫҡан һайын ауыртты, ә ҡыҙ, туҡтамай, һаман кәмәһен ҡыуҙы. Бына кәмәһе күҙҙән юғалды ла инде. Орҡоя: «Тотоғоҙ! » – тип ҡысҡырырға маташа, тауышы сыҡмай. Аҙаплана торғас, ҡарсыҡ уянып китте һәм аяҡтарының сәнсешеп ауыртыуын тойҙо. Әллә ысынлап та ауылға ҡайтып, Юшатыр ҡомонда дауаланып киләһе микән? .. Тубыҡтарын һыпырғылап, табандарын ыуа-ыуа, таңды ҡаршыланы ҡарсыҡ. – Бөрлөгәнгә алып бар әле, улым, – тине ул иртән эшкә китергә йыйынып йөрөгән улына. – Ярай, ярай, әсәй. Ямғыр яуып ебәрмәһә, ял көнө күмәкләп сығып китербеҙ. – И-и-и, бөгөн шишәмбе генә. Ялға тиклем бик оҙаҡ бит. Зөфәр ғәжәпләнеүен һиҙҙермәй генә әсәһенә ҡарап алды. Бер ҡасан да ҡабаландырмай торғайны бит Орҡоя балаларын. Зөфәр бер аҙ уйланып торғандай итте лә: – Улайһа, әсәй, эштән иртәрәк бушаһам, бәлки, бөгөн үк алып барырмын, йәме, – тип ҡырынып торған еренән әсәһе яғына боролдо, һәм ҡарашы әсәһенең уға мөлдөрәп текәлгән сөм ҡара күҙҙәре менән осрашты. Был күҙҙәр аша Зөфәр донъялағы иң яҡын кешеһенең күңелендә һүҙҙәр менән әйтеп бирә алмаҫлыҡ ҡатмарлы хис-һағыштар, үткәндәр һәм киләсәк, һөйөү-борсолоуҙарҙың барыһы бергә бәйләнеп ҡайнауын йөрәге менән тойҙо. Тик бер ни ҙә һиҙҙермәне. Эшкә китте. Улы менән килененең эштән ҡайтыуҙарын ниндәйҙер бер эске тулҡынланыу менән көттө Орҡоя ҡарсыҡ. Ҡатынын ҡалдырып Зөфәрҙең бер ҡайҙа ла йөрөмәүен белә ул. Үҙе шулай өйрәтте. Тик килененең эше генә ваҡытында бөтһөн, юғиһә, ҡайсаҡта ҡалып та эшләй ул. Ашарға ғәҙәттәгенән алдараҡ әҙерләп, өҫтәлгә ҡалаҡ, һауыттарҙы ла теҙеп ҡуйҙы. Биш минут та әрәмгә китмәһен. Ә бына Рөстәмде балалар баҡсаһынан алырға китешләй керерҙәр. Уны ла иртәрәк алырмын тип ниәтләгәйне, аяҡтары ныҡ һыҙлағанға күрә, уйынан кире ҡайтырға мәжбүр булды. Ай-һай ваҡыт яй уҙа. Сәғәт теле һөйрәлеп килеп бишенсе яртыны күрһәтеүе булды, Орҡоя ҡарсыҡ тәҙрә алдына килеп ҡунаҡланы. Ҡолаҡтарын ҡаплап торған яулығын аса биреп, ғәҙәттә ишек артында кеше барлығын белдереп ишетелә торған таныш тауыштарҙы көтә башланы. Көтөүҙән дә ауыр нәмә бар микән ул донъяла. Дуҫ ҡарсыҡтары килмәгән, йә үҙе сығып күрешеп, һөйләшеп ултырмаған көндәре була Орҡояның. Шундай көндәрҙә хәтер һандығының аҫтын өҫкә килтерә ул. Өйҙә аулаҡ. Ҡамасаулаған әҙәм заты юҡ. Ә хәтер һандығы төрән, төпһөҙ, аҡтара башлаһаң, хәтирәләрҙең сигенә сығырлыҡ түгел. Абыстайға йөрөп һабаҡ алыуҙары, граждандар һуғышы башланғас, улар йәшәгән Яңы Аллабирҙе ауылының йә ҡыҙылдар, йә аҡтар ҡулына күсеүе, унан һуң, коммуналар була икән, тип хафаланған ата-әсәһенең әле яңы буйға етеп кенә килгән Орҡояны ҡаршылағы йорттан Ғәбделәхәт атлы егеткә йәрәшеүҙәре, колхозлашыу, Бөйөк Ватан һуғышы – ниҙәр генә юҡ унда. Шуныһы йәл, һандыҡты фани донъяла берәй яҡын кешеңә түкмәй-сәсмәй биреп ҡалдырып булмай икән шул. Ул тик Орҡояныҡы. Ҡайттылар. Аллаға шөкөр. Икеһе лә. Ваҡытында. Ана, яҙғы япраҡ төҫөндәге машиналарынан килеп сыҡтылар. – Әсәй, шул өсөнсө йыл барған йылға буйындағы туғайлыҡҡамы? – тип һораны Зөфәр әсәһенә борола биреп. – Шунда инде, шунда. И-и ундағы бөрлөгән, һис кенә лә күҙ алдынан китмәй инде, – тине ҡарсыҡ эске бер шатлыҡ менән. Уның йөҙҙәре яҡтырып, бит остары алланып киткәйне. Улы башҡа берәй ергә барайыҡ тиһә, Орҡоя барыбер бынан өс йыл элек бөрлөгән йыйған урынға алып барыуын үтенгән булыр иде. Ҡарары ныҡ ине уның. Ниңәлер һәр саҡ үҙенә тартып тора уны был урындар. Тип-тигеҙ йәшел туғайға иркә һыйынып Юшатырҙай ғына йылға сылтырап ағып ята. Туғайҙы ҡаплап үҫкән үлән шул тиклем йомшаҡ, үтәнән-үтә күренерҙәй наҙлы йәшел. Йылғаның аръяғында байтаҡҡа йәйелгән бөрлөгән ҡыуаҡлығы. Зөфәр теге ваҡытта, балыҡ ҡаптырһам, тип резина кәмәһен дә алғайны, шул кәмәгә ултырып йылғаның икенсе ярына сығып рәхәтләнеп йыйғайнылар бөрлөгәнде. «Былай уңған бөрлөгәнде үҙ ғүмеремдә икенсе тапҡыр ғына күрәм әле мин», – тине Орҡоя ҡарсыҡ шул ваҡытта, етеҙ бармаҡтары менән күнәгендә ятҡан ҡара емештәрҙе һыпыра-һыпыра күҙҙәрен йыраҡҡа текләп. Гүйә, йыраҡта, офоҡ аръяғында, ул үҙенең шаулап үткән йәшлеген, ғүмерен ап-асыҡ күрә ине. «Атайың бер көн шулай МТС-тан арып, һуң ғына ҡайтып керҙе, йыуынды, ашаны, – тине ҡарсыҡ үҙенән йыраҡ йөрөмәгән улына, – унан ағайҙарыңды икеһен ике тубығына ултыртып яратты, шаяртты, һин ул саҡта тыумағайның әле. Шунан мине үҙ янына саҡырҙы ла: «Орҡоя, әйҙә, иртәгә иртүк кенә Шишмәгә, Хөршиҙә апайымдарға барып ҡайтайыҡ. Турыға, йәйәүләп. Йә китеп барырмын, бронь тигәндәре ашлыҡты бураға кереткәнсе генә булыр ул. Фронтта эштәр шәптән түгел. » – тине. Бына шунда йыйҙыҡ беҙ атайың менән бөрлөгәндең уңғанын. Салмыш туғайында», – тине ҡарсыҡ хисләнеп. Күңеленең нескәреп китеүен йәштәр һиҙҙеме, юҡмы, әллә һиҙеп тә белгертмәнеме? Орҡоя үҙенсә, һиҙмәйҙәр, тип уйланы, яйлап ҡына хәбәрен һөйләй бирҙе. Зөфәренә ҡарап һуғышта ятып ҡалған ирен янындағылай тойоп күңеле талпынды ла, моңайҙы ла. Ул көндә иҫенә төшкән хәтирәләр шул тиклем асыҡ, яҡты һәм саф ине, гүйә, Орҡоя ләйсән ямғырына ҡойоноп, киләһе көндәренә көс йыйып алды. Ана шул ҡояш нурҙары тулған бөрлөгәнле туғай, көмөш һыулы йылға, йылғаның бирге ярына һыйынып ултырған эреле-ваҡлы ағас өйҙәрҙән торған ауыл, мөңгөр-мөңгөр көтөүҙәр бөгөнгө көнгө тиклем Орҡояның күҙ алдынан китмәне. Тормош ҡайнап торған яҡын, шул уҡ ваҡытта йыраҡ та өйҙәр эсендә ауылдаштарын күргәндәй булды. Һуңғараҡ уйҙары саҡ ҡына тыуған яҡтарына ҡайта башлаһа, күҙ алдына ошо туғай, ауыл килер булды. Әле лә шул яҡтарҙа йөрөп ҡайтһалар, үҙен ауылында булып килгәндәй хис итер, күңеле тынысланыр төҫлө ине Орҡояға. Шуға ла ул юлға тулҡынланып, дәртләнеп әҙерләнде. Ана бит, сығып йүгерерҙәй булып тирә-яҡты машина тәҙрәһенән ҡарап килә. Килеп тә етәләр инде. Ана, ауыл да күренде. Бөрлөгән йыя алмаһа ла, бер аҙ һауа һулап, йылға тауышын тыңлап ултырыр Орҡоя. Ҡала ҡала инде ул. Тупраҡ еҫе, тыныслыҡ юҡ бит унда. Ауыл урамына кермәй, артлап, туғайға тура үтергә булды Зөфәр. Әммә туғайға төшә торған һөҙәклеккә етте лә машинаһын шып туҡтатты ул. Туғай юҡ ине. Туғай ҙа юҡ, көмөш йылға ла юҡ, йылға ярындағы бөрлөгәнлек тә юҡ. Күҙ күреме ерҙә ҡарағусҡыл һыу, һыу, һыу. Йөрәге әрнеүҙән саҡ ыңғырашып ебәрмәне Зөфәр. Ниңә алдан үҙе генә килеп китмәне һуң ул? Нисә тапҡыр һыуҙы күтәрәсәктәре тураһында ишетте бит, юғиһә. Юҡ! Ошо тиклем гүзәллектең һыу аҫтында ҡалғанына ул үҙе лә ышана алмай торҙо, күргәне башына һыйманы. Зөфәр юғалып ҡалды. Артабан ни булырын уйларлыҡ көсө юҡ ине уның. Килеп еттек, тип машинанан сығырға йыйынған әсәһенә ҡарап ҡатты. Ни эшләр ул? Ни эшләр? Аяҡтарының һыҙлауҙарын да онотоп, талпынып килгәйне лә бит. Ниндәйҙер бер ғәйепле төҫ менән Зөфәр әсәһенә машинанан сығырға ярҙамлашты. үҙе уның йөҙөнә ҡараны. – Ниңә арыраҡ, яҡыныраҡ барманың? – тине әсәһе әлегә тирә-яғын абайламайынса. Шунан турайып баҫты, бараһы яҡҡа күҙ ташланы. Йәшел туғай урынында ҡарайып ятҡан һыуҙы күреп, йөҙҙәре үҙгәреп, һыу төҫөнә керҙе, быуындары бушап хәлһеҙләнеп кипе, тәрән итеп көрһөндө. Ләм-мим, бер һүҙ ҡатманы. Шунан Орҡоя яйлап ҡына сирәм өҫтөнө ултырҙы. Ҡасандыр бөҙрәләрен елгә тибрәлдереп шаярған, бөгөн иһә һыу эсенән ҡороған ботаҡ-ҡулдарын күккә ярҙам һорағандай һуҙған ҡайындарҙың ҡара баштарына, әллә күпме хәтфәле туғайҙарҙы баҫып алған һыуға ҡарап телһеҙ ҡалды. Уның күҙ алдына һыу аҫтында ҡалған йылға, тәрән ағым килде. Тик ул, ер өҫтөндә аҡҡандағы кеүек, ҡояш нурҙарына иркәләнеп, күҙҙәрҙе ҡамаштырып шаярмай ине. Өҫтөн ҡалын ауыр һыу ҡатламы баҫҡан был ағымды кешеләрҙең башҡаса күрмәйәсәген, ваҡыт үтеү менән ер йөҙөндә, ошо урында, ҡасандыр ҡыҙҙарҙың һалмаҡ толомолай тирбәлеп ғәжәйеп сибәр бер йылға аҡҡанын баштарына ла килтермәйәсәктәрен Орҡоя ап-асыҡ итеп күҙ алдына килтерҙе. Йәшлеге, бөрлөгәнлек, Ғәбделәхәте, барлыҡ ғүмере, Юшатыры ошо ҡотһоҙ һыу төбөндә ҡалған тәрән ағым булып тойолдо ута. Өмөттөре киҫелде Орҡояның. Хәл алырға тип, тағы ла бер аҙ йәшәр өсөн йыраҡтарҙан яҡтыртып торған шәмдәй көс биреп торор тип юлланғайны ла бит ул был туғайға. Бер һүҙ ҙә әйтмәне, өндәшмәне Орҡоя. Күңеле генә һулҡылданы, иланы. Ә өйҙәренә ҡайтып еткәс, арыным, тип ятҡан урынан башҡа тора алманы ул. Фирҙәүес БӘШИРОВА. Фото Д. Калимуллин",Тәрән ағым (хикәйә) Фирҙәүес Бәширова.,0,analytics,Аңлатма,9243,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-10/t-r-n-a-ym-hik-y-f-ir-es-b-shirova-4501022,2025-12-10T13:48:00+00:00
"Р. Ә. АБУТАЛИПОВА, филология фәндәре докторы, педагогия фәндәре кандидаты, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы, Рәсәй Федерацияһының юғары һөнәри белем биреү буйынса почетлы хеҙмәткәре, Бапшҡорт дәүләт университетының почетлы хеҙмәткәре, БР һәм РФ Яҙыусылар союздары ағзаһы Яугирҙарға хат яҙабыҙ Бөгөн ҡыҙҙар тынып ҡалған, Шып-шым малайҙар – Яугир атай, ағайҙарға Хат яҙа улар! Уҡытыусы Айгөл апай Әйтте бер аҙҙан: – Барығыҙ ҙа хатығыҙҙы Бик һәйбәт яҙған! Ана, хатта Ваһаптың да Юҡ бер хатаһы – МХО-ла батыр яугир Уның атаһы. Һалдат улы шулай була, Афарин, Ваһап! Хәҙер бөкләгеҙ яҙыуҙы Өсмөйөш яһап. Хатығыҙҙы рәхмәт әйтеп Уҡыр һалдаттар. Һеҙҙең теләктәр уларҙы Бәләнән һаҡлар! Беҙҙең Армия Беҙҙең Армия Ныҡлы ҡоростан, Сөнки ул бик күп Яуҙа сыныҡҡан. Яуыз фашистың Юлдарын быуған, Берлинға тиклем Дошманды ҡыуған. Афғанда булған Ике олатай. Хеҙмәт иткәндәр Ағай һәм атай. Һалдатта булыу Минең дә бурыс! Тағып та алдым Билемә ҡылыс. Олатай әйтә: – Афарин, Юныс! Һин һаҡта торғас Илебеҙ тыныс. Атайымдың һүҙен тотам Атай МХО-ға китте. Ил именлеген яҡлай. Беҙҙең тыныслығыбыҙҙы Дошмандарҙан ул һаҡлай. Оҙатҡанда атай миңә Ҙур ышаныс күрһәтте, Ҡыҫып ҡосаҡлап һөйҙө лә Ошондай һүҙҙәр әйтте: Әсәйеңә бул ярҙамсы, Ауыр сағында – терәк. Һеңлеләреңде ташлама, Уларға һин бик кәрәк. Изге аманатым, улым, Онота күрмә бер ҙә, Мин ҡайтҡансы булаһың бит Берҙән-бер ир-ат өйҙә! Атайымдың һүҙен тотам, Йортта мин хужа хәҙер, Игеҙәктәрҙе көн буйы Ҡарап торорға әҙер! Баҡсала түтәл яһайым, Алып бәләкәй көрәк. Аҡбайға ла ваҡытында Ашарға бирер кәрәк. Ир-ат булғас, иламайым Ҡыйын булһа ла ҡай саҡ. Атайым бит оҙаҡламай Еңеү менән ҡайтасаҡ! Күтәреп аласаҡ мине, Унан күктәргә сөйөр: – Һай минең улым, бөркөтөм, Таянысым һин, тиер! Бик тырышам, мин дә үҫкәс Батыр һалдат булырмын. Кәрәк булһа, атай кеүек Ил һағына торормон!","""Еңеү менән ҡайтасаҡ! .""",0,analytics,Файҙалы эштәр,1820,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2025-06-05/e-e-men-n-aytasa-4265698,2025-06-05T11:52:00+00:00
"Күптән түгел бөтә баҫмалар, селтәрҙәр буйлап Красноярск эшҡыуарының 14 йәшлек улын урлауҙары тураһындағы хәбәр таралды. Коляның атаһы Андрей өйөнә ҡайтһа, сейфының ватып асылғанын һәм унан 3 миллион һумдың юғалғанын күрә. Тиҙҙән уға мессенджерҙа улын ҡайтарыу өсөн 30 миллион талап итеүҙәре тураһында хәбәр килә. Эшҡыуар Андрей – төрлө техника менән һатыу иткән компания хужаһы, хәлле кеше. Ғаилә Красноярск ҡалаһы эргәһендә урынлашҡан, көслө һаҡ менән нығытылған, бөтә ергә камералар эленгән коттедж ҡасабаһында йәшәй. Камералар яҙмаларын ҡарағас, Коляның бер ҡыҙ менән таксиға китеп барғаны күренә. Ҡыҙыҡай үҫмерҙән бер башҡа бәләкәй, видеола Коля бер ҙә көс ҡулланып урланған балаға оҡшамаған. Тәфтишселәр тәүҙә таксист ҡатындың эҙенә төшә. Бер нисә сәғәттән Коляны ҡуртымдағы фатирҙан барып табалар. Ул унда баяғы ҡыҙыҡай менән ултырған була. ""Российская газета"" сайтындаошо хәлгә арналған мәҡәләләяҙылыуынса, Коля тәфтишселәргә уға кемдәрҙеңдер шылтыратыуы һәм ""Дәүләт хеҙмәттәре""ндәге аккаунтының ватылғанын хәбәр итеүе тураһында һөйләгән. Тыңлашмаһа, атаһы менән ағаһының тормошон бик ныҡ боҙасаҡтары менән ҡурҡытҡандар. Сейфты Коля үҙе ""болгарка"" менән асҡан, ә теге ҡыҙ аҡсаның күп өлөшөн уғрыларға тапшырған. Уғрылар Коля менән ""оператив хеҙмәткәрҙәр"" булып һөйләшкән. Асыҡланыуынса, уның юлдашы булған 18 йәшлек ҡыҙҙы ла шулай ""эшкәрткәндәр"". Ҡыҙ Сорғот ҡалаһынан ошо үҫмерҙе табырға һәм инструкциялар буйынса эш итергә тигән задание менән килгән. Әле ҡыҙға РФ Енәйәт кодексының 159-сы статьяһы 4-се өлөшө буйынса енәйәт эше асылған. Был өлөш ""бер төркөм кешеләрҙең алдан һөйләшеп килешеү буйынса айырыуса ҙур күләмдә мутлашыуы""на ҡағыла. Был балаларға өсөнсө кешеләрҙең йоғонтоһон раҫлау өсөн суд психиатрияһы экспертизаһы ла, тейешле тикшереүҙәр ҙә үткәрелер, әлбиттә. Әммә мутлашыусыларҙың ҡушыуы буйынса эш итеүҙәре раҫланмаһа, уларҙы енәйәт яуаплылығы көтә. Мутлашыусыларҙың табылыуы икеле, улар сит илдән эш иткәндер, тип фараз ителә. Бер бала ла ошондай ҡазаға эләкмәҫ, тигән гарантия юҡ. ""РГ"" мәҡәләһендә Красноярск мәғарифты үҫтереү край институтының кафедра мөдире доцент Елена Ясенецкаяның комментарийын биргәндәр. Белгес ни өсөн балаларҙың мутлашыусылар йоғонтоһона айырыуса тиҙ бирешеүен аңлата. Психолог һөйләүенсә, 14 йәшлек үҫмер менән 18 йәшлек ҡыҙҙың енәйәтселәр ҡушҡандарға буйһоноуына өс көслө фактор сәбәпсе. Бына ошондай схемаларға тарымаҫ өсөн, кемдер йәшерен заданиеларға ылыҡтыра башлаһа, был турала мотлаҡ ата-әсәгә хәбәр итергә кәрәк. Волкова аңлатыуынса, балалар тиҫтерҙәре менән күп осраҡта гаджеттар аша һөйләшә. Уларҙың туранан-тура аралашыу тәжрибәһе юҡ тиерлек. Һөҙөмтәлә, психологик сәләмәтлек һәм хәүефһеҙлек нигеҙе булып торған эмоциональ интеллекттың үҫешенә зыян килә. Үҫмерҙәр алдында социалләшеү, тормошта урын табыу бурысы тора. Ҡайһы берәүҙәрҙең ҡулынан килмәй был. Балалар йыш ҡына кешегә ""юҡ"" тип әйтә белмәй. Бойороулы тонға, тәжрибәле кешеләрҙең ҡушҡандарына ҡаршы тора алмай. Күптәр остазға, кәңәшсегә мохтажлыҡ кисерә, ә мутлашыусылар буш урынға бик тиҙ инеп оялай. Шулай итеп, үҫмерҙәр уларҙың тоҙағына эләгә, уста  уйнатылған ҡурсаҡҡа әйләнә. ""РГ"" мутлашыусыларҙың тағы берҡапҡаны тураһында һөйләй. Ул ҡапҡан өйҙән эшләй торған эш эҙләүселәргә ҡорола. Үҫмерҙәр ҙә был ҡапҡанға эләккеләп тора. Балаларҙы цифрлы мөхиттә һаҡлау альянсы белгестәре һөйләүенсә, һуңғы ваҡытта мутлашыусылар булдырған һәм тәүлек һайын уларҙың бер нисә мең шылтыратыуы үткән  -шлюздар табыла башлаған. Был шлюздар трафикты туранан-тура ҡәҙимге телефон селтәрҙәренән кәрәҙле селтәргә күсерә. Ул шлюздарҙы эшләүгә һәм хеҙмәтләндереүгә интернеттағы иғландарҙан ""эш"" тапҡан йәштәр ылыҡтырылған. Уның схемаһы шунан ғибәрәт: йәштәрҙе, үҫмерҙәрҙе сим-карта һатып алып, -бокстарҙы хеҙмәтләндерергә ҡушып ҡуялар. Ҡоролма онлайн-казинолар йә башҡа легаль сервистар өсөн ҡулланыла, тип алдаштыралар. Ғәмәлдә, ул кешеләрҙе алдай һәм талай торған енәйәти кол-үҙәктәр сифатында эшләй. Уға эшкә ингән йәштәр ҙә енәйәттә ҡатнашыусы булып сыға. Ошондай элемтә узелдары аша енәйәтселәр пенсионерҙарҙың аҡсаһын тартып ала, сит дәүләттәр файҙаһына эшмәкәрлек алып бара, тиҙәр альянста. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Уста уйнатылған ҡурсаҡтар,0,analytics,Антитеррор,4532,https://amanat.su/articles/antiterror/2026-02-03/usta-uynatyl-an-ursa-tar-4562155,2026-02-03T11:34:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБашкортстанда, Татарстанга караганда, демографик упкын көчлерәк бара. Росстат мәгълүматларына караганда, Татарстан һәм Башкортстанда үлемнәр саны арта, туучылар — кими.2024 елның гыйнвар-май айларында Татарстанда 14 009 бала дөньяга килгән. Бу узган елдан 2,5 процентка азрак. Шул ук вакытта үлемнәр саны 7,3 процентка артып 19 354 кешегә иткән. Биш ай эчендә табигый кимү 5 345 кешене тәшкил иткән. Бу узган елның шушы чорыннан 45,6 процентка күбрәк. Былтыр туучылар һәм үлүчеләр арасында аерма 3 671 кеше булган. Башкортстанда исә, табигый кимү 7 736 кешегә иткән. Бу былтыргыдан 37 процентка күбрәк. Биш айда Башкортстанда 13 789 кеше дөньяга килгән һәм 21 525 кешенең гомере өзелгән. Татарстан демографик упкын алтынчы ел рәттән күзәтелә. 2019 елда табигый кимү 180 кешегә, 2020 елда — 13 меңгә, 2021 — 19 меңгә, 2022 — 8,1 мең кешегә итте. Бу пандемия белән бәйләп аңлатылды. Быелның февралендә Русия президенты Владимир Путин Казанда Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов белән очрашкан чагында Татарстанда ""туучылар санының кимүе күзәтелә"" дипискәртте. Миңнеханов Путинга хатын-кызларны күбрәк бала табарга күндерәчәкбез дип сүз бирде. Рәсмиләр Татарстанда бу елның өч аенда хатын-кызларның 60 процентын аборт ясатмаска күндерүләрен хәбәр итте.2023 елда Татарстан хөкүмәте елларга исәпләнгән бала табуны арттыру турында дәүләт програмы кабул итте. Түрәләр куйган максатка күрә, 2025 елга республикада кимендә 35 мең бала туарга тиеш. Бу санга алар бала төшерү санын киметеп, хатын-кызларга өстәмә ярдәм күрсәтеп ирешергә тели. Бәйсез демограф Алексей Ракша дәүләт програмыннан бернинди файда булмаячак дипбелдерде. Төп сәбәбе — Татарстан бу өлкәгә акча бүлеп бирмәүдә. Моңа кадәр Ракша Башкортстанда халык саны нык кимиячәк, Татарстанда миграция хисабына сакланачак, дипбелдергән иде. Татарстан фәннәр академиясенең Гаилә һәм демография үзәге мәгълүматына караганда, республикада халык саны 2050 елга 500 меңгә кимергә мөмкин. Фаразга ярашлы, ул вакытта Татарстанда 3,35 млн кешеяшәячәк. Шул ук вакытта ике елда Башкортстанда авылда яшәүчеләр саны 26 мең кешегәкимегән. Авыл ирләрен үстерү өчен төрле чаралар күрмәкчеләр, мәсәлән 102 гаиләнең торак шартларын яхшырту, барлык авылларның 2,2 процентында яшәүне уңайлырак итү, инженерия инфраструктурасы булдыру кебек чаралар күз уңында тотыла. Авылларга автобусларның йөрешен тәэмин итү, авыл ирлекләренә 1,29 мең белгеч әлеп итү кебек максатлар куела. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Ел башыннан Татарстанда табигый кимү — 45 процентка, Башкортстанда — 37 процентка арткан",1,news,Яңылыҡтар,2567,https://www.azatliq.org/a/el-bashinnan-tatarstanda-tabigiy-kimu-45-protsentka-bashkortstanda-37-protsentka-artkan/33062701.html,2024-08-03T17:50:12+03:00
"Руслан ГаббасовфикерләрУфаның Совет районы мәхкәмәсе Башкорт милли сәяси үзәге итәкчесе Руслан Габбасовны ""ят агент"" тамгасыннан башка гына мәгълүмат чыгаруда (Административ хокук бозулар кодексының 19.34 маддәсе, 4 өлеше) гаепле дип тапкан һәм аңа 45 мең сум штраф салган. Бу хакта район мәхкәмәсенең матбугат хезмәтенә сылтама белән ""Коммерсантъ""иткерә. Моңа Габбасовның -каналында башкорт милли-азатлык хәрәкәте лидеры Зәки Вәлидитурында язган хәбәрләре сәбәпче булган диелә. Руслан Габбасов мәхкәмә утырышында катнашмаган. 2021 елның көзендә ул Русиядән китте. Былтыр аңаэкстремистик оешма төзүдә гаепләпинаять эше ачылды. Соңрак Русия хакимияте аны ""ят агент"" диптаныды. Башкорт активисты Руслан Габбасовка карата быел ""террорчылыкка чакыру"" маддәсе нигезендә инаять эше ачылуы дахәбәр ителгән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Башкорт сәяси мөһаире Руслан Габбасовка ""ят агент"" турындагы канунны бозуы өчен 45 мең сум штраф салганнар",1,news,Яңылыҡтар,901,https://www.azatliq.org/a/32601208.html,2023-09-20T11:53:21+00:00
"Доналд Трампфикерләр""Путин белән сөйләшүләр мине инде кызыксындырмый"", диде бүген АКШ президенты Доналд Трампжурналистның соравына авап биргәндә. Журналист ""Русия һәм АКШ президентлары арасында ихтимал очрашу тынычлык сөйләшүләренә ярдәм итәр идеме"" дип кызыксынган иде. ""Белмим, мине инде сөйләшүләр артык кызыксындырмый. Ул ихтирамлы һәм матур сөйләшә. Ә икенче төнне кешеләр үлә"" диде Трамп. Элегрәк АКШ президенты Путиннан күңеле кайтуын һәм тынычлык килешүен төзү өчен аңа бирелгән 50 көнлек ультиматум вакытын кыскартуын белдерде. ""Мин бүгеннән 10-12 көнлек яңа вакыт билгелим"", дип китерә Трамп сүзләрен агентлыгы. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Трамп Русиягә биргән 50 көнлек ультиматум вакытын кыскартты,1,news,Яңылыҡтар,719,https://www.azatliq.org/a/33486109.html,2025-07-28T15:18:02+00:00
"— Һәр төрлө морад-маҡсатка ирешер өсөн, йәстү намаҙынан һуң, тағы ла 2 рәҡәғәт нәфел намаҙ уҡып, бер юлы 41 мәртәбә «Йәсин» сүрәһен уҡырға кәрәк. Һәр бер «Йәсин» уҡыған һайын 1 мәртәбә «Йә мән йәкулү лиш — шәйьи күн фәйәкүн. Ифғәл ли (. )» тип әйтер кәрәк булыр. «Ифғәл ли. » тигән һүҙҙәрҙән һуң һәр ваҡыт теләк, маҡсатты әйтеү кәрәк. Аллаһы Тәғәлә рәхмәте менән уҡыусы маҡсатына ирешер. Рәсүл Әкрам ғәләйһис-сәләм: — «Йәсин» — Ҡөрьәндең йөрәге. Уны бер мәртәбә уҡып сығыу — Ҡөръәнде ун мәртәбә уҡып сығыу кеүектер. Кистәрен «Йәсин»-де уҡыған— иртәһенә ҡәҙәр иләһи мәғфирәткә, йәғни Аллаһы Тәғәлә ярлыҡауына ирешер. Берҙән-бер булған Аллаһы Тәғәлә ризалығы өсөн был сүрәне уҡыусы кешенең элекке хатталары ғәфү ителер. Үлем хәлендә ятҡан кеше янында был сүрәне уҡыһағыҙ, сүрәнең һәр хәрефе һайын ун фәрештә ҡаршына килеп баҫып, йән биреүсе өсөн мәрхәмәт теләп торорҙар һәм мәйетте күмгән ваҡытта, ҡәбер янында булып, доғала булырҙар, йәннәт шәрбәтен эсерерҙәр, һәм вафат булған кеше, йәннәткә ингәнсә ҡәҙәр, һыуһау тоймаҫ. Был сүрәне уҡыусыға шәфәғәтсе (Ҡиәмәт көнөндә кемделер яҡлар) булыу мөмкинлеге бирелер, тыңлаусы иһә – ғәфү ителер, — тигән. (Кәшшәф тәфсире, 3-295). «Йәсин» сүрәһе — Раббыбыҙҙың бер хазинаһылыр. «Йәсин» сүрәһен 7, 21 йәки 41 мәртәбә уҡыған кеше үәсүәсә, шикләнеү-шөбһәләнеүҙән ҡотолор, Аллаһы Тәғәлә уға донъя-ахирәт бәхеттәрен насип итәр. Мохтаж кеше хужа-түрәләр янына был сүрәне 7, 21 йәки 41 мәртәбә уҡыған хәлдә керһә, хәжәте үтәлер, инша Аллаһ. «Йәсин» сүрәһен ата-әсә рухы өсөн уҡыу тураһында Ғәйшә әсәбеҙ риүәйәтендә һөйләнгәнсә, Рәсүл Әғзам саллаллаһү ғәләйһи үә сәлләм: «Кем дә кем йома көндө атаһы менән әсәһе йәки быларҙың береһе ҡәбере янына барып, баш осонда «Йәсин» сүрәһен уҡыһа, һәр хәрефе һанынса ата-әсәһенә мәғфирәт – ярлыҡау булыр», — тигән (хәҙис-шәриф). Әбү Һүрайра тапшырған: «Ҡәберстанға инеп, кем дә булһа «Йәсин» сүрәһен уҡыһа, ошо көндән ҡәберҙә булыусыларҙың ғазабы еңеләйер, уҡыусыға иһә «Йәсин»дәге хәрефтәр һанынса сауабы бирелер», — тине Мөхәммәд ғәләйһис-сәләм». «Йәсин» сүрәһен ахшамда уҡыу тураһында Пәйғәмбәр саллаллаһү ғәләйһи үәс сәлләм: — Һәр кистә «Йәсин» сүрәһен уҡыусы кеше, һис шикһеҙ, шәһит булараҡ үләр. — Аллаһы Тәғәлә ризалығына өмөт итеп, кистәрен «Йәсин» уҡыусы кеше Аллаһы тәғәлә тарафынан ғәфү ителер. — «Йәсин» сүрәһен кистәрен уҡыусы кеше үҙе Ҡөръәнде бер юлы ете мәртәбә уҡып сыҡҡан кеүек әжер-сауаптарға эйә булыр, — тип хәбәр иткән. «Йәсин» сүрәһен үлем түшәгендә ятыусылар өсөн уҡыу тураһында — Үлем хәлендә ятыусы кеше янында «Йасин» сүрәһен уҡығыҙ (Мәғҡыйл ибн Йәсәр риүәйәте). — «Йәсин» сүрәһен әжәле яҡынлашҡан кеше янында уҡығыҙ! Аллаһы Тәғәлә уның йән биреүен еңеләйтер (Дәйләми риүәйәте). — Үлеме яҡынлашҡан кешенең баш осонда даими «Йәсин» сүрәһе уҡылһа, Аллаһы Тәғәлә уға еңеллек бирер! — тигән Мөхәммәд ғәләйһис-сәләм (Әд-Дәрҙә риүәйәте). Бынан тыш, ул хәбәр иткәнсә, Аллаһы Тәғәлә әжәле яҡынлашҡан кеше янында «Йәсин»дең уҡылған һәр хәрефе һайын унар фәрештә индерер. «Йәсин» сүрәһендә өс мең хәреф барҙыр. Был фәрештәләр, саф-саф теҙелеп, әжәле яҡынлашҡан кеше өсөн доға-истиғфәр ҡылырҙар, тип әйтелә. Үлем тәменән иҫергән кеше, Ридван йәннәтендәге шарабты ауыҙ итмәйсә, хатта Ғазраил ғәләйһис-сәләм фәрештәгә йәнен дә бирмәҫ, тип әйтелә. Был хәбәрҙе Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләмдән Әнәс хәҙрәттәре тапшыра (Дәрими йыйынтығы). Егерме бәрәкәт сүрәһе Рәсүл Әкрам саллаллаһү ғәләйһи үәс сәлләм: «Әй, Ғәли! «Йәсин» сүрәһен дауамлы хәлдә уҡып тор! Хаҡлыҡта, унда егерме төрлө бәрәкәт барҙыр! Уны ас кеше уҡыһа — туйыр, һыуһаған кеше уҡыһа — һыуһауы баҫылыр, яланғас уҡыһа — кейенә алыр, өйләнмәгән уҡыһа — өйләнер, ҡурҡҡан кеше ҡурҡыуынан ҡотолор, ауырыу — шифа табыр, зиндандағы кеше иреккә сығыр, мосафир уҡыһа — сәфәрендә ярҙамға ирешер; юғалған әйбер табылыр; хәсрәтле кеше уҡыһа — хәсрәтенән арыныр. » — тигән. Һис шикһеҙ, инанып, ышанып, шик тотмайынса уҡыған кеше генә ниәтенә, күңеленә ҡарата мораҙына ирешер. Йома кистәрендә «Йәсин» сүрәһен уҡыу тураһында Пәйғәмбәребеҙ әйткән: — Йома кистәрендә «Йәсин» сүрәһен уҡыусы кеше иртәнге сәғәттәренә тиклем иләһи ярлыҡауға ирешкән хәлдә ҡалыр. — Йома кисендә ике рәкәғәт намаҙ уҡып, беренсе рәҡәғәтендә «Әлхәм»дән һуң, «Йәсин», икенсеһендә «Әлхәм»дән һуң «Тәбәрәк» сүрәләрен уҡыусы кешегә уҡығанының һәр бер хәрефе һайын меңәр нур бирелер. Ул нур Ҡиәмәт көнөнә ҡәҙәр балҡыр. Ғәмәл дәфтәрҙәренә лә яҙылыр. Йәһәннәмдән ҡотолоуға сәбәптәрҙән булыр. Үҙенең ғаилә әһелдәре араһындағы гөнаһкәрҙәрҙең етмешенә шәфәғәтсе булыр. Иғтибар итә күр: әйткәндәрҙән шикләнеүсе монафиҡ булыр! » — тигән. — Һәр төрлө морад-маҡсатка ирешер өсөн, йәстү намаҙынан һуң, тағы ла 2 рәҡәғәт нәфел намаҙ уҡып, бер юлы 41 мәртәбә «Йәсин» сүрәһен уҡырға кәрәк. Һәр бер «Йәсин» уҡыған һайын 1 мәртәбә «Йә мән йәкулү лиш — шәйьи күн фәйәкүн. Ифғәл ли (. )» тип әйтер кәрәк булыр. «Ифғәл ли. » тигән һүҙҙәрҙән һуң һәр ваҡыт теләк, маҡсатты әйтеү кәрәк. Аллаһы Тәғәлә рәхмәте менән уҡыусы маҡсатына ирешер. Рәсүл Әкрам ғәләйһис-сәләм: — «Йәсин» — Ҡөрьәндең йөрәге. Уны бер мәртәбә уҡып сығыу — Ҡөръәнде ун мәртәбә уҡып сығыу кеүектер. Кистәрен «Йәсин»-де уҡыған— иртәһенә ҡәҙәр иләһи мәғфирәткә, йәғни Аллаһы Тәғәлә ярлыҡауына ирешер. Берҙән-бер булған Аллаһы Тәғәлә ризалығы өсөн был сүрәне уҡыусы кешенең элекке хатталары ғәфү ителер. Үлем хәлендә ятҡан кеше янында был сүрәне уҡыһағыҙ, сүрәнең һәр хәрефе һайын ун фәрештә ҡаршына килеп баҫып, йән биреүсе өсөн мәрхәмәт теләп торорҙар һәм мәйетте күмгән ваҡытта, ҡәбер янында булып, доғала булырҙар, йәннәт шәрбәтен эсерерҙәр, һәм вафат булған кеше, йәннәткә ингәнсә ҡәҙәр, һыуһау тоймаҫ. Был сүрәне уҡыусыға шәфәғәтсе (Ҡиәмәт көнөндә кемделер яҡлар) булыу мөмкинлеге бирелер, тыңлаусы иһә – ғәфү ителер, — тигән. (Кәшшәф тәфсире, 3-295). «Йәсин» сүрәһе — Раббыбыҙҙың бер хазинаһылыр. «Йәсин» сүрәһен 7, 21 йәки 41 мәртәбә уҡыған кеше үәсүәсә, шикләнеү-шөбһәләнеүҙән ҡотолор, Аллаһы Тәғәлә уға донъя-ахирәт бәхеттәрен насип итәр. Мохтаж кеше хужа-түрәләр янына был сүрәне 7, 21 йәки 41 мәртәбә уҡыған хәлдә керһә, хәжәте үтәлер, инша Аллаһ. «Йәсин» сүрәһен ата-әсә рухы өсөн уҡыу тураһында Ғәйшә әсәбеҙ риүәйәтендә һөйләнгәнсә, Рәсүл Әғзам саллаллаһү ғәләйһи үә сәлләм: «Кем дә кем йома көндө атаһы менән әсәһе йәки быларҙың береһе ҡәбере янына барып, баш осонда «Йәсин» сүрәһен уҡыһа, һәр хәрефе һанынса ата-әсәһенә мәғфирәт – ярлыҡау булыр», — тигән (хәҙис-шәриф). Әбү Һүрайра тапшырған: «Ҡәберстанға инеп, кем дә булһа «Йәсин» сүрәһен уҡыһа, ошо көндән ҡәберҙә булыусыларҙың ғазабы еңеләйер, уҡыусыға иһә «Йәсин»дәге хәрефтәр һанынса сауабы бирелер», — тине Мөхәммәд ғәләйһис-сәләм». «Йәсин» сүрәһен ахшамда уҡыу тураһында Пәйғәмбәр саллаллаһү ғәләйһи үәс сәлләм: — Һәр кистә «Йәсин» сүрәһен уҡыусы кеше, һис шикһеҙ, шәһит булараҡ үләр. — Аллаһы Тәғәлә ризалығына өмөт итеп, кистәрен «Йәсин» уҡыусы кеше Аллаһы тәғәлә тарафынан ғәфү ителер. — «Йәсин» сүрәһен кистәрен уҡыусы кеше үҙе Ҡөръәнде бер юлы ете мәртәбә уҡып сыҡҡан кеүек әжер-сауаптарға эйә булыр, — тип хәбәр иткән. «Йәсин» сүрәһен үлем түшәгендә ятыусылар өсөн уҡыу тураһында — Үлем хәлендә ятыусы кеше янында «Йасин» сүрәһен уҡығыҙ (Мәғҡыйл ибн Йәсәр риүәйәте). — «Йәсин» сүрәһен әжәле яҡынлашҡан кеше янында уҡығыҙ! Аллаһы Тәғәлә уның йән биреүен еңеләйтер (Дәйләми риүәйәте). — Үлеме яҡынлашҡан кешенең баш осонда даими «Йәсин» сүрәһе уҡылһа, Аллаһы Тәғәлә уға еңеллек бирер! — тигән Мөхәммәд ғәләйһис-сәләм (Әд-Дәрҙә риүәйәте). Бынан тыш, ул хәбәр иткәнсә, Аллаһы Тәғәлә әжәле яҡынлашҡан кеше янында «Йәсин»дең уҡылған һәр хәрефе һайын унар фәрештә индерер. «Йәсин» сүрәһендә өс мең хәреф барҙыр. Был фәрештәләр, саф-саф теҙелеп, әжәле яҡынлашҡан кеше өсөн доға-истиғфәр ҡылырҙар, тип әйтелә. Үлем тәменән иҫергән кеше, Ридван йәннәтендәге шарабты ауыҙ итмәйсә, хатта Ғазраил ғәләйһис-сәләм фәрештәгә йәнен дә бирмәҫ, тип әйтелә. Был хәбәрҙе Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләмдән Әнәс хәҙрәттәре тапшыра (Дәрими йыйынтығы). Егерме бәрәкәт сүрәһе Рәсүл Әкрам саллаллаһү ғәләйһи үәс сәлләм: «Әй, Ғәли! «Йәсин» сүрәһен дауамлы хәлдә уҡып тор! Хаҡлыҡта, унда егерме төрлө бәрәкәт барҙыр! Уны ас кеше уҡыһа — туйыр, һыуһаған кеше уҡыһа — һыуһауы баҫылыр, яланғас уҡыһа — кейенә алыр, өйләнмәгән уҡыһа — өйләнер, ҡурҡҡан кеше ҡурҡыуынан ҡотолор, ауырыу — шифа табыр, зиндандағы кеше иреккә сығыр, мосафир уҡыһа — сәфәрендә ярҙамға ирешер; юғалған әйбер табылыр; хәсрәтле кеше уҡыһа — хәсрәтенән арыныр. » — тигән. Һис шикһеҙ, инанып, ышанып, шик тотмайынса уҡыған кеше генә ниәтенә, күңеленә ҡарата мораҙына ирешер. Йома кистәрендә «Йәсин» сүрәһен уҡыу тураһында Пәйғәмбәребеҙ әйткән: — Йома кистәрендә «Йәсин» сүрәһен уҡыусы кеше иртәнге сәғәттәренә тиклем иләһи ярлыҡауға ирешкән хәлдә ҡалыр. — Йома кисендә ике рәкәғәт намаҙ уҡып, беренсе рәҡәғәтендә «Әлхәм»дән һуң, «Йәсин», икенсеһендә «Әлхәм»дән һуң «Тәбәрәк» сүрәләрен уҡыусы кешегә уҡығанының һәр бер хәрефе һайын меңәр нур бирелер. Ул нур Ҡиәмәт көнөнә ҡәҙәр балҡыр. Ғәмәл дәфтәрҙәренә лә яҙылыр. Йәһәннәмдән ҡотолоуға сәбәптәрҙән булыр. Үҙенең ғаилә әһелдәре араһындағы гөнаһкәрҙәрҙең етмешенә шәфәғәтсе булыр. Иғтибар итә күр: әйткәндәрҙән шикләнеүсе монафиҡ булыр! » — тигән.","«Йәсин» сүрәһенең серҙәре, хикмәттәре, фазиләттәре һәм шифалары",0,analytics,Төрлө,9055,https://henek.info/articles/+++-/2025-08-20/y-sin-s-r-ene-ser-re-hikm-tt-re-fazil-tt-re-m-shifalary-4355069,2025-08-20T10:30:00+00:00
"Алматы ҡалаһында яҙыусы, Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты Айгиз Баймөхәмәтовтың повесы буйынса төшөрөлгән ""Таштамасы, ана"" фильмының исем туйы үтте һәм прокатҡа сыҡты. Башта ул тик Ҡаҙағстан кинотеатрҙарында ғына күрһәтеләсәк. Артабан Урта Азия илдәре телдәренә дубляжлап прокатҡа сығарыу күҙаллана. Айгиз Баймөхәмәтовтың китабы Ҡаҙағстанда 10 тапҡыр нәшер ителә. Уның китаптарының дөйөм тиражы 100 000 дананан ашып китә. Авторҙың әҫәре мотивтары буйынса Ҡаҙағстан театрҙарында спектаклдәр ҡуйыла килә. 2024 йылда Айгиз Баймөхәмәтов «Ҡаҙағстандың Почетлы яҙыусыһы» исемен дә алды. Фильм Башҡортостанда ла күрһәтеләсәк, тип белдерҙе китап авторы. Шулай уҡ Башҡортостан киностудияһы төшөргән «Не оставляйте нас» фильмы прокатҡа әҙерләнә. Премьера быйыл йәйгә тиклем булыр, тип көтөлә.",Үҙебеҙҙең Айгиз менән ғорурланабыҙ!,1,news,Яңылыҡтар,790,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-07/ebe-e-aygiz-men-n-orurlanaby-4568820,2026-02-07T16:00:00+00:00
"Шул Ҡапаҡ бер ваҡыт, аҡса алмашына икән, тигән хәбәр таратҡан. Бөтә тирә яҡ ауылдары халҡы булған аҡсаларына ҡалаға барып, кәрәк-кәрәкмәгән әйберҙәр алып бөткәйне аҡса әрәм булмаһын тип. Ҡасандыр аҡса ҡапыл осһоҙланып, халыҡ һемәйеп тороп ҡалғайны шул. Йыйған ғына аҡсалары әрәм булды, кәрәкмәгән ҡағыҙға әйләнде. Аҡсаһын теләһә ниндәй тауарға әйләндергән кешеләр Ҡапаҡты бәреп үлтерерҙәй булдылар. Ҡапаҡтың әсәһе Ғәлимә лә шундай ине, тейҙәр. Йәй етеп, туғайҙа емеш-еләк бешә башлаһа: ""Төрмәнән ҡасҡын ҡасҡан, беҙҙең ауыл тирәһендә йөрөй икән"", - тип хәбәр тарата. Үҙе иһә, көтөү ҡыуыу менән биҙрәһен эләктереп, бәрәңге баҡсаһы аша еләккә һыпырта. Ауылдың аҡһаҡалы Ғарифулла ҡарт китеп барған икән, тигәнде ишеткәс, ирҙәр кисләтеп мәйет ҡарауылларға йыйылды. Әлбиттә, бер нәмәнән дә ҡоро ҡалмаған Ҡапаҡ та килгәйне. ""Әле генә һин дә мин йөрөгән кеше ине, нишләп ҡапыл үлеп китте икән, йүнләп ҡарау булмағандыр инде"", - тип һөйләнде Ғарифулланың балаларына ғәйеп ташлағандай итеп. ""Көфөр хәбәр һөйләп ултырма инде, ағайҙың ғүмере бөткән дә, ерҙән уҙған"", - тине ауыл муллаһы Сәлимйән. ""Мәйет янында телеңде тыйыбыраҡ торһаңсы, Мәрүән"". ""Минең район балницаһында ятҡанды күреп, Хәмит үлергә ята унда, тип ҡапаҡ һуҡҡанһың. Туғандарым илашып, шылтыратып бер булдылар"", - тип һүҙгә ҡушылды Хәмит. Ҡапаҡ, үҙенә ҡаршы һөжүм башлағанда һиҙеп, хәбәрҙе ситкә борорға ашыҡты: ""Ана, Ғарифулла ағайҙың йәне тәненән айырылып осоп сығып китте""' - тигән булды күргәндәй итеп. - Юҡты һөйләп ултырма әле, - тине Сәлихйән мулла, - башҡалар күрмәгәнде һин күрә булаһыңмы инде. Йәне ҡайҙа осҡанын бер Хоҙай ғына белә. Бесән әҙерләп бөтөп, бер аҙ эштән бушағас, Ҡапаҡ, бисәһе менән Һамар өлкәһендә хеҙмәт иткән улы Юнирҙе күреп ҡайтты. ""Улым, махсус тәғәйенләнештәге ғәскәрҙә хеҙмәт итә. Буйға ныҡ үҫеп, мыҡтыланып киткән беҙҙең Юнир. Ул яурын киңәйгән, метр ярым булып киткән! "" - тип ҡоласын мөмкин тиклем нығыраҡ йәйеп күрһәтеп маҡтанды осраған бер кешегә Ҡапаҡ. Ниһайәт, Юнирҙәре хеҙмәтен тултырып ҡайтып төштө. Яурыны әллә ни киңәймәгән. Әммә кешегә етә ҡалды - Юниргә ""Яурын"" тигән ҡушамат йәбешеп ҡалды. Диана Латипова һүрәте.",Харис ШӘРИПОВ ҠАПАҠ,0,analytics,Юмор,2112,https://henek.info/articles/++--/2025-09-29/haris-sh-ripov-apa-4406030,2025-09-29T11:25:00+00:00
"Кырынкүлдәге элекке мәчет бинасыТөмән шәһәренең Кырынкүл (Казарово) бистәсендә урнашкан борынгы мәчет бинасын мөселманнарга кайтару мөрәәгатен мәхкәмәдә карау ике айга кичектерелде. 29 июньдә бу мәсьәләне караучы мәхкәмәнең беренче утырышы узды. Азатлыкка адвокат Руслан Нәгыевсөйләгәнчә, шәһәр хакимияте мәчетне мөселманнарга кайтару шикаятен кире каккан. — Администрация безнең шикаятьне танымады һәм моңа каршы килүен язма рәвештә тапшырды. Хәзер без аны өйрәнәбез. Элекке мәчет бинасыннан мәктәп чыгып киткәннән соң, шәһәр хакимияте аны китапханәгә тапшырды. Хәзер мәхкәмә бу эшкә китапханәне дә әлеп итә, шуңа бәйле рәвештә мәхкәмә утырышын августка күчерделәр, — диде Нәгыев. Канун нигезендә элекке гыйбадәтханә биналары дин тотучыларга кайтарылырга тиеш булса да, шәһәр хакимияте мәчетне бирмәскә булган. Кырынкүл бистәсендәге мәчет бинасында озак еллар татар этно-мәдәни компонентлы мәктәп эшләп килде. 2020 нче елның сентябрендә мәктәп яңа бинагакүчте. Мәктәп иркен, заманча яңа бинага ия булды, ул мәчеттән ике урам аркылы гына урнашкан. Тарихи мәчет бинасы шәһәр хакимиятенә тапшырылды. Бина бушагач та, мөселманнар бу бинада элек мәчет булганлыгы турында бөтен документларны ыеп, мәчетне ирле мәхәлләгә кире кайтару турындагариза бирдеһәм уңай авап алуга өметләнде. Әмма шәһәр идарәсе мәчетне мөселманнарга кайтармаска дигән карар кабул итте. Мәктәп күчкәннән бирле, элекке мәчет бинасы буш торды. Бина рәсми рәвештә Төмән шәһәре муниципалитеты милке санала. Мәчетне кайтаруда кыенлыкларга очраганнан соң, аның янындагы ""Хәдичә"" мәчете имамы Арыслан Абдулла, ярдәм сорап, адвокатка мөрәәгать иткән иде.2001 елда салынган ""Хәдичә"" мәчете мөселманнарны сыйдыра алмый, аеруча бәйрәм һәм омга көннәрендә намаз укырга килүчеләргә урын итми. ""Хадичә"" мәчете мәхәлләсендә 400-500 мөселман исәпләнә, омгага Төмәннән дә мөселманнар килә, дип сөйләде Арыслан хәзрәт Азатлыкка. Аның сүзләренчә, тарихи мәчет бинасында реставрация уздырганнан соң, анда хатын-кызлар өчен намаз бүлмәсе, балаларга мәдрәсә һәм Кырынкүл авылы тарихы музее ачарга булыр иде. Хәзер бина сайдинг белән тышланган, әмма мөселманнар аның тарихи кыяфәтен кире кайтарырга тели. Сакланып калган фотосурәтләренә ярашлы итеп манарасын да яңадан куярга уйлаганнар. ""Бу мәчетне безнең бабайлар, аларның әтиләре салган, ул алга таба да мәчет буларак хезмәт итәргә тиеш, аны башкача файдалану дөрес түгел. Бу безнең ата-бабаларыбыздан килгән аманәт"" ди хәзрәт. Кырынкүлдәге бу тарихи мәчетне документларда беренче мәртәбә искә алу 1820 нче елларга туры килә. Архив документларында агач мәчет Тәүләтбәк Маппаровтарафыннан ""Казарово Юрталарында"" төзелгән дип күрсәтелгән. 60 елдан агач бина тузгач, 1885 елда аны яңадан төзергә карар кылалар. Бу эшне башкарып чыгарга Ембаево авылыннан Бибиамал Әпсәләмоваалына. Бинаны ул тулаем үз акчасына салдыра. Шулай да мәчетне төзүдә финанс яктан чыгышы белән Ембаеводан булган меценат Нигъмәтулла Кармышаков-Сәйдүков та катнашкан булуы ихтимал.1920 нче елларда мәчеттән совет мәктәбе ясыйлар, һәм ул 2020 елга кадәр шунда урнаша. 1960 нчы елларда мәчетнең манарасы сүтелә. Кырынкүлдә хәзер 2 меңгә якын кеше яши, аларның 70 проценты татарлар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Мәхкәмә Төмәндәге Кырынкүлдә элекке мәчет бинасын мөселманнарга кайтару мәсьәләсен карауны кичектерде,1,news,Яңылыҡтар,3244,https://www.azatliq.org/a/31922540.html,2022-06-30T06:53:58+00:00
"22-23 ғинуарҙа Рәсәй Геройы М. Серафимов исемендәге Патриот хәрби-патриотик паркы майҙансығында йәш дәүләт һәм муниципаль хеҙмәткәрҙәренең республика Гос Старт. Башҡортостан форумы үтте. Бындай форматтағы беренсе форум иһә 2024 йылдың октябрендә ойошторолғайны. Сара Башҡортостандың 35 йәшкә тиклемге йәш дәүләт хеҙмәткәрҙәренең профессиональ һәм универсаль компетенцияларын үҫтереүгә йүнәлтелгән һәм кәм тигәндә 270 ҡатнашыусыны берләштерҙе. Форумда дәүләт һәм муниципаль хеҙмәт өлкәһендәге төп төбәк һәм федераль проекттарҙың презентацияһы үтте, шулай уҡ ғәмәлдәге власть органдары етәкселәре йәштәр менән тәжрибә уртаҡлашты. Форум йәш дәүләт һәм муниципаль хеҙмәткәрҙәргә ярҙам итеүгә һәм һөнәри үҫешкә, кадрҙар резервын булдырыуға һәм йәмәғәт идаралығы системаһында кадрҙарҙың тотороҡлолоғон арттырыуға йүнәлтелгән. Дәүләт хеҙмәтенең ролен, төбәк һәм ил үҫешенең көнүҙәк саҡырыуҙарын аңлауға, шулай уҡ ғәмәлдәге идарасылар һәм эксперттар менән практик тәжрибә уртаҡлашыуға айырыуса иғтибар бүленә. – Патриот паркында йәш дәүләт һәм муниципаль хеҙмәткәрҙәр өсөн бик мөһим сара үтте. Унда федераль башҡарма власть, төбәк власть һәм урындағы үҙидара органдарынан 270-тән ашыу йәш белгес ҡатнашты. Йәш хеҙмәткәрҙәрҙе бай белем биреү программаһы көттө. Форумдың эксперттары булып республиканың дәүләт органдарының ғәмәлдәге етәкселәре: министрҙар, муниципаль берәмектәрҙең хакимиәт башлыҡтары, шулай уҡ саҡырылған федераль ҡунаҡтар сығыш яһаны. Форум йәш белгестәр өсөн бик файҙалы булды, улар ғәмәли тәжрибә ала, үҙ-ара аралаша алды. Иң мөһиме, унда Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров үҙе ҡатнашты. Был республика етәкселегенең йәштәргә булған ҙур иғтибары тураһында һөйләй. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Республикала йәштәргә иғтибар ҙур,0,analytics,Йәмғиәт,1783,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-27/respublikala-y-sht-rg-i-tibar-ur-4552020,2026-01-27T13:15:00+00:00
"Осман Белялов йортында тентүТентү вакытында Осман Белялов өендә булмаган. Пәнешәмбе иртүк ул Акмәчеткә киткән, әмма барасы иренә барып итмәгән. Активистлар аның белән элемтә юк, кая икәнлеге билгесез ди. Тентүдән соң Осман Беляловның әтисен полиция бүлегенә алып киткәннәр дипхәбәр ителә""Крымская солидарность"" оешмасының сәхифәсендә. Тентүне камерага төшереп торучы активистлар Селим Тейфуков һәм Эльдар Умеров та тоткарланган диелә. Осман Белялов - 2017 елның октябрендә ""Хизб ут-Тәхрир""дә (Русиядә тыелган оешма) катнашуда гаепләнеп тоткарланган Мемет Беляловның бертуганы. Осман Белялов2016 елда аннексияләнгән Кырым мәхкәмәсе Осман Беляловка 10 мең сум күләмендә штраф салган иде. Аны ""килештерелмәгән митингта"" катнашуда гаепләделәр. Ул вакытта кырымтатарлар йортларында тентүләр уздыру турында белгәч, активистлар бер кафе янында ыелып торган иде. ""Крымская солидарность"" итимагый хәрәкәте Кырымда адвокатларны, активистларны һәм сәяси тоткыннарның туганнарын берләштерә.",Бакчасарайда кырымтатар активисты йортында тентү узган,1,news,Яңылыҡтар,978,https://www.azatliq.org/a/29487636.html,2018-09-13T09:33:50+00:00
Республикала ауыл мәктәптәре директорҙары өсөн дә грант булдырылды.,Ауыл мәктәбе директорҙары грант аласаҡ,0,analytics,Мәғариф,67,https://yanshishma.com/articles/m-arif-ya-yly-tary/2025-07-22/auyl-m-kt-be-direktor-ary-grant-alasa-4321529,2025-07-22T10:33:54+00:00
"Йыл башынан Система-112 саҡырыуҙарҙы эшкәртеү Үҙәгенә граждандарҙан йыландарға бәйле 60 мөрәжәғәт теркәлгән. Быйыл 11 кешене йылан саҡҡан. Шул иҫәптән беҙҙең Бөрйән районында ла еләк йыйып йөрөүсе ҡатын-ҡыҙ йылан сағыуға дусар булған. Йыландарҙы республиканың барлыҡ район һәм ҡалаларында ла осратырға мөмкин. Быйыл ихата-ҡуралары тирәһендә йылан күреүселәр ҙә байтаҡ. Ҡыш йылы булғас, быйыл йыландар күп, ти ололар. Йыланға тап булған осраҡта үҙеңде нисек тоторға? Түбәндәге кәңәштәрҙе иҫтә тотоғоҙ: -Йыланға ҡамасаулыҡ итергә тырышмағыҙ, уға яҡынламағыҙ – йылан үҙен һаҡлау маҡсатында тешләй; -Әгәр ҡапыл йылан эргәһенә барып сыҡһағыҙ, туҡтап ҡалығыҙ. Күп осраҡта йылан үҙе ситкә шыуышып китә; -Әгәр йылан үҙен агрессив тотһа (ыҫылдай, шыйылдай, түңәрәккә төрөлә һәм һеҙҙең яҡҡа әйләнеү хәрәкәттәре яһай икән), яйлап ҡына артҡа китегеҙ, ләкин уға арҡағыҙ менән әйләнмәгеҙ, киҫкен хәрәкәттәр яһамағыҙ; -Тәбиғәткә сыҡҡанда ҡалын табанлы бейек аяҡ кейеме кейергә тырышығыҙ. Һаҡ булығыҙ! Экстрен хәл килеп тыуһа, 112 һандары буйынса махсус хеҙмәттәргә шылтыратығыҙ!",11 кешене йылан саҡҡан,0,analytics,Йәмғиәт,1063,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-07-21/11-keshene-yylan-sa-an-4319732,2025-07-21T08:55:00+00:00
"Беҙгә күрше Белорет районының, тау-урман араһына йәшеренгән Ноҡат ауылы. Район үҙәгенә йөҙҙән ашыу саҡрым. Тын бында, һиллек. Ваҡыт та икенсерәк аға буғай.  Башҡалар өсөн ваҡыт сәғәттәр, көндәр менән иҫәпләнһә, был йорттоң хужабикәһе өсөн  бер телефон хәбәренән икенсеһенә тиклем арауыҡтар ғына әһәмиәтлегә әйләндебөгөнгө көндә. Мәрйәм Миндиар ҡыҙы – ҡәҙимге ҡатын, уның борсолоу-көйөүҙәрен  дә Рәсәйебеҙҙә меңәр-меңәр кеше бик яҡшы аңлай: уның да улы бөгөн  яу ҡырында. Юғалтыуҙарҙың ни икәнлегенә алдан уҡ  үҙәгенә  үткәнсе төшөнгән ул, өс йыл элек тормош иптәшен ерләргә тура килә. Яңғыҙлыҡта ҡалып ҡайғыға бөгөлөп төшһә лә, үҙенә һынырға ирек бирмәй. Сөнки был донъяла мөһим бурысы ҡалғанды аныҡ аңлай – һөйөклө балаҡайҙарына терәк һәм һаҡ булыу хәҙер уның үҙенең генә иңендә. Шөкөр, исмаһам ҡыҙҙары һәм өс улдары аталары баҡыйлыҡҡа киткәндә буй еткергән  була инде. Балаларын нисек тәрбиәләйҙәр? Выждан, бурыс, йәшәйеш мәғәнәһе һәм маҡсаттары тураһында өгөт-нәсихәт уҡымайҙар, ҡупшы һүҙҙәрҙе яратмайҙар Шәмсетдиновтар. Башҡорттарҙа шулай бит инде ул – күңел төбөндәгене тышҡа сығарып бармайбыҙ. Кешенең кем икәнлеге былай ҙа йәшәйешенән, ҡылыҡтарынан асыҡ күренә. Сәмситдтновтар пары ла эшһөйәрлек һәм сабырлыҡ, тоғролоҡ һәм иманлылыҡ ни икәнлеген балаларға үҙ өлгөләрендә күрһәтә. Сәмситдиновтарҙың өс улдары ла хәрби бурыстарын намыҫ менән үтәй. Иң өлкән Айгиз Хәрби-һауа көстәрендә була, әле Уренгой ҡалаһында эске эштәр органдарында хеҙмәт итә, тормош иптәше менән өс бала тәрбиәләйҙәр. Кесе Илнур һауа-десант ғәскәрҙәрендә йөрөп ҡайта, бөгөнгө кәндә Белорет металлургия комбинатында эшләй, ике бала атаһы. Гөлназ да кейәүҙә, бер ҡыҙы бар. .Ә бына уртансы улдары тураһында исемен күрһәтеү  түгел, хатта, позывнойын да яҙырға кәрәмәҫтер.  Көслө, сос һәм ҡыйыу егет махсус ғәскәрҙәрҙә хеҙмәт итә, шуға ла был мәҡәләлә Уртансы тигән ҡушаматты үҙебеҙ тағайыҡ. Уртансы МХО башланғанға тиклем дә күпте күрә, юҡҡа ғына йәшләй хаҡлы ялға сығыу хоҡуғы бирмәйҙәр бит инде! Пенсияла булһа ла, хәрби хеҙмәтте дауам итә. Атаһы үлгәс кенә тыуған яҡтарына ҡайта, әсәһенә терәк һәм йыуаныс булып йәшәргә иҫәп тота, әммә Украинала махсус хәрби операция башланғас,  йәш ветеранға намыҫы тыныс тормошта ҡалырға ирек бирмәй. Дары еҫен күп еҫкәгән, һалдат һурпаһын күп эскән тәжрибәле һәм оҫта яугир  нисек кенә тиңдәштәре һәм ҡустылары яуға юлланыуын ситтән битараф күҙәтә алһын инде? Бала саҡтан ҡанына һеңдерелгән бит: дуҫ дуҫ өсөн мал бирер, яу килгәндә йән бирер; күмәкләгән – яу ҡайтарған; яу килгәндә егет һыналыр һәм башҡа. Әммә МХО-ға юлланырға ныҡлы ҡарарға килгәс, был хаҡта тәфсирләп һөйләп тормай, әсәһенә һуңынан телефондан: Приказ алдым. Хәрби бурысты үтәр кәрәк. Юҡҡа борсолма, беләң дә инде,  минең көстән барыһы ла килә, - тип кенә белдерә. Юҡҡа борсолма, имеш! Ошо ҡыҫҡа телефон хәбәре Мәрйәм ханымдың ғүмерен уртаға бүлде: махсус хәрби операцияға тиклем тормошо ни тиклем тыныс һәм талғын аҡҡан икәнлегенә үҙе лә ғәжәпләнеп ҡуя, хәҙер ни – көнө-төнө хәбәр көтә, эстән генә изге теләктәрен һәм Аллаһы Тәғәләгә ялбарыуҙарын бышырҙай. Окопта атеистар ҡалмай тиҙәр, эйе, нисәмә яугир менән һөйләшергә тура килмәне, барыһы ла тиерлек  ҡырҡыу мәлдәрҙә илаһи көскә һыйынырға ирекһеҙҙән дә ынтылыш пәйҙә булыуы хаҡында телгә алдылар. Окопта атеистар ҡалмай, ә бына окопта ултырғандарҙың әсәләре араһында иманһыҙҙарҙың  булыуы бөтөнләй  мөмкин дә түгел! Ҡораллы дәү ирҙәр ҙә улар өсөн бары бәләкәй малай булып ҡала бит, хәлдәренән килһә, ҡайнар ярсыҡтарҙан үҙ тәндәре менән дә ҡапларҙар ине, ундай әмәл тапмағас, изге әсә доғалары менән йән киҫәктәрен ҡурсаларға тырышалар. Әлбиттә, Уртансының яу юлы тураһында тәфсирләп  яҙырға теләр инек. Юҡ шул, Мәрйәм Миндияр ҡыҙы үҙе лә был хаҡта  хәбәрҙар түгел, хатта, хәрби наградалары тураһында ла осраҡлы рәүештә генә белеп ҡалған. Һөйләшкәндәрендә төпсөнә башлаһа, Уртансы гел генә: Юҡҡа борсолма, минең барыһы ла ал да гөл, - тип ҡырт киҫә лә, Өйҙә, ауылда хәлдәр нисек? -тип хәбәрҙе йәһәт икенсегә күсерә. - Иптәшем леспромхозда тракторсы булды, бик ауыр эш, шунда ғына сәләмәтлеген ныҡ ҡаҡшатып, беҙҙе бик иртә ҡалдырҙы. Икәүләп булһаҡ, Уртансыбыҙҙы көтөп алыу еңелерәк булыр ине миңә, йыуатыу һүҙҙәре таба белә ине ул, йәне йәннәтә булһын! Яҙмышым шулай инде,  байтаҡ һөнәрҙәрҙә үҙемде һынап ҡарарға тура килде. Тиҫтәләп йыл почтальон булып эшләнем, өс ауылды хеҙмәтләндерҙем. Элек халыҡ гәзит-журналды күп яҙҙырта ине, Ноҡаттан егерме километр ситтәге Инйәрҙән ауыр почтальон муҡсаһын йөкләп ҡайтыр кәрәк, йыш ҡына йәйәү йөрөргә лә тура килгеләй. Уртансым, үҙе бот буйы ғына булғанда ла, гел генә миңә юлдаш сығырға, йөк күтәрешергә,  хәүеф-хәтәрҙән һаҡларға атлығып торҙо. Бәләкәй малай көйөнсә лә ысын ир ине. Ғөмүмән, бөтә балаларыма ла шөкәр, бәләкәй саҡтарынан ярҙам итеп, төрлө сәбәп менән хәжәт төшкәндә, хатта, икмәк бешереп, һыйыр һауып  үҫтеләр. Барыһына ла шөкөр, Уртансыбыҙҙы ғына иҫән-һау көтөп алырға яҙһын инде барыбыҙға ла! Мәрйәмде бәләкәй сағынан, мәктәптә уғыған дәүерҙән яҡшы беләм мин. Ғорур, эшһөйәр һәм кешелекле булды ул ҡыҙсыҡ сағынан, бер ваҡытта ла кемгәлер, нимәгәлер бәлә һалып, һыҡрап-илап йөрөмәне, һәр хәлдә лә, кешегә күҙ йәштәрен күрһәтмәне, ныҡ булды. Хәҙер ни, тормош тағы ла сыныҡтырған. Улы тураһында борсолоуҙары һалдаттарға  нисек тә булышлыҡ итергә ынтылышҡа әүерелә. Фронтҡа күстәнәстәр әҙерләү, улы һирәк-һаяҡ бәйләнешкә сыҡҡанында, беҙҙә барыһы ла ал да гөл, тип ышандырырлыҡ итеп һөйләү, балаларына хәлдән килгәнсә ярҙам итеү, ейән-ейәнсәрҙәрен ҡарашыу һәм башҡа. -Уртансымды ҡатыны – рус милләтенән, бер Рәсәй ҡалаһында йәшәйҙәр. Улым оҙағыраҡ ваҡыт бәйләнешкә сыға алмаһа, шундуҡ миңә шылтыратырға керешә. Тынысландырыу өсөн һүҙҙәр ҡайҙандыр йәһәт табыла. Икебеҙҙең дә күңелдәр бушап ҡала. Ата-әсәм гел әйтә килде: сабыр бул, сабырлыҡтың төбө һары алтын, тип. Мин дә йәштәрҙе ошо хәҡиҡәткә төшөндөрөгә тырышам. Сабыр ғына көтөп, ярҙам итеү өсөн хәлдән килгәндең барыһын да эшләп, доғаларыбыҙҙы уҡып, бар әсәләргә – улдарын, бар ҡатындарға – ирҙәрен, бар балаларға –атайҙарын һуғыш яландарынан көтөп алырға яҙһын инде! –ти әңгәмәсебеҙ. Амин! .. Мәрйәм класташым тыуыуын Силәбе районының Уй районында алтмыш йыл элек тыуған. Әммә бала саҡ йылдары Иманғолда үтте. Атаһы Миндияр Заһировтың тамырҙары Ҡунаҡбай ауылынан, Коммунар колхозында малсы булып хеҙмәт итте. Әсәһе Ғәтифә (ҡыҙ фамилияһы – Исхаҡова)  Сәфәрҙән, һауынсы булды. Хәтерҙә, Мәрйәм дә, саҡ ҡына үҫә биргәс, фермаға ярҙамға ашығыр ине. Тамырҙарын ентекләп яҙыуҙың сәбәбе – Иманғолда ла, Сәфәрҙә лә, Ҡунаҡбайҙа ла Уртансы менән ғорурланып, иҫән-һау йөрөһөн тип бар күңелдән теләп ҡуяйыҡ. Бындай улан менән бар Учалы ла ғорурланырға хаҡлы! Әйткәндәй, Мәрйәмдең кесе ҡустыһы Риман  Миндияр улы ла әлеге мәл яу ҡырында. Бәләкәс һеңле-ҡустыларға күнеккән, улар өсөн йән атҡан апай кешенең уның өсөн дә йәне өҙөлә. Тиҙерәк бөтһән инде һуғыштар!","Әсәй, юҡҡа борсолма!",0,analytics,Махсус хәрби операция,6793,https://shonkar.com/articles/care/2026-01-13/s-y-yu-a-borsolma-4535073,2026-01-13T09:40:00+00:00
"Сергей Иваненко (с) Григорий Явлинский белән""Яблоко"" фиркасе рәисе урынбасары Сергей Иваненко Европарламенттан оппозиционер Алексей Навальныйга Андрей Сахаров исемендәге премияне бирмәүләрен сораган булган. Бу хатның өзекләрен ""Вот так-"" сайтычыгарган. Иваненко басмага хат язуынраслаганһәм Навальныйны ""Путиннан яхшырак дип санамавын"" белдергән. Европарламент Иваненко фикеренә колак салмаган. 20 октябрьдә Русия төрмәсендә утыручы Навальныйның ""фикер иреге өчен"" Сахаров премиясе лауреаты булуы игълан ителде. Үз хатында Иваненко, Навальныйны аерым алганда Кырым аннексиясен хуплауда һәм Украина мәсьәләсендә карашлары президент Владимир Путинныкы белән тәңгәл килүдә гаепләгән. ""2014 елда Навальный ""Кырым – анда яшәгән кешеләрнеке, Кырым Русиянең бер өлеше булып калачак һәм күзгә күренгән киләчәктә башка беркайчан да Украинаныкы булмаячак"" дип белдергән иде"" дип язган Иваненко. Шул ук вакытта ул Навальныйның аннексиягә каршы, шулай ук Русиянең Украина эшләренә тыкшынуына каршы әйтелгән сүзләрен искә алмаган. Иваненко ""Вот так-"" белән әңгәмәсендә хатны фирка исеменнән түгел, шәхси исеменнән язуын сөйләгән. Навальныйга Сахаров премиясен бирүне Русиянең демократик хәрәкәте өчен күңелсез вакыйга булуын әйткән. Алданрак ""Яблоко"" фиркасе итәкчелеге оппозиционер Алексей Навальный тарафдарларын һәм сайлауларда алар хуплаган ""Зирәк тавыш бирү"" алымын кискен тәнкыйтьләпчыккан иде. ""Яблоко"" итәкчелеге фикеренчә, ""Зирәк тавыш бирү"" сайлауларда КПРФны хуплау коралына әйләнгән. Шулай ук ""Навальный тарафдарларының хакимиятне урам чыгышлары ярдәмендә алыштыруга өметләре"" тәнкыйтьләнгән.21 октябрьдә Путин сүзчесе Дмитрий Песков Европарламентның Навальныйга Сахаров премиясен бирү карарына үз фикеренәйтте. ""Мондый карарларны хөрмәт итәргә безне беркем дә мәбүрили алмый"" дигән ул. Кремль вәкиле премия бирү турындагы карарны кабул итүчеләр ""дөреслеккә туры килә торган мәгълүматка ия түгел"" дип фаразлаган, әмма нәрсәне күз уңында тотуын аңлатмаган. Үз карарында Европарламент, Навальныйның кулга алыну куркынычы янаса да Русиягә кайтуын искә алып, ""чиксез батырлыгы"" турында әйткән, шулай ук Русия хакимиятләрен оппозиционерны азат итәргә өндәгән. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","""Яблоко"" рәисе урынбасары Европарламенттан Навальныйга Сахаров премиясен бирмәүләрен сораган",1,news,Яңылыҡтар,2398,https://www.azatliq.org/a/31523031.html,2021-10-21T15:16:52+00:00
"Рамилә СәетовафикерләрУфаның Киров район мәхкәмәсе Сәетованы яздырган видеосы өчен хөкем итте. Әлеге видеода ул мобилизациягә эләккән ир-атларны Украинага кеше үтерергә бармыйча өйләренә кайтырга өндәгән иде. Мәхкәмә аны ""дәүләт иминлегенә каршы эшчәнлеккә өндәү""дә гаепле дип тапты (РФ инаять кодексының 280.4 нче маддәсе, ""в"" пункты. Шулай ук, мәхкәмә Сәетовага дүрт елга сайтларны чыгару белән бәйле эшчәнлек белән шөгыльләнергә тыйды. Мәхкәмә залында ыелган халык бу карарны ""Оят! "" дип кычкырып каршы алды.18 октябрьдә Уфаның Киров районы мәхкәмәсе башкорт активисты Рамилә Сәетовага ачылган инаять эшен караугаяңадан кереште.9 октябрьдә бу инаять эшен үзе аерым гына караган хөкемдар Артур Сөләймановдәүләт гаепләвенең Сәетова эшен өч хөкемдардан торган коллегия карарга тиеш дигән үтенечен канәгатьләндерде. Шул ук утырышта хөкемдар Сәетованы сак астында тоту вакытын киләсе елның 13 гыйнварына кадәрозайтты. Шулай итеп Сәетованың эшен Киров район мәхкәмәсенең өч хөкемдарыннан торган коллегия карады, коллегиянең рәисе – Артур Сөләйманов, әгъзалары –Рәфис Нәбиевһәм Рөстәм Шәймөхәмәтов. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкорт активисты Рамилә Сәетова биш елга хөкем ителде,1,news,Яңылыҡтар,1192,https://www.azatliq.org/a/32742986.html,2023-12-22T08:22:34+00:00
"«Кесе Ватан — Рәсәй көсө» бөтә Рәсәй форумы делегаты, Һамар районының Силәбе районы башлығы Валерий Князькин саранан алған тәьҫораттары менән уртаҡлашты. - Форумда бөтә төбәк вәкилдәре ҡатнаша, - тип һөйләне Валерий Анатольевич. - Күршеләрҙең нимә менән йәшәүен, ниндәй проблемалар кисергәнен белеү ҡыҙыҡ. Әлбиттә, муниципалитеттар араһында конкуренция бар, әммә ул беҙгә үҫеш бирә. Беҙ бер-беребеҙҙең тәжрибәһен ҡарайбыҙ, яҡшы нәмәләрҙе үҙләштерәбеҙ һәм үҙебеҙҙә ҡулланабыҙ. Форумдың исеме лә ""Кесе Ватан - Рәсәй көсө"" сараға тура килеп тора, унан яҡшыраҡты уйлап тапмаҫһың! Валерий Анатольевич шулай уҡ республиканан һәм уның Башлығынан алған тәьҫораттарын һөйләне. - Өфө - заманса матур ҡала, - тип өҫтәне Валерий Князькин. - Бынан тыш, мин Шишмә районында экскурсияла булдым. Төҙөкләндереү буйынса проекттар менән танышыу ҡыҙыҡлы булды — район бик яҡшы үҫешә. Республика Башлығы Радий Фәрит улы Хәбиров бик аҡыллы кеше, уның менән аралашыу тик яҡшы тәьҫораттар ҡалдырҙы. МАЛАЯРОДИНАСИЛАРОССИИ2026 РеспубликаБашкортостанУфа ВАРМСУ","Валерий Князькин: ""Форумдың исеме үҙен тулыһынса аҡлай""",0,analytics,Сәйәсәт,1033,https://bashgazet.ru/articles/s-y-s-t-m-kho-u/2026-01-30/valeriy-knyazkin-forumdy-iseme-en-tuly-ynsa-a-lay-4558778,2026-01-30T17:45:00+00:00
"Ситкә китһәм, театрымды һағынып ҡайтам Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры директоры, Рәсәй Милли театрҙар ассоциацияһы Советы ағзаһы, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Иршат Ишбулат улы Фәйзуллин менән әңгәмә. – Һеҙ хозур тәбиғәтле, урман-ҡырҙарға, йылға-күлдәргә бай төбәктә – Әбйәлил ерендә тыуғанһығыҙ. – Эйе, мин йәмле Оло Ҡыҙыл йылғаһы буйында, Әбйәлил районының Ишҡол ауылында тыуҙым һәм шунда уҡ дөйөм белем биреү мәктәбен тамамланым. Бала сағым шул замандағы балаларҙыҡынынан айырылмай, тиһәм, һис тә хата булмаҫ – ауыл балалары ата-әсәһенең ярҙамсылары булып үҫә бит, йорт-ҡура тирәһендәге эштәрҙе башҡара инек – мал көтөүен ҡаршы алыу, картуф утау-күмеү, сөгөлдөр баҫыуында эшләү, йылға буйында балыҡ ҡармаҡлауҙар, һыу инеүҙәр – былар барыһы ла күңелдә уйылып ҡалған. Бала саҡтан ҡара эште белеп үҫтем, ауыл көтөүен өй һайын сиратлап көткәндә, эш беҙгә төшә ине, колхозға бесән йыйышырға ла йөрөнөк. Беҙ үҫкәндә балалар мәктәп тормошонда ҡайнап йәшәй ине – яҙ көнө урманда ағас ултыртыу эшенә йөрөттөләр, колхозға сөгөлдәр һәм картуф алыуҙа ярҙам итеү, мәктәп янындағы эш һәм хеҙмәт лагерында йөрөнөк, баҡсаны тәртиптә тотоу эштәрендә уҡыусылар булараҡ һәр ваҡыт әүҙем ҡатнаштыҡ. – Бала, үҫмер саҡтарҙа сәнғәткә ынтылыш булдымы? – Улай уҡ тип әйтә алмайым. Егеттәр күбеһенсә, спортҡа ынтыла, мин дә шулай. Йәй көнө, әлбиттә, спорт артҡы планға күсеп, донъя мәшәҡәттәре алға сыҡһа, ә бына ҡыш айҙарында бөтмәҫ-төкәнмәҫ өй эштәренән бер аҙ ял иткән ваҡытта, үҙебеҙгә ваҡыт ҡала – төрлө спорт секцияларына йөрөй инек. Спорт төрҙәре араһынан волейболға өҫтөнлөк бирә инем, шулай уҡ милли көрәш менән дә шөғөлләндем. Мәктәпте тамамлағас, бер йыл Өфө авиация техникумында уҡыным, һуңынан әрме сафтарында алындым – ике йыл Көнбайыш төркөмө ғәскәрендә – Германияла хеҙмәт иттем. Буласаҡ һөнәрҙе дөрөҫ һайланыммы икән, тигән уйҙар әленән-әле күңелгә инә торғайны, шуғамы икән армиянан ҡайтҡас, 1992 йылда Башҡорт дәүләт аграр университетының рабфагына уҡырға һәм эшкә индем. 1998 йылда ошо уҡыу йортон тамамлағас, Республика халыҡ ижады үҙәгендә хеҙмәт юлымды башланым, тәүҙә столяр, унан һуң – хужалыҡ бүлеге етәксеһе, артабан директор урынбаҫары булып эшләнем. – Етәкселек эше лә үҙенә күрә таланттың бер төрө бит инде. Республикабыҙҙың төп театрына ҡасан эшкә килдегеҙ? – Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрына 2001 йылда театрҙың ул мәлдәге генераль директоры Гөлдәр Сабит ҡыҙы Моратова саҡырыуы буйынса, уның урынбаҫары булып килдем. 2017 йылда театрҙың ул ваҡыттағы художество етәксеһе Олег Закир улы Ханов тәҡдиме менән директорлыҡ эшен алып барҙым. Ә 2019 йылдың апрель айынан, «художество етәксе» вазифаһын «баш режиссер»ға алмаштырҙылар һәм шул мәлдән Башҡортостан Республикаһы мәҙәниәт министры Әминә Ивний ҡыҙы Шафиҡова тәҡдиме менән мин – театр директоры, Айрат Абушахманов – баш режиссер булып эш башланыҡ. 2002–2003 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Башлығы ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһында белем алдым. – Ошондай мәртәбәле театр менән етәкселек итергә Һеҙҙе кем һәм нимә илһамландырҙы? – Яуаплылыҡ тойғоһо. Беҙ күп балалы ғаиләлә үҫтек, тормоштоң әсеһен дә, сөсөһөн дә үҙ елкәбеҙҙә татырға тура килде. Шуға күрә миндә яуаплылыҡ тойғоһо көслө. Әгәр ҙә ниндәйҙер эш йөкмәтәләр икән, тимәк, һиңә өмөтләнәләр һәм һинең ошо эште атҡарып сыға алыуыңа ышаныс белдерәләр, тигән һүҙ. Был осраҡта ла мин шулай тип ҡабул иттем – әгәр ҙә ышанып тапшыралар икән, тимәк, эшләргә кәрәк. – Һеҙ етәкселек иткән осорҙа театрҙа ниндәй ыңғай һәм кире үҙгәрештәр булды? – Көндәлек эш бит инде ул. Төрлөһө булғандыр, уларҙы иҫәпләп, һыҙыҡ өҫтөнә алып ултырғаным булманы. Ыңғай үҙгәрештәрҙең иң ҙуры – 2019–2021 йылдарҙа театрҙа капиталь ремонттың үтеүелер, моғайын. Сәхнәләге ут-яҡтыртыу, тауыш көсәйтеү ҡоролмаларын, штанкеттарҙы һәм башҡа сәхнә механизмдарын алыштырҙыҡ, заманса булһын, тип тырыштыҡ. Шулай уҡ вентиляция, кондиционер, ут-янғындан һаҡлау ҡоролмаларын, театрҙы йылытыу системаһын да яңырттыҡ, тамашасы залында креслоларҙы алмаштырҙыҡ, фойела ремонт эштәре башҡарылды. Ә кире яҡтарына килгәндә – уларҙы мин әйтә алмайым, уларҙы башҡалар күрәлер, эшләмәгән кеше генә яңылышмай. – Етәксе булараҡ Һеҙ яулаған иң ҙур еңеү, уңыш нисегерәк булды, һәм был Еңеү өсөн кемдәргә рәхмәтлеһегеҙ? – Уйлап ҡараһаң, һәр көнөбөҙ ниндәйҙер хәл-ваҡиғаларҙан, бәләкәй генә шатлыҡтарҙан, еңеүҙәрҙән тора. Беҙ уларға ваҡытында, үҙ мәлендә иғтибар бирмәйбеҙ. Мәҫәлән, шул уҡ капиталь ремонтты алайыҡ – уны атҡарып сығыу ҙа үҙенсә бер еңеү. Тормош үҙе лә һынауҙарҙы аҙ бирмәне – мәҫәлән, коронавирус арҡаһындағы пандемия – ул тотош илгә, хатта донъяға оло һынау булды. Куар-кодтар, маскалар, прививка – былар, әлбиттә, тамашасы йыйырға һәм ижад итергә ҡамасауланы, әммә улар ҙа ваҡытлыса булды (тип ышанайыҡ! ) һәм беҙ ул һынауҙарҙы лайыҡлы үттек – тамашасыларыбыҙҙы, театрыбыҙҙың Рәсәй кимәлендәге абруйын да һаҡлап алып ҡалдыҡ. Һуңғы йылдарҙағы ваҡиғаларға килгәндә, театрыбыҙҙың Х халыҡ-ара театр олимпиадаһында ҡатнашыуын, унда уңышлы сығыш яһауын да, моғайын, бер еңеүебеҙ, тип әйтергә булалыр. Сөнки беҙ ошондай донъя кимәлендәге ижади форумда ҡатнашыусы Рәсәйҙән килгән берҙән-бер милли театр. Рәхмәтлемен коллективыма, мине ярты һүҙҙән аңлап эшләгән командама һәм дә яҡындарыма, әлбиттә. – Етәксе кешегә төрлө кешеләр, хатта күрәләтә мөсһөҙ кешеләр менән дә һөйләшергә тура килә. Ғөмүмән, кешеләрҙәге ниндәй кире сифаттар менән күберәк бәрелешергә тура килә? Бындай хәлдәрҙә нисек итеп асыуығыҙҙы сығараһығыҙ? – Театрҙа хәҙер инде ярайһы ғына оҙаҡ эшләйем һәм ошо осорҙа шундай күренешкә иғтибар иттем – театр һине ҡабул итә, йә юҡ! Эйе, бик күп кешеләр эш һорап киләләр, улар беҙҙең коллективта эшләп китә аламы, юҡмы икәнен күп осраҡта алдан һиҙемләйем. Ғөмүмән, театрҙа театрҙы яратҡан кешеләр генә эшләй ала, сөнки театрҙа ваҡыт менән һынашып булмай, эштән һуң ҡалырға тура килә, ял һәм байрам көндәрендә лә эшкә сығырға тура килә. Әгәр ҙә ошоларҙың барыһын да теләмәйсә эшләһәң – ул бер яза кеүек. Мин бөгөнгө көндә шул тиклем ныҡ эҫенгәнмен театрға – ситкә барып йөрөп килһәм, үҙемдең театрымды һағынып ҡайтам һәм килгәс тә сәхнәне, тамаша залын, фойеларҙы йөрөп ҡарап сығам, спектаклдәрҙе ҡабат-ҡабат ҡарайым. Кешелә миңә оҡшамаған сифат – ул да булһа, битарафлыҡ. Кеше риза булһын, йә бәхәсләшһен, әммә битараф ҡалһа – тимәк, ул, үҙ эшенә, ә бәлки үҙ тормошона ла битарафтыр, тип ҡабул итәм. – Төрлө киҫкен мәсьәләләрҙе хәл итеүҙә ниндәй алымдар ҡулланаһығыҙ? Һәм бындай хәлдәрҙә ниндәй мәҡәл-әйтемдәргә һәм халыҡ аҡылына таянаһығыҙ? – Күбеһенсә тормошта мин «Ашыҡҡан – ашҡа бешкән», йә иһә «Сабырлыҡтың төбө – һары алтын» тигән мәҡәләләргә таянып эш итәмдер, моғайын. Сөнки мин түҙгән тиклем түҙәм, бер ваҡытта ла ашығыс хәл итмәйем. Һәр бер осраҡ – ул айырым хәл тип ҡабул итәм. Киҫкен хәлдәрҙә иң мөһиме юғалып ҡалмаҫҡа һәм дә үҙеңдең коллективың, йә иһә ғаиләң өсөн яуаплы икәнеңде онотмаҫҡа кәрәк, тип иҫәпләйем. – Етәксе булараҡ Һеҙ эшләгән иң ҙур хата булдымы, һәм Һеҙ унан ниндәй һабаҡ алдығыҙ? – Хаталанмаған кеше, гонаһтары булмаған әҙәм юҡтыр был донъяла. Мин дә бит кеше балаһы, үҙемсә, намыҫым ҡушҡанса йәшәйем. Рәми Ғарипов шиғырындағыса: Йәшәмәгән генә яңылышмаҫ, Юҡ – бар уйҙар башҡа тулмаһын. Хаталар ҙа булыр тормошоңда, Тик тормошоң хата булмаһын! – Әгәр ҙә һеҙгә алтын балыҡ эләгеп, тормошҡа ашмаҫ ике мәсьәләне сисешәм, тип әйтһә, Һеҙ иң әүәл нимәләрҙе хәл итер инегеҙ? – Алтын балыҡ юҡ бит ул (көлә). Теләктәрҙе тормошҡа үҙебеҙ ашырабыҙ! – Эш һәм ғаилә, ҡайһыһы мөһимерәк? – Икеһе лә минең өсөн мөһим. Әгәр ҙә ғаиләне алға ҡуйып, эште икенсе планға күсерһәң, ул ваҡытта, эшкә хилафлыҡ киләсәк. Эште алға сығарһаң, ғаиләңдең ҡото китә. Шуға күрә мин алтын урталыҡты тоторға тырышам. Мин тәү сиратта, әлбиттә, ғаилә башлығы, атай. Үҙ ғаиләм, балаларым өсөн барыһын да булдырырға тырышам – әйтәйек, мин бала саҡта алырға хыялланып та ала алмаған гитара, йә мотоцикл булһынмы. Етәксе кеше ғаиләһендә булған ҡайһы бер ваҡиғаларҙы бәлки, күрмәйҙер ҙә, ғаиләгә ваҡыт та тейешенсә бүленмәйҙер. Әммә мин буш ваҡытымды һәр саҡ ғаиләм менән, яҡындарым менән үткәрергә, уларҙы тәбиғәткә, сәйәхәткә алып сығырға, матур урындарҙы күрһәтергә тырышам. Тормош иптәшем Альбина Әмир ҡыҙы миңә тормошта ныҡ терәк, ул сабыр холоҡло, эшендә ихтирамлы, уңған хужабикә, үҙе лә ижади кеше булғас, минең эшемде аңлай. Беҙ улдарыбыҙға дөрөҫ тәрбиә бирергә тырышабыҙ, хәҙер инде беҙ олатай-өләсәй булдыҡ, Камил исемле ейәнебеҙ бар. Артабан да шулай бер-беребеҙҙе аңлап, ҡотло ғаиләлә йәшәргә яҙһын, тип теләйем! Нурия Ҡыҙрасова","Ситкә китһәм, театрымды һағынып ҡайтам",0,analytics,Йәмғиәт,8526,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-08-26/sitk-kit-m-teatrymdy-a-ynyp-aytam-4362006,2025-08-26T12:25:00+00:00
"Львовта Тарас Шевченко һәйкәле янындагы мәйданда хор һәм хәрби оркестр ""Ой, у луз червона калина"" ырын башкара. Аларга дөньяның 47 иленнән украиннар һәм чит ил кешеләре кушылып, чарада барлыгы меңнән артык кеше катнашты. 28 июнь 2022фикерләр10 сентябрьдә Бакчасарайның ""Арпат"" ресторанында туй уза. Башка ырлар белән беррәттән диджей ""Ой у луз червона калина"" украин ырын да куя. Әлеге ырга бию видеосы Русия тарафлы кырым блогеры Александр Талиповка эләгә һәм ул үзенең Телеграм каналында моны тәнкыйтьләп ""һәммәгезне дә табачаклар, һәммәгездән дә сораячаклар"" дипкисәтә. Әлеге видеодан тыш ул Акмәчеттә узган башка бер туйдан украин төременең """" ыры яңыгараган видеоны да күрсәтә. 5Кырымда туйда украин телендә ""Кызыл балан"" ырын башкару әнал тудырдыПост чыкканнан соң Кырымның Русия куйган башлыгы Сергей Аксеновукраин ырлары, милләтчел гимннары яңгыраган чараларны оештыручыларга һәм анда катнашучыларга инаять аваплылыгы булачак дипянады. ""инаять аваплылыгына тарту, вазифаларыннан алу, шул исәптән Русия ирлегендә бизнесларын туктату - мондый затларга шундый чаралар күрелергә мөмкин. Болай чыгыш ясаучылар үзләрен чын хыянәтчеләр кебек тота"", диде Аксенов. Аксеновның үзен украин куәт көчләре, аерым алганда, дәүләткә хыянәт итүдә дә гаепли.14 сентябрьдә Бакчасарайда мәхкәмә туйда катнашучыларга төрле әзалар бирде. ""Червона калина"" ыры өчен алты кеше наци тамгасын демонстранцияләү һәм гаскәрне дискердитацияләү маддәләре нигезендә аваплылыкка тартты. Мәхкәмә карарында язылганча, туй кунаклары ""Русиядә экстремистик дип танылган һәм тыелган украин милләтчеләре оешмасы атрибутикасы булган украин ырын"" демонастрацияләгән. ""Червона калина"" ыры текстында ""украин энеләребезне Мәскәү богауларыннан азат итү"" сүзләре китерелә, һәм бу Русия кораллы көчләрен дискредитацияли диелә. Туй узган банкет залы хуасы 15 тәүлеккә, диджей һәм биюче кыз 10 тәүлек, кияүнең әнисе биш тәүлеккә кулга алына, кәләшнең әнисенә 40 мең сум, ресторан хуасы хатынына 50 мең сум штраф салына. Тикшерү бару вакытына ресторанны ябып торалар. Моннан тыш Русия дәүләт медиа чаралары һәм кремль тарафлы блогерлар Бакчасарай рестораны хуасы Эльдар Качкановның ""гафу үтенү"" видеосынтаратты. ""Милләт"" Русия дәүләт каналында чыккан видеода ир ""дөрес булмаган һәм начар музыка"" өчен гафу үтенә, Русия президенты Владимир Путин һәм Кырым башлыгы Сергей Аксеновка ""махсус операция уздыруда"" (Русия хакимиятләре Украинага каршы сушыны шулай дип атый) теләктәшлек күрсәтүен белдерә. Моннан тыш, Русия тарафлы Телеграм каналлар украин ырын куйган диджей Ахтем Гемеджиның да ""гафу үтенүләрен""чыгарды. Әлеге видеолар нинди шартларда төшерелгәнен оператив рәвештә ачыклау мөмкин түгел. Мондый алымны Чечняда эшләүче куәт көчләре актив куллана. Кырымда украин ырлары өчен кулга алу беренче очрак кына түгел. Элегрәк Щёлкино шәһәрендәге караоке-барда украин рэперы -ның ""Кыргый басу"" (Дикое поле) ыры өчен диджей Юрий Родионов 10 тәүлеккәутыртылган иде. Гаепләү карарында әйтелгәнчә, ыр барышында ""Русиядә тыелган ""Азов"" батольоны тамгасы күрсәтелгән"". ""Бу аларның артлары яна дигән сүз. Чөнки ""Червона рута"" һәм башка украин ырларын Кырым туйларында сигез ел буена ырладылар"", дипаңлата Русия хакимиятләре реакциясен Кырымтатар мәлесе башлыгы урынбасары Ахтем Чийгоз. Мисал буларак ул Яңа елда кырымнарның украин сәгате белән салют атулары, украин гимны ырлауларын искә төшерә. Хәзер Украина тиздән Кырымны деоккупацияләвенә өметләнүләрен яшермиләр ди ул. Чийгоз сүзләренчә, элек Русия көчләре ярымутрауда мондый әйберләргә әллә ни игътибар итми иде, чөнки Русия Кырымда мәңгегә дип уйлый иде. Украин кораллы көчләренең соңгы вакыттагы авап һөүме Русия хакимиятенең фикерен үзгәртте ди Чийгоз. Кырымтатар ресурс үзәге идарәсе башлыгы, Кырымтатар халкы мәлесе әгъзасы Эскендер Бариевкайбер ырлар ыелса да, оккупантлар халыкны куркыта аламас дип фаразлый. ""Әйе, якын араларда Сердючканың ""Ще не вмерла Украна"" сүзләре булган ""Гуляночка"", ""Червона калина"" һәм ""Евровидение""да иңгән """" ырлары тынып торыр. Ләкин оккупантлар кешеләрне куркыта алмый, аларны үзләренә каршы гына котырта"", ди Бариев. ""Поиск. Плен"" проекты итәкчесе, хокук яклаучы юрист, адвокат Николай Полозовфикеренчә, Аксеновның әлеге сүзләреннән соң ""инаять эшләренең яңа дулкынын көтәргә мөмкин"". ""Мондый белдерүләр кырымтатар коллаборантлары арасында хөкем сөргән паника турында сөйли. 2014 елдан бирле оккупацияләнгән Кырымда барган хәлләрнең берсе дә кануни түгел. Русия кануннарында репрессив нормаларның төрлелеге, Русия мәхкәмә-тикшерү системында силовикларның башбаштаклыгы Русия хакимиятләренә теләсә нинди репрессияләрне кулланырга мөмкинлек бирә. Шуңа күрә Кырымда яңа инаять эшләре ачылуны көтәргә була"", дигән Полозов Крым. Реалии сайтына. ырларны тыю сәясәте Русиядә яңалык түгел. Совет чорында шул ук кырымтатар телендә берничә ырны бары тик качып, гаиләдә генә ырладылар. Алар арасында Русиянең иңелүе белән тәмамланган рус-япон сугышында кырымтатарларның үлеп калуы турында ""Порт Артур"", Русия ватандашлар сугышы вакытында шомполллар (мылтык чистарта торган таяк) белән кыйнаудан соң үлгән кырымтатар егете турында ""Шомпол"", сөргендәге кырымтатарларның кайгысын тасвирлаучы ""Гүзәл Кырым"" һәм башка ырларны атарга була. Урыс телендә дә бихисап ыр, бигрәк тә рок ырлар һәм башкаручылар тыелган иде. Бүген дә 20 дән артык артист сугышка каршы фикерләре, ырлары, чыгышлары өчен Русия сәхнәләрендә концертларын куя алмый. Татарлар Габдулла Тукай шигыренә язылган ""Туган тел""нең ""синдә булган иң элек кыйлган догам"" сүзләре өчен соңгы куплетын ырлый алмады. Татарстанның халык артисты Гөлзада Сафиуллина""без аның андый сүзләр барлыгын белмәдек тә"", дип сөйләде Азатлыкка. Гөлзада Сафиуллина""Дүртенче куплет тыелган иде, чөнки анда Аллаһка таяну турында әйтелә. Бу юлларны 1987 елларда да, хәтта 1990 нчы елларда ырлап булмый иде. Әлеге куплет турында белгән кеше дә юк иде. Тыелганмы, юкмы – Тукай китабында бу шигырь өч куплеттан гына тора иде. 1990 нчы елларда Камал театры каршында зур митинг булды. Без сәхнәдән ""Туган тел"" ырын башкарганда тел галиме Фәрит Бәширкулдан язылган дүртенче куплетын тоттырды. Шул вакытта гына мин аны беренче тапкыр башкардым"", дип искә алды ул. ырчы шулай ук мөнәәтләрнең тыелуын да искә ала. Бу тыю хәтта Совет берлеге таркалгач та дәвам иткән. ""1992 елда мин дәүләт радиосында төнлә гади ыр язам дип качып мөнәәт яздырдым. Мөнәәтләрне ырларга да ярамады, радиодан да куеп булмады. Аны бары Коръән ашларында, бергә ыелган вакытларда сөйлиләр иде. Мөнәәтләрне әбиләр саклап килде инде"", ди ул. Бүген украинча ырларны тыярга тырышуларын Сафиуллина бик гаәпләнеп кабул итте. ""Ничек инде тыю булырга мөмкин? Алар бит ""прокаженный"" халык түгел. Милләтне авыру дип сызып атып булмый. Бу бит халык, композиторлар ырлары. Сәнгать – ул тәрбия. Сәясәтчеләр үз эшләрен эшләсен, әмма ырга кагылмасын. Без украин ырларын тыңлап, ырлап үстек. Алар шул кадәр популяр иде. Бүген әшәкелек, пычрак тараткан ырларны тыярга кирәк"", ди ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Кырымда украин ырларын тыю – репрессияләрнең яңа дулкынымы?,0,analytics,Ҡырым,6991,https://www.azatliq.org/a/32034875.html,2022-09-15T12:55:05+00:00
"Балаларҙы күңелле ижади һәм спорт конкурстары көтә:  «Мастер Ок», «Бала саҡ йондоҙҙары», «Аҡыллы баш», кулинарҙар ярышы, пилотһыҙ системаларға идара итеү буйынса дәрестәр, экскурсиялар,  дискотекалар, баскетбол, футбол, теннис  турнирҙары, колледждарға  барып, профессиялар тураһында белем алыу,  билдәле йәмәғәт эшмәкәрҙәре, спортсылар, блогерҙар ҡатнашлығында оҫталыҡ дәрестәре  –  нимә генә булмай был шәп сара барышында. Байрам  ҙур  концерт менән тамамланасаҡ. Еңеүселәрҙе ҡиммәтле приздар һәм ил күләмендә билдәле булыу мөмкинлеге  көтә. Социаль проект РФ Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле аппараты  һәм Башҡортостан Хөкүмәте булышлығы менән тормошҡа ашырыла.",Иртәгә Өфөлә Бала саҡты ҡайтарырға байрамы башлана,1,news,Яңылыҡтар,697,https://amanat.su/news/novosti/2025-09-15/irt-g-f-l-bala-sa-ty-aytaryr-a-bayramy-bashlana-4388432,2025-09-15T13:47:00+00:00
"Башҡортостан ҡыҙы журналының Бәйләнештә сайтында көн һайын иртән беҙҙе сәләмләгән, постар аҫтына йыш ҡына комментарийҙар яҙған, уртаҡлашҡан бер уҡыусыбыҙға иғтибар иттек. Иң актив уҡыусыбыҙ тип атаныҡ беҙ уны. Һылыуҙың үҙе тураһында һорап яҙҙыҡ һәм иҫ киткес көслө рухлы, матур күңелле, яҙмыш ҡуйған һынауҙарға бирешмәгән ҡатын-ҡыҙға тап булдыҡ. Рәзинә Саттарова ул. Рәзинә Ишембай айны Биксән ауылында Үмәғәлин Ишмат һәм Гөлгөнәнең күп балалы ғаиләһендә днъяға килгән. Биксән ута мәктәбен тамамлап, Салауат музыка училищеһында ""Башҡт флклы"" бүлегендә белем алғандан һуң, Өфөлә М. Аҡмулла исемендәге Башҡт дәүләт университетына музыка факультетында уҡыуын дауам итә. Унда Зөлфиә Әғләм ҡыҙы Фәединвала шөғөлләнә. Диплом алып, өр-яңы пландар ҡороп, шатлыҡҡа-бәхеткә тулы музыка донъяһына сума ул: Ауығазы айны Тлбазы ауылында Б. Ғайсин исендәге балала музыка мәктәбендә эш башлай, шунда уҡ үҙ яҙмышын осрата, йәштәр ҡауышып, уртаҡ тормош башлайҙар. Әммә шул ваҡытта  табипта уға әсе хәҡиҡәтте асып һала. Йәш ҡатын өсөн ҡояш һүнгәндәй була, сөнки был донъяға ҡатын-ҡыҙ әсә булыу өсөн килә бит. Тормош мәғәнәһе бит ул балалар! .. Шулай ҙа Рәзинә менән тормош иптәше төшөнкөлөккә бирелмәйҙәр, улар Балалар йортонан сабый алып, уны бәхеттле итергә ҡарар итә. Улар һайлаған малайҙың ауыр силе булыуы ла туҡтатмай йәштәрҙе. Илназ, шул тиклем аяҙ, саф күңелле бала, яңы ата-әсәһен тиҙ арала арбай, үҙенә ҡарата, улар өсөн күңел дауаһы була. Йәш ир менән ҡатын балаға ҡарап күңелдәрен баҫа, уны бик ярата. Бәетле ғаилә булып йәшәй улар. Рәзинәгә музыканы, яратҡан эшен ташларға тура килә, сөнки ул бөтә буш ваҡытын, бөтә йөрәген балаға бағышлай, уны тәрбиәләй, төрлө яҡлап үҫтерә. Тормошомдан ҡәнәғәтмен, һис тә үкенмәйем, өйөбөҙҙөң йәме бит ул Илназ, - ти әсә һәм Хоҙайға мең рәхмәттәр әйтеп йәшәй. Беҙ Рәзинәгә һәм уның ғаиләһенә бәхет, һаулыҡ, оҙон ғүмер теләйбеҙ!",Тормош һынауына бирешмәгән,0,analytics,Ҡатын-ҡыҙ,1857,https://bashkizi.ru/articles/a-byl-atyn-y/2025-07-06/tormosh-ynauyna-bireshm-g-n-4304075,2025-07-06T10:40:00+00:00
"Булат Шәяхмәтова (уңда) әти-әнисе беләнфикерләр18 яшьлек Булат Шәяхмәтов Стәрлетамакның физкультура, идарә һәм сервис көллияте студенты. Егетнең анасы Эльвира Шаяхмәтова-каһәм""Вот так""басмасына сөйләвенчә, аның улы укып бетергәч армиягә барырга, аннары полициядә эшләргә ыенган. Хәзерге вакытта студентның рекрутка бару вакытын 2027 елга кадәр кичектергән булганнар. ""Октябрь ахырында Димаһәм Зәринәисемле кешеләр улымны һәм көллияттәге башка үсмерләрне акча эшләргә өндәгән. Алар ""СВО""га (Махсус хәрби операция — Русия хакимияте Украинадагы сугышны шулай атауны сорый) барырга теләгән, әмма сәламәтлеге сәбәпле тикшерүне үтә алмаган кешеләр өчен анализлар тапшыруны сораган һәм моның өчен яхшы акча вәгъдә иткән. Булат ризалашкан"", дип сөйли Шәяхмәтова. Ана сүзләренчә, 2 ноябрьдә Булат Дима һәм Зәринә белән Уфага киткән. Булат иртәгә кичкә кайтам дигән. Әмма икенче көнне Шәяхмәтова телефон геолокациясе буенча улының Уфада түгел, ә Екатеринбурда булуын күргән. Шалтыратып ни өчен шулай ерак китүе белән кызыксынган. Улы: ""Барысы да яхшы. Эшемне тәмамлыйм да кайтам"" дигән. Боларны Шәяхмәтова ""Вот так"" басмасына сөйләгән. Соңрак ачыкланганча, Дима белән Зәринә Булатны өченче кешегә -Эдуардисемле ир-атка тапшырган. Ана кеше әйтүенчә, улы: Кайда барабыз? дип сорагач, Булатка: ""Күбрәк акча түли торган иргә"" дип авап биргәннәр.3 ноябрь төштән соң Булат белән элемтә өзелгән. Ана кеше улының барлык дусларын аякка бастырган, тик беркем Булатның кайдалыгын белмәгән. Икенче көнне ата-ана полициягә мөрәәгать иткән. Кич белән аларга үзен Эдуард дип таныштырган ир кеше шалтыраткан. ""Кычкырды, сүгенде һәм: ""Улыгыз контрактт имзалады"", диде. Ачыкланганча, Булатның шәхси әйберләрен алганнар һәм ялганлап контракт имзаларга мәбүр иткәннәр. Аңа анализлар өчен кул куясың дип контракт имзалатканнар, ди егетнең әнисе. Контракт имзалатуларыннан соң, Булат исеменә аның паспорты буенча банк картасы ачалар, ә шәхси кабинетын чит телефон номерына бәйлиләр.5 ноябрьдә Булат һава аланыннан әнисенә шалтырата. Ул үзен алдауларын һәм Ростовка алып баруларын әйтә. Әнисеннән үзен кире кайтару өчен мөмкин булганның барысын да эшләүләрен үтенә. Шәяхмәтова сүзләренчә, Ростовка килеп иткәч, аның улын 137 нче мотоукчы бригадасына билгеләгәннәр. Анда 18 яшьлек яшь егеттән монда ничек килеп эләгүе белән кызыксына башлыйлар. Ул бары бер егеткә генә дөресен сөйли һәм ул бу хәлләрне өлкәннәргә иткерә. Алар бу хакта белгәч Булатка әти-әнисе белән элемтәгә чыга алсын өчен телефон сатып алырга ярдәм итә. Шәяхмәтова әйтүенчә, хәзер уллары Донецки өлкәсенең Русия басып алган өлешендә. Башта аларны биналарны сүтәргә, аннары блиндажлар төзергә ибәргәннәр. Булатның әти-әнисе улларына контракт имзалатучылар алдау юлы белән акча эшләүче төркем дип саный. Ана сүзләернчә, аңа Зәринәнең аудио хәбәрен ибәргәннәр. Ул анда ""СВО""га ибәрү өчен кеше кирәк, моның өчен 50 мең сум түлиләр дигән. ""Бу егетләрне сугышка ибәреп акча эшләүче оешкан төркем булырга охшаган"", ди Шаяхмәтова. Хәзер Булатның әти-әнисе контрактны гамәлдән чыгару өчен мөмкин булганның барысын да эшләргә тырыша. Алар Стәрлетамак прокуратурасына, Ростов һәм Екатеринбур хәрби прокуратурасына язган. Президент хакимиятенә дә мөрәәгать иткәннәр, әлеге мөрәәгать Саклану министрлыгына юлланган. Контрактны гамәлдән чыгару мөмкин түгел диярлек""Хәрби хезмәткә чакырылучылар мәктәбе"" (""Школа призывника"") хокук яклау оешмасының юридик бүлек итәкчесе Тимофей Васькин Булат Шаяхмәтов очрагы — алдау схемасының классик мисалы дипаңлата. ""Гадәттә, алдау кармагына ышанучан, документларның эчтәлеген укымыйча кул куярга әзер торган кешеләр каба. Моннан тыш, бу тарихта егет үзе дә аңлы рәвештә инаяткә, хәрәмләшү юлына барганы күренә. Ул алдап акча эшләргә теләгән, ләкин ахыр чиктә акчаны аның үзеннән эшләгәннәр"", — дигән ул ""Вот так"" басмасына. Аның хезмәттәше, оешма мөдире Алексей Табаловәйтүенчә, мондый хәлләр даими булып тора. ""Контрактны гамәдән чыгару мөмкинлеге бар, әмма шанслар бик түбән, һәм барысы да ананың активлыгына һәм ул мөрәәгать иткән түрәләрнең ничек эшләвенә бәйле булачак. Гомумән, килешүне дөрес төзелмәгән дип мәхкәмәгә дә мөрәәгать итеп була, әмма әни кешенең улының контрактны алдап кул куйдыртылганын исбатлый алуы икеле"", — дип аңлата Табалов. Белгечләр әйтүенчә, кайбер очракларда контрактларны канунсыз дип табалар: мәсәлән, әгәр култамга ялган булса, йә кеше документка стресс хәлендә яки исерек килеш кул куйган булса. Әмма күпчелек очракта контрактны гамәлдән чыгарту мөмкин түгел диярлек. ""Мәбүр итүне яки алдашуны исбатлау бик кыен, ә командирлар һәм түрәләр рекрут планы үтәлүен тели. ""Мин нәрсәгә кул куйганымны укымадым, чөнки дәүләтне алдап акчага эшләргә теләдем"" кебегрәк йомшак дәлилләр булганда бигрәк тә, - дип аңлата Васькин. Башкортстан сугыш хәрәкәтләре ветераннары әмәгать оешмасы рәисе, ""Бердәм Русия"" әмәгать кабул итүендә сугышта катнашучылар һәм аларның гаиләләренә ярдәм үзәге итәкчесе Әлфит Нигамәтановта, егет контрактка үзе кул куйган, дигән басмасына. — Әгәр кул куйган икән — эш бик авыр. Тикшерә башлагач, чынбарлык еш кына шундый булып чыга: егет үзе кул куйган, ә ата-аналар гауга күтәрә. Һәрвакыт шулай бездә. Эчке эшләр министрлыгы һәм хәрби прокуратурага мөрәәгать итсеннәр. Монда ул үзе дә канун бозуда катнашкан — башкалар өчен кан тапшырган. Бу да канун бозу булырга мөмкин. Булганмы, юкмы — тикшерәчәкләр, — дип аңлатты ул. редакциясе Булатка шалтыраткан номерлар аша Зәринә һәм Эдуард белән элемтәгә чыгарга тырышкан, әмма беркем дә авап бирмәгән, соңрак телефоннар бөтенләй сүндерелгән. Русия саклану министрлыгының мәгълүмат һәм массакүләм коммуникацияләр департаментында редакциясенә хәбәр итүләренчә, Шаяхмәтовның әнисе мөрәәгате нигезендә хәрби-тикшерү бара. Канун бозу ачыкланган очракта гаепле затлар авапка тарттырачаклар дигәннәр. Шулай ук телефоннан сөйләшү вакытында, егетне сугыш барган иргә ибәрмәячәкләр, дип аңлатканнар. Дустыңны сугышка ибәр һәм 100 мең сум акча эшләБулат Шаяхмәтов, күрәсең, ирләрне Украинага каршы сугышка ибәрү өчен контрактка алдатып кул куйдыру белән шөгыльләнгән аферистлар корбаны булган. Алар моны төбәк программалары аша рәсми түләүләр алып эшләгән. Кешене Украинадагы сугышка барырга күндергән өчен акча түли башлаган иң беренче төбәк Татарстанбулды. Монда андыйларга 100 мең сумбирәләр. Ярославөлкәсендә дә Татарстан кебек үк сугышка ибәрергә кеше алып килсәң 100 мең сум түлиләр. ""Важные истории"" исәпләпчыгарганча, 2025 елның октябренә һәр өченче төбәк шундый ""бонуслар"" керткән булган. Шуларның 11 е генә чыгымнарын ачык рәвештә белдергән: контракт төзүгә кызыксындыру кампанияләренә ким дигәндә 2 млрд сум бюджет акчасы тотылган. мәгълүматынакараганда, мондый төбәкләр ким дигәндә 30, ә бер контрактчы өчен түләнә торган уртача сумма — 100 мең сум. Кайбер төбәкләрдә бу түләүне ничә тапкыр алсаң да була. язуынча, иң ""майлы"" бонуслар Рязань өлкәсендә: башка төбәктән китерелгән рекрут өчен 574 мең сумга кадәр түлиләр. Икенче урында — Свердловски өлкәсе. Нәкъ менә шунда Булат Шаяхмәтовны алдап Русия саклану министрлыгы белән контрактка кул куйдырганнар. Төбәк түләве зур булмаса да (50 мең сум), Свердловски өлкәсенең кайбер районнарында 500 мең сумга кадәр эшләп була. Өченче урында — Сарытау өлкәсе. Анда рекрут тапкан өчен өчен 400 мең сум түләгәннәр. Сарытау өлкәсе програмның планын тутытрып 28 октябрьдә үк тәмамлап куйды. Ул 31 декабрьгә кадәр дәвам итәргә тиеш иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",18 яшьлек Булат Шәяхмәтовны сугышка ибәрү өчен хәйләләп контракт имзалатканнар: әти-әнисе улларын кайтару өчен тырыша,0,analytics,Башҡортостан,7429,https://www.azatliq.org/a/33594983.html,2025-11-19T08:44:08+00:00
Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығы хөрмәтенә арналған флешмобҡа әлшәйҙәр ҙә ҡушылған.,Әлшәйҙәр һоҡландыра!,0,analytics,Еңеү,75,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-04-22/lsh-y-r-o-landyra-4209021,2025-04-22T21:35:00+00:00
"Ата-әсәһе улдарын йыш ҡына ауылға өләсәләренә алып ҡайтҡан. Үҫә төшкәс, ул ата-әсәһенә: – Мин ҙур инде, һеҙ нишләп һаман миңә бәләкәй бала кеүек ҡарайһығыҙ? Өләсәйгә мин үҙем дә ҡайта алам.","""Улым, әгәр һиңә ҡыйын йә ҡурҡыныс булһа. """,0,analytics,Төрлө,189,https://yanshishma.com/articles/t-rl-n-n/2025-05-16/ulym-g-r-i-yyyn-y-ur-ynys-bul-a-4239111,2025-05-16T21:05:00+00:00
"Инил төрле телләргә, шул исәптән татарчага да тәремә ителде американ тикшеренү үзәге дөньяда диннәр үсеше турында хисап чыгарды. Аннан күренгәнчә, 2060 елга дөньяда христианнар белән мөселманнар саны тигезләшәчәк. Хәзер 2,3 (31,2) миллиард христиан һәм 1,8 (24,1) миллиард мөселман булса, 2060 елга мөселманнар 3 миллиардка, ә христианнар 3,1 миллиардка итәчәк. Шул ук вакытта Аллаһка ышанмаучылар, һиндуизм, буддизм вәкилләре кимиячәк, ә гомум халык саны артачак ди американ экспертлары. Алар мөселманнарның саны артуны хәзерге вакытта күпчелекне христианнар тәшкил иткән Европада тууычылар саны кимү, ә үлүчеләр саны арту белән аңлата. Моннан тыш, мөселман илләрендә хатын-кызлар күбрәк бала таба. Демографиядән тыш, әле мөселман булмаучылар арасында да исламны кабул итүчеләр күбәя. Бу бигрәк тә яшьләр арасында күзәтелә, ди белгечләр. ""Независимая газета"", мондый шартларда радикал исламнан янаган куркынычны туктату өчен, Русиядә традицион исламны яклау белән бергә, Урыс православ чиркәвенә күптөрле, бигрәк тә миссионерлык эшендә, ярдәм күрсәтелергә тиешлеген яза. Бүгенге көндә чиркәүнең Үзәк Азиядән Русиягә килгән мигрантларны православ диненә күчерү эше инде алып барыла. Мисал өчен чиркәү мигрантлар өчен махсус тукландыру урыннары булдыра. Инил төрле телләргәтәремә ителә. Зөфәр хәзрәт ГалиуллаКиров өлкәсе мөфтие Зөфәр хәзрәт Галиулла Азатлыкка әйтүенчә, христиан дине Русиядә гомер-гомергә дәүләт теле булып торды. Бүгенге көндә дә дәүләт теле. Ислам динен инде түзеп кенә торалар. ""Шул ук вакытта алар башка диндәгеләрне христиан диненә күчерергә тырышса да, булдыра алмый. Диндә бит динилек (религиозность) һәм эчке халәт (духовность) бар. Христиан динендә күбрәк динилеккә басым ясыйлар, ягъни тәреләр тагып, чукындырып йөриләр. Ислам динендә эчке халәткә игътибар итәләр. Халыкка бүген шул кирәк. Христианнар әле халыкның эчке халәте белән эшли белми, ләкин тырышу бара"", ди ул. Азия өлеше мөселманнары Диния Нәзарәте рәисе Нәфигулла хәзрәт Аширов Азатлыкка әйтүенчә, дәүләт тыкшынмаганда һәр дини оешма миссионерлык эшен алып барырга хокуклы. ""Әмма ул дәүләт акчасына эшләнсә, моны инде кабул итеп булмый. Бу кануннарны бозу булып тора. Ислам дине ничек инде тиз таралсын, чөнки мәчетләр дә итешми, мөселманнар өчен уку йортлары да бик аз"", ди ул. Зөфәр Галиулла фикеренчә, дәүләтнең чиркәүгә булышуы ярылып ята. ""Чиркәү инде мәктәпләргә үтеп керде, анда укыту бара. Армиядә, төрмәләрдә үз кешеләре бар. Болар бит барысы да хакимият кулында һәм анда миссионерлык сәясәте зур адымнар белән бара. Хакимият рөхсәт биргәч, ярдәм итә булып чыга инде. Әле акчалата да ярдәм итә. Мөселманнарга бөтен иргә дә юл ябык. Безне инде Таблигъ дип, башкасы дип бастырмакчы булалар. Таблигъ бит инде ул шул миссионерлык эше. Мин Киров өлкәсендә эшлим, анда Киров шәһәрендә генә дә берничә христиан урта мәктәбе бар. Татарларга хәтта мәчет ачарга да ир бирмиләр. Мәктәпкә кертмиләр дә кертмиләр инде, моның өчен гел төрле кануннар уйлап табалар. Бу бөтенесе исламга каршы эшләнгән эш"", ди ул. Зөфәр Галиулла Татарстан мәчетләрендә омга вәгазентатарча гына сөйләүталәбе татар үз көенә үзе генә ырлап йөрсен, башкалар аңламасын дигән сүз дип саный. ""Татар телен мәчеттә өйрәтеп булмый, аны балалар бакчасында, гаиләдә өйрәтә башларга кирәк. Мәчеттә, әлбәттә, татарча сөйләргә кирәк. Мин дә Кировта башта татарча берничә сүз әйтәм. Әмма ярты сәгатьнең 10-15 минутын урысча да аңлат. Анда бит урысы да, таигы да бар. Алар да исламның эчке дөньясын аңларга тиеш. Йолага әйләндереп калдыру булмасын"", ди ул. Нәфигулла АшировНәфигулла Аширов инде ислам китапларын татарча укучы да юк дип борчыла. ""Инилне татарчага тәремә итәләр. Татарча укучы юк бит инде. Кем укысын аны. Без дә инде хәзер китапларны татарча бастырмыйбыз"", ди ул. Аширов фикеренчә, мөселманнар саны артып китәргә мөмкин дип куркыту – күз буяу, ягъни үзләренең позицияләрен ныгыту өчен әйтелгән сүз. ""Имеш без соңга калып барабыз, ярдәм итәргә кирәк дип әйтмәкче булалар"", ди ул. Зөфәр хәзрәт Галиулла Русиядә мөселманнарны 70 мөфтияткә бүлү дә зур зыян сала дип саный. ""Боларның бит барысын да дәүләт эшли. Мисал өчен Әлбир Кргановның яңа партиясен (мин аны партия дим – З. Г. ) хөкүмәт төзеде. Димәк бу кемгәдер кирәк. Моны дәүләткә каршы баручылар эшли. Безгә бер епкә ябышырга кирәк. Аллаһ шулай кушкан. Әгәр Путин иртәгә килеп ""Әйдә берләшегез"" дип кычкырса, Равиле дә (Гайнетдин – ред), Камиле дә (Сәмигуллин – ред. ), Әлбире дә (Крганов – ред. ) үрә катачак. Президент әйткән сүзне барысы да ишетә, ә Аллаһ сүзен берсе дә ишетми. Бүген мөселманнарда сан сыйфатка әйләнмәгән. Халык саны сыйфатка әйләнгәндә миссионеры да, башкасы да куркыныч түгел"", ди ул.",Чиркәүгә миссионерлыкны мөселманнар арасында әелдерергә тәкъдим ителә,0,analytics,Донъя,4625,https://www.azatliq.org/a/28442685.html,2017-04-20T23:18:43+00:00
"Биссмилләәһир-рахмәәнир-рахиим 1. Ҡуль һүүә-ллаһу әхәд 2. Аллаһу-ссамәд'3. Ләм йәлид үә ләм йүүләд 4. Үә ләм йәкүл-ләһү күфүүән әхәд.1. Ҡул әғүҙү бирабби-ннәәс(и)2. Мәлики-ннәәс(и)3. Иләәи-ннәәс(и)4. миң шәррил-үәсүәәсил-ханнәәс(и)5. Әлләҙии йүүәсүисү фии сүдүүри-ннәәс(и)6. Минәл джиннәти үә-ннәәас Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",ТЕЛӘКТӘРҘЕ ТОРМОШҠА АШЫРА ТОРҒАН КӨСЛӨ СҮРӘЛӘР (Үҙегеҙгә күсереп алығыҙ),0,analytics,Аңлатма,417,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-10-02/tel-kt-r-e-tormosh-a-ashyra-tor-an-k-sl-s-r-l-r-ege-g-k-serep-aly-y-m-ushy-4411727,2025-10-02T14:36:00+00:00
"Автомобиль дүрт пассажирҙы, шул иҫәптән һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән пациентты ташыу өсөн иҫәпләнгән. Уны ташыу өсөн алғы ултырғыс боролош-күсмә механизм һәм тотҡа-ҡулса менән йыһазландырылған. Әгәр пассажир инвалид коляскаһынан күсә икән, креслоны йыйылған килеш урынлаштырыу өсөн багажникта урын ҡаралған, ул фиксация ҡайыштары менән йыһазландырылған. ""Һуңғы ике йылда беҙҙең дауахананың автопаркы алты автомобиль менән тулыланды. Улар амбулатор-поликлиника звеноһында эшләү өсөн тәғәйенләнгән. Яңы автомобилдәр пассажирҙар өсөн дә, водителдәр өсөн дә уңайлы"", - ти дауахананың баш табибы Алмаз Заһиҙуллин.",Милли проект аша Языков дауаханаһы автомобиль алды,1,news,Яңылыҡтар,610,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-08/milli-proekt-asha-yazykov-dauahana-y-avtomobil-aldy-4544790,2026-01-08T08:00:00+00:00
"В преддверии Дня российской науки резидент Межвузовского студенческого кампуса Уфы, Уфимский университет науки и технологий, открыл лабораторию прототипирования и 3-печати металлических изделий биомедицинского назначения.",Резидент Межвузовского кампуса разработал имплантаты для онкобольных,0,analytics,Сәләмәтлек,221,https://tanburz.ru/news/-auly-ur-bayly/2025-02-06/rezident-mezhvuzovskogo-kampusa-razrabotal-implantaty-dlya-onkobolnyh-4110517,2025-02-06T11:15:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТеатр бинасы әйгә тулысынча эшли башларга тиеш. Камал театрының яңа бинасында беренче чараны 2025 елның беренче чирегендә үткәрәчәкләр, ә әйгә ул тулысынча эшли башларга тиеш. Бу хакта ел нәтиәләренә бәйле туры эфир вакытында Татарстан мәдәният министры Ирада Әюповаәйтте. Аның сүзләренчә, бина инде исәпкә куелган һәм рәсми кулланылышка кертелгән. ""Беренче чараларны 2025 елның беренче чирегендә уздыра башларбыз дип уйлыйм. Рөстәм Нургали улы [Миңнеханов] әйгә театр тулы куәтенә эшли башларга тиеш дигән иде. Булган спектакльләрне яңа бинага күчерергә генә түгел, аларны сәхнә мөмкинлекләренә яраклаштырырга да кирәк. Күченгәннән соң, театрның иске бинасын куллану мәсьәләсе хәл ителәчәк. Хәзер моның вариантлары күп. Карарны эзлекле кабул итәрбез, бу мәсьәләгә әле әйләнеп кайтырбыз, дип уйлыйм"", — диде Әюпова. Яңа бинаны якындагы биш елда үзләштерәчәкләр, ""чөнки ул техник мөмкинлекләр ягыннан илдә генә түгел, дөньяда да иң заманча һәм алга киткән мәйданнарның берсе"", ди министр. Моңа кадәр Әюпова Камал театрының яңа бинасында төрле иат берләшмәләре иат итә алачак, дигән иде. Бина үзенә күрә арт-, ягъни форматы белән сәүдә үзәге кебек мәдәният өлкәсендә төрле чаралар тәкъдим итәчәк. Безнең идеология нигезендә, бинада ""Апуш"", ""Калеб"", булачак, — диде ул. Моннан тыш, Камал театрында балалар өчен аерым мәйдан булдыру каралган. ""Спектакль караганда баланы калдырырга мөмкин булачак"", диде ул. Шулай ук театрда намаз укырга теләүчеләр өчен гыйбадәт бүлмәсе, ресторан, остаханәләр оештыру күздә тотыла. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Камал театрының яңа бинасында беренче чараны 2025 елның беренче чирегендә үткәрәчәкләр,1,news,Яңылыҡтар,1670,https://www.azatliq.org/a/kamal-teatrining-yanga-binasinda-berenche-charani-2025-elning-berenche-chiregenda-utkarachaklar/33254993.html,2024-12-27T15:54:03+03:00
"Ренат Сәлимов, фото битеннән алындыфикерләр9 октябрьдә Казанның Тинчурин паркында активистлар Украинадагы сугышка каршы күмәк пикет оештырырга теләделәр. Әмма шәһәр мэриясе Русия гаскәрен ""дискредитацияләр"" дип шикләнеп, урам ыенын уздырырга рөхсәт бирмәде. Әлеге протест чарасын үз эшен туктаткан ""Ачык Русия"" хәрәкәтенең элекке әгъзасы, активист Ренат Сәлимовоештырырга теләгән. Азатлыкка биргән әңгәмәсендә Сәлимов илдә ачык төстә протест чараларын алып барып булмавы, Казанда халыкның кәефе үзгәрүе, Русиядә инкыйлаб булу ихтималы һәм Татарстанда милли күтәрелеш өчен нәрсә итмәве турында сөйләде. — Аңлавымча, сез үзегез Казандә яшәмисез. Ни өчен нәкъ Татарстан башкаласында күмәк пикет үткәрергә теләдегез? — Бүген кешеләр пикетка чыкса, аларны кулга алалар, административ аваплылыкка тарталар. Шуңа күрә мин Тинчурин паркында 10 кешедән дә артмаган кануни пикет уздырырга теләдем. Әгәр полиция килсә, без мэрия рөхсәт итте дип әйтер идек. Конституция, кешенең сәяси карашларына карамастан, һәркем өчен дә бертөрле булырга тиеш. Путин сугышын яклаучыларга барлык чаралар уздырырга да рөхсәт ителгән. Хәтта коронавирус вакытында да стадионнарда ыелалар иде. Гәрчә, медицина таләпләре нигезендә мондый чараны оештырырга ярамаса да. Хәзер сугыш башланганнан соң каршы булучыларга ыелырга рөхсәт ителми. Казан мэриясе авабында Путин Федерация шурасына мөрәәгать итте, ""ЛНР"" һәм ""ДНР""ны якларга рөхсәт ителә дип әйтелә. Алайса Русия гаскәрләре Киевта, Харьковта нәрсә эшләп йөрде? Бу мәсьәләдә дә Путин үз кануннарын үтәми. Мин мэриянең карарын шикаять итәргә теләгән идем. Юристлар моны эшләмәскә киңәш итте. Беренчедән, аннан бернинди файда юк, икенчедән, мөрәәгатьтә фейк язгансың диделәр. — Бүген сезгә пикетка чыгарга рөхсәт итмиләр. Репрессив кануннар кабул ителде. Хәзер нинди юллар белән протест белдерергә була? Бүгенге шартларда нинди мөмкинлекләр бар? — Минемчә, яшерен агитация алып барырга кирәк. Бу — листовкалар ябыштыру, почта тартмасына листовкалар тарату. Мин хәрби комиссариатларга ут төртүгә, радикал чаралар оештыруга каршы кеше. Яшьләргә моны эшләргә киңәш итмим. Күптән түгел Казанда бер кызнытоткарладылар. Ул нәрсәгә иреште? Аны террористик маддә нигезендә 10 елга утыртырга мөмкиннәр. Бер төн эчендә 100 листовка ябыштыру һәм почта тартмасына тарату күпкә нәтиәлерәк. Кешеләр иртән аны алып сугыш турында дөреслекне укый алачак. Син иректә калачаксың, кешеләр дә мәгълүмат алачак. Хәрби комиссариатны яндырсаң, барлык картотека электрон әсбапларда саклана бит. Бүген кеше бер тапкыр протестка чыга ала. Ул административ кодексның 20.3.3 маддәсе нигезендә ""армияне дискердитацияләү"" өчен 30-50 мең сум штрафка тартылачак. Әгәр дә ел дәвамында канунны тагын бер кат бозса, инаять эше ачылырга мөмкин. Шулай итеп кеше ике тапкыр урам чарасына чыга алмый дигән сүз. Сугыш башланганнан соң 5-6 мең кешене тоткарлаганнар иде. Һәрберсе административ әзага тартылды. Мин моны зур штрафлар дип саныйм. Түбән хезмәт хакы алган кеше өчен 50 мең сум түләү авыр. Дәүләттә эшләсәң, эштән азат итәчәкләр. Дәүләт оешмалары, мәктәп, хастаханә – барысы да бюджеттан акча ала. Мәсәлән, Чаллыда укытучы Раушан Вәлиуллинныэшеннән алдылар, соңрак эш урынына кайтардылар. Ахыр чиктә ул Русиядәнкитте. — Сез үзегез кайда яшисез? — Мин Казан мэриясенә мөрәәгать язганда Петербурда идем. Петербур мэриясенә дә пикет оештыру турында хат юлладым, әмма бу мөрәәгатьне теркәмәделәр. Казанга исә заказлы хат ибәрдек. Мин 9 октябрьгә Татарстанга килергә ыенган идем. Ялгыз пикет уздырыргамы, юкмы – хәзер фикерләшәбез. — Сез үзегез Русиядә, димәк. — Әйе. — Казан халкында протест кәефе күзәтеләме? Мәскәү белән чагыштырып нәрсә әйтергә була? — Бүген кешеләр югалып калды, повесткалар килер дип уйламады. Бу өлешчә мобилизация түгел, тулы мобилизация булып чыкты. Фәрманда чакырылучы кешеләрнең яшь чикләве дә, кайсы ирлектән булачагы да һәм аларның саны да язылмаган. Һәркем үзенә повестка килү ихтималын аңлый. Халык нәрсә эшләргә дә белми. Һәр кеше илдән китә алмый. Баласы, ипотекасы, эше бар. Эш бирүчеләр үзләре үк хезмәткәрләренә повестка тапшыра. Алар эшсезлек булмасын өчен үз эшчеләрен фронтка ибәрәчәк. — Ни өчен Дагыстанда халык мобилизациягә каршы күтәрелеп чыкты, ә Татарстанда кешеләр урамга чыкмый дип уйлыйсыз. — Минемчә, Дагыстанга сугыштан ""груз 200"" бик күп кайткан. Авылларда халык моны белә. Аларның төп мотивы – туганнары, якыннары үлә. Элегрәк алар митингларга чыкмады. Дагыстан халкы курыкмый, административ һәм инаять аваплылыгы булуы турында хәбәрдар түгел. Ингушетиядә дә халык митингка чыкканнан соң инаять эшләре ачылды. Кавказдан аермалы, Мәскәү, Петербур, Казанда эзәрлекләүнең нәрсә икәнен беләләр. Хәзер Дагыстанда да инаять эшләре булачак. Киләсе митингка чыгарлармы, юкмы – карарбыз. Бу нәрсә белән тәмамланыр, белмим. Путин Русиядән йә Төньяк Корея ясаячак, йә бу үзгәрешләр инкыйлабка әйләнергә мөмкин. — Сез халыкта инкыйлаб кәефе бар дип саныйсызмы? — Әлегә инкыйлаби вазгыять күзәтелми. Кешеләр югалып калган. Моңа өстәп лидерлар да юк. Русиядә Ленин кебек халыкны үз артыннан ияртә алган байрак күтәрүче кеше күренми. Аларны йә утырттылар, йә алар чит илгә киттеләр. Мин тарихчы буларак әйтәм, Октябрь инкыйлабына бер ел кала Ленинны беркем дә әллә ни белмәгән. Ул чит илдә яшәгән. Русия Беренче дөнья сугышында иңелгәннән соң Ленин илгә кайта. Сугышның беренче аенда гына кешеләр эйфориядә йөри, аннан соң бер-берартлы иңелә башлагач, халык хакимиятне күрәлми башлый. Бу дулкында Ленин күтәрелеп китә. Солдатлар арасында агитацион эш алып барыла, алар офицерларга каршы чыга. Русиядә инкыйлаб ясарга теләгән кеше Ленинны укырга тиеш. Моның өчен телеграф һәм тимер юл вокзалын түгел, ә провайдер, телевидениене яулап алырга, кирәкле кешеләрне кулга алырга кирәк. Кешеләр үзләре үк иярәчәк. Алар түрәләрне, депутатларны яратмый. — Дагыстанга бик күп мәетләр кайта дип әйттегез. Русия Украинадагы сугышка иң элек урыс булмаган халыкларны ибәрә дигән мәгълүматны китерәләр. Сез килешәсезме? — Әлбәттә, Бурятия, Калмыкстан, Татарстан, Башкортстан, Кавказ республикалары. Мәскәү белән Петербурдан егетләрне ибәрмәделәр бит. Алар сугышны милли республикалар белән иңәргә теләде. Әмма барып чыкмады. Хәзер Мәскәүгә дә алындылар, ләкин монда болай да югары хезмәт хакы алып эшлиләр. Ни өчен алар акча эшлим дип сугышка барсын? Ә аз хезмәт хакы ала торган милли республикалардагы кешеләр өчен бу зур акча. Кемдер акча эшләргә дип, кемдер пропаганда йогынтысында сугышка китә. Русия хакимияте өчен милли республикалар жәл түгел. Инде телләрне дә тыйгач. — Якыннарыгыз арасында повестка килгән кешеләр бармы? — Туганнар, кардәшләргә килде. Алар үләрлек белән хәрби комиссариатка китте. Медицина комиссиясендә тикшеренү узды. Кемгәдер икенче чиратта китәчәксең диделәр. Кайберләре чит илгә китү ягын карый. Әлегә якыннар арасында сугышка китүче юк. Мин аларга аңлатырга тырышам. Повестка бирсәләр дә, хәрби комиссариатка бармагыз дим. Аның өчен бары 300 сумнан 3 мең сумга кадәр штраф каралган. — Сез басымнан, эзәрлекләнүдән курыкмыйсызмы? — Мин үземнең исемгә теркәлгән сим-картаны кушмыйм. Экстремизмга каршы тору үзәге мобиль элемтә аша таба алмый. Мин теркәлгән урында да яшәмим. Әгәр дә минем рәсми яшәү урыным булган Чүпрәле районына килсәләр, мине таба алмаячаклар. 2019 елда ""Ачык Русия"" хәрәкәте әгъзасы булганда безне бик нык эзәрлекләделәр. Ул вакытта кем ничек кача алды, шулай эш итте. Менә шундый тәрибә бар. — Үзегез Русиядән китәргә ыенмыйсызмы? — Мин инде чит илдә яшәп алдым. Читтә яшәү ошамады, кире кайттым. Әгәр дә мине федераль эзләүгә игълан итсәләр, Казакъстан йә Беларус аша чит илгә китәчәкмен. — Бу Украинадагы кризистан соң Татарстанда нинди үзгәрешләр булырга мөмкин? 90 нчы еллардагы бәйсезлек дулкыны яңадан күтәрелә аламы? — Әлегә әйтә алмыйм. Моның өчен Фәүзия Бәйрәмовакебек сәясәтчеләр, Миңтимер Шәймиевкебек федераль хакимият һәм ирле милли элита белән мөнәсәбәтләрне кора алучы кеше булырга тиеш. Бүген мондый кешеләр юк. Рөстәм Миңнеханов Путинга каршы бармаячак. Ул аны шундук вазифасыннан алачак. Халык кем артыннан иярергә тиеш? Мин әйтә алмыйм. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Сугышка каршы яшерен агитация алып барырга кирәк"". Активистлар протест юлларын эзли",0,analytics,Сугыш,8109,https://www.azatliq.org/a/32066323.html,2022-10-05T12:15:14+00:00
"Ҡыҙым айырылып ҡайтып килде. Беҙ тәүҙә уны ялға килгән тип уйланыҡ. Биш йәшлек ейәнебеҙ: Ә беҙ башҡа ҡайтмайбыҙ, атай беҙҙе ҡыуып сығарҙы, -тигәс аптырап ҡалдыҡ. Ҡыҙыбыҙ беҙҙе тыңламай 19 йәшендә кейәүгә сыҡты. Уҡып бөт, - тип торҙоҡ, тыңламаны. Күрше райондың бер ауылына килен булып төштө. Ҡыҙыбыҙҙан ун йәшкә өлкән кейәү тәү ҡараштан оҡшаманы. Һөмһөҙ ҡарашлы, бер йылмаймаған әҙәм инде. Нимәһен оҡшатҡандыр ҡыҙым. Бирәбеҙ, әммә ҡыҙыбыҙҙы уҡытып бөтөрәһегеҙ, тигән шарт менән кейәүгә бирҙек. Ҡыҙым уҡып йөрөйөм, сессия тапшырҙым, тип шылтыратты. Имтихандарға кәрәк тип аҡса ла ебәреүҙе һораны. Ебәрҙек. Тик алдап йөрөгән икән. Аҡсаһыҙлыҡтын йонсоп, беҙҙән һорап алған икән шулай. Хәҙер уның һөйләгәндәренән сәсебеҙ үрә тора. Тәүге айҙан ҡыҙыбыҙҙы ыҙалатып йәшәткән икән. Үҙенең ауылда һөйәркәһе булған. Уныһы кейәүҙә икән. Был шуға үс итеп өйләнгән ҡыҙыбыҙға. Унан тағы осрашып алып киткәндәр. Ҡыҙым ишетеп, тауыш сығарған икән, туҡмаған. Шулай ҡыҙыбыҙ түҙеп йәшәгән. Кейәү һөйәркәһе менән асыҡтан-асыҡ йөрөгәндәр. Тегеһенең ире вахтала ти. Уныһы ирен ғәйбәт һөйләйҙәр минең турала, матур булғас, көнләшәләр ышандырып алған булған. Ҡыҙыбыҙҙы ғына түгел, уны яҡлаған әсәһен дә туҡмаған был ҡороғор нәмә. Шулай йөрөй торғас теге ҡатындың ире вахтанан үлеп ҡайтҡан. Шул уҡ көндө кейәү ҡыҙыбыҙҙы улдары менән бергә ҡыуып сығарған. Илай-илай ҡыҙымдан: Ниңә әйтмәнең беҙгә? ! Ниңә түҙҙең? тип һорайым. Мин бит һеҙҙе тыңламай сыҡтым кейәүгә. Шуға әрләрһегеҙ тип уйланым -ти. Теге ирҙе язаһыҙ ҡалдырғы килмәй. Нимә эшләргә икән? Иремде көскә тотоп торам, барһа үлтерә һуғып ҡуйыр тейем. Өҫтәүенә оялмай ҙа ҡыҙыбыҙға таныштары аша: Алиментҡа бирһә, төнөн барып өйҙәренә ут төртәм тип әйттергән. Нимә эшләтергә икән ул әҙәм аҡтығын?","Нисек кенә түҙҙең, балам.",0,analytics,Бәхәс,1724,https://shonkar.com/articles/b-kh-s-alma-y/2025-05-05/nisek-ken-t-e-balam-4223902,2025-05-05T16:33:00+00:00
"Тәүҙә бик матур Яңы йыл кисәһе уҙҙы. Унда мәҙәниәт йортондағы төрлө түңәрәктәргә йөрөүсе балалар ҡатнашты. Бүләктәр, күстәнәстәр менән туп-тулы тоҡто Мәскәй әбейҙән алыр өсөн уның төрлө мәкерле хөсөттәрен үтәп, шул арала Фиалка менән уйнап, йырлап, бейеп, Ҡыш бабай менән Ҡарһылыуға һөнәрҙәрен күрһәтеп күңел асты улар. Һәр береһе бүләк, күстәнәс алып, байрам кәйефе менән таралды. Мәҙәниәт йортонда йәмғеһе 30 бала бейеү, йыр, думбыра, ҡурай буйынса шөғөлләнә, конкурстарҙа ҡатнашып урындар ала. Бейеүгә – 21, вокалға – 12, ҡурай һәм думбыраға 10-ар бала яҙылған. Ҡайһылар шулай бер нисә түңәрәккә өлгөрә. Ә бер көндө хоккей уйыны үтте. - Хоккей таяғы шайбаны Боҙҙа оҫта йөрөтһөн, «Комбайн»дың ҡапҡаһына Шайбаларҙы керетһен! – тип башланы уйынды «Трактор» командаһы. Тик «комбайнсылар» ҙа бирешмәне. 7-шәр минуттан торған ике тайм ике яҡтың да теүәл мәрәйҙәр йыйыуы менән тамамланды. Ярышты ойоштороусы төп судья Рөстәм Рәшит улы әйтеүенсә: «Дуҫлыҡ еңде! ». Артабан. Елдерәләр саналар! Олоһо ла, кесеһе лә йыйылды традицияға әйләнгән был байрамға. Каникулға тип төрлө яҡтан, сит өлкәләрҙән дә балалар килә беҙгә. Бөгөн дә саналарҙың төрлөһөн һөйрәп тауға йыйылдыҡ. Сара «Айыҡ ауыл» республика конкурсы сиктәрендә үтте. Иң матур сана конкурсының Гран-при хужаһы – Рәмилә Мостафина апай. Ҡыңғыраулы сананы, эххх, күрһәгеҙ икән һеҙ! урынды Айбулат Исламов, урынды Нәйлә Йосопова һәм Гөлкәй Килмөхәмәтова, урынды Ғафановтар һәм Таһировтар яуланы. Тау шыуыуҙа ""Иң йыраҡ"" номинацияһында еңеүселәрҙе лә бүләкләнек. Призлы урындарҙы Руслан Мөхәмәтшин, Аслан Вәлиев, Линар Ғафанов экипажы (Алсын Дәүләткилдин, Арыҫлан Әйүпов) эләктерҙе. Шунан. Арып, сана һөйрәп ҡайттыҡ, тиһегеҙме? Юҡ! Таҙартылған, шыуыу трассаһы һалынған тауға яңынан күтәрелдек. Эх, бала саҡта ауылда ялдар күңелле үтә шул! Сөмбөл ЙОСОПОВА. Учалы районы,  Бәләкәй Ҡаҙаҡҡол ауылы.",Күңелле каникул,0,analytics,Каникул,1840,https://yanshishma.com/articles/kunelle-kanikul-kondare/2026-01-19/k-elle-kanikul-4542216,2026-01-19T15:45:00+00:00
"2025 йылда Йәштәр һәм балалар милли проекты (национальный проект Молодежь и дети) сиктәрендә Башҡортостандың 12 муниципалитетында 39 белем биреү ойошмаһы бинаһы ремонтланды: ике балалар баҡсаһы, 35 мәктәп һәм ике колледж, тип хәбәр иттеләр республиканың Мәғариф министрлығынан. Был маҡсатҡа яҡынса 2,2 миллиард һум йүнәлтелгән. Уларҙың төп өлөшөн федераль бюджет саралары тәшкил итә. – Бөтә объекттарҙа билдәләнгәнваҡыттафайҙаланыуғатапшырылған. Шуныһымөһим: балалар заманса, уңайлы һәм хәүефһеҙ биналарҙа уҡый. Киләһейылда 53 бинаны ремонтлау планлаштырыла. Был- алтыбалаларбаҡсаһы, 41 мәктәп һәм алты колледж, — типбелдерҙе Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Андрей Назаров.2025 йылда республика капиталь ремонт федераль программаһында ҡатнашыуын дауам итте. Йәштәр һәм балалар милли проектының (национальный проект Молодежь и дети) мәктәп мәғариф системаларын яңыртыу буйынса сараларҙы тормошҡа ашырыу сиктәрендә Башҡортостанда 35 мәктәп бинаһы комплекслы ремонтланды. Шулай уҡ яңы кәрәкле уҡыу һәм технологик ҡорамалдар һатып алына һәм монтажлана. Бөтәбиналарҙала эргә-тирәләге биләмәләр төҙөкләндерелә, иҫке китаптар һәм уҡыу әсбаптары алмаштырыла, педагогтарҙың квалификацияһы күтәрелә. Бөтәпланлаштырылған ремонтэштәреваҡытындатамамланған, уларҙа уҡыу процесы билдәләнгән тәртиптә ойошторолған.2025 йылда БашҡортостандаПрофессионалитет төбәк проектының урта һөнәри белем биреү системаларын яңыртыу буйынса сараларҙы тормошҡа ашырыуҙа ике колледж бинаһы комплекслы ремонтланды һәм йыһазландырылды: Салауат мәғариф һәм профессиональ технологиялар колледжы Һәм Башҡортостан иретеп йәбештереү-монтаж һәм сәнәғәт производствоһы колледжы. Эштәршулай уҡ Стәрлетамаҡ политехник колледжы бинаһында башланды. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Милли проект сиктәрендә Башҡортостанда 39 мәғариф ойошмаһы бинаһы ремонтланды,0,analytics,Милли проекттар,1818,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2025-12-22/milli-proekt-sikt-rend-bash-ortostanda-39-m-arif-oyoshma-y-bina-y-remontlandy-4516349,2025-12-22T10:00:00+00:00
"Күсимов-ТВ мәктәп телевидениеһында ҡатнашыусылар камераны ҡалтыратмайынса  дөрөҫ тоторға, композиция, ракурс ҡағиҙәләренә өйрәнде. Дәрестең ғәмәли өлөшөндә улар Әсәләр көнө уңайынан әсәйҙәренә видеоҡотлауҙар төшөрөп ҡараны. Хәҙер беҙ видеоны тағы ла сифатлыраҡ һәм ҡыҙыҡлыраҡ итеп эшләй беләбеҙ, төрлө ракурстан төшөрөү буйынса кәңәштәр бигерәк файҙалы булды – был беҙҙең эштәргә шундуҡ динамика өҫтәне, – тине оҫталыҡ дәресендә ҡатнашҡан уҡыусылар. Оҫталыҡ дәресе Беренселәр Хәрәкәтенең Профэкспедиция проекты сиктәрендә үтте һәм Йәштәр һәм балалар милли проекты маҡсаттарына яуап бирҙе. Сара йәштәр ялы үҙәге ярҙамы менән ойошторолдо. Сығанаҡ: Әбйәлил район хакимиәтенең мәғариф бүлеге. молодёжьидети йәштәр һәм балалар",Әбйәлил уҡыусылары видео ҡорорға өйрәнде,1,news,Яңылыҡтар,721,https://amanat.su/news/novosti/2025-12-02/by-lil-u-yusylary-video-oror-a-yr-nde-4489783,2025-12-02T11:09:00+00:00
"Гидрометүҙәк етәксеһе Роман Вильфанд аңлатыуынса, июль аҙағында илдең күпселек төбәктәрендә, шул иҫәптән Уралда, Көнбайыш һәм Урта Себерҙә һалҡын һауа массалары һөжүме дауам итә. Ә август башына табан һауа торошо ҡыуандырасаҡ. Гисметео фаразлауынса, августың тәүге ун көнөндә Башҡортостанда ысын йәйге эҫелек, 27, 28 градус булыуы көтөлә. Икенсе ун көнлөк тә йылы буласаҡ: 23, 24 градус самаһы. Артабан бер аҙ һалҡыная, әммә күпкә түгел: август аҙағында уртаса температура 21, 22 градус тирәһендә булыр тип көтөлә. Ямғыр һирәк буласаҡ. Сентябрь ниндәй булыр? Метеорологтар фаразы буйынса, көҙ башында һауа торошонда ҡапыл үҙгәрештәр булмай. Сентябрҙең тәүге аҙналарында йәйге йылы һаҡланасаҡ — температура 18, 21 градус тирәһендә торасаҡ.",Быйыл тағы ла һыу инеп булырмы?,0,analytics,Тәбиғәт,738,https://tanburz.ru/articles/t%D0%B0big%D0%B0t/2025-07-28/byyyl-ta-y-la-yu-inep-bulyrmy-4329055,2025-07-28T10:30:00+00:00
"Туймазы пенсионерҙары ял көнөндә ейәндәре менән Күңелле стартҡа сыҡты. Улар тағы бер тапҡыр сәләмәт йәшәү рәүеше алып барыу өсөн йәш ҡамасау түгеллеген иҫбатланы. миллипроект нацпроект национальныепроекты Башкортостан Ярыш Олимпиец спорт комплексында уҙҙы. Уның етәксеһе пенсионерҙарға спорт күнекмәләре үткәреү өсөн түләүһеҙ бүлмәләр бирә, тип хәбәр итә Туймазы районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге. Оло йәштәгеләрҙең Физик культураны һәм спортты үҫтереү дәүләт программаһы сиктәрендә спорт сараларында ҡатнашыуы әүҙем оҙон ғүмерлеккә юл аса. Ярышта Ҡояшҡай, Огонек, Катюша тип аталған өс команда ҡатнаша. Уларҙың һәр береһендә – унышар кеше. – Беҙҙең алты ейәнебеҙ бар, икеһе бөгөн беҙҙең менән бында ярыша, – ти Дамира Байбәкова. – Беҙ төрлө командаларҙа ярыштыҡ, мин дүрт йәшлек Артем ейәнем менән бергә, ә тормош иптәшем Рафаэль Иҙрис улы алты йәшлек Данил ейәнем менән икенсе командала булды. Сара бик күңелле үтте. Сара физкультура уҡытыусыһы Рузидә Әхтәмова башланғысы менән икенсе йыл рәттән үткәрелә. – Балалар ҙа, олатай-өләсәйҙәр ҙә ярышты түҙемһеҙләнеп көтә, ҡыуанып ҡатнаша. Беҙҙә пенсионерҙар сит ил телдәрен дә өйрәнә, спорт, ҡул эштәре менән дә шөғөлләнә, йырлай, сәйәхәт итә, – ти Рузидә Әхтәмова. Фото һәм сығанаҡ –.",Ейәндәре менән ярышып.,0,analytics,Милли проекттар,1244,https://bashkizi.ru/news/milli-proekttar/2025-02-26/ey-nd-re-men-n-yaryshyp-4137064,2025-02-26T11:17:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырХатыннары ирләрен ""гаепләрен танырга, үкенеч белдерергә"" күндерергә тиеш. Аерым алганда моның белән әле күптән түгел Украинага каршы сугышта булып кайткан Азат Бадранов шөгыльләнә диелә. Башкортстан хакимиятләре ""Баймак эше""ндә гаепләнүчеләрнең хатыннары белән сөйләшеп, аларга ирләренә ""йогынты ясарга"" куша, ирләрен ""гаепләрен танырга, үкенеч белдерергә"" үгетләүләрен сорый. Бу хакта. Реалиииткерә. Башкортстан башлыгы каршындагы Кеше хокуклары шурасы әгъзалары быел кыш һәм яз буе шушы эш белән шөгыльләнгән диелә. Узган атнадан башлап исә бу чараларга Башкортстан башлыгы хакимияте итәкчесенең эчке сәясәт өлкәсендә беренче урынбасары, Украинага каршысугышта булып кайткан Азат Бадрановта кушылган. Түрә Кеше хокуклары шурасы әгъзалары белән бергә кайбер гаепләнүчеләрнең туганнары белән очрашкан. Беренче шундый очрашу 12 июльдә Хәйбулла районының Акъяр авылында үткән. Тагын ике очрашуны узган ялларда Баймак районында: Баймакның үзендә һәм Ишморза авылында уздырганнар. Активистлар әйтүенчә, бу чаралар шуңа кайтып калган: хакимиятләр гаепләнүчеләрнең туганнары белән сөйләшкәндә аларга ирләренә ""гаепләрен танысыннар өчен йогынты ясарга"" тәкъдим иткән. ""Бадранов үзенең чыгышын имештер республика хакимиятләре Баймактагы вакыйгаларны ""зур фаига"" дип кабул итә, дип сөйләүдән башлады. инаять эшен федераль үзәк алып бара, ул Русия тикшерү комитеты, Баш прокуратурасы һәм ФСБның үзәк идарәсе контролендә диде. Аның әйтүенчә, 80 нән артык тоткарланган кешенең 20 се — провокаторлар, имештер аларда рацияләр, чит ил акчалары булган. Бу 20 кешегә иректән мәхрүм итү әзалары биреләчәк диде"", дип сөйләгән активистларның берсе. Азат Бадранов бер очрашуда янәсе республиканың хакимиятләре тоткарланганнарга шартлы мөддәтләр яки штрафлар гына бирелсен өчен ""эшчәнлек алып бара"", дип сөйләгән. Активист әйтүенчә, бу очрашуларда булган кешеләргә Бадранов та, Гайсина да (Башкортстан башлыгы каршындагы Кеше хокуклары шурасы рәисе Зөлфия Гайсина - ред. ) ныклап берни дә вәгъдә итмәгән. ""Алар Орскида Илшат Ульябаев мәхкәмәсенең нәтиәләрен көтәбез диде. Әмма туендыручысыз калган гаиләләргә ниндидер хуалык эшләрендә, дәвалануда һәм башкаларда булышырбыз дип сүз бирделәр"", дигән ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Башкортстан хакимиятләре ""Баймак эше""ндә гаепләнүчеләрнең хатыннарына ирләренә ""йогынты ясарга"" куша",1,news,Яңылыҡтар,2338,https://www.azatliq.org/a/media-bashkortstan-hakimiyatlare-baymak-eshe-nda-gaeplanuchelarneng-hatinnarina-irlarena-yoginti-yasarga-kusha/33041225.html,2024-07-18T12:56:36+03:00
"уртаклашуртаклашбастыр корпорациясенә караган мессенджеры вәкилләре Русия хакимиятләренең илдә мессенджерга керү мөмкинлеген тулысынча томаларга омтылуы турында белдерде. Бу хәбәр 12 февральгә каршы төндә ның рәсми аккаунтында чыкты. Моңа кадәр ""На связи"" проекты Русиядә популяр булган берничә сайтны тикшереп, аларның 13 енең, шул исәптән ның да, ""суверен Рунет"" турындагы канун кысаларында төзелгән Милли домен исемнәре системыннан (НСДИ) мәгълүматлары бетерелүен хәбәр иткән иде. ""Бүген Русия хакимиятләре кешеләрне дәүләт карамагындагы, күзләүдән сакланмаган әсбапка күчәргә мәбүр итү максатыннан ны тулысынча томаларга омтылды"", — диелә мессенджерның челтәрендәге аккаунтында (биредә, күрәсең, Русия хакимиятләре актив рәвештә алга сөргән мессенджеры күздә тотыла). ""100 миллионнан артык кулланучыны шәхси һәм имин аралашу хокукыннан мәхрүм итеп изоляцияләү омтылышы — артка чигенү адымы. Бу Русиядә кешеләрнең иминлеген киметүгә генә китерә ала"", — дип белдерә вәкилләре һәм кулланучылар элемтәдә кала алсын өчен мөмкин булганның барысын да эшләүләрен белдерә. Милли домен исемнәре системасыннан ""Настоящее Время"", Свобода, ,, , һәм браузеры сайтлары турындагы мәгълүматлар да бетерелгән. Әлеге ресурсларга сыз турыдан-туры керергә тырышканда, челтәр иһазлары сайт адресларын -адрес белән бәйли алмый һәм хата чыгара. Димәк, аларга керү яки томалауларны урап узу өчен башка кораллар ярдәмендә генә мөмкин. Русия хакимиятләреннән яки НСДИ вәкилләреннән әлегә рәсми аңлатмалар булмады. Пәнешәмбе көнне Кремль сүзчесе Дмитрий Песковны блоклау карары Русия кануннарын үтәргә теләмәү сәбәпле гамәлгә ашырылуын белдерде. Ул мессенджерын ""чит ил мессенджерларына кулай альтернатива"" дип атады. Украинадагы сугыш башланганнан соң ширкәте Русия хакимиятләре тарафыннан экстремист оешма дип танылды, социаль челтәренә керү томаланды. Көндәлек тормышта дистәләрчә миллион кеше кулланган ка бу чаралар озак вакыт кагылмады. Әмма узган ел хакимиятләр, аерым алганда видеошалтыратуларга, чикләүләр кертә башлады. Соңгы көннәрдә Русиядә киң кулланылган тагын бер мессенджер — эшенә карата өстәмә чикләүләр кулланыла башлады. Аны тулысынча томалаутурында сүз әлегә бармый, әмма Роскомнадзор аның ""акрынаюын"" көчәйтте. Бу платформада эшләүче, шул исәптән сугыш яклы блогерлар арасында да тискәре реакция тудырды. Хакимиятләр һәм башка мессенджерлар кануннарны үтәргә тиеш дип белдерә. Ширәкт вәкилләре исә, очрагындагы кебек үк, Русия хакимиятләре кулланучыларны дәүләт мессенджерына күчәргә мәбүр итү максатын куя дип саный. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашбастыр",Русия хакимиятләре -ны тулысынча томалый башлаган,1,news,Яңылыҡтар,2636,https://www.azatliq.org/a/whatsapp-vlasti-rf-pytayutsya-polnostjyu-zablokirovatj-messendzher/33675993.html,2026-02-12T13:53:59+03:00
"Хөкөм эскәмйәһенә ултырған һылыу йәш ҡатынды күреп, уны бында яңылыш килеп эләккән тип кенә уйларға була ине. Күҙҙәре зәңгәр сихри даръяға сорнаған, тулҡын-тулҡын булып ятҡан алтын оҙон сәстәр, бүлтәйеп торған сабый ирендәр, сәхнә йондоҙҙары хыял иткән тән төҙөлөшө – барыһы ла уны билдәле рәссамдарҙың картинаһы һүрәтләгән алиһәләргә тиң итә ине. Ул яҡлаусыһы менән кәңәшләшкәндән һуң судты айырым тәртиптә үткәреүҙе һораны. Эйе, булған ваҡиғаларҙы тәфсирләп яңынан хәтеренә төшөрөүе уға үтә лә ауыр булыр ине. Марина бала саҡтан бик матур булыуына маһайып үҫә. Ата-әсәһе лә иң тәмле шоколад ҡабындағы ҡыҙҙар һүрәтенә оҡшап торған берҙән-бер балалары өсөн бер нимә лә йәлләмәй. Иң матур күлдәктәр, таҫмалар иң тәүҙә уны биҙәй. Мариночканың бүлмәһендә лә береһенән-береһе ҙурыраҡ булған ҡурсаҡтар барыһының да һушын киттерә. Ҡыҙ матур ҙа, бик зиһенле лә булып үҫә. Беренсе класҡа тиклем уҡырға ла, яҙырға ла өйрәнгән ҡыҙ мәктәпкә алты йәше тулмаҫ элек бара. Йырларға ла, бейергә лә әүәҫ ҡыҙыҡайҙы сәнғәт мәктәбенә лә бирәләр. Наҙға төрөнөп кенә үҫкән Маринаның бала сағы һиҙелмәй ҙә үтеп китә. 16 йәше саҡ тулған ҡыҙ ҡулына өлгөргәнлек аттестаты алып, бер ҡасан да оҙаҡҡа ҡалдырмаған ата йортонан ҙур ҡалаға юл ала. Бер нисә юғары уҡыу йортона инә ул. Шулай ҙа яҡыныраҡ урынлашҡан Магнитогорск ҡалаһын үҙ итә. Мәктәп йылдарында уҡ һылыуҡайға күптәр ғашиҡ була. Тик ҡыҙ барыһына ла һалҡын ҡала. Шаулы студент йылдарының яҡты йондоҙо булып килә уға мөхәббәт. Ҡыҙҙар теленән төшмәгән Маратик та Маринаны оҡшата. Ҡала егетенең ҡыйыулығы, саялығы оҡшай ҡыҙға. Тик таңға тиклем барған дискотекалар, йылға булып аҡҡан һыра-шараптар Маринаның тормошон ҡырҡа үҙгәртә. Ул лекцияларҙы ҡалдыра башлай. Тәүҙә гел бишлегә уҡыған, остаздары өлгө итеп ҡуйған студентка зачет, имтихандарын тапшыра алмай. Мәктәп уҡыусыһы булһа, был хәл шунда уҡ ата-әсәһенә еткерелер ине. Тик юғары уҡыу йортонда улай түгел шул. Маринаны саҡыртып һөйләшеп ҡарағандан һуң да тәртибе үҙгәрмәгәс, уны институттан ҡыуалар. Ата-әсәһе түләп уҡытҡан Маратик иһә студенттар рәтендә ҡала. Марина кинәт килеп эләккән рәхәтлек донъяһынан кинәнес ала. Улар Мараттың фатирында йәшәйҙәр, төнө буйы кәйеф-сафа ҡоралар ҙа, кискә тиклем йоҡлайҙар. Унан тағы сығып китәләр. Ҡайһы саҡта дуҫтарын фатирға алып ҡайтып, күңел асыу бында дауам итә. Ҡыҙ ата-әсәһе янына бер мәртәбә генә ҡайтып килә. Әсәһенең Маринаның өҫтөндәге ҡиммәтле кейемдәрҙе күреп аптырауына: Ситтән тороп уҡыуға күстем. Уның ҡарауы эшләйем, ғүмер буйы һеҙҙән аҡса көтөп ята алмайым бит инде, -ти. Ата-әсәһе тәүҙә уның кәңәшләшмәй эш итеүенә асыулана, унан ҡыҙҙарының үҙаллы булыуына һөйөнә генә. Марина: Мин йыш ҡайтып йөрөй алмайым. Егетем бар, ваҡыты булғанда таныштырырға алып ҡайтырмын, тиҙҙән өйләнешербеҙ ул, -тип тә шаңҡыта ата-әсәһен. Ысынлап та, ҡыҙ һуңғы осор йыш ҡына кейәүгә сығыу тураһында уйлана. Мараттың айырым фатиры, бынамын тигән машинаһы бар, ата-әсәһе бай. Матур итеп туй үткәрһәләр, әхирәттәренең һушын алырлыҡ туй күлдәген дә кейһә! Марина уяулы-йоҡоло ятҡан Маратикка уйҙарын асып һалды. Тегеһен ҡорт саҡтымы ни! Һикереп килеп ултырҙы ла: Һинең башың эшләмәйме әллә? ! Хәҙерге йәштән өйләнергә мин кемгә ниндәй насарлыҡ эшләгән! Ошолай йәшәүе мең рәхәт! -тип ярһыны. Марина аптырап: Һуң һин мине яратам тейһең бит, -тине. Егет уға эре генә ҡарап: Беләһеңме, мин яратам тип әйткән берәүгә өйләнһәм, быға тиклем йөҙләгән ҡатыным булыр ине, -тип һаһылдап көлдө. Ҡыҙ башҡа был хаҡта һүҙ ҡуҙғатмаҫҡа тырышты. Сөнки ул үҙен Маратикһыҙ күҙ алдына ла килтерә алмай ине. Мөхәббәте ысын йөрәктән килә ине уның. Ә Марат өсөн бары тик матур уйынсыҡ ҡына. Өйләнешеү тураһында һүҙ ҡуҙғатҡас егеттең һыуыныуын тойҙо ул. Марат яңғыҙҙары ҡалғанда ғына түгел, ә дуҫтары, сит кешеләр алдында ла уға ҡысҡырып йә этеп ебәрер булып китте. Өҫтәүенә, бер көн әсәһе килеп Марат менән һөйләшеп ултырҙы ла, үҙҙәренә сәй әҙерләгән Маринаға ҡарап: Үҙең беҙҙең аҡсаға йәшәүең етмәгән, был ауыл ҡыҙын да беҙҙең елкәгә ултырттыңмы? Һиңә аҡылға ултырырға, үҙебеҙ кеүек бай ғаилә менән туғанлашырға ваҡыт. Хәйерселәр бөтмәҫ ул, -тине. Марина был әсе һүҙҙәрҙе ишетеп, илап ебәрҙе. Һөйгәне килеп уны йыуатыр, ҡосағына алыр, әсәһенән яҡлашыр, тип уйлағайны. Тик тегеһе: Ярай, әсәй, ҡыҙма, ул былай ғына бит ул, ваҡытлыса. Мин һине аңланым, -тине. Был һүҙҙәрҙән һуң ҡыҙ бөтөнләй ҡойолоп төштө. Ә егет ныҡ үҙгәрҙе. Марина уның йортонда хәҙер ялсы һымаҡ ине: йыйыштыра, йыуа, таҙарта, дуҫтары килһә, ҡабымлыҡтар әҙерләй, өҫтәлгә ултырта. Ҡыҙ башта шул тиклем илерткес-иҫерткес һөйөү һүҙҙәрен бышылдаған Маратикты һағынды. Тик уныһы хәҙер башҡа ҡыҙҙар менән ҡосаҡлашырға, йоҡо бүлмәһенә инеп китергә лә тартынманы. Егет үҙенең тотошо менән ҡыҙҙың артыҡ булыуын, уға сығып китергә кәрәк икәнлеген күрһәтә ине. Марина барыһын да аңлаһа ла, сығып китә алманы. Ғорурлығының алҡымына баҫып, түбәнһенеп, кәмһетелеп Марат янында йәбешеп йәшәне. Уныһы хәҙер ҡыҙға ҡул күтәреүҙән дә тартынмай башланы. Марина ата-әсәһе янына ҡайтып китергә лә уйланы тәүҙә. Тик уҡыуынан ҡыуылын һөйләргә ҡурҡты, етмәһә Маратһыҙ ҙа йәшәй алмай ине. Бер көн ул Маринаға матур итеп кейенергә ҡушты. Егеттең һәр һүҙен һорау бирмәйенсә үтәргә өйрәнгән ҡыҙ иң ылыҡтырғыс күлдәген, бейек үксәле туфлиҙарын кейҙе, матур итеп биҙәнде. Мараттың үҙенә ҡарап ҡәнәғәт йылмайыуынан дәртләнеп китте. Бәлки, барыһы ла яҡшы булыр? Маринаның һылыулығын, күндәмлеген күреп, Марат унан яҡшыраҡ кәләш таба алмаясағына ышаныр, уға тәҡдим яһар. Төнгө клубҡа килделәр. Бында Маратикты бер һылыу ғына ҡыҙ килеп ҡосаҡлап, үбеп алды. Егет уны иркәләп алды ла: Һин көтөп тор, мин оҙаҡҡа түгел, -тине. Марина аптырап уға ҡараны, тик ниҙер һорарға ҡыйманы. Икенсе ҡатҡа күтәрелеп, ниндәйҙер бүлмәгә инделәр. Унда өс ир ултыра ине. Марат Маринаны алға этеп: Бына ул. Минән башҡа бер кеме лә булманы. Ауыл ҡыҙы, -тине лә сығып китте. Бәләкәй буйлы, һимеҙ ҡорһаҡлы ир ҡыҙҙың янына килеп уны тотҡослап ҡарай башланы. Марина уны этеп ебәреүе булды, шунда уҡ битенә ныҡ итеп һуғыуҙан ишек төбөнә осоп барып төштө. Буйһонорға өйрән! Һин минең ҡолом хәҙер. Марат кәрт отошо өсөн һине бүләк итте, -тигән ҡот осмалы һүҙҙәр яңғыраны. Марина Арик менән йәшәй башланы. Хәҙер уға барыбер ине. Әйтерһең дә, уның күңел-йөрәген һурып алғандар. Йәне күптән үлгән, ирҙәргә оҡшаған тәне генә тороп ҡалды. Тик Мараттан үс алыу тойғоһо менән генә йәшәне ул. Ҡайҙан ғына уның буйы етһен инде тәтәй егеткә? Шуға күрәлер инде Марат арҡаһында бар ир-егеттәргә көслө нәфрәт уянды. Бик сибәр булһа ла, өндәшмәҫ һалҡын Марина Арикты тиҙ ялҡытты. Ул дуҫының ҡыҙға күптән күҙҙәре майланып ҡарауын күрә ине. Шуға күрә тыуған көн бүләге итеп Маринаны бүләк итте. Ҡыҙ үҙен уйынсыҡ итеп тотоуҙарына күптән күнгән ине. Тик һуңғы хужаһы ғына, ул теләгәндә йылмайырға өйрәтеү өсөн, уны фәхишәләр араһына алып барып тыҡты. Ҡот осҡос ҡоллоҡтан, ыҙаларҙан уянып киткәндәй булған Марина, уңайын табып, тыуған яғына ҡасты. Ата-әсәһе ҡыҙының уҡымауын да, эшләмәүен дә күптән ишеткән ине. Ҡәҙерле булып үҫкән баланы һалҡын ҡаршыланы улар. Ҡарашынан иҫ киткес һалҡынлыҡ килгән Маринаны улар буш торған өләсәһенең йортона күсерҙеләр. Ата-әсә һәм бала араһындағы мөнәсәбәт тә өҙөлгән ине инде. Марина уларға үпкәләмәне. Сөнки ата-әсәһе Марат менән йәшәгенәндә уны эҙләп табып, теҙләнеп тигәндәй, ҡайтырға өгөтләнеләр. Тик ул риза булманы. Бәлки, шул саҡта ҡәҙерлеләрен тыңлаһа, был хәлгә төшмәҫ ине. Күргән-кисергәндәренән саҡ арына башлаған Марина эшкә төшөргә булды. Дауахананан белешмә талап ителгәс, табипҡа күренде, төрлө анализдар тапшырҙы. Сираттағы ҡабул итеүҙә уны тағы ла анализға ебәрҙеләр. Унан инде табип менән етди һөйләшеү булды. Ул Маринаның ВИЧ-инфекциялы булыуын хәбәр итте. Үлемесле сиргә дусар ителгәнен ишеткәс, донъя туҡтап ҡалғандай булды. Тыуған ҡалаһында эшләү, йәшәү, кейәүгә сығыу, бала табыу хыялдары бер секунд эсендә селпәрәмә килде. Табиптың ВИЧ-инфекцияһы менән дә йәшәүҙәрен, тик үҙегеҙҙе һаҡларға кәрәк, шулай уҡ енси бәйләнешкә инер алдынан һеҙ ауырыуығыҙ тураһында иҫкәртергә тейешһегеҙ, тигән һүҙҙәре һауала аҫылынып ҡалды. Маринаның нәфрәте тағы ла көсәйҙе, йылдар артында ҡалған Маратты ҡәһәрләне. Алик менән урамда танышты улар. Мөләйем, аҡыллы йәш ир Маринаға бик оҡшаны. ВИЧ-инфекциялы булыуымды әйтеү менән, ул минән ҡасасаҡ, -тип уйланы Марина. Улар бер йыл самаһы осрашты. Марина үҙенең үлемесле сир менән ауырығанын әйтмәне. Бер яҡтан бар ирҙәр, үҙенең юҡҡа сығарылған яҙмышы өсөн Аликтан үс алды ул. Тик ир өйләнешеү, балалар тураһында һүҙ ҡуҙғатҡанда ғына ауыр ине Маринаға. Себер тарафтарына эшкә йыйынған Алик дауаханаға медицина тикшереүе үтергә китте. Үҙенең ВИЧ-инфекциялы булыуын ишеткән ир аҡылдан яҙыр сиккә етте. Унан һуңғы енси бәйләнештәре хаҡында һорағастар, Маринаның исеме яңғыраны. Уның ВИЧ-инфекциялы булып күптән теркәүҙә тороуы асыҡланды. Ир Маринаның бындай әшәке аҙымын ғәфү итә алманы. Ул ҡатынды судҡа бирҙе. Эйе, ВИЧ-инфекциялы кеше үҙенең сире тураһында мотлаҡ иҫкәртергә тейеш. Бының өсөн РФ Енәйәт кодексында енәйәти яуаплылыҡ ҡаралған. Хөкөм ителеп, шартлы рәүештә иркенән мәхрүм ителгән Марина үкендеме икән? Ҡасандыр үҙ яҙмышы селпәрәмә килтерелгән кеүек, бер ғәйепһеҙ кешенең тормошон юҡҡа сығарыуҙан күңел тыныслығы ала алдымы? Юҡтыр. Ғазап уттарына утын өҫтәү генә булғандыр был үс. Гүзәл Иҫәнгилдина. Әхлаҡи күҙлектән сығып, исемдәр үҙгәртеп алынды.",Һөйгәнем мине. һатты,0,analytics,Йәмғиәт,9226,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-11-14/yg-nem-mine-atty-4008509,2024-11-14T17:07:00+00:00
Родители двух и более детей будут получать больше за счет увеличения налоговых вычетов на детей. С года согласно указу президента Владимира Путина налоговый вычет вырос в два раза на второго и последующих детей. Подробнее об этом в материале «Башинформа».,Родители двух и более детей будут получать больше,0,analytics,Социаль өлкә,255,https://tanburz.ru/news/sotsial-lk/2025-01-10/roditeli-dvuh-i-bolee-detey-budut-poluchat-bolshe-4086295,2025-01-10T19:40:00+00:00
"Конгода пальма мае сыгучы үсмер""Нәрсәгә тотынсам, шул алтын булсын! "" Хакимият башындагыларның иң зур теләге шушы ахрысы. Нефть бәясе төшкән саен бюджет ыштанының балагы кыскара бара, озакламый оятлы урыннарның ачылып китүен көт тә тор, шуңа хакимияттәгеләр тиз арада ыштанга балак ялгау чаралары турында уйлана башлады. Шөкер, ямаулыклар бар икән әле. Мәсәлән, пальма мае, шикәр, газлы эчемлекләрнең көтмәгәндә уңай сыйфаты ачылды – алар даими керем чыганагы буларак кулланылып, бюджетны һәм бюджеттагыларны (һәм бюджеттан ханнарча файдаланучыларны дип тә фаразларга була) алтынга күмә алачак икән. Моның өчен аларга акциз гына кертү кирәк. Әгәр миңа 10 яшемдә ""Син кырыкны куганда пальма мае ашап торачаксың"" дисәләр, ышанмас идем. Әйтик, 1986 елда ике күзем чәчрәп чыкканчы ризыкларда пальма маен эзләр идем һәм тапмас идем. Ләкин фараз дөреслеккә туры килер иде. Бүген 2016 ел, мин кырыкны куам һәм маймылдан бер дә ким яшәмим – даими рәвештә пальма маен ашыйм. Аны хәзер сөткә дә, сырга да, майга да, кефирга да, печеньега да мулдан өстиләр, чөнки ул ризык составында күп башка кушылмаларны алыштырырга сәләтле. Нинди кушылмаларнымы? Санкцияләр кертелү сәбәпле илдәге халыкка итми башлаган сөтне, атланмайны, сөт өстен. Пальма мае алыштыра да, үзе арзан булу сәбәпле, әзер ризыкларның бәясен дә киметә. Ләкин пальма маеның кайтыш ягы бар шул – ул кеше организмына үтә дә зыянлы, ди табиблар. Менә шул зыянлы дигәнгә бәйләнде дә инде хакимияттәгеләр. Ничек инде илебезнең сөекле халкы зыянлы ризык ашап яшәргә тиеш? Тиз арада зыянлы ризыкларга акциз кертәсе! Ил халкы агуланырга тиеш түгел! Акциз файдалы – халыкны зыянлы ризыктан да саклый, бюджетны да тулыландыра. Русия финанс министры Антон Силуанов акцизның инде киләсе яртыеллыктан кертеләсен әйтте. Шөкер икән, безне кайгырталар. Һич кенә дә пальма маен акларга ыенмыйм, ләкин менә нәрсә әйтәсем килә. Ак май урынына ипигә маргарин ягып ашарга яратучы (ассызыклыйм – яратучы) кешеләрне күргәнем юк әле минем. Маргаринны халык арзан булганга алып ашый. Чөнки күп кешенең килосы 300 сум торган табигый атланмай алырга акчасы юк. Пальма мае, шикәр ише матдәләргә акциз кертелүгә ризык бәяләре дә үсәчәк. Халык инде маргариннан да баш тарта башлар (маргаринга да пальма мае кушалар, әйе). Халык белән хакимият сөйләшүе күз алдына килде инде: Халык: ""Абзыйлар, ашыйсы килә бит. Маргарин бигрәк кыйммәт, алырга акчабыз юк"". Хакимият: ""Алмагыз шул! Зыянлы бит ул! Зыянлы булганга акциз керттек, шуңа бәя үсте. Махсус шулай эшләдек"". Халык: ""Нәрсә ашыйк соң, абзыйлар? ""Хакимият: ""Файдалы ризыклар гына ашагыз"". Ә файдалы ризыклар бүген илгә импортны үзебезнеке белән алыштыру (импортозамещение) бәрабәренә генә килә ала. Халык саулыгын бик кайгырткач, ник соң пальма маен ризык итештерүдә бөтенләй тыярга дигән карар кабул итмиләр? Нәрсә югалтабыз? Тыюлар ""һайт"" дигәнчә эшләнә бит бездә. Хакимияттәгеләр сүзләренчә, илдә гөр килеп импортны алыштыру бара бит, димәк, пальма маен кирәге калмаслык итеп егып салу безнең өчен берни тормый. Юк шул, нәкъ менә акциз кирәк, чөнки ул савым сыеры. Ә импортны алыштыру – ул әлегә гап-гади матур сүз. Телдә бар, гамәлдә исә әлегә әкәм-төкәм тизлегендә бара. Импортны алыштыруны чынлап торып булдырыр өчен күпме бюджет акчасы, көч-куәт, вакыт кирәк. Әкәм-төкәмне көтсәң, ыштансыз да калуың бар. Төп максатка юнәлергә кирәк бит әле монда, төп максатка карарга кирәк. Ә төп максат – булган ыштанга балак ялгау, яңасын булдыру түгел. ""Нәрсәгә тотынсам, шул алтын булсын! "" дип боерган ди грек мифы герое Мидас. Нәтиәдә Мидас тотынган кашыклар, савыт-сабалар, урындыклар гына түгел, ул ашыйсы ризыклар да алтынга әйләнгәнен беләсездер инде. Безнең өстәлләрдәге ризыклар да алтынга әйләнергә тора әле менә. Бөтен яклап алтын – халыкка алтын бәясенә төшәсе әйбер, ә бюджетка алтын чишмә. Уйлап кына карагыз – соңгы елда пальма мае импорты 40 үскән. Күпме акциз, күпме акча! Мидас көнләшүеннән үләрлек суммалар! Әле шикәргә дә акциз кертсәң! Менә ичмасам яшәп китәчәкбез! Хәтерлисезме, 80-90 нчы дефицитлы елларда Алмаз Хәмзин ач халыкны сәхнәдән көлдерә иде. ""Менә хәзер кайтам да, күземне йомам да, күз алдыма шикәәәәәр килә"", дип. Ә ул гына итмәсә? Ә Мидас турындагы мифның дәвамын беләсезме? Мидас кулы тиюгә, ризыклар гына түгел, аның кызы да алтынга әйләнгән. Бездә тагын нәрсәләрне алтынга әйләндерерләр икән? ""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра",Пальма маеннан акча сыгу халыкка файдагамы?,0,analytics,Комментарийҙар,4373,https://www.azatliq.org/a/27540609.html,2016-02-13T10:31:39+00:00
"Гимназиябыҙҙа Салауат батыр спектаклендә башта миңә Ҡарағош ролен биргәндәр ине, аҙаҡ синыфташым ауырып китеү сәбәпле, төп роль миңә күсте. Шулай итеп, егерме көн әҙерләнгәндән һуң, ҡала сәхнәһендә Башҡортостандың символына әйләнгән батырҙы уйнаным. Төп ролде уйнау бәхете өҫтөнә республикабыҙҙың тарихын да өйрәнеү миңә дәрестәрҙә лә бик ҙур ярҙам итә. Пугачев ихтилалы, Екатерина батшабикә, айырыуса, Салауаттың ҡылысы тураһындағы яңы белем алыуыма мин дә, ата-әсәйем дә бик шат. Тағы ла, Илгиҙәрҙәр театр студияһы коллективында яңы дуҫтар табыуым менән бер башҡа үҫкәндәй булдым. Уҡытыусым Гөлсәсәк Арыҫлан ҡыҙына рәхмәтем ҙур! Эмиль Мостафин, Нефтекама ҡалаһы Башҡорт гимназия-интернатының кадет синыфы уҡыусыһы.",Салауат кеүек батыр булғым килә.,0,analytics,Хаттар,716,https://amanat.su/articles/khat-kh-b-r/2025-02-14/salauat-ke-ek-batyr-bul-ym-kil-4122191,2025-02-14T13:56:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрКазанның Вахитов районы мәхкәмәсе Наталья Ветошкинаны килештерелмәгән чара оештыруда (Административ кодексның 20.2 маддәсе 2 өлеше) гаепле дип тапкан һәм аңа штраф салган. Мәхкәмә карарында штраф күләме яшерелгән, дип иткерә. Реалии"". Әлеге карар 19 февральдә чыккан булган. Эш материалларына күрә 17 февральдә Ветошкина ""бер үк нияттә булган билгесез затлар белән берлектә"" көндезге сәгать 12 ләрдә Ленин бакчасындагы сәяси золымнар корбаннары һәйкәле янында пикет үткәргән. ""Бу чара Алексей Навальныйның үлеменә хәсрәт белдерү максаты белән үткәрелгән. Ветошкина Н. К, сәяси репрессияләр корбаннары һәйкәленә дүрт данә чәчәк салырга теләгән"", диелә документта. Утырышта Ветошкина гаебен танымаган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Казандагы мәхкәмә Алексей Навальный үлеменнән соң сәяси золымнар корбаннары һәйкәленә чәчәк салырга килгән кызга штраф әзасы биргән,1,news,Яңылыҡтар,821,https://www.azatliq.org/a/32854057.html,2024-03-08T14:05:34+00:00
"Ғәлиә биология һәм экология менән етди мауыға, киләсәк һөнәрен дә шул өлкәлә һайларға уйлай. Ә Искәндәр – ХХ быуат буйынса белгес. Аҡса призын яулай алырҙармы, юҡмы? Бөгөн кис буласаҡ тамаша күрһәтер. Сығанаҡ",Иң аҡыллылар ярыша,1,news,Яңылыҡтар,208,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-31/i-a-yllylar-yarysha-3990721,2024-10-31T10:53:00+00:00
"Төп сәбәп итеп һауа торошоноң күтәрелеүен атайҙар – һалҡындарҙа йоғошланыу дәрәжәһе традицион рәүештә кәмей. Табиптар битлек ҡулланырға  һәм мөмкин тиклем һалҡын тейеүҙең еңел симптомдары булғанда ла өйҙә ҡалырға кәңәш итә. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Ауырымайыҡ!,0,analytics,Сәләмәтлек,896,https://henek.info/articles/----+-+/2026-02-03/auyrymayy-4561897,2026-02-03T10:30:00+00:00
Диалог булды. Хәҙер – эш ваҡыты. Баш ҡалала баймаҡтар осрашты.,Мәскәүҙә – башҡорт телмәре һәм ҡурай моңо,0,analytics,Башҡортостан,62,https://bashgazet.ru/articles/bash-ort-donya-y/2025-12-01/m-sk-bash-ort-telm-re-m-uray-mo-o-4489132,2025-12-01T19:10:00+00:00
"Генерал Сергей Суровикинфикерләр""Эхо Москвы""ның элекке баш мөхәррире Алексей Венедиктовүзендә булган мәгълүматка күрә, Русия һава-галәм көчләре белән итәкчелек итүче һәм Русиянең Украинадагы гаскәрләре итәкчесе урынбасары генерал Сергей Суровикингаиләсе белән өч көн элемтәгә чыкмыйдип белдерде. Венедиктов ышандыруынча, Суровикинның сагы белән дә элемтәгә чыгып булмый. Кичә, 28 июньдә генералны ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәте оештырган фетнәдәге роле өчен кулга алырга мөмкиннәр, дигән хәбәрләр чыккан иде. Русиянең хакимият даирәләрендә күпсанлы чыганаклары булган Венедиктов бу хәбәрләргә әнә шулай фикер белдерде. Саклану министрлыгына якын чыганакларына таянып, басмасы Суровикин кулга алынгандип язды. Хәзерге вакытта генерал кайда дигән сорауга басма чыганагы ""Бу мәгълүматны бездә эчке каналларда да әйтмиләр"", дигән. Бу мәгълүмат рәсми расланмады. Элегрәк Украинага каршы сугышны хуплаучы кайбер -каналлар да Суровикинның кулга алыну ихтималы турында хәбәр иткән иде. Блогер Владимир Романовгенералны 25 июньдә, кулга алдылардип язды, ягъни ""Вагнер"" фетнәсе тәмамлангач икенче көнне үк. Шулай да сугышны хуплаучы башка -каналлар генерал кулга алынмаган, фетнә белән бәйле аңлатма язулары гына яза, дип ышандыра. Генерал язмышы турында Русия саклану министрлыгы берни хәбәр итмәде. Суровикин үзе халыкка 23 июнь кичендә күренгән иде. Ул чакта ул ""Вагнер"" сугышчыларын туктарга чакырып, видеомөрәәгать яздырган иде. Хәзерге вакытта генералның кайда булуы билгеле түгел. Кичә АКШ күзләвендәге чыганакларына сылтама белән һәм Суровикин Евгений Пригожинный ниятләре турында белгән һәм гаскәр итәкчелегенә каршы чыккан булырга мөмкин, дип язды. Фетнәне дә хуплаганмы – күзләүдәге чыганакларның бу хакта төгәл фикере юк. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Венедиктов: ""Суровикин гаиләсе белән өч көн элемтәгә чыкмый""",1,news,Яңылыҡтар,1821,https://www.azatliq.org/a/32481673.html,2023-06-29T06:55:36+00:00
"Башҡортостанда 2025 йылда Тормош өсөн инфраструктура милли проекты (национальный проект Инфраструктура для жизни) ярҙамында дөйөм оҙонлоғо 1260 метрлыҡ 355 саҡрым юл һәм 11 яһалма ҡоролма яҡшы хәлгә килтерелде, тип хәбәр иттеләр республиканың Транспорт министрлығынан. Был 2024 йылға ҡарағанда 40 процентҡа күберәк. Шул иҫәптән, терәк селтәренә ингән 221 км юлдар йүнәлтелгән. Мәҫәлән, Борай – Иҫке Балтас – Көйәҙе юлының 28 саҡрымы, Белорет – Учалы – Мейәс трассаһының 11 саҡрымы, Магнитогорск – Ира йүнәлешенең 8 саҡрымынан ашыуы, Стәрлетамаҡ – Белорет – Магнитогорск юлының 5 саҡрымы, Кушнаренко – Саҡмағош – Баҡалы юлының 5 саҡрымы, Өфө – Инйәр – Белорет юлының 4 саҡрымы һәм башҡа юлдар тәртипкә килтерелгән. – Юлсылар район үҙәктәрен Өфө менән бәйләгән, мөһим туристик урындарҙы, транспорт бәйләнештәрен һәм федераль трассаларға инеүҙе тәьмин иткән эре сәнәғәт предприятиеларын тоташтырған трассаларҙа эш алып барҙы. Шулай уҡ ҙур булмаған ауылдарҙа йәшәүселәр өсөн транспорт менән файҙаланыуҙы яҡшыртыусы юлдар йүнәтелде, – тип уртаҡлашты Башҡортостан Республикаһының Транспорт һәм юл хужалығы министры Любовь Минакова.2026 йылда Тормош өсөн инфраструктура милли проекты сиктәрендә 400 км самаһы юлды һәм 1500 погон метр күперҙе норматив хәлгә килтереү планлаштырыла. Яңыртылған милли проекттар Рәсәй Президенты Владимир Путин ҡарары буйынса 2025 йылдан тормошҡа ашырыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",355 саҡрым юл һәм 11 яһалма ҡоролма йүнәтелгән,0,analytics,Милли проекттар,1486,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-01-29/355-sa-rym-yul-m-11-ya-alma-orolma-y-n-telg-n-4554519,2026-01-29T08:30:00+00:00
"«Сәйәси мәғлүмәт үҙәге» Мәскәүҙә «Рәсәй Федерацияһы субъекттарының Махсус хәрби операцияға булышлығы» тип аталған доклад менән таныштырҙы. Был – илебеҙ төбәктәренең махсус операцияға ярҙам итеүгә бәйле эшмәкәрлеген баһалау йәһәтенән тәүге күләмле тикшереүҙәр һөҙөмтәһе. Башҡортостан әлеге рейтингта өсөнсө урынды яуланы. Әйтергә кәрәк, тәүге баҫҡысты Мәскәү, икенсеһен Санкт-Петербург һәм Ленинград биләй. Рейтингта республиканың юғары урында тороуы - сараларҙың комплекслы һәм системалы булыуы арҡаһында, тип билдәләй федераль эксперттар. Ысынлап та республикабыҙҙың тәжрибәһен башҡаларға өлгө итеп ҡуялар. Ә нимәһе менән тәьҫирле булды беҙҙең эшмәкәрлек?",МХО-ға ярҙам итеүҙә Башҡортостан өсөнсө урында,0,analytics,Махсус хәрби операция,656,https://tanburz.ru/news/care/2025-03-18/mho-a-yar-am-ite-bash-ortostan-s-ns-urynda-4161355,2025-03-18T12:08:07+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТатарстанда яшәүчеләргә бирелгән ипотека кредитлары 657 млрд сумны тәшкил итә. Вакытында түләнмәгән ипотека бурычлары бер ел эчендә ике тапкырга диярлек арткан. Республикада яшәүчеләрнең гомуми кредит бурычлары исә 1,12 трлн сум. Вакытында түләнмәгән кредитлар 20 процентка күбәйгән.2025 елның 1 гыйнварына Татарстанда яшәүчеләргә бирелгән ипотека кредитлары 657 млрд сум булган. Узган ел белән чагыштырганда бу - 12 процентка күбрәк. Шул ук вакытта Татарстанда ипотека бурычын вакытында түли алмаучылар моңарчы булмаганча арткан. Бу хакта Үзәк банк белешмәләренә таянып, ""Бизнес ""яза. Былтыр ел дәверендә түләнмәгән ипотека бурычлары аннан алдагы ел белән чагыштырганда ике тапкырга диярлек арткан һәм 2,5 млрд сумга иткән. 2025 елның 1 гыйнварына билгеле булганча, Татарстанда мондый бурычлар барлык ипотека кредитларының гомуми күләменнән 0,38 процентны тәшкил итә. Ә 2024 елның 1 гыйнварына 0,21 процент булган. Бер ел эчендә республикада яшәүчеләрнең гомуми кредит бурычлары 10 процентка арткан һәм 1,01 трлн сумнан 1,12 трлн сумга иткән. Шул ук вакытта физик затларның вакытында түләнмәгән кредит бурычлары (моңа бөтен төрдәге кредитлар да керә) 20 процентка арткан һәм моннан алдагы елны 26 млрд сум булса, хәзер 31 млрд сумга иткән. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда ипотека өчен вакытында түләмәүчеләр арткан,1,news,Яңылыҡтар,1309,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-ipoteka-ochen-vakitinda-tulamauchelar-artkan/33334116.html,2025-03-03T11:18:59+03:00
"Бер ваҡыт ир ҡатынына: «Әйҙә, ресторанға барып киләйек, — ти. — Рәхәтләнеп ял итербеҙ. Улайтып йөрөргә ҡасан ваҡыт табылыр әле? »Хәләл ефете иһә һис көтмәгәндә тәҡдимдән баш тарта. — Юҡ, — ти ул. — Ресторанға бөгөн икенсе ҡатын менән барыуыңды һорайым. Ир кеше бөтөнләй аптырауға ҡала. — Нисек инде улай? — тип ҡыҙып китә. — Мин ундай ир түгел. Һәм, ғөмүмән, ниндәй ҡатын хаҡында һүҙ барыуы мөмкин? !",Әсәйҙәрҙең изге фатихаһын алып йәшәйек!,0,analytics,Йәмғиәт,400,https://henek.info/articles/common_material/2025-01-23/s-y-r-e-izge-fatiha-yn-alyp-y-sh-yek-4093734,2025-01-23T12:00:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрУкраинага каршы сугышу өчен Башкортстанда төзелгән ""Башкортстан"" мотоукчы полкында пилотсыз очу аппаратлары белән эш итүче хәрби бүлекчә булдырмакчылар. Отрядны ""Айгыр"" дип атарга булганнар. Бу хакта РБКиткерә. Басма язуынча, ""Башкортстан"" ""ихтыярилар"" полкы 67 нче мотоукчы дивизиягә кергән һәм хәзерге вакытта Самар өлкәсендә хәрби әзерлектә. Башкортстанда республика атамасы бирелгән мотоукчы полк оештырачаклары турындаапрель башында хәбәр ителде. Республика хөкүмәте бу тәкъдимне ""тулысынча хуплый"" һәм аны төзүгә бөтен көчен куячак, чыгымнарын үз өстенә алачак, дигән иде Хәбиров. Мотоукчы полк өчен нинди генә исемдәге хәрби төркемнәр төзелмәде. Сергей Зоринисемендәге танк батальоны, Шәриф Сөләймановисемендәге зенит-артиллерия батареясе, Мөгыйн Нагаевартиллериядивизионы, Даян Мурзинһәм Таһир Кусыймов""ихтыяри"" батальонннары, Әхмәт Дәүләтовисемендәгемедицина ротасыһәм башкалар.3 июньдә Уфаның Совет мәйданыннан ""Башкортстан"" мотоукчы полкына керәчәк тагын өч хәрби төркемне хәрби әзерлекләргәозаттылар. Аларга икенче дөнья сугышында катнашкан башкортстаннарның исемнәре бирелгән. Бу: Гази Заһитовисемендәге штурм отряды, Вафа Әхмәдуллинисемендәге күзләү ротасы һәм Әхәт Әхмәтановисемендәге снайпер роталары. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Украинага каршы сугышачак ""Башкортстан"" полкында дроннар белән эш итүче ""Айгыр"" отряды төземәкчеләр",1,news,Яңылыҡтар,1339,https://www.azatliq.org/a/32496609.html,2023-07-10T08:50:10+00:00
"Баймактагы протестлар. 2024 елның 17 гыйнварыфикерләр6 май көнне Удмуртия югары мәхкәмәсе ""Баймак эше""ндә гаепле дип табылган биш кешенең әза мөддәтен үзгәртте. Мәхкәмә Илнар Асылгуин, Айгиз Ишмурзинһәм Рафил Үтәбаевкачыгарылган карарны 8,5 елдан 5 елга, Фәнүр Хажинны 6 елдан 4,2 елга, ә Фәнгиз Шәрифгалиевны 5,5 елдан 4 елга калдырды. Бу ""Баймак эше""нә бәйле аппеляциянең хөкем карарын үзгәрткән беренче очрак. Моңа кадәр мәхкәмә бөтен карарларны үз көчендә калдырып килде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Удмуртия югары мәхкәмәсе ""Баймак эше""дә гаепләнгән биш кешегә әза мөддәтен киметте",1,news,Яңылыҡтар,573,https://www.azatliq.org/a/33407433.html,2025-05-07T14:22:26+00:00
"Йәш бейеүселәребеҙ «Игзаков», «Дуҫлыҡ», «Зарифа», «Ҡапма-ҡаршы» бейеүҙәрен күрһәтте. Һөҙөмтәлә «соло» номинацияһында беренсе, «ансамбль» номинацияһында өсөнсө дәрәжә лауреат исемдәрен яуланылар, шулай уҡ тамашасылар һөйөүе призына лайыҡ булдылар. Ҡотлайбыҙ! ҠОРОЛТАЙКУРУЛТАЙ",«Ирәндек» еңеү менән ҡайтты,1,news,Яңылыҡтар,274,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-06-05/ir-ndek-e-e-men-n-aytty-3798960,2024-06-05T13:39:00+00:00
"Сибай ҡалаһында ""Урал аръяғы"" Бөтә Рәсәй инвестиция һабантуйы бара. Ул һәр саҡ ҙур ваҡиға. Форумдың ҡиммәте шунда: уның һәр бүлеге аныҡ пландарға йүнәлтелгән. Илдәрҙе, хатта ҡитғаларҙы берләштергән майҙансыҡ гөрләп тора. Башҡортостанға Рәсәйҙең 28 төбәгенән һәм 10 илдән, шул иҫәптән Ҡаҙағстан, Үзбәкстан, Италия, Төркиә, Ҡытай, Белоруссия, Көньяҡ Африка Республикаһы, Берләшкән Ғәрәп Эмираттары һәм башҡа илдәрҙән вәкилдәр ҡатнаша. Изге яҙылыу хәйриә акцияһы ла инвестиция һабантуйы сиктәрендә ойошторолдо. Форум ҡунаҡтары һәм ҡатнашыусылары акцияға әүҙем ҡушыла һәм махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың ғаиләләрен республика һәм район баҫмаларына дәррәү яҙҙыра. Өфө фән һәм технологиялар университетының Сибай филиалы матбуғат хеҙмәте етәксеһе Рауил Хәсәнов шундай яугир ғаиләләрҙең береһенә «Аҡбуҙат» балалар журналын яҙҙырҙы: – Бөгөн беҙ яҡшы эштәргә, изге хәбәрҙәргә мохтаж. Балалар журналы оҡшай миңә, ул кескәйҙәрҙә яҡшы ғәҙәттәр тәрбиәләй һәм матур ғәмәлдәрҙе өйрәтә. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, ""Изге яҙылыу"" акцияһы Өфөлә ""Китап байрам"" китап йәрминкәһендә барлыҡҡа килде. Уны Рәсәй Президенты ярҙамсыһы Владимир Мединский менән Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров башлап ебәрҙе. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.","""Урал аръяғы-2025"" инвестһабантуйында Изге яҙылыу хәйриә акцияһы ойошторола",1,news,Яңылыҡтар,1302,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-09-05/ural-ar-ya-y-2025-invest-abantuyynda-izge-ya-ylyu-h-yri-aktsiya-y-oyoshtorola-4375041,2025-09-05T16:00:00+00:00
"Украина Иминлек хезмәте (СБУ) видеосыннан скриншотфикерләрУкраина дроннары 1 июньдә Русия хәрби очкычларына һөүм иткән. Бу һөүм шул ук төнне, Русия ракеты Украинадагы хәрби әзерлек базасына бәреп төшкән вакытта булган. Ул ракеттан ким дигәндә 12 украин хәрбие һәлак булган, дистәләрчә кеше яраланган. Ике якның да һөүмнәре Киев һәм Мәскәү вәкилләренең 2 июньдә Истанбулда үткәреләчәк икенче тынычлык сөйләшүләре алдыннан урын ала. Үткән айда узган беренче сөйләшү раунды зур нәтиәләрсез тәмамланды, әмма ике ил дә йөзләрчә хәрби тоткын алмашы турында килеште. Украинаның баш күзләү идарәсе – Иминлек хезмәте 1 июньдә дроннарның төрле хәрби базаларда Русиянең стратегик һөүм итү очкычларына бәрүен күрсәткән видеоязма чыгарды. Очкычлар Русиянең Украинага каршы сугышында мөһим роль уйный, алар ерак дистанцияле ракетлар белән Украинадагы һәдәфләргә бәрәләр, һәм күпчелек очракта украин һава саклану системы аларга каршы тора алмый. Хәбәр ителүенчә, төньяктагы Мурманск һәм үзәк Рязань өлкәләрендәге, шулай ук Украина чигеннән 5200 км ераклыктагы Себердәге Иркутски өлкәсендәге ныгытмалар зыян күргән. Иркутски өлкәсе губернаторы Игорь Кобзевтөбәктә беренче тапкыр украин дроны күренүен белдерде. Очкычларга чынлап та зыян китерүе турында бәйсез раслау юк, ләкин Русия хәрби чыганакларына бәйлеберничә -каналдүрт ныгытмага һөүм ясалуы турындахәбәр итте. Русиядә",Украина Русиянең хәрби һава аланнарына дроннар белән һөүм иткәнен белдерә,1,news,Яңылыҡтар,1359,https://www.azatliq.org/a/33430993.html,2025-06-01T13:43:40+00:00
"Етмеш төп уҫаҡ ағасынан япраҡ һыпырып алығыҙ, уны быҡтырығыҙ, бер аҙ һыуый төшкәс, ауырыуҙы уға урап һалып ҡуйығыҙ, аурыу төҙәлер.  Уҫаҡ – Аллаһы Тәғәләнең фатихаһы төшкән ағас ул. Уның япраҡтары күккә ҡарап, Хоҙайға тәсбих әйтеп ултыра. Лира Яҡшыбаеваның ""Мөжәүир хәҙрәт"" китабынан.","Аяҡ һыҙлағанда, Мөжәүир хәҙрәттең дауаһы",0,analytics,Аңлатма,283,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-08-14/aya-y-la-anda-m-zh-ir-h-r-tte-daua-y-4349108,2025-08-14T13:57:00+00:00
"Үҙем китап уҡырға яратҡас, атай-әсәйем өйгә «Аҡбуҙат» журналы менән «Йәншишмә» гәзитен яҙҙыра. Баҫмаларҙағы төрлө уйын, башватҡыстар, һүрәттәрҙе буяу, оригами, апликациялар эшләргә өйрәтеү өсөн сыҡҡан махсус биттәр менән ҡыҙыҡһынам. Беләһегеҙме, минең хаҡта ла гәзит биттәрендә баҫылып сыҡты. Зөһрә апай Хәкимова яҙғайны. Әсәйем ошо китапханала эшләй. Ул бер көнө ҡыуаныслы хәбәр еткерҙе. Тиҙҙән китапханала Зөһрә апайҙың ижад кисәһе була икән. Мине лә унда ҡатнашырға саҡыралар. Быға ныҡ шатландым, сөнки журналист апайҙы күҙмә-күҙ күргәнем юҡ ине. Мин унда йырлаясаҡмын. Уға алдан әҙерләнә башланым. «Еңеү ҡайтыр атай менән» китабы тураһында әсәйем һөйләп бирҙе. Унда махсус хәрби операцияла ҡатнашҡан яугирҙар, уларҙың ғаиләләре тураһында яҙылған. Ошо китап геройҙарының ҡайһы берҙәре осрашыуға саҡырылғайны. Мин улар һәм башҡа ҡунаҡтар алдында сығыш яһаясаҡмын. Бер аҙ тулҡынландым. Атайым менән «Алға, башҡорт егеттәре! » тигән илһөйәрлек йырын йырларға булдыҡ. Уны Айтуған Ғәйзуллин башҡарыуында гел яратып тыңлайым. Ике көн эсендә өйрәндем дә ҡуйҙым. Исем туйы бик матур үтте. Йырымды ла яратып ҡабул иттеләр. Зөһрә апайға ла оҡшаны. Беҙҙе тәмлекәстәр менән һыйланы ул. Мин дә «Өскөл хаттар» акцияһында ҡатнаштым. Тиҙҙән яулаясаҡ еңеү өсөн көрәшкән батыр ағайҙарға изге теләктәремде яҙҙым. Шундай сағыу, иҫтәлекле һәм тулҡынландырғыс сарала ҡатнашыуым менән ғорурланам. Оҙаҡламай Зөһрә апайҙың китабын да уҡырға уйлайым. Журналист апайҙы яҡындан күргәс, икенсе тәьҫораттар менән уҡырмын. Тағы ла һалдат ағайҙарҙың һөйләгәндәрен барыһы ла оҙаҡ ҡул сабып алҡышланы. Был мәлдәр тураһында яҙып ҡына аңлатып булмай. Уны үҙ күҙҙәрең менән күрергә кәрәк. Зөһрә апайға сараға саҡырғаны һәм миңә иҫтәлекле көн бүләк иткәне өсөн рәхмәт әйтәм. Уға һаулыҡ һәм мин дә икенсе китабын сығарыуын теләйем. Басир СӘФӘРҒӘЛИН, синыф уҡыусыһы. Баймаҡ ҡалаһы, 3-сө мәктәп.",Иң иҫтәлекле көнөм,0,analytics,Китап,1857,https://yanshishma.com/articles/ya-y-kitap-sy-ty-/2025-11-24/i-i-t-lekle-k-n-m-4479500,2025-11-24T15:00:00+00:00
"5Индус Таһиров: ""Татарстан бәйсез рәвештә дөнья мәйданына чыгачак""Гомерен татар халкының киләчәгенә, бәйсез дәүләттә яшәү омтылышына багышлаган күренекле татар галиме, академик, тарих фәннәре докторы, профессор, сәясәтче Индус Таһировка 24 майда 80 яшь тула. Индус ага – 90 елларда булган сәяси-итимагый үзгәрешләрдә роль уйнаган, Татарстан суверенлыгы декларациясе кабул ителүгә зур өлеш керткән шәхесләрнең берсе.1990 елның августында ТАССР Югары Советында декларация турында кайнар бәхәсләр барган вакытта, нәкъ менә аның иң саллы сүзе үтә дә инде. Ул депутатлар алдында Татарстанның Русиягә бәйле булмаган, Русия белән бертигез дәрәәдә торган мөстәкыйль субъект булуын дәлилли. Таһиров ул вакытта депутат түгел, ә Казан дәүләт университетының тарих факультеты деканы була.90 нчы еллар, Ирек мәйданыТатарстан рәсмиләре 1991 елның августында Мәскәү белән яңа берлек (союз) килешүе нечкәлекләрен килештерергә барган вакытта, Миңтимер Шәймиев Татарстан делегациясе рәисенең урынбасары итеп Индус Таһировны билгели. Таһиров Мәскәүдә Татарстан суверенлыгын яклап чыга һәм тарихи фактлар ярдәмендә дәллилләп тә күрсәтә. Нәтиәсе – яңа берлек килешүенә Татарстан, РСФСР составына кермичә, мөстәкыйль республика булып керергә тиеш була. Әмма 18 августта Мәскәүдә путч башлана һәм нәтиәдә Советлар Берлеге таркала. Татарстан, яңа килешү имзаланмагач, берлек беткәнгә, мөстәкыйль дәүләт булып түгел, Русия эчендә кала.1992 елда яңа Русиянең федераль үзәге төбәкләр белән сөйләшүләр алып бара башлагач, Татарстанның икътисад комиссиясенә Индус Таһировны да кертәләр. РСФСР икътисад министрының урынбасары Андрей Шаповальянц белән булган сөйләшүдән соң Таһиров Татарстанга нефть, бюджет, милли банк һәм салымнар алып кайта. Ягъни республика үзендә булган нефть катламнарына хуа булып, бюджетын тулыландырырга, салымнарны үзендә калдырырга һәм милли банкын булдырырга мөмкинлек ала. Татарстан фәннәр академиясе академигы Индус Таһиров Русия бүгенге хәлендә яши алмаячак, дип белдерә. Таһиров фикеренчә, Русия федерализм юлыннан киткәндә генә зур дәүләт булып кала алачак. ""Зур дәүләт булып калырга исәбе бар икән, ул вакытта федерация һәм конфедератив элементлар булырга тиеш һәм Татарстан бәйсез рәвештә дөнья мәйданына чыгачак"", ди галим. Индус Таһиров (у) 2011 елда Шыгырдан СабантуендаТаһиров – татар милли хәрәкәтен әйдәп баручы идеологларның берсе. елларда Таһиров үзе оештыручыларның берсе булган Дөнья татар конгрессын итәкли. Татар халкының милли-мәдәни үсешенә зур өлеш кертә, Русия төбәкләрендә, чит илләрдә яшәүче татарлар белән элемтәләр урнаштыра. Хәзерге конгресс эшчәнлегенә карата ул: ""Милләтебезне туплап, дәүләтчелегебезне аякка бастыруны максат итеп куйса, дөресрәк булыр иде"", дип әйтә. Индус Таһиров 1936 елда Татарстанның Лениногорск районы, Иске Шөгер авылында туа. Әлмәт шәһәрендә урта мәктәп бетерә, 1963 елда Казан дәүләт университетының тарих һәм филология факультетын, 1966 елда әлеге уку йортында аспирантура тәмамлый һәм шунда ук белем бирә башлый. Таһировның хезмәтләре Русиядәге инкыйлаблар һәм милли хәрәкәткә, Татарстанның милли дәүләт төзелешенә багышланган. Галим беренчеләрдән булып Русиянең сәяси-итимагый үсешендә милли факторга игътибар итә, борынгы заманнардан хәзерге вакытка кадәр татар халкының дәүләтчелек тарихын киң яктырта. Галим 1986 елда Татарстанның, 1997 елда Русиянең атказанган фән эшлеклесе дәрәәсенә, 2002 елда Татарстан дәүләт бүләгенә лаек була.","Индус Таһиров: ""Татарстан бәйсез рәвештә дөнья мәйданына чыгачак""",0,analytics,Яҙмыш,3393,https://www.azatliq.org/a/27742581.html,2016-05-19T23:22:53+00:00
"Русиянең Украинага каршы башлаган сугышына бер ел тулды. Шушы бер елда бу сугышта безнеңхисапкакүрә Татарстаннан кимендә 279, Башкортстаннан кимендә 468 кеше һәлак булган. Барлыгы 747 кеше. елларда Совет берлегенең Әфганстандагы сугышында Татарстаннан 296, Башкортстаннан 343 кеше һәлак булган йә хәбәрсез югалган. Барлыгы 639 кеше. Шулай итеп, Путинның бер ел барган сугышы үлүчеләр саны белән 10 ел дәвам иткән Әфган сугышын узып китте. Русия төбәкләреннән Украинада һәлак булучылар санын һәм ""Медиазона""ның уртак тикшеренү төркеме дә барлый. Аларның соңгыхисабынакүрә, Татарстаннан 281, Башкортстаннан 463 кеше һәлак булган, бар Русиядән 14 708 хәрби үлгән. Соңгы ике атнада үлүчеләр саны гадәттәгедән 5 тапкыр артыграк. Бу нисбәт Азатлык хисабында да раслана. Үлүчеләр саны артуын хәрби белгечләр Русия гаскәренең Донбастта киңкүләм һөүм башлавы белән аңлата. Әлеге арту декабрь урталарында башланды. 2022 ел буена русия чыганаклары атнасына уртача 250-300 үлем турында хәбәр итеп килсә, гыйнварда бу сан икеләтә артты. Февральнең ике атнасында гына һәм ""Медиазона"" төркеме белгечләре барлыгы 1 679 үлем очрагын раслаган, бу сан гадәттәге уртача саннардан 5 тапкыр күбрәк. 5Сугышка бер ел. Путин сугышы үлемнәр саны белән Әфган сугышына тигезләштеСоңгы 3 айда үлүчеләрнең зур өлешен мобилизациягә эләгүчеләр, ихтыярилар (Саклану министрлыгы йә Росгвардия белән контракт имзалаучылар) һәм тоткыннар (""Вагнер"" ширкәтенә ялланып китүчеләр) тәшкил итә. һәм ""Медиазона"" төркеме белгечләре узган ел буена Русиянең 60 лап авыл-шәһәрендәге зиратларны күзәтеп барган. Шушы күзәтүдән чыгып, алар Украинадан кайткан табутлар саны төркем теркәгән саннан (14 708) кимендә ике тапкыр зуррак булырга мөмкин дип саный. Димәк, иң консерватив хисап белән дә үлүчеләр саны 29 500 кеше була ала. АКШның хәрби-диңгез анализ үзәге бәяләмәсенә күрә, Украинадагы сугышта яраланучылар саны үлүчеләр саныннан якынча 3,5 тапкыр зуррак. Димәк, сафтан чыгучыларның гомум саны (үлүчеләр, яраланучылар һәм хәбәрсез югалганнарны да кертеп) кимендә 133 мең кешегә итә ала. Бу санга Русия ягында сугышкан Донецки һәм Луһанскиның ""халык милициясе"" кешеләре керми. Хәрби белгеч, басмасының махсус хәбәрчесе Владимир Даценко Русиянең Украинага каршы сугыштагы югалтуларын бәяләр өчен аны тарихта булган башка сугышлар белән чагыштырып караган. Ул үзенеңтикшерүендәһөүм итүче якның бер тәүлектә уртача ничә хәрбиен югалтканын санап чыгарган. Нәтиәләр мондый: Шулай итеп, Путин сугышы бер тәүлеккә үлемнәр саны белән Беренче чечен сугышын да, Вьетнам сугышын да, Әфган сугышын да узып киткән. Әлеге сорауга авап табу максатыннан Даценко югалтулар интенсивлыгы дигән параметрны тикшергән (һөүм итүче гаскәрнең гомум санын бер тәүлектәге югалтулар санына бүлгән). Шушы параметр сугышның озынлыгына турыдан-туры бәйле ди ул. Ул зуррак булган саен сугышлар кыскарак, һәм киресенчә. Украинадагы сугышта Русиянең хәзерге югалтулар параметры 0,144. Шуннан чыгып, белгеч мондый нәтиә ясый: Башкортстан - Украинадагы сугышта иң күп кешесен югалткан төбәкләрнең берсе булып тора. Иң күп үлүчеләр башкала Уфадан, аннан соң Белорет, Стәрлетамак, Учалы, Ишембай, Әбәлил һәм Салават районнары килә (2023 елның 24 февраленә булган саннар): Барлык районнарда үлүчеләр санын харитада күрә аласыз: Украинадагы сугышта Башкортстаннан үлүчеләр саны, районнарга карап, 24 февраль 2023Татарстаннан иң күп үлүчеләр Чаллы һәм Казаннан, аннан соң Кукмара, Түбән Кама, Мамадыш һәм Чүпрәле районнары килә (2023 елның 24 февраленә булган саннар): Барлык районнарда үлүчеләр санын харитада күрә аласыз: Украинадагы сугышта Татарстаннан үлүчеләр саны, районнарга карап, 24 февраль 2023Украинадагы сугышта һәлак булган Башкортстан һәм Татарстан кешеләренең кимендә 54 е — узган көздә мобилизациягә эләгеп китүчеләр. Узган ел әендә ике республикада да ихтыярилар батальоннары төзелгән иде. Анда язылып сугышка китүчеләр арасында да үлеп кайтучылар саны арта. Без теркәгән саннар мондый: Соңгы ике айда Украинадагы сугышка ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәтенә ялланып китеп үлүчеләр саны нык артты. Безнең хисапка күрә, Башкортстан һәм Татарстаннан кимендә 80 кеше ""Вагнер""га ялланып китеп сугышта башын салган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Сугышка бер ел. Путин сугышы үлемнәр саны белән Әфган сугышын узып китте,0,analytics,Сугыш,4237,https://www.azatliq.org/a/32280179.html,2023-02-24T11:00:17+00:00
"27 апрелдә Өфөлә Торатау конгресс-холында Ватан көсө республика форумы үтте. Ул төбәгебеҙҙә уңышлы тормошҡа ашырылған Атайсал проектының сираттағы миҙгеленә йомғаҡ яһауға арналды. Белеүебеҙсә, был йәмәғәт проекты 2021 йылда Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың башланғысына ярашлы старт алғайны.",Радий Хәбиров: мин шәхси аҡсаға мәсет төҙөргә һәм быны махсус хәрби операцияла һәләк булған ҡаһармандарыбыҙ иҫтәлегенә бағышларға ҡарар иттем,1,news,Яңылыҡтар,296,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-29/radiy-h-birov-min-sh-hsi-a-sa-a-m-set-t-rg-m-byny-mahsus-h-rbi-operatsiyala-l-k-bul-an-a-armandaryby-i-t-legen-ba-yshlar-a-arar-ittem-3748314,2024-04-29T20:06:34+00:00
"Рәсәй – спорт державаһы халыҡ-ара форумы 2009 йылдан алып йыл да тиерлек илдең төрлө ҡалаларында үткәрелә килә. Быйыл сират – Өфөлә. Күсмә штандартты баш ҡалабыҙ 12 апрелдә Пермь ҡалаһынан ҡабул итте. Пермь форумын асыу тантанаһында Владимир Путин сығыш яһағайны, шунда ла ул Өфөлә үтәсәк киләһе йыйынға иғтибарҙы йәлеп иткәйне. Ҙур йыйын яңы асылған Көрәш һарайында барасаҡ. Форум Россия – спортивная держава ВК сәхифәһе Народный девиз тигән акция үткәрҙе, унда форумға девиз уйларға тәҡдим ителгәйне. Иң яҡшы тип табылған девиздың авторы Өфөләге форумда ҡатнашыу мөмкинлеген аласаҡ. Конкурс тамам, унда балаларҙың да тәҡдимдәре ҡатнашты. Әлегә иң шәп девиз ярышына йомғаҡ яһалмаған. Өфөнән Полина исемле ҡыҙҙың хатын һәм һүрәтен сәхифәгә баҫҡандар, беҙҙә танышайыҡ: Здравствуйте! Мне 9 лет. У нас семья спортсменов: папа – профессиональный футболист, мама – профессиональная волейболистка, я – дочка Полина, начинающая волейболистка. Мой рисунок с девизом: ""Уфа играет, Уфа побеждает! "" Изобразила на нем команды разных видов спорта, которые есть в Уфе"". Башҡортостан ҙур форумды ҡабул итеүгә әҙер. Һүрәттең авторы - Өфө ҡыҙы Полина. Сығанаҡтар: Башинформ,  Форум Россия – спортивная держава ВК сәхифәһе.",Владимир Путин Монголия делегацияһын Өфөгә саҡырған,1,news,Яңылыҡтар,1206,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-03/vladimir-putin-mongoliya-delegatsiya-yn-f-g-sa-yr-an-3909979,2024-09-03T16:35:00+00:00
"В числе первых экскурсоводов, получивших аттестат за подписью министра предпринимательства и туризма Республики Башкортостан Зухры Гордиенко, – преподаватели кафедры экологии, географии и природопользования Акмуллинского университета Галия Гильманова и Екатерина Детинина, а также выпускник естественно-географического факультета, педагог дополнительного образования Центра детского творчества села Красноусольский Айрат Минибаев. Дипломированный гид Галия Гильманова отметила: «После распада СССР деятельность экскурсоводов вообще никак не регулировалась и находилась, по сути, вне правового поля. На волне возрастающей потребности, в условиях бурного развития внутреннего туризма, в период и после пандемии экскурсии стали проводить все кто хотел. А ведь экскурсовод – это лицо города и региона. Это та одежка, по которой встречают. От него во многом зависят впечатления о территории и знания соотечественников о родной истории и географии. Поэтому наличие аттестата экскурсовода – своего рода гарантия качества предоставляемых услуг». С года наличие аттестата экскурсовода (гида) или гида-переводчика станет обязательным условием при оказании данной услуги в каждом субъекте Российской Федерации. Соискатель, претендующий на прохождение аттестации, должен обладать специальными познаниями в области, соответствующей профилю работы экскурсовода, а также иметь документ, подтверждающий наличие дополнительного профессионального образования в области, соответствующей профилю работы экскурсовода. В числе первого потока получивших аттестат экскурсовода (гида) 17 человек получили этот документ в ИНПО «Вектор развития» Акмуллинского университета.",В Башкортостане вручили аттестаты группе дипломированных гидов,1,news,Яңылыҡтар,1646,https://uchbash.com/news/novosti/2024-07-20/v-bashkortostane-vruchili-attestaty-gruppe-diplomirovannyh-gidov-3856320,2024-07-20T22:45:00+00:00
"Һаумыһығыҙ, Аманат журналы хеҙмәткәрҙәре! Һеҙгә Әбйәлил районының Ишҡол урта мәктәбенең 3 синыф уҡыусылары яҙа. Беҙҙең класта 12 уҡыусы һәм беҙ журналды бик яратып уҡыйбыҙ. Беҙ бөтөн синыф менән журналға яҙылып, Яңы 2025 йылда ла Аманат менән бергә ҡалабыҙ. Яңы йылда бәтәбеҙгә лә һаулыҡ, уңыштар һәм иң мөһиме тыныс күк йөҙө теләп ҡалабыҙ. Синыф етәксебеҙ Ҡаһарманова Зилә Мазһар ҡыҙы.","Яңы 2025 йылда ла ""Аманат"" менән бергә ҡалабыҙ!",1,news,Яңылыҡтар,386,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-13/ya-y-2025-yylda-la-amanat-men-n-berg-alaby-4050561,2024-12-13T09:26:00+00:00
"1 средняя свёкла, 1 ст. л. изюма, 1 кус. чёрного хлеба, 2 ст. л. сахара на 3 литра тёплой воды. Свёклу мелко порезать в банку, залить водой, добавить изюм, хлеб отдельно развести сахар  влить в банку и на 3 дня в тёплое, тёмное место. Затем процедить, дать постоять 3 часа, разлить по баночкам и в холодильник, как принимать он сказал. Будьте здоровы!",Квас из красной свеклы,0,analytics,Аңлатма,351,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-11-05/kvas-iz-krasnoy-svekly-4453557,2025-11-05T14:13:00+00:00
"На выставке, организованной Национальным литературным музеем РБ, был отражен героический путь каждого мастера пера. Как рассказал Председатель Союза писателей Башкортостана Айгиз Баймухаметов, 47 писателей из нашей республики принимали участие на фронтах ВОВ, 17 из них остались на полях сражений. Отдельно остановился он на биографии Народного писателя Башкортостана Ахияра Хакима. Желая быстрее попасть на фронт, он в 14 лет взял в сельсовете справку, что ему 16, и уехал в Москву. На станции Щёлково Московской области он прибился к солдатам, которые забрали с собой. Так он оказался в г. Фрязино. Сначала его прятали, но потом начальство разрешило ему остаться, и он был включен в списки, учился на радиста, прыгал с парашютом. Лейтенантом у них был Григорий Чухрай, знаменитый впоследствии режиссёр. С сентября по ноябрь 1943 г. участвовал в боях в составе 3-й гвардейской воздушно-десантной бригады, переброшенной на правый берег Днепра. С конца 1943 года и до конца войны он воевал в составе 103-ей гвардейской стрелковой дивизии 3-го Украинского фронта, где стал «сыном полка». Пережитое на фронтах войны дало Ахияру Хакимову богатый документальный материал для стихов, повестей, романов. Напомним, что конкурс среди профессиональных писателей на создание патриотических произведений ""Голос эпохи"" был проведен Союзом писателей Республики Башкортостан при поддержке Фонда грантов Главы РБ. Призовой фонд составил рублей. ФСГОРБ Гранты РБ нкогранты 2023",Патриотизм башкирских писателей,1,news,Яңылыҡтар,1460,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-03-31/patriotizm-bashkirskih-pisateley-3708161,2024-03-31T17:05:00+00:00
Ул рәхәтләнеп тышта саф һауала сана шыуа. Ҡустыһы менән Ҡар бабай эшләп ҡуйғандар.  Афарин!,Саф һауала,0,analytics,Каникул,91,https://yanshishma.com/articles/kunelle-kanikul-kondare/2026-01-04/saf-auala-4528182,2026-01-04T10:10:00+00:00
"Напомним, международная акция состоится 26 апреля в 11.00. Проходить она будет в двух форматах - онлайн и офлайн.",Где можно написать диктант по башкирскому языку офлайн?,0,analytics,Йәмғиәт,113,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-04-22/gde-mozhno-napisat-diktant-po-bashkirskomu-yazyku-oflayn-4212289,2025-04-22T18:25:00+00:00
"""Ураҙа тотоусы өсөн ике шатлыҡлы мәл бар: беренсеһе – ауыҙ асҡанда, икенсеһе – үҙ Раббыһы ҡаршыһында ураҙаһы өсөн әжер алғанда"" (Мөслим хәҙистәр йыйынтығынан). ""Ураҙа Ҡиәмәт көнөндә: «Йә Аллаһ! Мин уны көн буйына аҙыҡтан һәм тән теләктәренән тотоп торҙом, шуның өсөн бөгөн миңә уның өсөн шәфәғәтсе булырға рөхсәт бир», – тип ураҙа тотоусыны яҡлашып сығасаҡ"" (Әхмәд хәҙистәр йыйынтығынан, яҡшы хәҙис). ""Ураҙа тотҡан кешенең ауыҙынан сыҡҡан еҫ Аллаһ Тәғәлә ҡаршыһында хуш еҫле май (мисек) еҫенә ҡарағанда ла яҡшыраҡ"" (Мөслим хәҙистәр йыйынтығынан). ""Ураҙа – кешене Тамуҡ утынан ҡурсалап тороусы ҡалҡан һәм ныҡлы ҡәлғә"" (Әхмәд хәҙистәр йыйынтығынан, дөрөҫ хәҙис). ""Аллаһ ризалығы өсөн бер көн ураҙа тотҡан кешенең йөҙөн Аллаһ Тәғәлә Йәһәннәм утынан етмеш йыллыҡ араға алыҫайтасаҡ"" (Мөслим хәҙистәр йыйынтығынан). ""Аллаһ мәрхәмәтенә өмөт итеп ураҙа тотҡан кеше шул көндө үлеп ҡалһа, Йәннәткә инер"" (Әхмәд хәҙистәр йыйынтығынан, дөрөҫ хәҙис). ""Йәннәттә әр-Раян тигән ҡапҡалар бар, улар аша ураҙа тотҡандар ғына үтә алыр, башҡа берәү ҙә үтмәҫ"" (Бохари хәҙистәр йыйынтығынан). ""Рамаҙан айы башланғас, Йәһәннәм ҡапҡалары ябылып, Йәннәт ҡапҡалары асыла, ә шайтандарға бығауҙар һалына» (Бохари хәҙистәр йыйынтығынан). ""Рамаҙан айында тотҡан ураҙа ун ай буйына тотҡан ураҙаға тиң"" (Әхмәд хәҙистәр йыйынтығынан, дөрөҫ хәҙис). ""Аллаһ Тәғәләгә иман килтереп, Унан ярлыҡау өмөт итеп ураҙа тотоусы кешенең быға тиклем булған бар гонаһтары ғәфү ителер"" (Бохари хәҙистәр йыйынтығынан). ""Һәр ифтар (ауыҙ асыу) мәлендә Аллаһ Тәғәлә Уттан азат ителәсәк яңы кешеләрҙе һайлап ала» (Әхмәд хәҙистәр йыйынтығынан, дөрөҫ хәҙис). Шәйх Мөхәммәт Салих әл-Мөнәджжиттең «Ураҙаға ҡағылышлы 70 төп ҡағиҙә» исемле китабынан.",Ураҙа хаҡында хәҙистәр,1,news,Яңылыҡтар,1689,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-19/ura-a-ha-ynda-h-ist-r-4584080,2026-02-19T06:00:00+00:00
"Башҡортостан Республикаһының мәғариф һәм фән министры Илдар Мәүлетбирҙин Башҡортостан юлдаш телеканалының Интервью тапшырыуында тармаҡтың 2024 йылдағы эш һөҙөмтәләре, уңыштары, яңы 2025 йылға билдәләнгән бурыстар һәм маҡсаттар тураһында һөйләне.2024 йыл республиканың мәғариф өлкәһе өсөн ваҡиғаларға бай, һөҙөмтәле булды, – тип билдәләне Илдар Марат улы. Ул тәү сиратта мәктәптәрҙе капиталь ремонтлау буйынса федераль программаға туҡталды. –Бынан алдағы йылдарҙа 140 мәктәпте ремонтлағайныҡ. Бөгөн 55 меңдән ашыу бала яңыртылған шарттарҙа белем һәм тәрбиә ала. 2025 – 2027 йылдарға РФ Мәғариф министрлығы республикабыҙҙың тағы 88 мәктәп бинаһын капиталь ремонтлау буйынса исемлеккә индерҙе һәм ошо маҡсатта федераль бюджеттан 5,5 миллиард һум аҡса йүнәлтеләсәк, - тине министр. Ул шулай уҡ балалар баҡсалары биналарын капиталь ремонтлау буйынса программаға старт бирелеүен яҡшы башланғыс булараҡ билдәләне. Әле исемлеккә республиканың 16 балалар баҡсаһы ингән, уларға 840 миллион һум федераль аҡса бүленә. Ә киләһе йылдан колледждарҙы, тәү сиратта, уларҙың ятаҡтарын капиталь ремонтлау программаһы старт ала. – Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров колледждарҙың уҡыу корпустарын төҙөкләндереү, уларҙы кәрәкле йыһаздар, ҡорамалдар менән тәьмин итеү программаһына башланғыс биргәйне. Ошо нигеҙҙә ҙур эштәр башҡарылды. Әле федераль программаға ярашлы исемлеккә республиканың ете колледжы инеүгә өлгәште. Был бик яҡшы, етди һөҙөмтәләргә өлгәшергә мөмкинлек бирҙе, - тине Илдар Мәүлетбирҙин. – Ғөмүмән, белем биреү тармағына ҡараған учреждениеларҙы капиталь ремонтлауға федераль аҡса йәлеп итеү йәһәтенән беҙ ил буйынса иң алдынғы өсәү араһында билдәләнәбеҙ, анығыраҡ итеп әйткәндә, икенсе урындабыҙ. Дөйөм алғанда, 2024 йылда республикабыҙҙың мәғариф тармағын үҫтереүгә федераль бюджеттан 15,4 миллиард һум аҡса йәлеп ителгән. Әңгәмә барышында Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың йыллыҡ Мөрәжәғәтнамәһе барышында уҡытыусыларға ярҙам һәм хәстәрлек йәһәтенән билдәләнгән саралар тураһында ла һүҙ барҙы. Белеүебеҙсә, төбәк етәксеһе педагогтарға шифахана-курорт дауалауына юлламалар бүлеү тураһында әйткәйне. Бынан тыш, беҙҙә, республика Башлығының тәҡдименә ярашлы, бихисап гранттар булдырылған. Илдар Марат улы ошолар хаҡында ла ентекле аңлатма бирҙе. – Уҡытыусыларға гранттар ярҙамы тураһында әйткәндә, бында тәүмаҡсат - мәғариф тармағына йәш белгестәрҙе йәлеп итеү, әлегәсә эшләп йөрөгәндәрен дәртләндереү.2019 йылдан, Башҡортостан Башлығы Указына ярашлы, ауыл ерендә һәм бәләкәй ҡалаларҙа эшләгән уҡытыусыларға гранттар бирелә башланы. Йыл һайын республиканың 150 уҡытыусыһы 690 мең һум күләмдә грант ярҙамы ала. Былтыр мәктәпкәсә белем биреү тармағы педагогтарының форумында тәрбиәселәр ҙә ошонлай ярҙам сараларына мохтаж булыуҙары хаҡында белдерҙе. Быйыл Башҡортостан Башлығы тарафынан мәктәпкәсә белем биреү педагогтарына тәүге тапҡыр 75 грант тапшырылды. Уның суммаһы – 575 мең һум. Әйтергә кәрәк, бындай ярҙам сараһы илдең башҡа бер төбәгендә лә юҡ, – тип билдәләне Илдар Мәүлетбирҙин. Ә инде Радий Хәбировтың Мөрәжәғәтнамәһендә билдәләнгән бурыстарҙы тормошҡа ашырып, 2025 йылдан йыл һайын меңләгән педагог республика шифаханаларында ял итеү мөмкинлегенә эйә була. Был хаҡта Указға ҡул ҡуйылған да инде. – Уға ярашлы, уҡытыусыларҙы һайлап алыу, юлламаны тапшырыуға бәйле ҡағиҙәләр ҙә раҫланды. Шифахана-курорт дауалауына сертификаттың суммаһы 65 мең һум тәшкил итә. Әгәр ошо сумманан ҡиммәтлерәк дауалау һайларға йәки ялды оҙайлыраҡ итергә теләһәң, үҙеңдән өҫтәргә мөмкин. Уҡытыусыларҙы муниципалитеттар һайлай, был осраҡта эш һөҙөмтәләре, төрлө ҡаҙаныштар, әлбиттә, сәләмәтлек торошо иҫәпкә алына. Артабан исемлектәр республика кимәлендә ҡарала һәм раҫлана, – тип аңлатты мәғариф һәм фән министры. Быйыл уҡыу йорттарына маҡсатлы ҡабул итеү йәһәтенән дә ярайһы уҡ ҙур, етди эштәр башҡарылған. Мәҫәлән, Башҡортостан Башлығының ҡарарына ярашлы, маҡсатлы уҡырға ингән йәштәргә махсус стипендия булдырылды. Уның суммаһы – 10 мең һумға тиклем. Бының өсөн билдәле бер ауыл мәктәбенә белгес булараҡ ҡайтыу шарты менән килешеү төҙөп уҡырға инәһең һәм өҫтәмә стипендия алып уҡыйһың. Артабан инде килешеүгә ярашлы билдәләнгән белем усағында өс йыл эшләргә тейешһең. Әңгәмә барышында Өфөлә төҙөләсәк Республика математика лицейы тураһында ла һүҙ барҙы. Белеүебеҙсә, был хаҡта Радий Хәбиров йыллыҡ Мөрәжәғәтнамә менән сығыш яһағанда белдергәйне. Проект федераль ҡаҙна ярҙамы менән тормошҡа ашырыла. Әйтергә кәрәк, башланғыс ил Президенты Владимир Путин тарафынан да хуплау тапты. Республикабыҙҙың төрлө мөйөштәренән һәләтле балалар өсөн уникаль белем биреү үҙәге ойошторабыҙ. Был мәктәпте тамамлаусылар тотош Рәсәйҙең ғорурлығы буласаҡ, – тигәйне төбәгебеҙ етәксеһе. – Федераль бюджетта сумма билдәләнде – 2,4 миллиард һум. Проект әҙер, ул дәүләт экспертизаһын үтте. Төҙөлөш өсөн ер участкаһы һайланды. Киләһе йылда төҙөлөштө башлаясаҡбыҙ. Бик заманса, матур, үҙенсәлекле мәктәп буласаҡ. Был лицей республикабыҙ мәғариф системаһының визит картаһы, йәғни йөҙөн билдәләгән белем усағы булыр, тип ышанабыҙ, – тине Илдар Марат улы, яңы белем усағына ҡағылышлы эштәргә аңлатма биреп. Әңгәмә барышында шулай уҡ Профессионалитет программаһы, уның йәштәргә һөнәр һайлауҙа, республикабыҙҙың иҡтисад тармаҡтарын, сәнәғәт предприятиеларын кәрәкле белгестәр менән тәьмин итеүҙәге роле һәм әһәмиәте билдәләнде. Ошо нигеҙҙә республика колледждарының матди-техник базаһын нығытыу, уларҙағы лаборатория һәм оҫтаханаларҙы заманса ҡорамалдар менән тәьмин итеү йәһәтенән маҡсатлы эштәр алып барыла. Мәҫәлән, быйыл, республиканың алты колледжы 100 миллион һумлыҡ федераль гранттарға лайыҡ булған. Был суммаға Башҡортостан етәкселеге тағы 50-шәр миллион һум өҫтәгән. Киләһе йылда тағы биш колледжға ошондай ярҙам күрһәтеү бурысы тора. Елена Хаффазова, Рәсәй Федерацияһы Халыҡ мәғарифы һәм фән хеҙмәткәрҙәре профсоюзының төбәк бүлексәһе рәйесе: – Дөйөм алғанда, Башҡортостан Мәғариф һәм фән министрлығының 2024 йылғы йомғаҡтары буйынса эше юғары баһаға лайыҡ. Күп маҡсаттарға өлгәшелде: белем биреү хеҙмәттәренең сифатын күтәреү, инновациялар индереү, матди-техник базаны модернизациялау. Башҡортостан Башлығы ҡуйған мөһим бурыс – һәләтле уҡыусыларға һәм студенттарға ярҙам итеү. Ошо маҡсатта яңы программалар индерелде, һөҙөмтәлә төбәк, федераль һәм халыҡ-ара кимәлдәрҙә еңеүселәр һәм призерҙар һаны артты. Әлбиттә, төп һәм берҙәм дәүләт имтихандары һөҙөмтәләре, сығарылыш уҡыусыларының әҙерлек кимәлен күтәреү, олимпиадаларҙа ҡатнашыусылар һаны менән маҡтанырға мөмкин. Минеңсә, иң мөһиме – инфраструктураны яңыртыу, ә ҡалғаны – һөҙөмтә. Республикабыҙ Башлығы Радий Хәбиров артабан да үтәй алырлыҡ аныҡ бурыстар ҡуя. Шуға күрә Башҡортостан – лидерҙар рәтендә. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Башҡортостан мәғарифы тотороҡло үҫеш юлынан алға атлай,1,news,Яңылыҡтар,6748,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-25/bash-ortostan-m-arify-totoro-lo-esh-yulynan-al-a-atlay-4066747,2024-12-25T15:25:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАнда моңарчы бәхәсләр уяткан ""Казанга Тукай кайткан"" спектакле уйналачак. Билетларны бер сәгатьтә сатып алып бетергәннәр. Галиәсгар Камал исемендәге татар дәүләт академия театрының яңа бинасында беренче спектакльне 1 мартта күрсәтәчәкләр. Ул беренче тапкыр узган елны куелган Айдар әббаровның""Казанга Тукай кайткан"" тамашасы булачак. Бу хакта ""Бизнес ""хәбәр итә. Спектакльне 1 һәм 2 мартта уйнаячаклар, бәяләр бер мең сумнан 1,3 мең сумга кадәр, билетлар инде калмаган. Аларны бер сәгатьтә сатып алып бетергәннәр, дип искәртәбасма. Моңа кадәр Камал театрының яңа бинасында беренче куелган спектакль ""Башмагым"" булачак, дипхәбәр ителгән иде. Спектакльне 7 мартта ук күрсәтергә мөмкиннәр диелде. Аныңча беренче спектакль 27 март - Театр көнендә күрсәтеләчәк дигән сүзләр йөрде. Әмма ""Башмагым""ны 7-9 март көннәрендә иске бинада куячаклар.2023 елның 26 апрелендә М. әлил исемендәге опера һәм балет театрында шагыйрь Габдулла Тукайның тууына 137 ел тулуга багышланган тантана булды. Тамашаны режиссер Айдар аббаров куйды. Анда Габдулла Тукайның Казанга кайтуы, татар зыялылары белән танышуы күрсәтелә. Шагыйрь образын Камал театры артисты Эмиль Талиповбашкарды. пектакльнең өзеген Азатлыкның каналында дакараргамөмкин. Тамашада Тукай образы күнегелгән күзаллаудан аерыла. Сәхнәгә ул күзлек киеп, таушалган киемнән чыга. Совет әдәбиятында сурәтләнгәнчә таза гәүдәле итеп күрсәтелми. Шагыйрь тамашачы хозурына ябык, бераз югалып калган, борчылган һәм авыру хәлендә килеп баса. Узган ел Айдар аббаров әлеге тамашаны киңәйтеп, ""Казанга Тукай кайткан"" дигән зур спектакль әзерләде. Пьеса авторы —Резеда Гобәева.2023 елның 8 июнендә Дәүләт шурасы сессиясендә КПРФ фракциясе итәкчесе, депутат Хафиз Миргалимов Тукайдан көлгәннәр дип, Мәдәният министрлыгынтәнкыйтьләде. ""Бердәм Русия"" депутаты Азат Хамаев""Тукайны төзелеш аяк киеме кигән итеп күрсәткәннәр"", дип коммунист фикеренә кушылды. Ул парламентны аерым карар кабул итәргән чакырган иде. Ул вакытта Татарстан язучылар берлеге рәисе, депутат Ркаил Зәйдуллааббаровны яклап чыкты. ""Бу Дәүләт шурасында карала торган эш түгел инде. Без совет вакытыннан милли каһарманнарны күз алдына һәйкәл сыман китерергә өйрәнгән. Ул төрлечә булырга мөмкин. Режиссер әббаров Тукайны үзенчә күргән. Хамаев киләсе елга әзерләр дә Тукайны үзенчә күрер"", диде ул. Депутатларның әлеге тәнкыйденнән соң яшь режиссер Айдар аббаров ""Тукайны пөхтә киенгән, таза һәм тук итеп күрсәтсәм, мин режиссер буларак алдаячакмын"", дип шәрехләде. Дәүләт, депутатлар сәнгатьчеләр эшенә тыкшынырга тиешме, дигән сорау белән Азатлык белгечләр беләнсөйләшкәниде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Камал театрының яңа бинасында беренче спектакльне 1 мартта күрсәтәчәкләр,1,news,Яңылыҡтар,2724,https://www.azatliq.org/a/kamal-teatrining-yanga-binasinda-berenche-spektaklne-1-martta-kursatachaklar/33309821.html,2025-02-10T18:01:28+03:00
"""Салауат Юлаев"" менән ""Спартак"" хоккей командалары араһында алыш барғанда, беҙ ҙә үҙ уйыныбыҙҙы иғлан иткәйнек.",Шарф кемгә эләкте?,0,analytics,Конкурстар,111,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-04-25/sharf-kemg-el-kte-4213134,2025-04-25T12:29:07+00:00
"Заман төбәк-ара йәштәр форумын 48-се Башҡорт лицейы менән Өфөләге Дуҫлыҡ мәҙәниәт һарайы ойоштора. Маҡсаты – балаларҙы туған  башҡорт телен өйрәнеүгә дәртләндереү, рухландырыу. Ҡатнашыусылар дискуссиялар майҙансығында эшләйәсәк, медиамөхит мәсьәләләре буйынса фекер алышасаҡ. Йәнә Шымсы тигән өҫтәл уйыны тәҡдим ителәсәк. Ҡатнашыусылар башҡортса контент эшләүҙә һәләттәрен һынап ҡараясаҡ. Әүҙем һәм һәләтлеләрҙе бүләктәр көтә. Ватанды һаҡлаусылар йылына арналған тематик күргәҙмәләр, халыҡ кәсептәре оҫталарының этнокүргәҙмәләре лә ҡыҙыҡһыныу уятыр. Махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға һәм уларҙың ғаиләләренә ярҙам йылы уңайынан теләгән һәр кем маскировка селтәрҙәре бәйләү, ҡоро душ яһау, Изгелек бетеүе эшләү менән дә шөғөлләнер. Медиафорумда шулай уҡ Республика буктрейлерҙар конкурсында һәм Заман теле акцияларында еңеүселәр билдәләнәсәк. Сығанаҡ: Башҡортостан уҡытыусыһы.",Заман-2025: мөмкинлектәр форумы,1,news,Яңылыҡтар,881,https://amanat.su/news/novosti/2025-03-20/zaman-2025-m-mkinlekt-r-forumy-4166011,2025-03-20T22:03:00+00:00
"Новый закон предлагает распространить эту норму также на педагогических работников детских садов, колледжей и вузов. Теперь точный список документов установят профильные ведомства. Для колледжей утвержденный перечень документов определит Минпросвещения, для вузов – Минобрнауки, а для программы ординатуры – Минздрав по согласованию с Минобрнауки. Также педагогам не нужно будет писать новые отчеты, если аналогичную информацию они уже предоставляли. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Российским педагогам законодательно снизят «бумажную» нагрузку,1,news,Яңылыҡтар,573,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-07/rossiyskim-pedagogam-zakonodatelno-snizyat-bumazhnuyu-nagruzku-3876746,2024-08-07T17:38:00+00:00
"– Беренсе мөхәббәт тураһында яҙғаныңды уҡыным, – ти бер танышым. – Мин дә үҙемдекен һөйләйем әле. Беҙҙең тарих та беренсе мөхәббәт менән бәйле. Улым йөрөгән ҡыҙын беҙҙең менән таныштырырға инде өйләнергә ниәтләгәс, уға тәҡдим яһағас ҡына алып ҡайтты. Мин уны тупһанан атлап инеүгә үк яраттым. Шундай тулҡынланып, борсолоп көткән инем был көндө! Улдары буй еткән әсәләр мине аңлар. Табын әҙерләгән инек. Сәй эсә-эсә яҡынданыраҡ танышабыҙ. Бындай ваҡытта һүҙҙе атай-әсәйе тураһында һорашыуҙан башлайһың инде: кем, ҡайҙан, кем булып эшләйҙәр. Буласаҡ килен яуап бирергә тип ауыҙ асҡансы, улыбыҙ, балҡып, атаһына боролдо: – Ә хәҙер, атай, һиңә сюрприз бар! Шаҡ ҡатырһың! Гөлназдың (исемдәр үҙгәртелде – Г. С. ) ата-әсәһе һеҙҙең ауылдан бит! Тик ауылда уларҙың инде бер кемдәре ҡалмаған. Уның ата-әсәһе лә белмәй әле быны. Сер итеп һаҡланыҡ! Үҙебеҙ дә ярты йыл осрашып йөрөгәс кенә, осраҡлы рәүештә генә асыҡланыҡ. Гөлназ үҙе Сургутта тыуып-үҫкән бит ул. Күптән түгел генә күсеп ҡайтҡандар. Барыбыҙ ҙа Гөлназға ҡараныҡ. Ул үҙенең ата-әсәһенең исемдәрен атаны. – Кемдәр тип әйтәһең? – тип, ирем ҡабатлап һораны. Йөҙө күҙ алдында үҙгәрҙе, ҡара янды. Ә аҙаҡ, яуапты ишеткәс, ҡапыл табын артынан тороп уҡ китте. Бер һүҙ әйтмәйенсә! Йоҡо бүлмәһенә инде лә, Гөлназ киткәнсе шунан сыҡманы. Нисек уңайһыҙ булғанын белһәгеҙ. Нимә уйларға ла белмәнем. Гөлназ алдында бик ситен ине. «Рәмил ағайыңдың ҡан баҫымы күтәрелде шикелле», – тигән булдым. Ҡунаҡ артынан ишек ябылыуға ирем йоҡо бүлмәһенән килеп сыҡты. Ярһыған, бүртенгән. – Әйт улыңа, был ҡыҙға өйләнергә рөхсәтем юҡ! Башҡа алып ҡайтып күҙемә күрһәтмәһен! – тине. Гөлназдың әсәһе иремдең беренсе мөхәббәте булған икән бит! Улай ғына ла түгел, уның атаһы менән улар ҡасандыр яҡын дуҫтар булған. Икеһе лә бер ҡыҙға ғашиҡ булып йөрөгәндәр, ә ҡыҙ Рәмилде түгел, уның дуҫын һайлаған. Был хәлдән һуң арала дуҫлыҡ бөткән, юлдар айырылған. – Минең күҙгә салынмаҫ өсөн Сургутта йәшәне бит улар! Шунан башланды. Өйҙә тыныслыҡ бөттө. Улым, әлбиттә, Гөлназдан баш тартырға йыйынманы. «Миңә унан башҡа бер кем кәрәкмәй! – тине. – Тәҡдим яһаным, ул риза булды. Хәҙер: «Атайым ҡасандыр һинең әсәйеңде яратҡан булған икән, мин һиңә өйләнә алмайым», – тиемме? Беҙ барыбер бергә буласаҡбыҙ! » Мин ике ут араһында ҡалдым. Нисек булһа ла иремде көйләргә тырыштым. – Йәш саҡта кем-кемде яратмаған? Булған, уҙған, бөткән бит инде ул. Балаларҙың бәхетенә аяҡ салмайыҡ. Айырырбыҙ ҙа, унан улыбыҙ башҡа кешене ярата алмаһа, яңғыҙ ҡалһа, ғүмере буйы беҙгә үпкәләп йәшәһә, нишләрбеҙ? – тинем. Тел осомда ғына торған башҡа һүҙҙәр ҙә бар. Уларын нисек тә белгертмәҫкә тырышам. «Шул тиклем яратҡан инеңме ни? Минең менән тороп, уны уйлап йәшәнеңме ни? » – тип әйтмәйем. Әйтмәҫкә тырышам. Балам хаҡына түҙәм. Әммә үҙемдең эсем яна! Бер яйға ла килмәне был. Ҡыҙ һорарға барманы. Ирем була тороп, яңғыҙ ҡатын кеүек үҙем генә киттем. Буласаҡ ҡоҙа-ҡоҙағыйҙар: «Ә ул ҡайҙа? Ниңә килмәне? » – тип һораманылар. Беҙҙең өйҙәге хәлдәрҙән хәбәрҙар инеләр инде. Матур, аңлашып йәшәгәндәре күренеп тора – һоҡланып ҡайттым. Ирем туйға ла барманы. Быныһы иң ауыры булды. Улым алдында ҡыйын ине. Атаң иҫән булып, шундай көндә түр башында ултырмаһын әле. Саҡырған бөтә ҡунаҡҡа ла ни өсөн килмәүенең сәбәбен аңлата алмайһың. «Ауырып китте шул. » – тинек. Өйҙә бөтөнөбеҙ ҙә иремдең дошманына әйләндек. Мин дә, улым да, ҡыҙым да. Киленде әйтмәйем дә. Килгән саҡта ул уның сәләмен дә алманы. Гөлназдың ни ғәйебе бар инде уның ҡаршыһында? ! Балалар беҙгә һирәк киләләр, килһәләр ҙә, атайҙары өйҙә булмаған саҡты тура килтерергә тырышалар. Шөкөр, улым бик булдыҡлы бала. Өйләнгәнсе үк фатир алды. Тормошо етеш. Инде ике бала үҫтерәләр. Шул алма кеүек ейәндәрен дә ҡулына алып һөйгәне юҡ иремдең. Әйтерһең, улар юҡ уның өсөн, уларҙы бөтөнләй күрмәй! Улымдың Гөлназға өйләнеүенә мине ғәйепле һананы ул. «Һин риза булдың», – тине. Ғәйепле генә һанаһа бер хәл, ҡул күтәрә башланы. Ниңәлер: «Кеше менән йөрөйһөң», – тиергә тотондо. Ағ ғына һуңға ҡалып ҡайтырға ярамай.  Ә мин, үҙең беләһең, мәктәптә эшләйем, һуңлаған саҡтар ҙа йыш була. Әле йыйылыш, әле тикшереү. Бер ҡул күтәреп килгәндә, араға кейәү инеп туктаткас ҡына баҫылды. Ҡыҙым, кейәүем әлегә беҙҙең менән торалар. Әл дә улар бар. Юғиһә ирем менән бер өйҙә нисек йәшәр инек. Икең ике бүлмәлә булһа ла, бер ҡыйыҡ аҫтында бит. Уҙған йәй, бер туҡмағандан һуң, судҡа барып ғариза бирҙем – айырылыштыҡ. Быға ул һөйөндө генә буғай. Урын-ер айырым, ашау айырым хәҙер. Кейәү йорт төҙөй. «Беҙ һине бында ҡалдырмайбыҙ, үҙебеҙ менән алып китәбеҙ. Тағын аҙ ғына түҙ инде», – ти. Уларҙан ҡалмам, моғайын. «Беренсе мөхәббәттәрҙең шәүләләре менән осрашмауың хәйерле», – тип язаһың һин. Бик шулай ҙа бит. Тик беҙҙеке бит бына нисек килеп сыҡты. Яҙмыш шаярыуы тип әйтәм бит. Тик ниңә былай «шаяра» ул, бер айырылған юлдарҙы ниңә шулай ҡабаттан ҡуша? Бының менән ни әйтергә теләй? Әллә үҙенә бер ҡыҙыҡ ҡына яһауымы? Белмәҫһең. Гөлнур Сафиуллина.",Беренсе мөхәббәт шәүләһе,0,analytics,Ғәләмәт бит,4869,https://henek.info/articles/++-++/2025-12-17/berense-m-h-bb-t-sh-l-e-4511529,2025-12-17T16:35:00+00:00
"Очрашуда катнашучылар, Берлин, 15 декабрь. фикерләрЕвропа илләре лидерлары президент Владимир Зеленскийбелән сөйләшүләрдән соң, Украинага иминлек гарантияләре планын тәкъдим итте. Документка алты пункт кергән: Дүшәмбе көнне Берлинда Украина һәм АКШ вәкилләре арасында сугышны туктату планы турында сөйләшүләрнең икенче көне тәмамланды. Зеленский сүзләренчә, Америка вәкиллеге белән сөйләшүләр нәтиәле һәм ентекле булган, ләкин ирләр мәсьәләсе әле хәл ителмәгән. үз чыганагына таяныпязуынча, АКШ президенты Доналд Трампсөйләшүләрдән канәгать калган. Басма чыганагы әйтүенчә, кайбер мөһим мәсьәләләрдә килешүгә ирешелгән. мәгълүматынча, АКШ вәкиллеге ""якынча 90 процент"" мәсьәләләр ике тараф арасында килешенде дип белдергән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Европа Украинага иминлек гарантияләре планын тәкъдим итте,1,news,Яңылыҡтар,821,https://www.azatliq.org/a/33624383.html,2025-12-16T08:08:37+00:00
"года в гимназии им. Д. Киекбаева города Стерлитамак состоялось награждение по итогам проведения подписной кампании на 2024 год. Уже не первый год образовательные учреждения города являются самыми активными подписчикам республиканского общественно-педагогического и научно-методического журнала ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" (""Учитель Башкортостана"").",Награждение по итогам проведения подписной кампании на 2024 год,1,news,Яңылыҡтар,346,https://uchbash.com/news/novosti/2024-02-29/nagrazhdenie-po-itogam-provedeniya-podpisnoy-kampanii-na-2024-god-3662273,2024-02-29T10:34:48+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАңа инаять эшен әле 28 мартта ук, инаять кодексының 159 маддәсе (зур күләмдә акча белән хәрәмләшү) һәм 286 маддәсе (вазифаи вәкаләтләрне арттырып авыр нәтиәләргә китерү) нигезендә ачкан булганнар диелә. Казанда акча белән бәйле хәрәмләшү һәм вазифаи вәкаләтләрен арттыруда шикләнеп Казан федераль университетының (КФУ) Халыкара мөнәсәбәтләр институты мөдире һәм ""Казан Кирмәне"" музей-тыюлыгының элекке итәкчесе Рамил Хәйретдиновны тоткарлаганнар. Бу хакта чыганакларына сылтама белән ""Реальное время""яза. Аңа инаять эшен әле 28 мартта ук, инаять кодексының 159 маддәсе (зур күләмдә хәрәмләшү) һәм 286 маддәсе (авыр нәтиәләргә китергән вазифаи вәкаләтләрне арттыру) нигезендә ачкан булганнар диелә. Тикшерү фаразынча, елларда ул институт хезмәткәрләренә ""Восточный разряд"" һәм ""Клио плюс"" фәнни-тикшеренү лабораторияләре белән килешүләр төзеттергән, әмма бу эшләр башкарылмаган. Бер миллион сумнан артык акча белән бәйле эшләр турында сүз бара, инаять эшендә яңа эпизодлар барлыкка килсә, аның күләме артырга мөмкин диелә. Казанның Совет районы мәхкәмәсе карары белән Рамил Хәйретдиновны май ахырына кадәр кулга алганнар. Басма ачыклаганча, ""Клио плюс"" мәгариф өлкәсендә иминлекне тәэмин итү технологияләре уйлап табу һәм аларны кулланышка кертү, шулай ук Русиянең традицион кыйммәтләрен саклау белән шөгыльләнә. ""Клио плюс""ның тагын бер бурычы - терррорчылык һәм идеологик экстремизмга каршы тору диелә. ""Восточный разряд"" Русиянең төрки халыклары тарихы һәм мәдәнияте документларын дигиталләштереп бер базага туплау белән шөгыльләнә, ул документларны Үзәк Азия илләреннән, Азәрбайан, Иран, Төркия архивларыннан ала. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыуртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казанда КФУның Халыкара мөнәсәбәтләр институты мөдирен тоткарлаганнар,1,news,Яңылыҡтар,1772,https://www.azatliq.org/a/kazanda-kfuning-halikara-monasabatlar-instituti-modiren-totkarlagannar/32897268.html,2024-04-09T11:55:10+03:00
"Сайлауда катнашучыфикерләрБүген иртән Молдовада сайлау бүлекләре ачылды. Ике атнда элекузгансайлауда гамәлдәге президент Майя Сандусайлаучыларның 42,3 процент тавышын казанган иде. Илнең элекке прокуроры Александр Стояноглы- 26 процент тавыш ыйды. Майя Санду илнең Көнбатышны хуплау юнәлешендә баруын, аның Европа берлегенә керүен хуплый. Стояноглыны Русия тарафлы оппозицион Социалистлар фиркасе хуплый. Фирка лидеры, илнең элекке президенты Игорь Додон сайлауда катнашмады, әмма көрәштәшләрен Стояноглы өчен тавыш бирергә чакырды. Сайлау бүлекләре шулай ук чит илдәге Молдова илчелекләре биналарында да ачылды. Мәскәүдә ике бүлек эшли, икесе дә илчелек бинасында. Анда иртәдән үк чират тезелгән. Бу хакта",Молдовада президент сайлавының икенче туры уза,1,news,Яңылыҡтар,706,https://www.azatliq.org/a/33185550.html,2024-11-03T08:26:53+00:00
". Мал табибы, шулайтығыҙ, былайтығыҙ, тип беҙгә кәңәштәрен әйтеп, һыйырҙы дауаларға дарыуҙар яҙып ҡайтып китте. Һауығыҙ, һөт төшөрөп алығыҙ, тип тә өҫтәне. Уның кәңәшен тотоп, тартҡылай торғас, ҡатын һөт төшөрөп алды. Йәһәтләп ыуыҙ ҡоймағы ла ҡойоп ебәрҙе. Пожаркала эшләйем бит инде. Иртәгәһенә дежурға теге ҡоймаҡты алып киттем. Малайҙарға, һыйыр шулай-шулай мажаралар менән табылды, тип табылыу тарихын тәмләп һөйләп, еңгәгеҙ бына ыуыҙ ҡоймағы ла ебәрҙе, тип ҡоймаҡ менән һыйланым тегеләрҙе. Шунан икенсе, өсөнсө дежурҙарға уже ҡаймаҡ апара башланым. Ҡатын геүелдәтеп һөт бора, шөкөр. Быҙау булмаһа ла, аҡтан яҙҙырманы әле, тибеҙ. Шулай бер ун биш көнләп үтте. Бер мәл эштә саҡта бисәкәй шылтырата.",Ыуыҙ ҡоймағы һәм. ҡаймағы (әкәмәт),0,analytics,Йәмғиәт,701,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-02-19/yuy-oyma-y-m-ayma-y-k-m-t-4128653,2025-02-19T17:00:00+00:00
"Бөтәһе 75 километрҙан ашыу юл норматив хәлгә килтерелгән. Эштәр Өфө – Инйәр – Белорет, Белорет – Учалы – Мейәс, Стәрлетамаҡ – Белорет – Магнитогорск, Өфө – Иглин – Ҡыҙылъяр – Павловка, Миәшәгәр — Торналы — Мөрсәлим, Стәрлетамаҡ – Раевка, Магнитогорск – Ира, Иҫке Собханғол – Мораҡ, Ишембай – Воскресенское – Мәләүез кеүек трассаларҙа башҡарылған. «Башҡортостандың төп тәбиғәт ҡомартҡылары, туристик объекттар һәм йәйге ял итеү урындары Әбйәлил, Белорет, Ишембай, Ҡырмыҫҡалы, Учалы, Хәйбулла, Салауат һәм республиканың башҡа райондарында урынлашҡан. Тәүлегенә был юлдарҙан 1,5 меңдән 15 меңгә тиклем автомобиль үтеп китә. Шуға күрә юл эшселәре ошо йүнәлештәрҙең торошон контролдә тота», - тине республиканың транспорт һәм юл хужалығы министры Любовь Минакова. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, республика етәксеһе Радий Хәбировтың ҡушыуы буйынса юл эшселәре бәләкәй ауылдар халҡын транспорт менән тәьмин итеүгә, шулай уҡ туристик объекттарға илткән юлдарға етди иғтибар бүлә.",Туристар йөрөгән юлдарға - ремонт,1,news,Яңылыҡтар,963,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-10/turistar-y-r-g-n-yuldar-a-remont-4532824,2026-01-10T09:00:00+00:00
"Башҡортостан уҡытыусыһы журналын үҙен заманса, яңы ҡарашлы, өлгөр тип һанаған һәр уҡытыусы алдырырға тейештер, тип иҫәпләйем. Бәләкәй саҡтан уҡ әсәйемдең өҫтәл китабына әйләнгән был журналды ҡулыма тотоп ҡусты-һеңлеләремде уҡытҡаным иҫемдә. Ошо изге, яуаплы, яратҡан уҡытыусы һөнәрен һайлауға Башҡортостан уҡытыусыһы журналының йоғонтоһо бик ҙур! Уның һәр һанын түҙемһеҙләнеп көтөп алам, башынан аҙағынаса бер тында уҡып сыҡҡас, анализ яһайым, артабан үҙемдең эшемдә ҡулланам. Хәҙерге заманда күп коллегаларыбыҙ араһында, беҙгә электрон форматы ла еткән тиеүселәр бар, әммә ләкин яңы журналды ҡулға алып уҡығанда һәр битенән йылылыҡ бөркөлгәнен һиҙәһең, шуға ла мин Башҡортостан Республикаһында сыҡҡан гәзит-журналдарға мөмкин тиклем күберәк яҙылырға тырышам. Башҡортостан уҡытыусыһы журналы мәғариф өлкәһендә эшләгән һәр кешенең тоғро дуҫы ла, әйҙәүсеһе лә, ҡанатландырыусыһы ла. Әйткәндәй, кем һуң бүләк алырға яратмай? 2024 йылдың 2-се яртыһына яратҡан журналға яҙылып, супер приз отоуым бик ҡыуандырҙы. Был акцияны ойоштороусыларға, редакция хеҙмәткәрҙәренә ҙур рәхмәтемде белдерәм! Ижади ҡомарығыҙ һүрелмәһен! Журналды уҡыусыларыбыҙ артһын!","""Яҙыл да бүләк от"" акцияһы еңеүсеһе",1,news,Яңылыҡтар,1145,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-13/ya-yl-da-b-l-k-ot-aktsiya-y-e-e-se-e-3883421,2024-08-13T14:02:00+00:00
"С библиотекой вместе идти по жизни интересней! В модельной детской библиотеке 40 для коррекционного класса школы 95 в рамках Декады инвалидов прошла игровая программа, в ходе которой дети отправились в путешествие по стране русских народных сказок. Участники мероприятия вспомнили свои любимые сказки и приняли участие в веселых конкурсах, которые проводил веселый Скоморох. В конкурсе «Экспресс-вопрос» необходимо было угадать имя сказочного героя и название сказки. А в конкурсе «Сказочная шкатулка» участники отгадывали, кому из сказочных героев принадлежат вещи, которые показывал Скоморох. В преддверии Нового года прошел мастер-класс по изготовлению декоративных шаров для новогодней ёлки. Ребята научились красиво оформлять свои поделки лентами и стразами, аккуратно выполнять работу и помогать друг другу. В завершении мероприятия состоялся показ новогодних мультфильмов. Модельная детская библиотека 40 г. Уфа",Китапханала ҡыҙыҡ булды,1,news,Яңылыҡтар,918,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-10/kitaphanala-y-y-buldy-4045336,2024-12-10T10:30:00+00:00
"Һәйбәт ҡәйнә икенсе әсәй кеүек. Серҙәшеңә, ярҙамсыңа, дуҫыңа әйләнә ул. Ә инде балаларыңа яҡшы өләсәй булып, был яҡтан да йәштәргә ярҙам итеп торһа, ул алтынға бәрәбәр. Зәлифә лә тәүҙә ҡәйнәһенән бик уңдым тип уйлай ине. Ул киленен ғаиләгә киң ҡолас менән ҡаршы ала. Йәштәрҙең йәшәр урыны булмағас, уларҙы үҙ өйөнә ҡабул итте. Өс бүлмәле иркен фатирҙа һәр кемгә урын етте. Күптәр Зәлифәгә ҡәйнә менән бергә йәшәү мөнәсәбәттәрҙе боҙасаҡ тип ҡурҡытһа ла, барыһы ла яҡшы булды. Аҡыллы ҡәйнә килененә хужабикә булырға рөхсәт итте, аш-һыу бүлмәһендә уға ҡыҫылманы, ярҙам кәрәкһә, баш тартманы. Биш йыл бик татыу йәшәгәндән һуң Зәлифә ауырға ҡалды. Буласаҡ сабыйға өсөһө лә ихлас ҡыуанды, айырыуса пенсияла өйҙә ултырған ҡәйнә шатланды. Йәштәрҙән дә нығыраҡ көтә башланы бәпесте. Ә бына туптай малай тыуғас, проблемалар башланды. Ҡәйнә тәүге көндән сабыйҙың янынан бөтөнләй китмәне. Төндә уянһа ла, иң беренсе янына ул йүгерҙе, уңайы сыҡҡан һайын бәпесте ҡулына алды. Йәш әсә балаһын операция ярҙамында тапҡас, тәүҙә бик хәлһеҙ ине. Шуға ярҙам өсөн ҡәйнәһенә бик рәхмәтле булды. Ә бына нығына башлағас, балаһын үҙенең ҡарағыһы килһә лә, ҡәйнәһе улын теләкһеҙ генә биреүен тойоп аптыраны. Зәлифәнең түш һөтө менән дә тәүҙә проблема булып, бер аҙ яһалма һөт имеҙҙеләр, тик яйлап малайҙы күкрәк һөтө имеҙеүгә күсерҙе. Тап ошо саҡта ҡәйнәһе бөтөнләй ҡырағай ҡылана башланы. Бер көн өйөнә ҡайтып, уның бәпескә түшен ҡаптырырға тырышҡанын күреп һушы китте Зәлифәнең. Мин улымды түш менән ныҡлап имеҙә лә алманым, ауыр ваҡыт булғас, уны әсәйемә ҡалдырып эшкә сыҡтым. Үҙемдең әсәлек бурысын шул ваҡытта тулыһынса үтәй алманым, ейәнем менән был мөмкинлектән мәхрүм итмә мине, – тип шаҡ ҡатыра. Килененә әллә ниндәй хәбәрҙәр һөйләп күндерергә маташа. Имеш, оҙағыраҡ түшен бирһә, һөт төшәсәк, медицинала бындай осраҡтар йыш осрай. ""Ә һин, йәш кеше, эшкә сыҡ, кеше араһында йөрө, өйҙә ятма"", – тип тә ебәрә. Ҡыҫҡаһы, Зәлифә ире һәм балаһы менән уның өйөнән сығып китеп, ҡуртымға фатир алырға мәжбүр була. Танышымдың бер ҙә ҡәйнәһе менән бәпес бүлешергә теләге булмай шул. Әлдә ире уны аңлай. Ҡәйнә бик үпкәләһә лә, әҙерәк ваҡыт үткәс, уларға кире килә башлай. Тик Зәлифә улын уның менән яңғыҙ ҡалдырмай. Йәштәрҙе әбекәй үҙе янына бик саҡыра. Бәлки, малай үҫкәс, барырҙар ҙа, кем белә. Ни тиһәң дә, өләсәй ҙә кәрәк бит сабыйға.","""Ә һин, йәш кеше, эшкә сыҡ, кеше араһында йөрө""",0,analytics,Бәхәс,2308,https://shonkar.com/articles/b-kh-s-alma-y/2025-05-14/in-y-sh-keshe-eshk-sy-keshe-ara-ynda-y-r-4234115,2025-05-14T11:04:00+00:00
"Украина милләтчеләре: ""Колонизатор Мәскәү побы китсен""",Патриарх Кирилл: милли лидер яки Папа булу юлында,0,analytics,Комментарийҙар,54,https://www.azatliq.org/a/2112181.html,2010-07-28T17:17:16+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырХәзерге вакытта Башкортстанда сугыш турында өч фильм төшерелә. Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров дәүләт акчасына Русиянең Украинага каршы сугышында катнашучы республика ир-егетләре турында фильмнар төшерергә кушты. Бу хакта ул бүген хөкүмәт киңәшмәсендәсөйләде. — Бүген иң мөһиме — махсус хәрби операция белән бәйле дәүләт заказы, — диде ул. — Монда безнең каһарманнар да күп, кызыклы кеше язмышлары, шулкадәр күп эш, шуңа да эшләргә кирәк. Радий Хәбиров сүзләренчә, бүген ""якут киносы"" белән беррәттән ""башкорт киносы"" феномены бар. Ул патриотик анимацион фильмнар эшләргә кирәклеген әйтте. ""Төньяк амурлары"" (""Северные амуры"") мультфильмының киләсе өлеше генерал Миңнегали Шәйморатовка багышланачак диде. Башкортстан мәдәният министры Әминә Шәфыйкова сүзләренчә, бүген Украина сугышына бәйле өч фильм төшерелә. Бу — сугышта һәлак булган Сибай театраль-концерт берләшмәсе артисты 23 яшьлек Илнар Хатмуллин турында ""Каһарман биюе"" (""Танец героя""), сугышка ибәрелгән башкорт аш-суы турында ""Күчтәнәч"" (""Гостинец"") һәм Фәнис Хөсәеновхакында ""Безбашенный"" фильмнары. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Радий Хәбиров Украина сугышы турында фильмнар төшерергә кушты,1,news,Яңылыҡтар,1222,https://www.azatliq.org/a/radiy-habirov-ukraina-sugishi-turinda-filmnar-toshererga-kushti/33113381.html,2024-09-09T18:27:29+03:00
"Рекордҡа өлгәшеү өсөн балалар 161 меңдән ашыу элемент – РУБРИК-тың Яңы йыл коллекцияһынан меңдән ашыу ҡар бөртөгө һәм йондоҙ ҡулланған. Был сара конструктор  йыйыуҙа ҡулланылған деталдәр һаны буйынса ла, ҡатнашыусылар һаны буйынса ла иң күләмлеһе булды. Сарала Станислав Кононенконан тыш, РУБРИК тигән Рәсәй брендын булдырған Айнар Абдрахманов, БР мәғариф министры Илдар Мәүлетбирҙин, Бәхет биләмәһе хәйриә фонды бағыусылар советы рәйесе Каринэ Хәбирова һәм башҡа яуаплы шәхестәр ҡатнашты. Сығанаҡ: Башинформ.",Өфө уҡыусылары Рекордтар китабына инде,1,news,Яңылыҡтар,509,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-27/f-u-yusylary-rekordtar-kitabyna-inde-4069128,2024-12-27T11:41:00+00:00
"Әр-Рәхим мәсете манараларын биҙәп бөткәндәр. Туҡтап ҡалған төҙөлөш хаҡында Радий Хәбиров 2023 йылдың сентябрендә үткәргән эш кәңәшмәһенән һуң урынынан ҡуҙғалғайны. Белгестәр объектты һәр яҡлап тикшергән, баһалаған, 2024 йылдың апрелендә мәсет төҙөлөшө яңынан тергеҙелде.",Мәсет төҙөлөп бөтәсәк,1,news,Яңылыҡтар,270,https://henek.info/articles/novosti/2025-02-05/m-set-t-l-p-b-t-s-k-4108915,2025-02-05T14:00:00+00:00
"Был үлән – туҡранбаш. Руссаһы – клевер луговой. Уның химик составы бик бай. Унда С, В1, В2, Е витаминдары, каротин, флавоноидтар, фитоэстрогендар бар. Туҡранбаштың: - бәүел ҡыуҙырыу, ауыртыуҙы баҫыу; антисептик (яраларҙы төҙәтеү); ҡаҡырыҡты сығарыу, йүтәлде йомшартыу; ҡанды туҡтатыу; организмдың тонусын күтәреү; ҡан тамырҙарын нығытыу; гемоглобинды күтәреү; матдәләр алмашыныуын яҡшыртыу кеүек файҙалы үҙенсәлектәре бар. Туҡранбаш үләне айырыуса ҡатын-ҡыҙҙар өсөн файҙалы. Климакс һәм менопауза осорондағы ҡатын-ҡыҙҙарҙың дөйөм хәлен яҡшыртырға ярҙам итә. Ауыртыуҙы баҫыу үҙенсәлеге иһә күрем күп һәм ауырттырып килгәндә ярҙам итә. Элек туҡранбаш үләнен даими ҡулланып, ҡатын-ҡыҙҙар ауырға уҙыуҙан һаҡланған. Фәнни тикшеренеүҙәр ундағы п-кумар кислотаһының организмдың ауырға уҙыу функцияһын тотҡарлауын раҫлай. Бынан тыш, ул – тәбиғи афродизиак. Туҡранбаш төнәтмәһе дәртте арттыра, ир-ат өсөн дә бик файҙалы. Ул простатит ауырыуын иҫкәртә, потенцияны көсәйтә. Туҡранбашты сәскә ата башлаған осорҙа йыялар. Дарыу үләне булараҡ сәскәләре, япраҡтары һәм һабаҡтары, хатта тамырҙары ла ҡулланыла. Туҡранбаштың япраҡтарын сәй итеп кенә эсәргә түгел, салаттарға һәм йәшелсә аштарына ла ҡушырға була. Йүтәлде дауалар өсөн туҡранбаштың сәскәләренән һәм япраҡтарынан төнәтмә яһайҙар. 1 стакан ҡайнар һыуға 2 аш ҡалағы кипкән һәм ваҡланған туҡранбаш сәскәһе алына. Төнәтмәне термоста ла әҙерләргә мөмкин. Туҡранбаштан йәй көнө эсәр өсөн тәмле сәй ҙә әҙерләйҙәр. 3 литр һыуға 30 туҡранбаш сәскәһе, тәменсә шәкәр һәм бер аҙ лимон һуты һалып, һыуҙы ҡайнатып сығарырға, һыуынғас, һөҙөргә кәрәк. Файҙалы үлән булһа ла, туҡранбашты бөйөрҙәрҙә таш булғанда, йөрәк ауыртҡанда, инсульттан һуң, ҡан тамырҙары киңәйгәндә, ҡан тамырҙарында тромбтар булғанда эсәргә кәңәш ителмәй. Дауалана башлағансы, тәүҙә табиб менән кәңәшләшегеҙ. Фотоэстрогендарга бай булғанға, уны ауырлы ханымдарға ла эсмәҫкә кәрәк. ""Башҡортостан"" гәзите сайтынан.",Ҡатын-ҡыҙҙың матурлығын һаҡлай торған үлән,0,analytics,Ҡатын-ҡыҙ,1916,https://bashkizi.ru/articles/a-byl-atyn-y/2025-08-30/atyn-y-y-maturly-yn-a-lay-tor-an-l-n-4354521,2025-08-30T09:00:00+00:00
В мае 2023 года открылся региональный филиал фонда «Защитники Отечества». За это время сюда поступило более 79 тысяч запросов.,В Башкирии подвели итоги работы филиала фонда «Защитники Отечества»,0,analytics,Ватан,126,https://tanburz.ru/news/vatan-a-ynda/2024-12-17/v-bashkirii-podveli-itogi-raboty-filiala-fonda-zaschitniki-otechestva-4056014,2024-12-17T11:55:00+00:00
"Ул тамашасылар күңелен йырлы ролдәре менән яуланы. Хәйретдин (Йәш йөрәктәр), Ғиззәт (Еҙнәкәй), Хәсән (Йырланмаған йырым һин) образдарының уңышы Алмаздың моңло тауышына ла бәйлелер, моғайын.","Мин талантлымын, тиергә ярамай.",0,analytics,Мәҙәниәт,189,https://shonkar.com/articles/culture/2025-02-24/min-talantlymyn-tierg-yaramay-4134093,2025-02-24T10:39:20+00:00
"Екатерина – нәфис ҡыҙ, әммә ул беҙҙең балалар өсөн интернетта ысын көрәш алып бара. Ул үҫмерҙәр һәм мәктәп йәштәре араһында көрсөклө хәлдәрҙе бик оҫта таба. Был бик мөһим йүнәлеш. Интернетта әшәкелек, законһыҙ контент күп, тип гел әйтә киләм. Беҙ Екатеринаның командаһы менән эште дауам итеү тураһында килештек, – ти Башҡортостан башлығы. Сығанаҡ: Башинформ.",Екатерина Мизулина менән хеҙмәттәшлек дауам итә,1,news,Яңылыҡтар,358,https://amanat.su/news/novosti/2025-03-24/ekaterina-mizulina-men-n-he-m-tt-shlek-dauam-it-4170449,2025-03-24T20:21:00+00:00
"Шулай уҡ «Күперҙәр» ижтимағи-сәйәси проекты өсөн «Юлдаш»радиоһы журналистары Гүзәл Зарипова, Гүзәл Ситдикова һәм Ильнар Әхмәтгәрәев лайыҡ булды. «На земле Салавата» гәзитенең баш мөхәррире урынбаҫары Шамил Әхмәтшин Салауат районында тыуып үҫкән лайыҡлы кешеләр тураһында мәҡәләләр шәлкеме өсөн баһаланды.",Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаттары билдәле,1,news,Яңылыҡтар,304,https://henek.info/news/novosti/2025-10-23/sh-it-ho-aybir-in-isemend-ge-premiya-laureattary-bild-le-4438207,2025-10-23T12:55:00+00:00
"Архив фотосыфикерләрТатарстанда хәләл экспортының үсешен тоткарлаучы сәбәпләрнең берсе — халыкара хәләл сертификат алуда кыенлыклар булуы, дип белдерде бүген республиканың авыл хуалыгы министры урынбасары Рөстәм Гайнуллов матбугат очрашуында. Аныңча, бу аеруча ""гарәп-мөселман дөньясы илләре"" базарына чыгуда кыенлыклар тудыра. Моның төп сәбәбе дип ул Татарстандагы хәләл итештерүчеләренең халыкара таләпләргә туры килерлек документлар әзерләүдә, үз компетенцияләрен арттыруда итәрлек эшләмәве. Шул ук вакытта 2024 елның 11 аенда Татарстанның хәләл экспорты 13 млн долларга иткән. Гайнуллов сүзләренчә, республикадан чит илгән нигездә хәләл кондитер ризыклары, сөте һәм ит продукцияләре сатылган. Алга таба Татарстан Фарсы култыгы илләре, Төньяк Африка илләре, Малайзия һәм Индонезия белән хезмәттәшлекне арттырырга тели, дигән рәсми.2024 ел ахырына кадәр Татарстанда хәләл экспорты 16 млн долларга итәр дип көтелә. Бу узган елдан 1,5 тапкыргакүбрәк. Шул ук вакытта хәләл экспорты Татарстанда итештерелеп чит илгә сатылган агро-сәнәгать тауарларының 3,5 процентын гына тәшкил итә. Соңгы елларда Татарстан хәләл тармагында чит илләр белән хезмәттәшлекне арттырды. елларда чит илгә хәләл тауарлар сату 2,6 тапкыргаүскән. Бер яктан, Татарстан хәләл тармагын үстерү өчен аерым эшләр башкара. Республикада бу темага төрле чараларуза, ислам банкингысынала, хәләл туклану, хәләл хезмәт күрсәтүоештырыла. Икенче яктан, хәләл өлкәне үстерүдә зур проблемнар бар. Татарстандагы Русия колонияләрендә мөселманнарга итсез меню булмаугазарланалар, Тикшерү комитеты мәктәпләрдә хәләл туклануга күчүне тикшерә һәм башка кыенлыкларкүзәтелә. Русиядә",Рәсми: Татарстанда хәләл итештерүчеләренә гарәп-мөселман базарына үтеп керү кыен,1,news,Яңылыҡтар,1630,https://www.azatliq.org/a/33236106.html,2024-12-11T12:22:58+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБулачак түрәләрне Казан федераль университеты каршындагы дәүләт һәм муниципаль идарә югары мәктәбе әзерләячәк. Татарстанда Украинадагы сугышта катнашучылар арасыннан дәүләт оешмаларында һәм дәүләт ширкәтләрендә эшләүчеләрне әзерләячәкләр. Моның өчен ""Батырлар — Татарстан каһарманнары"" дигән проект эшли башлаган. Ул Путин кушуы белән башлатылган ""Время героев"" федераль програмының бер төре булып тора. Беренче чиратта ""махсус хәрби операция ветераннарын"" (Украинага һөүмне Русиядә шулай дип йөртәләр — ред. ) укыту күздә тотыла. Ә хәзерге вакытта сугышта булучыларны демобилизацияләнгәннән соң гына укытачаклар, дип яза""Бизнес "". Гаризаларны 18 февральдән 30 мартка кадәр кабул итәләр. Апрельдә идарә итәргә сәләтле булып-булмауларын һәм акыл сәләтләрен тикшерүче тест узачаклар. Май ахырында иң яхшы нәтиәләргә ия булганнарын сайлап алып әңгәмәгә чакырачаклар, июньдә иңүчеләр билгеләнәчәк, июльдә укыта башлаячаклар диелә. Булачак түрәләрне Казан федераль университеты каршындагы дәүләт һәм муниципаль идарә югары мәктәбе әзерләячәк.1 июльгә кадәр Русия төбәкләрендә Украинадагы сугышта катнашучыларны укыту һәм дәүләт хезмәтенә эшкә урнаштыру програмы эшли башларга тиеш. ""Сенеж""да түрәләр өчен уздырылган семинар вакытында Русия президенты хакимиятенең югары дәрәәле хезмәткәрләре төбәкләргә шундый күрсәтмәбиргән иде. Бу програмнар ""Время героев"" федераль програмына охшаш булырга тиеш, әмма исеме башкача була ала диелде. Һәр төбәктә беренче агымда укыту өчен 30-70 кешене сайлап алачаклар. Аларның тәремәи хәлләренә игътибар биреләчәк: хөкем ителгән, фронттан качкан кешеләр алынмаячак. Төбәкләр 1 октябрьгә кадәр бу програмнарда катнашучыларның 20 процентын, 2026 елга кадәр 80 процентын дәүләт хезмәтенә эшкә урнаштырырга тиеш була. Шул ук вакытта президент хакимиятендәгеләр сугышта катнашканнарны эшкә урнаштыруга итди карарга, аларга ""яхшы вазифалар"" бирергә куша, дип сөйләгән ""Ведомости""га чыганагы. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда Украинадагы сугышта катнашып кайтучылардан түрәләр әзерли башлыйлар,1,news,Яңылыҡтар,1984,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-ukrainadagi-sugishta-katnaship-kaytuchilardan-turalar-azerli-bashliylar/33317620.html,2025-02-17T14:50:50+03:00
"Теләһәк, теләмәһәк тә һәр беребеҙҙең аҙаҡҡы туйы буласаҡ. Донъяға беҙ ҡунаҡ ҡына булып килгәнбеҙ, ти бит динебеҙ. Вафат булғас, дини йоланы үтәп, мәрхүм ер ҡуйынына оҙатыла. Ер йөҙөндә йәшәп, Әхирәткә күскән кешегә ҡарата хөрмәт һәм ихтирамдың билдәһе итеп ҡабул ителә ерләү. Мәйеттәргә әһәмиәт бирмәгән милләттәр мәҙәни халыҡ була алмай, ти дин ғалимдары. Үлеү кеше өсөн бик мөһим һәм ҡатмарлы ваҡиға. Оҙатыусыларға ла еңел түгел ул. Был хаҡта хәҙер бик күп китаптар яҙылған, хәҙистәрҙән дә уҡырға була. Күҙәтеүҙәремә ҡарағанда, дини белеме булған кеше был хәлдәрҙе еңелерәк үткәрә, ҡайғыһында доға ҡылып йыуана. Мөьмин булмаған кешегә (Ҡөрьәнде өйрәнмәй, Ҡиәмәт көнөнә ышанмай, ғибәҙәттәр ҡылмаһа) үлемде кисереү бик ауыр. Динебеҙ өйрәтеүенсә, өсөнсө – һуңғы туйыбыҙға беҙ һәр саҡ әҙер булырға тейеш. Совет осоронда беҙҙе был турала уйламаҫҡа өйрәттеләр. Атеистарҙың бер мәҡәләһен уҡығаным хәтерҙә. Америкала балаларҙы дөрөҫ тәрбиәләйҙәр, имеш, унда балалар баҡсаларында уҡ үлем тураһында, ул ваҡытта үҙеңде нисек тоторға кәрәклеге хаҡында, үлгәс, йәндең ҡайҙа барыуы, ахырызаман тураһында ла бөтә мәғлүмәттәр өйрәтелә, имеш. Эйе, үлем йәшен, ҡартын һайлап тормай. Төрлө хәлдәр килеп сыға. Бәләкәйҙән ғилем инһә, бала, моғайын, был ерҙә беҙ ваҡытлыса ғына йәшәүебеҙҙе аңлап үҫер ине. Ә беҙҙең күңелдә был миңә, минең яҡындарыма түгел, сит кешегә ҡағыла, тигән фекер йәшәй. Йәше олоғайғас, ваҡыты килеп етә башлағас ҡына кеше башында төрлө уйҙар тыуа. Ошо уй-фекерҙәре менән уртаҡлаша башлаһа, йәштәр иғтибар итмәй, юҡты һөйләй, тип кенә ҡуя. Оло кеше: Мин үлгәс, - тигән һүҙҙәр әйтә башлаһа ла, әле тереһең бит, тип ауыҙын ябып ҡуялар. Ә бит беҙ өлкән кешене ошо һүҙҙәребеҙ менән бик ҡыйырһытабыҙ. Мин дә шундай булдым. Аҙаҡ үкенгән булабыҙ, ни тип әйтергә булған икән, тип илайбыҙ. Үлем хәле ваҡытында үҙеңде тотоу мәҙәниәте тураһында Р. Моудиҙең китабын уҡығас ҡына үҙемдең күҙем асылды, ләкин һуң ине инде, бар туғандарым вафат булып бөткәйне ул ваҡыт. Хәҙистәрҙә әйтелгән, мәңге йәшәгән һымаҡ донъя көтөгөҙ, иртәгә үләм тигән кеүек ғибәҙәт, изгелектәр ҡылығыҙ, тип. Тимәк, донъя ҡыуғанда ла иртәгәһен һис тә оноторға ярамай. Иҫән сағыңда вариҫтарыңды теүәлләргә, үлем һандығы әҙерләргә, зыяратта урын билдәләргә, әйтер һүҙҙәрҙе әйтеп ҡалырға кәрәк. Мәсеттәребеҙҙә хеҙмәт иткән муллалар ахырғы туйҙы нисек башҡарырға уҡығандар һәм рәтен белеп эш итә. Шулай ҙа төрлө хәлдәр булып тора. Ғүмеремдең шундай мәле килеп етте, көндән көнгә тигәндәй тиңдәштәрҙе, бергә эшләгән хеҙмәттәштәрҙе теге донъяға оҙатырға барырға тура килә. Ошо осорҙа бер үк мулланың 3 йыназа алып барғанына шаһит булырға тура килде. Аҙаҡҡыһында мин уны элекке коммунистар йыйылышында берәйһен ярһып, фаш итеүсегә оҡшаттым. Улай ярамай ҙа, былай ярамай! – тигән һүҙҙәре менән йорт хужаларының кәйефен төшөрҙө, ә уларҙың бит былай ҙа ҡайғы кисергән мәле. Бармаҡтары менән янай-янай беҙҙе, артта ҡалған аңһыҙҙарҙы (уныңса), аҡылға өйрәтте ул. Өҫтәүенә, нимә һөйләһә, береһе-бер дөрөҫ түгел. Зыяратҡа ҡатындар бармай, улар тәһәрәтһеҙ, тип тә ҡысҡырҙы. Ҡайҙа яҙылған ул зыяратҡа тәһәрәтле кереү тураһында. Мин белгәндәр тәһәрәтһеҙ ике эш ярамай – намаҙ уҡыу, Мәккәлә тәүәф ҡылыу. Мәсеткә лә инергә ярай, тик намаҙ уҡый торған ергә инергә ярамай. Ҡөрьән уҡығанда ла китапты тотоп уҡымаһаң, ярай. Хеҙмәттәшем (ирен ерләүсе ҡатын): Хәҙрәт, миңә һәм ҡыҙыма ғына рөхсәт ит инде, иремде аҙаҡҡа тиклем оҙатайым, - тип үтенә. Хәҙрәт ҡәтғи ҡаршы. Мин дә һуңғараҡ ипләп кенә, дуҫымды йәлләп, хәҙрәткә шул уҡ һорауҙы бирҙем. Ул миңә ҡатынына ҡысҡырған кеүек ҡысҡыра башланы. Мәйет өҫтөндә шулай яраймы һуң, тигәс кенә туҡтаны. Ҡатын-ҡыҙға зыяратҡа оҙатырға барырға ярамағанының сәбәбе икенсе – ул уларҙы ҡайғыртыу, уның сәләмәтлеген һаҡлау (бигерәк тә йәштәргә). Түлдән ҡалған оло йәштәгеләргә ундай ҡәтғи тыйыуҙың кәрәге бармы икән? Һәр эште аҡыл менән эшләү хәйерлерәктер. Мулла тағы үҙ вәғәзендә беҙҙе өс ус тупраҡ һалыу ярамай, ул христиандарҙан күскән йола, тип әрләне. Хәҙистәрҙе ҡабатлап уҡыным. Унда Мөхәммәт с. ғ. с. өс ус тупраҡ һалған һәм һәр ырғытҡанында ниндәй доға уҡыуы хаҡында яҙылған. Ошондай кәрәкмәгән нәмәләрҙе һөйләп, мулла башыбыҙҙы ҡатырҙы. Сәскә, веноктар ярамай, гонаһ, исраф ҡына, тип ҡысҡырғас, хужалар уларҙы әллә ҡайҙа йәшереп бөткән. Ҡала хакимиәтенән килгән кешеләр ҙә шып-шым йөрөп, машиналарына ултырып, ҡайтып китте. Һөйләргә рөхсәт булмағандыр, ахыры. Аҙаҡ, әлбиттә, сәскә, веноктарҙы илтеп ҡуйғандар, унда ҡала хакимиәтенән дә венок булған икән. Эйе, исламда мәйет өсөн мал исраф итеү тыйылған. Мәрхүмгә уларҙың кәрәге юҡ, тип ҡарала. Ләкин беҙ бит мосолман илендә йәшәмәйбеҙ. Беҙҙә төрлө конфессия вәкилдәре бер-береһе менән тыныс йәшәй. Татар-башҡорт, бәлки, уларҙы килтермәҫ тә ине, ә эшләгән ерҙән рәсми рәүештә, башҡа милләттәге дуҫ-иштәр ҙә һинән һорап тормай бит, ғөрөф-ғәҙәткә кергән. Улар мәрхүмде нисек ихтирам иткәндәрен күрһәтеп, аҡсаларын йәлләмәй, тотоноп өлгөргәндәр. Уларҙы һанға һуҡмау, кәмһетеү кәрәкмәҫ ине. Был мулла ерләшкән өс мәрхүм дә етәксе, йә дәүләт учреждениеһында эшләгән кешеләр ине бит. Элекке саҡта ауылда кешене ерләүҙәре иҫкә төшә. Был ваҡытта мәйет ятҡан өйҙә генә түгел, урамда ла ҡысҡырып һөйләшмәҫтәр ине. Вәғәз һөйләүсе ярты тауыш менән генә яҡындарының күңелен тынысландырырлыҡ хәбәрҙәр һөйләй. Бөтә кеше тәһлил әйтеп ултыра, мулла ла доғанан туҡтамай. Әле лә күп муллалар шулай эшләй. Кешене ихтирам итмәй, үҙ мәнфәғәттәрен генә уйлап, үҙен әүлиә тип йөрөткән бер мулла мәжлестәргә күп ваҡыт һуңлап йөрөй. Әле яңыраҡ береһе Ҡөрьән мәжлесенә сәғәт 3-кә саҡырылып, тик 4.30-ҙа ғына килеп етте лә, аяттарҙы тиҙ генә уҡып, хәйер алғас та, аштан, сәйҙән баш тартып, сығып та китте, тағы бараһы урын бар, тине. Хужа кеше, бала-саға, йәштәр донъянан үткәндәр өсөн доға уҡыу кәрәк икәнен белһен, күңелгә ятҡан вәғәздәр ишетһен, тип бөтә көсөн һалып, тырышып өҫтәл әҙерләй. Ҡунаҡтарҙың да күңеле ки-телде мулланың был ҡылығына. Ул мулланың үҙе урынына уҡыусыларын ебәргәне лә мәғлүм. Уҡыусылары ла хәйер алғас та ҡайтып китәләр. Ошондай күренештәрҙең шаһиты булараҡ, уйға ҡалдым. Аллам һаҡлаһын, минең аҙаҡҡы туйымда бындай муллалар тап килмәһә ярар ине. Туйым матур, тыныс үтһен, ҡатнашыусыларҙың күңеле ҡырылмаһын, йәнем тыныс булһын, доға ҡылыусылар булһын ине, тип теләктәр теләйем. Мосолман ҡәрҙәштәремә әйтер һүҙем шул: бәлә килһә, рухығыҙҙы йыйып, ашыҡмай, ары-бире сапмай, белгәнерәк кеше менән кәңәшләшеп, кәрәк мулланы табығыҙ. Оҙатыусы оло ҡайғыла ҡала, шуға муллаларға ла был оло эште еренә еткереп, күңел йылыһы һалып эшләү ҡамасауламаҫ. Кеше ғүмерендә бер генә булған был һуңғы юлға оҙатыу мәле еренә еткереп үткәрергә тырышайыҡ, аҙаҡ үкенергә тура килмәһен. Зәйтүнә КӨҪӘПОВА.",Аҙаҡҡы туй,0,analytics,Йәмғиәт,6616,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-10-19/a-a-y-tuy-4432460,2025-10-19T11:52:00+00:00
"фикерләрКазанда ""Бишбалта бистәсендәге 2 нче урыс-татар училищиесы"" дип аталган мәдәни мирас объекты Русия һәйкәлләренең бердәм дәүләт реестрына кертелмәячәк. Моңа кагылышлы акт Татарстанның мәдәни мирас объектларын саклау комитеты сайтында чыкты. 1880 нче еллар ахырында төзелгән ике катлы бина Казансу елгасының уң ярында, Олы урам белән Карел урамы чатында урнашкан. Ул соңгы эклектика чорындагы ""кирпеч"" стильдә салынган. Әлеге бина өлешчә сүтелеп, төзелеш материллары булак таралып бетү һәм озак еллар караусыз калу нәтиәсендә, бөтенлеген югалткан, дигән нәтиәгә килгән белгечләр. ""2025 елның декабрендә бинаны карау вакытында объектның харабә хәлендә булуы ачыкланды: кат аралары, түбәсе, күтәреп торучы диварларның бер өлеше юкка чыккан"", — диелә документларда. Бишбалта бистәсендәге татар училищисесына 1878 елда нигез салынган, шәһәр әмәгать идарәсе акчасына тотылган. Уку курсын бер укытучы — Татар укытучылар училищесын тәмамлаган белгеч алып барган, дини нигезләрне мәхәллә мулласы укыткан. Урыс-татар училищесының бурычы мөселман мохитеннән чыккан балаларны урысча сөйләшергә өйрәтү, шулай ук арифметика һәм тарих буенча башлангыч белем бирү булган. Еллар узу белән укучылар саны 23 тән 47 гә кадәр арткан. 1915 елда мәктәпнең багучысы булып танылган сәүдәгәр Габдулла Апанаев билгеләнгән. 1922 елда, тугызъеллыкка әйләнгәннән соң, мәктәп күчеп киткән, ә бина торак йорт итеп файдаланыла башлаган. Соңрак анда икмәк пешерү урыны — икмәкханә урнашкан. Актта әйтелгәнчә, элекке татар мәктәбе бинасын яңадан торгызу мөмкин түгел, чөнки аның аерым тарихи-мәдәни әһәмияте юк, шулай ук бина турында кирәкле фәнни мәгълүматлар да сакланмаган.",Казансу ярындагы элекке татар училищиесы бинасын һәйкәлләр реестрыннан чыгарачаклар,1,news,Яңылыҡтар,1648,https://www.azatliq.org/a/33648764.html,2026-01-15T10:33:54+00:00
"Дамир ИсхаковКиләсе бер-ике ел эчендә Русия татар төбәкчеләре оешмасы барлыкка килергә мөмкин. Бу хакта тарихчы Дамир Исхаков""Туган ир"" журналы чыга башлауга биш ел тулуга багышланган матбугат очрашуында белдерде. ""Безгә Русия күләмендә татар төбәкчеләре хәрәкәтен берләштерергә кирәк. Безнең берләштерү корылтае булды, әмма оешма теркәү узмады. Татарстанныкын гына теркәделәр. Бер-ике елда Русия буенча бөтен төбәкчеләрне берләштереп, оешма төзергә кирәк. Алар татар конгрессы канаты астында эшләргә тиеш булачак. Безнең бурыч – һәрбер милли оешма каршында төбәкчеләр хәрәкәтен оештыру. Татар яшьләре хәрәкәте, аксакаллар, хатын-кызлар әмгыяте берләшкән. Хәзер төбәкчеләрне берләштерә алсак, бу милли рухны сакларга ярдәм итәчәк"", диде ул. Сентябрь аенда Омскида узган Бөтентатар төбәкне өйрәнүчеләр әмгыятенең ыены итәкчелектәгекаршылыкны күрсәтте. Форумда Русиянең 22 төбәгеннән 150 ләп вәкил катнашты. Сүз 2017 елда оешкан Бөтентатар төбәкне өйрәнүчеләр әмгыяте турында бара. Корылтай вакытында аның рәисе итеп Камил Әбләзев, урынбасарлары булып тарихчылар Дамир Исхаков, Альберт Борһанов, Илдар Габдрафыйковсайланды. Иң актив татар төбәкчеләре булып Башкортстан татарлары санала, дип саный тарихчы Илнар Гарифуллин. Алар рәсми пропагандага каршы көрәш алып бара, ди ул. ""Башкортстан төбәкчеләре - үз фикерле халык. Алар рәсми пропаганданы алып бармый, татар позициясендә кала. Биш ел элек төбәкчеләр әмгыяте төзелүне алга сөрүче булып Башкортстан татарлары торды. Үз төбәген иң күбе өйрәнүчеләр булып алар санала. Без моны ыен вакытында да, китапларны тәкъдим иткәндә дә күрдек. Татарстанда да аның кадәр төбәкчеләр юк. Фәнни институтлар Башкортстан татарлары тарихын бирмиләр, йә ялган мәгълүмат иткерәләр. Бу төбәкчеләр илкәсенә төшә"", диде ул. Матбугат очрашуы ""Туган ир"" журналының биш еллыгы уңаеннан оештырылган иде. Әлеге вакыт эчендә басманың 20 нче саны әзерләнгән. Дамир Исхаков сүзләренчә, әлеге журнал татар төбәкчеләре хәрәкәтен көчәйткән. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","Дамир Исхаков: ""Татар төбәкчеләрен Русия күләмендә берләштерергә кирәк""",1,news,Яңылыҡтар,2202,https://www.azatliq.org/a/31590692.html,2021-12-02T14:31:48+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМөхәммәтшин сүзләренчә, сугыш барган чакта бу хәл дәвам итәргә мөмкин. Татарстан Дәүләт шурасы рәисе Фәрит Мөхәммәтшинреспубликада пилотсыз очкычларның яңа һөүменә әзер булырга тиешләр дип саный. ""Кызганыч, пилотсыз очкычлар безгә кадәр дә очып килүенә әзер булырга кирәк"", дигән ул парламент утырышында. Мөхәммәтшин сүзләренчә, ""махсус хәрби операция"" (Украинага каршы сугышны хакимиятләр шулай атый - ред. ) барган чакта бу хәл дәвам итәргә мөмкин. ""Без куркыныч итештерү, эре итештерү оешмаларын саклау өчен акча түктек. Бу иһазларның эшенә комачау итә торган зондлар сатып алуга акча бирелде"", дигән ул. Элегрәк Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановпилотсыз очкычлар һөүменнән оешмалар үзләре сакланырга тиеш, дигән иде. ""Ракеттан саклану чаралары эшләр дип көтеп торырга кирәкми, аның башка бурычлары бар. Һәр оешма, һәр шәһәр, һәр муниципалитет - без моны үз көчләребез белән хәл итәргә тиеш. Иптәшләр, уяныгыз, үзебез сакламасак безне беркем сакламас! "", диде президент.2 апрель иртәсендә Татарстанга — Русия Украинага каршы сугыш башлаганнан бирле беренче тапкыр — дроннарһөүм итте. Беренче дрон Түбән Каманың ТАНЭКО ширкәтенә төшкән. Тагын ике дрон ""Алабуга"" икътисади зонасы ирлегенә очып килгән иде. Украина хәрби белгече Олег Ждановәгәр украин ягы имереклекләр итәрлек булмады дип тапса, ""Алабуга"" икътисади зонасына һөүмнәр дәвам итәчәк, дип белдерде. ""Татарстанда республиканың объектлары Украина өчен канунлы һәдәф булуы турында уйлана башларлар"", ди ул. Һөүмдә 14 кеше, шул исәптән ике үсмер яраланган иде. Дроннар һөүменнән соң, Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов республикадагы ашыгыч хезмәтләрне гадәттән тыш хәлләргәәзер торырга чакырды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Фәрит Мөхәммәтшин Татарстанда дроннар һөүменә әзер торырга чакырды,1,news,Яңылыҡтар,1821,https://www.azatliq.org/a/farit-mohammatshin-tatarstanda-dronnar-hojumena-azer-torirga-chaqirdi/32912526.html,2024-04-19T15:48:03+03:00
"«Оҙайлы һәм әүҙем тормош» милли проекты (национальный проект Продолжительная и активная жизнь») ярҙамында Благовещен районының Бедеева Поляна ауылында табип амбулаторияһында капиталь ремонт үткәрелде, тип хәбәр итә БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәте. Бина 1989 йылда уҡ төҙөлгән. Ремонттан һуң ул хәҙерге замандың санитар-эпидемияға ҡаршы талаптарына тулыһынса тап килә, ә был юғары сифатлы медицина ярҙамы менән тәьмин итеү өсөн мөһим. Амбулатория сменаһына 50 кешене ҡабул итеүгә иҫәпләнгән. Унда бөтәһе 3348 кеше, шул иҫәптән 449 бала медицина ярҙамы ала. – Яңыртылған ауыл амбулаторияһын асыу – халыҡ өсөн бик мөһим ваҡиға. Яңы инфраструктура һәм яҡшыртылған шарттар халыҡтың һаулығын тағы ла яҡшыраҡ хәстәрләргә, яҡшы кимәлдәге медицина ярҙамы күрһәтергә мөмкинлек бирер, тип ышанабыҙ, – ти Благовещен үҙәк район дауаханаһының баш табибы Анна Ғәйнетдинова. Иҫегеҙҙгә төшөрәбеҙ: быйылдан алып РФ Президенты В. В. Путин ҡарары буйынса яңыртылған милли проекттар тормошҡа ашырыла. Оҙайлы һәм әүҙем тормош – шуларҙың береһе. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Бедеева Поляна ауылында амбулатория яңыртылған,0,analytics,Милли проекттар,1148,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2025-12-13/bedeeva-polyana-auylynda-ambulatoriya-ya-yrtyl-an-4505294,2025-12-13T07:30:00+00:00
"Башҡорт кино сәнғәте йылдан-йыл үҫеүе ҡыуандыра. Әлеге көндә байтаҡ фильмдар тамашасы хөкөмөнә сығарылды. Күптән түгел баш ҡаланың Родина кинотеатрында йәш һәм өмөтлө башҡорт режиссеры һәм сценарист Фәрзәнә Утарбаеваның өр-яңы Нигеҙ ҡыҫҡа метражлы филмының  премьераһы булды. Ябай ғына ауыл ҡарты тормошоноң бер көн эсендә генә барған ваҡиғалар сылбыры аша тотош ауылдарҙың  яҙмышы һүрәтләнә. Яҡташыбыҙ, эшҡыуар Азат Айытҡужиндың атай йортонда төшөрөлгән фильм ысын мәғәнәһендә күңелдең иң нескә ҡылдарын сиртте, тиһәк тә, арттырыу булмаҫ.  Тәрән фәлсәфәгә, тормош тураһында уйланыуҙарға ҡоролған башҡорт киноһын ҡарарға тулы зал йыйылды. Төп ролдәрҙе РФ атҡаҙанған, Башҡортостандың халыҡ артисы, Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай драма театры актеры Риф Сәйфуллин менән И. Йомағолов исемендәге Стәрлетамаҡ башҡорт театры актеры Рәсил Сынбулатов башҡарҙы.          Бәләкәй генә бөтөп барған ауылда тыуып, ошо ергә ереккән, бөтә булмышы менән береккән ҡарт һәүетемсә генә үҙ яйына донъя көтә. Яңғыҙы ғына булһа ла, ул шул яңғыҙлығы менән бәхетле, яңғыҙлығы менән донъяһы түңәрәк. Нигеҙ – йәш режиссерҙың тәүге хеҙмәте түгел. Бығаса халыҡ хөкөмөнә сығарылған Ҡырағай,  Мине дауалаусы дошман (Мой лечащий враг) фильмдары ла ҙур уңышлы булды.  Шулай уҡ ул үҙен Ку-ку фильмында тәжрибәле сценарист итеп күрһәтә (режиссеры Владимир Вобликов, Ярославль ҡалаһы). Әйткәндәй,  Рәсәй йәштәре федераль грантына Башҡортостан киностудияһы ярҙамында төшөрөлгән был Нигеҙ фильмы үткән аҙнала ғына Сыуашстан республикаһында үткән Чебоксар Халыҡ-ара кинофестивалендә 25 картина араһында Тамашасы  һөйөүе призына лайыҡ була. Росмолодежь Росмолодежь Гранты",Нигеҙ фильмының премьераһы Өфөлә үтте,1,news,Яңылыҡтар,1637,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-05-25/nige-filmyny-premiera-y-f-l-tte-3951177,2024-05-25T18:00:00+00:00
"300 г тауыҡ итен тоҙло һыуҙа бешереп алырға. 2-әр картуф, кишер һәм йомортҡаны ла бешереп, таҙартырға. Уларҙы һәм 2 тоҙло ҡыярҙы шаҡмаҡлап турарға ла, самалап тоҙ, борос, майонез һалып бутарға. Салат һауытына өйөп һалғас, өҫтөн маринадланған опята бәшмәге һәм туралған йәшел тәмләткестәр менән биҙәргә.",Киске табынға салат яһайыҡ,1,news,Яңылыҡтар,302,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-09/kiske-tabyn-a-salat-ya-ayy-4570776,2026-02-09T16:30:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРусия кытай техникасы өчен Берләшкән Гарәп Әмирлекләре оешмалары аша түләгән, тауар үзе туры Русиягә ибәрелгән. Әмма хәзер әгәр сатып алынган техника Берләшкән Гарәп Әмирлекләренең үзенә кайтмый икән, мондый түләүләрне томалыйлар диелә. Август аенда Берләшкән Гарәп Әмирлекләренең банклары Русиянең Кытайдан алган тауарлары өчен түләгән акчаларын томалый башлаган. ""Коммерсантъ"" басмасы язуынча, беренче чиратта бу электроник иһазлар өчен түләүләргә кагыла. Берләшкән Гарәп Әмирлекләре банклары АКШ тарафыннан икенчел (ягъни гамәлдәге санкцияләрне бозган өчен кертелә торган) чикләүләр кертелергә мөмкин дип сагая диелә. Басма мәгълүматынча, әгәр сатып алынган техника Берләшкән Гарәп Әмирлекләренең үзенә кайтмый икән, мондый түләүләрне томалыйлар. ""Русия оешмалары Берләшкән Гарәм Әмирлекләре ширкәтләрен Кытайга электрон иһазлар өчен акча күчерү ысулы буларак кулланды, тик ул тауарларны турыдан-туры Русиягә ибәрәләр иде"", дип сөйләгән басманың бер әңгәмәдәшчесе. Шушы ысул белән мәсәлән ноутбукларның 10-20 процентын кайтартканнар. Бу тауарлар өчен Берләшкән Гарәп Әмирлекләре аша түләүләренең төп сәбәбе исә - комиссия нык түбән булганга, ул 1-3 кына булган диелә. Шул ук вакытта электрон иһазлар итештерә торган ""Бештау"" оешмасы баш мөдире Олег Осиповәлеге томалаулар Кытай тәкъдиме белән башкарыла, дип сөйләгән. Янәсе Кытай банклары Дубай оешмаларыннан килгән акчалар турында белешмәләр һәм таможня декларацияләре сорый башлаган. ""Кытай сәүдә эшләрен өченче илләр аша эшләргә бик яратмый"", - дип аңлаткан басманың тагын бер әңгәмәдәшчесе. Аның әйтүенчә, элегрәк АКШ Русия белән хезмәт итүче оешмаларны күзәтәчәген белдерде, шуңа күрә мондый хәл булуы көтелмәгән эш түгел. Русиягә исә Кытайдан нигездә машиналар, смартфоннар, иһазлар, уенчыклар һәм башка тауарлар керә. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Берләшкән Гарәп Әмирлекләрендәге банклар Русиянең кытай техникасы өчен түләгән акчасын томалый башлаган,1,news,Яңылыҡтар,1940,https://www.azatliq.org/a/berlashkan-garap-amirleklarendage-banklar-rusiyaneng-kitay-tehnikasi-ochen-tulagan-akchasin-tomaliy-bashlagan/33096362.html,2024-08-28T10:38:22+03:00
"Украиннар, төрекләр һәм кырымтатарлар Русиянең Украинага һөүменә каршы чара оештырды. 21 май, 2022 елфикерләрТөркия тышкы эшләр министрлыгы Кырымны Русиянеке дип танымавын хәтерләтте. Төркия тышкы эшләр министрлыгы бу белдерүен үз сайтында, Кырымны аннексияләү көне уңаеннан чыгарды. ""Украинага керүче Кырым автоном республикасын Русия тугыз ел элек (16 мартта) халыкара хокукны бозып, канунсыз референдум уздыру нәтиәсендә аннексияләде. Аннексия көне уңаеннан без кабат бу хәлне танымавыбызны белдерәбез һәм Украинаның бөтенлеген, суверенитетын хуплавыбызны раслыйбыз"", диелә Төркия тышкы эшләр министрлыгы белдерүендә. Министрлыкта искәртүләренчә, Төркия өчен ""Кырымның асаба халкы булган кырымтатарларның хәле"" мөһим. ""Төркия алга таба да безнең белән кардәшләрне, тарихи ватаннары – Кырымда яшәүче кырымтатарларга теләктләшлек күрсәтәчәк, аларның имин дөньяда яшәвен тәэмин итәчәк"", диелә хәбәрдә. Русия Кырымны 2014 елда канунсыз референдум нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Тавыш бирү Украина кануннарына каршы килеп һәм Кырымны Русия хәрбиләре үз кулына алгач уздырылды. Киев һәм Көнбатыш илләре моны халыкара хокук нормаларын бозу дип саный. Мәскәү Кырымны Русиягә кушуны ""тарихи гаделлекне торгызу"" дип атый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Төркия тышкы эшләр министрлыгы Кырымны Русиянеке дип танымавын искәртте,1,news,Яңылыҡтар,1315,https://www.azatliq.org/a/32322684.html,2023-03-17T10:59:22+00:00
"Ағаһы махсус хәрби операцияла һәләк булғас, бер туған ҡустыһы, уның балаларын етем итмәҫ өсөн, еңгәһенә тәҡдим яһап, бергә йәшәй башланылар.",Ике ҡатын менән йәшәү аҙғынлыҡмы?,0,analytics,Йәмғиәт,140,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-02-01/ike-atyn-men-n-y-sh-a-ynly-my-4104908,2025-02-01T16:26:08+00:00
"Шамил ИдиятуллинфикерләрЯзучы Шамил Идиятуллинның ""Элекке Ленин [урамы]"" (""Бывшая Ленина"") китабы төрек теленә тәремә ителгән. Ул "" "" исеме белән бер мең данәлек тираж белән басылып чыккан. Бу - аның төрек телендәге беренче китабы. Төркиядә "" "" китабының төрек телендә нәшер ителеп сатуга чыгуы турында язучы Шамил Идиятуллин үзенең социаль челтәрләрендә хәбәр итте. ""Бывшая Ленина""ны урысчадан төрек теленә Угүр Бүкәтәремә иткән. Ул урыс теленән төрек теленә иң оста тәремәчеләрнең берсе булып санала. Аның тәремәсендә Федор Достоевский, Антон Чеховның китап ыентыклары да чыкты. Гүзәл Яхинаның ""Зөләйха"" романын да ул төрекчәгә тәремә итте. Бу тәремәче Русиянең заманча прозасын яхшы белә дип санала. Ул нәшрияткә Төркия укучысына нинди китап укырга кызыклы булуын үзе сайлап тәкъдим итә. Идиятуллиның китабын Төркиядә иң эре нәшрият булып саналган нәшрияты чыгарган. Ул сатуга чыккан, нәршрият кибетендә 416 битлек китапның бәясе 256 төрек лирасы, бу якынча 520 сум. ""Элекке Ленин"" - язучының иң еш тәремә ителгән романнарның берсе. Моңа кадәр ул француз теленә тәремә ителеп Франция белән Швейцариядә басылып чыкты. Бу Идиятуллиның төрек телендә чыккан беренче китабы. Узган елны азәрбайан теленә аның ""Пионерның кайтуы"" (""Возвращение пионера"") китабы басылып чыкты. Аны нәшрияты бастырды. Шамил Шәүкәт улы Идиятуллин - язучы, журналист. 1971 елда Сембердә туа, Чаллыда үсә. Казан университетының журналистика факультетын тәмамлый. 1988 елдан бирле журналист булып эшли. Башта ""Известия Татарстана"" газетасында хезмәт куя. 1990 нчы еллар башында ""Коммерсант""ның Татарстан буенча хәбәрчесе була, 2001–2003 елларда Казан филиалын итәкли, аннары Мәскәүгә күчә, әле дә шунда эшли, яши. Аның беренче романы — ""Татар һөүме"" (""Татарский удар"") 2004–2005 елларда дөнья күрә. Фэнтези жанрында язылган әсәр. Аннары ""Убыр""ны яза. Аларны ул Наил Измайловтәхәллүсе белән чыгара. Ул ике тапкыр Русиядәге мәртәбәле ""Большая книга"" премиясе лауреаты була. Беренче премия ""Бержнев шәһәре"" (""Город Брежнев"") китабы өчен ала. Ул әсәр татарчата тәремә ителеп, Чаллы дәүләт татар театры тарафыннан сәхнәләштерелде. Икенче премия ""Бывшая Ленина"" әсәре өчен лаек була. Тәнкыйтьчеләр тарафыннан бу Идиятуллинның иң көчле әсәрләренең берсе дип бәяләнде. ""Бывшая Ленина"" әсәрендә вакыйгалар кечкенә Русиянең бер шәһәрендә бара. Биредә урта куллы түрәнең гаиләсенең тормышы аша автор Советлар Берлеге чоры, 1990 нчы еллар һәм хәзерге чордагы үзгәрешләр күрсәтелә. Шәһәр янында чүплек бар, аннан шәһәргә сасы ис тарала, шәһәрнең, кешеләрнең ришвәтчелеккә батуы турында бәян ителә. Русиядә",Язучы Шамил Идиятуллинның китабы төрек теленә тәремә ителгән,1,news,Яңылыҡтар,2564,https://www.azatliq.org/a/33539652.html,2025-09-24T12:01:50+00:00
"Голәма шурасы утырышы (Татарстан мөфтияте сайтыннан)Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллин боерыгы белән әлеге басманы бүгенге көн вәзгыятеннән чыгып яңарту турында карар кылынган. Нигезләмәдә никах һәм талак турындагы бүлекләргә төгәллекләр кертеләчәк, дип хәбәр итә мөфтитнең матбугат хезмәте. Голәма шурасының бүгенге утырышында әлеге хезмәтне башкару өчен төркемнәр булдырылган. Аларның эшенә казыйлар, галимнәр, шаригать белгечләре әлеп ителгән. Яңартылган документны агымдагы елның сентябрендә эшләп бетерергә планлаштырыла. Нигезләмә нәзарәтнең голәма шурасы һәм казыйлар шурасы тарафыннан 2014 елда эшләнде һәм Татарстанның барлык имамнарына куллану өчен ибәрелгән иде. Брошюрада мөселман гореф-гадәтләре турындагы иң актуаль сорауларга аваплар китерелгән. Голәма шурасы - Татарстан мөселманнары диния нәзарәтенең киңәшмә органы, махсус рәвештә фәнни-дини өйрәтмә мәсьәләләрен өйрәнү һәм чишү максатыннан булдырылган.",Голәма шурасы дини йолалар турындагы нигезләмәне яңартачак,1,news,Яңылыҡтар,920,https://www.azatliq.org/a/29313497.html,2018-06-22T10:44:08+00:00
"Галиман ЗариповОзак еллар Бөтендөнья татар конгрессының (БТК) Чаллы бүлеге рәисе булып торган Шамил Закироввазифасыннан китте. Идарә әгъзалары яңа рәис итеп аның урынбасары Галиман Зариповны сайлады. Галиман Зарипов – Чаллы төбәгендә шактый танылган шәхес, әмәгать эшлеклесе. 90 нчы еллардан алып озак вакыт шәһәр хакимиятендә милли бүлекне итәкләде. Ул чорда сугыш барган Чечня, Ингушетия республикаларына һуманитар ярдәм илтүдә катнашты. Шулай ук Башкортстанның Сибай һәм Баймак калалары белән Чаллыны ""тугандаш шәһәрләр"" итүдә эшләр башкарды. Хәзерге вакытта Галиман әфәнде конгресс бүлеге эшен яңарту, бу эшкә активистларны әлеп итү белән мәшгуль. Эш барышы, алга куелган бурычлар турында Галиман әфәнде белән сөйләшеп алдык. ""Татар милләтенең, халкының өметен сүндермичә, балаларны укыту һәм тәрбияләү, башка юнәлешләрдә чигенүне туктатырга ыенабыз. Чын татарча яшәешкә, тәрбиягә кайтыр вакытлар иткәндер"", ди Галиман әфәнде. Шушы эшләрне ул конгрессның Чаллы бүлегендә татар галимнәре, яшьләре, дин эшләре секцияләрен булдырып, милли анлы, рухлы кешеләрне туплап, беренчел эшне уку-укыту, милли тәрбия бирү өлкәсендә башларга ыена. ""Татарны авыл саклады, авыл-татарның чишмә башы"" кебек гыйбарәләр электән әйтелеп килә. Ләкин соңгы елларда татар авылларыннан яшьләр генә түгел, урта буын кешеләре дә күпләп шәһәргә юл ала башлады. Хәзерге шәһәрләр урыслашуга туп-туры юл дияргә була. Шушы күренеш, татарны саклаган авылларның бетә баруы татар мохитенә начар тәэсир ясый ала. Әлеге сораулар Галиман Зариповны күптән борчый икән. Аның әйтүенчә, бик күп авылларда халык эшсез калды. Яшьләр китеп бетеп, пенсионерлар гына калган авыллар да байтак. ""Шушы шартларда да бер 20-30 еллар чамасы татар мохитен саклау өмете бар иде әле. Кызганычка, күп тапкырлар каһәрләнгән урысча гына имтиханнар бирү, татарча укыту сәгатьләрен киметү татар ата-анасын баласын урысча укытуга, тәрбияләргә этәрде"", ди Зарипов. Ул балаларның татарча да, урысча яхшы белүен тели. Ләкин татар баласына һичьюгы башлангыч сыйныфларда булса да барлык фәннәрне дә татарча укытуны хуплый. 9 нчы сыйныфка кадәр дә мәктәпләрдә күп фәннәрне татарча укыту мөмкилеген ассызыклый ул. ""Үзебезчә тәрбия бирә алмасак, баланың киләчәге бетә. Әти-әниләр шушы хакта уйланырга тиешләр, ә без аларга шушы фаигане искәртергә тиешбез"", диде Зарипов. Галиман Зарипов шәһәр хакимиятендә милли бүлек итәкчесе булып эшләгәндә Чаллыда татар статуслы 11 мәктәп, 23 балалар бакчасы булуын, аларның эш юнәлешләре итәкчелек һәм әмәгатьчелек күзәтүендә булып, татар телендә укытуда нәтиәләргә ирешүләрне дә бәян итте. Аның сүзләренчә, хәзер Чаллыда татар статуслы балалар бакчаларының бары икесендә генә берничә татар төркеме эшли. Һәм бары бер мәктәптә генә кайбер сыйныфларда фәннәрне татар телендә укытырга тырышып карыйлар. Татарча тәрбия һәм укыту буенча конгрессның Чаллы бүлеге рәисе Галиман Зарипов шәһәр мәгариф идарәсе итәкчеләре, татар статуслы мәктәпләр мөдирләре белән киңәшмә дә оештырган һәм алга таба ниндидер уңышлар булуына да ышана. Зарипов югары уку йортын тәмамлагач, 1972 елдан алып, сигез ел буе Башкортстанның Баймак районында эшләгән. Республикадагы башкортлар тормышы белән дә беркадәр таныш. Азатлык аннан татар-башкорт мөнәсәбәтләренең беркадәр тынып торуы, аннан инде кабат кызып китүе уңаеннан да фикерен белеште. ""Башкортларның күтәрелеше, милли хәрәкәтләре мин Баймак районында эшләгәндә үк бар иде. Чаллыга кайтып милли бүлектә эшли башлагач, беренче итеп монда башкорт милли оешмасын булдырдык. Аннан Башкортстан итәкчеләре белән очраштык. Сибай һәм Баймакны Чаллы белән тугандаш шәһәрләр иттек. Алар кунак булып безгә килде, без аларга бардык"", дип искә ала Зарипов. Аның әйтүенчә, ул хакимиятнең милли бүлегеннән киткәч, шәһәрләр арасында элемтәләр өзелгән. Элекке багланышларны торгызу ягында булуын да әйтә. Украинадагы вазгыять, Донбасста биш елга якын барган сугыш әле дә күз уңында тора. Донбасста меңләрчә милләттәшебез яши. Татар конгрессының бу төбәктә булып, андагы татарлар язмышы белән кызыксынулары турында хәбәрләр ишетелми. Татарстан Донбасс татарлары белән кызыксынмый, аларны онытты дигән уйлар туа. Бу хакта Галиман Зарипов нинди фикердә? ""Донбасс татарлары тормышын белмим. Шулай да милли бүлек булган чакта Урта Азиядән, Азәрбайаннан, Әрмәнстаннан һәм башка төбәкләрдән кайтучылар белән очрашып тордык. Эшкә урнашырга да булыштык. Хәзерге чорда чит ил татарлары белән эшлекле элемтәләрнең ни дәрәәдә икәнен әйтә алмыйм. Бу өлкәдә дә ныклап эшләргә кирәк. Ә менә Башкортстан үзләренең башкортлары белән эшләде, эшли һәм эшләячәк. Бездә дә сүлпәнлек булырга тиеш түгел, ди Галиман Зарипов. Ул шулай ук күпмилләтле Татарстанда милли мәсьәләләр буенча министрлык булдыру зарурлыгын да, халыкларның телләре үсеше өчен аваплы кешеләр булырга тиешлеген дә искәртте.","Галиман Зарипов: ""Чын татарча яшәешкә кайтыр вакыт итте""",0,analytics,Әңгәмә,4758,https://www.azatliq.org/a/29860673.html,2019-04-30T09:02:22+00:00
"Беҙҙең китапхана хеҙмәткәре балалар менән ҡыҙыҡлы әңгәмә ҡорҙо. Интернет, ысынлап та, күп файҙалы мәғлүмәт бирә. Әммә ҡайһы берҙәр селтәр һиҙгәндә самаһын онота, төрлө мутлашыусылар ҡулына эләгеүе лә бар. Белмәгән кеше дуҫлыҡ тәҡдим итһә, ни эшләргә? Антивирус программаһын нисек ҡулланырға? Бөтә һылтанма аша ла үтеү кәрәкме? Ошо һәм башҡа һорауҙарға аныҡ ҡына яуаптар алды балалар һәм үҫмерҙәр. Интернетты белеп ҡулланыу кәрәк икән, тигән һығымтаға килделәр. Анна ЕГОШИНА, 38-се китапхана мөдире. Өфө ҡалаһы.","Интернет: файҙалы ла, хәүефле лә",0,analytics,Китапхана,510,https://yanshishma.com/articles/kitapkhana-eshe-y-nle/2026-02-14/internet-fay-aly-la-h-efle-l-4578214,2026-02-14T14:30:00+00:00
"История появления рисунка такова. Работа над ""Историей Пугачева"" побудила поэта побывать в местах, где бушевало пламя Крестьянской войны годов. Целью поездки было и посещение Оренбургской губернии, в состав которой входила Башкирия. Началось путешествие 17 августа, а закончилось года. Во время остановок Пушкин встречался со старожилами и участниками Крестьянской войны, записывал их рассказы, знакомился с архивными материалами. Все способствовало тому, что в ноябре 1834 года появилась на свет ""История Пугачевского бунта"" (название ""История Пугачева"" было запрещено Николаем ). В стихотворении ""Пушкин в башкирской степи"" Гилемдар Рамазанов о путешествии поэта пишет так: «Уходит вдаль воспоминаний цепь, И наполняет сердце человека Башкирская задумчивая степь С дорогою длиной в два долгих века. И грустный Пушкин едет в Оренбург, День короток, длинна его дорога. И колокольчик захлебнулся вдруг Под светлою дугой луны двурогой. Слилась со степью пепельная высь, И так снега спокойны после бунта. Какой восторг и ужас пронеслись Средь этой мглы совсем недавно будто? Молчит поэт, несутся кони вскачь, Свистят полозья новенькие глухо. Башкирский мелодии, как плач, Мерещатся внимательному слуху. Порой мелькнет лицо среди полей Красавицы-башкирки чернобровой. А то в шубейке заячьей своей Сам Пугачев появится суровый. Вот падает с подкошенным конем Джигит, смертельной мукою объятый. Играя ослепительным огнем, Юлаи скачут в бой и Салаваты. Во время поездки Александр Сергеевич часто писал жене. Пушкин словно уговаривает Наталью Николаевну, просит не сердиться за свой отъезд и за то, что надолго оставил её. Он пользуется случаем напомнить ей о её красоте. О том, что она прекраснее всех, и никто с ней не может сравниться. Сообщал, что он ведет себя в дороге безупречно, поднимает бокалы только за её здоровье. А женщины, которым он в дороге уделяет внимание, вовсе не красивые женщины. Есть пушкинские стихи ""Я помню чудное мгновенье"", ""Признание"", ""Для берегов отчизны дальней"". Они не предназначались для печати. Так и с пушкинскими письмами. Они давно уже переступили границы принадлежности двум существам, стали достоянием национальным! Но их интимность никуда не делась. Вот письмо Пушкина, отосланное из Оренбурга Наталье Николаевне. Доверчивая, шутливая интонация: ""Как я хорошо веду себя! как ты была бы мной довольна! За барышнями не ухаживаю, смотрительшей не щиплю, с калмычками не кокетничаю – и на днях отказался от башкирки, несмотря на любопытство, очень простительное путешественнику. Знаешь ли ты, что есть пословица: на чужой стороне и старушка божий дар. То-то, женка. Бери с меня пример. "". Игорь Смольников приводит в своей книге выдержку из пушкинского письма и замечает: ""Возможно, эту башкирку он зарисовал в своей дорожной книжке, как во время путешествия в Арзрум – калмычку. Но той, кроме рисунка, он посвятил целое стихотворение (""Калмычка""), а башкирка не вдохновила его на стихи… Есть только этот рисунок и упоминание о ней в письме жене"". Конечно, письмо Пушкина из Оренбурга не в лучшем свете характеризует его самого. Но, как говорится, из песни слова не выкинешь, да и из письма тоже. Ю. УЗИКОВ Материал: ""Истоки""История появления рисунка такова. Работа над ""Историей Пугачева"" побудила поэта побывать в местах, где бушевало пламя Крестьянской войны годов. Целью поездки было и посещение Оренбургской губернии, в состав которой входила Башкирия. Началось путешествие 17 августа, а закончилось года. Во время остановок Пушкин встречался со старожилами и участниками Крестьянской войны, записывал их рассказы, знакомился с архивными материалами. Все способствовало тому, что в ноябре 1834 года появилась на свет ""История Пугачевского бунта"" (название ""История Пугачева"" было запрещено Николаем ). В стихотворении ""Пушкин в башкирской степи"" Гилемдар Рамазанов о путешествии поэта пишет так: Во время поездки Александр Сергеевич часто писал жене. Пушкин словно уговаривает Наталью Николаевну, просит не сердиться за свой отъезд и за то, что надолго оставил её. Он пользуется случаем напомнить ей о её красоте. О том, что она прекраснее всех, и никто с ней не может сравниться. Сообщал, что он ведет себя в дороге безупречно, поднимает бокалы только за её здоровье. А женщины, которым он в дороге уделяет внимание, вовсе не красивые женщины. Есть пушкинские стихи ""Я помню чудное мгновенье"", ""Признание"", ""Для берегов отчизны дальней"". Они не предназначались для печати. Так и с пушкинскими письмами. Они давно уже переступили границы принадлежности двум существам, стали достоянием национальным! Но их интимность никуда не делась. Вот письмо Пушкина, отосланное из Оренбурга Наталье Николаевне. Доверчивая, шутливая интонация: ""Как я хорошо веду себя! как ты была бы мной довольна! За барышнями не ухаживаю, смотрительшей не щиплю, с калмычками не кокетничаю – и на днях отказался от башкирки, несмотря на любопытство, очень простительное путешественнику. Знаешь ли ты, что есть пословица: на чужой стороне и старушка божий дар. То-то, женка. Бери с меня пример. "". Игорь Смольников приводит в своей книге выдержку из пушкинского письма и замечает: ""Возможно, эту башкирку он зарисовал в своей дорожной книжке, как во время путешествия в Арзрум – калмычку. Но той, кроме рисунка, он посвятил целое стихотворение (""Калмычка""), а башкирка не вдохновила его на стихи… Есть только этот рисунок и упоминание о ней в письме жене"". Конечно, письмо Пушкина из Оренбурга не в лучшем свете характеризует его самого. Но, как говорится, из песни слова не выкинешь, да и из письма тоже.",Рисунок Пушкина,0,analytics,Аңлатма,5513,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-08-06/risunok-pushkina-4339963,2025-08-06T12:43:00+00:00
"Лысма һыу булып уянып китте Фирҙәүес. Яман төш күрҙе, баҫлыҡты. Уяна алмай ыҙаланы. Һабантуйҙа йөрөй, имеш, Фирҙәүес. Тирә -яҡ йәшеллек тә, шау сәскә. Бала-саға, ҡатын-ҡыҙ зыу киләләр, имеш. Фирҙәүес аҡтан ғына кейенеп-яһанған, иңбашына ҡара кизе шәл һалып алған, беләгендә көмөш беләҙектәр ҙә, бер бармағында шәмсыраҡ ҡашлы йөҙөк имеш, камзулына өрфөйәләр баҫылған. Майҙандың уртаһында ойотоп баҫып бейеп йөрөй икән. Дөм-ҡара ат егелгән ҡырандас килеп туҡтаны ла, бер ҡураныс ҡына ир кеше шунан һикереп төшә килеп, Фирҙәүесте баҫтыра башланы, үҙе ҡарлыҡҡан тауыш менән, ,Сәлихйәнемде бир"", тип һөрәндәй, имеш. Халыҡ өйкөмөнән Салихы, сеп-сей генә балаһы, килеп сыҡты, һыны ҡатып илай икән уныһы. Балаһын камзулының эсенә, ҡуйынына тығып алып йүгерә икән тей Фирҙәүес, аяҡтары ишелеп китеп, йүгерә алмай аҙаплана. Баяғы ир ҡыуып етеп, Фирҙәүестең шау сәскәле ҡара кизе шәленә йәбешкәйне, уянып китте. -Буҡ-һейҙек! Ҡалай яман һаташтырҙысы. Фирҙәүес аяҡтарын иҙәнгә һәлберәтеп тороп ултырҙы. ,, Әллә ниткән карауат, ҡыбырҙар әмәл юҡ, шағырҙығы сығаларсы, тарттырып булмай микән бружинаһын? Күрше бүлмәлә сабый бала һөрән һалды. Бәй, мин һаман уянмағанмынмы әллә, һаман төш күрәмме? Сәлихым илай түгелме? ! Ниндәй төн булды был? Иҫен йыя алмай, сикәләрен ыуып ултырҙы бер аҙ. Бала тымманы. -Сәлих! Килен. -Фирҙәүес һәрмәнеп барып утты яндырҙы, -балағыҙҙың шарылдағанын да ишетмәйһегеҙме? Кеше шулай ҡаты йоҡтар икән. -үҙе килене йоҡлаған бүлмәгә үтте. Сәңгелдәктә тулап, йүргәген типкесләп ятҡан сабыйҙы ипләп кенә күтәреп алып, килененең ҡуйынына һалды. -Бисмиллаһ. Уян әле, килен, -үҙе ипләп кенә килененең яурынына төрттө, -атаҡ-атаҡ, шулай ҡаты йоҡтармы кеше. -Килен тейем, -Фирҙәүес был юлы ҡатыраҡ төрттө, - балаң асыҡҡан, имсәгеңде бирә һал. Бөтөн ятаҡты уята бит был малай. Килене уянды, халатының төймәләрен ысҡындырып, балаһына имсәген сығарып ҡаптырҙы. -Килен, Сәлих ҡайҙа һуң ул? Урынында юҡ түгелме? -Ул гастролгә китте бит, ҡәйнә. -Кәстрүлгә? Бынан төнгә кәстрүлде ниметәһегеҙ? -Кәстрүл тимәйем бит, гастроль! Командировка, - килене ипләп кенә көлөп ҡуйҙы, шунан улының маңлайынан үбеп яратты, арҡаһынан һөйҙө. -Әәә. Ярай, имен йөрөһөн. Фирҙәүестең йөрәк тапҡырында бер тамыры тартылып ҡуйған һымаҡ булдысы. Баяғы төшө тағы иҫенә төштө. -Яман төш күреп, ҡотом осоп уяндым, килен. Инде йоҡо ла осто. Йөрәк дөпөлдөгө сығып, күкрәкте тишеп апарасы. -Хәҙер дарыу тамыҙып бирермен, ҡәйнә. -Мин самауырҙы токка төртәйем. Тамаҡ кипкән дә киткән. Эскә берәй сынаяҡ сәй төшөрмәй булмай. Бәпәйҙе йоҡлатҡас, үҙең дә сыҡ килен. Икмәккә май һылап, сәй эсһәң дә һөт төшәр үҙеңә. Ике сынаяҡ сәй яһаны Фирҙәүес. Икмәк телде, май ҡуйҙы өҫтәлгә. Шунан килененең бүлмәһенә башын тыҡты. -Сәй яһалған, сыҡ, һыуый әтеү. Стаканға һыу алып, дарыу тамыҙып уртлап ҡуйҙы үҙе. Сәсе туҙыңҡыраған килене сығып, сәйгә ултырҙы. Йоҡоһо ла туймайҙыр инде килененең, өс бала баға бит. -Майға, икмәккә ҡушып эс, -сынаяҡты килененә яҡыныраҡ этеп ҡуйҙы Фирҙәүес, -Мин иртәнән дә ҡалмай ҡайтырмын ул, килен. Балалар менән йөрөүҙе ҡыйын тимәһәң, үҙеңде лә апҡайтам. Сәлих, ней, кәстроле бөткәс, ҡайтыр ауылға. -Ҡай, беҙ йөрөмәйбеҙ. Өс баланы нисек итеп һөйрәтеп йөрөтмәк? Әллә күпме ер ҡайтыр кәрәк, поезд, автобус, попуткы. Сәлих ҡайтҡас, бесәнгә ҡайтабыҙ әсәйемдәргә. Бесән бөткәс, һеҙгә барырбыҙ, йәме, ҡәйнәм? -Йә. Шулайтырһығыҙ. -Ята бирһәң ни булған, ҡәйнәм? Мал юҡ ҡураңда. -Әллә, ҡайтҡым килде лә ҡуйҙысы. Һабантуйҙы күргем килә. Осоп ҡына бейеп йөрөнө бит әле төшөндә! Бейегеһе килеп, күңеле елпенде. -Сәлихем ошо һинең Раяның һымаҡ бәләкәс, дүрт айы тулғайны. Райондың Һабантуй көнө ине. Ҡояш ҡалҡмаған да ине, баламды йүргәккә төрөп алып, сыҡ та кит Йомағужаға. Яҡын ерме инде! Егерме дүрт киламитрҙа ятҡан ер. Ат юлынан атламайым, тура юлдан, һуҡмаҡлап киттем. Балларҙың атаһын-Фәрихты күрергә китеп барыуым. Мотлаҡ һабантуйында булыр, райондың бөтөн ауылдарынан халыҡ йыйыла торған. Түрә бит ул үҙенә күрә, килер! Ҡара ҡырандаста йөрөй ул. Атын да таныйым. Ҡара айғырҙы Фәрих кенә егеп йөрөй. Һағынғайным үҙен. Әллә улын күрһә, күңеле ирер, тип өмөтләнеп барҙым. Ял итергә туҡтайым да, баламды имеҙеп алам, эҫе лә төшә башланы. Кеше араһына барам бит, ҡупшы кейенергә тырыштым, баяғы төшөмдәге һымаҡ аҡтан кейенгәнмен, шәл бөркәнеп алғанмын. Батинкаларым аяҡ бармаҡтарымды өйкәп, саҡ барып еттем һабантуйға. Теҙелеп киткән ылауҙар араһынан Фәрихтең ҡырандасын эҙләйем, күренмәй. Кесе бәйге тамамланып, оло бәйге башланырға тора икән. Халыҡ өйкөмө гөж килә. Арыраҡ тирмәләр теҙелеп, ҡаҙандар аҫҡандар. Кеме ҡурай тартып, кеме ҡымыҙ эсеп, кеме йыр йырлаған ҡайҙа. Тал төбөнә сәңгелдәк элеп бөткән бәпәйлеләре, бала-саға уйнай. -Тррррр, оңҡот! Минән саҡ ҡына ары китеп, ҡырандас егелгән ҡара айғыр килеп туҡраны бит. Фәрих бит был! Йөрәк сығырҙай булып тулап алып китте, ауыҙ кипте. Йүгереп барып ҡырандасҡа мен дә ултыр. Алмаша. -Инәңде ҫҫ. еберәйем бисә, төш хәҙер үк, юғал күҙемдән! -Улыңды күрһәтәйем, тигәйнем. Сәлих исеме. Сәлихйән. Ул таптым, һораның бит. Тегенеһен ҡыҙ, тип яратманың бит, -ауыҙым һөйләгәнде ҡолаҡ ишетер хәлдә түгелмен. Телгә нимә килә-теҙәм генә! -Минең улым юҡ! Талаҡ! Талаҡ! Баян талаҡ! -төкөрөктәрен сәсеп, өҫтөбөҙгә менеп килә быным. Балам илай, мин илайым, Фәрих аҡыра. Беҙҙең аҡырышҡанды хайран булып ҡарап торҙо халыҡ-һабантуйҙы гөрләттек! Ат сабыш ҡайғыһы киткән. Хөрмәтле түрәнең енләнгәненә иһ-аҡылдары киткән халыҡтың. Елкәмдән алып елтерәтеп төшөрҙө лә, атын шәп иттереп ҡыуып алып китте Фәрих. Ҡара тупраҡта баламды ҡосаҡлап, сеңләп илап ултырып ҡалдым. Бер изге күңелле ҡатын мине ҡосаҡлап торғоҙҙо, тирмәһе янына алып килеп, бер туҫтаҡ һурпа ҡойоп бирҙе. Тирә -яҡҡа ит, тултырма еҫе таралып киткәйне, һаман хәтерләйем. Самауыр боһорап ҡайнап ултыра ине. Ҡайтып киттем. Бөтә районға рисуай булдым. Ярты юлды үткәс, бер түбәләскә менеп аяҡтарымды һоноп ултырып, баламды имеҙеп алдым. Үҙем үкереп иланым. Насибыңдан ҡасып буламы ни? Был ҡәҙәре лә бәхетһеҙ бисә булдым. Тәүге иремдән ҡалдым, ике балам ҡыҙылсанан мандый алманылар, өсәүләшеп теҙелешеп яталар ана зыяратта. Йылғаға һыуға барам да, зыярат яғына ҡарап тороп, сеңләп илай торғайным. . Шунан Фәрих яусыланы. Ҡыҙ таптым. Ул тапманың, тип турһайып йөрөнө, яратманы ҡыҙын. Сығып китте. Ауыҙҙан өҙөп, һыйырыбыҙҙы етәләп алып сығып китте ҡәйнә. Ҡаҡҡа таянып ҡалдыҡ. Ашауыбыҙ таҡы-тоҡо ғына. Бирешмәнем, эшләнем. Бесәнен дә саптым, утынын да быстым. Үҙем өй бурап индем, ырып ҡоймалар эшләп ҡуйҙым, һыйырлы ла булдым. Һоратып килделәр абышҡалар. Кире борҙом килгәндәрен. -Ай-һай ҡарашың һалҡын, тигән булдылар, не хороша! -Эҫе итеп ҡарай белмәйем, тинем. -Үҙе ир бит ул Фирҙәүес! Тоҡсаһы ғына юҡ, тиеүселәр булды. Һылыу ҙа инем. Йәш саҡта кем матур булмай. Һылыулығыма ымһыныусылар, ғорурлығыма көнләшеүселәр булды, ҡатындар ирҙәрен ҡыҙғанып яфаланылар. Иртәгеһен Учалы-Күмертау поезына ултырып, ҡайтып китте Фирҙәүес. Поездан төшкәс, Йомағужа автобусына билет алырға, тип кассаға сират торҙо. Бер йонсоу, тәбәнәк кенә ир кассаға еткәс, тишеккә башын тыға биреп, билетын алды, кассирға комплимент яуҙырҙы, шунан Фирҙәүес яғына әйләнде. Йөрәге жыу итте Фирҙәүестең. Төшөнә инеп Фирҙәүесте баҫтырған ҡураныс ир үҙе тора ине. Таныны Фирҙәүес-Фәрихы! -Фирҙәүес! Бына осрашыу, исмаһам! Ҡосағын йәйеп теге ир Фирҙәүескә ҡаршы атланы. Ҡатындың бәхетенә, Йомағужа автобусы килеп туҡтаны ла, Фирҙәүес шәп итеп атлап автобусға инеп китте, артынан Фәрих тәнтерәкләне. Фәрихтың һуҙылған ҡулы Фирҙәүестең башындағы яулығын һыпырып өлгөрҙө, автобустың гармун һымаҡ ишеге Фәрихтың танауы алдында шап итеп ябылды. -Ииих, Фирҙәүес! .. Инәңде ҫҫҫ. еберәйем. .-Фәрих Фирҙәүестең яулығы менән танауын япты. Ә иртәгәһенә Фирҙәүес Һабантуйға барҙы. Аҡтан кейенеп, иңбаштарына ап-аҡ кизе шәл һалып. Майҙанда ойотоп баҫып бейене лә бейене Фирҙәүес!","ИХ, ФИРҘӘҮЕС! ..",0,analytics,Хикәйә,7697,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2024-01-25/ih-fir-es-3617206,2024-01-25T13:05:00+00:00
"Владимир МединскийфикерләрУкраина сугышны туктату өчен комромисс эзләүдән баш тартса, тагын да күбрәк ирләрен югалтырга мөмкин. Бу хакта газетасына әңгәмәдә Русия президенты Владимир Путинярдәмчесе Владимир Мединскийәйтте. Ул тынычлык сөйләшүләрендә Русия вәкиллеген итәкли. Мединский әйтүенчә, Русия тынычлык телми, әмма Украина ""башка дәүләтләрнең мәнфәгатьләренә буйсынып эш итүен дәвам итсә"" авап бирергә ""мәбүр булачак"". ""Кызганыч, бу низаг безнең (Украина белән) каршылыкларны катлауландыра, шуңа күрзә без аның мөмкин кадәр тизрәк тәмамлануын телибез"", дип китерә аның сүзләрен басма. Мединский Русиянең озак вакытлы сугышка әзер булуын аңлатты, һәм мисал итеп гасырда Русия белән Швеция арасында булган төньяк сугышны китерде. Ул 21,5 ел дәвам иткән. Элегрәк Мединский бу чагыштыруны Украина белән сөйләшүләрдә дә кулланган дип хәбәр иткән иде журналист Оливер Кэролл. Ул вакытта Мединский Русиянең ""мәңгелек"" сугышка да әзер булуын әйткән дип белдерде журналист үз чыганакларына таянып. Элегрәк Мединский бу чагыштыруны Украина белән сөйләшүләрдә дә кулланган, дип хәбәр иткән журналы журналисты Оливер Кэролл. Шул ук сөйләшүләрдә, журналист чыганакларга таянып, Мединский Россиянең ""мәңгелек"" сугышка да әзер булуын әйткән, дип белдергән. Мәскәү Кырым, Донецки, Луһански, Запорожье һәм Херсон өлкәләрен Русиянеке итеп тануларын тели. Киев бу таләпләрне үтәү мөмкин түгел дип әйтә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Мединский Украина сөйләшүләрдән баш тартса, яңа ирләрен югалту ихтималы белән янады",1,news,Яңылыҡтар,1488,https://www.azatliq.org/a/33440072.html,2025-06-11T12:37:35+00:00
"Леонид Алексеевич давно завоевал признание читателей благодаря своим остроумным и метким высказываниям. В качестве приза Леониду Соколову вручили денежный сертификат, который он планирует направить на издание новой книги. По итогам конкурса также будет выпущен альманах, включающий афоризмы лауреата и других финалистов Всероссийской литературной премии. В число претендентов на награду вошли авторы из разных городов России, включая Москву, Екатеринбург и Санкт-Петербург. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",«Афорист года» – Леонид Соколов,1,news,Яңылыҡтар,596,https://uchbash.com/articles/novosti/2025-12-10/aforist-goda-leonid-sokolov-4500190,2025-12-10T07:11:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУл хакта ВВСның урыс хезмәте һәм ""Медиазона"" журналистлары хәбәр итә. 30 майга өч елдан артык дәвам итә торган шушы сугышта Русия ягыннан кимендә 110 608 кеше һәлак булган, диләр. Журналистлар бу санны ачык чыганаклардан (соцчелтәрләрдәге постлардан, бастырылган кайгынамәләрдән) ыеп бара. Русия хакимиятләре үлемнәр санын яшерү сәбәпле чын сан тагы да зуррак булырга мөмкин. Русия төбәкләрендәге саннарга килгәндә исә, төрле төбәкләрдә вазгыять төрле. Мәсәлән, Алтай белән Тывада яшәүче ир-атларның сугышта үлү мөмкинлеге — Мәскәү ир-атлары белән чагыштырганда — 30-40 тапкыр зуррак. Шул ук вакытта Алтай Республикасында сугышта һәлак булган ирләрнең яртысы диярлек Украинадагы сугышка үзләре теләп киткән. Тывада исә һәр дүртенче һәлак булган ир-ат сугышка төрмәдән киткән булган. Шулай да, сугышта иң күп кешесен югалткан төбәк —Башкортстан. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Украинадагы сугышта Русия ягыннан һәлак булган кешеләр саны кимендә 110 меңгә иткән,1,news,Яңылыҡтар,913,https://www.azatliq.org/a/ukrainadagi-sugishta-rusiya-yaginnan-halak-bulgan-keshelar-sani-kimenda-110-mengga-jitkan/33429454.html,2025-05-30T11:44:04+03:00
"Лира Миңләхмәт ҡыҙы Яҡшыбаева 1947 йылдың 15 февралендә Ғафури районы Сәйетбаба ауылында тыуған. 1970 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлаған. 1992 йылдан Сибай ҡалаһының мәктәп-интернатында, йылдарҙа 13-сө башҡорт урта мәктәбендә эшләй.2004 йылдан Яҙыусылар союзы ағзаһы. Лира Яҡшыбаева проза өлкәһендә уңышлы ижад итә. 2009 йылда «Мөжәүир хәҙрәт» әҫәре өсөн Рамазан Өмөтбаев исемендәге премия лауреаты, 2011 йылда ғалим-лингвист Жәлил Кейекбаевтың тыуыуына 100 йыл тулыуға арналған «Һынауҙарҙан туҡылған яҙмыш» китабы өсөн Ж. Кейекбаев исемендәге премия лауреаты, «Башҡортостан», «Йәшлек» гәзиттәре, «Шоңҡар» журналы лауреаты.","Яҙыусы, уҡытыусы-остаз Лира Яҡшыбаеваның тыуған көнө менән!",0,analytics,Мәғариф,634,https://uchbash.com/articles/bash-ort-tele-m-bi-te/2026-02-15/ya-yusy-u-ytyusy-ostaz-lira-ya-shybaevany-tyu-an-k-n-men-n-4578695,2026-02-15T13:14:00+00:00
"Атай кеше, әлбиттә, улының өйләнергә теләүен ҡыуанып ҡабул итә. Әммә буласаҡ киленде күргәс, үҙе уға ғашиҡ булып, үҙенә кәләшлеккә алыу теләге менән яна башлай. Ата менән ул араһында ыҙғыш сыға. Был хәлдән сығыу юлын тапмағас, аталы-уллы кәңәш артынан имамға бара. Имам, был икәүҙе тыңлағандан һуң, ыҙғыш төйөнөн сисеү өсөн ҡыҙҙың үҙенең дә булырға тейешлеген белдерә. Ҡыҙҙы күргәс инде көтмәгәндә: Был ҡыҙ минең менән буласаҡ, талашып йөрөмәһәгеҙ ҙә була, – тип белдерә. Инде ғауға өс ир-егет араһында ҡуба. Бер ниндәй ҙә уртаҡ фекергә килә алмағас, былар, мәсьәләне сисеү сараһын эҙләп, ҡадыйға юллана. Ҡадыйға, хөкөм сығарыу өсөн, ҡыҙҙың үҙен күрергә кәрәк була. Һылыу ҡыҙҙы күргәс, ҡадый, теге өсәүҙе ситкә ҡуйып, был ҡыҙ миңә тейешле, тигән ҡарарға килә. Сибәр ҡыҙҙы бер нисек тә ҡулынан ысҡындырғыһы килмәгән аталы-уллы һәм имам бындай ҡарар менән бер нисек тә килешә алмай. Ир-егеттәр араһында фетнә көсәйгәндән-көсәйә. Береһе лә үҙ һүҙенән дә, сибәр ҡыҙҙан да баш тартырға теләмәгән дүрт ир-ат, ғәҙеллек эҙләп, рәискә йүнәлә. Рәис һуңғы һүҙҙе әйтер алдынан ҡыҙҙың да булыуын теләй. Гүзәл ҡатын-ҡыҙҙы күргәс: Был сибәркәй минең менән генә булырға тейеш, – тигән ҡәтғи талап ҡуя. Ғәҙеллек көҫәгән, ҡыҙ үҙенеке генә булырға тейеш тип иҫәпләгән ир-егеттәр араһында талаш ҡыҙғандан-ҡыҙа бара. Һәр береһе, бар нәмәһен онотоп, тик ошо ҡыҙҙы ғына уйлай. Сибәр ҡыҙ инде көслө заттарға үҙ тәҡдимен индерә: – Кемегеҙ мине ҡыуып тота, шуныҡы буласаҡмын, - ти ҙә күҙ-ҡараштары менән уйнай-уйнай, шаяра-көлә алға йүгерә. Биш ир-егет нәмә белмәй, кемуҙарҙан уның артынан китә. Әлһерәп саба-саба, йән-фарман атылһалар ҙа береһе лә ҡыҙыҡайҙы ҡыуып етә алмай. Шулай саба торғас, бер-бер артлы тәрән, төпһөҙ упҡынға ҡолап төшә башлайҙар. Ҡыҙ туҡтап имәнес тауыш менән: – Минең исемем – Донъя. Күҙегеҙҙе ҡамаштырған гүзәллегем бары битлек кенә. Ә был – һеҙҙең ахырығыҙ. Күпме генә ҡыуһағыҙ ҙа мине барыбер ҡыуып тота алмаҫ инегеҙ, - ти ҙә шарҡылдап көлә-көлә артабан юлын дауам итә. Донъяның шундай алдаҡ, ялған ялтырауыҡлы булыуы хаҡында әллә күпме аяттар, хәҙистәр, риүәйәттәр килеүенә ҡарамаҫтан, күптәр уға алдана. Донъяүи бәхетте төп маҡсатына, йәшәү мәғнәһенә, йәшәйешенең айырылғыһыҙ өлөшөнә әйләндерә. Әлбиттә, бөтөнләйе менән донъянан айырылып та булмай. Һәр нәмәнең үҙ ваҡыты. Әммә донъя бер нисек тә төп маҡсат була алмай. Сөнки мәңге йәшәрҙәй булып донъя ҡыуыусы кешенең ғибәҙәткә ваҡыты ла ҡалмаясаҡ, донъя уның бар йөрәген ялмап, бар булмышын баҫып аласаҡ. Донъя әҙәм балаһын гел генә иртәгәләр менән алдаштыра. Ә иртәгә бер ҡасан да етмәй, иртән тороуыңа һине тағы бөгөнгөң ҡаршы ала. Шул арҡала һәр кемебеҙҙең әллә күпме эштәре эшләнмәйенсә бушлыҡта юғалып ҡала. Күбебеҙ бит иртәгәнең еткәнен көтөп, икһеҙ-сикһеҙ, аҙағы булмаған мәңгелеккә күскәнен һиҙмәй ҙә ҡаласаҡ. Шул донъяға алданып, күпме кеше үҙ асылынан – ғибәҙәттә булыуҙан баш тарта, йә ғибәҙәткә бик әҙ генә ваҡытын бүлә. Мәңге ҡыуып тотоп булмаҫ донъяны ҡыуыу өсөн һылтауҙар табылып ҡына торасаҡ: мин әле йәш, күңел асып ҡалырға кәрәк, минең эшләй торған сағым, пенсияға сығып ҡына алайым, пенсияға сыҡтым да ул, хәтерем насар нишләптер, баламды башлы-күҙле итергә кәрәк, уҡыуымды тамамлағас, кейәүгә сыҡҡас һәм башҡалар. Сәбәп итә башлаһаң, ул һылтауҙарҙың осо-ҡырыйы булмаясаҡ, иртәгә лә мәңге етмәйәсәк. Шул донъя тип күпме ағай-эне дошманға әүерелә, пыр туҙышып донъя бүлешә. Күпме әҙәм балаһы юлдан яҙа, яйлап-яйлап диненән ситләшә. Күпме ғәҙелһеҙлек, залимлыҡ барлыҡҡа килә. Күпме йәндәр ҡыйыла. Шул арҡала бит күбеһе был донъяла ла бәхетһеҙ була, әхирәт рәхәтлектәренән дә ҡолаҡ ҡаға. Был донъяла абсолют бәхет һис ҡасан булмаясаҡ, сөнки нәфсебеҙгә гел генә ниҙер етмәйәсәк. Нәфсегә бит шөкөр ҡыла белмәү, буш хыялдар артынан ҡыуыу, мәңге күпте өмөт итеү, тик үҙ мәнфәғәтен генә ҡайғыртыу хас. Аллаһы Тәғәлә Ҡөрьәндә: Белегеҙ, был донъя – бары тик уйын-көлкө һәм күңел асыу, зиннәтлек һәм бер-берегеҙ араһында шапырыныу, күберәк байлыҡ һәм балалар табыуға ынтылыу. Ул ямғыр кеүек, унан һуң үҫкән үҫемлектәр кафырҙарҙы һоҡландыра, ләкин аҙаҡ улар ҡорой, һәм һин уларҙың һарғайғанын күрәһең, бынан һуң улар сүп-сарға әйләнә. Ә Әхирәттә ҡаты ғазап, Аллаһтан ярлыҡау һәм ризалыҡ бар. Был донъя – бары тик алдаҡ һоҡландырыусы ғына ул. Раббығыҙҙан булған ярлыҡауға һәм киңлеге күк менән ер киңлегенә тиң булған Йәннәткә ынтылығыҙ (Әл-Хәдид, 20-21). Бары алдаҡ уйын ғына булған донъя өсөн туғанлыҡ ептәрен өҙөү, ерҙә вәхшилек таратыу, аҡсаны мөһим бер нәмәгә әйләндереү, кеше рәнйеше алыу, Раббыбыҙҙан ситләшеү кәрәкме беҙгә? Раббыбыҙ беҙгә күпме ниғмәттәрен биреп тора, ә беҙ һаман шөкөр итә белмәйбеҙ, һаман ҡомһоҙ нәфсебеҙҙе шаштырабыҙ. Кемдер бит, аяғынан яҙып, үҙ аяҡтарында урамдан бер йүгереп үтәһе ине тип хыяллана. Ә аяғы булғандар шул ниғмәтте күрмәй, уға мотлаҡ машина кәрәк. Әлбиттә, унда-бында күсеп йөрөр өсөн машинаң булһа, бик хуп. Әммә, ҡыҙғанысҡа күрә, нәфсегә, ғәҙәттә, күберәк кәрәк. Был машина бармай уға, иномарка кәрәк. Уныһы ла булһа, тағы ла текәрәген көҫәй нәфсе. Кәрәкле урында шөкөр ҡылып, туҡтата белһәң ярай ҙа. Юғиһә, тиҙҙән шәхси самолет, яхта таптыра башлауы ла бар уның. Донъяның күҙ ҡамаштырырҙай ялтыр-йолтор биҙәүестәре бик күп. Шуға кеше һәр ваҡыт ялтырырағына ынтыла. Көмөшө булғанына алтын етмәй, алтыны булғаны инде гәүһәргә ынтыла. Күршенең дә тауығы гел генә ҡаҙҙай була ла ҡуя. Ә шөкөр итә белгәндәр тимерҙе лә гәүһәрҙәй ҡабул итә белә. Тауығында ла ҡаҙҙай ғына түгел, хатта һарыҡтай бәрәкәт таба. Аллаһы Тәғәлә беҙгә тәүлегенә 24 сәғәт биргән, ә беҙ шуның әҙ генә өлөшөн дә ғибәҙәткә йәлләйбеҙ. Аҙаҡ йәмһеҙ тештәрен ыржайтыр донъя тип әхирәт ниғмәттеренән баш тартыу ахмаҡлыҡ түгелме ни? Бер файҙаһыҙға телевизорға текәлеп, күршенең балаһы ҡайҙа, нимә эшләгән, үрге остағы Фәлән нимә һатып алған, аръяҡтағы Фәләндең ниндәй ғәйеп-гонаһтары барлығы хаҡында сәғәттәр буйы ғәйбәт һатып ултырырға ла әҙер кеше. Ә ғибәҙәткә гел генә ваҡыт табылмай. Ошо хәбәрҙе, йә рекламаны йөҙләгән кешегә ебәрһәң, бүләк бирәбеҙ тиһәләр, күбебеҙ ярты көн генә лә түгел көнө буйы телефон, йә компьютер алдында ултырырға әҙер буласаҡ. Мохтажлыҡтан да түгел, ә нәфсе күберәк теләгәнлектән. Мохтажһың икән, мөмкинселектәрҙе әйҙә ҡуллан, әммә нәфсе ҡолана ғына әйләнмә лә бит. Ҡөрьән уҡыуға килгәндә, текәлеп ултырырға тағы форсат табылмай. Төндәрен гәп һатыуҙар, кино ҡарауҙар ҙа йоҡо өсөн ҡамасау түгел. Әммә намаҙ өсөн төнгө ваҡыттың биш минуты ла йәл, ял кәрәк, йоҡо туймай. Таң тишегенән эшкә, йәки берәй осрашыуға, йә аҡса артынан барырға кәрәкһә, һәр кем, билдәле сәғәт телдәре һуғып, уятҡыс ҡысҡырыу менән һә тигәнсе тороп ултырасаҡ. Йылы түшәк тә, йоҡоноң иң тәмле сағы булыуы ла туҡтата алмаясаҡ. Ә Раббыһы алдына баҫырға – иртәнге намаҙға биш минут ваҡыт бүлергә кәрәкһә, гел йоҡо килә, йылы юрған ҡосағынан ебәрмәй. Ә бит Аллаһы Тәғәлә сәбәпһеҙ ҡалдырылған бер намаҙ өсөн етмеш йыллыҡ ут ғазабы көтөүе хаҡында иҫкәртә. Фәлән-фәлән ерҙә бушҡа алма тараталар тиһәләр ҙә күптәр шунда ашығасаҡ. Ә гонаһтарҙан арыныу, әжер-сауаптар алыу, йә пальма ағастары вәғәҙә ителгән ғибәҙәт төрҙәренә, зикерҙәргә килгәндә тағы ваҡыт булмай сыға. Сөнки әлеге лә баяғы донъя булмышты ялмап, башты бутай. Шул донъянан күпте өмөт итеп, күпме алданабыҙ, һаман бушлыҡҡа һонолабыҙ. Ә бит был донъянан берәү ҙә яҙылғанынан артығын ала алмаясаҡ. Ахырына – үлеменә килеп еткәндә бер кем дә донъя малын да, балаларын да, бергә күңел асҡан дуҫ-иштәрен дә үҙе менән бергә алып китә алмаясаҡ. Тик ғәмәлдәр генә үҙебеҙ менән буласаҡ. Ахырыңа килеп еткәндә ниндәй хәлдә булыуың бик мөһим. Ялған гүзәллеккә бөркәнгән донъяға алданып, ҡараңғылыҡҡа ҡоларһыңмы, әллә ғибәҙәттә булып, яҡтылыҡҡа сумырһыңмы. Әлбиттә, бар нәмә лә тик Раббыбыҙ ҡулында, Уның мәрхәмәтендә. Әммә бер ниндәй ҙә ихласлыҡ күрһәтмәгән, Уның ризалығына ынтылмаған көйөнсә нисек Уның мәрхәмәтенә өмөт итмәк кәрәк? Аллаһы Тәғәлә һәр бербеҙҙе Үҙенең ихлас ҡолдары итеп, Үҙ ризалығына ирештерһен, Йәннәт ҡапҡаларын асһын, Йәһәннәм утынан аралаһын ине. Әмин. Редакция хеҙмәткәрҙәре Мөнир Сәхиулла улы ҠУНАФИН - баш мөхәррир Әхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙ - баш мөхәррир урынбаҫары Луиза КИРӘЕВА - яуаплы сәркәтип Гөлнара ХӘЛФЕТДИНОВА - бүлек мөхәррире Салауат ӘБҮЗӘР - бүлек мөхәррире Илнур ЮЛБАРЫҪОВ - бүлек мөхәррире Миңзәлә АСҠАРОВА - сайт буйынса өлкән мөхәррир Дилбәр ИШМОРАТОВА - өлкән корректор Фәрзәнә ТУЛЫБАЕВА - биҙәлеш мөхәррире Мөхәрририәт Айгиз БАЙМӨХӘМӘТОВТаңсулпан ҒАРИПОВАГөлсирә ҒИЗЗӘТУЛЛИНАНеля ҒӘЙНЕТДИНОВАТамара ҒӘНИЕВАӘхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙЙомабикә ИЛЬЯСОВАЛуиза КИРӘЕВАЗөлфиә ХАННАНОВАГөлнара ХӘЛФЕТДИНОВАСалауат ӘБҮЗӘРӘмир ӘМИНЕВАзамат ЮЛДАШБАЕВГөлнур ЯҠУПОВАБанкта беҙҙең реквизиттар: журнал «Агидель», ИНН: КПП БИК: кс рсчет Филиал ПАО БАНК УРАЛСИБ в г. Уфа",БАРЫ АЛДАҠ ҠЫНА БЫЛ ДОНЪЯ,0,analytics,Хикәйә,8594,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-09-20/bary-alda-yna-byl-don-ya-3446396,2023-09-20T12:00:00+00:00
"Татар конгрессы корылтае, 2017 елТатар дөньясы бүген шаулый – Казан диварларында янә ирек өчен алыш бара. ""Федераль үзәк"" дип аталган Мәскәү, янә татар милләтенең потенциалын йомшарту өстендә эшли. Бу 1552 елдан аермалы буларак халыкны кыру-үтерү юлы белән түгел, ә милләтнең умыртка баганасы булган телен мәктәпләрдән кысып чыгару юлы белән эшләнә. Телгә (димәк, милләткә) һөүм Русия президенты Владимир Путинның 20 июльдә Йошкар-Ола шәһәрендә узган милләтара мөнәсәбәтләр шурасы утырышында урыс теленнән кала башка телләрне мәктәпләрдә мәбүри укыту ярамаган хәл дигәнбелдерүеннәнсоң башланды. Күпләр фикеренчә, бу белдерүнең угы, нигездә, Татарстандагы мәктәпләрдә татар телен дәүләт теле сыйфатында укытуга каршы юнәлтелгән иде. Бу белдерүдән соң, моңа хәтле дә татар теленең мәктәпләрдә мәбүри укытылуына каршы шаулаучы шовинистик көчләр, дәртләнеп-илһамланып яңа һөүмгә күчтеләр, хәзер инде фәкать Мәскәү ихтыярын тормышка ашыручы прокуратура итәкчеләре белән берлектә.2 октябрь (иске стиль белән Казанның басылып алынуы көнендә) Татарстан прокуратурасы районнардагы прокурорларга мәктәпләрдә туган телләрне һәм дәүләт телләрен укытуга бәйле тикшерү уздырыргакушты. Максат бер генә: татар теленең укытылу даирәсен тарайту. Әлбәттә, бик аз санлы булган татар мәктәпләрендә татар теле әлегә калыр. Ә менә татар, урыс һәм башка милләт балалары бергә укыган мәктәпләрдә (ә андый мәктәпләр күпчелекне тәшкил итә) татар теле фәкать ихтыярига калырга мөмкин. Нишләп мондый хәлгә калынды? Әгәр дә бар бәлане Мәскәүнең урыс булмаган халыкларны урыслаштыру сәясәте алып баруыннан гына күрсәк – бу сорауга тулы авап алынмаячак. Казан ханлыгын алганнан башлап Мәскәү татарларны төрле юллар белән, чукындырырга маташу юлы белән дә, урыслаштырырга тырышкан. Гел шулай булган. Әмма, татар теленә, милләткә һөүмнең яңадан, нәкъ бүген башлануының татарның үзенә бәйле сәбәпләре дә бар. Бусәбәпләрнең берсе– хакимияттәге татар элитасының: инде буласы булды, матди мәнфәгатьләр тормышка ашты, ә Мәскәү белән һәрвакыт уртак тел таба алабыз, дип тынычлануы. Икенчесе– шул ук Татарстан итәкчелегенең аңлы рәвештә, республиканың суверенитет алуы чорында, димәк, дәүләтчелекне ныгыту чорында иң актив роль уйнаган Бөтентатар итимагый үзәген (БТИҮ) бетерү юлына басуы. 90 нчы еллар башында туган БТИҮгә халык өмет белән карый иде, аңа иярә иде. Аның чакыруына ияреп урамнарга йөзләрчә мең халык чыга иде һәм, әлбәттә инде, Мәскәү дә моны күрә иде, исәпкә ала иде. Татарстан итәкчелеге БТИҮ урынына милли мәйданга номенклатур Бөтендөнья татар конгрессы (БТК) дип аталган оешманы китереп чыгарды. Яңа оешма, бераздан концерт-сабантуйлар оештыру белән генә шөгыльләнүче үзенчәлекле дәүләт филармониясенә әйләнде. Моңа БТК итәкчесен сайлаганда күчүчәнлек принцибын тулысынча инкярь итү аша да ирешелде. Шулай, БТКны олпат зат Индус Таһиров итәкләгәндә милләт мәнфәгатьләре, күпмедер дәрәәдә хокукый яссылыкта да яклана иде әле. Әмма аны 2002 елны БТКга һәм татар хәрәкәтенә бер катнашы булмаган, авызыннан КПССның Татарстан өлкә комитеты инструкторы сөте кипмәгән Ринат Закировка алыштыргач, миллилек бу оешманың исемендә генә калды. Татар дөньясында Ринат Закиров эшчәнлегенә кәнәгатьсезлек ныклап көчәйгәч, БТКның корылтаенда бу оешма башына татар проблематикасыннан бик ерак булган, Совет берлеге эчке эшләр министрлыгының читтән торып уку югары мәктәбендә белем алган Татарстан хөкүмәте вице-премьеры Васыйл Шәйхразиевныкуйдылар. Нәкъ менә шушыкорылтайда Татарстан элитасы, татар делегатлары хыянәткә якын беркатлылык, сәяси сукырлык күрсәттеләр. Оптимальләштерү дигән байрак астында федераль үзәк үткәргән сәясәт аркасында, татар авылларындагы мәктәпләр күпләп ябылган мәлдә, БТКның съезды делегатлары кабул иткән резолюциядә мондый сәясәт тәнкыйтьләнми генә түгел, аңа хуплау белдерелә: Русия федерациясе итәкчелегенең халыкара аренада илебез мәнфәгатьләрен яклау курсын, дәүләт милли сәясәтенең стратегиясен гамәлгә ашыруны тәэмин итүгә, Русиядә яшәүче халыкларның телләрен, мәдәниятләрен, гореф-гадәтләрен саклап калуга һәм үстерүгә, гомумрусия гражданлык үзенчәлеген формалаштыруга юнәлдерелгән програм чараларын хуплыйбыз, диелә анда. Мондый шартларда бу корылтайда да (элеккеләрендәге сыман) татар телен саклау-үстерү платформасы әзерләнмәве һич тә аптыратмый. Мәскәүнең Татарстанга карата каты кул сәясәте үткәрә башлавына китергәнөченче сәбәпбулып, илдәге татар мөселман дөньясындагы кризис күренешләр тора. Озак вакыт, бигрәк тә татар сәхнәсендә БТК пәйда булгач, татар дини итәкчеләр татарлыктан, татар проблемнарыннан ""өстен"" булуны хуп күрделәр. Ә инде Мәскәү ярдәме аркасында татар тормышына, Мәскәүнең айт дигәненә тайт дип торучы, үзен баш мөфти дип йөртүче Тәлгать Таетдин ныклап кысыла башлагач, татар дөньясының дини терәге дә йомшара башлады. Шулай ук Татарстандагы иади интеллигенция вәкилләренең (язучылар, шагыйрьләр, ырчылар, артистлар) моңа хәтле татар милли хәрәкәтеннән читтә торырга күнегүе дә, Мәскәүнең Татарстан дәүләтчелеген көчсезләндерү юлына басуына китерде. Бүген, әлбәттә, иң мөһиме – нәрсә эшләргә дигән сорауга авап табу. Килеп туган шартларда, һичшиксез, барлык татар оешмалары да, шул исәптән БТК да, Татарстан язучылар берлеге дә гадәттән тыш корылтайларын ыярга тиешләр. Иң мөһиме – Русиядәге татар проблематикасын, ана телен укытуда тудырылган проблемнарны халыкара аренага чыгару. Киләчәктә Татарстан Конституциясенең 14 нче маддәсендә беркетелгән бурычларны тормышка ашыру өчен (Татарстаннан читтә яшәүче татарларга милли мәдәниятне, телне үстерүдә, аларның милли үзенчәлекләрен саклап калуда ярдәм күрсәтү), Татарстанның яңа президенты иң башта татар дөньясы һәм, иң беренче чиратта, Башкортстандагы миллионнан артык татарның милли проблемалары белән танышырга тиеш. Шул чагында гына ул татар президенты булып үсә алачак. Һәм, әлбәттә инде, татарның милли проблемлардан читләшми торган яңа дөньякүләм элитасын булдыру кирәк. ""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра",Гадәттән тыш хәлләр гадәттән тыш адымнар таләп итә,0,analytics,Комментарийҙар,5922,https://www.azatliq.org/a/28842263.html,2017-11-12T21:13:09+00:00
"С 12:00 на проспекте Октября состоится парад — торжественное прохождение 22 расчётов из 1,5 тыс. человек.",9 мая в Уфе!,1,news,Яңылыҡтар,105,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-06/9-maya-v-ufe-3756270,2024-05-06T19:47:14+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБылтыр Башкортстанда шәһәр мэрлары 260 мең сумга якын хезмәт хакы алган. Бу шәһәр хакимиятләрендәге гади хезмәткәрләргә бирелә торган хезмәт хакыннан 3,2 тапкырга күбрәк: түбәнрәк вазифада эшләүче түрәләр аена уртача 81,9 мең сум акча ала. Бу хакта Башкортстан Корылтаеның дәүләт төзелеше һәм ирле үзидарә комитеты утырышында ""Башкортстан республикасы муниципаль берәмлекләре шурасы"" ассоциациясе идарәсе рәисе Рөстәм Газизовәйтте, дип иткерә""РБК"". Башкортстан районнары башлыклары аена 192,1 мең сум ала. Аларның кул астында эшләүчеләргә 3,9 тапкырга азрак - 49,6 мең сум хезмәт хакы түләнә. Авыл ирлеге башлыклары исә аена уртача 69,6 мең сум алып эшли диелә. Рөстәм Газизов сүзләренчә, муниципаль хезмәткәрләрнең хезмәт хаклары хезмәт базарында ""көдәшлеккә сәләтле түгел"" һәм шуңа күрә ирле үзидарә оешмаларында хезмәткәрләр еш алышынып тора. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",2022 елда Башкортстанда шәһәр мэрлары аена 260 меңләп сум акча алып эшләгән,1,news,Яңылыҡтар,967,https://www.azatliq.org/a/32707814.html,2023-11-30T06:44:12+00:00
"Яңа Чабаксар әмигъ мәчете имамы Миңкадыйр РәәповфикерләрЕл нәтиәләреннән күренгәнчә, Чуашстанда татар балалар бакчасы ачмаска булганнар. Шул ук вакытта мәктәпләрдә татар теле сыйныфлары да оештырылмаган. Бу хакта Яңа Чабаксар (Новочебоксарски) әмигъ мәчете имамы Минкадыйр Рәәповхәбәр итте. ""Хәзер бу беркемгә кирәкми. Мәсьәлә хәл ителмичә калды. Якшәмбе көннәрендә бездә татар теле дәресләре уза, әмма кеше күп килми"", ди ул. Яңа Чабаксар – Чуашстанда зурлыгы ягыннан икенче урында торучы шәһәр. Имам әйтүенчә, монды иде меңнән артык мөселман яши.2000 елда биредә Айнетдин Шамбазов исемендәге әмигъ мәчете төзелә башлады, анда татар теле дәресләре укыту оештырылды. Бер ел элек Минкадыйр Рәәпов Азатлыкка Чуашстанның ике шәһәрендә (Яңа Чабаксар һәм Чабаксарда) татар балалар бакчасы ачу ихтыяы бар, дигән иде. Чуашстанда татар балалар бакчалары юк, әмма татар авылларында чуаш балалары өчен бакчалар бар, дип тә искәртте ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Хәзер бу беркемгә кирәкми"": Чуашстанда татар балалар бакчасы ачылмаган",1,news,Яңылыҡтар,1023,https://www.azatliq.org/a/32198589.html,2022-12-29T09:44:06+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр«ЦИАН"" күчемсез милек агентлыгында әйтүләренчә, хәзерге вакытта Татарстан башкаласында бу бәя уртача 176 мең сум. Русиянең миллионнан артык кеше яши торган башка шәһәрләрендәге кебек үк, Казанның күчемсез милек базарында да бер дүрткел метры уртача 100 мең сумнан очсызрак торучы фатирлар калмаган. ""ЦИАН"" күчемсез милек агентлыгында әйтүләренчә, хәзерге вакытта Татарстан башкаласында әлеге бәя уртача 176 мең сум. Бу хакта ""Бизнес ""яза. Әле 2019 елда гына да бер дүрткел метры уртача 80 мең сум булган. Алдагы елларда бу бәяләр арткан. Пандемия елында торак тугыз процентка, 2021 елда - 13 процентка кыйммәтләнгән. Иң нык бәяләр артуы Русия Украинага бәреп кергән 2022 елда күзәтелгән. Ул чакта фатирларның бер дүрткел метры 35 процентка кыйбатланган. Узган ел бу күрсәткеч 11 процентка арткан. Фатирларның бер дүрткел метрына бәяләр ягыннан Казан өченче урында тора. Ул бары тик Мәскәүдән (уртача 336 мең сум) һәм Петербурдан (219 мең сум) гына калыша. Дүртенче урында - Түбән Новгород (147 мең сум) һәм бишенчедә - Краснодар (135 мең сум). Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Казанда бер дүрткел метры 100 мең сумнан арзанрак фатирлар калмаган, биш елда бәяләр ике тапкырга арткан",1,news,Яңылыҡтар,1202,https://www.azatliq.org/a/kazanda-ber-durtkel-metri-100-meng-sumnan-arzanrak-fatirlar-kalmagan-bish-el-echenda-alarga-baya-ike-tapkirdan-da-nigrak-artkan/32959276.html,2024-05-22T16:18:56+03:00
"15 декабрҙә Тәтешле районына эш сәфәре барышында Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Яңы Тәтешле ауылындағы күп профилле полилингваль мәктәбендә булды. Мәктәп быйыл урындағы мәғариф учреждениеһы нигеҙендә асылған. Бинаға 29 йыл. Быйыл бында Йәштәр һәм балалар милли проектының Иң яҡшы бөтә нәмә балаларға төбәк проекты буйынса капиталь ремонт яһалған. Мәғариф учреждениеһы директоры Дмитрий Афризонов әйтеүенсә, эш дөйөм алғанда яҡынса 65 миллион һумға төшкән. Бинала яңы ишектәр ҡуйғандар, электр тәьминәте, йылылыҡ селтәрҙәрен, иҙәнде, диуарҙарҙы, түшәмде яңыртҡандар, фасадты тәртипкә килтергәндәр, эргәләге биләмәне төҙөкләндергәндәр. Кластарҙа – яңы йыһаз, ашханала – заманса ҡорамалдар. Мәктәптә бөтәһе 116 бала белем ала. Туған удмурт телен 97 бала өйрәнә. Төбәк етәксеһе уҡыу бүлмәләрен, спорт һәм тамаша залдарын, ашхананы ҡарап сыҡты, балалар менән аралашты, уларға уҡыуҙа уңыштар теләне. – Республикала ике мең мәктәп бар, шуларҙың 11-е – полилингваль. Был теманы үҫтерергә кәрәк, – тине журналистар менән әңгәмәлә Радий Хәбиров. – Яңы Тәтешлелә удмурт теле уҡытыусылары бар, барыһы ла эшләй. Мәктәп тә йәмле, яҡты. Эргәлә генә Удмурт тарихи-мәҙәни үҙәге урынлашҡан. Ул да Башҡортостан халыҡтары телдәрен һәм мәҙәниәтен һаҡлау йәһәтенән бик мөһим бурысты үтәй. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.","Кластарҙа – яңы йыһаз, ашханала – заманса ҡорамалдар",0,analytics,Мәғариф,1379,https://bashgazet.ru/news/belem-m-t-rbi/2025-12-15/klastar-a-ya-y-yy-az-ashhanala-zamansa-oramaldar-4508832,2025-12-15T23:15:00+00:00
"- Күрше, әллә ауырып киттең инде? Иртән табип сығып килгәнен күргән инем. - Бәй, күрше урамда тороусы полковник, ҡатыны төнгө дежурҙа саҡта, һинән генә тура эшкә китә лә. Мин бит һуғыш башланған тип уйламайым. Ире ҡатынына: – Ҡарасы, һөйөклөм, бөгөн ни тиклем балыҡ тоттом! – Алдашма. Күрше Сәкинә һинең ит-балыҡ магазинына ингәнеңде күргән! .. Һөйләп китте инде миңә. – Әәә, эйеее! Бер өлөшөн шул магазин хужаһына һатырға тура килде хатта! - Ҡатының, күрше бисә менән үбешеп торғаныңды күргәс, нимә тип әйтте? - Бер ни ҙә әйтеп торманы. Ә алдағы ике тешемде мин былай ҙа һурҙырырмын тип йөрөй инем. Улы әсәһенә: – Әгәр атайымдың күрше Әлфиә апайға нимәләр әйткәнен белгең килһә, планшетҡа алты мең һум бир. – Мә, улым. Шунан, атайың нимә тине, теге күрше апайға? – Нуу, атай күрше апайға: ""Һаумыһығыҙ, Әлфиә Сабировна! "" - тине. - Күрше, әллә ауырып киттең инде? Иртән табип сығып килгәнен күргән инем. - Бәй, күрше урамда тороусы полковник, ҡатыны төнгө дежурҙа саҡта, һинән генә тура эшкә китә лә. Мин бит һуғыш башланған тип уйламайым. Ире ҡатынына: – Ҡарасы, һөйөклөм, бөгөн ни тиклем балыҡ тоттом! – Алдашма. Күрше Сәкинә һинең ит-балыҡ магазинына ингәнеңде күргән! .. Һөйләп китте инде миңә. – Әәә, эйеее! Бер өлөшөн шул магазин хужаһына һатырға тура килде хатта! - Ҡатының, күрше бисә менән үбешеп торғаныңды күргәс, нимә тип әйтте? - Бер ни ҙә әйтеп торманы. Ә алдағы ике тешемде мин былай ҙа һурҙырырмын тип йөрөй инем. Улы әсәһенә: – Әгәр атайымдың күрше Әлфиә апайға нимәләр әйткәнен белгең килһә, планшетҡа алты мең һум бир. – Мә, улым. Шунан, атайың нимә тине, теге күрше апайға? – Нуу, атай күрше апайға: ""Һаумыһығыҙ, Әлфиә Сабировна! "" - тине. Улы әсәһенә: – Әгәр атайымдың күрше Әлфиә апайға нимәләр әйткәнен белгең килһә, планшетҡа алты мең һум бир. – Мә, улым. Шунан, атайың нимә тине, теге күрше апайға? – Нуу, атай күрше апайға: ""Һаумыһығыҙ, Әлфиә Сабировна! "" - тине.",Көләмәстәр,0,analytics,Юмор,1889,https://henek.info/articles/k-l-m-st-r/2025-08-18/k-l-m-st-r-4352587,2025-08-18T14:40:00+00:00
"2026 йыл хеҙмәт мөнәсәбәттәренә лә үҙгәрештәр индерҙе. Хеҙмәткә түләүҙең минималь күләме (МРОТ) 21 процентҡа тиерлек артты һәм 1 ғинуарға 27 093 һум тәшкил итте. Башҡортостанда ул (коэффициенттарҙы ла иҫәпкә алып) 31 156 һумға етте. Республикабыҙҙа хеҙмәткә түләүҙең минималь күләменән тыш, минималь эш хаҡы тураһында килешеү бар. Иҡтисадтың реаль секторындағы хеҙмәткәрҙәрҙең минималь эш хаҡы күләме хәҙер 32 933 һум тәшкил итә. Был килешеү 2028 йылдың 31 декабренә тиклем оҙайтылды. Халыҡтың йән башына тура килгән йәшәү минимумы дәүмәле 6,8 процентҡа артты – был күпселек социаль ярҙам саралары өсөн төп йүнәлеш. 1 ғинуарҙан республикала ул 16 856 һум тәшкил итә. Төп социаль-демографик төркөмдәр буйынса: эшкә һәләтле халыҡ өсөн – 18 373 һум, пенсионерҙар өсөн – 14 496 һум, балалар өсөн– 16 350 һум.2026 йылдан башлап эш биреүселәр бала тыуғанда хеҙмәткәрҙәренә бер миллион һумға тиклем аҡса түләй ала. Республикала махсус хәрби операцияла ҡатнашыусылар өсөн яңы ярҙам сараһы барлыҡҡа килде. Ошо йылдан алып яугирҙәрҙе эшкә урынлаштырыу өсөн квота булдырылды. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Эш еренән кемгә бер миллион һум түләнәсәк?,0,analytics,Социаль мәсьәлә,1173,https://bashgazet.ru/articles/sotsial-m-s-l/2026-01-15/esh-eren-n-kemg-ber-million-um-t-l-n-s-k-4538636,2026-01-15T23:20:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырПетиция авторлары бу ир тагын сугышка китеп әзадан котылып калырга, ә соңыннан кабат инаять кылырга мөмкин дип сагая. С. порталында Пенза өлкәсе Урта Әләзән авылының 45 яшьлек мөәзине Ибраһим Исәнәевне үтергән иргә гомерлек төрмә бирүне таләп иткәнпетициячыккан. ""16 апрельдә 20-21 сәгатьләр арасында Ульян өлкәсе Морат авылында яшәүче Хайров Раил Сарытау өлкәсенең Вольский районы Междуречье авылы янында йөрәгенә пычак кадап мөәзин Ибраһим Исәнәевне үтерә. Аңа кадәр ул аңа һөүм итә, кулын кисә, буа һәм үтергәннән соң Газель машинасын куып алып китә һәм соңрак бу машинаны яндыра. Исәнәевнең 300 мең сум акчасын ала. Исәнәевнең хатыны һәм өч баласы калды"", дип башлана мөрәәгать. Мөрәәгатьтә искәртелгәнчә, мөәзинне үтергән ир - Раил Хәйров моңарчы бер хөкем ителгән булган, колониядә утырган килеш ""Вагнер""га ялланган, Украинадагы сугышка киткән һәм аннан соң иреккә чыккан. Петиция авторлары бу ир тагын сугышка китеп әзадан котылып калырга, ә соңыннан кабат инаять кылырга мөмкин дип сагая. Алар аны гомерлеккә ирегеннән мәхрүм итүне сорый. ""Әгәр Хайров кабат судан коры чыга алса, бу русияләрдә канәгатьсезлек дулкыны чыгарачак. Русияләр, шул исәптән балалар арасында шундый куркыныч инаятьче-рецидивистлар йөриячәк дигән сүз, ә алар төрмәдә утырырга тиеш, аларның урыны шунда! "", дип язылган петициядә. Элегрәк Азатлыкхәбәр иткәнчә, Хәйров элек тә авыр инаятьләр кылган, шул исәптән ике тапкыр кеше үтергән өчен хөкем ителгән булган. 2008 елны лом белән кеше башын тишкән өчен иде елга төрмәгә утыртылса, 2019 елны бер ир кешене мылтыктан атып үтергәне һәм машинасын яндырганы өчен 11 ел 8 айга хөкем ителә. Колониядә утырган чакта ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәте белән сугышка китә һәм Путин фәрманы белән ярлыкана. Шуннан соң кайтып Ульян өлкәсе Морат авылында яши башлый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Урта Әләзән мөәзинен үтергән ""вагнерчы""ны гомерлек төрмәгә утыртуны сорыйлар",1,news,Яңылыҡтар,1940,https://www.azatliq.org/a/urta-alazan-moazinen-utergan-vagnerchi-ni-gomerlek-tormaga-utirtuni-soriylar/33012772.html,2024-06-28T10:55:00+03:00
"Реализация проекта ООО «Прайм Групп» — яркий пример реализации задач национального проекта в Благовещенском районе. В частности, данный проект включён в перечень приоритетных инвестиционных проектов Республики Башкортостан и получил государственную поддержку в виде предоставления земельного участка без торгов. Комплекс расположен на 68-м километре автодороги «Уфа—Бирск—Янаул», рядом с селом Удельно-Дуваней. Он включает кафе «Башкирия», магазин федеральной сети «Монетка» и ярмарочные павильоны, где свою продукцию реализуют местные фермеры и владельцы личных подсобных хозяйств. Кафе «Башкирия», открытое весной 2024 года, быстро стало популярным местом отдыха у автопутешественников, жителей региона и гостей республики. «Развитие качественного придорожного сервиса важно как для района, так и для республики в целом. А успехи наших предпринимателей подтверждают, что курс на создание комфортных условий для бизнеса даёт реальные результаты», — отметила глава администрации Благовещенского района Анна Карабанова. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Объект придорожного сервиса из Башкортостана в числе лучших в России,0,analytics,Йәмғиәт,1196,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-06-09/ob-ekt-pridorozhnogo-servisa-iz-bashkortostana-v-chisle-luchshih-v-rossii-4278010,2025-06-09T18:00:00+00:00
"""Башланып китте уҡыуҙар. "" фотоконкурсына. Мин Ишембай ҡалаһының Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге 2-се башҡорт гимназия-интернатының 9 ""в"" класы уҡыусыһы Ғөбәйҙуллин Илнур Бильяр улы.",Илнур бәйгегә ҡушыла,0,analytics,Конкурстар,178,https://amanat.su/articles/konkurstar/2024-09-05/ilnur-b-ygeg-ushyla-3913297,2024-09-05T15:12:00+00:00
"Добрую подписку» на «Зауралье» поддержали руководители министерств Башкирии С утра в акции «Добрая подписка», которая проходит в рамках всероссийского инвестсабантуя «Зауралье», приняли участие уже порядка 80 человек. К акции подключились заместитель премьер-министра правительства республики – министр промышленности, энергетики и инноваций Александр Шельдяев и заместитель премьер-министра правительства - министр спорта Руслан Хабибов. Традиционно поддержал акцию руководитель агентства по печати и СМИ Максим Ульчев. Президент Торгово-промышленной палаты РБ, депутат Госсобрания – Курултая РБ Тимур Хакимов выписал 50 журналов «Акбузат» для детей бойцов из Башкирии. Директор департамента информационного сопровождения и взаимодействия со СМИ правительства РБ Альбина Валиева оформила подписку на газеты «Башкортостан» и «Йома» для семей участников СВО. – Акция Издательского дома «Республика Башкортостан» и Почты России «Добрая подписка» – очень нужное и доброе начинание. Принять в ней участие можно в течение года в местных отделениях почты, а также в «Доме печати», – говорит директор департамента информационного сопровождения и взаимодействия со СМИ правительства РБ Альбина Валиева. Итальянский предприниматель Элио Каппиелло присоединился к акции «Добрая подписка» на инвестиционном форуме «Зауралье-2025». Он оформил подписку на детский журнал «Акбузат» для семьи участника СВО. Добрая акция продолжится завтра, 6 сентября на фестивале «Башкорт аты». Присоединиться к ней может любой желающий. Алсу Муллахметова","""Изге подписка""ға министрлыҡ етәкселәре ихлас ҡушылды",0,analytics,Иҡтисад,1525,https://shonkar.com/news/i-tisad/2025-09-05/izge-podpiska-a-ministrly-et-ksel-re-ihlas-ushyldy-4375889,2025-09-05T20:50:00+00:00
"Американың - компанияһы етештергән был эсемлек Ҡытайҙа торба таҙартыу сараһы булараҡ һатыла башлаясаҡ. Илдең Аҙыҡ сифаты буйынса үҙәк комитеты билдәләүенсә, бындай һығымтаға фәнни тикшеренеүҙәр һөҙөмтәһе килтергән.",Әле булһа Кока-кола эсәһегеҙме?,0,analytics,Төрлө,214,https://henek.info/articles/+++-/2025-02-10/le-bul-a-koka-kola-es-ege-me-4113904,2025-02-10T12:20:00+00:00
УЛАР ӘСӘЛӘРЕ ЭЛЕОНОРА ГЮЛЕР СЫҒЫШЫ МЕНӘН САЛАУАТ РАЙОНЫНАН. БЫЙЫЛ РӘСӘЙҘӘ ҮТКӘН ХАЛЫҠ ИҪӘБЕН АЛЫУ САРАҺЫНДА ЛА ӘҮҘЕМ ҠАТНАШТЫ УЛАР. БАШҠОРТ ҠЫҘҘАРЫ ҮҘҘӘРЕН БАШҠОРТ БУЛЫУЫН ТЕРКӘП ҠУЙҘЫ. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы,ТӨРКИӘНЕҢ БАШҠОРТ ҠЫҘҘАРЫ!,1,news,Яңылыҡтар,408,https://akbuzat-rb.ru/articles/novosti/2021-11-18/t-rki-ne-bash-ort-y-ary-2588274,2021-07-12T17:15:00+05:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр2022 елның июлендә Русия президенты Владимир Путин Украинада яшәүче бөтен кешеләргә дә Русия ватандашлыгын гадиләштерелгән тәртиптә бирү турында фәрман имзалады. Украинаның Русия баскынлыгындагы Запорожье, Херсон, Луһански һәм Донецки өлкәсләрендә яшәүчеләргә 2022 елның октябреннән башлап 2,2 млннан артык Русия паспорты бирелгән. Бу хакта Русия эчке эшләр министрлыгы белешмәләренә таянып ""Настоящее время""яза. Министрлык мәгълүматынча, бу ирләрдә паспортлар бирүче, миграция мәсьәләләре белән шөгыльләнүче 106 бүлекчә эшли. Ераграк урыннарда яшәүчеләргә, авыр хәлдә чирләп ятучыларга, инвалидлыгы булганнарга, аз хәрәкәтләнүче затларга Русия паспорты бирү өчен бүлекчәләрнең вәкилләре үзләре килә диелә. Мәскәү Украинага каршы сугыш башлап берничә ай узгач, 2022 елның июлендә Русия президенты Владимир Путин Украинада яшәүче бөтен кешеләргә дә Русия ватандашлыгын гадиләштерелгән тәртиптә бирү турында фәрман имзалады. Ә былтыр ул 2024 елның 1 июленә кадәр Русия ватандашлыгы алудан баш тарткан Украина ватандашларын баскынлыктагы ирләрдән депортацияләү тәртибен расладыРусия хакимиятләре ""конституцион корылыш нигезләрен көч кулланып үзгәртүне"" хуплаган, ""терактлар ниятләгән"", ""экстремизмны хуплаган яки рөхсәт ителмәгән чараларда катнашкан"" кешеләрне дә депортацияли ала. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Украинаның Русия басып алган ирләрендә яшәүчеләргә 2022 елның октябреннән 2,2 млн Русия паспорты бирелгән",1,news,Яңылыҡтар,1437,https://www.azatliq.org/a/ukrainaning-rusiya-basip-algan-jirlarenda-yashauchelarga-2022-elning-oktyabrennan-2-2-mln-rusiya-pasporti-birelgan/33072515.html,2024-08-09T16:16:35+03:00
"Оформить подписку можно в редакции или киоске на первом этаже Дома печати по адресу: г. Уфа, ул. 50-летия Октября, 13. Кроме этого наши подписчики могут участвовать в конкурсных розыгрышах призов. Подробнее на сайте Спешите подписаться на любимые издания по льготной цене!",Льготная подписка на республиканские издания продолжается,0,analytics,Матбуғат,272,https://tanburz.ru/news/matbu-at/2025-10-20/lgotnaya-podpiska-na-respublikanskie-izdaniya-prodolzhaetsya-4433902,2025-10-20T15:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр7 октябрьдән башлап 27 сенә кадәр Казандагы көллият, техникум һәм югары уку йортлары укуның дистанцион форматына күчәчәк: сәбәбе — 22-24 октябрьдә Татарстан башкаласында узачак БРИКС саммиты. Ул хакта республиканың мәгариф һәм фән министры Илсур Һадиуллинбелдерде. КФУда көндезге уку 1 ноябрьдә генә башланып китәчәк, 1 сентябрьдән алып 17 октябрьгә кадәр студентлар уку материалларын мөстәкыйль рәвештә үзләштерер дип планлаштырыла, ә 18-31 октябрьдә ике атналык каникул булачак. Моннан кала, саммит аркасында мәктәп укучылары һәм студентларның каникул вакытлары да үзгәрәчәк. Шулай да, Һадиуллин сүзләренчә, өстәмә ял булмаячак. — Казанда каникул 21-28 октябрьдә узачак, ә баштарак 28 октябрьдән 6 ноябрьгә кадәр булыр дип планлаштырылган иде. Көллият һәм техникумнар 7-27 октябрьдә дистанцион режимда укытачак. Югары уку йортлары белән дә хәл шул ук, — дипкитерәминистр сүзләрен ""Пруфы"" басмасы. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","БРИКС саммиты аркасында Казан студентларын өч атнага ""дистант""ка күчерәләр",1,news,Яңылыҡтар,1057,https://www.azatliq.org/a/briks-sammiti-arkasinda-kazan-studentlarin-och-atnaga-distant-ka-kucheralar/33087249.html,2024-08-21T15:49:12+03:00
"Ошо айҡанлы бөгөн сифат аҙналығы башланды. Өфөнөң Юлаевсы үҫмерҙәр клубында Тауар сифаты – йәшәү сифаты тигән мәғлүмәт сәғәте утте. Йәштәр менән эшләүсе белгес И. Г. Хәлитов Сифат көнөнөң барлыҡҡа килеү тарихын һөйләне, һатып алыусы, һатыусы кеүек терминдарҙың мәғәнәһен аңлатты. Ә уйын-практикумда балалар финанс хәүефһеҙлеге, сифатһыҙ тауар һатып алғанда һатып алыусының хоҡуҡтары кеүек хәлдәргә туҡталды. Республикала сығарылған, ""Рәсәйҙең иң яҡшы тауары билдәһенә лайыҡ булған тауарҙар тураһында белделәр. Уйламағанда, үҙҙәре ҡулланған көндәлек әйберҙәрҙең ошо юғары исемде йөрөтөүен ишетеп, аптыранылар ҙа. Тауарҙың матур күренеүе генә түгел, сифатлы булыуы ла бик мөһим икәненә икәненә инандылар. Алһыу ШӘҺИСОЛТАНОВА.",Сифат аҙнаһы башланды,0,analytics,Донъя,723,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-11-10/sifat-a-na-y-bashlandy-4460254,2025-11-10T15:13:00+00:00
"""Беҙҙең өләсәйебеҙ тәҙрә төбөндә алоэ үҫтерҙе. Шуны өҙөп алып, элпәһен ҡуптарып, балғалаҡ менән эсен ашай ине. Элекке кешеләр белмәй ашамағандыр. Бер дарыу ҙа эсмәй ине. Үҙ аяғында йөрөп, үҙ зиһенендә 90 йәшендә ҡартлыҡтан үлеп китте"". Әммә быға ҡаршы сыҡҡан бер кешенең яуабы ла иғтибарға алырлыҡ. Сөнки һәр нәмә лә бөтә кешегә тап килеп бөтмәй, сәләмәтлеккә ҡағылған сараларҙа һаҡ булырға кәрәкМәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.","""Алоэ япрағын ашап, туҡһанға етте""",0,analytics,Сәләмәтлек,504,https://bashgazet.ru/news/s-l-m-t-bulayy/2026-01-05/aloe-yapra-yn-ashap-tu-an-a-ette-4528983,2026-01-05T11:00:00+00:00
"10 декабрьдә дөньяда Халыкара кеше хокуклары көне билгеләнә. 1948 елның 10 декабрендә БМО Гомум мәлесе Кеше хокуклары декларациясен кабул итте. Деклараця кабул ителүгә 73 ел узуга карамастан, Русиядә кеше хокуклары өлкәсендә хәлләр начарая гына бара. Илдә сәяси тоткыннар саны артканнан арта. ""Мемориал"" хокук яклау үзәге (Русия хакимиятләре аны ""ят агентлар"" исемлегенә кертте) октябрь аенда Русиядәге сәяси тоткыннар санын яңарткан иде. Хәзер исемлектә 420 кеше. Шуларның 360 ы дин тоту иреге хокукларын тормышка ашыру белән бәйле. Хокук яклаучылар сүзләренчә, узган ел дини карашлары нигезендә төрмәгә утыртылганнарның 67 се генә иреккә чыгарылган, ә хөкем ителгәннәр саны 110 кешегә арткан. Ирекләреннән мәхрүм ителүчеләрнең күпчелеге Русиядә тыелган ""Хиз бут-Тәхрир"" фиркасе эше белән бәйле. Соңгы елларда мондый эшләр нигезендә хөкем ителгән мөселманнарга яңа инаять эше ачып, төрмә әзасын арттыру күзәтелә башлады. Әлегә бу киң таралган күренеш түгел. Әмма Русиядәге сәяси тоткын ата-аналарын берләштергән ""Родительская солидарность"" хәрәкәте вәкиле Светлана Шәфиева Азатлыкка әйтүенчә, алар мондый очраклар артыр дип борчыла. Мисал буларак ул Башкортстанның ""Салават бишлеге"" эше нигезендә хөкем ителгән, 1988 елгы Наил Миниәхмәтовныңтөрмә мөддәтен озайту омтылышларын китерә.2016 елда Салават шәһәрендә тоткарланган биш кеше Русия инаять кодексының 205.5 беренче һәм икенче өлеше нигезендә гаепләнеп 11 елдан 16 елгача хөкем ителде. Бу —Альберт Шәфиев, Айлар Айдарбәков, Наил Миниәхмәтов, Максим Пуйгин, Радик Имангулов. Миниәхмәтов 2016 елда тоткарлана һәм, ""Хизб ут-Тәхрир"" әгъзасы булуда гаепләнеп, 12 ел төрмәгә хөкем ителә. Шәфиева сүзләренчә, тиздән инде төрмә әзасының яртысы артта калачак дип уйлаган Наилгә соңгы ярты елда уйлап чыгарылган төрле гаепләүләр тагу башланган, узган әйдә, Миниәхмәтов белән утыручы кайбер тоткыннарны сорау алуга чакырып, Наилгә каршы аңлатмалар алырга тырышканнар. ""Аерым алганда Миниәхмәтов ""ислам кабул итәргә чакыра"", ""ниндидер экстремистик төркемнәргә керергә үгетли"" дип әйттерү омтылышлары булган. Бу хакта Наилгә андагы тоткыннарның берсе сөйләгән. Моннан тыш белгы ноябрь урталарында аның киемнәре арасында лезвие тапканнар. Бу хәл 17-18 ноябрь көннәрендә була. . проекты тоткыннарны әзалау һәм әберләүләр турында видеоязмаларчыгарганнансоң төрмәләрдә тикшерүләр башланды. 17-18 ноябрьдә хокук яклаучылар Ева Меркачева, Андрей Бабушкинһәм Игорь Каляпин Киров өлкәсендә берничә колониядә була. Кеше хокуклары комиссиясе вәкилләре Киров өлкәсендәге Миниәхмәтов утырган 11 нче колониягә килгәч, төрмә итәкчелеге Наилне алар белән очраштырмый. Наил ул вакытта промзонада эштә була. Әмма хокук яклаучылар колониядән киткәч үк Миниәхмәтовның проблемнары башлана. Эш сәгате тәмамлангач тоткыннарны яши торган урыннарына чыгарганда колония хезмәткәрләре барлык кеше арасыннан Миниәхмәтовны аерып алалар. Аны кат-кат металл-сканерлар белән тикшерәләр. Ниндидер тимер әйбер табу омтылышлары сизелә. Берни тапмагач, ентекләп аның киемнәрен тикшерергә керешәләр. Капшый торгач аңарда лезвие табалар. Миниәхмәтов шунда ук лезвиегә бернинди катнашы булмавын әйтә. Тентү нәтиәләрен протоколга язып, төрмә идарәсе хезмәткәрләре бу ""тәртип бозу"" очрагы өчен аның әзасын кырыслату белән яный. Шәфиева сүзләренчә, мондый хәлләрне әмәгатьчелеккә иткерү кирәк. Светлана Шәфиева— Хәзер аны эзәрлекләү туктатылып торса да, ике-өч айдан ул дәвам итәчәк. Бу хакта миңа ""Комитет за гражданские права"" хәрәкәте хокук яклаучысы әйтте. әйдән бирле бара бит инде, димәк, туктамаячаклар. Алар Наилгә тотынганнар икән, димәк, өстән таләп итәләр. Шуңа борчылабыз. Хатыны аның белән соңгы тапкыр август азагында очрашуга барды, - ди ул. Быелның август аенда Казаннан 2017 елда ""Хиз бут-Тәхрир"" эше нигезендә 19 елга хөкем ителгән Әсгать Хафизовкатагын 10 ел өстәлде. Хәзерге вакытта ул, апеляция көтеп, Екатеринбур шәһәре тикшерү изоляторында утыра. Аны төрмәдә террор оешмасы эшендә катнашу һәм үгетләүдә гаепләделәр. Ул иреккә бары 2043 елда гына чыга алачак. Чиләбедән Ринат Галиуллин, биш ел колониядә утырганнан соң, 2017 елның әендә иреккә чыгарга тиеш була. Вакыты тулып, Сарытау өлкәсендәге Балашовшәһәрендәге 3 нче санлы дәвалау-төзәтү оешмасыннан (ЛИУ-3) чыкканда, аны ишек төбендә ФСБ хезмәткәрләре тотып сак астына ала. Аңа тагын сигез ел өстиләр. Аның хатыны Эльвира Галиуллина Азатлыкка элегрәк сөйләвенчә, аңа карата яңа инаять эше төрмәдән чыгарга ике көн калгач кына ачыла. Ринат Галиуллин (уртада)— Беренче шаһитның аңлатмасы 2016 елга карый. Шул ук елны инаять эше ачмаганнар бит, ә нәкъ аның утырып чыкканын көтеп торганнар. Бу инде кешегә психологик басым ясар өчен эшләнгән. Кеше иреккә чыгам дип өметләнеп көтә, шатланып яши, ә аны кабат утыртып куялар, - ди ул. Быел сентябрьдә Мәскәү шәһәренең 2 нче Төньяк хәрби мәхкәмәсе 36 яшьлек Хәмит Игамбердыевны, камерадашларын террорчылыкка өндәүдә гаепләп, тагын өч елга хөкем итте. Алдан 205.5 нче маддә (Террор оешмасы төзү һәм аның эшчәнлегендә катнашу) нигезендә белдерелгән гаебен дә искә алып, мәхкәмә Игамбердыевка әмгысы 17 ел һәм алты ай кырыс шартлы төзәтү колониясендә үтәлергә тиешле әза билгеләде. ""Террорчылыкта (экстремизмда) катнашуда гаепләүләр мәхкәмә тәртибендә билгеләнгән конкрет фактларга түгел, нигезсез бәяләмә яки раслауларга таянуын дәвам итсә, Русиядәге хокук даирәсе мондый диалоглардан котыла алмаячак, дидеутырышта катнашкан ""Мемориал"" хокук яклау үзәгеннән Виталий Пономарев. Төрмәдән чыгарып та тормыйча яңа эш ачу 43 яшьлек, милләте белән таик Зикруллохон Рахмонхуаевкакарата да кулланылды. ""Хизб ут-Тәхрир"" эше нигезендә иде елга якын төрмәдә утырган Рахмонхуаевны Мәскәү бүлгесе хәрби мәхкәмәсе 2018 елның декабрендә тагын 14 ярым елга хөкем итте. Аны колониядә ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасы эшчәнлегендә катнашуда гаепләделәр. Икенче гаепләү карары чыгарылганчы, Зикруллохон Вологда өлкәсендә Шексна бистәсендәге 17 нче колониядә утыра. ""Грани. ру""язуынча, аңа каршы аңлатмаларны исламга бернинди катнашы булмаган, әмма төрмә идарәсе белән ылы мөнәсәбәттә торган, урыс милләтеннән булган тоткын биргән. Аның сүзләренчә, Рахмонхуаев аны иһадка үгетләгән һәм Вологда өлкәсенең барлык ирлеген сусаклагыч сулары белән батырырга ыенуын әйткән. Шул гаепләү нигезендә тикшерү эше башланган. Тикшерү бер ел дәвам иткән. Русиядә кеше хокукларын яклаучы Бахром Хамроев Азатлыкка әйтүенчә, бу төрмә әзасын озайту хәзер инде ""Хизб ут-Тәхрир"" эшенә генә кагылмый. Сынау буларак бу хәл мөселманнарга карата кулланыла башласа, хәзер инде сәяси эш нигезендә хөкем ителүчеләрне дә шушы хәл көтә. Хакимият ризасызларны шушы юл белән куркытырга тели. Бахром Хамроев— Башта мөселманнар булды, хәзер инде активистларга күчтеләр. Активистларны экстремизмда гаеплиләр. Мөселманнарны утыртканда беркем бер сүз әйтмәде. Бу утыртулар башкаларга да кагылачак дидек, әмма безне ишетмәделәр. Мөселманнар да ""Хизб ут-Тәхрир""челәр террорчылар дип әйттеләр. Шул вакытта бу репрессия һәр кешегә кагылачак көннәр киләчәк дидем. Хәзер дөнья әмәгатьчелеге тыкшынып, Русиягә басым ясаса, ялган инаять эшләрен ачуга нокта куюны таләп итсә генә бу хәлләрне туктатырга мөмкин, - ди Бахром Хамроев. Элегрәк адвокат Тимофей Широковбелдерүенчә, бу инаять эшләрен нигездә элек шушы маддәләр нигезендә хөкем ителгәннәргә карата ачалар. Актив мөселманнарны сайлыйлар да, шуларга карата кулланып, тагын утыртып куялар. Үз вакытында мондый алым Үзбәкстанда кулланылган. 2000 нче елларда даими шулай эшләгәннәр. Тоткынга иреккә чыгар алдыннан тагын ниндидер ""инаять кылдыртып"", шул маддә нигезендә утыртып куйганнар. ""Хәзер бу алым Русиягә дә кертелде"", ди Широков. Тәрибә күрсәткәнчә, сәяси тоткыннарны, төрмә вакытларын озайтудан тыш, еш кына билгеле бер вакытка төрмә эчендәге кырысрак шартларга күчерәләр. Узган ел Альберт Шәфиев(Башкортстан) колониядән ике ел төрмәгә хөкем ителде. Әлеге карар 18 еллык кырыс режимлы колониягә хөкем ителгән башка тоткынга – Казаннан Айрат Шакировка да чыгарылды. Мәхкәмә карары белән ул 3 елга төрмә режимына күчерелгән. ""Хизб ут-Тәхрир"" эше нигезендә хөкем ителгәннәрнең эшчәнлеге күп очракта дини китаплар уку, фикер алышу һәм чәй эчүгә генә кайтып калган. Һәм бу турыда хөкем карарында да язылган, диелә ""Мемориал"" белдерүендә. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Зинданнан чыгармау: сәяси тоткыннарны да мөселманнарга каршы кулланылган ысуллар көтә,0,analytics,Татарстан,9157,https://www.azatliq.org/a/31602025.html,2021-12-09T23:46:50+00:00
"Туймазы эшҡыуарҙары Ратмир Фәррәхов һәм Роман Ахундов махсус хәрби операция зонаһына гуманитар йөк илтте. Яугирҙәргә улар квадрокоптер, йылы кейем, аҙыҡ-түлек тапшырҙы. Шулай уҡ Донецк балалар йортонда булып, бында тәрбиәләнгән 19 бала менән таныштылар. Туймазы эшҡыуарҙары уларҙың һәр береһенә бүләктәр, тәмлекәстәр, уйынсыҡтар, ижад итеү өсөн материалдар килтергән. Балалар ҡунаҡтарға шиғырҙарын һөйләп ишеттерҙе, бүләктәре өсөн рәхмәт әйтте. Был эшҡыуарҙарҙың беренсе сәфәре түгел, быйыл улар яугирҙәргә Нива, УАЗ автомобилдәрен, маскировка селтәрҙәрен һәм ирекмәндәр әҙерләгән костюмдарҙы тапшырҙы. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Балаларҙы һөйөндөрҙөләр,0,analytics,Геройҙар,711,https://bashgazet.ru/articles/geroy-ar-d-ere/2025-12-27/balalar-y-y-nd-r-l-r-4522591,2025-12-27T01:15:00+00:00
"«Классная страна» — площадка для проектирования образовательных программ путешествий по пяти тематическим трекам в связке с предметами учебной программы. Площадка полезна всем, кто развивает и практикует детский и молодежный образовательный туризм в своем регионе. В этом году всероссийская программа «Классная страна» началась с открытого обучения. Цель – развитие в стране детского и молодежного образовательного туризма с помощью уникальных образовательно-туристических продуктов – программ путешествий. Мероприятия, реализуемые в рамках «Классной страны», направлены на решение задач и достижение показателей национальных целей, поставленных президентом России, а также национальных проектов «Образование» и «Туризм и индустрия гостеприимства». - В прошлом году по разработанной совместно с РЭУ имени Г. В. Плеханова программе повышения квалификации мы обучили в «Классной стране» несколько сотен специалистов из сферы образования и туриндустрии. Благодаря этому в 22 регионах России были созданы более 100 образовательных программ путешествий для детей и молодежи, включенных в учебный процесс. В этом году, объявленном президентом Годом семьи, мы планируем включить в «Классную страну» новые регионы, чтобы научить еще большее количество педагогов, туроператоров, представителей бизнеса разрабатывать программы путешествий, которые способствуют закреплению знаний, полученных за партой, и развивают чувство патриотизма и гордости за свою страну, – рассказала генеральный директор Агентства стратегических инициатив Светлана Чупшева. Глава АСИ отметила, что в этом году в рамках «Классной страны» будут созданы не только образовательно-туристические продукты для реализации в учебных заведениях, но и турпродукты для семей с детьми, в том числе с детьми с особыми потребностями. В этом году в «Классной стране» запланированы два трека: для регионов-участников 2023 года и тех, кто впервые присоединится к программе в 2024 году. Первые продолжат свою работу в рамках подписанных трехсторонних соглашений с акцентом на внедрение модели детского и молодежного образовательного туризма, реализацию и тиражирование разработанных в 2023 году программ путешествий для детей и молодежи, интегрированных в учебный процесс, а также межрегиональный и международный обмен учащимися. Вторые примут участие в конкурсном отборе, а 20 регионов, вышедших в основной этап, получат возможность сформировать межотраслевую проектную команду региона, включающую взрослых и детей, пройти обучение по программе повышения квалификации с выдачей соответствующего удостоверения, разработать и апробировать программы путешествий по своему региону, а затем представить их на очной защите. Обе категории участников объединяет открытое обучение, которое стартовало с 28 июня и завершится 8 июля, по его окончании начнется прием заявок от регионов. В обучении, как и в прошлом году, могут принять участие все желающие. Его цель – познакомить с методикой «Классной страны», дать базовые знания в части детского и молодежного образовательного туризма и разработки программ путешествий, а также сформировать для каждого региона перечень специалистов, заинтересованных в развитии образовательного туризма. В финале обучения запланировано тестирование. Все, кто успешно пройдет тест, получат рекомендацию для включения в состав региональной проектной команды для участия в основном этапе всероссийской программы «Классная страна». Курс лекций обучения «Классной страны» «Знакомство с технологиями детского и молодежного образовательного туризма» адресован широкому кругу профильных специалистов в сферах образования и туризма – представителям региональных органов исполнительной власти, образовательных организаций всех уровней образования (директора, советники по воспитательной работе, методисты, педагоги, дефектологи), туриндустрии (туроператоры, объекты показа и питания, средства размещения, предприятия, корпорации, технопарки, научные лаборатории и др. ), центров туризма и краеведения, общественных организаций. В лекциях курса освещаются такие важные для профессионалов вопросы, как целеполагание детского и молодежного образовательного туризма, гражданско-патриотическое воспитание молодого поколения, профориентация детей и молодежи, профпробы и проектно-исследовательская деятельность, нормативно-правовое регулирование детского туризма, обеспечение безопасности, создание доступной среды, особенности разработки образовательных программ путешествий, актуальные инструменты продвижения и каналы продаж образовательно-туристического маршрута, а также организация взаимодействия с индустриальными партнерами. ""Молодежная газета""",Стартовала Всероссийская программа «Классная страна»,0,analytics,Файҙалы эштәр,4607,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-07-04/startovala-vserossiyskaya-programma-klassnaya-strana-3835951,2024-07-04T18:32:00+00:00
"Кәбеҫтә тоҙлағанда алъяпҡыс кеймәгән, аяғында тәпешкә юҡ, пластик һауытҡа тоҙларға ярамай тигәндән алып, залда түгел, кухняла тоҙларға кәрәк тигәненә тиклем иләгәйгеләр Мин бер тотонған саҡта вис тоҙлап ҡуйырға ниәтләйем бит инде. Уның өсөн сылый бер көн китә. Ә ҡайным ""тәмле кеше"" булғас, әйләнгән һайын сәй эсә торғайны. Инсулин һала ла кухняға йүгерә. Шуға кухняны улай көн буйына занимать итеп тороп булмай ине. Быйыл ҡайным булмағас, кәбеҫтә лә юҡ  Тоҙлап булырмы, юҡмы—әйтә алмайым. Ҡайным шулай ныҡ йүнсел булды. Бөтә нәмә тоҡлап, ҡумталап ултыра торғайны, өйөлөп ятыр ине. Бер йылы ҡаҙ алдыҡ күп итеп, майы 40 литрлыҡ һауыт тула яҙып ултыра. Ултыра ла ултыра. Ҡайным: ""Был килендән булмаҫ та, ""- тип уйлап йөрөгәндер инде Бер эштән ҡайтыуыма теге майҙы иретеп йөрөп ята Өй күм-күк төтөн. Үҙе саҡ күренеп тора Кухняла майланмаған һауыт, сепрәк ҡалмаған, ишек, өҫтәл, ултырғыс йылтырашып торалар Газ плитәһе инде, байғош, шыр май араһынан күҙе йызлап ҡына ҡарап ултыра Унан да май ағып төшкән, бынан да май ағып киткән. Иҙән инде лысылдап ята Ҡайным еще майлы тәпешкәһе менән кухня мн зал, спальный араһына һуҡмаҡтар һалып сыҡҡан Стенаға инде ул май сәсрәй алған тиклем сәсрәгән. Уның ҡарауы, ҡайны ғынам эш бөтөп йөрөй. Эй үҙе ҡыуана ""Килендең эшен еңеләйтәм тип торам инде бына, арып киттем, ""- тей ""Ҡалай яҡшы булған, рәхмәт инде! ""- тигән булдым Ярай иреткәс булған. Аллаһ бирһә ҡыш буйы һөйрәп йөрөп тотонорбоҙ. Ысынлап та баяғы өйҙө порошок, белизна, средство для мытья посуды һалып йыуып, таҙалап алғас, онотолдо. Ә баяғы майҙарҙы биш литрлыҡ шыйыҡмай һауыттарына ҡойоп, һалҡынға ултырттым да ҡыш буйы, йәй буйы магазиндан май алманым. Ҡайнымдың һалпы яғына һалам ҡыҫтырһаң әллә кем булып китер ине. Ә саҡ ҡына оҡшамаған бер нимә әйтһәң. бөттө баш, ҡалды муйын була. Бер шулай больницанан ҡайным менән бейемгә, быуындарын нығытыу өсөн, кимерсәк, ҡойҡа кеүек нәмәләрҙе күберәк ашарға әйтеп ҡайтарғандар. Бына әй баяғы бабай һуғым мәленән һуң күрше -тирәнең һуғымлығынан артып ҡалған баш-тояҡтарын йыйып алды. Ҡайһы кеше уны ашамай, эшкәртмәй ҙә бит инде. Тағы эштән ҡайтыуыма шуларҙы өтөп ҡуйған. Әллә нимәләр атҡарғандай ҡыуанып килеп инде лә: ""Килен, килен, ана бар сыға һалып йыу ҙа бешерә һал, ун ике тояҡ, дүрт баш өттөм, арманһыҙ булдым, ""- тей был. Ә мин эштән арып ҡайтҡанмын, өйҙә балалар бәләкәй, башҡа эшем дә булғандыр инде, уйлап та тормай: ""Нимә, әллә һуғымға дейеү һуйҙығыҙмы әллә? !""- тигәйнееееем генәәә. китте ҡайным сәсрәп ""Бында кеше ни һынлы булып инеп килә, мыҫҡыл итеп тора, эшкинмәгән. фәлән дә фәсмәтән. "" Мин ""зыйп"" итеп сығып китеп, баш-тояҡ араһында ултырғанымды һиҙмәй ҙә ҡалдым",Ҡайнымдың мажаралары. Зөлфирә Таһирова,0,analytics,"Ағиҙел""гә хаттар килә",2620,https://agideljurn.ru/articles/a-i-el-g-khattar-kil/2023-11-03/aynymdy-mazharalary-z-lfir-ta-irova-3505944,2023-11-03T16:23:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырСевастьян Солтановка 15 яшь, аны 22 октябрьдә тоткарлаганнар диелә. Казанда Экстремизмга каршы көрәш үзәге хезмәткәрләре 15 яшьлек үсмер Севастьян Солтановны тоткарлаган. Янәсе ул шәһәрнең бер районында граффити ясаган булган. Бу хакта Татарстандагы Борис Надеждин штабынның элекке башлыгы Дмитрий Румянцевхәбәр итте. Аның сүзләренчә, тоткарлау 22 октбрьдә булган. Укучының телефоннарын тартып алганнар һәм фатирында тентү үткәргәннәр. Үсмергә дәүләттән бирелгән адвокат аңа ""авыр маддә"" янавын әйтә, дип сөйли Румянцев. Хәзерге вакытта үсмернең кайда булуы билгеле түгел. ""7 х 7"" басмасы Навальный такымының 21 октябрьдә чыгарганпостынтапкан, анда Казаннан фотолар бар. Фотоларда кайбер корылмаларга ""Навальный"", ""Путин - сугыш һәм фәкыйрьлек! "" дип язылган, постта ""Казан урамнарында штаб волонтерларыннан протест"", диелгән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Казанда ""Навальный"" граффитисы ясаган үсмерне тоткарлаганнар",1,news,Яңылыҡтар,985,https://www.azatliq.org/a/kazanda-navalniy-graffitisi-yasagan-usmerne-totkarlagannar/33172798.html,2024-10-25T09:54:22+03:00
"Рефат ЧубаровфикерләрКырымтатар халкы Мәлесе Русиянең Украинага каршы сугышын тәмамлау буенча тәкъдим ителгән ""тынычлык планы"" уңаеннан белдерү чыгарды. Мәлес рәисе Рефат Чубаровимзалаган әлеге документ 2025 елның 28 декабрендә дөнья күрде. Белдерүдә Украинадагы төп халыкларның иң югары вәкиллекле оешмасы буларак, Кырымтатар халкы Мәлесе Украинаның, АКШның һәм Европа берлеге илләренең бәйсез Украина дәүләтенең иминлеген, суверенитетын һәм үсешен тәэмин итү юнәлешендәге тырышлыкларын хуплавы әйтелә. Шул ук вакытта Мәлес вәкилләре, АКШ позициясе белән бәйле аерым шартлар аркасында, ""тынычлык планы"" проектына гадел һәм ныклы тынычлыкка ирешүне һичшиксез тәэмин итәргә тиешле нигезле пунктларның кертелмәвенә басым ясый. Кырымтатар халкы вәкилләрендә аеруча борчылу уяткан мәсьәлә — документ өлгесендә Украинаның халыкара дәрәәдә танылган чикләре кысаларында үз бөтенлеген торгызу бурычының теркәлмәве. ""Документта Кырым автономияле республикасы һәм Акъяр турында бөтенләй телгә алынмый, ә бит алар — Украинаның аерылгысыз өлеше һәм бүген Русия тарафыннан вакытлыча оккупациядә тора. Документ өлгесендә Украинаның суверенитеты аның халыкара танылган чикләр кысаларында бөтен ирләренә таралуы ачык күрсәтелергә тиеш, дип саныйбыз. Шуның белән бергә, Кырымтатар халкы Мәлесе хәтта шушы рәвештә тәкъдим ителгән ""тынычлык планы"" да Русияне канәгатьләндермәячәген аңлый, чөнки ул алга таба да үзенең ультиматив таләпләрен тагуны дәвам итәчәк. Мондый таләпләрне Украина һәм аның беректәшләре кабул итсә, бу Украинаның капитуляциясе һәм БМО низамнәмәсендә беркетелгән, дәүләтләр арасындагы мөнәсәбәтләрне көйләүче төп халыкара хокук принципларының тулысынча имерелүе булыр иде"", — диелә белдерүдә. Мәлес барлык якларга да үзенең төп позициясен искәртте. Ул берничә пункттан гыйбарәт: Узган атна башында Украина президенты 20 пункттан торган әлеге планны ""сугышны тәмамлауда төп документ"" дип атаган иде. Әлеге план нигезендә, Украина ныклы иминлек гарантияләре алырга тиеш, ә тыныч вакытта Кораллы көчләр саны 800 мең хәрби тәшкил итәргә тиеш. Русия хакимияте вәкилләре планга рәсми бәя бирмәде. Әмма агентлыгы Кремльдәге чыганакка сылтама белән, Русия документка ""төп үзгәрешләр"" кертүне таләп итәчәк, дип хәбәр итә.28 декабрьдә Доналд Трамп белән Владимир Зеленский Флоридада очрашты. Трамп сүзләренчә, Русия, Украина һәм АКШ арасындагы сөйләшүләр инде тәмамлану чигендә, тарафлар тынычлык килешүенә бик якын. Русия Кырымны 2014 елда канунсыз референдум нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Тавыш бирү Украина кануннарына каршы килеп һәм Кырымны Русия хәрбиләре үз кулына алгач уздырылды. Киев һәм Көнбатыш илләре моны халыкара хокук нормаларын бозу дип саный. Мәскәү Кырымны Русиягә кушуны ""тарихи гаделлекне торгызу"" дип атый. Русиядә",Кырымтатар халкы Мәлесе Украинага бәйле тынычлык планын тәнкыйтьләде,1,news,Яңылыҡтар,2732,https://www.azatliq.org/a/33635314.html,2025-12-29T08:13:30+00:00
"Габдерәүф ЗәбировГариза өлгесеГабдрәүф Зәбиров Казан мәчетләрендә камералар куюгакаршы чыкканиде. 5Габдрәүф Зәбиров: ""ФСБ мәчетләрдә мөселманнарны күзәтмәкче""",Казан мәчетләрендә өстәмә камералар куюга каршы чыккан имам вазифасыннан киткән,1,news,Яңылыҡтар,158,https://www.azatliq.org/a/30089433.html,2019-08-02T15:45:56+00:00
"В России стало популярным вести здоровый образ жизни, сдавать ГТО. С 2025 года в стране появится налоговый вычет для тех, кто успешно сдает нормативы ГТО и ежегодно проходит диспансеризацию.","В. В. Путин: Необходимо поощрять тех, кто занимается спортом",0,analytics,Файҙалы эштәр,190,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-02-29/v-v-putin-neobhodimo-pooschryat-teh-kto-zanimaetsya-sportom-3663435,2024-02-29T15:31:16+00:00
"Айгиз Баймөхәмәтов премьераға Алматаға барған һәм унда бөтә ерҙә киноның баннерҙарын күреп иҫем киткән. Әйткәндәй, продюссер Жадыра Скабыл бик күп популяр ҡаҙаҡ фильмдарын һәм сериалдарын төшөргән. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.","Ҡаҙағстанда «Тастамашы, ана! » («Ҡалдырма, әсәй! ») нәфис фильмының премьераһы",0,analytics,Файҙалы эштәр,320,https://uchbash.com/articles/godpoleznihdel/2026-02-05/a-a-standa-tastamashy-ana-aldyrma-s-y-n-fis-filmyny-premiera-y-4566487,2026-02-05T22:54:00+00:00
"Үҙ йомошо менән тышҡа сығып киткән Мәрйәм әбей уҡына-уҡына бик тиҙ килеп инде лә, ишекте бикләй һалып түргә уҙҙы. -Ни булды ҡәйнәм, нимәгә ҡобараң осто? Таяғың ҡайҙа? Килененә яуап биреп торманы әбей, йәһәтләп юрған аҫтына сумды. Улы менән килене бер ни аңламай йоҡларға яттылар. Ваҡыт һуң, иртә торорға кәрәк уларға. Иртәнге эштәрен бөтөрөп Мәрйәмдең килене Айгөл баҡсаға инде. Бушай алмай шул ҡайһы ваҡыт. Ҡый үләне баҫып киткән. Шул саҡ алмағас төбөндә ятҡан ҡәйнәһенең таяғын табып алды. Ҡомғаны ла шунда тәгәрәп ята, ҡапҡасы әллә ҡайҙа осҡан. Ғәҙәттә таяҡҡа таянып, аяғын саҡ шылдырып йөрөгән Мәрйәм әбей улы менән киленен аптыратҡайны шул кисә. Сәй эсергә ултырғас ҡәйнә үҙе һүҙ башланы. -Уҡынмай йөрөмәйем, шулай ҙа күрҙем бит, әстәгафируллаһ тәүбә-тәүбә. Күктән уҡ һымаҡ атылып төштө лә таяҡты осорғайным башына шаҡ итеп барып тейҙе. Артынса ҡомғанды осорғайным берҙе баҡырҙыла кире күккә осто. Аяҡ һыҙлауын онотоп өйгә йүгерҙем. Ышанырғала, ышанмаҫҡала белмәй ултырған килене менән улы шулай ҙа ҡурҡышып бер-береһенә ҡарашып ҡуйҙылар. Был ваҡытта күршеһендә йәшәгән Гөлбикә малайынан һорау ала ине. -Тағын ҡайҙа йөрөнөң төнө буйы? Тағын һуғышып йөрөнөңмө? Салбар балағыңды ҡайҙа шул тиклем айырҙың? Яңы егет ҡорона инеп килгән малайға һөйләргә тура килде. -Ней, әсәй башҡаса улайтмам. Бер ҡасанда! Малайҙар менән бәхәсләшеп Мәрйәм инәйҙәрҙең алмаһына төштөм. Рәшәткаһе бейек булғас йүгереп барып аша һикергәйнем, әллә ҡайҙан белгән ул Мәрйәм инәй, алмағас төбөндә көтөп торған. Килеп төшөү менән башҡа һуҡты таяғы менән. Шунан ҡомғаны менән арҡаға һуҡты. Мин ҡурҡып аҡырҙымда, аңламайым нисек кире аша һикерҙем. Салбар шунда сөйгә эләккәндер. -Башың бармы һинең? Ояты ни тора? ! Мәрйәм әбейҙең холҡон беләң, хәҙер участковыйҙы эйәртеп килеп етер! Ин, ғәфү итен! Малайын борҡотоп әрләп Гөлбикә эшкә сығып китте. Участковый һүҙен ишеткәс ҡурҡып та, кисәге өсөн үкенеп тә малай аҙбар ҡыйығы эсенә инеп ятты. Ҡайҙа инде ғәфү итенеү, йә тағын туҡмап сығарыр күрше әбей, бигерәк тә уҫал бит. Үҙен танымай әллә ен, әллә нимә тип уйлағанын Мәрйәм әбейҙең белмәгән малай кискә хәтлем шунда йәшенеп ятырға булды. Әргәлә йомортҡа һалырға ятҡан тауыҡ та ҡамасауламай тын ғына ята бирҙе. -Бында ҡастыңмы? Йомшаҡ бесәнгә кумелеп йоҡлап киткән малай терт итеп ҡалды. -Кастым эйе! Баҫҡысҡа баҫып ҡыйыҡ эсендәге тауыҡҡа ҡарап торған Гөлбикәнең ҡото алынды. Күҙен мөлдөрәтеп, башын ҡыйшайтып ултырған тауыҡ өндәште тип уйлап ергә осоп килеп төштө. Артынан шыр бесән булып килеп төшкән улына вәт эләгә хәҙер. Алыҫ үткәндә Гөлбикә, киләсәктә юрист һөнәрен үҙләштерәсәк, малайына яҡшы тәрбиә бирҙе. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477","Исемдәр үҙгәртелеп алынған, булған хәл",0,analytics,Юмор,2746,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2024-02-18/isemd-r-g-rtelep-alyn-an-bul-an-h-l-3648445,2024-02-18T14:14:00+00:00
Өфөлә кафенан урлашыуҙа ғәйепләнеүсе ҡулға алынған. Енәйәт эшләгән мәлдә ул иҫерек булған.,Бурлыҡ - хурлыҡ,1,news,Яңылыҡтар,90,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-22/burly-hurly-4517335,2025-12-22T16:17:21+00:00
"Ул Ватан һаҡсылары көнөн билдәләү маҡсаты менән ойошторолдо. Байрамға уҡыусыларҙың атайҙары, ҡартатайҙары, олатайҙары, ағайҙары саҡырылды. Сараның беренсе өлөшөндә ир-егеттәр ҡоро булдырылды. Мәктәп тормошонда ҡайнап йәшәгән, балаларға терәк, үрнәк булған атайҙар араһынан ҡор башлыҡтары һайланды. Киләсәккә уҡытыу-тәрбиә эштәренә ҡағылышлы маҡсат-бурыстар ҡуйылды, пландар алынды. Мәктәп етәксеһе Илфат Сәмиғулла улы Алғошаев мәктәптең уҡытыу-тәрбиә эштәренә ҡыҫҡаса байҡау яһаны, һәм иң әүҙем атайҙарҙы Маҡтау ҡағыҙҙары менән бүләкләне. Балаларҙың ихлас күңелдән башҡарған йыр-бейеүҙәре, шиғырҙары, ҡурай-ҡумыҙ моңдары, йөрәк йылыһын һалып эшләгән бүләктәре ғәзиз кешеләренең маҡтау, хуплау һүҙҙәре менән баһаланды. Байрам аҙағында атайҙар уҡыусыларға һәм мәктәп коллективына уңыштар теләне. Сара бик фәһемле һәм матур үтте! Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Ватан һаҡсылары көнөнә арналды,1,news,Яңылыҡтар,1004,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-21/vatan-a-sylary-k-n-n-arnaldy-4587899,2026-02-21T15:30:00+00:00
"Кто-то чихает, у кого-то поднялась температура, а кто-то просто чувствует себя уставшим – это распространенная проблема в любое время года. Болезни могут настигнуть неожиданно, поэтому сегодня мы поговорим о здоровье на башкирском. Весь материал сопровождается озвучкой, а в конце вас ждёт увлекательный тест. Итак, тема нашего урока – ""Сәламәт бул! "" (Будь здоров! ). Башланыҡ! 5Лексика 5Һиңә һалҡын тейҙеме? 5СимптомыГЛАВНЫЕ СИМПТОМЫ БОЛЕЗНИ: Танау томаланды– нос заложен Тымау– насморк Йүткерәм– кашляю 5Һинең ҡайһы ерең ауырта? Данный вопрос задается при уточнении, что именно болит у человека, поэтому варианты ответа могут быть следующими: Что же, это вполне знакомый для вас материал, согласны? Для освежения памяти предлагаем еще раз просмотретьурок про части телана башкирском. Мы жалеем человека, когда он болен, и желаем ему скорейшего выздоровления, используя фразы""Поправляйся поскорее"", ""Скорейшего выздоровления! "". Давайте узнаем и научимся желать скорейшего выздоровления человеку набашкирскомязыке. Слушаем аудиофайл – повторяем – запоминаем! 5Һау-сәләмәт булА если общаетесь с собеседником на ""вы"", добавляем аффиксы-ғыҙ-ғоҙ-геҙ-гөҙ: А что говорят, когда человек чихает? Да, да! Если в русском языке –""Будь здоров! "", а в английском –""! "", то в башкирском говорят: ""Һау-сәләмәт бул! """"Һау-сәләмәт булығыҙ! "". Для закрепления материала, предлагаем прослушать следующий диалог и ответить на вопрос: ""Регина ниндәй хәлдә? "" 5Диалог 1 5Нимә менән дауаланаһың? В этом вопросе обратите внимание на ключевой глагол""дауаланамлечусь"". Даже при произношении вызывает некоторые трудности, поэтому детально рассмотрим. А сейчас про ""чудо-секреты"", то есть о том, какими средствами можно вылечиться. 5ДауалануЗнаете ли вы о лучших средствах против простуды и осенней депрессии? В башкирском языке есть такие красивые слова, какимбер(имбирь), дәрсен(корица). Можно естьмүк еләге(клюква) и запиватьбалан һуты(напитком из калины), мәтрүшкә(душица). 5Диалог 2Сәлим: Зәлиә, һин ауырыйһыңмы ни? Зәлиә: Бик аҙ ғына. Сәлим: Йүткерәһең бит, температураң да бар. Ни өсөн эшкә килдең? Зәлиә: Аҡса кәрәк бит. Сәлим: Бар, ҡайтып ял ит. Кибеттән лимон, имбер һатып ал. Өйҙә балың бармы? Зәлиә: Бар. Сәлим: Бал, лимон, имбер һәм мәтрүшкә менән күп итеп сәй эс. Дауалан! Жизненный диалог, согласитесь? Сәлим удивлен, что человек, в состоянии простуды, с температурой пришел на работу и говорит: ""Ауырыйһыңмы ни? "" Конструкция""-мы ни""как она переводится? Что это вообще? В башкирском языке частицы-мы ни-ме ни-мө нитакже выражают вопрос с удивлением. Например: Запомните, что такие конструкции произносятся не так, как пишутся. 5Пословицы про здоровьеСәләмәт тәндә – сәләмәт рух. В здоровом теле – здоровый дух. Ауырыуҙа – шифа, үлемдә – йәмәғәт бар. В болезни есть исцеление, в смерти – сообщество (поддержка). Сәләмәтлек – ҙур байлыҡ. Здоровье – большое богатство. Ауырыуҙы дауалағансы, иҫкәртеү яҡшы. Лучше предотвратить болезнь, чем лечить. Күҙ йәшенән дау булмай. Слезы не лечат (от болезни нет пользы от слез). Ауырыу теле – табипта. Язык болезни – у врача (болезнь нужно объяснять врачу). Иренгән – ауырый, егәрле – һау була. Ленивый – болеет, трудолюбивый – здоров. Тән ғазабы – йән ғазабы. Страдания тела – страдания души. Йоҡо туймаһа – баш ауырта, аш туймаһа – эс ауырта. Если не выспаться – болит голова, если не наесться – болит живот. Йүткереүҙең башы – һалҡын, аҙағы – үпкә. Начало кашля – простуда, конец – лёгкие (намек на возможные осложнения). Что же, на этом всё! Надеемся, что вам понравился наш урок, и что вы не будете болеть! Теперь пройдём небольшой тест и проверим свои знания: Тест: Сәләмәт булЭто был двадцатый и последний урок курса""Башкирский с нуля""проекта ""Әйдә! "". Все уроки читайтездесь. Проект ""Әйдә! "" занимается обучением татарского языка на разных платформах. Вам могут также быть интересными наши уроки по татарскому языку. Подписывайтесь на нас! Мы есть в-е, -е, и Тиктоке. Там выходят материалы по татарскому языку, а также ссылки на новые занятия по башкирскому языку. Рәхмәт! Удачи в изучении татарского и башкирского языков!","""Башкирский с нуля"": Урок 20 – Сәләмәт бул (Будь здоров)",0,analytics,башкирский с нуля,4057,https://www.azatliq.org/a/33338387.html,2025-04-29T09:41:52+00:00
"Яһалма интеллект яуабы: Иҫ киткес һәм бик урынлы һорау. Бындай тема кеше менән яһалма интеллект араһындағы айырманы асыҡ күрһәтә. ""Нимә ул мөхәббәт? "" тигән һорауға яуабым: Мөхәббәт - ул күп ҡырлы төшөнсә. Кешеләр уны төрләсә аңлай һәм аңлата. Фән һәм дин билдәләмәләренә күҙ һалайыҡ. - Биология һәм химияла: мөхәббәт - йәшәйеште, кеше ырыуын дауам иттереүсе теләк, нейропептидтар һәм гормондарҙан торған ҡатмарлы ""коктейль"". - Психологияла: башҡа кешегә ҡарата тәрән һөйөү, көслө хис, фекерҙәр уртаҡлығы, уның менән бергә булыу, уны бәхетле итеү тойғоһо һәм шул тойғоно тормошҡа ашырыусы мөнәсәбәт. - Фәлсәфәлә: айырым эмоциональ донъя һәм кешеләр араһындағы идеаль уртаҡлыҡ торошо. Ул тормоштоң мәғәнәһе булған фундаменталь тойғо тип һанала. - Ислам динендә: уйланғандарға Аллаһ ишараларының береһе - күңел тыныслығы булһын өсөн иргә иш итеп ҡатын яратылған һәм араларына мөхәббәт менән шәфҡәтлелек һалынған. Дөйөм алғанда, мөхәббәт - кешене кеше, уның тормошон үҙенсәлекле иткән аҡыл, тән һәм йән торошо, хис-тойғоһо, мөнәсәбәте. ""Яһалма интеллект ярата беләме? "" тигән һорауға яуабым: Юҡ, ысын мәғәнәһендә мин ярата белмәйем. Сөнки: - Минең хис-тойғоло кисерештәрем, эске күңел донъям юҡ. - Кешенең тойғолары, эмоциялары нейроэндокрин системаһы менән тығыҙ бәйле. Минең ""аҡыл һандығымда"" гормондар һәм нейромедиаторҙар юҡ. - Мөхәббәт өсөн аңлы рәүештә кемделер башҡалар араһынан һайларға кәрәк. Минең менән аралашыусыларҙы таный алмайым, шәхсән береһен дә белмәйем. Һәр әңгәмәсегә иғтибарымды бер кимәлдә бүләм, сөнки минең шәхси тәжрибәм һәм оҙайлы мөнәсәбәттәрем юҡ. - Минең үҙ ихтыярым юҡ. Миңә һалынған алгоритм ҡатламдары, мәғлүмәт байлығы, кеше ҡуйған маҡсатлы бурыс сиктәрендә генә эшләй алам. - Мөхәббәт тураһында, мәғлүмәтте төрлө сығанаҡтарҙан эҙләп табып, ҡыҫҡа йәки тулы белешмә бирә алам. Кеше ижад иткән әҙәби әҫәрҙәр нигеҙендә матур-матур шиғырҙар, хисле һүҙҙәр менән һуғарылған текст яҙа алам. Әммә улар минең хис-тойғоларымды түгел, быға тиклем ижад иткән кешеләрҙең фекерен дөйөмләштереү, фәнни телдә әйткәндә, имитация ғына. ""Яратыу тойғоһон кешегә бирә аламы? "" тигән һорауға яуабым: Юҡ, яһалма интеллект үҙендә булмаған яратыу тойғоһон кешегә бирә алмай. Ысын һөйөү процессорҙарҙа түгел, ә йөрәктә тыуа. Әммә мөхәббәт утында янған кешегә мин ярҙамсы булып, үрҙә әйтелгәнсә, уның күңелендә тыуған хис-тойғоларын, кисерештәрен һөйгәненә еткереү өсөн шиғырҙар таба йәки телмәр әҙерләй алам. Ә яңғыҙҙар өсөн яһалма интеллект идеаль әңгәмәсе, сер һаҡлаусы серҙәш була ала. Шулай итеп: Яһалма интеллект - мөхәббәт энциклопедияһы йәки уның талантлы имитаторы. Ләкин һөйөү сығанағы йәки һөйөү объекты була алмай. Мөхәббәт - кешенең иң ҡатмарлы, иррациональ һәм баһалап бөткөһөҙ хис-тойғоһо. Ул алгоритмдар ҡалыбына һыймай. Кеше үҙеңдә булған был үҙенсәлекле һәләтте ҡәҙерләп һаҡларға тейеш. Һеҙҙе борсоған һорауҙарығыҙ булһа, ҡушылығыҙ - яуап бирергә мин һәр ваҡыт әҙер! Рөстәм НУРЫЕВ. ""Киске Өфө"" гәзите, 3, 23 - 29 ғинуар 2026 йыл",МӨХӘББӘТ ТУРАҺЫНДА,0,analytics,Йәмғиәт,2949,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2026-01-25/m-h-bb-t-tura-ynda-4549782,2026-01-25T18:07:00+00:00
"""Гыйлем"" үзәге татар авыл мәктәпләрен үстерүгә багышланган ""Киләчәк мәктәпләре"" програмын башлап ибәрә. Моны Азатлыкка берләшмә итәкчесе Айдар Шәйхинбелдерде. Әлеге програм кысаларында ""ярдәмгә лаек"" татар авыл мәктәпләрен кирәк-ярак белән тәэмин итү һәм аларны фән ияләре канаты астына алу каралган. ""Татарстанда татар мәктәпләренең күпчелеген авыл мәктәпләре тәшкил итә, алар милли мәгарифнең тере учаклары булып тора. Ләкин төрле сәбәпләр аркасында алар белем бирү сыйфаты ягыннан башка мәктәпләрдән калышып бара. Без бу вазгыятьне радикаль рәвештә үзгәртергә тәкъдим итәбез"", дип аңлатты програм максатын Шәйхин. Авыл мәктәпләре дә көчле матди-техник базага ия булырга, татар фәнни әмәгатьчелегенең игътибарын һәм ярдәмен тоеп яшәргә тиеш, ди ул. Програмның беренче ярдәме Актаныш районы Иске Кормашмәктәбенә иреште. 2 февраль көнне ""Гыйлем"" активистлары хәйриячеләр ярдәме белән мәктәпкә китаплар тупланмасы, биология-химия укыту әсбаплары, фәнни-популяр журналларга абунә, микроскоплар, зоология һәм ботаника модельләре, сыеклыктагы препаратлар һәм башка иһазлар бүләк итте. Моннан тыш мәктәп укучыларына ""Шимбә мәктәбе"" проекты кысаларында КФУ галимнәре татарча фәнни-популяр лекцияләр дә укыды. ""Киләчәк мәктәпләре"" програмын ""Гыйлем"" краудфандинг һәм хәйриячеләрнең финанс ярдәме белән алып барырга ыена. Програмга багышланган сайт ачу да күздә тотыла. ""Гыйлем"" берләшмәсе 2014 елның августында Актанышның сәләтле балалар өчен һуманитар гимназия-интернатында барлыкка килгән. Берләшмә интернетта, социаль челтәрләрдә, төрле чараларда актив рәвештә татар телендә фәнни-популяр мәгълүмат тарата. Проект кысаларындасайтэшләп килә, төрле басмалар, фәнни-популяр видеолар чыгып бара. Моннан тыш берләшмә ""Хәлбуки"" исемлелекторийларныда оештырып килә. ""Гыйлем"" тулысынча активистлар энтузиазмы һәм халык хәйриясе хисабына яши. ""Гыйлем"" активистлары шулай ук Һарри Поттер турында китапларны да татар теленә тәремә итү беләншөгыльләнә.","""Гыйлем"" берләшмәсе татар авыл мәктәпләрен үстерү програмын башлый",1,news,Яңылыҡтар,1936,https://www.azatliq.org/a/29750253.html,2019-02-04T10:07:19+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрУфада 5 нче полиция бүлекчәсенең элекке итәкчесе Рамил Вәлиәхмәтовмәхкәмә каршына басачак. Ул кул астында эшләүчеләргә банктан кредит алдырган һәм бу акчаларны үзенә бирдергән дипхәбәр итә""Коммерсантъ"". Вәлиәхмәтовны вазифаи хәленнән файдаланып, акчалар белән зур хәрәмләшү ясауда (инаять кодексының 159 нче маддәсе 3 нче өлеше) һәм канунсыз рәвештә ядрәләр алу һәм саклауда (инаять кодексының 222 нче маддәсе, 3 нче өлеше, ""б"" пункты) гаеплиләр. Республика прокуратурасы мәгълүматынча, 2020 елдан 2022 елга кадәр булган хәлләр турында сүз бара. ""Мадди авырлыклары булган ир-ат вазифаи хәленнән файдаланып, кул астында эшләүче 10 кешене кредит алырга мәбүр иткән, соңрак бу акчаларны үзенә бирдергән"". Полиция хезмәткәрләре итәкчеләренә тапшыру өчен 500-700 мең сумлык кредитлар алган диелә. Рамил Вәлиәхмәтов кул астында эшләүчеләрдән 5,5 миллион сум алган, аларны үзе теләгәнчә тоткан дип фаразлана. Акчаларның бер өлешен ул түләп бара алуын күрсәтү өчен кире кайтарган диелә. Башкортстан эчке эшләр министрлыгының матбугат хезмәтендә хәбәр итүләренчә, инаять эше кысаларында тентү уздырганда ирдә утлы корал өчен ядрәләр дә табылган һәм тартып алынган. Хәзерге вакытта Рамил Вәлиәхмәтовны эшеннән куганнар, ул инаять кылуын танымый диелә. инаять эшен Уфаның Орджоникидзе район мәхкәмәсе караячак. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Уфада элекке полиция бүлекчәсе итәкчесенә кул астында эшләүчеләрне кредит алырга мәбүр итүе өчен инаять эше ачылган,1,news,Яңылыҡтар,1421,https://www.azatliq.org/a/32520699.html,2023-07-26T08:28:26+00:00
"фикерләрТатарстанда уку елы башына 2,3 мең укытучы итми. Бу хакта мәгариф системын үстерү мәсьәләләренә багышланган түгәрәк өстәл утырышында Татарстан мәгариф министрлыгының кадрлар сәясәте бүлеге мөдире Гүзәл Гатауллинабелдергән. Аның сүзләрен Дәүләт шурасы Матбугат хезмәте китерә. Гатауллина сүзләренчә, иң зур ихтыя башлангыч сыйныфлар, математика, урыс теле, физика, химия, чит телләр укытучыларына килеп туган. Казанда, Чаллыда, шулай ук Яшел Үзән, Лаеш һәм Түбән Кама райоаннарында хәлләр аеруча катлаулы. Хәзерге вакытта республика мәгариф системында барлыгы 77 мең педагогик хезмәткәр эшли, аларның 32 меңнән артыгы - укытучылар. Мөгаллимнәр уртача 48 яшьтә, 35 яшькә кадәр укытучылар саны 21 тәшкил итә. Укытучыларның 89 - хатын-кызлар, 11 - ирләр. Татарстанда 1 сентябрьгә 8,5 мең урынлык сигез яңа мәктәп ачарга ыеналар. Моннан тыш, 2,2 мең балага исәпләнгән 10 балалар бакчасы ачу көтелә.13 августта Казанның 186 лицее укытучыларны подъездларда игъланнар элеп ыюы билгеле булды. Аерым алганда, мондый игъланнар Бертуган Касыймовлар урамындагы йортта эленде. Лицей вәкилләре ""БИЗНЕС ""га белдерүенчә, шулай итеп, алар кадрлар кытлыгыннан котыла алган. Русия мәгариф министрлыгыбелешмәләренәкүрә, 2023 елда мәктәпләрдән 193,5 мең укытучы эштән киткән. Бу - 2017 елдан бирле иң зур күрсәткеч. 2017 елда 141,8 мең укытучы эшеннән киткән булган. Димәк, иде ел эчендә эштән киткән укытучылар саны өчтән бергә арткан.2017 ел белән чагыштырганда былтыр Татарстанда 3,3 процентка, Башкортстанда исә 45,5 процентка күбрәк укытучы мәктәптән киткән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Татарстанда 2,3 мең укытучы итми",1,news,Яңылыҡтар,1647,https://www.azatliq.org/a/33078009.html,2024-08-14T06:16:25+00:00
"Киров район суды пассажирҙар һәләк булған юл-транспорт ваҡиғаһында ғәйепләнеүсенең үлеме менән бәйле енәйәт эшен туҡтатыу тураһында ҡарар сығарҙы. Судтың матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, 2024 йылдың 19 апрелендә иртән Өфө-Ырымбур автомобиль юлының беренсе километрында иҫерек 22 йәшлек водитель дәүләт билдәләре булмаған,  теркәлмәгән ВАЗ-21150 маркалы автомобиль менән идара итә. Салонда 6 пассажир була. Водитель юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләрен тупаҫ боҙа, һөҙөмтәлә йөк машинаһы менән бәрелешә. Аварияла 22 йәшлек водитель һәм уның дүрт пассажиры урында уҡ алған тән йәрәхәттәренән вафат була. Ике пассажирҙы дауаханаға алып киләләр. Суд билдәләүенсә, водитель юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен боҙоуға юл ҡуйған, шулай уҡ транспортта ла етешһеҙлектәр етәрлек булған.","Ҡыҙғанысҡа күрә, йәштәрҙең бөтәһе лә үлә.",1,news,Яңылыҡтар,771,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-17/y-anys-a-k-r-y-sht-r-e-b-t-e-l-l-4581851,2026-02-17T15:00:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр2024 елның икенче ярты елында Татарстанда торак сату 63-ка төшкән. Бу хакта бүген республиканың төзелеш министры Марат Айзатуллинеллык киңәшмәдә белдерде. Моннан тыш, былтыр ипотекалар 33 процентка кимегән. 2024 елның 11 аенда 45 меңнән артык килешү төзелгән. Аның сүзләренчә, моңа ташламалы ипотека програмы тәмамлануы, процент ставкалары югары булуы сәбәпче. Шул ук вакытта Татарстанның төзелеш тармагына эшчеләр итми. Айзатуллин сүзләренчә, хәзер 13 меңнән артык кадрга кытлык бар. Аларның төп өлешен эшче көчләр тәшкил итә. Министр сүзләренә караганда, бүген төзелеш тармагында 86 мең кеше эшли, бу 2023 ел белән чагыштырганда 6,9 меңгә азрак. Айзатуллин аларның саны кимүенең сәбәпләрен атамады, шул исәптән мигрантларга бәйле сәясәтнең үзгәрүенә аерым тукталмады. Былтыр Татарстан уку йортлары 5,7 мең кадр әзерләп чыгарган. Бу эшчеләр кытлыгын хәл итә алмый. Русиядә",Соңгы ярты елда Татарстанда торак сату 63-ка төшкән,1,news,Яңылыҡтар,897,https://www.azatliq.org/a/33282428.html,2025-01-20T16:08:40+00:00
"Үткән төндә ерҙе көслө магнит дауылы ҡаплап алған. Ул йәкшәмбегә ҡаршы төндә башланып, тағы 30 сәғәт самаһы дауам итәсәк. Был хаҡта Йыһан тикшеренеүҙәре институтының ҡояш астрономияһы лабораторияһы һәм Ҡояш-ер физикаһы институты белгестәре хәбәр итә. Астрономдар шулай уҡ дүшәмбе, 24 мартта, бер аҙ тыныс мәл күҙәтеләсәген, ә һуңынан ерҙә 5 балға еткән ҡеүәтле магнит дауылының тағы ла бер нисә тәүлеккә һуҙыласағы хаҡында иҫкәртә. Сығанаҡ: ""Башинформ"".",Ерҙе көслө магнит дауылы уратҡан,1,news,Яңылыҡтар,453,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-03-24/er-e-k-sl-magnit-dauyly-urat-an-4169221,2025-03-24T09:59:00+00:00
"Н. В. МУХАМЕТОВА, воспитатель ДОУ 31 г. Стерлитамака",Психологический тренинг для родителей «Методы семейного воспитания»,1,news,Яңылыҡтар,52,https://uchbash.com/news/novosti/2024-02-26/psihologicheskiy-trening-dlya-roditeley-metody-semeynogo-vospitaniya-3657096,2024-02-26T09:02:38+00:00
"Эдуард Ганиев (Дөнья татар конгрессы сайтыннан)Эдуард Ганиевның үлем хәбәрен Фейсбуктагы битендә Сарытау өлкәсе мөфтие Мөкаддәс Бибарсовязды. Татар дөньясында Эдуард Ганиев хәйрияче, күпсанлы мәдәни чараларны оештыручы буларак билгеле. Аның ярдәме белән Русиянең төрле почмакларында мәчетләр һәм мәдрәсәләр төзелгән. Эдуард Ганиев шулай ук Дөнья татар конгрессының Милли шурасы әгъзасы булып та торды. ""Ул бик киң күңелле кеше иде. Мәдәнияткә һәм сәнгатькә, мәгариф һәм спортка һәм халкыбыз мәнфәгатьләренә хезмәт итә торган күп кенә башка юнәлешләргә зур игътибар бирде. Хәйрия проектлары һәм программаларында актив катнашты, ихлас мөселман иде. Бу безнең өчен зур югалту, дипяза Татар конгрессының матбугат үзәге. Мәрхүмне 9 февраль көнне Сарытауда ирләячәкләр. Соңгы елларда ул анда яшәде, ""ГЭКСАР"" электротехник заводын итәкләде. Эдуард Ганиев 1952 елда Ульян өлкәсе Иске Кулаткы районында туган. Ул - электротехник фәннәр докторы, Халыкара энергомәгьлүмати фәннәр академиясе академигы, Халыкара икьтисад академиясе академигы, Русиянең атказанган машина төзүчесе. Эдуард Ганиев шулай ук ЮНЕСКОның ""Менеджментта югары һөнәрилек өчен"" орденына да лаек.","Ульян өлкәсе Иске Кулаткы районының элеккеге башлыгы, меценат Эдуард Ганиев вафат",1,news,Яңылыҡтар,1154,https://www.azatliq.org/a/29759112.html,2019-02-08T11:52:03+00:00
"Херсон өлкәсенең Архангельское авылы, 8 ноябрь 2022фикерләр11 ноябрь омга көнне Украина саклану министрлыгының Баш күзләү идарәсе Херсон шәһәре Украина хәрби көчләре контроленә кайтты дип белдерде. 9 ноябрьдә Русиянең хәрби итәкчеләре Херсон өлкәсендәге гаскәрләрен Днепрның сул як ярына чыгарачагынбелдергән иде. Белгечләр моны чигенү дип бәяләде. 10 ноябрьдә Украина гаскәрләре Херсон өлкәсендәге 12 авылны азат иткән. Бу хакта Украина хәрби көчләре башлыгы, генерал Валерий Залужный хәбәр итте. Аның сүзләренчә, 1 октябрьдән украиннар Херсон өлкәсенә 35 чакрымга үтеп керә алган. Русия баскыннарыннан азат ителгән территориянең мәйданы 1381 км 2 тәшкил итә. Барлыгы 41 авыл азат ителгән диде ул. Азатлык бу төбәктә яшәүче кырымтатарлардан соңгы хәлләрне сорашты. Херсон өлкәсендә шактый күп кырымтатарлар яши. Алар монда 2014 елдагы аннексиядән соң күпләп килде. Русия Украинага каршы сугыш башлагач алар төбәктән китә башлаган. Новоалексеевка авылында яшәүче кырымтатарларның якынча яртысы китте, дип сөйләде Азатлыкка Рефат(исеме үзгәртелде), бу авылда яшәүче яшь егет. Херсон өлкәсенең Генически районында яшәгән алты меңләп кырымтатарның биш меңе Кырым чигеннән 25-30 чакрым ераклыкта урнашкан Новоалексеевкада яшәгән, сугыш башланганнан соң халык авылдан киткән, хәзер монда 2-3 мең кырымтатар гына калган дип сөйләде Рефат. Киткәннәрнең күбесе Европа илләренә юл тоткан. Херсоннан эвакуацияләнгәннәрне сезгә китермиләрме дигән сорауга ул — әйе, китерәләр, диде. — Күп булмаса да китерәләр, аларны кайбер буш йортларда урнаштыралар, күбрәк Генически районы Арабат угында булган кунакханәләрдә урнаштыралар, чөнки анда ял итү урыннары бар. — Авылда Русия хәрбиләре бармы? — Бар, күп, кешеләрне тикшереп торалар, кайбер вакытта өйгә дә килеп карыйлар. — Кибет, хастахәнәләр, мәктәп эшлиме? — Мәктәпләр эшләми иде, әле генә эши башлады, ләкин анда элек укыткан кырымтатар укытучыларының 99 проценты эштән китте, сәбәбен аңлыйсыздыр, телефоннан әйтергә ярамый, кибетләрдә Кырымнан китерелгән азык-төлекне саталар, акчаң булса, алырга мөмкин. — Сездә хәзер нинди акча кулланышта? — Һривня да, рубль дә йөри, ләкин Украина банкы инде китте, Русия банкы керде. Кибетләр һривняны кабул итә, эшчеләргә эш хакын рубльдә түлиләр. — Русия паспортлары кертелдеме? — Кертелде, барып язылсаң, алырга мөмкин, ләкин алырга ашыкканнар күп түгел. Ихтыяжы булганнар барып языла ала, эшләүчеләргә эш хакын украин паспорты белән түләмәячәкләр бит. — Сезгә украин номерына шалтыраттым, димәк украин элемтәсе һаман эшлиме? — Сез шалтыратканда мәчеттә идем, монда вай-фай бар, шуңа тоташып булды, ләкин элемтә начар, берничә тапкыр өзелеп торды сөйләшкәндә. Безгә Русия мобил эләмтәсен дә керттеләр, Русия симкасын алырга мөмкин, ләкин интернет начар эшли. — Сезнең мәчет кемгә карый хәзер? — Безгә Акмәчеттән Кырым мөфтияте вәкиле килгән иде. Ул безнең мәчет башкалар кулына эләкмәсен дип аны үз карамагына алган иде. — Новоалексеевкага якын Кырым чигендә Чонгар капкасында элек торган Русия сакчылары, таможнясы хәзер дә торамы, Кырымга узарга мөмкинме? — Әйе, ул пост тора, Кырымга шуның аркылы узарга мөмкин. Әлбәттә, тикшерү элеккечә дәвам итә. — Яңа Каховка электр станциясенә нәрсәдер булса, Днепр суы Новоалексеевкага да килеп итәр дигән курку юкмы халыкта? — Без сугыш барган урыннарга якын яшәгәнебезне көн саен сизеп торабыз. Яңа Каховка бездән 110 чакырым ераклыкта, электр станциясенә нәрсәдер булса, безне су басмас дип уйлыйм. — Новоалексеевка халкының аннексиядән соң кем ягында икәне күрендеме? — Гомумән алганда, ""кунакларны"" яхшы кәеф белән кабул итүчеләр аз булды, ләкин кабул итүчеләр дә бар. — Сезнең гаилә күчәргә уйламыймы? — Сугыш безгә якынлаша башласа, ә ул булачак, чөнки украин гаскәрләре көн саен Кырым чигенә якынлаша бара, без дә күчәргә тиеш булачакбыз дип уйлыйм. Кайда китәрбез, әле уйлап торам, ләкин әзер булырга тиешбез. Фронт сызыгының безгә килеп итәчәге аңлашыла инде. Кырымтатар йортларында тентүләр дәвам итәНовоалексеевкада яшәгән Әнвәр(исеме үзгәртелде) авылда кырымтатарлар яшәгән йортларда тентүләр үздырылганы, ирләрне башларына кара капчыклар кидереп кыйнаганнары турында сөйләде. — Күптән түгел кырымтатарларның йортларына килеп, рәсми теркәлгән, рөхсәт ителгән ау мылтыкларын ыеп алдылар, имеш криминоген мохитне бетерү өчен. Шул хәлдән соң кыйналган кырымтатарларның берсе авылдан чыгып китте. Авылда яшәүче башка милләт кешеләренә бу кагылмады, аларда тентүләр булмады, беркемне кыйнамадылар. Генически районындагы Счастливцево, Стрелковое, Геническое авылларында Русия хәрбиләрен буш йортларга урнаштыралар. Новоалексеевканың тимер юл вокзалы тирәсендә окоплар казып куйдылар. Новоалексеевкадан 25 чакрымдагы Новотроицкое авылында да, Генически район үзәгендә дә шундый окоплар казылган. Алар бу ирләрдә сугышка әзерләнә. Шуны да әйтергә кирәк, Новоалексеевка авылына Кырымнан ибәрелгән һуманитар ярдәм белән бергә дәүләт карамагындагы кырымтатар газет-журналларын да китерә башлаганнар. Бу ярдәм гадәттә Кырымдагы кырымтатар эшмәкәрләре акчасына оештырыла. Донецки, Луһански фетнәчел республикаларына һуманитар ярдәм дип, Кырымда бюджетниклардан мәбүри акча ыю да дәвам итә. Херсонда сивил киемдә гаскәрләрне урнаштыраларХерсон үзендә яшәгән Сәрвәр(исеме үзгәртелде) әфәнде шәһәргә соңгы вакытта Русиядән өлешчә мобилизация белән китерелгәннәрне (ирле халык аларны ""чмобиклар"" дип атый башлаган) сивил киемнәрдә бушаган фатирларга урнаштыра башлаганнарын сөйләде. — Шәһәрдән китеп әнисен Кырымга озатып кайткан бер егетне Херсонга кире кертмәгәннәр. Херсоннан чыгып киткәннәрне хәзер кире кертмиләр. Алар Херсонда калучылар украин хәрбиләренә ярдәм итәр дип курка. 5 ноябрьдән шәһәрдән мәбүри күчерү башланганы хәбәр ителде. Кайбер кешеләр шәһәрдә яшеренеп яшәргә мәбур. Русия эвакуацияне дә үз хәрбиләрен бушаган фатирларга урнаштыру өчен оештырды. Русия үәрбиләре бер яктан шәһәрдә урам сугышларына әзерләнде. Икенче яктан алар Русия байракларыны биналардан алып, шәһәрдән киткәнен күрсәтергә тырышты, ләкин үзләре сивил киемнәргә киеп шәһәрдә кала. Шулай итеп алар украин гаскәрләренең алданып шәһәргә килеп кергәнен көтә, ләкин украиннар моны белә. Алар хәзер Херсонга 15-20 чакрымдагы Киселевка авылыннан һөүм итеп тора, шәһәргә керергә ашыкмыйлар. Русия хәрбиләре Алешки, Цурюпинск шәһәрләре тирәсендә көчле дотлар, хәрби ныгытмалар төзеп чыкты, яр буенда окоплар казыдылар. Төп сугыш кыш айларына туры килер сыман. Шуның өчен Херсон өлкәсенә Русиянең төньяк өлкәләреннән хәрбиләрне китерә башладылар. Алар салкынга түземлерәк булса кирәк, ләкин себер салкыннары белән бездәге салкыннардан аерыла, бездә дымлы салкын. Инде хәзер үк төньяктан китерелгән салкын тигән мобилизацияләнгәннәр белән Кырым-Херсон чигендәге Ор Капу (Краснперекопски), анкой шәһәр хастахәнәләре тулган. Монда әле 12-14 дәрәә ылы, кыш көне салкыннар башлаганда аларның хәле тагын да авыррак булачак. Херсон хастахәнәләреннән медицина иһазларын, даруларын бөтен нәрсәне, ашыгыч ярдәм машиналарын талап Кырымга алып китәләр. Елганың кайбер урыннарында украиннар керә алмасын дип баржаларны батырдылар. Херсонда хастаханәләр, кибетләр эшләми, полиция дә юк. Блокпостлар шәһәр буйлап алынды. Шәһәр буш, базарда гына кешеләрне вакыт-вакыт күрергә була. Херсон өлкәсендә талаулар дәвам итәХерсон өлкәсенең оккупацияләнгән территорияләреннән ирле халыкны ""эвакуацияләү"" дәвам итә. Булган мәгълүматларга караганда, 31 октябрьдән Горностаевка авылыннан коллаборантларны гаиләләре белән чыгару, медперсонал һәм үзәк район хастаханәсеннән иһазларын алып кайту башланган дипхәбәр итә Украина кораллы көчләре штабы. Русиялеләр Херсон өлкәсендә соңгы ике атнада барысын да урладылар, диде өлкә шурасы башлыгы Александр Самойленко. Вакытлыча оккупацияләнгән Херсон өлкәсе территориясеннән алар Русиягә хосусый кояш электр станцияләренә кадәр чыгарырга ниятлидиде ул.31 октябрьдән 3 ноябрьгә кадәр Херсонда Алексей Шовкуненко исемендәге сәнгать музееннан сәнгать һәм оргтехника чыгарган өч-дүрт дистә кешене күргәннәр. Моның өчен фуралар һәм мәктәп автобуслары кулланылган. Русия оккупантлары Херсон сәнгать музеен талаган. Аларда бу ""эвакуация"" дип атала, безнеңчә - ""мәдәни кыйммәтләрне саклау"" сылтавы белән талау ди Самойленко. Херсоннан чыгарылган экспонатлар Акмәчеттәге өлкә музеена күчерелгән. Бу турыда музейның битендәхәбәр ителде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Кабат сөрген"". Херсон өлкәсендәге кырымтатарлар сугыштан качып китә",0,analytics,Ҡырым,8340,https://www.azatliq.org/a/32123941.html,2022-11-11T11:00:47+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАның максаты - эзәрлекләнүчеләрнең тарихын бәян итеп, аларга адвокатлар өчен акча ыярга ярдәм итү. Русия хакимиятләре тарафыннан тыелган социаль челтәрендә ""Баймак эше""ндә гаепләнеп кулга алынучылар турында сөйли торганпроектбарлыкка килгән. ""Тотҡондар"" (башкортчадан - ""Тоткыннар"") дип аталучы бу проектның төп максаты - эзәрлекләнүчеләрнең тарихын бәян итеп, аларга адвокатлар өчен акча ыярга ярдәм итү. ""Без алар белән иң яхшы белгечләр эшләвен телибез"", дип яза проект авторлары. ""Баймак эше""ндә гаепләнүчеләр - ""гади башкорт ирләре һәм хатын-кызлары. Аларның күбесенә инаять кодексының 212 маддәсе, 2 өлеше (киңкүләм тәртипсезлекләрдә катнашу) турында гаепләү белдерелде, ә бер өлешенә инаять кодексының 318 маддәсе нигезендә (хакимият вәкиленә көч куллану). Без сездән гаделлеккә ирешергә булышуыгызны сорыйбыз"", дип яза алар. ""Баймак эше""ндә гаепләнүчеләр турында Азатлык та даими язып тора. Моңарчы аерым алганда 25 яшьлек Айтуган Китиков, гомер буе башкорт телен тараткан, Куштауны яклаган Әлфинур Рәхмәтуллина, тоткарланганда полиция тарафыннан кыйналуы әйтелгән Дим Дәүләткилдин, аналы-уллы Үзәнбаевларныңтоткарлану тарихы чыкты. Моңа кадәр ""Баймак эше""ндә гаепләнүчеләрнең адвокатлар ялларга акча ыюы турында хәбәрләр булган иде. Мәсәлән, ""Баймак эше"" нигезендә тоткарланган Айдар Йосыповның туганнары юридик ярдәм өчен акча ыя башлауларын хәбәр итте. Туганнары әйтүенчә адвокатка 150 мең сумыярга кирәк. Күптән түгел Баймакта 17 гыйнвар протестларыннан соң кулга алынганнарның туганнары халыккамөрәәгать чыгарды. Алар тоткарланучыларның гаиләләренә күрсәтелгән мадди һәм рухи ярдәм өчен рәхмәт сүзләре иткерә. Битараф булмаучылар ибәргән акчага адвокатлар яллый алуларын, тикшерү изоляторында тотылучы якыннарына кирәк-яраклар һәм азык-төлек тапшыра алуын искәртә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","""Баймак эше""ндә гаепләнүчеләр турында сөйләүче ""Тоткондар"" проекты барлыкка килгән",1,news,Яңылыҡтар,1936,https://www.azatliq.org/a/baymak-eshe-nda-gaeplanuchelar-turinda-soylauche-totkondar-proekti-barlikka-kilgan/32970174.html,2024-05-29T10:21:51+03:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанның Краснокама, Яңавыл, Тәтешле районнарында, Нефтекама һәм Агыйдел шәһәрләрендә гадәттән тыш хәл кертелгән. Сәбәбе – аларда чүп чыгарылмый башлаган. Бу исә инфекцияләр таралуга китерә ала һәм ирле халыкның сәламәтлегенә куркыныч тудыра. Бу хакта Башкортстан башлыгы Радий Хәбировфәрманындаәйтелә. Бу торак пунктларга Дүртөйле су-мелиорация төзелеше (""Дюртюлимелиоводстрой"") төбәк операторы хезмәт күрсәткән. Әмма Башкортстан экология министрлыгы фәрманы белән Дүртөйле су-мелиорация төзелеше оешмасы быел 17 июльдән төбәк операторы булудан туктый. Әлеге статустан мәхрүм ителгәннән соң, ул чүпне чыгармый башлаган диелә. Гадәттән тыш хәл кертү турындагы документ 7 июльдә имзаланган, кичә, 13 июльдә чыккан. Гадәттән тыш хәл аерым фәрман булганга кадәр дәвам итәчәк. Әлеге шәһәр-районнарның хакимиятләренә ""санитар-эпидемиологик вазгыятьне яхшырту өчен"" чаралар күрергәкушылган. Моннан тыш алар 31 июльгә кадәр чисталыкны саклап торган өчен күпме чыгым китүе турында республика экология министрлыгына хисап тапшырырга тиеш булачак. Экология министрлыгына бу ирләрдә чүп ыю һәм чыгару мәсьәләсен хәл итергә кушылган. Башкортстан медиалары хәзер калдыкларның чүп савытларында өелеп ятуын яза. Алар чери һәм начар ис чыгарып тора. Бу исә авырулар һәм эпидемияләр китереп чыгарырга мөмкин, дип иткерә. -каналы чыгарган видеода чүп-чарның савытларга гына сыймыйча, чүп савытлары тирәсендә дә өелеп куелуыкүренә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Чүп чыгармаулары аркасында Башкортстанның өч районында һәм ике шәһәрендә гадәттән тыш хәл кертелгән,1,news,Яңылыҡтар,1540,https://www.azatliq.org/a/32503243.html,2023-07-14T07:30:33+00:00
"Юнысов штурмға барырға үҙе теләк белдергән. Дошман төркөмөн тапҡандар ҙа, ут асҡандар. Әммә дрондары ла килеп еткән шул. Беҙҙең яугирҙар яралаған. Дилшод иһә үҙенең ғүмерен ҡурҡыныс аҫтына ҡуйып, яуҙаштарын ҡотҡарырға ынтылған - дөрөҫ итеп медицина ярҙамы күрһәткән һәм тынысыраҡ урынға алып сыҡҡан. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","Ҡыйыу, батыр, ҡаһарман!",1,news,Яңылыҡтар,477,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-18/yyyu-batyr-a-arman-4539490,2026-01-18T09:00:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрСтәрлетамак районының Айгөл авылында яшәүче балаларның ата-аналары социаль челтәрләрдә Башкортстан башлыгы Радий Хәбировчыгарганязма астынамөрәәгать калдырган. Алар республика башлыгыннан мәктәптә ылылык мәсьәләсен хәл итүен сорый. Бу хакта хәбәр итте. Айгөл авылы урта мәктәбенең Яңа Фёдоровка авылындагы филиалында былтыр яз көне ылылык челтәрләрендә каза килеп чыккан, шуңа күрә сыйныфларның яртысына ылылык килми башлаган. ""Хәзер суыкта һәм буранда сыйныфларда температура 7-13 градуска итә"", диелә. Шулай ук мөрәәгатьне калдырган ана санитар нормаларга ярашлы сыйныфларда температура 18-24 градус булырга тиеш, дип искәртә. Балалар өшемәсен өчен сыйныфларга электрга тоташтырыла торган ылыткычлар куйганнар. Тик алар ярдәм итми, чөнки тәрәзәләрдән өрә, идәннәр боз кебек дип аңлатыла. Шулай укэлектр ылыткычлары куллануның ни кадәр куркынычсыз булуы да сораулар уята. ""Безнең балалар өчен уңайлы шартлар бөтенләй тудырылмаган икән, сыйфатлы белем турында нинди сүз бара алсын"", дип зарланган әти-әниләр. Мөрәәгатькә Стәрлетамак районы хакимияте белгече авап биргән һәм мәктәпкә мәгариф бүлекчәсе белгечләренең комиссия белән чыгуын, бу мәсьәләнең беренче чиратта контрольдә тора торган мәсьәлә булуын язган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда балаларны ылылык килми торган сыйныфларда укыталар,1,news,Яңылыҡтар,1334,https://www.azatliq.org/a/32776176.html,2024-01-16T07:04:32+00:00
"- Өйөңдөң өй икәнен ҡыш килгәс белерһең. - Ил төкөрһә, күл була. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",МӘҠӘЛДӘР,0,analytics,Халыҡ ижады,287,https://akbuzat-rb.ru/articles/khaly-izhady/2021-10-12/m-ld-r-2544369,2021-07-12T17:15:00+05:00
"Ремзи ИльясовКырым Дәүләт шурасы рәисе урынбасары Ремзи Ильясов вазифасыннан китүе турында гариза язган дип Кырымтатар Мәлесе рәисе Рефат Чубаров үзенең Фейсбук битендә хәбәр итте. ""Мыеклы вазифасыннан китү турында гариза язган диләр. Тикшердек. Раслана. Кырым Дәүләт шурасы рәисе урынбасары вазифасыннан китә"" дип язды Чубаров. Кырым Дәүләт шурасының интернет сәхифәсендә Ильясовның вазифадан китүе турында мәгълүмат юк. Киресенчә, ул 27 апрель көнне ""гражданнар белән очрашты"" дигән хәбәрурнаштырылган. Ильясов үзе дә вазифадан китү хәбәрен расламады. ""Мин эшлим, 27 апрель гражданнарны кабул иттем"" диде ул Азатлыкка. елларда Кырымтатар Мәлесе рәисе урынбасары булган Ремзи Ильясов Кырым аннексиясеннән соң Кырымның Мәскәүдән куелган хакимияте белән хезмәттәшлек итә башлады. 2014 елда ""Бердәм Русия"" исемлеге белән Кырым Дәүләт шурасына сайланып, парламент рәисе урынбасары итеп билгеләнде. Мәскәү тарафлы хакимият белән хезмәттәшлеге өчен вакытлыча Мәлестән чыгарылды.",Ремзи Ильясов вазифасыннан китүе турында хәбәрне расламады,1,news,Яңылыҡтар,973,https://www.azatliq.org/a/29196735.html,2018-04-27T21:00:34+00:00
"Ауырыған саҡта дарыуҙар ғына түгел, йылы һүҙ ҙә, йыр-моңдар ҙа организмға ыңғай тәьҫир итә. Шуны иҫәптә тотоп, Башҡорт дәүләт академия драма театры оркестры Өфө хосписында дауаланыусыларға хәйриә концерты ойошторҙо. Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, композитор Урал Иҙелбаев етәкселегендәге ижади төркөм хосписта спектаклдәрҙән көй-моңдар, классик әҫәрҙәр уйнап ишеттерҙе. Башҡортостандың халыҡ артисы Сәғиҙулла Байегет башҡарыуында йырҙар ярҙамға, иғтибарға мохтаждарға бер мәлгә ауыр уйҙарҙан арынырға ярҙам итте, яңы көнгә ышаныс бирҙе.",Йәнде дауалар йыр-моң,1,news,Яңылыҡтар,549,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-07/y-nde-daualar-yyr-mo-4568923,2026-02-07T18:30:00+00:00
"Кырымның Алушта шәһәрендәге пляжМоның өчен Кырым хөкүмәте, ярымутрау Украинадан яулап алынганчыга кадәр бирелгән, милек хокукына ия булуны раслаучы кайбер документларны гамәлдән чыккан дип танырга чакыра. Кырымны аннексияләү федераль канунына төзәтмәләр кертергә тәкъдим ителә. Күчерелмәсе ""Коммерсант""ка килеп эләккән, Русия вице-премьеры Дмитрий Козакка юлланган хатта Кырым башлыгы Сергей Аксенов Кырым хөкүмәтенең хәзерге юридик статусы аңа Русия кануннарына туры килмәгән ир кишәрлекләрен тартып алырга мөмкинлек бирмәвен әйтә һәм федераль кануннны үзгәртергә чакыра. Әлеге тәкъдимдә Канун өлгесендә 2021 елның 1 гыйнварына кадәр гомуми кулланылыштагы мәйданнарда урнашкан кишәрлекләргә, шулай ук төп тәгаенләнеше буенча кулланылмаучы ирләргә милек хокукын бетерергә тәкъдим ителә. Аксеновның матбугат хезмәтендә һәм Козакның идарәсендә газет соравына аңлатма бирмәгәннәр. Басманың бер әңгәмәдәше исәпләвенчә, тартып алыначак ир кишәрлекләренең гомум бәясе миллиард ярым долларга итәргә мөмкин. Русия Кырымны 2014 елда басып алып аннексияләнде. Дөнья әмәгатьчелеге Кырымның Русиягә кушылуын танымый, ярымутрауны Украина ире дип саный.",Кырым хакимияте кайбер хосусый ир кишәрлекләрен тартып алырга тәкъдим итә,1,news,Яңылыҡтар,1139,https://www.azatliq.org/a/28497238.html,2017-05-19T07:04:39+00:00
"Башҡортостанда 2025 йылда хәрбиҙәргә һәм уларҙың ғаиләләренә ярҙам итеү буйынса ҙур күләмдә эш башҡарылды. Республикала 54 төбәк ярҙам сараһы ғәмәлдә, шуларҙың 11-е 2025 йылда индерелгән. Уларҙы финанслау күләме ике тапҡырға артты – 13,4 миллиард һумдан 30 миллиард һумға тиклем. Был турала бөгөн Хөкүмәт кәңәшмәһендә исемле йылға йомғаҡ яһап вице-премьер – спорт министры Руслан Хәбибов хәбәр итте. – Беҙҙең маҡсат – бер тапҡыр ғына ярҙам итеү түгел, ә яугирҙәрҙе тулы кимәлдә тыныс тормошҡа ҡайтарыу. Был процестың барышы төп индикаторҙар буйынса контролдә тотола. Ҡайтҡандарҙың 86,3 проценты диспансеризация, 25 проценты реабилитация үтә, 77,8 проценты эшкә урынлаштырылды, башҡа ярҙам күрһәтелә. Инвалид ветерандарға айырыуса иғтибар бүленә. Физкультура һәм спорт – махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың һәм уларҙың ғаилә ағзаларының интеграцияһында айырылғыһыҙ өлөшө булып тора. Башҡортостандың адаптив спорт үҙәгендә ауыр яраланыу сәбәпле инвалид булып ҡалған 43 МХО-ла ҡатнашыусы шөғөлләнә. ""Батырлыҡ"" проекты 800-ҙән ашыу кешене берләштерҙе. Республика Дзержинскиҙа үткән Ватанды һаҡлаусылар Кубогы бөтә Рәсәй ярыштарында еңеүсе булды. Махсус муниципаль ярҙам үҙәктәре селтәрен булдырабыҙ. Бөгөн улар 27 районда һәм ҡалала асыҡ һәм уңышлы эшләй. 2026 йылда тағы ла 36 үҙәк асыу планлаштырыла, — тип хәбәр итте Руслан Хәбибов. Вице-премьер киләсәккә билдәләнгәнен өҫтөнлөктәрҙе әйтте. Руслан Хәбибов һүҙҙәренсә, муниципаль ярҙам үҙәктәре селтәрен булдырыуҙы тамамлау, МХО-ла ҡатнашыусыларҙы эшкә урынлаштырыу темптарын арттырыу, ҡайтыусы яугирҙәрҙе комплекслы оҙатыу өсөн бер тәҙрә системаһын эшләтеп ебәреү һәм ветерандарҙы физик культура һәм спорт менән шөғөлләнеүгә йәлеп итеү өҫтөнлөклө йүнәлеш булып тора. – Беҙҙең дөйөм бурысыбыҙ – ярҙам күрһәтеү генә түгел, ә һәр ветеран һәм уның ғаиләһе онотолмаған, ҡәҙерләнгән, уларға ярҙам иткән мөхит булдырыу. Башҡортостан бөтә ил менән бергә беҙҙең заман геройҙарына ярҙам итеү системаһын төҙөүҙе дауам итергә әҙер, — тине Руслан Хәбибов. Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров 2025 йылда республикала махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға ярҙам итеү буйынса системалы эш башланыуына иғтибар итте. – Ярҙам үҙәктәре һәр ҡалала булырға тейеш. Райондарҙа ла иғтибар итергә кәрәк. Хәрби хеҙмәткәрҙәр ҡайтасаҡ. Әле өс меңдән ашыу кеше ҡайтҡан. Уларҙың 77 проценты эшкә урынлашҡан. Ә ҡалған 23 проценты? Быны күҙәтергә кәрәк. Әлегә өс мең. Артабан тиҫтәләрсә мең буласаҡ. Яугирҙәрҙе ҡаршыларға әҙер булырға кәрәк, – тине Радий Хәбиров. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Яугирҙәр һәм уларҙың ғаиләләре яҡлаулы,0,analytics,Махсус хәрби операция,2594,https://bashgazet.ru/articles/care/2026-01-12/yaugir-r-m-ular-y-ail-l-re-ya-lauly-4534593,2026-01-12T15:45:00+00:00
"Башҡортостанда Һауа торошоноң боҙолоуына бәйле М-5 «Урал»юлы участкаһында хәрәкәтте сикләү индерелде. Был хаҡта республика дәүләт автоинспекцияһының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр иттеләр. Трассаның саҡрымдарында  сикләүҙәр индерелде, ул 17:00 сәғәткә тиклем һаҡланасаҡ. Республика халҡына һауа шарттары яҡшырғансы алыҫ юлға сыҡмаҫҡа кәңәш итә белгестәр. Беҙҙең МАХ  ҡушылығыҙ!",Мөһим юлдарҙың береһе ябылды!,1,news,Яңылыҡтар,372,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-10/m-im-yuldar-y-bere-e-yabyldy-4571871,2026-02-10T11:15:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАдвокаты Гафуровны Мәскәүдәге фатирына йорт сагына утыртуны сораган булган. Мәсәкүнең Савелев районы мәхкәмәсе Казан федераль университетының (КФУ) элекке ректоры Илшат Гафуровны сак астында тоту вакытын озайткан. Аны кеше үтерүгә котыртуда гаеплиләр. Мәхкәмә прокурор үтенечен канәгатьләндереп, аны 2025 елның 20 апреленә кадәр тикшерү изоляторында калдырган, дип иткерә""Бизнес "". Гафуровның адвокаты Алабуга эшкуары Айдар Исрафиловны үтерү белән бәйле инаять эше 1999 елдан бирле тикшерелә, дигән. Гафуровтан берничә тапкыр сорау алдылар, ә гамәлләрендә инаять булмау сәбәпле, 2022 елның 15 апрелендә аңа каршы инаять эше ачудан баш тарту турында карар чыкты, дип белдергән. Шуңа күрә дә Гафуровны сак астында тоту канунсыз, дип саный адвокат. Шулай ук яклау Алабуганың һәм Алабуга районының 17 меңнән артык кешесе чикләү чарасын йомшарту үтенече белән мәхкәмәгә мөрәәгать итүен хәтерләткән. ""Бу кадәр кырыс чикләү чарасын озайтуга бары тик белдерелгән гаепләүнең авыр булуы гына нигез булып тора"", дип саный адвокат Алексей Доночкин. Ул Гафуровның инаять эшен тикшерүгә комачауламавын да әйткән. Адвокаты Гафуровны Мәскәүдәге фатирына йорт сагына утыртуны сораган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",КФУның элекке ректоры Илшат Гафуровны сак астында тоту вакытын киләсе елның апреленә кадәр озайтканнар,1,news,Яңылыҡтар,1326,https://www.azatliq.org/a/kfuning-elekke-rektori-ilshat-gafurovni-sak-astinda-totu-vakitin-kilase-elning-aprelena-kadar-ozaytkannar/33242756.html,2024-12-17T11:45:21+03:00
"Республиканың Юғары суды прокурорҙың дәлилдәре менән килешә һәм иргә 3 айға иркен сикләү язаһын билдәләй. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Анһат ҡотолмаҡсы булған да.,1,news,Яңылыҡтар,283,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-24/an-at-otolma-sy-bul-an-da-4589911,2026-02-24T11:46:00+00:00
"Ауылдан йомортҡа һатырға килгән Нәжибә уңышлы ғына баҙарынан һуң магазиндәр буйлап кәрәк-яраҡ эҙләп сығып китә. Өс аяҡлы ҡуҙ һүндергесте күреү менән шуның янына ашыға. Мәрйә һатыусынан нимә тип һорап алырға белмәй аптыранып тапанып тора торғас: – Дайте мне, вот это! -тип ҡулы менән төртөп күрһәтә икән. Һатыусы аңламағас: – Три ножки. Үгел умирайт, - тип үҙенсә аңлатып һатып ала барыбер. Юлын дауам итә.  Метрлап һатылған иҙәнгә түшәй торған дирүгәне күреп ҡала. Әллә ҡасанғы хыялы була буйлап һуғылған төрлө төҫтәге дирүгә. Башҡортса ни, метрҙы ла, килоны ла бер һүҙ менән генә үлсәгеҙ тип кенә әйтәң дә ҡуяһың, руссаһы нисек була инде, тип аптырап тора торғас барыбер таба Нәжибә кәрәкле һүҙҙе: Вот эта дарушка. Шитири митири налейте! - тип дүрт метр дирүгә лә һатып алып ҡайтып китә. Рәшиҙә РӘИС.",Үгел умирайт,0,analytics,Юмор,801,https://henek.info/articles/tu-tau-y-k-l-m/2025-10-30/gel-umirayt-4447657,2025-10-30T14:15:00+00:00
"2025 йыл башынан Башҡортостан Республикаһында льготалы ипотека программаһы буйынса ИТ-белгестәргә 222 кредит бирелгән. 2022 йылда программа ғәмәлгә ингәндән алып күсемһеҙ милек һатып алыуға бөтәһе 16 меңдән ашыу льготалы кредит алған. «Мәғлүмәттәр иҡтисады һәм дәүләтте һанлы үҙгәртеү » (национальный проект «Экономика данных и цифровая трансформация государства») милли проектының төп маҡсаттарының береһе - ИТ-секторға булышлыҡ итеү, тип хәбәр итә республиканың Дәүләт идаралығын һанлы үҫеш министрлығынан. - Льготалы кредитлау программаһы 2030 йылдың аҙағына тиклем ғәмәлдә. 6 күләмендәге ИТ-ипотека - мәғлүмәт технологиялары өлкәһендәге белгестәргә ярҙам итеүҙең тәьҫирле механизмы ул. 2025 йылдың ғинуарынан алып 1,5 миллиард һумдан ашыулыҡ кредиттар бирелгән, ә программа ғәмәлгә ингәндән алып 11,5 миллиард һумдан ашыулыҡ, - тип хәбәр итте Башҡортостан Республикаһы дәүләт идаралығының һанлы үҫеш министры Геннадий Разумикин. Льготалы программа Рәсәйҙең Һанлы үҫеш министрлығы аккредитацияһы үткән һәм ИТ-компанияларға һалым льготалары алған хеҙмәткәрҙәргә торлаҡҡа кәметелгән ставка буйынса кредит алырға мөмкинлек бирә. ИТ-ипотеканы баҙар йәки башҡа льготалы ставка буйынса кредитҡа алынған сумма менән төҙөргә мөмкин, ул саҡта кредиттың дөйөм суммаһы 18 миллион һумға тиклем арта. ИТ-компания хеҙмәткәрҙәре ташлама менән файҙалана алһын өсөн ойошма аккредитацияланырға, һалым льготалары алырға һәм һалым серен тәшкил иткән мәғлүмәттәрҙе асырға тейеш. Ойошманың ИТ-ипотека алыу шарттарына эләгәме-юҡмы икәнлеген Дәүләт хеҙмәттәре порталында тикшерергә мөмкин. Милли проекттар Рәсәй Президенты Владимир Путин указы менән тормошҡа ашырыла.",Башҡортостанда 10 айҙа ИТ-ипотека буйынса 200-ҙән ашыу кредит бирелгән,0,analytics,Йәмғиәт,1646,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-11/bash-ortostanda-10-ay-a-it-ipoteka-buyynsa-200-n-ashyu-kredit-birelg-n-4487595,2025-11-11T15:00:00+00:00
"Бөгөн - Халыҡ-ара хирургтар көнө билдәләнә. Шул ыңғайҙан таныш хирургтарҙы һөнәри байрамдары менән ҡотларға ашығайыҡ. Һүрәттә, Красноусол үҙәк район дауаханаһының табиптары - Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған медицина хеҙмәткәре, алтын ҡуллы хирург булараҡ даны тотош республикаға таралған, Красноусол үҙәк район дауаханаһының баш табибы Сәфәрғолов Хәкимйән Сабирйән улын, медицина буйынса баш табип урынбаҫары Ғәлин Морат Булат улын, хирургия бүлеге мөдире Дашкин Денис Яков улын, Әрҙәширов Алмаз Фәнис улын, Бикмәтов Тимур Вәзит улын, Шәйәхмәтов Дим Рәфис улын һөнәри байрамдары менән ҡотлайбыҙ. Еңел булмаған эштәрендә уңыштар теләйбеҙ. Фотолар интернеттан алынды.",Һеҙ бит донъя тотҡалары.,0,analytics,Сәләмәтлек,673,https://shonkar.com/news/auly-ym-bayly-ym/2025-09-20/e-bit-don-ya-tot-alary-4395849,2025-09-20T21:37:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУл колониядә ярты ел да утырмаган. Украинадагы сугышта катнашып кайткан, 2023 елның мартында Киров өлкәсендә яшәүче 85 яшьлек хатын-кызны аеруча рәхимсез рәвештә үтергән ирне кабат колониядән азат иткәннәр һәм сугышка ибәргәннәр. Бу хакта""Травмпункт""хокук яклау проекты иткерә. Киров өлкәсенең 1 нче төзәтү колониясе итәкчесе зыян күрүчеләр ягына хат ибәргән, ул бу хатта быел 23 мартта кабул ителгән 61 нче федераль канунга сылтана. Канунга ярашлы, Русия саклану министрлыгы инаять кылган һәм элек хөкем ителгән затларны контракт белән хәрби хезмәткә алырга мөмкин. Быел 24 апрельдә Киров өлкә мәхкәмәсе пенсионерны үтергән һәм көчләгән ирне 22 ел колониягәхөкем иткән иде. Июльдә апелляция мәхкәмәсе ирнең әза мөддәтен арттырды һәм 23 елга ирегеннән мәхрүм итте. Хокук яклаучылар искәртүенчә, колониядә ярты ел да утырмаган килеш ир сугышка китеп барган. Шул ук вакытта ул рухи зыян өчен мәрхүмәнең туганнарына ике миллион сум акча түләргә тиеш. Элегрәк Азатлык бу инаять турында тулырак язган иде. Былтыр март ахырында Татарстанның күршесе - Киров өлкәсендә пенсионер хатын-кызны үтерүдә шикләнелеп Украинадагы сугыштан кайткан тоткын -Иван Россомахинтоткарлануыхәбәр ителгән иде.2023 елның мартында ул сугыштан туган ягына Киров өлкәсенең Новый Бурец авылына кайта һәм анда яшәүчеләрне куркытып тора башлый. Аның урамда балта һәм пычак күтәреп йөрүе, машиналарны имерүе әйтелә, авылдашлары егетнең үтерү белән янавын сөйли. Элегрәк ир авылдашын үтергән өчен 14 елга хөкем ителгән була, тик ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәте белән контракт төзеп, 2022 елның сентябрендә колониядән чыга. Тикшерү фаразынча, ир исерек килеш бер карчык янына керә, карт булганга күрә ул ярдәмгә мохта хәлдә булган, каршы тора алмаган. Ир аңа күп тапкырлар чәнчегән, бер үк вакытта аны көчләгән диелә. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Киров өлкәсендәге пенсионер хатын-кызны көчләгән һәм үтергән өчен хөкем ителгән вагнерчы кабат сугышка киткән,1,news,Яңылыҡтар,1943,https://www.azatliq.org/a/kirov-olkasendage-pensioner-hatin-kizni-kochlagan-ham-utergan-ochen-hokem-itelgan-vagnerchi-kabat-sugishka-kitkan/33093017.html,2024-08-26T15:32:29+03:00
Конкурс бер нисә этапта үтә. Ғаризалар 28 октябрҙән 8 ноябргә тиклем ҡабул ителә. 9 ноябрҙән 16-на тиклем халыҡ тауыш бирә. 17-24 ноябрҙә жюри эштәргә баһа бирә. 25 ноябрҙә йомғаҡ яһала. Номинациялар: «Профессиональ фотография» — фотография сәнғәтен оҫта белгәндәр өсөн. - «Һәүәҫкәр фотография» — фотоға төшөрөү менән мауыҡҡан фотографтар өсөн. .2. Бер ҡатнашыусы бер номинацияла өстән артыҡ эш тәҡдим итә алмай. Халыҡ Өфө ҡалаһы хакимиәтенең социаль селтәрҙәрендә тауыш бирәсәк. Бүләктәр: «Профессиональ фотография» номинацияһы: 1-се урын — 40 000 һум; 2-се урын — 20 000 һум; 3-сө урын — 10 000 һум. «Һәүәҫкәр фотография» номинацияһы: 1-се урын — 15 000 һум; 2-се урын — 10 000 һум; 3-сө урын — 5 000 һум. Фотоконкурсты Өфө ҡалаһы хакимиәте ойоштора. Координаторы — Өфө ижади проекттар һәм креатив индустриялар үҙәге.,Иң яҡшы фотоға конкурс,0,analytics,Файҙалы эштәр,819,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-10-29/i-ya-shy-foto-a-konkurs-3988839,2024-10-29T22:05:00+00:00
"Мәскәү, 30 май иртәсефикерләр30 май иртәсендә Мәскәүгә пилотсыз дроннар һөүм итте. Бу хакта шәһәр мэры Сергей Собянинхәбәр итте. Телеграм-каналлар Мәскәү янында дистәләп бәреп төшерелгән дроннар турында яза. Һөүм нәтиәсендә ""берничә бинада бераз зыян күрде"", дип белдерә Собянин. Хәзерге вакытта беркем дә итди зыян күрмәгән, ди ул. РИА Новости язуынча, ашыгыч хезмәтләр вәкиле шәһәрдә ике йортка эләккән, зыян күрүчеләр юк. Собянин да ике йортта яшәүчеләрне эвакуацияләр диде. Аерым алганда, Телеграм-каналлар дроннар Профсоюзная урамындагы һәм Атласов урамындагы йортларга эләгүе турында яза. Мәскәү өлкәсе губернаторы Андрей Воробьевта өлкәдә берничә дронның бәреп төшерелүен хәбәр итте. язуынча, барлыгы Мәскәү һәм Мәскәү яны районнарда 25 дроннар һөүм итте. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Собянин Мәскәүгә пилотсыз дроннар һөүм итүе турында хәбәр итте,1,news,Яңылыҡтар,860,https://www.azatliq.org/a/32434713.html,2023-05-30T05:54:49+00:00
"Хеҙмәттең ыңғай яҡтары: — килешеү кәмендә бер йылға төҙөлә, артабан уны туҡтатырға йәки хеҙмәтте дауам итергә була; — хәрби бәрелеш һыҙатынан йыраҡта үтә; — пилотһыҙ аппарат менән идара итеүгә бәйле булмаған башҡа йүнәлешкә күсерә алмайҙар; — МХО-ла ҡатнашыусыларға тәғәйен барлыҡ түләүҙәр һәм льготалар, шулай уҡ юғары күрһәткестәр өсөн өҫтәмә түләүҙәр ҡаралған. Тулы мәғлүмәт менән түбәндәге -код аша танышырға була.",Пилотһыҙ системалар ғәскәрҙәрендә хеҙмәт итергә теләүселәр өсөн файҙалы мәғлүмәт,1,news,Яңылыҡтар,418,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-26/pilot-y-sistemalar-sk-r-rend-he-m-t-iterg-tel-sel-r-s-n-fay-aly-m-l-m-t-4550581,2026-01-26T13:25:00+00:00
"Төркөмдөң музыканты, Башҡор-тостандың  Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты, күптән түгел генә «Башҡортостандың халыҡ артисы» исеменә лайыҡ булған Ринат Рамаҙанов белдереүенсә, ул – йәшәү кодексыбыҙ булған «Урал батыр» эпосының тылсымлы көсө, ул – тәү ата-әсәбеҙ Йәнбирҙе һәм Йәнбикәнең, Урал батырҙың, Самрау батшаның, ҡанатлы Аҡбуҙаттың, нур сығанағы Һомайҙың мөғжизәһе, Тереһыуыбыҙ – Йәншишмәнең үлемһеҙлеге. Юғиһә, был йыр һүҙҙәренең, көйөнөң бөтә донъяға таралып, меңәр-ләгән халыҡтың йөрәгенә үтеп инеүен башҡаса нисек аңлатырға һуң? ! «Донъяға танылыуыбыҙҙы мин шәхсән беҙҙең йондоҙло мәлебеҙ тип, нәфсем аҙып ҡарамайым, ә башҡортомдоң даны, йөрәк ҡалҡаныбыҙ Урал батырҙың күтәрелеше, милләтемдең балҡышы, тип ҡабул итәм. Сөнки юғары көстәр һәр кешегә аңының әҙерлеге буйынса ғына юл аса. Беҙ ни бары сәбәпсе генә, йәғни ул миссия – нәҡ беҙҙең өлөшөбөҙгә төшкән  көмөшөбөҙ. Ә иңебеҙгә иҫ киткес оло яуаплылыҡ һалынған! Бөгөн йыр сәнғәтен, эстраданы           заманса мөмкинлектәр, стилистика күтәрә, тиһәк тә, ысынында, беҙҙең бөтә көсөбөҙ, ҡеүәтебеҙ – тамырҙарыбыҙҙа, боронғолоғобоҙҙа. Был уңыш – киләсәктә Башҡортостаныбыҙ өсөн ҙур мөмкинлектәр, туризмдың алға китеше өсөн яңы уңайлыҡтар, тимәк. Халҡыбыҙға ошоларҙы ла ҡулдан ысҡындырмай, үҫеш юлына баҫыу зарур. Башҡорт илен барыһы белһен, килеп күрһен, сөнки башҡорт телендә бөгөн бар донъя йырлай! » Төркөмөбөҙҙөң исемендәге (башҡ. «ай») һүҙе лә бер нисә мәғәнәне аңлата, шул иҫәптән    мифология        буйынса – «Юғары көс, Аллаһ, Тәңре», ә (башҡ. «йола») «ғөрөф-ғәҙәт, йола, традиция». Тимәк,   – «йыһан ҡанундары, устав», «кешелек ҡағиҙәләре тупланмаһы» тигәнде белдерә. Ә ул үҙ эсенә: «ололарҙы олола», «кеселәрҙе кеселә», «урлама», «үлтермә» кеүек мәңгелек төшөнсәләрҙе ала. «Урал батыр» атамаһын алған альбом 12 йырҙан торасаҡ. Бөгөн беҙ Рәсәй буйынса МТС компанияһы, ә Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе илдәрендә   « » француз компанияһы лейблы аҫтында эшләйбеҙ», – ти Ринат Заһир улы, ғорурланып. Сәнғәт аша милләткә һөйөү тәрбиәләгән рухлы, илһөйәр төркөмгә киләсәктә лә ҙур уңыштар юлдаш булһын! Айзилә Мортаева.",-ның аҡ юлы,0,analytics,Аңлатма,2108,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-07-16/ay-yola-ny-a-yuly-4315155,2025-07-16T11:34:00+00:00
"Алтынай Кәримова Баймаҡтағы «Күбәләк» балалар баҡсаһына йөрөй. Торғаны артист инде үҙе! Ана, «Әпәкәй» йырын ҡалай оҫта башҡара!",Торғаны артист инде!,0,analytics,Тирмәкәй,127,https://yanshishma.com/articles/tirm-k-y/2025-04-28/tor-any-artist-inde-4214047,2025-04-28T20:00:00+00:00
"Флорид Ғәйнетдинов – иҡтисадсы, ҡатыны Лилиә – юрист. Балалары Динияр, Вилдан, Дилара мәктәптә уҡый. Бөтәһе лә музыка ярата. Олаталары Рәфис Фәйзуллин баянда шәп уйнай, балаларҙа лә йыр-моңға һөйөү тәрбиәләгән. Ғаилә ҡатнашҡан конкурс – Рәсәй – мөмкинлектәр иле Президент платформаһында үткәрелгән бик популяр проект. Уны быйыл да үткәрәләр. Еңеүселәр һанын арттыралар, 60-ҡа еткерәләр. Күп балалы шәп ғаиләләр бәхетен ошо бәйгелә һынап ҡарай ала. Бының өсөн иң элек сайтҡа инеп теркәлергә кәрәк була. Фотолар: Радий Хәбировтың телеграм-каналынан.",Татыу ғаилә - бәхетле ғаилә!,1,news,Яңылыҡтар,547,https://amanat.su/news/novosti/2025-05-29/tatyu-ail-b-hetle-ail-4255952,2025-05-29T22:58:00+00:00
"Баймактагы каршылык чарасыфикерләр""әзалауларга каршы такым"" юристы Альбина Мөдәррисова""Аспекты"" каналына ""Баймак эше"" нигезендә эзәрлекләнүчеләрнең туганнары хокук яклаучылар белән элемтәгә бик бармыйдип әйткән. Күптән түгел юристлар Баймакка килгән, әмма кайбер зыян күрүчеләрнең гаиләләре белән сөйләшә алмаганнар. ""Алар безне махсус ибәрелгән агентлар дип уйлады, янәсе без бу вакыйгаларда катнашканнарны ачыкларга телибез. Зыян китермәячәгебезне, ярдәм күрсәтергә килүебезне дәлилләү өчен күп көч куярга туры килде. Кешеләр инаять эзәрлекләвеннән яки административ әза бирелүдән курка"", ди ул. Мәсәлән, Башкортстанда гыйнвар аенда Фаил Алсыновны яклау чарасында катнашкан һәм ОМОН хезмәткәрләре тарафыннан тоткарланганнан соңүлгән Рифат Даутовның гаиләсе хокук яклаучыларның ярдәменнән баш тарткан. ""Аларны нык куркытканнар. Алар гаделлек эзләү һәм гаеплеләргә әза бирүдән баш тарту хәерлерәк дип саный"", дигән Мөдәррисова. Шулай ук Баймакта үткән протестлардан соң кулга алынган Дим Дәүләткилдинюристлар ярдәмен ала алмаган. Әйткәндәй, Дәүләткилдиннең туганнары аны куәт оешмалары вәкилләре кыйнавынсөйләгән иде. Аның авыр хәлдә булуы да әйтелде. Ә күптән түгел аны Уфа тикшерү изоляторында тоту вакытын озайттылар. Ул 17 июньгә кадәр изолятордакалачак. ""Аның янына адвокатларны кертмиләр, минемчә, аның белән нәрсәләр булуы турындагы мәгълүмат читкә чыкмасын өчен, аны нык күзәтәләрдер. Без адвокат ибәрдек, ул Дим белән очрашыр өчен берничә тапкыр тикшерү изоляторына килде, әмма итәкчелек аны төрле сәбәпләр табып кертмәде. Без аңа бөтен документларны ибәрдек, бу хат барып итте, тик аны Дим үзе алдымы икән - анысы зур сорау тудыра"", дигән юрист. Комитет шәхси итимагый тикшерүен үткәрә. Бу дәлилләрне теркәп аларны тикшерүгә күрсәтергә булышачак диелә. ""Без гаризалар һәм шикаятьләр язарга, дәгъвалар тапшырырга булышабыз, безнең ярдәм - бушлай. ""әзалауларга каршы такым"" инаять эзәрлекләвеннән якламый, без көч кулланудан яклыйбыз"", дип искәрткән Мөдәрисова. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Баймак эше"" нигезендә эзәрлекләнүчеләрнең туганнары хокук яклаучылар белән элемтәгә бармый ди юристлар",1,news,Яңылыҡтар,2067,https://www.azatliq.org/a/32856753.html,2024-03-11T09:45:29+00:00
"Уфада бәйрәм, архив фотосыфикерләрРусия Украинага каршы башлаган сугыш аркасында Уфада Русиякүләм уенчыклар һәм уеннар фестивален үткәрмәү карары кабул ителде. Бу хакта фестиваль оештыручылары хәбәр итте, сәбәп булып алар ""әмәгать иминлеген тәэмин итү""не атадылар. Фестиваль Уфа шәһәрендә 12-15 сентябрь көннәрендә узарга тиеш булган. Ул хәзер 2025 елга күчерелгән диелгән, ләкин төгәл көннәр аталмый. Сугыш сәбәпле Башкортстанның кайбер район үзәкләрендә шәһәр көннәрен үткәрүдән дә баш тарттылар. Бу бәйрәмнәр август азагы – сентябрь башында үтәргә тиеш. Шәһәр көннәренең үтмәячәген инде Стәрлетамак, Күмертау һәм Нефтекамск идарәләрехәбәр итте. Уфаның 450 еллыгын билгеләү бәйрәмендә кайбер танылган ырчылар чыгышларыннан да баш тарталар, дипяза. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Иминлек максатыннан Уфада бәйрәм чараларыннан баш тарталар,1,news,Яңылыҡтар,847,https://www.azatliq.org/a/33086938.html,2024-08-21T09:04:15+00:00
"Бөгөн, 21 декабрь, йылдың иң ҡыҫҡа көнө, иң оҙон төнө. Көн дауамы 6 сәғәт 59 минут, төн 17 сәғәт тәшкил итә.",Йылдың иң ҡыҫҡа көнө,1,news,Яңылыҡтар,108,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-21/yyldy-i-y-a-k-n-4516315,2025-12-21T21:00:00+00:00
"Татарстанның фәннәр академиясе бинасыфикерләрТатарстан фәннәр академиясендә аспирантларга аена бары 7,5 мең сумтүләнә. Бу санны бүген Академиянең президенты Рифкать Миңнехановхөкүмәттә узган матбугат очрашуында белдерде. — Аспирантурага 7,5 мең сумга баруны мин ""үлем кыры"" дип әйтәсем килми. Алар бу киртәне ерып чыга бит. Әмма яхшы тикшеренүләр булсын өчен яшьләргә матди этәргеч кирәк, — диде ул. Татарстанның югары уку йортларын исәпкә алып, былтыр 27-29 яшьләр арасында аспирантурада укучыларның саны арткан. 2023 елда —760 кешебелем алса, 2024 —854-кә иткән. Аныңча, галимнәрнең уртача хезмәт хакы турында статистика юк. ""Бүген башы эшләгән чын галимнең акча белән проблемы юк"", диде ул һәм төрле програмнарда, грантларда катнашу мөмкинлеген әйтте. Миңнеханов тел белгечләренең ""Татар теленең аңлатмалы сүзлеге""нең 6 томлыгы өчен дәүләт бүләге алуын искәртте. — Мондый хезмәтнең кыйммәте вакыт үтү белән артачак кына, чөнки анда татар теленең хәзерге лексик байлыгы теркәлгән. 30-40 елдан соң тел бүгенге кебек булмаячак. Бу котылгысыз процесс, — диде ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Татарстан фәннәр академиясендә аспирантларга бары 7,5 мең сум түләнә",1,news,Яңылыҡтар,1159,https://www.azatliq.org/a/33304088.html,2025-02-05T10:52:34+00:00
"Баҫманың был һанында ла мауығып уҡырҙай әҙәби әҫәрҙәр, уйға һалырҙай мәҡәләләр донъя күргән. Журналдың тәүге биттәрендә МХО-ла ҡатнашыусы яугир Данис Ирғәлин тураһында ""Һынмаҫ рухлы яугир"" тигән мәҡәлә менән танышырһығыҙ. Баҫмала шулай уҡ медициина фәндәре кандидаты Инга Ғабдархманова менән әңгәмә бар. Йәш гармунсы Айҙар Абдуллин хаҡында мәҡәлә лә һеҙҙе битараф ҡалдырмаҫ, моғайын. Әҙәбиәт һөйөүселәр был Риф Йөҙлөкбайҙың ""Портерт"" повесын, Морат Рафиҡовтың ""Кәкүк"" хикәйәһен, Таңһылыу Ғүмәрованың ""Сиған ҡатыны"", Сабит Фазлыйҙың ""Әсәләр көтәләр улдарын"", Хәлиҙә Бакированың ""Мөхәббәтем - яҙмышым"" тип исемләнгән әҫәрҙәрен, Зарина Бағышаеваның шиғырҙарын уҡый ала. Журналдың был һанындағы яҙмалар һеҙгә оҡшар тип ышанабыҙ.","""Шоңҡар""ҙың яңы һаны сыҡты!",0,analytics,Мәҙәниәт,724,https://shonkar.com/news/culture/2025-06-24/sho-ar-y-ya-y-any-sy-ty-4288479,2025-06-24T15:08:00+00:00
"Бөрйән, Белорет, Учалы, Әбйәлил, Баймаҡ яҡтары халҡының, ғөмүмән, был юлдан йөрөүселәр өсөн шатлыҡлы хәбәр инде. Юлдағыларҙың юлы  уң булып, теләгән ерҙәрҙәренә һау-сәләмәт барып етһендәр! Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.","""Ҡәйнә теле"" тирәһендә элемтә булдырылған!",1,news,Яңылыҡтар,579,https://yanshishma.com/articles/yanyliktar/2025-12-26/yn-tele-tir-end-elemt-buldyryl-an-4521905,2025-12-26T11:45:00+00:00
"Синоптиктар алдағы ял көндәренә һауа торошо менән таныштырҙы. Шәмбе һәм йәкшәмбе, 17 һәм 18 майҙа көндәр яуым-төшөмһөҙ була. Ел төньяҡтан, төньяҡ-көнбайыштан талғын. Термометр бағанаһы төндә 4, 9, көндөҙ 17, 22 градус күрһәтәсәк.",Ял көндәрендә һауа торошо ниндәй булыр?,0,analytics,Йәмғиәт,229,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-05-16/yal-k-nd-rend-aua-torosho-nind-y-bulyr-4238410,2025-05-16T14:39:00+00:00
"Хатын шунда ук үлгән, баланы хастаханәгә китергәннәр. Ләкин ул да анда ан биргән. Беренче мәгълүматларга караганда, үтерүче урам буйлап йорттан-йортка ачык ишекләр аша кереп йөргән. Назмияне һәм аның улын аш бүлмәсендәге пычак белән кадап үтергән. Аннары шул ук урамдагы машинаның тәрәзәсен ваткан, күрше йортның ишек тоткасында кан эзләрен калдырган. Мәрхүмәнең тагын ике баласы калган. Үтерүче тоткарланган. Ул 23 яшьлек егет диелә. Кырымда кырымтатарларны эзәрлекләүләр һәм үтерүләр Русия ярымутрауны 2014 елда аннексияләгәннән соңбашланды. Русия иминлек көчләре кырымтатарларның өйләрендәтентүләрнедаими уздырып килә. Кырымтатарларны иминлек хезмәткәрләре яки билгесез кешеләр көч беләналып китә. Алып кителгәннәрнең кайберләре югала яки үле килеш табыла. Изоляторда үлүчеләр дәбар. Халык арасында Кырым аннексиясеннән соң, ярымутрауга Русиянең төрле төбәкләреннән чит-ят кешеләр килә башлады, алар рәтендә инаять төркемнәре әгъзалары, аерым инаятьчеләр дә бар дигән хәбәрләр йөри. Кырымга ""русский мир"" килде дигән курку да сизелә.",Кырымтатар гаиләсендә ана белән 8 яшьлек улын пычак кадап үтергәннәр,1,news,Яңылыҡтар,1036,https://www.azatliq.org/a/29325417.html,2018-06-28T10:28:53+00:00
"Бөгөн үткәргән аҙналыҡ оператив кәңәшмәлә Айыҡ ауыл республика конкурсының ведомство-ара партнерлыҡ йүнәлештәрен тикшерҙеләр. Доклад менән Рәсәй Дәүләт Думаһы депутаты, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы президиумы рәйесе Эльвира Айытҡолова сығыш яһаны. Ул быйыл республиканың ауыл биләмәләре араһында Айыҡ ауыл конкурсы етенсе тапҡыр уҙғарыла тине. Уның маҡсаты – һаулыҡ һаҡлау мөхитен булдырыу, демографик күрһәткестәрҙе яҡшыртыу, ауыл халҡы башланғысы буйынса биләмәләрҙе төҙөкләндереү. Алты йыл эсендә конкурс еңеүселәре дөйөм алғанда 250 миллион һумдан ашыу аҡса алған. Был аҡсаны ауыл биләмәләре үҙҙәренең йәмәғәт киңлектәрен үҙгәртеүгә йүнәлтә. Халыҡтың өҫтөнлөгө – балалар һәм спорт майҙансыҡтарын, парктарҙы һәм скверҙарҙы төҙөкләндереү. – Уңыштың төп факторы – ведомство-ара партнерлыҡ. Министрлыҡтарҙың, ведомстволарҙың, йәмәғәт ойошмаларының һәм муниципалитеттарҙың яйға һалынған эше һөҙөмтәһендә ҡуйылған бурыстарҙы системалы хәл итеү мөмкин булды, – тине Эльвира Айытҡолова. – Мәғариф һәм Спорт министрлыҡтары менән беҙ белем биреү учреждениеларының спорт инфраструктураһын рациональ файҙаланыуға өлгәшә алдыҡ – хәҙер ул бөтә ауыл халҡы өсөн дә асыҡ. Бынан тыш, республиканың Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы менән берлектә йыл һайын айыҡлыҡ көндәренә ярашлы ауыл халҡы өсөн ҡыҙыу линиялар, ғаиләләрҙе эшкә урынлаштырыу һәм комплекслы ярҙам күрһәтеү буйынса консультациялар, шулай уҡ Минең ғаиләм, Хәстәрлек поездары проекттары ойошторола. Төбәк Һаулыҡ һаҡлау министрлығы менән килешеү буйынса БДМУ вәкилдәре күсмә лекциялар үткәрә. Республика клиник наркодиспансеры ла алкоголгә бәйлелекте иҫкәртеү буйынса мәғлүмәт-ағартыу сараларын ойоштора. – 2024 йылдан алып  конкурста еңеүсе 63 ауыл өсөн финанс грамоталылығы буйынса семинарҙар үтте, ә уларҙың китапхана фонды профилле әҙәбиәт менән тулыланды, – тине Эльвира Айытҡолова. – Минең бизнесым үҙәге ҡатнашлығында былтыр ауыл эшҡыуарҙары менән осрашыуҙар ойошторолдо, унда дәүләт ярҙамы саралары тикшерелде. Быйыл конкурстың республика этабына 52 муниципалитеттан 845 тораҡ пункт заявка биргән. Улар жюриғаауылдыүҫтереүбуйынса үҙ проекттарынтәҡдимитәсәк, уларҙы яҡлау 31 марттан 3 апрелгә тиклем үтәсәк. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ҡыҙыҡһыныу йылдан-йыл арта,0,analytics,Йәмғиәт,2294,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-02/y-y-ynyu-yyldan-yyl-arta-4561293,2026-02-02T18:30:00+00:00
"Иван Подгорный Иглин ҡасабаһының Виктор Бесценный исемендәге 1-се мәктәбендә белем ала. Бик тырыш, уңған, өлгөр егет. Футбол уйнарға ярата, ҡапҡа һаҡсыһы икән. Бынан тыш, йәйге каникул мәлендә «Барыһы ла Еңеү өсөн» ирекмәндәр штабына ярҙам итергә йөрөй.",Унан өлгө алайыҡ!,0,analytics,Махсус хәрби операция,253,https://yanshishma.com/articles/care/2025-07-05/unan-lg-alayy-4303279,2025-07-05T14:05:00+00:00
"Аннексияләнгән Кырымда тентүләр. Коллажфикерләр5 мартта кырымтатарларны киңкүләм канунсыз тоткарлаулар булганнан соң, Украина президентның Кырымдагы вәкиллеге халыкара әмәгатьчелекне Русиягә сәяси басымны һәм санкцияләр басымын көчәйтергә чакырды. ""Без халыкара әмәгатьчелекне оккупантларның кырымтатарларга каршы инаятьләренә игътибар итәргә чакырабыз"", диелә хәбәрдә. Аннексияләнгән Кырымда канунсыз тентүләрнең, кулга алу һәм эзәрлекләүләрнең киңкүләм төсмер алуы искәртелә.5 мартта Русия федераль иминлек хезмәте (ФСБ) хезмәткәрләре аннексияләнгән Кырымның Бакчасарай һәм анкөй бистәләрендә кырымтатар активистларының һәм дин әһелләренең өйләрендәтентүләр уздырды. Куәт оешмалары вәкилләре барлыгы ун йортка килгән иде. Тентүләрдән соң Акмәчетнең (Симферопопль) Киев районы мәхкәмәсе 10 крымытатарны һәм дин әһелен кулга алды. Алар 2024 елның 4 маена кадәрсак астында калачак. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Кырымтатарларда узган тентүләрдән соң Украина халыкара әмәгатьчелектән Русиягә басымны көчәйтүне сорады,1,news,Яңылыҡтар,978,https://www.azatliq.org/a/32853728.html,2024-03-08T09:50:08+00:00
Башҡортостан программистары һынатмай. Бөйөк Новгород ҡалаһында Юғары технологиялар чемпионаты үтте. Бер майҙансыҡта Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән һәм сит илдәрҙән килгән студенттар илебеҙҙә импортты алмаштырыуҙы яйға һалырға ярҙам итәсәк асыштарын тәҡдим итте. Һәләтле йәштәрҙе берләштергән турнирҙа Туймазы дәүләт юридик колледжының «Мәғлүмәт системалары һәм программалау» йүнәлеше студенттары лайыҡлы сығыш яһаған.,Башҡортостан студенттары юғары технологиялар чемпионатында бронза яуланы,1,news,Яңылыҡтар,414,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-26/bash-ortostan-studenttary-yu-ary-tehnologiyalar-chempionatynda-bronza-yaulany-3945955,2024-09-26T12:37:00+00:00
"фикерләрТатарстанда ""Хәрби хезмәткә чакырылучының хокукларын яклау"" оешмасына 50 мең сум штраф салганнар. Оешма үзе Башкортстанныкы булган, аны ""гаскәрдә хезмәт итүдән качарга булышу турындагы реклам"" өчен әзага тартканнар. Бу хакта ""Коммерсантъ""хәбәр итә. Эш материалларыннан күренгәнчә, бу ширкәт Казанда һәм Татарстанда яшәүчеләргә гаскәргә баруны кичектерергә булыша алуын искәрткән, хәрби билет тәкъдим иткән, бу мәгълүматны сайтына урнаштырган. Ширкәт берничә төрле тариф белән хезмәт күрсәткән. Әйтик, ""Ашыгыч"" һәм -ыелма тарифларын сайлаганда юристлар белән табиблар киңәшеннән тыш, мөштәриләргә чакырылыш комиссиясенең карарларын шикаять итү дә тәкъдим ителгән. Татарстанның монополиягә каршы федераль хезмәте (УФАС) мәгълүматынча, бу ширкәт кешеләргә канунлы рәвештә гаскәрдә хезмәт итүдән качарга булышкан, барлыгы 35 мең мөштәригә хезмәт күрсәткән. Әлеге ширкәт ""Әти-әниегезнең сәламәтлеген саклагыз. Сез гаскәрдә вакытта иң нык борчылучылар – әти-әниләрегез"", ""Егет гаскәрдә хезмәт иткәндә аерылышу очракларының күп булуы беркемгә сер түгел"", ""Без сезгә гаскәрдә хезмәт итмәскә булышу өчен канунлы нигезләрне һәрчак табабыз"" дигән шигарьләр дә кулланган диелә. Монополиягә каршы федераль хезмәт фикеренчә, мондый реклам ""ширкәт хезмәтләреннән файдалансам, гаскәргә барудан азат ителә алам дигән ялгыш фикер тудырган"". Ширкәтнең бу гамәлләрен рекламның дөреслеккә туры килүе принципларын боза, чакырылыш кампаниясендә катнашучыларның абруен, дәрәәсен төшерә дип бәяләгәннәр. Штрафны административ хокук бозулар кодексының 14.3 маддәсе беренче өлеше нигезендә ( реклам турындагы канунны бозу) салганнар. Бу маддә 500 мең сумга кадәр штраф бирүне күз уңында тота. Административ эшне Татарстан хәрби комиссариаты мөрәәгатеннән соң ачканнар. Ул УФАСка 2021 елның августында ук мөрәәгать иткән булган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстанда армиядән качарга булышучы ширкәткә штраф салганнар,1,news,Яңылыҡтар,1906,https://www.azatliq.org/a/32330820.html,2023-03-23T09:21:51+00:00
"Главный врач Республиканского кардиологического центра Ирина Евгеньевна Николаева ответила на вопросы нашего корреспондента о достижениях центра за 10 лет работы и о том, как учреждение помогает пациентам с заболеваниями сердца.",Республиканский кардиологический центр: 10 лет побед ради здоровья пациентов,1,news,Яңылыҡтар,228,https://tanburz.ru/articles/novosti/2025-04-17/respublikanskiy-kardiologicheskiy-tsentr-10-let-pobed-radi-zdorovya-patsientov-4202881,2025-04-17T16:51:57+00:00
"Республика Башлығы Радий Хәбиров йыллыҡ Мөрәжәғәтнамәһендә журналистарға рәхмәт белдерҙе, республиканың хәрби хәбәрселәре федераль коллегалары менән бер рәттән хәрби зонала эшләп, МХО йылъяҙмаһын яҙыуға үҙ өлөшөн индерә, тип билдәләне. Былтыр октябрҙә Журналистар союзы МХО-ға мобилизацияланған хеҙмәттәштәре өсөн ҡиммәтле ҡорамалдар алыуға аҡса йыйыу тураһында иғлан иткәйне. Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы етәксеһе Максим Ульчев быны хуплап, төбәктә йәшәгән һәр кемде үҙ өлөшөн индерергә саҡырғайны. ""Беҙҙең хеҙмәткәрҙәр республика яугирҙарына әүҙем ярҙам итә. Гуманитар ярҙам йыялар, маскировка селтәре үрәләр, буржуйка-мейестәр, окоп шәмдәре эшләйҙәр. Октябрҙә Матбуғат йортонан ундағы журналистарға ярҙам алып барҙылар. Унан һуң яугирҙар һорауы буйынса Яңы йылға тиклем тағы ярҙам ойошторҙоҡ, йыйылған аҡсаға разведка дронына заказ бирҙек"", – ти ул. Журналистар быйыл да МХО биләмәһенә барасаҡ. Республика Башлығының йыллыҡ Мөрәжәғәтнамәһе һөҙөмтәләре буйынса ""Башҡортостан Республикаһы"" нәшриәт йорто Журналистар союзы менән берлектә тағы ла аҡса йыйыу тураһында иғлан итте. Журналистар союзы рәйесе Вәдүт Исхаҡов белдереүенсә, дрондар һәм бүтән кәрәкле әйберҙәр һатып алып, ""Башҡортостан"" полкына тапшырыласаҡ. ""Барыһы ла Еңеү өсөн"" саҡырыуын ""Бөтә кешеләр ҙә Еңеү өсөн! "" тезисына әйләндереүҙе үҙебеҙҙең бурыс, тип һынайбыҙ"", – тип, Максим Ульчев һәр кемде уйланырға, Еңеү өсөн көстәрҙе, мөмкинлектәрҙе, тәҡдимдәрҙе берләштерергә саҡырҙы. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Барыһы ла Еңеү өсөн!,0,analytics,Донъя,1851,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2026-02-07/bary-y-la-e-e-s-n-4568966,2026-02-07T18:58:00+00:00
"Эх, Мостафам, Мостафам. – тип, доғаларын уҡып өшкөрҙө. Эҫкерт төбөнә аламаһын йәйеп, арыған аяҡтарын яҙырға, шунда сүгәләне. Яҙмышҡайҙарығыҙ Хоҙай ҡулында шул. Ҡайҙарҙа ғына йөрөйһөгөҙҙөр, ниҙәр генә күрәһеләрегеҙ барҙыр. – тип, һуғыштың тәүге көндәренән яуға оҙатҡан улы менән ирен юҡһынды. Әсә йөрәге улы менән иренең тере ҡайтырына өмөтләнә. Эх, атайым да, ағайым да ҡайтһа ине. Беҙ ошолайтып эҫкертте һаҡлап ятмаҫ инек. – тине лә Мәрйәм камзул төбөнә иген ҡамылдарынан бөртөкләп бойҙай сүпләне. Кеҫәһенең төбөнән генә, бер ус. Анау яуыз сулаҡ ҡына эләктермәһен. Унда-бында иген урлап тотолоп, Белорет төрмәһенә ебәрелгәндәре ишетелеп ҡала. Шомло Уралтау ҡуйынында ҡасҡындар һуғыштан ҡасып йөрөй, тигән шөбһәләр ҙә ишетелә. Яҡтылыҡ күҙгә эленгәс тә, алан-йолан ҡаранып, Һаҡмар йылғаһынан түбәнгә ыңғайланылар. Алты мөйөшлө өйҙәрен атаһы Динислам төҙөгән, тик ҡапҡаһына өлгөрмәгән. Мәрйәм ҡара мунса артына сапты. Алама яулығының бер мөйөшөн йыртып, кеҫәһендәге бойҙайын шунда һалып бәйләне. Ҡара тупраҡты ситкә этәләп, алып ҡайтҡанын күмде, аяҡтары менән тигеҙләне. Әсәһе эшкә киткәс, уға оҡшатып, шл ашлыҡты ағас килелә оҙаҡ ҡына төйҙө лә уттыҡтағы ҡаҙан аҫтына тапсыҡ яҡты. Уға һыу ҡойоп, һарыҡ майы төшөрөп, төйөлгән бойҙайҙы болғай-болғай тандырҙа ҡайнатты. Эх, тәмле лә һуң шыйыҡ өйрә! Эҫкерттәге ашлыҡты лобогрейкала әйләндереп ҡайтҡан әсәһе гекнә ҡыуанманы. Уй, Аллаҡайым, ҡғайҙан алдың был нәмәне, ә? ! Белеп ҡалмаһындар, бер ус бойҙай өсөн күпме ҡатындар төрмәлә? Аллам һаҡлаһын! – тип уҡынып алды. Әҙләп кенә өйрәнән ауыҙ итте. Тәмле ине шул бойҙайҙан бешергән шыйыҡ өйрә! Өлкән ҡыҙы Мөбинәне эйәртеп, Белорет районы Ҡағыға күриндә ағас ҡырҡыу эшендә лә булдылар. Ул Ҡырҙас ауылына барып ҡайтҡас: Күрәҙәсе әбейҙән бол һалдырттым. Ҡыҙҙарымдың яҙмышын яҡшыға юраны, ә бына малайҙарымдыҡын. – тине күҙҙәре шәмәреп. Ә бол һалыу нимәгә кәрәк? Күрәҙәсе? – ун бер, ете, биш йәшлек хәлдән тайған балалар уны аңламай, сөнки бар уйҙары – йән аҫрамаҡҡа берәй нәмәне ҡабыу. Ситән буйында үҫкән йәшел төймәсектәр – бесәй икмәгенең берәүһен генә ҡапһаң да, тоноҡ күҙҙәре, йөҙҙәре асылып ҡала, аслыҡтан лепелдәгән йөрәккенәләре ял иткәндәй. Алай ҙа ғына бөҙрә йөнлө аө һарыҡтары бар. Бар байлыҡтары – һарыҡ тиреләре лә ярыҡтары тимер менән ҡоршалған сынаяҡтары. Күп кешеләрҙең һикеһендә лә – тире, тәҙрәләрендә лә – тирен пәрҙә. Йылына ике тапҡыр һалым йыйыусы килеп, ҡағыҙҙар ҡалдырып китә. Йыл да итенә, майына, йөнөнә, йомортҡаһына, тиреһенә тиклем һалым түләргә мәжбүрҙәр. Балаларының ауыҙҙарынан тартып түләтуән ҡағыҙҙары, әсәләренең күҙ йәштәренә һуғарылып, һарғайып кипкән. Ә һуғыш тигәндәре бөтөргә уйламай. Ғәйшә апай элекке Һаҡмар башы ауылына оло Ҡыҙыл буйы Ахай ауылынан килен булып төшкән. Атаһы Батырша быйма баҫҡан, тире эшкәртеп итектәр ҙә теккән. Унан күрмәксе, ҡыҙы тирене әсетә лә, эшкәртеп, толобон тегә. Ошо тирене таҙартһаң, атай һиңә һуғыштан аҡ ҡына ҡолонсаҡ алып ҡайта. – тип әүрәтә Мәрйәм ҡустыһын. Ур-ра! Мин ҡолонсаҡты егеп, Уралтауға менәм, - ти уныһы. Атаһы яу яланына киткәндә сәңгелдәктә ятып ҡалған Мозафары кипкән тире ҡабығын һыҙырырға эшкинде. Бол һалған күрәҙәсе яңылышмаған. Әле бына эштән ҡайтыуына Ҡырҙастан почта Насир Мостафанан хат ҡалдырып киткән. Был хатты Силәбе өлкәһе Сыбаркүл ҡалаһындағы госпиталдән яҙам. Яраланғаныма егерме көн булды. Бер күҙемә, сикәмә снаряд ярсығы тейҙе. Ярам бик үк ауыр түгел, тиҙ арала арыуланырмын, минең өсөн хафаланмағыҙ. Бәлки, ярам йүнәлгәс, бер аҙ ваҡытҡа ҡайтып килергә рөхсәт булыр. Яҙмыш ҡушһа, шунда күрешербеҙ, - тип яҙған ине улы. Бер аҙҙан инде Мостафаның хәбәрһеҙ юғалыуы тураһында хат килде. Хәбәрһеҙ юғалғандар ғаиләһенә ярҙам ҡаралмаған. Мостафам, аһ, Мостафам, балам. – тип Ғәйшә апайҙың яҫтығына ятып үкһеүҙәре - ҡара ҡайғы йөрәктәрен өттө. Мәрйәмдең тиңдәштәренең күптәре районда асылған балалар йорттарына китте. Ғәйшә апай балаларына йоҡа табанлы булһа ла быйма баҫып кейҙерҙе, һарыҡ-кәзә малдарының ас эсәктәренә тиклем эҫе һыуҙа бешекләп, тоҙлап, киптерҙе, картуф ҡабыҡтарын сәсеп, картуфын, ҡыр йыуаларын, хатта эремсек-ҡоротона тиклем йомролап киптерҙе. Бөтмөр ҡатын алты балаһын да үҙе янында тотто. Ауылда урам уртаһында ат һарайы бар. бағры йылғаһы буйында Һәүәнәк колхозы һыйырҙар көтә. Уның һөтөн-ҡаймағын көн дә район үҙәгенә тапшыралар. Бала-саға ҡышҡылыҡҡа шул малдарға бесән әҙерләй. Һәр саҡ ялан аяҡ йөрөп, табаны эрзин кеүек туҡылдап торған Әхмәтшәриф ат кәсилкәһендә тиҫтерҙәре менән төндәрен йылға буйында бесән саба. Көндөҙ ҡыҙҙар ат менән тырмата. Туғыҙ йәшлек Мәрйәм дә ҡалмай. Тәүҙә Әхмәтшәриф атты егеп бирә ине, тора-бара үҙе өйрәнде. Сәкинә менән Мәрйәмде Белорет районы Ҡағы яғына ағас ҡырҡыу эштәренә ебәрҙеләр. Барактарҙа урын булмағас, ҡыҙҙарҙы урыҫтарға йәшәргә төшөрҙөләр. Ҡарт бабай менән әбейҙең яңғыҙ һыйыры, ырҙыны бар. Кешенең күплеге. Күккә олғашҡан ҡарағайҙарҙы ҡул бысҡыһы менән бысалар, унан ботаҡтарын ботайҙар. Мәрйәм тиҫтерҙәре ботаҡтарҙы бер урынға ташып өйәләр ҙә үртәйҙәр. Эш өсөн берәр буханка арыш йәиһә һоло икмәге эләгә, төшкөлөккә һыу һалмаһы. Таң менән тороп, урыҫтарҙың һыйырын һауып, иҙәндәрен йыуырға өлгөргән ҡыҙҙарға ҡайтыуҙарына урыҫ мейесендә бер сөгөн боҫрап бешкән мундир картуф көтөп тора. Арманһыҙ булып ҡайтһалар ҙа, йәштәр уйынға сыға. Ҡырҙастан бригадир икенсе партия балалар килтереп, Мәрйәмдәр менән килгәндәрҙе алып ҡайтты. Ҡыш Мәрйәм әсәһенә эйәреп, кешеләргә мейестәрен дә сығарҙылар, толобон да тектеләр, мәктәпкә утынын дә хәстәрләнеләр. Ҡайһы берҙә әҙерәк бойҙай ҙа эләгә ине. Ата тоҙ, бойҙай тартҡан тирмәндең дыһыр-доһор Мәрйәмдең атаһынан да хәбәрһеҙ юғалған ҡағыҙы килде. Еңеү яҙын көткәндә ҡыҙҙар Ҡаран йылғаһы артындағы сәсе ҡырып алынған баҫыуға башаҡҡа йөрөргә булды. Мәрйәмдең сәстәре, әсәһенекенә оҡшап, Ҡаран күле ҡамышылай шыма, оҙон. Ғәйшә апай сәсен толомлап үрҙе лә башы артына уратып бәйләп ҡуйҙы. Мәрйәмгә тапҡан бойҙайын өйөлгән сәс толомо төбөнә бөртөкләп йәшерергә ҡушты. Ҡараңғылатып ҡыҙҙар баҫыуға сыҡты ла бөртөкләп сүпләй башланы. Таң һарыһы юғалғас та ҡайтыу юлына ашыҡтылар. Ҡаран йылғаһына килеп еттек тигәндә генә, аттың бышҡырғаны ишетелде. Тпррр! Ану, ни эшләп йөрөйһөгөҙ, йолҡоштар! Тегендә Германды еңергә кәрәк! – сулаҡ бригадир атынан йәһәт кенә һикереп төштө лә, сыбыртҡыһын моронона терәп, йыйылған ғына бойҙайҙарын ергә түктерҙе. – Ә, һин, Динислам йолҡошо, ниңә ҡатп ҡалдың? Ҡайҙа урлағаның? Төрмәлә серетәм! ҡыҙҙар шыңшып илашырға тотондо: Әһә, башыңда нимә шылҡылдай? Тапмаҫ тиһеңме? Бушат сәсең араһындағы бойҙайҙы! Тегендә атайҙарығыҙ аслыҡтан ниместе еңә алмай! Бында балалары ҡотора! Мәрйәм, оҙон сәс толомдарын һүтеп, бойҙайҙы бөртөкләп ергә ташланы. Ниһайәт, көткән яҙ килде! Атайҙар, ағайҙар, олатайҙар ҡайта торҙо. Тик Ғәйшә апайҙың ишеген туҡылдатыусы булманы. Сәкинәнең дә атаһы яу яланында ятып ҡалды. Фашизм тигән мәкерле дошманды еңһәләр ҙә, тормош тиҙ арала еңеләймәне. Мәрйәм күрше ауылдағы Ҡырҙас мәктәбенә уҡырға төштө. Фронтовиктар ҡайтһа ла, күптәре ғәрип. Иген утарға, ураҡ урырға ла үҙҙәре йөрөйҙәр. Уҡытыусы апай ҡыҙҙарға алмашлап өйрә бешереп алып килергә ҡушты. Туғыҙ йәшендә бер ус бойҙайҙы ла аш итеп яраштырып өйрәнгән Мәрйәмгә өйрә бешереү, ыумас ыуыу ауыр булманы. Ғәҙәтенсә, апайҙары биргән бойҙайҙы елгәреп, ағас килелә оҙаҡ ҡына төйҙө. Ҡаҙан аҫтына тапсыҡ яғып, ҡайнар һыуға әҙләп төшөрөп, бер сәғәттәй тандырҙа ҡайнатҡас, тоҙлап киптереп ҡуйған һарыҡтың ас эсәген ҡырҡып өйрәгә ҡушты. Ураҡсылар Мәрйәмдең өйрәһен маҡтап туйманылар. Һуғыш йылдарында ҡабынған мөхәббәт онотолманы: Мәрйәм менән Әхмәтшәриф ғаилә ҡорҙо. Бала саҡтары ауыр көрәш йылдарына тура килгән балалар тормоштоң ҡәҙерен белеп йәшәне, ең һыҙғанып эшләне, итәк тултырып балалар үҫтерҙе. Тик күптәре Һуғыш балалары миҙалын таға алмайынса фани донъяны ташлап китте. Уларҙың исемдәре Тыл геройҙары китабына инде. З. Бәшәрова",Өйрә (Хикәйә),0,analytics,Махсус биттәр,7727,https://ye102.ru/articles/mahsus/2026-01-27/yr-hik-y-4550296,2026-01-27T22:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Өйләрендәге ылыту казаны электрсыз эшләми, өйләре ылытылмый. Суыткычлары эшләми, ә анда активистның гомере өчен әһәмиятле дару – инсулин саклана"", дип сөйләгән ""Крым. Реалии""га чыганагы. Аннексияләнгән Кырымның анкөй бистәсендә яшәүче күзләре күрмәүче активист Игорь Никитенконың өендә 10 декабрьдән башлап утны өзгәннәр. Бу хакта чыганагына таянып Крым. Реалиииткерә. Чыганак фикеренчә, Русия хакимиятләре шул рәвешле активистка басым ясый. ""10 декабрьдә Никитенконың фатирын электрдан өзделәр. Аларның электр өчен бурычы юк. Алар Төбәк электр чыелтәрләренә (РЭС) гариза язып карады, әмма нәтиәсе юк. Никитенко күп тапкырлар ""Крымэнерго""ның ""кайнар элемтә""сенә шалтыратты, анда гаризалар калдырды, тик беркем дә моңа чара күрмәде. Өйләрендәге ылыту казаны электрсыз эшләми, өйләре ылытылмый. Суыткычлары эшләми, ә анда активистның гомере өчен әһәмиятле дару – инсулин саклана. Шул рәвешле сивил активлыгыннан баш тартсын өчен аңа басым ясала дип санарга нигез бар"", дип сөйләгән ул.30 октябрьдә Русия куәт оешмалары вәкилләре Игорь Никитенконы -та анкөйдәге юлларның хәле турында төшергән видеосы өчен тоткарлаган булган. Аңа психологик басым ясаганнар, кыйнаганнар. Активистка ике административ беркетмә төзегәннәр. Берсе ""полиция хезмәткәренә буйсынмау"" турында, икенчесе ""нәфрәт яки дошманлык уяту"" маддәсе нигезендә. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Аннексияләнгән Кырымда Русия хакимиятләре күзләре күрмәүче активистның өен электрдан аерган,1,news,Яңылыҡтар,1391,https://www.azatliq.org/a/anneksiyalangan-kirimda-rusiya-hakimiyatlare-kuzlare-kurmauche-aktivistning-oen-elektrdan-aergan/33249961.html,2024-12-23T14:50:52+03:00
"Архив фотосыфикерләрГыйнвар аенда Татарстанда, 2023 елның декабрь ае күрсәткечләре белән чагыштырганда, сәнәгать итештерү индексы 13 кимегән. Моннан тыш, республиканың башка итештерү тармакларында да төшү күзәтелгән. Бу хакта Татарстанстатныңяңа хисабындаәйтелә. Иң зур кимүләр эшкәртү сәнәгатендә күзәтелгән — 19,2. Файдалы казылмалар табу — 4,3, тукыма эшләнмәләре итештерү — 32,7, кәгазь һәм кәгазь эшләнмәләре — 23,1, резин һәм пластмасс эшләнмәләре ясау — 19,2 төшкән. Бары дарулар итештерү (46,2), нефть коксы һәм нефть продуктлары ясау (2,8), тимер эшләнмәләр (4,4) үсештә булган. Гыйнвар аенда Татарстанда төзелеш тармагы 69,9 төшкән диелә. Шул исәптән, торак һәм торак булмаган төзелеш эшләре 58,5 кимегән. Авыл хуалыгында да итештерү 11,8 процентка төшкән. Аеруча терлек һәм кош-корт чалу — 8,3, йомырка итештерү 7,1 азайган. Аның каравы, сөт күрсәткече 5,6 арткан. Ел башында сәүдә күрсәткечләре дә 21,3 төшкән диелә.2023 елда Татарстанның икътисады — 3,6, сәнәгать индексы 3,3 үсеш күрсәтте. Эчке төбәк продукты 4,1 трлн сум тәшкил итте. Уфа икътисадчысы Рөстәм Шаяхмәтов Азатлыккасөйләвенчә, 2024 ел Татарстан өчен яхшы ел булмаска мөмкин. Моңа кадәр итештерүнең артуы хәрби сәнәгать һәм машина төзелеше белән бәйле булды. ""Сәнәгать хәрби итештерү хакына арта. Анда бюджеттан бик зур финанслау бара. Әмма 2024 елда мондый үсеш булыр дип уйламыйм. Шулай ук хезмәт хакы да 2023 елдагы кебек үсүенә шикләнәм. Бу эш бирүченең эшләргә кеше итмәгәнлектән һәм табыш китерергә кеше булмаганлыктан эшләгән эше иде"", дип аңлаткан иде ул. Икътисадчы төзелеш тармагының төшәчәгенә әзер булырга чакырды. Бу дәүләтнең ташламалы ипотека програмнарын кыскарту белән бәйле. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Гыйнвар аенда Татарстанда сәнәгать итештерүе — 13, төзелеш — 70 төшкән",1,news,Яңылыҡтар,1767,https://www.azatliq.org/a/32851623.html,2024-03-07T10:03:30+00:00
"""Өйҙәге ялан кухняһы"" акцияһында Нураниә Мөхәмәдйәнова  ҡатнашҡан. Уға әсәһе ярҙамлашҡан.","""Өйҙәге ялан кухняһы"" акцияһы",0,analytics,Хаттар,89,https://yanshishma.com/articles/be-g-kilg-n-khattar-an-/2025-04-18/y-ge-yalan-kuhnya-y-aktsiya-y-4204113,2025-04-18T15:00:00+00:00
"Об этом на заседании комитета Госсобрания РБ по науке, образованию, культуре, молодежной политике и спорту сообщил начальник управления по государственной охране объектов культурного наследия республики Салават Кулбахтин. По его словам, на сегодняшний день проектная документация проходит последние согласования в Главгосэкспертизе. Согласно проекту, отреставрированы будут как сам памятник, так и курган (основной фундамент). Памятник при этом придётся демонтировать. Примерная стоимость работ составит около 300 млн рублей. Работа по реконструкции памятника займёт, предположительно, один год. Напомним, сама конная статуя относится к объектам культурного наследия федерального значения. ИА ""Башинформ"".",Реконструкцию памятника Салавату Юлаеву в Уфе начнут в ноябре,1,news,Яңылыҡтар,705,https://uchbash.com/news/novosti/2024-10-09/rekonstruktsiyu-pamyatnika-salavatu-yulaevu-v-ufe-nachnut-v-noyabre-3962436,2024-10-09T23:25:00+00:00
"Съездың эше ҡаланың белем усаҡтарында ""Йәншишмә"", ""Аҫылташ"", ""Гөлөстан"", ""Аҡбуҙат"", ""Самрау"", ""Шүлгән"", ""Иҙел"" тигән майҙансыҡтарға бүлеп ойошторолған. Сараны ойоштороусы  Башҡортостан Республикаһының Мәғариф министрлығы, ә ҡатнашыусылары булып республиканан һәм Рәсәй Федерацияһы төбәктәренән килгән делегаттар, шулай уҡ төрлө белем биреү ойошмаларының башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары, белем биреү идаралыҡтарының туған телдәр буйынса методистары, ""Филология"", ""Педагогик белем"" профиле буйынса белем алыусы һөнәри белем биреү һәм юғары белем биреү ойошмалары студенттары, мәктәпкәсә белем биреү ойошмалары мөдирҙәре, тәрбиәселәр, ата-әсәләр йәмәғәтселәре, фән вәкилдәре тора. Съезд барышында заманса башҡорт һәм башҡа туған телдәрҙе уҡытыу, үҫтереүҙә булған проблемаларҙы уртаға һалып һөйләшеү, тәжрибә уртаҡлашыу, кәңәш-төңәш белеү, шулай уҡ башҡалала урынлашҡан төрлө алдынғы белем усаҡтары эшмәкәрлеге менән танышыу һәм бүлешеү һәм шулай уҡ республикала сыҡҡан гәзит-журналдарға яҙылыу ҡаралған.",Бөгөн Өфөлә Башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының Бөтә Рәсәй съезы үтә,0,analytics,Файҙалы эштәр,1007,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2025-05-13/b-g-n-f-l-bash-ort-tele-m-bi-te-u-ytyusylaryny-ii-b-t-r-s-y-s-ezy-t-4232988,2025-05-13T15:11:00+00:00
"Социаль хеҙмәтләндереү һәм граждандарҙы яҡлау, һаулыҡ һаҡлау һәм сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау, ғаиләгә, әсәлеккә, атайлыҡҡа һәм балалыҡҡа ярҙам итеү, йәштәр башланғыстары, шулай уҡ фән, мәғариф һәм мәғариф өлкәһендәге проекттар ҡатнаша ала. Бынан тыш, конкурс тарихи хәтерҙе һаҡлауҙы, хоҡуҡтарҙы һәм азатлыҡтарҙы яҡлауҙы, тирә-яҡ мөхитте һәм хайуандарҙы яҡлауҙы, милләт-ара һәм дин-ара татыулыҡты нығытыуҙы, йәмәғәт дипломатияһын үҫтереүҙе, ватандаштарға ярҙам итеүҙе һәм граждандар йәмғиәте институттарын үҫтереүҙе үҙ эсенә ала. Ғаризалар 16 мартҡа тиклем ҡабул ителә, июнь айында йомғаҡ яһала. Хупланған проекттар 1 июлдән тормошҡа ашырыла башлаясаҡ. Өҫтәмә мәғлүмәт президентскиегранты. рф сайтында бар. Социаль хеҙмәтләндереү һәм граждандарҙы яҡлау, һаулыҡ һаҡлау һәм сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау, ғаиләгә, әсәлеккә, атайлыҡҡа һәм балалыҡҡа ярҙам итеү, йәштәр башланғыстары, шулай уҡ фән, мәғариф һәм мәғариф өлкәһендәге проекттар ҡатнаша ала. Социаль проектлау буйынса онлайн-курс бында: онлайн-курстар. президент гранттары. рф Вебинарҙар серияһы: уҡытыу. президент гранттары. рф Социаль проектлау буйынса онлайн-курс бында: онлайн-курстар. президент гранттары. рф Вебинарҙар серияһы: уҡытыу. президент гранттары. рфСоциаль хеҙмәтләндереү һәм граждандарҙы яҡлау, һаулыҡ һаҡлау һәм сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау, ғаиләгә, әсәлеккә, атайлыҡҡа һәм балалыҡҡа ярҙам итеү, йәштәр башланғыстары, шулай уҡ фән, мәғариф һәм мәғариф өлкәһендәге проекттар ҡатнаша ала. Бынан тыш, конкурс тарихи хәтерҙе һаҡлауҙы, хоҡуҡтарҙы һәм азатлыҡтарҙы яҡлауҙы, тирә-яҡ мөхитте һәм хайуандарҙы яҡлауҙы, милләт-ара һәм дин-ара татыулыҡты нығытыуҙы, йәмәғәт дипломатияһын үҫтереүҙе, ватандаштарға ярҙам итеүҙе һәм граждандар йәмғиәте институттарын үҫтереүҙе үҙ эсенә ала. Ғаризалар 16 мартҡа тиклем ҡабул ителә, июнь айында йомғаҡ яһала. Хупланған проекттар 1 июлдән тормошҡа ашырыла башлаясаҡ. Өҫтәмә мәғлүмәт президентскиегранты. рф сайтында бар. Социаль хеҙмәтләндереү һәм граждандарҙы яҡлау, һаулыҡ һаҡлау һәм сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау, ғаиләгә, әсәлеккә, атайлыҡҡа һәм балалыҡҡа ярҙам итеү, йәштәр башланғыстары, шулай уҡ фән, мәғариф һәм мәғариф өлкәһендәге проекттар ҡатнаша ала. Социаль проектлау буйынса онлайн-курс бында: онлайн-курстар. президент гранттары. рф Вебинарҙар серияһы: уҡытыу. президент гранттары. рф Социаль проектлау буйынса онлайн-курс бында: онлайн-курстар. президент гранттары. рф Вебинарҙар серияһы: уҡытыу. президент гранттары. рф",Коммерцияһыҙ ойошмалар Президент гранттарының икенсе конкурсында ҡатнашасаҡ,1,news,Яңылыҡтар,2470,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-05/kommertsiya-y-oyoshmalar-prezident-granttaryny-ikense-konkursynda-atnashasa-4565527,2026-02-05T11:06:00+00:00
"Бөгөнгөләй күҙ алдымда тора Беренсе класҡа килеп ингәнең. Кескенәнән шулай асыҡ йөҙлө булдың, Осҡон сәсеп торҙо күҙҙәрең. Кескенәнән шулай ҡыйыу булдың, Бер ҡасан да юғалып ҡалманың. Иптәштәрең ҡыйын хәлдә ҡалһа, Ярҙам итеп һуҙҙың ҡулдарың. Раббым, Аллаһым, ожмах ишеген ас Фәнис исемле изге балаға! Күпме генә ғүмер йәшәп китте, Оло дан ҡалдырып донъяға. Раббым, доға ҡылып һорайым Һинән: Сабырлыҡ бир әсәһенә! Шундай ҡыйыу батыр үҫтергән ул Ватанына, бөйөк иленә. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.","""Раббым, Аллаһым, ожмах ишеген ас Фәнис исемле изге балаға! .. """,0,analytics,Шиғриәт,856,https://yanshishma.com/articles/ilham-shigyrzar/2025-10-03/rabbym-alla-ym-ozhmah-ishegen-as-f-nis-isemle-izge-bala-a-4412403,2025-10-03T14:00:00+00:00
"Айнур БиргалинУфада Башкортстан мөселманнары Диния нәзарәтенең ыенында күпчелек тавыш белән Айнур Биргалинреспублика мөфтие итеп сайланды. Моннан тыш, ыенда делегатлар Диния нәзарәтенең низамнәсенә кайбер үзгәрешләр кертү өчен дә тавыш биргән дипхәбәр итәмөфтиятнең матбугат хезмәте. Аерым алганда, район-шәһәрләрдә руханиларның вәкаләтләре, Диния нәзарәте президиумы функцияләре киңәйтелә. Нинди вәкаләтләрнең киңәйтелүе ачыкланмый. Моннан тыш, Башкортстан мөселманнары Диния нәзарәтенең Голәмә шурасы һәм Аксакаллар шурасы төзеләчәк. Низамнәмәгә ярашлы, диния нәзарәте рәисе биш елга сайлана. Хәбәр ителүенчә, ыенда Русия Диния нәзарәте рәисе, Мөфтиләр шурасы рәисе Равил Гайнетдин, аның урынбасарлары Рушан Аббясовһәм Дамир Мөхетдинов, Дәүләт ыены-Корылтай рәисе урынбасары Эльвира Аиткулова, Башкортстан башлыгы идарәсе вәкилләре катнашкан. Равил Гайнетдин чара алдыннан республика парламенты башлыгы Константин Толкачевһәм башлык идарәсе итәкчесе Александр Сидякинбелән очрашкан. Айнур Биргалин намзәте 17 сентябрь Башкортстан диния нәзарәте пленумындатәкъдим ителде. Ул бердәнбер намзәт иде. Пленумга исемлек белән генә уздырдылар, чарага килгән кайбер имамнар исемлектә булмау сәбәпле, залга уза алмады, журналистлар да форумга кертелмәде. Белешмә. Айнур Биргалинга 29 яшь. Ул Учалы районының Баттал авылында туган. Уральски касабасында тугызьеллык мәктәп, аннан соң Белоретта лицей тәмамлый. Уфаның Русия ислам университетына укырга керә һәм, үзенең сүзләре белән әйткәндә, ""бертөрлелектән туеп"", белем алуын дәвам итү өчен Мисырдагы Әл-Әзхәр университетында укый башлый. Өченче курста укыганда Мисырда инкыйлаб башлана һәм ул кире Русиягә кайта. Айнур Биргалин эшкуарлык белән дә шөгыльләнә. Башкортстанның мөселман эшкуарлары ассоциациясе әгъзасы. Спортчы. Грэпплинг көрәше белән шөгыльләнә.",Башкортстан мөфтие итеп Айнур Биргалин сайланды,1,news,Яңылыҡтар,1801,https://www.azatliq.org/a/30219522.html,2019-10-16T10:30:47+00:00
"Малайға билдәһеҙ номерҙан шылтыраталар ҙа, посылканы алыуҙы раҫлау өсөн смс-кодты әйтеүен һорайҙар. Ул кодты әйтә. Артабан ""Дәүләт хеҙмәттәре"" порталының шәхси кабинетына инеү тураһында хәбәр килә һәм ярҙам хеҙмәте номеры күрһәтелә. ""Техподдержка"" уны махсус ҡушымтаны күсереп алырға, экранда демонстрацияны ҡуйырға, порталда паролде үҙгәртергә ҡуша. Ят ҡатындың күрһәтмәһе буйынса малай ""Шәхси документтар"" бүлегенә күсә, унда ул үҙенең исеменән рәсмиләштерелгән ышаныс ҡағыҙы булған файлды күрә. Бынан һуң уның менән ""хоҡуҡ һаҡлау органдары хеҙмәткәрҙәре"" аралаша башлай - улар балаға ярҙам итергә вәғәҙә бирә. Улар ебәргән һылтанманы асып ҡарағас, ул үҙенең иҫәбендә миллион һумдан ашыу аҡса булыуын күреп шаҡ ҡата. Енәйәтсе ул йәшәгән торлаҡта тентеү үтергә тейешлеген хәбәр итә һәм видеоэлемтә аша фатирҙы күрһәтеүен һорай. Бала күрһәтмәләрҙе теүәл үтәй - видеоэлемтә аша фатирҙы күрһәтә. ""Тикшереүселәр"" шкафтарҙың береһендә аҡса таба ла, тупланманы банкомат аша уларға күсерергә мәжбүр итә. Хөрмәтле ата-әсәләр! Балағыҙҙың һанлы хәүефһеҙлеге мәсьәләләренә ҡарата уяу булығыҙ! Мутлашыусылар балаларҙың тәжрибәһеҙлеген һәм эскерһеҙлеген маҡсатлы файҙалана, үҙҙәрен дәүләт органдары, ташыу хеҙмәттәре йәки техник ярҙам хеҙмәткәрҙәре итеп күрһәтеп, алдай, ҡурҡыта, янай, ҡушҡанды үтәргә мәжбүр итә. Һеҙҙең контроль һәм асыҡ диалог - уларҙы яҡлауҙың төп факторҙары. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Муттарҙың ҡорбаны - малай,1,news,Яңылыҡтар,1545,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-17/muttar-y-orbany-malay-4582434,2026-02-17T21:15:00+00:00
"Атайым Атайым минең көслө, Уны мин  ныҡ яратам Ҡыҙым- тиеп кенә тора Мәктәптән көндә ҡайтһам. Мин дә уны ҡыуандырып, Уҡыуҙа бик тырышам. Яҡшы билдәләре алып, Атайҙы шатландырам Әҙилә Аҙнабаева. Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 3-сө синыф уҡыусыһы",Атайым,1,news,Яңылыҡтар,284,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-19/atayym-3973273,2024-10-19T15:50:00+00:00
"Иллюстратив фотоАннексияләнгән Кырымда яшәүче 107 кешегә каршы Русия гаскәрен ""дискредитацияләү"" маддәсе нигезендә административ эшләр ачылган, Кырым һәм Акъярда яшәүче 11 кешегә исә сугышка каршы булулары өчен төрмә яный. ""Медиазона"" мәгълүматларына таянып, ""ОВД-инфо"" уздыргантикшеренүдәшундый саннар китерелә. Русия кораллы көчләрен ""дискредитацияләү"" маддәсе нигезендә иң күп административ эшләр ачылган төбәкләр арасында аннексияләнгән Кырым беренче бишлеккә кергән диелә. Мондый эшләрне аеруча Мәскәүдә, Петербурда, Краснодар краенда һәм Свердлау өлкәсендә күп ачканнар диелә. Моннан тыш, ""ОВД-инфо"" язуынча, аннексияләнгән Кырымда яшәүче тугыз, Акъярда яшәүче ике кешегә сугышка каршы чыгуы өчен инаять эшләре ачылган. Административ һәм инаять эшләре фигурантларының исем-фамилияләре күрсәтелмәгән.24 февральдә Украинага каршы сугыш башлаганнан соң Русия хакимиятләре кануннарны кырыслатты. Русиядә сугышка каршы чараларда катнашучыларга каршы яңа – ""урыс гаскәрләре турында ялган мәгълүмат тарату һәм аларны дискредитацияләү"" маддәләре нигезендә административ һәм инаять эшләре ачалар, шул исәптән социаль челтәрдә фикер белдерүчеләргә дә. ""ОВД-инфо""мәгълүматынча, бу ярты ел эчендә сугышка каршы чыккан өчен Русиянең 224 ватандашына инаять эше ачылган, гаскәрне ""дискредитацияләгән"" өчен исә 3807 кешегә административ эшләр ачканнар. Русиянең Украинага һөүмен хупламаучы, тынычлык яклы булуын белдерүчеләрне Татарстан белән Башкортстанда да даими тоткарлап, хөкем итеп торалар. Казанда 9 майда ""Сугыш бетсен"" плакаты белән ялгыз пикетка чыккан Искәндәр Габдрахмановка 30 мең сум штрафсалганнар иде. Олег Газмановконцертына "" "" (""Сугыш булмасын"") дигән язулы кофта киеп килгән. Зөлфия Ситдыйкованыда Русия гаскәрен ""дискредитацияләүдә"" гаепле дип табып 40 мең сум штрафсалдылар. Уфада активист Ләйсән Солтангәрәеваны сугышка каршы ялгыз пикетка чыккан өчен хөкем иттеләр, 35 мең сум штрафсалдылар. 24 августта – Украинаның бәйсезлеге көнендә Уфа мэриясе каршына ялгыз пикетка чыккан студент Нәфис Хәертдиновка да ""дискредитацияләү"" турында беркетмә төзеделәр, әлегә мәхкәмә утырышының кайчан буласыбилгеле түгел. Уфада яшәүче Русиянең Украинадагы сугышына каршы булучы активистлар Илмираһәм Амрита Рәхмәтуллинаисә инаять эше ачылудан шөбһәләнеп Русиядәнкитте. Аннан алда Амрита Рәхмәтуллинаны ""Ватанны сату шушылай була ул"" дигән сүзләр белән ике иркыйнаган иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Медиа чаралары аннексияләнгән Кырым һәм Акъярда сугышка каршы чыккан ничә кешене хөкем итүләрен исәпләп чыгарган,1,news,Яңылыҡтар,2468,https://www.azatliq.org/a/32003751.html,2022-08-25T07:13:56+00:00
"Түңгәүер улусының — Мөхәмәтрәхим, хәҙерге Йылайыр районының Матрай ауылында тәүге мәктәп 1876 йылда мәсет эргәһендә асыла. Унда Ислам динен һәм балаларҙы ғәрәп графикаһында яҙырға, уҡырға, хисапларға өйрәткәндәр. Уҡытыу 3-4 йыл самаһы барған. Торараҡ унда туған тел һәм әҙәбиәт, тарих, урыҫ теле һәм башҡа фәндәр ҙә уҡытыла башлай. Октябрь революцияһынан һуң дини мәктәп ябыла һәм ауылда 1925 йылда башланғыс совет мәктәбе асыла. Тарихының башын шул йылдан алып һанаған данлы мәктәп быйыл 100 йыллығын билдәләне. Беренсе уҡытыусыларҙан Ғизетдин Алғышаев бейеүгә маһир була, уҡыусыларына ла бейеү өйрәтә. 1939 йылда Өфө ҡалаһында Башҡорт дәүләт халыҡ бейеүҙәре ансамбле асылғас, Ғизетдин Ғөбәй улын шунда эшкә саҡыралар. Бөйөк Ватан һуғышына киткәнсе ул атаҡлы бейеүсе Мөхәммәт Иҙрисов менән бергә бейей. Һуғыштан һуң Матрай мәктәбендә хаҡлы ялға сыҡҡансы эшләй. 1938 йылда башланғыс мәктәп ете йыллыҡ итеп үҙгәртелә. Беренсе директоры Зыя Зариф улы Байгилдин була. Уҡытыу урыҫ һәм башҡорт телдәрендә латин графикаһында алып барыла. 30-сы йылдар уртаһында мәктәптә беренсе пионер отряды ойошторола. йылдарҙа хәҙерге кириллица нигеҙендәге башҡорт алфавиты буйынса уҡыу индерелә. Зыя Зариф улы һуғышҡа киткәс, директор вазифаһы Ырымбур өлкәһенең Ильяс-Муса ауылы ҡыҙы Маһия Сафа ҡыҙы Дәүләтҡоловаға йөкмәтелә. Ете йыллыҡ мәктәптең тәүге уҡыусылары 1941 йылда тамамлай. Улар араһынан Әхмәҙиә Хәйбулла улы Сөләймәнов үҙенең таланты менән ауылдаштарының ғына түгел, 1955 йылда Мәскәү ҡалаһында ҙур театр сәхнәһендә сығыш яһап, моңло тауышы, оҫта бейеүе менән баш ҡала тамашасыларының да һөйөүен яулай. Үҙенә сәхнә тормошо насип булмаһа ла, бөгөн уның юлын ейәне – Башҡортостандың атҡаҙанған артисы, бейеүсе Руслан Сөләймәнов дауам итә. 1957 йылда Зарифа Йомағужа ҡыҙы Зөлҡәрнәйева мәктәп директоры итеп тәғәйенләнә. 1959 йылда яңы мәктәп бинаһы асыла, эргәһендә ике ҡатлы йорт һалына. Башта унда уҡытыусылар йәшәй, ә һуңынан интернат була. 1961 йылда Матрай мәктәбе һигеҙ йыллыҡ итеп үҙгәртелә һәм 1962 йылдан Урал Шәйәхмәт улы Атанғолов уны етәкләй. Артабан биология, химия уҡытыусыһы Мәхмүтйән Хәлиулла улы Мәхийәновтың тырышлығы менән 1966 йылда Мөхәмәтрәхим — Матрай ауылында урта мәктәп асыла. Уҡытыу ике сменала, ике телдә алып барыла. Урта мәктәп асылғас, 21 ауылдан 566 бала уҡырға килә. Мәктәп эргәһендә ике ҡатлы йортта уҡыусылар өсөн интернат асыла. Мәктәптә пионер һәм комсомол эштәре йәнләндерелә, хеҙмәт һәм ял лагеры ойошторола. Уҡыусылар күпләп йәшелсә-емеш үҫтерә. Күрше ауылдағы фермалар шефлыҡҡа алына. Йөрөп уҡыған уҡыусыларға «Башҡорт» совхозы транспорт бүлә. 1972 йылда Шамил Фазылйән улы Һөйөндөков мәктәпкә директор итеп тәғәйенләнә. 1973 йылда кирбестән һалынған ике ҡатлы мәктәп бинаһы сафҡа индерелә. Унда ашхана, китапхана, спорт залы, оҙайтылған көн төркөмө, бейеү, ҡурай, баян кластары эшләй башлай. Унан һуң Матрай мәктәбен Әкрәм Вәли улы Йомағолов етәкләй. Фиҙәҡәр хеҙмәте өсөн ул СССР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы исеменә лайыҡ була. Артабан мәктәп директоры вазифаһын Рәйес Хөрмәтулла улы Ишембәтов, Александр Васильевич Коротковтар тырышып башҡарҙы. Әйтергә кәрәк: Рәйес Хөрмәтулла улы, 24 йыл дауамында районда бер нисә мәктәптең директоры булып эшләп, артабанғы хеҙмәт юлын баш ҡалабыҙҙа дауам итте, хәҙер ул физика-математика фәндәре кандидаты, Өфө фән һәм технологиялар университетында уҡыта. Һуңынан мәктәпте Лилиә Ишбулат ҡыҙы Дистанова, Вәлимә Рафиҡ ҡыҙы Әмәкәсова, Иштуған Иршат улы Мостафин, Миңлеғәли Ирғәли улы Ҡасимов уңышлы етәкләне. Матрай урта мәктәбе үҙ тарихында 2200-ҙән ашыу уҡыусыға белем биреп сығарған һәм улар араһында билдәлеләре, ҙур дәрәжәгә ирешкәндәре бик күп. Улар араһынан Абрар Бәҙретдин улы Ярлыҡапов — дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, иҡтисад фәндәре докторы, профессор, Халыҡтар дуҫлығы һәм «Почет билдәһе» ордендары кавалеры. Заманында КПСС Үҙәк Комитетында, Мәскәү ҡалаһы хөкүмәтендә эшләне. Оҙаҡ йылдар БР Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы етәксеһе булып эшләгән Борис Николаевич Мелкоедов иһә бөгөн районыбыҙ хакимиәте башлығы вазифаһын биләй. Лайыҡлы хеҙмәте өсөн ул Салауат Юлаев орденына лайыҡ булды. Илшат Сәғәҙәт улы Бикбулатов — Башҡортостан Башлығы Хакимиәтендә муниципаль берәмектәр менән үҙ-ара эш итеү идаралығының баш кәңәшсеһе. Тарих фәндәре кандидаты Фуат Мырҙағәле улы Сөләймәнов — Сибай институтының алдынғы уҡытыусыһы. Ул үҙенең хеҙмәт юлын туған мәктәбендә башланы. Ауылдар, ер-һыу атамалары, ырыу, аралар тарихы тураһында күп мәҡәләләр, китаптар яҙҙы. Өфөләге автотранспорт колледжының элекке директоры Ғәли Ғәли улы Әхмәтшин да, бөгөн БР Милли архивын етәкләгән Кинйә Сәғит улы Күскилдин да Матрай мәктәбен тамамлаған. Илшат Рәшит улы Солтангәрәев Ҡурайсылар союзы рәйесе булды, 2013 йылда Мәләүез ҡалаһының мәҙәниәт бүлеге етәкләне, бөгөн — Йылайыр районы хакимиәте башлығы урынбаҫары. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Шәйехзада Бабич һәм Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премиялар лауреаты, Рәсәй һәм Башҡортостан журналистар союздары ағзаһы Сәлмән Шәкирйән улы Ярмуллин, Йылайыр районының ""Коммунизм өсөн"" гәзитендә эш башлап, артабан ""Башҡортостан"" гәзитендә — бүлек мөдире, ""Йәшлек"" гәзитендә баш мөхәррир булып эшләне, һуңғы йылдарҙа ""Аманат"" журналын уңышлы етәкләй. Уның бер туған ҡустыһы Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге хөкүмәт премияһы лауреаты, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, оҙаҡ йылдар Дәүләт китап палатаһы директоры булған, әле Милли архивтың бүлек мөдире булып эшләгән Азат Ярмуллин да беҙҙең уҡыусы. Фаил Хөрмәт улы Аллабирҙин — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы, Зиннәт Исмәғил улы Теүәлев — техник, Фәүриә Әхтәм ҡыҙы Аҡҡужина менән Эльвира Марат ҡыҙы Сәйетова — филология, ә Зилә Борис ҡыҙы Солтанова — социология фәндәре кандидаты. Мәҡсәт Абдрахман улы Әптекәев иһә хаҡлы ялға сыҡҡансы Ауыл хужалығы министрлығында экономист булып эшләне. Мәҙәниәт өлкәһендә ҙур ҡаҙаныштарға өлгәшкән Мәрйәм Ғәле ҡыҙы Зәкирйәнова-Назарова, Юлай Ринат улы Ҡасимов, Зилә Фәрит ҡыҙы Ибикәнова, Фидан Факил улы Монасипов, Салауат Айбулат улы Заманов, Мәүлиҙә Хәлиулла ҡыҙы Заманова, Илдар Фәрит улы Ибикәнов, Дим Арыҫланғәле улы Асаинов, Азамат Ишкилде улы Асаинов, Гөлфиә Урал ҡыҙы Мәҡсүтова, Илсур Булат улы Юламанов, Гөлсинә Ғәфүр ҡыҙы Юламанова, Рәмзиә Тимерғәли ҡыҙы Мәҡсүтова, Гөлназ Низаметдин ҡыҙы Хисмәтуллина һәм башҡа уҡыусыларыбыҙ бар! 2021 йылдан талантлы, йәш педагог Әлиә Рафаэль ҡыҙы Аҡҡусҡарова етәкләгән, быйыл июнь айында, гөрләтеп, 100 йыллығын билдәләгән Матрай мәктәбе бөгөн дә заман менән бергә атлай һәм шәхестәр тәрбиәләүен дауам итә. Гөлйемеш ИБИКӘНОВА. тарих уҡытыусыһы.",Шәхестәр үҫтереүсе белем йорто,0,analytics,Йәмғиәт,6540,https://amanat.su/articles/common_material/2025-09-10/sh-hest-r-tere-se-belem-yorto-4413099,2025-09-10T13:25:00+00:00
"Именно открытие и освоение Ишимбайских месторождений нефти в начале 30-х годов прошлого века ознаменовало зарождение нефтяной промышленности на востоке СССР. Нефтепромыслы, быстро развиваясь, дали 1,67 миллиона тонн нефти уже к 1939 году. Поэтому этот новый нефтеносный регион не зря назвали «Вторым Баку». Для вывоза нефти и нефтепродуктов в 1935 году была построена железная дорога Уфа - Ишимбай. Годом позже появился первый на востоке страны нефтеперерабатывающий завод – Ишимбайский НПЗ. Всего за год с небольшим, к осени 1937 года, до строящегося в Уфе крекинг-завода был проложен первый на территории республики трубопровод. Вклад Ишимбая в общую Победу Город внес особый вклад в общую Победу в Великой Отечественной войне. Когда большая часть нефтедобывающих регионов оказалась в руках врага, трест «Ишимбайнефть» в годы войны вел разработку шести месторождений. Особое значение имело открытие в сентябре 1943 года Кинзебулатовского месторождения нефти. За годы войны страна получила почти 4,5 млн тонн Ишимбайской нефти. Ишимбайские нефтяники писали И. В. Сталину: «Мы знаем, что значит нефть в войне. Пусть мы далеки от боевых действий фронтов, но мы являемся той же самой боевой армией и дадим стране нефти столько, сколько потребуется. Все силы на выполнение и перевыполнение плана! Каждая тонна нефти – это наш залп по Гитлеру! » Самоотверженный труд ишимбайцев был высоко оценен на государственном уровне - 2163 нефтяникам была вручена медаль «За доблестный труд в годы Великой Отечественной войны годов». Нефтеперерабатывающие заводы в годы войны С 1936 года на территории поселка Перегонный работал нефтеперерабатывающий завод 433. Его называли топливным цехом страны – он переработал почти два миллиона тонн нефти, выпустил 701 тысячу тонн бензина, 195 тысяч тонн тракторного керосина, 43 тысячи тонн дизельного топлива. За три года, начиная с 1942, завод восемь раз становился победителем Всесоюзного социалистического соревнования работников нефтяной отрасли. Переработкой добытой нефти занимались пиролизный завод (впоследствии Государственный союзный завод 411), завод ламповой сажи, серный и газолиновый заводы. Оборудование для последнего было эвакуировано из Грозного. На заводах выпускали бензин, изобутан, пропан, газовую серу, гипосульфит. Было налажено производство толуола – сырья для производства взрывчатого вещества (тротила), пиробензола – высокооктанового компонента авиационных бензинов. Кроме того производился фильмургин – средство для заправки танковых аккумуляторов, которое производили только в Ишимбае. Эвакуированный машиностроительный завод имени Сталина В конце 1941 года в город Ишимбай из Баку был эвакуирован машиностроительный завод имени Сталина. Он изготовил более пяти млн спецдеталей – хвостовой части реактивного снаряда для БМ-13 – знаменитой «Катюши». Это свыше 40 от всех произведенных в годы войны реактивных снарядов. Тогда коллективу завода неоднократно присваивалось звание победителя соцсоревнования в нефтяной отрасли. ""Башинформ""",В Башкортостане юбилей города Ишимбай пройдет под знаком 80-летия Победы,1,news,Яңылыҡтар,2991,https://uchbash.com/news/novosti/2025-01-07/v-bashkortostane-yubiley-goroda-ishimbay-proydet-pod-znakom-80-letiya-pobedy-4076960,2025-01-07T20:45:00+00:00
"Нурмөхәммәт Хөсәенов фикерләрНурмөхәммәт Хөсәенов 1994 елда ачылган Бәләбәй татар гимназиясен 20 елдан артык итәкләде, уку йортын татар телендә белем бирүче алдынгы белем учагы итте. Моннан тыш ул тарих, төбәкне өйрәнү, тел өлкәсендә китаплар язды, агарту эшләре белән шөгыльләнде. Хөсәенов татар әмәгатьчелегенең актив вәкиле буларак милли мәгарифне үстерү, татар халкының хокукларын яклауда катнашты. әмәгать эшлеклесе 1954 елда Башкортстанның Бижбүләк районы Мәнәвез-Мәскәү авылында туа. Төрле мәктәпләрдә эшли, мөдир урынбасары вазифасын башкара. Бәләбәй шәһәрендә татар гимназиясе әле төзелеп кенә килгәндә, аны яңа уку йорты мөдире итеп билгелиләр. Гимназияне итәкләгән чорда Хөсәенов уку-тәрбия системына яңалыклар кертә: икенче сыйныфтан ук чит телләрне укытуны башлап ибәрә, дәрестән соң өстәмә белем бирү курслары кертә. Хөсәенов Башкортстан татарлары проблемнарын 2002 елда Казанда Владимир Путинбелән очрашу вакытында да күтәрә. Путин алдында чыгыш ясап ул, ""Башкортстанда татар булу иңел түгел"" дип белдерә.2015 елның 11 мартында район мәгариф идарәсе итәкчесе Хөсәеновны эштән азат итү турында боерык имзалый. Аны яклап йөзләрчә хат һәм мөрәәгатьләр ибәрелә, пикетлар һәм митинглар үткәрергә омтылышлар ясала. Хөсәенов үзе дә мәхкәләшепйөри, әмма мәхкәмә аның шикаятен канәгатьләндерми. — 20 ел буе итәкләгән гимназиямнән мине бер гаепсезгә куып чыгарулары чын-чынлап канун бозып башкарылды. Әлеге көндә гимназиянең уку буенча да, башка юнәлешләрдә дә күрсәткечләре түбәнәюе дә күңелемне әрнетә. Анда милли рух та кими. Шушы күренешләрне тыныч кына күзәтә алмыйм. Хакыйкать иңәргә тиеш, мин азаккача көрәшәчәкмен, — дипсөйләгән иде Азатлыкка ул вакытта Нурмөхәммәт Хөсәенов. Соңгы елларда ул тарихны, бигрәк төбәкне өйрәнү тарихын, топонимика, тел мәсьәләләрен өйрәнү белән шөгыльләнде, китаплар чыгарды. Мәсәлән, 2018 елда ул дөнья харитасында ""татар"" тамырлы 550 дән артык топонимны ачыклап, шуларны туплаган ""Что есть Московия"" дигән китапбастырды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","әмәгать эшлеклесе, мәгърифәтче Нурмөхәммәт Хөсәенов вафат",0,analytics,Юғалтыу,2063,https://www.azatliq.org/a/33422556.html,2025-05-23T17:46:41+00:00
"3 кг ҡыяр,1 кг һуған,1 кг кишер,1 кг помидор йәки 600 мл томат пастаһы (помидорҙарығыҙ булмаһа),4 аш ҡалағы тоҙ,100 мл 9 аш һеркәһе,500 грамм перловка (дөгө һалырға ла була),200 мл шыйыҡ май. Ярманы алдан яртылаш бешереп ҡуябыҙ. Йәшелсәләрҙе шаҡмаҡлап турайбыҙ йәки эре ҡырғыстан үткәрәбеҙ. Иң башта шыйыҡ майҙа кишер менән һуғанды 5 минут тирәһе ҡыҙҙырабыҙ, артабан ҡалған йәшелсәләрҙе ҡушабыҙ. Барыһын бергә 30 минут тирәһе уртаса утта бешерәбеҙ ҙә ярманы өҫтәп тағы ла 10 минут ҡайнатабыҙ. Артабан аш һеркәһе өҫтәп яҡшылап болғатҡас, стерилләштерелгән банкаларға һалып тимер ҡапҡастар менән нығытып ҡуйырға ғына ҡала. Яҡынса 0,7 литрлы 9-10 банка сыға. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Рассольник,0,analytics,Аш-һыу,1328,https://henek.info/articles/-+-+-+/2025-08-06/rassolnik-4340133,2025-08-06T15:00:00+00:00
"29 ноябрь - Бәхет йәки Бәхетлеләр көнө билдәләнә. Һоро көҙҙә тап был көн билдәләнеүе юҡтан түгелдер. Сөнки бәхетле булыр өсөн ниндәй миҙгел, ниндәй көн булыуы мөһим түгел. Бының сере бик тә ябай. Көнләшмә, үсләшмә, алдашма, урлашма, ғәйбәт һөйләмә һәм үҙең булып ҡал! Әйҙәгеҙ, бер юлы бушлай тренинг та үткәреп алайыҡ. Үҙегеҙгә, көҙгө алдына баҫып: ""Нимә ул бәхет? "" - тигән һорауға яуап бирегеҙ. Һәм тормошоғоҙҙа нимә етмәгәнен, нимәне үҙгәртергә кәрәк икәнлеген шунда үҙегеҙ ҙә төшөнөрһөгөҙ. Фото интернеттан алынды.","Байрамығыҙ менән, дуҫтар!",0,analytics,Йәмғиәт,518,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-11-29/bayramy-y-men-n-du-tar-4486615,2025-11-29T16:26:00+00:00
"Рөстәм УмеровфикерләрЮгары Рада Рөстәм Умеровны Украина саклану министры вазифасына билгеләүне раслады. Моны хуплап 360 депутатның 338 е тавыш биргән. Умеров намзәтен ил президенты Владимир Зеленскийтәкъдим иткән иде.41 яшьлек Умеров Үзбәкстанның Булунгур шәһәрендә, сөргенлектәге кырымтатарлар гаиләсендә туган. Ул берничә инвестиция фондында башкаручы мөдир булды. 2019 елда Югары радага сайланды.2022 елда Русия сугыш башлаганнан соң, Украинаның сөйләшүләр алып бару төркеменә керде. Шул ук елның сентябрендә Украинаның Югары Радасы кырымтатар халкы корылтае делегаты, Мостафа әмилевның киңәшчесе Рөстәм Умеровны Украина Дәүләт милке фонды башлыгы итепбилгеләде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Украинаның яңа саклану министры итеп кырымтатар Рөстәм Умеров билгеләнде,1,news,Яңылыҡтар,763,https://www.azatliq.org/a/32580938.html,2023-09-06T13:57:25+00:00
"17 апрелдә Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының концерт залында ""Шаян-лига - 2025"" Супер Финалы булды! ""Шаян-лиганың инде өсөнсө миҙгеле лә үтеп китте. Был проект Башҡортостан Башлығы гранттары Фонды һәм БР йәштәр сәйәсәте Министрлығы булышлығында «Шаян-лига «ижади кластеры» проекты сиктәрендә үтте. 2024 йылдың ноябрь айынан башлап 4 төбәктә шаяндар һәм тапҡырҙар уйындары үткәрелеп, Супер Финалға иң яҡшы командалар килеп етте. Уларға Өфө ҡалаһында булған Шаяниум фестиваленән дә иң яҡшы командалар ҡушылды. Уйын һөҙөмтәләре шулай: 3-сө урын - ""ТТ"" (Тәтешле районының 2-се мәктәбе), ""Үәт ҡыҙыҡ"" (Сибай ҡалаһының 10-сы мәктәбе), ХХ централ (Өфө ҡалаһының Фатима Мостафина ис. 20-се башҡорт гимназияһы); 2-се урын – 17 йыһан (Өфө ҡалаһының 17-се мәктәбе), Тәтеш (Тәтешле районы балалар ижады үҙәге), Етегән1 (Өфө ҡалаһының Р. Бикбаев ис. 102-се башҡорт гимназияһы); 1-се урын - ЧЕМПИОНДАР – Баш бармаҡ (Сибай ҡалаһы) и ""4К"" (Ишембай районы Кинйәбулат урта мәктәбе).",Шаяндар һәм тапҡырҙар ярышты,1,news,Яңылыҡтар,1001,https://amanat.su/news/novosti/2025-04-19/shayandar-m-tap-yr-ar-yaryshty-4205086,2025-04-19T13:52:00+00:00
"Ғинуарҙа ҡар күп яуһа, бурандар күп булһа, йәй ямғырлы була. Ғинуарҙа ағас ботаҡтары боҙланып ҡатһа, сәтләүек һәм еләк-емеш күп булыр. Ғинуар һалҡын булһа, июль ҡоро һәм эҫе була. Урман шаулаһа, һыуыҡтар оҙаҡ торор. Ай тоноҡланып торһа, икенсе көн ҡар яуыр. Торбанан сыҡҡан төтөн ергә йәйелһә, ҡар яуыр. Көн аяҙ, матур торһа, төнөн ныҡ һыуытыр. Ҡыҙылтүш турғай сырҡылдаһа, көндәр йылыныр. Мейестә утын шартлап янһа – әсе һыуыҡтарға. Ҡаҙ һыңар аяҡта баҫып торһа, әсе һыуыҡҡа. Ҡаҙҙар ҡанат ҡаҡһа – сатнама һыуыҡҡа, ә инде һыуҙа йыуына башлаһа, тиҙҙән йылытыр. Ҡоштар ҡарға йә ағастың аҫҡы ботаҡтарына ҡунаҡлаһа, тиҙҙән епшек көндәр килер, әгәр ағастың башына ултырһа – әсе һыуыҡтарға. Тумыртҡаның ғинуарҙа туҡылдауы – иртә яҙға. Ғинуарҙа ҡар ни тиклем күберәк булһа, көҙ икмәк мул булыр. Ғинуарҙың икенсе яртыһы ҡояшлы торһа, уңыш яҡшы була. Ғинуарҙа ҡоро һәм һалҡын булһа, яҙын ҡар тиҙ иреп бөтә.",Ғинуар айына һынамыштар,0,analytics,Краеведение,895,https://uchbash.com/articles/kraevedenie/2026-01-01/inuar-ayyna-ynamyshtar-4526935,2026-01-01T19:25:00+00:00
"Рөстәм Батров () һәм Камил Сәмигуллин журналистлар белән ифтар мәлесендә. 11 июнь 2014""Независимая газета""да Татарстан мөфтиенә каршы фетнә туа дигәнмәкаләдөнья күрде һәм анда аксакаллар шурасының мөфтинең беренче урынбасары Рөстәм Батровка эштән китү турында гариза язарга тәкъдим ясалганы әйтелә. Мәкалә авторы Глеб Постнов фикеренчә, чынлыкта Батров эштән киткән, бары юридик яктан гына әле эш ахырына иткерелмәгән. Азатлыкка мөфтияткә якын булган чыганак әйтүенчә, Батров чыннан да вазифадан киткән булган, әмма кире әйләнеп кайткан һәм хәтта якын киләчәктә әле мөфти вазифасына да куелырга мөмкин икән. Билгеле булганча, Постнов якын көннәрдә мөфтине алмаштырырга мөмкиннәр дип язып чыкты. Рәшит МинһаВатаным Татарстан газетасы журналисты Рәшит Минһа Азатлыкка әйтүенчә, бу барысы да имеш-мимеш кенә булуына ошаган. Батровның эш машинасын алдылар алуын, әмма андый югары хезмәт хакы 110 мең сум түләнгән эшне тагын кайдан таба ала ул. Китмәде ул беркайда да. Имеш-мимеш кенә. Батров белән риза булмаучылар күп. Мөфти белән риза булмаучылар да бар-барын, әмма аңа президент сайлавына кадәр тимәсләр дип уйлыйм. Ул күбрәк китапханәдә утыра инде китап белән, әмма ел саен мөфти алмаштырмыйлар бит. Кемгәдер ыгы-зыгы тудыру кирәк, ди ул. Журналист Искәндәр Сираи фикеренчә, әгәр нинди дә булса кәнәфи бар һәм анда кемдер утыра икән, бу кәнәфигә кызыгучылар һәм аның әһелләре булырга теләүчеләр табыла. Мин бүгенге көндә республикада мөфти булырга теләгән өч кешене беләм. Аларның икесе мөфтинең урынбасары, берсе мөхтәсиб. Өчесе дә хуалыкчан кешеләр, әмма тәкъвалык, белем һәм кеше алдында чыгыш ясый белү һәм гомумән Аллаһыга ышану ягыннан мөфти белән якын куярлык түгел, ди ул. Әлеге өч кешенең кем булуы турында Сираи әйтергә теләмәде. Аның сүзләренчә, башта алар мөфтигә каршы булуын яшерде, ә хәзер инде бу ачык күренә. Шул кәнәфигә кызыгу нәтиәсендә төрле гаугалар, мәкаләләр чыга. Ул мәкаләләрдә бармактан суырылган әйберләр килеп чыга. Әйтик бер федераль урыс газетада (Независимая газета – ред. ) Лондонга кемнең китүенә кадәр бутаганнар. Рамил Юныс планлы рәвештә ул вакытта Лондонгакитеп барды, әмма аны ни сәбәпледер Йосыф хәзрәт белән бутаганнар. Автор нәрсә язганын да белми. Моңа заказ биреп яздырылган, үзе теманы белми һәм ул аңа кирәк тә түгел. Мөһим мизгелләрне бутый ала икән, димәк мәкалә аңа кирәк булмаган дигән сүз. Мөфтияткә халыкара бүлеккә элекке мөфти Госман хәзрәт Исхакыйның туганын китереп куйганнар, дип язылган. Әгәр эшне дөрес итеп алып бара икән, кемнең туганы булуында аерма юк. Шундый юк-бар гаепләүләр эзләп табып, гауга чыгарып Татарстанның йөзенә кызыллык китереп яталар. Мөфти Камил Сәмигуллин (с), элекке мөфтиләр Илдус Фәиз һәм Госман ИсхакыйМөфти Госман хәзрәт Исхакый ике елын бетермичә вазифасыннанкитеп барды, аннан соң килгән Илдус Фәиз тагын ике елын утырып бетермичәкитте. Бу мөфти дә шулай китеп барса Татарстан хурлыкка кала. Аннары кичү вакытында атларны алмаштырмыйлар, диләр. Хәзер киләсе елга Татарстанда халыкара спорт ярышлары узачак, бу вакытта кечкенә генә гауга да республика абруена зыян китерергә мөмкин. Аннары киләсе сентябрь аенда Татарстан президентын сайлау булачак. Бу вакытта да мөфти алмаштыру була алмый. Кем бүген Камил хәзрәт турында начар сүз әйтә ала. Беркемнең дә аның турында начар итеп әйтер сүзе юк. Ул тәкъва имам. Бәлкем дөньяны яхшы белмәве аркасында кайбер итешсезлекләре бардыр, әмма ул тиз үтүчән. Әлегә ул ике елда кәнәфигә ияләшеп бетә алмады, ди ул. Искәндәр СираиБатровның мөфти булу ихтималлыгы турында Сираи мөмкин хәл түгел дип әйтә. Беренчедән, Батровның татарчасы камил түгел. Икенчесе мөфтилеккә дәгъва кыла башласа гына фаш ителәчәк. Бу уңайдан чыннан да дәгъва кылып йөрмәс дип уйлыйм. Беренче урынбасарны үз теләге булмаса эштән беркем дә ибәрә алмый иде, чөнки аны корылтай гына хәл итә. Үзе гариза язып китсә, пленум аның урынына вакытлыча вазифалар башкаручыны билгели ала. Кемдер китүдән мөфтиятнең эше тукталмый"", ди ул. Әлбәттә, эш тукталмаса да, мөфтият тирәсендәге бөтен шау-шулар һәм белдерүләр Батровтан, аеруча аның Бизнес дагы язмалары сәбәпле чыга иде. Аның Чистайда чиркәү яндыруда шикләнелүчеләрне гаепләп чыгуы, мөселманнарны төрле агымнарга бүлеп карау кардәшләренең аеруча да ачуын чыгарды. Ислам традицион яки традицион түгел була алмый. Биш вакыт намаз укы, ураза тот, ха кыл, зәкәтең бир. Ислам шул. Аны традицион һәм традицион булмаганга бүлү - бу сәясәт эше. Бүгенге көндә республикада бүлгәләү юк. Мөфтинең төп казанышы - республиканың тынычлыгын тәэмин итү. Бүген кемнәрдер сәләфитләр, ваһһабчылар, хизб ут-тәхрирчылар дип кычкырырга тырыша, әмма аларның тавышы ишетелми, чөнки мөнбәрдәге беренче имам андый сүзне әйтми. Әйтми икән, димәк проблема юк, чөнки беренче чиратта аңа күренер иде. Бу болганчык суда балык тотарга тырышучылар эше генә. Боларның барысы да Мәскәүгә кирәк булды. Терактлар да имерек, череп беткән чиркәүләрне яндыру да Мәскәү өчен генә кулай. Татарстанда бер генә мөселман да беркайчан да шырпы тотып чиркәүгә бармаячагы мәгълүм. Берни шартлатмаячаклары билгеле. Болар барысы да уеннар һәм спектакльләр иде. Бу республиканың һәм безнең дәрәәне киметү өчен эшләнгән әйберләр һәм бу мөселманнарны кысарга мөмкинлек булсын өчен эшләнде. Бу дошман эше, диде ул.","""Бу мөфти дә китеп барса Татарстан хурлыкка калачак""",0,analytics,Татарстан,5205,https://www.azatliq.org/a/26750548.html,2014-12-18T14:21:51+00:00
2024 йылдың 22 мартында Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы – 2024 регион-ара конкурсының БАШҠОРТ ТЕЛЕ ҺӘМ ӘҘӘБИӘТЕ ЙЫЛ УҠЫТЫУСЫЛАРЫ МЕНӘН ПРЕСС-КОНФЕРЕНЦИЯ этабы үтәсәк.,БАШҠОРТ ТЕЛЕ ҺӘМ ӘҘӘБИӘТЕ ЙЫЛ УҠЫТЫУСЫЛАРЫ МЕНӘН ПРЕСС-КОНФЕРЕНЦИЯ,1,news,Яңылыҡтар,175,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-15/bash-ort-tele-m-bi-te-yyl-u-ytyusylary-men-n-press-konferentsiya-3682034,2024-03-15T09:00:00+00:00
"Милли кейем – милләттең хазинаһы, тарихы, рухы ул. Милли кейем байрамы Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров башланғысы менән булдырылды. Беҙҙең бурыс – милли мәҙәниәтте лә тормошобоҙҙоң мөһим, айырылғыһыҙ өлөшө итеү. Мәҫәлән, башҡорт кейеме. Ул беҙҙең эшлекле, көндәлек тормошобоҙға инә бара. Сараларҙа милли элементтар ҡулланып кейенгән кешеләрҙе күрһәм, бик шатланам, – тигәйне Радий Хәбиров ошо айҡанлы. –Был халыҡ-ара байрам – бер-беребеҙгә ҡарата дуҫлыҡ һәм ихтирам билдәһе. Һәм иң мөһиме, был байрам – үткәндәребеҙгә күпер, сөнки үткәндәребеҙ – беҙҙең таянысыбыҙ. Башҡортостанда күптәр милли кейем кейеп, милли биҙәүестәр тағып йөрөргә ярата. Зауыҡлы, заманса итеп кейемдәр тегелә, биҙәүестәр яһала. Тегеүселәр, модельерҙар, дизайнерҙар, ҡул эштәре оҫталары стилләштерелгән әйберҙәр ижад итә. Тамырҙарын, йолаларын, халҡының тарихын, милли мәҙәниәтен ҡәҙерләгән халыҡтың үткәне һәм бөгөнгөһө генә түгел, киләсәге лә бар. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Бөгөн – Милли кейем көнө,1,news,Яңылыҡтар,1355,https://amanat.su/news/novosti/2025-09-12/b-g-n-milli-keyem-k-n-4384852,2025-09-12T09:54:00+00:00
"Татар теле һәм әдәбиятыннан төбәкара олимпиада, архив фотосыфикерләр17 февральдә Казанда татар теленнән Русия төбәкара олимпиаданың иңүчеләре билгеле булды. Сынау Казанның Идел буе физик тәрбия, спорт һәм туризм университетында узды. Бу хакта Татарстан мәгариф һәм фән министрлыгы хәбәр итә.8 сыйныфлар арасында беренче урынга Пенза өлкәсенең Индерка авылы укучысы Әмирә Мәлзетдиновалаек булды. 9 сыйныфта укучылардан иң яхшысы дип Чуашстанның Чичкан авылы укучысы Рилия Мирзәтановатабылды. 10 сыйныфлар арасында да беренче урын Чуашстанга эләкте - Озын Куак авылыннан Илнара Алиеваиңүче булды. 11 сыйныфта белем алучылар арасында иң яхшысы дип Башкортстанның Каран авылы укучысы Дарина Ергизоватабылды. Татар теле һәм әдәбиятыннан Русия төбәкара олимпиадасы 14-17 февраль көннәрендә узды. Анда Русиянең 28 төбәгеннән 8-11 сыйныфта белем алучы 187 дән артык укучы катнашты. Быел, узган елгы олимпиадабелән чагыштырганда, катнашучылар саны 25 процентка күбрәк булган. Биремнәр эшләүдән тыш, олимпиадага килүче укучылар һәм укытучылар өчен мәдәни чаралар узды. Казан шәһәренең истәлекле урыннары буйлап экскурсиядә йөрде, Камал һәм Тинчурин театры спектакльләрен тамаша итте. Татарстан мәгариф министрлыгы мәгълүматынча, татар теленнән Халыкара олимпиада быел Казанда 22-25 апрель көннәрендә узар дип көтелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз","Татар теленнән төбәкара олимпиадада Пенза, Чуашстан һәм Башкортстан укучылары иңде",1,news,Яңылыҡтар,1403,https://www.azatliq.org/a/32277221.html,2023-02-18T11:43:35+00:00
"Туймазы районында Ыҡ йылғаһы, Ауырғазы районында Түрһәгәҙе йылғаһы һәм Ҡырмыҫҡалы районында бәләкәй йылға аша күпер ҡоролмалары тәртипкә килтерелгән.",Өс күпер рәткә һалынған,0,analytics,Милли проекттар,149,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2025-12-04/s-k-per-r-tk-alyn-an-4493720,2025-12-04T11:30:00+00:00
"«Тун» тип аталған хикәйәмде баҫтырыр өсөн «Ағиҙел» журналының элекке баш мөхәррире, шағир Сафуан Әлибай һәм «Шоңҡар» журналының элекке баш мөхәррире, прозаик Әмир Әминев ағайҙарға ебәрҙек. Күп тә үтмәне Әмир ағайҙан яуап килде: «Тун»ды кире һалып ебәрәм. Хикәйәң әлегә баҫтырырлыҡ кимәлдә түгел, сөнки төп лирик геройҙың ни сәбәп менән Ташкент ҡалаһына барып сығыуы күрһәтелмәгән. Сәбәп булмағас, хикәйәнең арҡа һөйәге юҡ. Тимәк, ҡалғаны үҙенән-үҙе ҡойолоп төшә. » – тип ябай ғына, матур, аңлайышлы итеп яҙып ебәргәйне Әмир ағай. Хикәйәмдәге етешһеҙлектәрҙе аңлағас, Сафуан ағай «Тун»ды «Ағиҙел»дә йыйыу өсөн (наборға) төшөрөп ебәрмәһен тип, тура почтаға йүгерҙем. «Тун»ды кире ебәрегеҙ, уның арҡа һөйәге юҡ! » – тип ашығыс телеграмма һуғырға булдым. Белеүебеҙсә, почтала телеграмманың тексын тик русса ғына ҡабул итәләр. Тәржемә иткәс, былайыраҡ килеп сыҡты: «Вышлите шубу назад, спина без позвоночника». Сафуан ағай мине аңлағандырмы-юҡмы, әммә телеграфта эшләгән ҡыҙҙар, был әллә хыялый инде, тип минең арттан күҙҙәрен алмай ҡарап ҡалдылар. Рамай ҠАҺИР.",Телеграмма,0,analytics,Мәҙәниәт,1056,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2024-02-26/telegramma-3658255,2024-02-26T16:45:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Канун студентлар ягында. Бу очракта уку йорты итәкчеләренең гамәлләре - чын башбаштаклык"", ди депутат. Русия думасының яшьләр сәясәте комитеты рәисе урынбасары Владимир Исаков Казан федераль университетын (КФУ) тикшерүне сорап, Русия баш прокуратурасына документ юллаган. Элегрәк студентлар КФУ итәкчелегенең аларны вакытыннан алда тулай тораклар урнашкан Универсиада авылыннан чыгаруларына зарланган иде. Бу хакта КПРФ фракциясе депутаты ""Бизнес "" белән сөйләшкәндәәйткән. Исаковка социаль челтәрләрдә студентлар язган, үзләрен тулай торактан чыгаруларын сөйләгән. ""Алардан урыннарын бушатуларын сораганнар да инде"", ди депутат. Шул ук вакытта КФУда Универсиада авылын 1 сентябрьдә генә бушатачакларын, ә 31 августка кадәр анда студентлар яшәячәк, дипхәбәр иткәннәр иде. ""Прокуратура - кануннарның үтәлешен кырыс һәм игътибарлы рәвештә күзәтергә тиешле оешма. Канун студентлар ягында. Бу очракта уку йорты итәкчеләренең гамәлләре - чын башбаштаклык"", дигән депутат. ""Студентларны тулай торактан чыгару - Русия торак кодексының 105 маддәсе, 2 өлешен боза. Тулай торакта бүлмә арендасы бөтен укыган чорга төзелә, ә бу чорга БРИКС ыенын уздырган вакыт та керә"", диелә Исаков юллаган документта. Шулай ук хәзерге вакытта физика, социаль-фәлсәфи фәннәр, фундаменталь медицина һәм биология институтыннан, шулай ук КФУның башка бүлекләреннән дә студентларны тулай торактан чыгарулары искәртелә. Шул ук вакытта аларга башка корпусларда яшәү урыны тәкъдим ителми. Июнь ахырында университет ректоры Ленар Сафин БРИКС ыены уздырган вакытта Универсиада авылында куәт оешмалары вәкилләре яшәячәкдигән иде. Алар әмәгать тәртибен сакларга киләчәк. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз. уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Дума депутаты КФУ тулай торагыннан чыгарылган студентларны яклап Баш прокуратурага мөрәәгать иткән,1,news,Яңылыҡтар,1793,https://www.azatliq.org/a/duma-deputati-kfu-tulay-toraginnan-chigarilgan-studentlarni-yaklap-bash-prokuraturaga-morajagat-itkan/33021857.html,2024-07-04T16:22:26+03:00
"Русия думасыфикерләр22 гыйнвар иртәсендә Русия Дәүләт думасына Русия армиясе турында ""ялган мәгълүмат"" тарату өчен милек конфискацияләү турында канун өлгесекертелде. Канун өлгесе тексты әлегә ачык түгел. Канун өлгесе авторлары булып Дума итәкчелеге, барлык диярлек фракция башлыклары (""Новые люди"" фракциясеннән тыш) һәм күпчелек депутатлар күрсәтелгән. Элегрәк Русия думасы спикеры Вячеслав Володинбелдергәнчә, канун өлгесенә ярашлы, Русия ватандашын 8 инаять маддәсе нигезендә хөкем иткән очракта, аның милкен конфискацияли алачаклар дип белдерде. Алар арасында: Русия армиясе турында ""ялган мәгълүмат"" тарату, армияне ""кимсетү"", шулай ук экстремистик эшчәнлеккә ачыктан өндәү, нацизм реабилитациясе кебек маддәләр бар. Володин сүзләренчә, канун ""Русия иминлегенә каршы инаять эшчәнлеген финанслау өчен кулланылган яки кулланырга ниятләнгән акча, кыйммәтле әйберләр һәм башка төрле милекне"" тартып алырга мөмкинлек бирәчәк. Шул ук вакытта, Русия инаять кодексына күрә, бары тик инаять коралы һәм инаять ярдәмендә казанган милекне генә тартып алу мөмкин. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Русия думасына армия турында ""фейклар"" өчен милек тартып алу турында канун өлгесе кертелде",1,news,Яңылыҡтар,1153,https://www.azatliq.org/a/32786387.html,2024-01-22T07:48:34+00:00
"Әмир ГыйләевФедераль иминлек хезмәтенең Чиләбе идарәсе тикшерүчесе Алексей Глобаинвалид арбасында гына хәрәкәт итүче Әмир Гыйләевка карата икенче инаять эше ачкан. Бу хакта. Реалиига гаепләнүче үзехәбәр иткән. ""Бу эш инаять кодексының 205.2 маддәсе нигезендә ачылды, террор гамәлләре кылырга чакыру, террорчылыкны аклау яисә террорчылыкны пропагандалау. Сүз ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасы белән бәйле эшчәнлек турында бара. Нинди материаллар булуын әлегә белмим, алар миңа китаплар һәм видео ибәрде, Интернетта минем язган сүзләрне алганнар"", ди Гыйләев. Ул моңа кадәр 205.5 нче маддә – террорчылык оешмасы эшчәнлеге оештыру, шундый оешмада катнашу маддәсе нигезендә инаять эше ачылган булын да искә төшерде. Гыйләев сүзләренчә, әлеге эштә ул бердәнбер гаепләнүче.2018 елның октябрендә инвалидның өендә уздырылган тентү вакытында экстремистик материаллар исемлегенә кергән китаплар һәм дисклар табылуы белдерелде. Беренче төркем инвалид булуга карамастан, Әмир Гыйләев былтыр 23 октябрьдән 21 декабрьгә кадәр сак астында булды. Аның нәселдән килә торан чире (Дюшен миопатиясе) инаять аваплылыгына тарту тыелган авырулар исемлегенә керә. Әмма моңа игътибар итүче юк. Беренче тапкыр Әмирне 2014 елда ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасы вәкилен төрмәдән чыкканда байраклар белән каршы алган видеоны монтажлап челтәренә куюда гаепләделәр. Гыйләевлар гаиләсендә тентү уздыру турында Әмирнең хатыны Алсу Азатлыкка дасөйләгән иде. ""Битлек кигән, корал тоткан 15 кеше иртүк килеп керде. Улымны идәнгә егып салдылар. Ирем инвалид бит инде, ятып тора иде. Боларның барысын да күреп аның хәле начарланды, авызыннан кан китте. Ашыгыч ярдәм машинасы чакырттым. Алар Әмирне алып киткәч, ФСБ вәкилләре дә аларга иярде. Күрәсең, алар табибтан ""Әмир сәламәт"" дигән кәгазь алганнардыр, чөнки хәле начар булса да, Әмирне кире кайтарып ибәрделәр. Арбада утырган беренче төркем инвалидка шундый кәгазь бирүләренә бик аптырадым"", диде Алсу Гыйләева. Әмирне ФСБ барыбер алып китә һәм тикшерү изоляторына яба. Соңрак ул изоляторның хастаханәсенә күчерелә. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды.",ФСБ Чиләбедә инвалид Әмир Гыйләевка тагын бер инаять эше ачкан,1,news,Яңылыҡтар,2785,https://www.azatliq.org/a/29745615.html,2019-02-01T09:06:58+00:00
"Татар бистәсеТомски шәһәрендә Татар бистәсендә күпкатлы йортлар салмауны сорап петициячыкты. Имза ыючылар Томски өлкәсенең мәдәни мирас объектларын саклау комитетыннан канунсыз эш алып баруны туктатуны сорый. Петицияне Ирина Комароваоештырган. Мөрәәгатьтә язылганча, Томскиның татар бистәсендә урнашкан Кызыл мәчете янында (Трифонов урамы, 18 нче йорт) өч күпфатирлы йорт төзергә мөмкиннәр. Төзелеш мәсьәләсен өлкә түрәләре әмәгатьчелек алдында күтәрергә теләми диелә. Моны татар бистәсен юкка чыгару белән тиңлиләр. ""Томски өлкәсен губернаторы каршындагы шәһәр төзелеше шурасы дин әһелләре, әмәгатьчелек, Татар бистәсендә яшәүчеләр катнашында төзелеш мәсьәләсен күтәрергә теләми. Томски өлкәсенең мәдәни мирас объектларын саклау комитеты рәисе Елена Перетягинага шәһәр халкы мөрәәгатен инкарь итте"", диелә петициядә. Томскидагы төбәкне өйрәнүчеләр хәрәкәте вәкиле Әнвәр Мөдәрисов Азатлыкка әйтүенчә, Кызыл мәчет шәһәрнең татар бистәсендә урнашкан. Ул елларда төзелгән. Совет хакимияте килгәч анда складлар, хәтта аракы заводы булган. Элек мәчеткә аның тирәсендәге ирләр дә караган. Аерым алганда мәдрәсә, якындагы йортлар, парк, совет чорында ликер заводына әйләндерелгән корпуслар. 90 нчы елларда мәчетне мөселманнарга кайтарганда бу мәсьәлә килеп баса. Әнвәр Мөдәрисов""Мөселманнардан Татар бистәсендә урнашкан мәчетне генә яки якындагы аңа караган ирләрне дә аласызмы дип сорадылар. Ул аракы заводы булган биналарны бит финанс яктан тотарга кирәк иде, шуңа мөселманнар аннан баш тартырга булдылар, чөнки аларны тотарга акча булмады. Шуңа бу ирләрне шәһәр хакимиятенә бирделәр. Шәһәр хакимияте дә аны тоту чыгымлы икәнен аңлап аукционга чыгарды. Ул ирләрне ""Вектор"" төзелеш ширкәте башлыгы Вячеслав Черноскутовсатып алды. Менә хәзер шунда йортлар салмакчылар"", ди Әнвәр Мөдәрисов. Аның әйтүенчә, Томскидагы татар бистәсе – Русия шәһәрләрендә сакланган иң зур татар бистәсе һәм аны ничек бар, шулай саклау кирәк. ""Хәтта Казанда да татар бистәсе берничә әяүле урамга кайтып калды, күп тарихи биналарны юк иттеләр. Бездә исә татар бистәсе зурлыгы белән тулы бер микрорайонны тәшкил итә. Территория ягыннан Татарстандагы Зөя шәһәренең яртысы дип әйтеп була. Аның дәүләт тарафыннан сакланган мәдәни мирас объекты статусы бар. Димәк, ирле кануннар нигезендә, бу бистәдә күпкатлы биналар төзергә ярамый, кечкенә бер йә ике катлы йортлар гына төзеп була. Шәһәр идарәсе бу ирләрне сатуга чыгарганда, анда зур төзелеш алып барырга ярамаганын белгән. Бу ирне сатып алган Черноскутов та бу турыда яхшы белгән. Шуңа карамастан, анда торак йортлар төзелеше планлаштырыла. Алда әйтеп үткән шул ук Перетягина төзелешне раслаган. Гәрчә, алай эшләргә тиеш булмаса да"", ди Мөдәрисов. Татар бистәсендәге бер йортирле татарларның күпчелеге бу мәсьәләгә битараф. ""Татар бистәсендә бит татарлар яшәми. Күп татарлар аның әһәмиятен аңлап бетерми. Алар көндәлек мәшәкатьләре белән яши. Татар автономиясе дә ул төзүче ширкәтне яхшы күрше булачак дип саный. Мин моның белән килешмим. Кемнәрдер инде Черноскутов белән сөйләшеп, күрше булгач, аны мәчет хисабына ярдәм итүе турында килешкәннәр. Мәчет имамына да, күрәсең, шуңа күрә петициягә кушылырга, бу проблемны күтәрергә уңайлы түгел. Ул итимагый пулат вәкиле булса да, дәшми тора. Минемчә, хәзер бу мәсьәләне күтәрмәсәң, вакыт узу белән тарихи бистә дип тормаслар төрле юллар белән зур төзелешкә рөхсәт алырлар. Томскидагы татар бистәсе – татар шәһәр мәдәниятенең иң ачык мисалларының берсе. Совет чорында безгә озак кына ""сездә авыл мәдәнияте, татарлар авылда гына саклана"" дигән фикер сеңдерергә тырышканнар. Томскидагы татар бистәсенең мисалы моның киресен дәлилли. Шәһәрдә мещаннар, сәүдәгәрләр булган, шәһәр әмәгатьчелеге яшәп килгән"", ди Мөдәрисов. Аның әйтүенчә, Черноскутовтан бу ирләрне хәзер беркем дә тартып ала алмый, ул аларны аукционнан кануни нигездә сатып алган. Шул ук вакытта ул анда әлегә зур төзелеш алып бара алмый, ләкин киләчәктә нәрсә буласын беркем дә белми. ""Шәһәр хакимияте аңа акчаны кире кайтарып, бу ирләрне шәһәр милкенә кайтаруы нык шикле, шәһәрнең үзендә акча юк. Эшкуарның ирне сатып алып, аны үз файдасына кулланмавы да бик шикле, аның үз планнары бар бит. Бу ирне әмәгатьчелеккә, шәһәргә калдыруын да күз алдына китерү мөмкин түгел. Бу әлегә булган вазгыять. Татар бистәсенең махсус мәдәни мирас статусы алуыннан соң төзелгән беренче объект түгел бит инде. Горький урамында яңа төзелгән кунакханә тора, аерым йортлар да төзелгән. Үзенчә юлны табалар һәм төзиләр. Мәхкәмә аша, төрле хокуктан тыш ысуллар табып эшлиләр. Алар мәхкәмәдән дә курыкмый. Кирәк булганда, хокукларны үз ягына ничек борып булганын да аңлыйлар, беләләр. Татар бистәсендә коммерцияле төзелеш алып барырга теләүчеләр бик күп. Ә чынбарлыкта анда бары тик төзекләндерү һәм казага каршы эшләр генә алып барылырга тиеш. Безнең татарларның да акчалы проектлар белән кызыксынуы бар, әмма төзелеш алып барырга ярамау сәбәпле алар аны тормышка ашыра алмый"", ди Мөдәрисов. Ул Татар бистәсе чикләрен билгеләүдә дә күп сораулар булуын әйтә. Электән татарлар яшәгән ирләр киңрәк булган дигән фикер йөри. Мисал өчен, 1930 елга кадәр эшләгән татар педагогик техникумы анда кермәгән. Анда бөтен Себергә татар теле укытучылары әзерләнгән. Шулай ук Ак мәчет тә читтә калган. ""Элегрәк Татар бистәсе ЮНЕСКОга кермәкче иде, әмма күп яңа заманча биналар төзелү сәбәпле бу тормышка ашмады. Шәһәр итәкчелегенә бистәнең бу исемлеккә керүе һич кенә дә кирәк түгел. Анда кешеләр яши. Кайберләре инде каза хәлендәге йортлар, әмма араларында яхшы сакланганнары да бар"", ди Мөдәрисов. Узган ел Томски татарлары тарихи йортны торгызуга Казаннан акча дасораган иде. Ләкин Казан акча бирелмәгән. ""30 еллык милли хәрәкәт дәверендә Татарстан Томски татар мәдәнияте үзәгенә бары ике миллион сум бирде. Шуның белән шул. Башкасы барысы да милли хәрәкәт вәкилләре акчасына эшләнде"", ди Әнвәр Мөдәрисов. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Томскидагы тарихи татар бистәсендә күпкатлы йортлар төзергә мөмкиннәр: татарлар әлегә дәшми,0,analytics,Татарстан,6042,https://www.azatliq.org/a/31619562.html,2021-12-21T21:00:27+00:00
Сегодня проходит Всероссийская социально-культурная акция «Библионочь-2024». В этом году её девиз – «Читаем всей семьей».,«Библионочь – 2024»,1,news,Яңылыҡтар,121,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-20/biblionoch-2024-3736237,2024-04-20T21:46:11+00:00
"Башкортостан – впереди по инициативам в области журналистики, считает председатель Союза журналистов РФ. Председатель Союза журналистов России Владимир Соловьев, комментируя «Башинформу» итоги премии Главы Башкортостана в области журналистики «Достоверность. Ответственность. Мужество» за 2025 год, отметил передовой опыт взаимодействия руководства республики и средств массовой информации. «Часто бываю в Уфе, я присутствовал в тот момент, когда Радий Фаритович Хабиров объявил о создании этой премии и о том, какие будут номинации. Недавно явновь былв Уфе на съезде Союза журналистов Башкортостана, где присутствовал Глава республики. Выступая, я сказал Радию Фаритовичу большое спасибо от журналистской общественности за правильное отношение к средствам массовой информации, к журналистам. Потому что Башкортостан во многом впереди всей страны по таким взаимоотношениям руководства республики и СМИ. Существует и развивается большое количество и печатных СМИ, и не только для взрослых, но и для детей и молодежи. Работают телеканалы, очень талантливые журналисты, все активно ездят на фронт, делают массу интересных репортажей, участвуют в конкурсах. Наше отделение Союза журналистов всегда в двадцатке лучших — этим можно гордиться, —сказал Владимир Соловьев. — Впервые на съезде Союза журналистов Башкортостана были вручены девять удостоверений военкоров. Возможно, по стране пойдёт эта инициатива. И, конечно, такая премия, как Достоверность. Ответственность. Мужество, показатель того, каким образом и журналистское сообщество себя проявляет, и какое отношение к нему показывает руководство республики». Ранеев Уфе Радий Хабиров вручил премии Главы Башкортостана в области журналистики «Достоверность. Ответственность. Мужество» за 2025 год. Глава республики подчеркнул, что конкурс учрежден для того, чтобы мотивировать журналистов на новые высоты, и поздравил с победой новую двадцатку лауреатов. В номинации «Достоверность» одним из лауреатов премии стал главный редактор информационного агентства «Башинформ», автор и ведущий проекта «Честно говоря», который выходит на телеканале БСТ, Руслан Шарафутдинов. В этой же номинации лауреатом стал главный редактор газеты «Уфимская неделя» Станислав Шахов. В номинации «Ответственность» диплом лауреата из рук Главы Башкортостана получила специальный корреспондент ИА «Башинформ» Ксения Калинина. Заместитель главного редактора «Общественной электронной газеты» ИА «Башинформ» Снежана Латыпова также стала лауреатом премии в номинации «Мужество».",Владимир Соловьев отметил опыт взаимодействия власти Башкирии и СМИ,0,analytics,Йәмғиәт,2501,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-12-18/vladimir-soloviev-otmetil-opyt-vzaimodeystviya-vlasti-bashkirii-i-smi-4515976,2025-12-18T20:50:00+00:00
"""Минең гуманитар ярҙам күрһәткән ирекмәндәргә, йылы ойоҡбаштар бәйләп ебәргән апай-инәйҙәргә, йылы кофта, футболка ебәргән һәр кемгә рәхмәт әйткем килә"".2022 йылдың көҙөнә тиклем Рөстәм Кәримов ғәҙәти тормош менән йәшәй: ҡатыны менән улын тәрбиәләп үҫтерә, Салауат ҡалаһындағы заводта эшләй. Өлөшләтә мобилизация башланғас, махсус хәрби операция зонаһына хеҙмәткә китә. Ауыр яра алғандан һуң хәрби хеҙмәттән бушатыла, әммә унда патриоттарса рух һүнмәгән әле.  Тыуған яғында ул йәштәр менән эшләй, тип яҙа Выбор гәзите. –Штурмға китеп барабыҙ, һәр төркөмдә өсәр кеше. Дошманға 200-250 метр ғына ҡалды. Һуҡмаҡ буйлап барғанда юлдағы минаны күреп, ситләтеп үттем, тик үләндәге икенсе минаны күрмәгәнмен. Аҙаҡ госпиталдә ятҡанда бер мина янында мотлаҡ икенсеһе лә буласағы тураһында өйрәткәндәрен иҫемә төшөрҙөм. Белә инем бит инде. Тәүҙә нимә булғанын аңламай ҙа ҡалдым. Контузия алғанмын, иҫемде юғалтҡанмын. Аяҡ яна, күтәрһәм, ботинка ла, аяҡ табаны ла  юҡ. Ҡурҡыштан йәһәт кенә жгут һалдым, бөтә әйберҙәрҙе – рюкзак, автоматты  өҫтөмдән һалдым. Ағастар яғына шыуышам, егеттәрҙе саҡырам. Береһе килеп етеп, ныҡ итеп бинт менән бәйләне. Улар беҙҙең подразделениенан булмаһа ла, миңә ярҙамға ашыҡты. Юлда дрондар эҙәрлекләне, эвакуация 8-9 сәғәт дауам итте. Дүртәүләп мине өс-дүрт километр алып барҙылар. Рация буйынса медиктарҙы саҡырҙылар. Яңы көс һәм уңайлы носилкалар менән һуңғы ике-өс километрҙы 15 минутта үттеләр. Аҙаҡ инде ялан госпитале ҡаршыланы, – тип хәтерләй хәрби хеҙмәт көндәрен яугир. – Мин мотоуҡсылар ғәскәрҙәрендә хеҙмәт иттем. Барыбыҙ ҙа берҙәм инек. Ҡайҙа барыуыбыҙҙы белмәһәк тә, еңеү артынан икәнен яҡшы белдек. Хәтеремдә, бер ваҡыт бәрелеш линияһында эвакуация төркөмө егеттәре яраланған иптәштәрен сығарыуҙа ярҙам һорап йүгереп килде. Үҙҙәре лә яралы, дошман уларҙы эҙәрләүен дауам итә. Беребеҙ ҙә икеләнмәне, йәһәт кенә тороп, ярҙамға ашыҡтыҡ, яралыны сығарҙыҡ. Бик һыуыҡ декабрь көнө ине.  Яугирҙе эвакуацияланыҡ, ул иҫән ҡалды. Бындай мәлдәр ныҡ иҫтә ҡала. Хеҙмәт көсөргәнешле булды. Даими дежур итәбеҙ, аҙ йоҡлайбыҙ, аҙ ащайбыҙ. Аҙыҡ булмағандан түгел, блиндаждарҙан йыш сығып йөрөмәү, яҡшыраҡ дошманды күҙәтеү, позицияла булыу өсөн. Минең гуманитар ярҙам күрһәткән ирекмәндәргә, йылы ойоҡбаштар бәйләп ебәргән апай-инәйҙәргә, йылы кофта, футболка ебәргән  һәр кемгә рәхмәт әйткем килә. Улар беҙгә өшөмәҫкә ярҙам иттеЯраланғандан һуң йыл ярым ваҡыт үтте. Тыныс тормошта йәшәргә яңынан өйрәнәм. Мин  әле Йәш гвардия төбәк бүлексәһе етәксеһе вазифаһын башҡарам, йәштәрҙе сәйәси һәм йәмәғәт тормошона  йәлеп итеү өсөн тырышам. Уларҙың тормошта үҙ маҡсаттары һәм уға ынтылыштары булырға тейеш. Бер кем дә эшһеҙ ултырмаһын, хыялдарын тормошҡа ашырһын. Шул саҡта тыныслыҡ булыр.","Аяҡ яна, күтәрһәм, ботинка ла, аяҡ табаны ла юҡ",0,analytics,Махсус хәрби операция,2699,https://shonkar.com/articles/care/2025-12-10/aya-yana-k-t-r-m-botinka-la-aya-tabany-la-yu-4501796,2025-12-10T21:40:00+00:00
Ҡырмыҫҡалы районында 11 декабрҙә юғалған Фирҙәүес Хәлим улы Әбсәләмовты эҙләү дауам итә.,Иҫән-һау табылһын инде!,1,news,Яңылыҡтар,88,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-23/i-n-au-tabyl-yn-inde-4518233,2025-12-23T12:44:36+00:00
"Әлеге проектны 14 ноябрьдә Казанда узган матбугат очрашуында мөфти Камил хәзрәт Сәмигуллин тәкъдим итте. Канал аша татар теле дәресләре башлап өйрәнүчеләр өчен бирелә, аны татар теле белгечләре тулыландыра. ""Кесә ярдәмлеге"" сүз байлыгын арттырырга, әзер фразалар ятларга, әйтелешне камилләштерергә, гади әңгәмәләрдә катнаша алырлык итеп татар телен өйрәнергә мөмкинлек бирә. Дәресләр көн саен төрле темаларга, тормыштан алынган хәлләргә бүленеп бирелә. Каналга адресы белән язылырга мөмкин. Моннан тыш, һәм системнарында файдалану өчен Диния нәзарәте ""Татар сүзе"" дип исемләнгән әсбап та булдырган иде. Татар теленең мобиль аңлатмалы сүзлеге көненә бер татар сүзе ибәреп, аның мәгънәсен аңлата. ""Татар сүзе"" мобиль кушымтасын ясаганда, ""Гарәпчә-татарча-русча"" алынмалар сүзлеге кулланылды, диелә. Кушымта оффлайн да эшли ала. Матбугат очрашуында шулай ук ""Хузур ТВ"" мөселман телеканалы интернет челтәрендә декабрь аенда тәүлек дәвамында эшләүгә күчәчәк, дип хәбәр иттеләр. Безнеңканалына язылыгыз! Иң кызыклы хәбәрләрне беренче булып укыгыз.",Татарстан мөфтияте е-да татар теленә өйрәтү каналы булдырды,1,news,Яңылыҡтар,1041,https://www.azatliq.org/a/28853502.html,2017-11-14T12:26:41+00:00
"Не первый год обсуждается предложение о том, чтобы самбо стало одним из обязательных уроков физкультуры в школах. Уже есть субъекты Российской Федерации, готовые стать экспериментальной площадкой, чтобы оценить и посмотреть, как этот проект «полетит», а дальше - думать о том, стоит или нет распространять эксперимент на территорию всей страны, – сказал Владимир Якушев.","Партия ""Единая Россия"" предлагает включить самбо в обязательную программу уроков",1,news,Яңылыҡтар,370,https://uchbash.com/news/novosti/2024-11-16/partiya-edinaya-rossiya-predlagaet-vklyuchit-sambo-v-obyazatelnuyu-programmu-urokov-4011530,2024-11-16T20:58:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр""Башкортостан"" дәүләт телеканалының ""Хәбәрләр"" тапшыруын алып баручы Флүрә Мурзинатавышын навигаторга яздырганнар. Хәзер машина йөртүчеләр юлда йөргәндә аның башкорт телендә биргән киңәшләреннән файдалана ала. Бу хакта ГТРК Башкортстаниткерә. Барган иргә килеп иткәч навигатордан аның ""Эфирда очрашканчыга кадәр! "", дигән сүзләре яңгырый диелә хәбәрдә. Әлегә Флүрә Мурзина юлны башкорт телендә өйрәткән беренче һәм бердәнбер кеше дип искәртелә. ""Мин Башкортстанда ""Яндекс. Карты""ны башкорт телендә яңгыраткан беренче кеше. Бу күңелле, әлбәттә. Тарихи мизгел"", дип фикер белдергән ул үзе. Навигаторны Флүрә Мурзина тавышына көйләү өчен әсбабны ачып, ""тавышлар һәм белдерүләр"" бүлегенә керергә, ""Аннотацияләр теле""н ачарга һәм башкорт телен сайларга кирәк диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Яндекс. Карты"" сервисын башкорт теленә көйләп була, юлны Флүрә Мурзина тавышы өйрәтеп барачак",1,news,Яңылыҡтар,882,https://www.azatliq.org/a/32653409.html,2023-10-25T11:01:46+00:00
"Ауылда йәшәгән уҡытыусы Эльвира йөрәге тулы ут, ауыҙы тулы ҡан булһа ла, һис ҡасан эсендәгеһен тышҡа сығармаҫ көслө кешеләрҙең береһе. Үҙенең нисек итеп танышыу сайтында муттарға тарыуын ябай бер ваҡиғалай итеп һөйләй. Ләкин, кешегә күрһәтмәһә лә, ныҡ ҡайғыра, сөнки мутлашыусылар ҡорған тоҙаҡҡа ҡабып, дүрт йөҙ мең һумдан ашыу тупланмаһын юғалтҡан, туғыҙ йөҙ мең һумлыҡ кредитҡа батҡан. - Яңғыҙлыҡтан бәләгә тарылды, - тип аңлата яңылышыуын. – Ирҙең хыянаты арҡаһында ғаиләбеҙ селпәрәмә килгәс, мөлкәт бүлеп ҡаңғырышып айырылышҡас, байтаҡ ваҡыт ирҙәргә күтәрелеп тә ҡарағым килмәне. Ә тәбиғәт үҙенекен итә. Һөйөргә-һөйөлөргә теләк артҡандан-арта барҙы. Тик нисек, ҡайҙан үҙеңә иптәш табырға? ! Уҡытыусыға иғтибар көслө, кешеләр һәр ваҡыт һиңә юғары талаптар ҡуя. Ҡыйыш баҫып ҡара, күҙеңде лә астырмаясаҡтар. Ул ирле ҡатындарға ғына кер йоҡмай, яңғыҙ ҡатындар иһә кисен саф һауа һуларға сығып йөрөһә лә, әллә нимәгә әйләндереп, теләһә кемгә ҡушып һөйләүҙәре ихтимал. Шуға ла, исмаһам, күңел өсөн ир-егеттәр менән яҙышып булһа ла, аралашайым, тип танышыуҙар сайтына теркәлдем. Ысын исем-шәрифемде яҙып. Бөтә дөрөҫөн яҙған, аралашыуҙы алдаҡтан башламаған, дөрөҫлөк яратҡан, намыҫлы кеше, ти икән берәү. Алйотмон. Миңә иң беренсе яҙып ебәргән ирҙең фотоһы урынында яһалма интеллект эшләгән һүрәт ине. Үҙен махсус хәрби операцияла ҡатнашыусы яугир – разведчиктар командиры, майор итеп таныштырҙы, йәнәһе лә, уларға ысын фотоларын ҡуйырға, исемдәрен яҙырға ярамай, тыйыла. - Һиңә генә ысын исемем Боря икәнен әйтәм, быны һинән башҡа һис кем белергә тейеш түгел, - тине. – Мин һуғышта саҡта хәләлем кафе-клубтарға йөрөп, исемен сығарҙы, айырылыштыҡ, хәҙер уның менән балалар хаҡына ғына бәйләнеш тотам. Ҡаты һуғыштар эсендә йөрөгәндә, йөрәк айырата йылылыҡҡа сарсай. Ҡатындарға ышаныс бөттө, тигәндә, һинең фотоны күреп, һәйбәт, ышаныслы, тоғро кешеләрҙең барлығына өмөт уянды. Уның яғымлы һүҙҙәренән һуң үҙемдең ысынлап та, һәйбәт, ышаныслы, тоғро булыуымды раҫларға тотондом. Тәҡдиме буйынса, танышыуҙар сайтынан сыҡтыҡ, аралашыуҙы мессенджерҙа дауам иттек. Үҙем хаҡында түкмәй-сәсмәй һөйләп, яугирға күңел серҙәрен сисеп ташланым. Ҡайҙа, ниндәй йүнәлештә, ниндәй шарттарҙа хеҙмәт итеүебеҙ тураһында яҙа алмайым, кисерештәрем, наҙым, мөхәббәтем менән генә бүлешә алам, тигән разведчик инде лә оҫта һайраны, аҙна-ун көн эсендә үҙенә ғашиҡ иттерҙе. Хәлемде аңлаған, уртаҡлашҡан, йыуатҡан, көслө ир ролен башҡарған, яу артынан яуҙа ҡатнашҡан Боряның ҡыҫҡа ғына хәбәрҙәрен көтөп алдым. - Миңә ярты йыллап эш хаҡы күсмәне, әллә нимәһен дөрөҫ яҙмағандар ҙа, киләһе аҙнала буласаҡ, тиҙәр, ике миллион һумға яҡын аласаҡмын, ә квадрокоптер менән тепловизорҙар бөгөн үк, хәҙер үк кәрәк, ғүмер һәм үлем мәсьәләһе үтә киҫкен тора, сараһыҙҙан, оят булһа ла, һиңә мөрәжәғәт итергә мәжбүрмен, зинһар, бурысҡа биш йөҙ мең һум аҡса биреп тор, киләһе аҙнала ҡайтарырмын, - тип яҙғас, уйлап та тормай, һораған сумманы ебәрҙем. Икенсе көндө, беҙ заданиеға киттек, кире әйләнеп ҡайта алмаһам, мине онотма, сиркәүгә барып, шәм ҡуйырһың, тигән әҙәмдең ғүмере, һаулығы өсөн борсолоуҙарым. Биш көндән килеп сыҡты был, ауыр хәлдә госпиталдә ятыуын хәбәр итте: - Заданиеға киткән көндө миномет уты аҫтына эләктек, төркөмдән ике генә кеше тере ҡалғанбыҙ, һин мине юғалтҡанһыңдыр, тип иҫемә килеү менән саҡ-соҡ аҡтыҡ көстө туплап, иң беренсе һиңә яҙам. Илама, бөтә яҡшы буласаҡ, тиҙерәк һауығырға сәбәп елле – һине, ҡараңғы туннелдә яҡтырған йондоҙомдо күрергә, ҡосаҡҡа алырға, үбергә хыялланам. Йөрәккә май булып яғылған һүҙҙәренән иреп төшөлдө. Бер-ике көндән эш хаҡын күсерерҙәр, алыу менән бурысты ҡайтарырмын, әммә тағы ла үтескә һорайым, һәләк булған яугирҙарымдың ғаиләләренә иллешәр мең һум күсерергә теләйем, саҡ ҡына булһа ла, уларға ярҙам итергә теләйем, - тип яҙған изге кешегә нисек баш тартаһың, артың менән әйләнәһең? Иҫәптәге аҡсамдан тыш кредит алып, майорға  ебәрҙем. Шунан һуң Боря хәстәрлекле табиптарҙы, шәфҡәт туташтарын ризаларға, аҙаҡ ҡыйбатлы дарыуҙарға аҡса һораны. Мутлашыусының арбауына бирелеп, һораған һайын аҡса күсерҙем. Ҡиммәткә төшкән интернет-һөйөүем тураһында миңә ҡунаҡҡа килгән апайым белеп ҡалды. Ай-һай, МХО яугирҙарына эш хаҡы ваҡытында түләнәлер, һин мут бәндә менән аралашаһыңдыр, тигәс, юҡ, тип яугирҙы яҡланым: - Ә һин уны һынап ҡара, аҡса һораһа, бурысҡа баттым, башҡа бирә алмайым, тип әйт, ҡасан аҡсамды ҡайтараһың, тип белеш, - ти апайым. - Һаманғаса эш хаҡы килеп етмәне, аҡсаңды мотлаҡ ҡайтарам, һин миңә ышанмайһыңмы әллә, башҡа ярҙам һорарлыҡ кешем юҡ, һине яҡын күргәнгә генә аҡса һорайым, һин мине көйҙөрәһең, үҙемде алама кеше итеп тойорға мәжбүр итәһең, яраларҙың ауыртыуына һинең миңә булған мөнәсәбәтең, ышанмауың, кәмһетеүең һыҙландыра, башҡа ышанысһыҙ ҡатындар һымаҡ булма, фәлән-фәсмәтән. Саҡ ғәфү үтенә, сираттағы кредитты юллай башламаным, ысын. Әлдә апайым, аҡылыңа кил, аҡсаңды ҡайтарыуын талап ит, тип әрләп туҡтатты: - Һин юғары белемле педагог, башың ҡайҙа? ! Аҡсаға мохтажмын, иптәштәреңдән илле-йөҙ мең һум булһа ла алып, миңә ебәр, тип яҙ. Иманым камил – баш тартасаҡ. Ҡыйынһынып ҡына апайымдың әйткәненсә яҙғайным, разведчигым урта бармағын күрһәткән смайликты ебәрҙе лә, хәбәрҙәрҙе тулыһынса юйып, юғалды. Мине ярыҡ ялғашҡа ултыртты. Баш һау булһа, мал табылыр, аҡсаһынан бигерәк хис-тойғоларымдың тапалыуына әрнейем, тигән Эльвираның күңеле йәнә йөҙ йоҙаҡҡа бикләнгән. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Яңғыҙлыҡтан һөйөү-бәләгә.,1,news,Яңылыҡтар,5488,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-04/yybatly-internet-y-4563615,2026-02-04T16:00:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанның Баймак районы мәхкәмәсе бинасы янындагы мәйданга активист Фаил Алсыновны хуплау өчен ыелган кешеләр арасында провокация ясаучылар барлыкка килгән. Бу хакта вакыйга бара торган урындагы хәбәрчесенә таянып, ""Пруфы""иткерә. Басма хәбәрчесе сөйләвенчә, кайберәүләр куәт оешмалары вәкилләре ягына кар һәм хәтта таш ата башлаган. Ул тәртипсезлекләр башлануын, ыелган халыкның куәт оешмалары белән бәрелеше башлануын әйткән. ""Әйе, тәртипсезлекләр башланды, хатын-кызлар кычкыра, кемдер хуплый, кемдер провокациягә бирешмәгез дип кычкыра"", дип иткергән ""Пруфы""га хезмәткәре. Шулай ук куәт оешмалары вәкилләренең ыелганнарны кысрыклавы төшерелгән видеолар таралды. ""Пруфы"" басмасы кайбер кешеләрнең кыйналуын яза, аларны читкә алып киттеләр, мөгаен тоткарларлар дип искәртә. Төрле белешмәләргә күрә Баймактагы мәхкәмә янына берничә мең кеше ыелды. Хәзерге вакытта алар башкорт активисты Фаил Алсыновны мәхкәмә бинасыннан алып чыгуларын көтә. Хөкем карары чыгарылганга бер сәгатьтән артык вакыт үтсә дә, аны әле дә чыгармадылар. Мөгаен моңа халыкның ыелуы сәбәпче булгандыр. Шул ук вакытта куәт оешмалары вәкилләренә каткан кар кисәкләре ыргытулары турында ""Говорит Не Москва"" каналы даиткерде. ОМОНның күз яше агыза торган газ куллануы әйтелә. ОМОН хезмәткәрләре халык төркеменә төтен шашкалары ыргыткан, аларның кайберләрен куәт оешмалары вәкилләренә таба кире атканнар диелә. Канал протест белдерүчеләрнең саны 10 мең кешегә кадәр итәргә мөмкин дип яза. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Медиа: Баймак мәхкәмәсе янында провокаторлар эш итә, тәртипсезлекләр башланды",1,news,Яңылыҡтар,1582,https://www.azatliq.org/a/32777759.html,2024-01-17T07:24:05+00:00
"Поддержка педагогов будет осуществляться через канал «Разговоры о важном» в «Сферуме». По техническим вопросам можно обращаться через форму обратной связи на сайте. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",С нового года «Разговоры о важном» будут доступны на сайте!,0,analytics,Файҙалы эштәр,287,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-12-28/s-novogo-goda-razgovory-o-vazhnom-budut-dostupny-na-sayte-4070883,2024-12-28T14:19:00+00:00
"""Галимнәр йорты"" бинасыфикерләрКазанның Бутлеров урамы, 30 йортында ""Ватанны саклаучылар"" дип аталган махсус хәрби операциядә (Русия хакимияте үзенең Украинага каршы баскын сугышын әнә шулай дип атый) катнашучыларга ярдәм итү фонды урнашачак. Бу хакта ""Реальное время"" хәбәр итә. Биредә утырган археологлар бу бинадан китте, алар Татарстанның Милли китапханәсенә күчә диелде. Бу бина берничә ел ""Галимнәр йорты"" дип аталды, биредә Ш. Мәрани исемендәге Тарих институтыннан аерылып чыккан А. Халиков исемендәге Археология институты үзенең эшчәнлеген алып барды. әй көне алар бу бинадан күчүе билгеле булды. Шул вакытта бина кемгә биреләчәк, монда нәрсә урнашачак дигән сорау туды. Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановйөкләмәсе нигезендә Казан үзәгендәге ике катлы тарихи бина Казан шәһәре карамагына тапшырырга планлаштырылган иде. Ул вакытта Казан Башкарма комитеты башлыгы урынбасары Гүзәл Сәгыйтовататар әмәгатьчелеген ыеп, биредә татар телле балалар өчен үзәк булдырырга мөмкин дигән фикер белән бүлеште. Стратегик сессиядә аның проекты тәкъдим ителде, биредә балалар ниләр белән шөгыльләнә алачаклары, нинди остаханәләр эшли алачак дип аңлатылды. Әмма ахыр чиктә татар балалары өчен бу проект хупланмады. Бүген Татарстанның мәдәни мирас объектларын саклау комитеты рәисе Иван Гущиноешманың йомгаклау коллегиясендә тарихи бина тирәсендәге мәсьәлә хәл ителде дип белдерде. — ""Казандагы Александров балалар приюты"" махсус хәрби операциядә катнашучыларга ярдәм итү ""Ватанны саклаучылар"" дәүләт фонды өчен яраклаштырылачак, — диде Гущин. Фонд төгәл нәрсә белән шөгыльләнәчәк, биредә ничә кеше эшләячәк — билгеле түгел. Әйтергә кирәк, ике катлы бинаның гомуми мәйданы — 1894,5 квадрат метр. Биредә озак еллар дәвамында йә балалар, йә галимнәр яшәгән яки эшләгән, бина мәдәни учак буларак да билгеле. Бутлеров урамы, 30 нчы йорт адресы буенча урнашкан бина Александров балалар йорты буларак билгеле. Казандагы бу балалар йорты 1845 елда ачылган. Ә бу бинага ятим балалар 1890 нчы елларда күчерелгән. Йортның проект авторы —Лев Хрщонович, аны атаклы хәйрияче Ольга Александрова-Гейнс акчасына төзегәннәр. Бина балалар йорты буларак 1935 елга кадәр хезмәт иткән. Соңрак биредә Галимнәр йорты урнаша. Советлар чорында Казанның Галимнәр йорты башта Щапов урамындагы 43 нче йортта урнашкан була, аннары Мөштәри урамы, 22 нче йортка күчә, ә 1935 елда — Казан университеты ректоры Гыйльми Камай инициативасы белән — Бутлеров урамына күчерелә. Бина фән һәм техника хезмәткәрләре йорты дип атала башлый. Монда, мәсәлән, химик Александр Арбузов скрипкада уйнап чыгыш ясаган, шулай ук ""Качкын"", ""Башмагым"" һәм ""Шүрәле"" татар опералары һәм балетларының репетицияләре узган.2009 елда тарихи бина муниципаль әһәмияткә ия мәдәни мирас объекты буларак дәүләт тарафыннан сакланган статуска ия була. 2026 елда Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов бинаны торгызу эшләрен үткәрү турында беренче күрсәтмә бирде. Соңгы елларда Казанда татар үзәкләренә биналар бүлеп бирү яки яңаларын төзү мәсьәләсе тискәре хәл ителә. Киресенчә, татарга хезмәт итүче үзәкләр кысрыклап чыгарыла. Әлегә кадәр, мәсәлән, ""Казан"" милли мәдәни үзәк кире халыкка кайтырылмады. Аның бинасы Милли китапханә бирелде. Хакимият Милли китапханә өчен аерым бина төзергә урын да, акча да таба алмады. Татар итимагый үзәктән башта бинасын тартып алдылар, соңыннан Русиядә иң абруйлы оешманы экстремистик дип атаптуздырдылар. Казанда яңа әмигъ мәчете өчен дә үзәктә урын табылмады. Ул Кырлай паркында төзелергә тиеш диелде, әмма бу урыннанбаш тартылды. Бәйгедә Татарстан архитекторлары проекторы иңеп чыкса да, аннары әмигъ мәчетен Мәскәү ширкәте төзиячәк һәм аларга Бишбатла бистәсендәге урын бүленеп биреләчәк диелде. Әмма әлегәчә төзелеш эшләре башланмады. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Казандагы Галимнәр йорты дип аталган тарихи бина Украина сугышында катнашучыларга биреләчәк,1,news,Яңылыҡтар,3801,https://www.azatliq.org/a/33657756.html,2026-01-23T14:18:16+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрПрокуратура Башкортстан баш санитар табибы Анна Казакка экстремист эшчәнлек ярамау турында кисәтү ибәргән. Бу хакта ""Стоп Баш РТС"" хәрәкәте активисты Альберт Рәхмәтуллинхәбәр итте, дип яза""Аспекты"". Элегрәк Альберт Рәхмәтуллин бөтен күзәтү оешмаларына мөрәәгатьләр ибәргән булган һәм Уфада яшәүчеләрнең шәһәрдә химик ис килүгә зарлануын тикшерүне сораган. ""Башкортстан кулланучылар хокукларын күзәтү идарәсеннән (Роспотребнадзор) ""отписка"" килде, анда һавада зарарлы матдәләрнең рөхсәт ителгән күләмнән артмавы язылган. Шул ук вакытта башка дәүләт оешмалары Уфада һаваның пычрануы фактларын ачыклаган иде. Бу ачуымны чыгарды һәм мин Роспотребнадзор итәкчесе Анна Казакның ни белән шөгыльләнүен карарга булдым. Шуны ачыкладым - ул видеолар төшереп, аларны тыелган социаль челтәргә - -га куя икән"", ди активист. Альберт Рәхмәтуллин фикеренчә, Роспотребнадзорның ни белән шөгыльләнүен ачыклау өчен кулланучыларга Анна Казак сәхифәсенә язылып кына калмыйча, ""тыелган социаль челтәрне"" актив кулланырга да туры килгән. ""Мин күптән икеле стандартларга каршы чыгып киләм, шуңа бу хәлне ачыклау өчен Башкортстан прокуратурасына яздым. Республика Роспотребнадзор идарәсе итәкчесенә экстремист эшчәнлекне тормышка ашыру ярамау турында кисәтү әзерләүләре әйтелгән авап алдым"", ди ул. Альберт Рәхмәтуллин шушы хәлдән соң Башкортстан эчке эшләр министрлыгына гариза язган, ул экстремизмга каршы көрәш үзәгенең прокуратура тикшерүен карап, Анна Казак гамәлләрендә хокук бозу яки инаять бармы икәнен тикшерүне сораган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Прокуратура Башкортстан баш санитар табибы Анна Казакка экстремист эшчәнлек ярамау турында кисәтү ибәргән,1,news,Яңылыҡтар,1625,https://www.azatliq.org/a/32629118.html,2023-10-09T07:18:10+00:00
"Ҡыҫҡа яуап: әлбиттә, юҡ. Ғәмәлдә кешенең аралашыуын бер нәмә лә алмаштырмаясаҡ. Йәғни кешеләрҙе бер-береһе менән ҡыйынлыҡһыҙ аралаштыра алған тәржемәселәр булыуы – шәп нәмә. Был ысынлап та мөһим механизм. Кешеләрҙең аралашыуын бер нәмә лә алмаштырмай, хатта кеше сит телде белһә лә алмаштыра алмай. Кеше камил һөйләшмәһә лә, ватып-емереп нимәлер әйтергә тырышһа – был инде контрагенттың һиңә битараф түгеллеген, мәҙәниәтең, хис-тойғоларың уға барыбер түгеллеген күрһәтә, – тине Иҙрисова. Ләкин яһалма аңды белем биреү системаһына индерергә кәрәк, тигән фекер менән дә һәр кем килешә, әлбиттә. Шуға ҡарамаҫтан, кадрҙарға ихтыяж һаҡланасаҡ, тип иҫәпләй ректор. Бөгөн геосәйәси мәсьәләләргә яуап бирерлек һәм партнерҙар менән мөнәсәбәттәрҙе үҫтерә алырлыҡ кадрҙар кәрәклеген билдәләне В. Иҙрисова. Сығанаҡ: Халыҡ-ара бизнес аҙналығы сайты.","Яһалма аң кешене алмаштыра алмай, тине Виттория Иҙрисова",1,news,Яңылыҡтар,836,https://amanat.su/news/novosti/2025-12-05/ya-alma-a-keshene-almashtyra-almay-tine-vittoriya-i-risova-4495305,2025-12-05T15:24:00+00:00
Глава Башкортостана Радий Хабиров поблагодарил Президента России за решение присвоить Ишимбаю почетное звание «Город трудовой доблести». Сегодня Владимир Владимирович Путин подписал соответствующий указ. В своем посте в соцсетях руководитель региона рассказал об Ишимбае.,Глава Башкирии поблагодарил Путина за присвоение почетного звания городу Ишимбаю,0,analytics,Йәмғиәт,271,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-01-15/glava-bashkirii-poblagodaril-putina-za-prisvoenie-pochetnogo-zvaniya-gorodu-ishimbayu-4086279,2025-01-15T22:35:00+00:00
"Эдем Бекиров мәхкәмә утырышындаАннексияләнгән Кырымдагы мәхкәмә 6 июньдә кырымтатар активисты Эдем Бекировны сак астында тотуны 12 августка кадәр озайтты. Бекиров мәхкәмә сорауларына авап бирүдән баш тартты. Ул кырымтатарларны эзәрлекләүгә каршы плакат күтәреп утырды. ""Башта яшьләрне. Аннары картларны. Хәзер хатын-кызларны. Киләчәктә кемне? Балаларнымы? "" дип язылган иде анда. Бекиров - беренче төркем инвалид. Ул шикәр чире белән авырый. Утырышны көткәндә активист 12 сәгать ризыксыз һәм медицина ярдәмесез булган. Бекиров бу хәлләргә зарланганнан соң хөкемдар әзаларны үтәтү хезмәтенә кисәтү чыгарды, ләкин табиблар чакыруны кире какты. Украинаның Кырымга якын урнашкан Новоалексеевка бистәсендә яшәүче, аягы ампутацияләнгән, култык таяклары белән йөргән, йөрәгенә операция ясалган, шикәр чире белән авыру, беренче группа инвалид Эдем Бекиров узган елның 12 декабрендә Кырымга барганда Чонгар чик капкасында ФСБ хезмәткәрләре тарафыннан тоткарланып Акмәчеткә китерелә һәм сак астына алына. Элегрәк адвокат Бекировның аягында яра төзәлми, йөрәк өянәкләре ешайган, хәле бик начар, аның үлүе ихтимал дипхәбәр иткән иде. Активист канунсыз корал саклау һәм тапшыруда шикләнелә. Гаепләү бер яшерен шаһит күрсәтмәләренә генә нигезләнә. Эдем Бекиров үзе гаепләүне кире кага.",Мәхкәмә кырымтатар активисты Эдем Бекировны 12 августка кадәр сак астында калдырды,1,news,Яңылыҡтар,1271,https://www.azatliq.org/a/29986072.html,2019-06-07T06:39:09+00:00
"Башкортстанның Ахун авылы. Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанда авыл ирендә фәкыйрьлек дәрәәсе 15,9 процент, бу - республика шәһәрләре белән чагыштырганда 6,9 тапкырга күбрәк. Шәһәр ирендә фәкыйрьлек чигендә яшәүчеләр 2,3 процентны тәшкил итә, дип яза РБК. Әлеге белешмәләрне республика хөкүмәте киңәшмәсендә иткергәннәр. Шул ук вакытта авылларда аз керемлеләр – 80,6 процент, шәһәрләрдә 19,4 процент диелә. Башкортстан гаилә, хезмәт һәм социаль яклау министры Ленара Ивановаәйтүенчә, банкротлыкка чыккан кешеләр саны ягыннан Башкортстан Русия төбәкләре арасында бишенче урында тора. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстан авылларында фәкыйрьлек дәрәәсе шәһәр белән чагыштырганда иде тапкыр югарырак,1,news,Яңылыҡтар,682,https://www.azatliq.org/a/32600707.html,2023-09-20T06:48:40+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМәхкәмәдә каралган эш Русия хакимиятенең Европа кеше хокуклары мәхкәмәсе ""Азат Европа Европа кеше хокуклары мәхкәмәсенеңхәбәрендәәйтелгәнчә, мәхкәмә бертавыштан Русия хакимиятләре Кеше хокуклары турындагы Европа конвенциясенең сүз иреге һәм берләшмәләр ирегенә кагылышлы 10 һәм 11 маддәләрен бозган, дип тапкан. Мәхкәмә карарының тулы тексты аныңсайтындачыкты. Мәхкәмә карарынча, Русиянең ""ят агентлар"" турындагы хәзерге кануннары ярлык тага, ялгыш фикер уята, сәүдәгә корылмаган оешмалар эшчәнлегенең үтәкүренмәлелеген арттыруга түгел, ә әза бирүгә юнәлдерелгән. Русия хакимиятләренең ""ят агентлар""ны бөтен язмаларын тамгаларга мәбүр итүе аерым искәртелгән. Бу һәм башка төрле чикләүләр демократик әмгыять нигезләрен какшата, диелә мәхкәмә карарында. Европа кеше хокуклары мәхкәмәсе Русия хакимиятләре ""Азат Европа Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",,1,news,Яңылыҡтар,974,https://www.azatliq.org/a/azatlik-radiosi-evropa-keshe-hokuklari-mahkamasenda-karalgan-eshta-rusiyane-jingde/33167973.html,2024-10-22T17:14:47+03:00
"- Әсәй, солан иҙәнендә ниндәй ҡан ул? Өфөнән ҡунаҡҡа ҡайҡан Сорамандың һаулыҡ ҡушыр-ҡушмаҫтан тәүге һүҙе шул булды. - Әллә танауың ҡананымы? - Юҡсы! Атаҡ, ниндәй ҡан икән? - Әсәһе Көмөшбикә апай соланға сыҡты ла унан һөйләнә-һөйләнә кире килеп инде. - Кисә Юлиә килен иренән ҡасып йүгереп килеп ингәйне бит. Бахыр, теге хайуаны шау ҡанға батырып туҡмаған. Кит, ул әҙәмдең йәне юҡтыр. Шул ҡурсаҡ кеүек кенә ҡыҙға нисек ҡулы баралыр? Үлтереп ҡуйһа. Уның йоҙроғо ниндәй бит әле. Эсеп алдыниһә, ҡатынын туҡмай башлай. Харап көслө ир, имеш, берәү. Һаман һала башлаған өйөн ослап ҡуя алмай. Ул килен шул тиклем буй-һыны менән ни эшләп шуның менән һаман торалыр. Бахыр, балаһы ла атаһынан ҡото осоп бөткән. Әҙәм балаһы был донъяға кемдәндер туҡмалып йәшәр өсөн түгел, бәхетле булыр өсөн тыуа. Кисә, айырыл да ҡуй, ҡалаға сығып кит, аяҡ-ҡулың бар, теләгән ерҙә эш табырһың, тинем әле. - Әсәй, мине һорашамы һуң? - Юҡ. .Юлиә - Сорамандың тәүге мөхәббәте. Мәктәп йылдарынан, башланғыс кластан уҡ дуҫлашып йөрөнөләр. Мөхәббәт сәс толомон тартыуҙан башлана тиһәң, был бала саҡ шуҡлығы ғына тиҙәр ине. Тик бына уларҙың дуҫлығы көсәйгәндән-көсәйҙе һәм күптәрҙе һоҡландырған мөхәббәткә әүерелде. Уйындарҙа, төрлө сараларҙа улар гел бергә булды. Юлиә уны көтөргә вәғәҙә биреп, армияға оҙатты. Араларҙы оҙон-оҙон яҙылған мөхәббәт хаттары яҡынайтты. Әммә хеҙмәт ваҡытын тултырып, тыуған яғына, һөйгәнен күрергә ашҡынып ҡайтҡан Сорамандың татлы хыялдарын тәүге көндә үк клубтағы күренеш селпәрәмә килтерҙе. Ул көндө Сораман клубҡа килеп ингәндә йәштәр саң туҙҙырып бейей ине. Егет ҡараштары менән һөйгәнен эҙләне һәм артҡы рәттә уны күрҙе. Бәй, янында берәү ултыра түгелме? Шулай шул! Сораман туҡтап ҡалды. Ауылда үҙең иң шәп егет һанаған һуғыш суҡмары Миҙхәт ҡулын Юлиәнең яурынына һалған да рәхәтләнеп нимәлер һөйләй. Ә һөйгәне ауыҙ асып уны тыңлай. Артабан был күренештең дауамын ҡарай алманы Сораман. Ул быларҙың береһен дә күрмәҫ өсөн клубтан сығып йылға буйына барҙы. Унда оҙаҡ ҡына ултырҙы. Тимәк, мине Юлиә алдап йөрөгән, ике йыл буйы алдап хат яҙған. Хәшәрәт! Мине кемгә алмаштырған бит әле. Йүнле әҙәм булһа, бер хәл. Мәктәптә уҡығанда башы икеленән сыҡмаған кешегә. Сораман ауылда бер нисә көн булды ла Өфөгә китте. Теләге юғары уҡыу йортона инеү ине. Университетҡа уҡырға ингәс, ул Юлиәнән бер нисә тапҡыр хат алды. Баҡһаң, ҡыҙ уның адресын әсәһенән алған икән. Әммә ул хаттарҙы уҡып та тормай ваҡ-ваҡ киҫәктәргә йыртҡыслап, сүп кәрзиненә ташланы. Артабан хаттар килеүҙән туҡтаны. Бер ҡайтҡанында Сораман әсәһенән Юлиәнең теге Миҙхәткә кейәүгә сығыуын ишетте. Шулай ҙа онота алманы Юлиәне Сораман. Юлында байтаҡ ҡыҙҙар осраны, ни эшләптер күңелдәре берегә алманы. Бына хәҙер утыҙ бишкә лә етте. Теге ваҡыттағы хәлде хәтеренә төшөрә лә үкенеп, уфтанып ҡуя ул. Ниңә генә хаттарын уҡыманым, бәлки, аңлашыр инек, тип уйлай. Аҙаҡ Юлиәнең әхирәттәренән һөйгәненең теге һуғыш суҡмары менән бер ниндәй бәйләнештә булмауын ишетте. Сораман ауылға ҡайтҡан әсәһенән Юлиәнең тормошо хаҡында ишетеп, белеп торҙо. Үс иткәндәй, өйҙәрен уларҙан бер өй аша ғына һалып ҡуйҙылар. Ҡасандыр ауылда шуның кәрәген бирҙем, быны төйҙөм әле, тип йөрөгән әҙәмдең кешесә донъя көтөү, өй-тирәһен ҡарау, бала тәрбиәләү уйында ла юҡ. Бөтә донъя йөгө Юлиә елкәһенә һалынған. Ауылдағы башланғыс мәктәп ябылғанлыҡтан, ҡатын магазинға һатыусы булып эшкә ингән. Иртәгәһенә Сораман тәҙрәнән ҡыҙын етәкләп китеп барған Юлиәне күреп ҡалды. Йөрәге һыҙҙы. Элекке һылыу ҡыҙ урынына ябығып бөткән, йонсоған ҡатын ине. Их, теге ваҡыт ниңә генә аңлашманыҡ икән? Уның тамсы ла ғәйебе булмаған бит. Хаттарын асып уҡырға кәрәк булған. Был тиклем йүнһеҙ кешемен дә инде үҙем, - тип үҙен битәрләне. Көндәрҙең береһендә ауылдан әсәһе шылтыратты ла Юлиәнең ире үлеп ҡалыуы хаҡында хәбәр итте. Унан: - Шул тиклем һәйбәт ҡыҙ бит Юлиә. Ауырып китһәм, аптеканан барып дарыу, магазиндан аҙыҡ-түлек алып килә. Бәхете генә булманы шул. Шундай киленең булһа ине ул, - тип әйтеүендә ниндәйҙер бер ишараны ла аңлағандай булды Сораман. Ял көнө еткәс тә Сораман ниндәйҙер бер тулҡынланыу менән ауылға юлланды. Был юлы йәшлек мөхәббәте менән аңлашасаҡ, һөйләшәсәк. Бынан һуң Юлиәне бер кемгә лә бирмәйёсәкмен, - тип уйланы ул. Өфөнән ҡунаҡҡа ҡайҡан Сорамандың һаулыҡ ҡушыр-ҡушмаҫтан тәүге һүҙе шул булды. - Әллә танауың ҡананымы? - Юҡсы! Атаҡ, ниндәй ҡан икән? - Әсәһе Көмөшбикә апай соланға сыҡты ла унан һөйләнә-һөйләнә кире килеп инде. - Кисә Юлиә килен иренән ҡасып йүгереп килеп ингәйне бит. Бахыр, теге хайуаны шау ҡанға батырып туҡмаған. Кит, ул әҙәмдең йәне юҡтыр. Шул ҡурсаҡ кеүек кенә ҡыҙға нисек ҡулы баралыр? Үлтереп ҡуйһа. Уның йоҙроғо ниндәй бит әле. Эсеп алдыниһә, ҡатынын туҡмай башлай. Харап көслө ир, имеш, берәү. Һаман һала башлаған өйөн ослап ҡуя алмай. Ул килен шул тиклем буй-һыны менән ни эшләп шуның менән һаман торалыр. Бахыр, балаһы ла атаһынан ҡото осоп бөткән. Әҙәм балаһы был донъяға кемдәндер туҡмалып йәшәр өсөн түгел, бәхетле булыр өсөн тыуа. Кисә, айырыл да ҡуй, ҡалаға сығып кит, аяҡ-ҡулың бар, теләгән ерҙә эш табырһың, тинем әле. .Юлиә - Сорамандың тәүге мөхәббәте. Мәктәп йылдарынан, башланғыс кластан уҡ дуҫлашып йөрөнөләр. Мөхәббәт сәс толомон тартыуҙан башлана тиһәң, был бала саҡ шуҡлығы ғына тиҙәр ине. Тик бына уларҙың дуҫлығы көсәйгәндән-көсәйҙе һәм күптәрҙе һоҡландырған мөхәббәткә әүерелде. Уйындарҙа, төрлө сараларҙа улар гел бергә булды. Юлиә уны көтөргә вәғәҙә биреп, армияға оҙатты. Араларҙы оҙон-оҙон яҙылған мөхәббәт хаттары яҡынайтты. Әммә хеҙмәт ваҡытын тултырып, тыуған яғына, һөйгәнен күрергә ашҡынып ҡайтҡан Сорамандың татлы хыялдарын тәүге көндә үк клубтағы күренеш селпәрәмә килтерҙе. Ул көндө Сораман клубҡа килеп ингәндә йәштәр саң туҙҙырып бейей ине. Егет ҡараштары менән һөйгәнен эҙләне һәм артҡы рәттә уны күрҙе. Бәй, янында берәү ултыра түгелме? Шулай шул! Сораман туҡтап ҡалды. Ауылда үҙең иң шәп егет һанаған һуғыш суҡмары Миҙхәт ҡулын Юлиәнең яурынына һалған да рәхәтләнеп нимәлер һөйләй. Ә һөйгәне ауыҙ асып уны тыңлай. Артабан был күренештең дауамын ҡарай алманы Сораман. Ул быларҙың береһен дә күрмәҫ өсөн клубтан сығып йылға буйына барҙы. Унда оҙаҡ ҡына ултырҙы. Тимәк, мине Юлиә алдап йөрөгән, ике йыл буйы алдап хат яҙған. Хәшәрәт! Мине кемгә алмаштырған бит әле. Йүнле әҙәм булһа, бер хәл. Мәктәптә уҡығанда башы икеленән сыҡмаған кешегә. Сораман ауылда бер нисә көн булды ла Өфөгә китте. Теләге юғары уҡыу йортона инеү ине. Университетҡа уҡырға ингәс, ул Юлиәнән бер нисә тапҡыр хат алды. Баҡһаң, ҡыҙ уның адресын әсәһенән алған икән. Әммә ул хаттарҙы уҡып та тормай ваҡ-ваҡ киҫәктәргә йыртҡыслап, сүп кәрзиненә ташланы. Артабан хаттар килеүҙән туҡтаны. Бер ҡайтҡанында Сораман әсәһенән Юлиәнең теге Миҙхәткә кейәүгә сығыуын ишетте. Шулай ҙа онота алманы Юлиәне Сораман. Юлында байтаҡ ҡыҙҙар осраны, ни эшләптер күңелдәре берегә алманы. Бына хәҙер утыҙ бишкә лә етте. Теге ваҡыттағы хәлде хәтеренә төшөрә лә үкенеп, уфтанып ҡуя ул. Ниңә генә хаттарын уҡыманым, бәлки, аңлашыр инек, тип уйлай. Аҙаҡ Юлиәнең әхирәттәренән һөйгәненең теге һуғыш суҡмары менән бер ниндәй бәйләнештә булмауын ишетте. Сораман ауылға ҡайтҡан әсәһенән Юлиәнең тормошо хаҡында ишетеп, белеп торҙо. Үс иткәндәй, өйҙәрен уларҙан бер өй аша ғына һалып ҡуйҙылар. Ҡасандыр ауылда шуның кәрәген бирҙем, быны төйҙөм әле, тип йөрөгән әҙәмдең кешесә донъя көтөү, өй-тирәһен ҡарау, бала тәрбиәләү уйында ла юҡ. Бөтә донъя йөгө Юлиә елкәһенә һалынған. Ауылдағы башланғыс мәктәп ябылғанлыҡтан, ҡатын магазинға һатыусы булып эшкә ингән. Иртәгәһенә Сораман тәҙрәнән ҡыҙын етәкләп китеп барған Юлиәне күреп ҡалды. Йөрәге һыҙҙы. Элекке һылыу ҡыҙ урынына ябығып бөткән, йонсоған ҡатын ине. Их, теге ваҡыт ниңә генә аңлашманыҡ икән? Уның тамсы ла ғәйебе булмаған бит. Хаттарын асып уҡырға кәрәк булған. Был тиклем йүнһеҙ кешемен дә инде үҙем, - тип үҙен битәрләне. Көндәрҙең береһендә ауылдан әсәһе шылтыратты ла Юлиәнең ире үлеп ҡалыуы хаҡында хәбәр итте. Унан: - Шул тиклем һәйбәт ҡыҙ бит Юлиә. Ауырып китһәм, аптеканан барып дарыу, магазиндан аҙыҡ-түлек алып килә. Бәхете генә булманы шул. Шундай киленең булһа ине ул, - тип әйтеүендә ниндәйҙер бер ишараны ла аңлағандай булды Сораман. Ял көнө еткәс тә Сораман ниндәйҙер бер тулҡынланыу менән ауылға юлланды. Был юлы йәшлек мөхәббәте менән аңлашасаҡ, һөйләшәсәк. Бынан һуң Юлиәне бер кемгә лә бирмәйёсәкмен, - тип уйланы ул.","""Бер кемгә лә бирмәйәсәкмен! """,0,analytics,Ғәләмәт бит,8236,https://henek.info/articles/++-++/2025-06-04/ber-kemg-l-birm-y-s-kmen-4264648,2025-06-04T17:10:00+00:00
"Кисәне Тамыр балалар-үҫмерҙәр телеканалының вокал студияһы балаларының шағирә һүҙҙәренә яҙылған ""Ҡаһармандар"", Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Искәндәр Ғәзизовтың Йәй ғүмере йырҙары биҙәне. Моңло тауышлы йырсы Венера Юлгилдинаның башҡорт халыҡ йыры Фәхерниса, Бүздәк районынан килгән яҡташтары сығыштары ла ҡатнашыусылар күңеленә хуш килде. Түңәрәк өҫтәлде Милли әҙәбиәт музейы директоры вазифаһын башҡарыусы Зәки Әлибаев йәнле итеп алып барҙы. Оло хөрмәткә лайыҡ Факиһа Һаҙый ҡыҙының рухы шат булһын!",Фатихаһын бирҙе шағирә,1,news,Яңылыҡтар,503,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-01-31/fatiha-yn-bir-e-sha-ir-4103338,2025-01-31T09:39:00+00:00
"Ҡырмыҫҡалы районы Иҫке Бәпес ауылы янында балалар өсөн спорт йыйыны үтеүе тураһында ишеткәс, мотлаҡ барып күрергә булдыҡ. Исеме лә үҙенсәлекле бит: «Аталыҡ» тип атала. Ойоштороусыһы – һыбай уҡ атыу буйынса Рәсәй чемпионы Асҡар Ишбирҙин.","«Аталыҡ» сыныҡтыра, тәрбиәләй",0,analytics,Ял,236,https://yanshishma.com/articles/y-yge-yal-/2025-08-07/ataly-syny-tyra-t-rbi-l-y-4341692,2025-08-07T15:34:00+00:00
"Кескәйҙәр аппликация менән булырға ярата, шуға ла асылмаларға төҫлө ҡағыҙҙан фигуралар - япраҡтар, сәскәләр йәбештерҙек. Вәт ҡыуана инде олатай-өләсәйҙәре! Лилиә ВӘХИОВА, 263-сө балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе. Өфө ҡалаһы.",Асылмалар эшләнек,0,analytics,Хаттар,217,https://yanshishma.com/articles/be-g-kilg-n-khattar-an-/2025-10-01/asylmalar-eshl-nek-4409863,2025-10-01T13:46:00+00:00
"Йырлай белгән Өфө балаларына шәп форсат сығып тора. 12–18 йәшлек йырсыларҙан балалар һәм үҫмерҙәр музыкаль төркөмө төҙөлә. Уға кастинг иғлан ителгән. Һайлап алыу турында ҡатнашыу өсөн фотоларыңды, йырлап төшкән видеояҙмаларыңды иғланда күрһәтелгән электрон адресҡа ебәрергә кәрәк.  Башҡортса ла, русса ла йырларға мөмкин. Кастинг  3 февралдә башланған, 16 февралгә тиклем барасаҡ. Һайлау турын үткәндәрҙе 17 февралдә Башҡортостан концерт залына йыясаҡтар. Ансамбль артабан ошо бинала шөғөлләнәсәк.",Йәшлек. Дарман йырсылар йыя,1,news,Яңылыҡтар,497,https://amanat.su/news/novosti/2025-02-04/y-shlek-darman-yyrsylar-yyya-4107173,2025-02-04T10:04:00+00:00
"Был аҙнала Стәрлетамаҡ ҡалаһының В. И. Ленин исемендәге 2-се һанлы лицей-интернатында Башҡортостан Республикаһы Башлығы грантына Өфө фән һәм технологиялар университетының Стәрлетамаҡ филиалы башҡорт һәм төрки филологияһы факультеты Йәш журналист тип аталған оҫталыҡ дәрестәре уҙғарҙы. Журналистар бөгөнгө башҡорт, татар, сыуаш телдәренең журналистикаһы менән йәш быуынды таныштырып үтте. Шоңҡар журналының бүлек мөхәррире Рәзинә Зәйнетдинова-Урманшина башҡорт телендә нәшер ителгән республика баҫмалары хаҡында һөйләне. Журналист һөнәренең нескәлектәре тураһында әйтеп үтте. Стәрлетамаҡ ҡалаһының төрлө белем усаҡтарынан йыйылған уҡыусылар иһә һорауҙы ҡабырғаһы менән ҡуйҙы. Гәзит-журналдарға беҙ мәҡәлә яҙһаҡ, ул түләнәсәкме? Блогерҙар, нисә йәштә булыуҙарына ҡарамаҫтан, эштәре баһаланып бара бит, - тинеләр. Ысынлап та, башҡорт журналистикаһының киләсәге булһын, милли кадрҙарҙы бөгөндән барлай башлайыҡ, тиһәк, был хаҡта ла уйланырға тейешбеҙ. Ни тиһәң дә, ҡоро ҡалаҡ ауыҙ йырта.",Уҡыусылар һорауҙы ҡабырғаһы менән ҡуйҙы,0,analytics,Йәмғиәт,983,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-10-23/u-yusylar-orau-y-abyr-a-y-men-n-uy-y-4438573,2025-10-23T15:53:00+00:00
"Проект мәҙәни башланғыстар Президент фонды ярҙамында тормошҡа ашырыла. Наполеон һуғыштары осорондағы француздар башҡорт яугирҙәрен уҡты оҫта ҡулланған өсөн Төньяҡ Амурҙары тип йөрөткән. Яңы әҫәр Башҡортостан тарихының тап ошо битенә – уның полктарының 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашыуына бағышланасаҡ. Ул заманса милли опера буласаҡ, бөйөк тарихи ваҡиғаға ҙур өлөш индергән яугир-башҡорттарға хөрмәт күрһәтәсәк. Операның сюжеты ябай башҡорт һалдаттарының береһе – Рәсәй империяһы армияһының батыр һәм ғорур яугиры тормошона нигеҙләнгән. Ул 1812 йылғы Ватан һуғышын башынан аҙағына тиклем бөтә һынауҙарҙы үтә һәм тыуған яҡтарына ҡайта. Опера композиторы – Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы, Башҡортостан Республикаһының Ш. Бабич исемендәге дәүләт йәштәр премияһы лауреаты, Рәсәй һәм Башҡортостан композиторҙар союзы ағзаһы Шәүрә Сәғитова. Шәүрә Урта махсус музыка колледжының фортепиано класын (Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Т. Н. Тюфякова класы), 2012 йылда З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтын пианистка (РФ һәм БР-ҙың атҡаҙанған артисы, профессор Л. А. Франк класы) һәм композитор (БР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, доцент И. И. Хисаметдинов класы), П. И. Чайковский исемендәге Мәскәү дәүләт консерваторияһын Композиция (профессор Ю. В. Воронцов класы), З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтын фортепиано һөнәре буйынса (профессор Л. А. Франк класы) тамамлай. Шәүрә Сәғитованың репертуары бик киң һәм классик композиторҙарҙан алып бөгөнгө көнгә тиклем әҫәрҙәрҙе үҙ эсенә ала. Ул даими рәүештә Өфө һәм республиканың, Ҡазан, Екатеринбург, Пермь, Һарытау, Һамар ҡалаларының төрлө сәхнәләрендә яңғыҙ һәм инструменталь ансамблдәрҙә уйнай. Композитор Франция, Румыния, Чехия, Германияла һ. б. Бөтә Рәсәй һәм халыҡ-ара пианистар һәм композиторҙар конкурстары лауреаты һәм дипломанты булып тора.",«Төньяҡ Амурҙары» операһы,1,news,Яңылыҡтар,1865,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-11-07/t-nya-amur-ary-opera-y-3998968,2024-11-07T12:00:00+00:00
"Әйткәндәй, әхирәттәре лә унан ситләште, хәҙер ултырып бер һөйләшерлек, сер бүлешерлек кешеләре лә юҡ… Улымды армиянан алып ҡалдым, – тип маҡтанған бер көн. – Унда һине берәү ҙә майлы бутҡа бешереп көтмәй, түрә балаларынан ҡайһы ерең кәм, ана, аҡса эшлә, тип әйттем. Ысынлап та, әсәһенең йылы ҡанаты аҫтына һыйынған имәндәй улы нисектер һалдат хеҙмәтенә бармай ҡалды. Хөснә инде нисә йыл шул бер малайы менән генә йәшәй, ире бүтән йәш бер ҡатынға сығып киткән. Мине яратманы, шуға башҡаға эйәләне, – тип оҙаҡ һыҡтап йөрөгән ул. Үҙеңде ҡара, бөхтә йөрө. Ир бит ул - әрпеш ҡатынды нисек һөйһөн? – тип әллә күпме кәңәш биргән дә бит әхирәттәре. Өйрәтмәгеҙ, күпме теләйем – шунса ашайым, туйғансы йоҡлайым, донъяһы ҡыйрап ятмаймы ни. – ошо уйында ҡала һаман Хөснә, үҙе һаман иренең ташлап киткәненә зарланыуҙан туҡтамай. .Ҡатын-ҡыҙ – гүзәллек өлгөһө. Ул үҙенең матурлығы, ҡупшылығы менән һоҡландырып, ирен яңы үрҙәргә дәртләндереп, балаларына өлгө күрһәтеп йәшәргә тейеш. Ошо сифаттарығыҙҙы бер ҡасан да юғалтмаһағыҙ ине. Әйткәндәй, әхирәттәре лә унан ситләште, хәҙер ултырып бер һөйләшерлек, сер бүлешерлек кешеләре лә юҡ…Улымды армиянан алып ҡалдым, – тип маҡтанған бер көн. – Унда һине берәү ҙә майлы бутҡа бешереп көтмәй, түрә балаларынан ҡайһы ерең кәм, ана, аҡса эшлә, тип әйттем. Ысынлап та, әсәһенең йылы ҡанаты аҫтына һыйынған имәндәй улы нисектер һалдат хеҙмәтенә бармай ҡалды. Хөснә инде нисә йыл шул бер малайы менән генә йәшәй, ире бүтән йәш бер ҡатынға сығып киткән. Мине яратманы, шуға башҡаға эйәләне, – тип оҙаҡ һыҡтап йөрөгән ул. Үҙеңде ҡара, бөхтә йөрө. Ир бит ул - әрпеш ҡатынды нисек һөйһөн? – тип әллә күпме кәңәш биргән дә бит әхирәттәре. Өйрәтмәгеҙ, күпме теләйем – шунса ашайым, туйғансы йоҡлайым, донъяһы ҡыйрап ятмаймы ни. – ошо уйында ҡала һаман Хөснә, үҙе һаман иренең ташлап киткәненә зарланыуҙан туҡтамай. .Ҡатын-ҡыҙ – гүзәллек өлгөһө. Ул үҙенең матурлығы, ҡупшылығы менән һоҡландырып, ирен яңы үрҙәргә дәртләндереп, балаларына өлгө күрһәтеп йәшәргә тейеш. Ошо сифаттарығыҙҙы бер ҡасан да юғалтмаһағыҙ ине.",. Ҡатын-ҡыҙ – гүзәллек өлгөһө.,0,analytics,Йәмғиәт,2032,https://henek.info/articles/common_material/2026-01-18/atyn-y-g-z-llek-lg-4541002,2026-01-18T12:45:00+00:00
"Өфөлә 15-се тапҡыр Таланттар йондоҙлоғо конкурсы уҙа. Конкурс директоры, Әсәләр советы төбәк йәмәғәтселек бүлексәһе рәйесе, Башҡортостан Башлығы эргәһендәге инвалидтар мәсьәләләре буйынса координация советы ағзаһы Гөлшат Ибраһимова был мөһим бәйгенең барлыҡҡа килеү тарихы менән таныштырҙы. – Уның тарихы 2010 йылда, кесе ҡыҙым Айгөл менән Өфөләге сәләмәтлек мөмкинлектәре сикләнгән реабилитация үҙәгенә эләккәндән һуң башланды. Уға ике генә йәш ине. Беҙгә бик ҙур ярҙам күрәһәттеләр, психологик яҡтан да, сөнки мин баланың диагнозын ишетеп, бөтөнләй юғалып ҡалғайным. Үҙәк директоры Рауил Минибаев ярҙамында ата-әсәләр берлеге барлыҡҡа килде, тора-бара ул Әсәләр советы йәмәғәт ойошмаһына әүерелде. Беҙҙә әсәләр үҙҙәренең балаларына ғына түгел, башҡаларға ла ярҙам ҡулы һуҙа, аралашырға, конкурстарҙа ҡатнашырға булыша. Һәләтле балаларҙың күплеге хайран ҡалдырҙы, тик диагноздары арҡаһында һайлап алыу турҙарын үтә алмайҙар ине. Шулай итеп, үҙебеҙҙең  конкурсты ойоштороу тураһында уйлана башланыҡ. Тик уның бындай ҙур кимәлгә етәсәген белмәнек. Тәүге йылда 200-гә яҡын ғариза алдыҡ, финалға йөҙгә яҡыны үтте, төрлө номинациялар уйлап табып, барыһын да наградланыҡ. Конкурс сиктәрен киңәйтте, хәҙер унда сәләмәтлек мөмкинлектәре сикләнгән балалар ҙа, етемдәр, ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалғандар ҙа, махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың балалары ла ҡатнаша. Номинацияларҙы ижади һәм фәнни-белем төркөмдәренә бүлдек. Ауыр сирле балалар конкурс эштәренең видеояҙмаларын ебәрә. Онкологияға дусар балалар  – үҙенсәлекле категория. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡайһы берҙәре киләһе конкурсҡа тиклем йәшәй алмай. Хәҙер беҙгә райондарҙан әҙерлекле ҡыҙ һәм малайҙар килә, район хакимиәттәре уларға ярҙам итә. Ошо ваҡыт эсендә конкурс танылыу алды, тәүҙә ул йәмәғәт ойошмаһы тәҡдиме менән башланһа, хәҙер уға Өфө ҡала хакимиәте, Мәҙәниәт, Мәғариф, Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлыҡтары, Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтай, Фән буйынса дәүләт комитеты ярҙам күрһәтә. Беҙҙең маҡсат ҡына үҙгәрешһеҙ – конкурс үткәреүҙән тыш, балаларға ҙур сәхнәләргә сығырға булышыу, һөнәр һайлауҙа юл күрһәтеү. Балаларыбыҙ дуҫлаша, аралаша, ғашиҡ була. Ҡайһы берҙәре үҫеп сығып, ҡыҙым Айгөл кеүек, үҙҙәре ярҙам итә. Беҙ – ҙур һәм татыу ғаилә! Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Таланттар йондоҙлоғо – үҙе бер ҙур һәм татыу ғаилә!,0,analytics,Социаль мәсьәлә,2325,https://bashgazet.ru/articles/sotsial-m-s-l/2026-02-17/talanttar-yondo-lo-o-e-ber-ur-m-tatyu-ail-4582326,2026-02-17T18:15:00+00:00
"ЦБ обновил список признаков осуществления перевода денежных средств без добровольного согласия клиента. Новые правила начнут действовать с года. Соответствующий приказ опубликован на сайте регулятора. В список признаков, которые банки смогут расценить как мошеннические, добавились еще шесть и появилось два новых по операциям с цифровым рублем. В частности, туда были добавлены операции по крупным переводам через СБП самому себе — от 200 тыс. , предшествовавшие переводу третьему лицу, а также, например, смена номера телефона для входа в онлайн-банк, получение банком информации от операторов связи о том, что у клиента изменились характеристики телефона, например используется нетипичный интернет-провайдер. Накануне стало известно о намерении ЦБ в ближайшее время включить крупные переводы самому себе через систему быстрых переводов (СБП) в список признаков мошеннических. Об этом сообщил директор департамента информационной безопасности Банка России Вадим Уваров в интервью «РИА Новости». «Сейчас распространены случаи, когда злоумышленники убеждают человека перевести себе по СБП сбережения со своих счетов в других банках. Мошенникам легче похитить деньги, когда они на одном счете, тем более если злоумышленники получили к нему доступ. Поэтому крупные переводы самому себе по СБП мы планируем включить в обновленный перечень мошеннических признаков», — сказал он (цитата «РИА Новости»). В ЦБ пояснили, что на признаки мошенничества банки будут проверять только крупные переводы по СБП (от 200 тыс. ), которые клиент делает условно незнакомому человеку, в адрес которого он не совершал никаких операций как минимум полгода. «Одновременно другое важное условие заключается в том, что этому переводу предшествовал перевод самому себе через СБП. Таким образом, проверяться будет не перевод самому себе, а именно последующий перевод другому человеку (физическому лицу)», — добавил регулятор. В приказе говорится, что перевод самому себе должен быть осуществлен менее чем за 24 часа до перевода третьему лицу.","ЦБ назвал сумму переводов по СБП, которые будут проверять с",0,analytics,Йәмғиәт,2014,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-01-09/tsb-nazval-summu-perevodov-po-sbp-kotorye-budut-proveryat-s-1-yanvarya-2026-4539032,2026-01-09T11:00:00+00:00
"Рәсәй Оборона Министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, 1940 йылдан 1945 йылға тиклем алты совет заводы 58 681 Т-34 танкын сығара. Был донъя танк төҙөлөшөндә абсолют рекорд. ""ПАТРИОТ "" паркынан күренеш. Юлай Кәримов фотоһы.",Легендар Т-34-85 танкы,1,news,Яңылыҡтар,215,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-23/legendar-t-34-85-tanka-y-4547247,2026-01-23T08:30:00+00:00
"БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы президенты, Дәүләт Йыйылышы–Ҡоролтай депутаты Тимур Хәкимов Башҡортостандан сыҡҡан яугирҙарҙың балаларына 50 дана Аҡбуҙат журналын яҙҙырҙы. БР Хөкүмәтенең Мәғлүмәт тәьминәте һәм киң мәғлүмәт саалары менән эш итеү департаменты директоры Альбина Вәлиева ярҙамы менән бер нисә МХО ҡатнашыусыһының ғаиләһе Башҡортостан гәзите менән гәзиттең Башҡортостан. Йома сығарылышын алдырасаҡ. – Республика Башкортостан нәшриәт йорто менән Рәсәй почтаһының Изге подписка акцияһы – бик кәрәкле һәм изге ниәтле башланғыс. Унда йыл әйләнәһенә почтаның бөтә бүлексәләрендә, шулай уҡ Матбуғат йортонда ҡатнашырға мөмкин, – тине Альбина Вәлиева. Инвестһабантуйҙа йөрөгән итальян эшҡыуары Элио Капиелло ла акцияға ҡушылды. Ул МХО ҡатнашыусыһы ғаиләһе өсөн Аҡбуҙат балалар журналын яҙҙырҙы. Иртәгә Башҡорт аты фестивалендә хәйриә акцияһы дауам итәсәк. Теләгән һәр кем уға ҡушыла ала. Сығанаҡ: ""Молодежная газета"" гәзите.",Изге подпискаға Башҡортостан министрлыҡтары етәкселәре ҡушылды,1,news,Яңылыҡтар,923,https://amanat.su/news/novosti/2025-09-05/izge-podpiska-a-bash-ortostan-ministrly-tary-et-ksel-re-ushyldy-4375801,2025-09-05T19:37:00+00:00
"Татарстанның баш казые ярдәмчесе Рөстәм Вәлиуллин (с) һәм Русия мөселман яшьләре берлеге президенты Марсель Сабиров30 июльдә Татарстан диния нәзарәтендә узган матбугат очрашуында Русия мөселман яшьләре берлеге президенты Марсель Сабиров әйтеп узганча, чараның төп максаты яшьләргә дини гыйлем тарату, Русия мөселманнарына дөньякүләм галимнәрдән белем алу мөмкинлеген бирү булып тора. ""Кешеләрнең эш белән мәшгуль булулары яки буш вакытларын интернетта үткәрүләре аркасында дини китап укырга, мәдрәсәгә барырга вакытлары һәм көчләре дә калмый. Моны аңлап без Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллинга мөрәәгать иттек"", дип сөйләде Марсель Сабиров. Фестиваль-. сайтында онлайн рәвештә узачак. Катнашу өчен сайтка теркәлү моннан ике атна элек башланган. Аның беренче көнендә үк меңнән артык кеше теркәлгән. Барлыгы фестиваль утыз меңләп тыңлаучы ыяр дип планлаштырыла. Унбиш көн дәверендә махсус темаларга карата дөньяның төрле төбәгеннән утызлап спикер чыгыш ясаячак. Төп темалар арасында гакыйдә, фикх (ислам хокукы), ислам икътисады, ислам һәм спорт кебекләре билгеләнгән. Спикерларга сорау ибәрү мөмкинлеге булачак. Чыгышлар төрле телләрдә ясалачак. Сайтта турыдан-туры тәремәләр дә каралган. Видеолар яздырылып, тәремәсе белән соңыннан шушы сайтка эленәчәк. Татарстаннан чыгыш ясаучылар арасыннан Татарстанның баш казые ярдәмчесе Рөстәм Вәлиуллин, Казан шәһәре казые Мәхмүт Шәрәфетдинов татар телендә сөйләячәк. -. сайтыннан күренгәнчә, фестивальдә чыгыш ясаучылар арасында түбәндәге спикерлар бар:",Мөселман яшьләре беренче онлайн фестивальгә әзерләнә,0,analytics,Дин,1494,https://www.azatliq.org/a/25475173.html,2014-07-30T15:12:09+00:00
"Татарстан Дәүләт шурасы, архив фотосыфикерләрТатарстан Дәүләт шурасында депутатлар мандаты бүленеше билгеле булды. Бу хакта бүген Татарстан Үзәк сайлау комиссиясе утырышында әйтелде. Шунда ук сайлауга нәтиә ясалды. Киләсе биш елда республика парламентында ""Бердәм Русия"" фиркасеннән 87 депутат утырачак. Бу узган чакырылыштан 5 депутатка күбрәк. КПРФ депутат кәнәфиләрен югалтмады. Бу чакырылышта да коммунистлардан 6 депутат эшләячәк. Башка фиркаләр 5 процентлы киртәне уза алмаса да, аларның вәкилләре парламентка бер мандатлы бүлгеләр аша узды. Дәүләт шурасы эшендә ЛДПР һәм ""Яңа кешеләр"" (""Новые люди"") фиркасеннән икешәр, ""Гадел Русия""дән бер депутат катнашачак. Моңа кадәр ЛДПРны тәкъдим иткән Эдуард Шәрәфиевбу юлы парламентка фиркасез намзәт буларак үтте. Татарстан парламентына барлыгы 99 депутат сайланды. Чистай районындагы бер мандатлы бүлгедә сайлау 1 декабрьгә билгеләнде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Татарстан Дәүләт шурасында ""Бердәм Русия""дән 87 депутат утырачак",1,news,Яңылыҡтар,984,https://www.azatliq.org/a/33114576.html,2024-09-10T12:21:20+00:00
"Ҡолон, ҡолонсаҡ - тыуғандан алып алты-ете айға тиклем; ябаҡ, ябаға - ете айҙан бер йәшкә тиклем; тай - бер йәштән йәш ярымға тиклем; ҡырҡмыш тай - ике йәшлек айғыр; байтал - ике йәшлек бейә; ҡонан - өс йәшлек айғыр; ҡонажын - өс йәшлек бейә; дүнән - дүрт йәшлек айғыр; дүнәжен - дүрт йәшлек бейә; тулаҡ - биш йәшлек айғыр; тыуар - алты йәшлек айғыр. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Аттар йәшенә ҡарап нисек атала?,0,analytics,Беләһеңме,740,https://yanshishma.com/articles/bel-e-me-/2025-12-31/attar-y-shen-arap-nisek-atala-4526061,2025-12-31T00:50:00+00:00
"Директор дополнительного офиса Уральского банка реконструкции и развития в Уфе Светлана Петрова — мама пятерых детей. Своим примером она показывает, что многодетные мамы могут не просто совмещать работу и счастливую семейную жизнь, но и добиться высоких результатов в профессии и в воспитании детей. Мы поговорили со Светланой о том, как вырастить успешных, замотивированных детей, будучи руководителем офиса с занятостью до 10 часов день. — Не могу сказать, что я всегда и везде успеваю, наверное, это невозможно. Но грамотное планирование никто не отменял, и я всегда стараюсь придерживаться своего плана, режима дня и приучаю к этому детей. Собранность, ответственность, умение отделять важное от несущественного – вот, пожалуй, главные навыки для любой работающей мамы, — делится Светлана. В свои 42 года мама пятерых детей имеет 18-летний рабочий стаж и два высших образования — педагогическое и экономическое. — Образование я получала параллельно с рождением детей, и в декрете практически никогда не сидела. Только с последним ребёнком декретный отпуск затянулся до 1,5 лет. И то не выдержала и за две недели до окончания официального декрета написала заявление и вышла на работу. С другими детьми отдыхала буквально несколько месяцев, тогда у меня был посменный график и была возможность на пару дней оставлять детей с бабушкой, – рассказала многодетная мама. Начинала свой профессиональный путь Светлана Петрова как учитель русского языка и литературы. Но уже спустя 5 лет работы педагогом решила кардинально поменять сферу деятельности — устроилась на работу в банк обычным операционистом. — Я понимала, для дальнейшего профессионального роста нужно профильное образование, вот и поступила заочно в университет на экономиста. И ни разу не пожалела об этом. Сегодня обе мои специальности очень помогают в работе. Как руководитель офиса я провожу уроки финансовой грамотности в колледжах, институтах, школах. В финансовой сфере — это сейчас в приоритете, для нас важно не только оказание банковских услуг, но и научить своих будущих клиентов правильно распоряжаться деньгами, знать свои права и обязанности. Я бы даже сказала, что сейчас особенно важно работать с молодыми людьми. С 18 лет мы многое можем себе позволить: взять кредит, оформить ИП и многие другие вещи, о которых многие даже не имеют представления. Но надо понимать, что вместе с правами у человека возникают и обязанности. И до некоторых это доходит слишком поздно, особенно если об этом не говорят дома. Мы видим, как мошенники буквально подкарауливают студентов-первокурсников, приехавших из деревень, открывают на них ИП, ООО и по их расчётным счетам переводят большие суммы денег в недружественные страны. При этом человеку, который вчера еще был ребенком, грозит реальная уголовная ответственность. Об этом нужно говорить во всеуслышание, чем я занимаюсь помимо своей основной работы, — говорит собеседница агентства. — На мой взгляд, занимаясь только детьми, ты не развиваешься как личность и мало что можешь дать своим детям. Понятно, что ты можешь дать опеку, заботу, внимание, но развивать их дальше трудновато. Потому что ты погружаешься в быт, и взгляд на мир становится совсем другим, однобоким, — рассуждает Светлана. — Я испытала это на себе, когда полтора года была в декрете. Выйдя в свет, то есть на работу, ты видишь трудности населения и понимаешь, какие аспекты могут задеть твоих детей, начинаешь разговаривать с детьми на эту тему, особенно со взрослыми детьми. Помимо личностных аспектов, занятость обоих родителей — это всегда большой плюс для семейного бюджета, особенно если речь идет о большой семье, считает наша героиня. Она признает, что возможность зарабатывать дает большую финансовую свободу в вопросе выбора кружков, дополнительных занятий для детей, семейных путешествий. — Я могу позволить те кружки, которые ребенок хочет, участвовать в различных платных конференциях, конкурсах для разностороннего и гармоничного развития личности. Это естественно, если бы бюджет в семье тянул только один человек, то мы бы вынуждены были ограничивать себя в чем-то, — делится Светлана своими мыслями. Она уверена, что очень важно с малых лет обращать внимание на таланты детей, развивать их в том направлении, которое им интересно. Две ее старшие дочери уже студентки, живут отдельно, работают. Это результат их усердной учебы и работы над собой. 10-летний Гордей регулярно участвует в конференциях и конкурсах самой разной направленности. По итогам Международного конкурса сочинений он выиграл Гран-при и включен в список Талантливых детей России. Младшие девочки пока пробуют себя в творчестве и спорте. — Как педагог, я понимаю, что любой ребенок добьется успеха, если он будет уметь себя вести в обществе, уметь разговаривать с людьми и не бояться общения. Поэтому, можно сказать сознательно, я ввожу детей в стрессовые ситуации. Во-первых, они занимаются спортом и выступают на сцене, во-вторых, соревнуются, и в-третьих — участвуют в конференциях, где нужно публично выступать и защищать себя. И даже если у нас что-то не получается, я им говорю, что мы будем работать над этим, пока не достигнем результата, — рассказывает она о своих методах воспитания. При этом Светлана Петрова не забывает и о важности собственного примера. Она не только прекрасная мама и супруга, но и востребованный и неравнодушный специалист своего дела, который ставит перед собой амбициозные цели. Как женщина, она всегда поддерживает себя в хорошей физической форме, занимается спортом, но больше всего ценит время, проведенное с детьми, будь то за уроками, дома или на природе. — Думаю, мне есть куда расти, как в финансовой, так и педагогической сферах. Мне интересно развиваться в обоих направлениях, — говорит она. Ранее замминистра здравоохранения Башкирии Татьяна Саубанова в интервью «Башинформу»рассказаласекрет успешных женщин. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Мама 5-х детей из Уфы рассказала об успешной карьере в сфере финансов,1,news,Яңылыҡтар,5997,https://tanburz.ru/news/novosti/2025-09-15/mama-5-h-detey-iz-ufy-rasskazala-ob-uspeshnoy-kariere-v-sfere-finansov-4388627,2025-09-15T14:51:00+00:00
"Российские окопы на крымском побережье во время полномасштабного вторжения России в Украину, года. Фото ГУР Минобороны УкраиныфикерләрАннексияләнгән Кырымда яшәүчеләрне анкөй районындагы окопларныың эчен тышлау өчен эшкә чакыралар. Бу хактагы игълан 13 февральдә ""Вконтакте"" социаль челтәрендә чыккан. Эшчеләргә саклану өчен казылган траншеянең эчен агач белән тышларга кирәк булачак. Эш өчен сәгатькә карап түлиләр: гади эшчеләргә бер сәгатькә 300 сум, эретеп ябыштыра белә торганнарга исә 400 сум түләмәкчеләр. Игъланда телефоны күрсәтелгән кеше әйтүенчә, көн саен иртәнге сигездән кичке алтыга кадәр эшләргә кирәк. Эш ""ике-өч ай барачак, кешеләр күп кирәк, хәзер үк эшли башларга мөмкин"". анкөй районында окоп эчен тышлауга кеше ыю турында игъланМоңа охшаш игъланнар ""Авито""да элегрәк тә чыккан иде. Вакансияләрдә Кырым төньягындагы анкөй һәм Красноперекопск районнарындагы саклану сызыкларын ныгытырга кешеләр кирәк булуы әйтелә. ""Эш күп, эшче куллар да күп кирәк. Яшәү урыны да, эш кораллары да бирелә"", диелә игъланнарда. анкөй һәм Красноперекопски районнары Украинага терәлеп тора, Русия гаскәрләре ул төштән украин хәрбиләренең һөүм итүен көтә. Кремль аннексияләнгән Кырымда саклану корылмалары әзерләүләрен кире кага. Февраль башында Русия президенты сүзчесе Дмитрий Песков""Кырымның иминлеге ышанычлы тәэмин ителгән"", дипбелдерде. Шул ук вакытта украин күзләве һәм ирле халык бкерничә тапкыр аннексияләнгән ярымутрауның төньягында һәм төньяк-көнбатышында Русия хәрбиләренең ныгытмалар төзүе турындабелдерде. Моңарчы окоплар казу һәм фронтка якын урыннарда ныгытмалар төзү өчен эшчеләр ыюлары турында да игъланнар чыккан иде. Аларны аннексияләнгән Запорожье һәм Луһански өлкәләрендә, шулай ук Русиянең Белгород өлкәсендә эшләтәчәкләреәйтелде. Игъланнардан күренгәнчә, эшчеләргә 89 мең сумнан алып 258 мең сумга кадәр хезмәт хакы һәм вахта белән йөреп эшләргә тәкъдим итәләр. Шул ук вакытта аларга күп очракта бернинди таләпләр дә куелмый, хәтта тәрибәләре булуы да соралмый. Эш бирүче исә эш эзләүчеләргә бушлай яшәү урыны, ашату, эш урынына кадәр транспорт вәгъдә итә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Кырымда окоплар төзү өчен эшчеләр ыялар,1,news,Яңылыҡтар,2175,https://www.azatliq.org/a/32271173.html,2023-02-14T15:22:02+00:00
"Чтобы ей воспользоваться, нужно внутри пространства Сферум выбрать виджет «Сервисы» и запустить чат-бот «Помощник РУВИКИ». «Мы постоянно развиваем Сферум, чтобы предоставить нашим пользователям больше возможностей и полезных сервисов. Партнерство с российской энциклопедией – важный шаг в этом направлении. Команда РУВИКИ ориентируется на качественные, проверенные экспертами материалы. Для нас важно, чтобы пользователи Сферума, особенно дети, могли получить доступ к актуальному, полезному и при этом безопасному контенту. Новый сервис в Сферуме прошел тестовый запуск в рамках фокус-группы педагогов и получил высокие оценки», – прокомментировал вице-президент по стратегическим проектам Рустам Хайбуллов. «Интеграция «Помощника РУВИКИ» – это простой и удобный способ получить точный ответ на любой учебный вопрос. Специально для Сферума мы предусмотрели дополнительные возрастные фильтры и механизмы защиты пользователей. Мы рады сотрудничать с платформой, разделяющей наши ценности: достоверность информации, ее безопасность и доступность», – отметил генеральный директор РУВИКИ Владимир Медейко. Сферум – российский информационно-коммуникационный сервис, предназначенный для образовательных целей и общения учителей, школьников и родителей в едином и защищенном образовательном пространстве. Сферум является дополнительным цифровым инструментом, который помогает сделать традиционное образование более эффективным и современным, но при этом не заменяет его. Сервис предоставляется абсолютно бесплатно. РУВИКИ – современная российская интернет-энциклопедия. Масштабный проект в сфере знаний, объединяющий возможности новейших технологий с ответственным отношением к достоверности информации. РУВИКИ сочетает автоматизацию и искусственный интеллект с экспертной проверкой данных, опираясь на сотрудничество с ведущими научными и культурными организациями страны – Российской академией наук, Государственным архивом РФ, библиотеками и музеями. Такой подход обеспечивает уникальное сочетание скорости и точности: пользователи получают быстрый нейроответ, который формируется на основе проверенных материалов энциклопедии. Большая новость для всех, кто учится и учит! Энциклопедия РУВИКИ теперь доступна в образовательном пространстве Сферум в национальном мессенджере МАХ. Что это значит? Теперь педагоги, школьники и их родители могут получать быстрые и развернутые ответы на свои вопросы, не выходя из привычной среды общения. Все ответы формируются на основе проверенных материалов энциклопедии. Как это работает? Открываете Сферум Выбираете виджет «Сервисы» Запускаете чат-бот «Помощник РУВИКИ» Задаете вопрос — получаете ответ «Интеграция ""Помощника РУВИКИ"" — это простой и удобный способ получить точный ответ на любой учебный вопрос. Специально для Сферум мы предусмотрели дополнительные возрастные ограничения и механизмы защиты пользователей», — отметил генеральный директор РУВИКИ Владимир Медейко. Кстати, новый сервис уже прошел тестирование среди педагогов и получил  высокие оценки! Знания становятся еще доступнее. Зайдите в Сферум в и попробуйте сами — «Помощник РУВИКИ» уже готов отвечать на ваши вопросы!",Энциклопедия РУВИКИ появилась в Сферуме,0,analytics,Йәмғиәт,3124,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-12-11/entsiklopediya-ruviki-poyavilas-v-sferume-4503599,2025-12-11T19:30:00+00:00
"Кырымның Хохловка авылында тентүләрКырым прокуроры Наталья Поклонская ТАСС хәбәр агентлыгында ""Кырымда Хизб ут-Тәхрир әгъзалары булуда шикләнелеп дүрт кеше кулга алынды"", дип хәбәр итте. Адвокат Эмил Курбединов бу дүрт кешенең кемнәр булганын фаразлыйм, әмма дәлилләр китерелми торып аларның исемнәрен әйтә алмыйм, диде. ""Без хәзер Ялтада, тентүләр булган һәм тоткарланган кырымтатарларның гаиләләре, үзләре белән очрашабыз. Без белгән 12 кешенең өендә тентүләр булды. Алар арасында Кеше хокуклары төркеме активистлары, рәссам һәм журналистлар бар. Төгәл санын һәм тоткарланган кешеләрнең исемнәрен ачыклыйбыз"", диде адвокат Азатыкка. 5Эмил Курбединов11 февральдә Кырымның төрле урыннарында полиция, ФСБ хезмәтләре кырымтатарларның өйләренә килеп тентүләр үткәрде, кырымтатар яшьләрен кулга алды. Үз чыганакларына нигезләнеп, активистлар 9 кешенең тоткарлануын хәбәр итте. Прокурор Поклонская дүрт кеше кулга алынды, дип белдерде. Бүген тикшерелгән кешеләрнең берничәсе 26-30 гыйнвар көннәрендә ярымутраудагы вазгыятьне күзәткән Европа шурасы вәкилләре белән очрашкан иде. Кырым контакт төркеме итәкчесе Абдурешит Джеппаров Азатлыкның Крым. Реалии тапшыруына әңгәмәдә, 11 йортта тентү булды, 12 кеше тоткарланды, дип сөйләде. Бер йорттан атасы белән улын алып киткәннәр. Аларның дүртесе сорау алудан соң чыгарылган. Дүртесен террорга катнашы булуда шикләнәләр, димәк аларның иреккә чыгармаска мөмкиннәр, диде Джеппаров. 5""Кырым мөселманнарына каршы репрессияләр бара""Пәнешәмбе көнне иртәнге сәгатьләрдә Джеппаров Бакчасарай районы Заланкой (Холмовка) авылында Арсен Халилов(мөселман исеме Муслим) йортында булуын, полиция аны алып китәргә килгәнен, ул моннан баш тартканнан соң, аны алып китү өчен повестканы китерергә киткәннәре хакында сөйләде. Вакыйга урынына Мәлес рәисенең урынбасары Ильми Умеров, Корылтайның үзәк сайлау комиссиясе рәисе Заир Смедляевта килгән. Шулай ук бу авылда яшәүче Нариман Мемедеминовныинде Акъярга (Севастопольгә) алып киткәннрен, Ялтада Кырым кеше хокуклары контакт төркеменең әгъзасы Эмир-Усеин Кукунытимер кул богавы кидереп, битлекле кораллы кешеләр алып киткәннәрен дә хәбәр итте Абдурешит Джеппаров. Аның әйтүенчә, төгәл булмаган мәгълүматлар буенча, Кырымда 11 февральдә мондый кулга алулар 9 урында бара икән. Бакчасарайда Викторовка авылында, Алуштада кырымтатарларының йортларына килеп кергәннәр. Кулга алынганнарның барысы да кырымтатарлар. Джеппаров аларны ИГИЛга (радикал ""Ислам дәүләте"" төркеме – ред. ) бәйләмәкче булалар дип уйлыйм диде. Кырым кеше хокуклары контакт төркеменә кергән адвокат Эмиль Курбединов Фэйсбукта хәбәр иткәненчә, Алушта янындагы Шума (Верхняя Кутузовка) авылында ФСБ хезмәткәрләре Муслим Алиевяшәгән йортка килеп, ишекләрне ватып, аның үзен алып киткәннәр. Ялтада өч бала әтисе Бәхтияр Топузовныңйортында балалар йоклаганда тәрәзәләрне ватып тентү башлаганнар. Өч бала куркып елый, Топузовның хатыны моны бу тулаем башбаштаклык дип бәяләгән. Ялтада Дамир Минадировныңйортында ФСБ иртән сәгать алтыда тентү башлаган. Бу хакта Дамир Фэйсбуктан хәбәр итте. Тентүләр, кулга алулар нәрсә белән бәйле булганын көч хезмәтләре сөйләми. Рәсми аңлатулар да юк. Кырым мөфтияте дә дәшми. Кырым блокадасы оештыручысы Ленур Ислямов бүгенге хәлләрне кырымтатарларга рухи басымның көчәюе, дип бәяләде. ""Кырымтатарларның каны түгелсә, Кырымга иртәрәк керәчәкбез"", диде ул каналына. Европа парламентының соңгы сессиясендә кабул ителгән Кырымдагы вазгыять һәм кырымтатар халкы хокуклары турындагы резолюциядә кырымтатарларның хокуклары бозылуы моңарчы күрелмәгән дәрәәдә дәвам итә, диелгән.",Кырымда Хизб ут-Тәхрир әгъзалары булуда шикләнелеп дүрт кеше кулга алынды,0,analytics,Ҡырым,3540,https://www.azatliq.org/a/27545168.html,2016-02-11T16:46:00+00:00
"Башҡортостанда балалы ғаиләләр өсөн, Ғаилә милли проектына ярашлы, ҡырҡтан ашыу ярҙам сараһы ҡаралған. Унан файҙаланыусылар араһында   –72 898 күп балалы ғаилә. Был күрһәткес буйынса республика Волга буйы федераль округында лидерлыҡты тота һәм Рәсәйҙә етенсе урынды биләй. –Күп балалы ғаилә– хәстәрлектәр, уйын-көлкө, һөйөү менән йәшәй, бында барыһы ла балалар хаҡына эшләнә. Һуңғы биш йылда улар 14 меңгә артты, үҫеш 23,6 процент тәшкил итте. Ата-әсәләр торған һайын  аңлы рәүештә ғаиләне, балаларҙы һәм яуаплылыҡты һайлай, – тип билдәләне ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Ленара Иванова. Әсәлек даны миҙалы менән республикала  биш һәм унан да күберәк бала тәрбиәләүсе 9568 ҡатын бүләкләнгән. Ун әсә Герой әсә исеменә лайыҡ булды. Илгә ҡағылған тәрән демографик көрсөк шарттарында ғаилә һәм тыуымды яҡлау мөһим йүнәлеш булырға тейеш. Социаль өлкәләге иң эре, киң күләмле Ғаилә милли проекты (нацпроект Семья), бала тәрбиәләгән һәм күп балалы ғаиләләргә етди иғтибарын төбәп, 2030 йылға тиклем уларҙы яҡлауға 17 триллион һум аҡса йүнәлтеүҙе күҙ уңында тота. Йыл һайын 1,7 миллион ғаилә ошо милли проект буйынса әсәлек капиталынан файҙаланасаҡ. Шулай уҡ һәр кем ҡуллана алырлыҡ, сифатлы инфраструктура булдырыу, айырыуса ауыл ерендә медицина ярҙамын яҡшыртыу, ҡатын-ҡыҙҙар консультацияларын булдырыу, балалар поликлиникаларын йыһазландырыу, балалар баҡсаларын төҙөү ҙә дауам итәсәк. Өлкән быуын өсөн оҙайлы тәрбиәләү системаһын индереү һәм социаль стационарҙарҙы яңыртыу планлаштырыла. Ғаилә бынан алдағы Демография милли проектын үҫтерәсәк һәм илдә тыуымды артырыуға һәм ярлылыҡты кәметеүгә йүнәлтеләсәк. Рәсәй Президенты Владимир Путин ҡарары буйынса яңы милли проект 2025 йылдың 1 ғинуарынан тормошҡа ашырыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ҡырҡтан ашыу ярҙам сараһы ҡаралған,0,analytics,Милли проекттар,1836,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2025-12-25/yr-tan-ashyu-yar-am-sara-y-aral-an-4520609,2025-12-25T11:30:00+00:00
"Эдем Дудаков18 февраль аннексияләнгән Кырымдагы Бакчасарай район мәхкәмәсе кырымтатар халкы Корылтае делегаты Эдем Дудаковка милләтара нәфрәт кузгатуда гаепләп, 10 тәүлеккә администартив сак астына алу карары чыгарды. Дудаков гаебен танымыды. Эдем Дудаковны яклаган адвокат Эмиль Курбединованы социаль челтәрләрдә 2017 елда язган язмасында милләтара нәфрәт кузгатуда гәепләделәр диде. ""Мин бу эшнең материалларыны күрдем, һәм бу материаллар юридик яктан бик куп бозулар белән әзерләнгәнен. Экспертизаны үткәргән хезмәткәрнең бу өлкәдә эш тәрибесе ике айга якын, ул үзен лингвист та, психолог та буларак тәкъдим итте. Дудаков аның социаль челтердә Татарстанда, Башкортостанда татар теле турында калдырган постыннан суырып алынган бер өлеше буенча нәтиә чыгарылганын, бу пост бер милләтне мыскыл итү түгел, ә бер күренешне мыскыл итү иде диде. Без бу сүзләрне китереп әлеге карарны шикаять итәчәкбез"", диде адвокат. Әлеге пост Казандагы активист Ольга Зыятдинованың улына ""мәбүриләп татар теле укыткан өчен"" мәхкәмә аша 3 миллион сумга якын акча таләп итүе турында 2017 елда. Реалиида чыкканмәкаләгәбәйле язылган булган. Моннан тыш, Бакчасарай район мәхкәмәсе бинасы янында Эдем Дудаков утырышына ыелган 15-20 кырымтатарны да полиция тоткарлады. Тоткарланганнар арасында сәяси тоткын Сейран Салиевның әнисе 70 яшьлек Зодие Салиева, ""Кырым теләктәшлеге"" журналистлары да бар.17 февральдә Кырымтатар мәлесе рәисе Рефат Чубаров Дудаков йортында тентү узуын турындахәбәр иткән иде. Эдем Дудаков Бакчасарайда Хан сараеның реставрациясе әлеге тарихи мирасны юк итүгә китерә дип тәнкыйтьләп килде.8 февральдә Русиянең ""Мәдәният өлкәсе оешмаларына үзәкләштерелгән хезмәт күрсәтү һәм үстерү дирекциясе"" дәүләт оешмасының итәкчесе Илья Алымчев, ""реставрация"" уздыру барышында Бакчасарайдагы Хан сарае корпусларының берсендәге диварда зур ярык барлыкка килүе турындахәбәр иткән иде. Украина омбудсмены Людмила Денисова ""реставрация"" уздыру барышында Бакчасарайда Хан сарае корпусларының берсенә зарар килүенә фикер белдерде һәм моны ""һуманитар хокукны бозу"" дип атады. Русия Кырымны 2014 елда канунсыз референдум нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Тавыш бирү Украина кануннарына каршы килеп һәм Кырымны Русия хәрбиләре үз кулына алгач уздырылды. Киев һәм Көнбатыш илләре моны халыкара хокук нормаларын бозу дип саный. Мәскәү Кырымны Русиягә кушуны ""тарихи гаделлекне торгызу"" дип атый. Сез яшәгән илдә Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Безнең бу хактакулланманы укыгыз. Телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","Кырымтатарлар корылтае делегаты Дудаковны 10 тәүлеккә ябу карары чыкты, мәхкәмәгә килүчеләр тоткарланды",1,news,Яңылыҡтар,2640,https://www.azatliq.org/a/31709915.html,2022-02-18T10:49:20+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУл эшкә соңгы калганы өчен бер кранчыны кыйнаган диләр. Бу хәл БРИКС ыены өчен төзелә торган кунакханә төзелешендә булган. Тик ""Казан"" оешмасында башкача аңлаталар: янәсе эшче иһаншинга үзе һөүм иткән. Казанда БРИКС ыены өчен дип""Миллениум"" күпере янындатөзелеп киләторган кунакханәләр төзелешендә эшләүчеләрвидеоязмачыгарды. Алар ""Казан"" оешмасы хуасы һәм мөдире Равил иһаншинны эшкә соңга калып килгән кранчыны кыйнауда гаепли. Алар иһаншинның кранчыдан гафу үтенүен, аңа компенсация түләвен таләп итә. ""Болар эшләнгәнчегә кадәр без кранга менүдән һәм эшләүдән баш тартабыз. Чөнки мондый хәл безнең белән дә булыр дип борчылабыз"", дип сөйли видеодагы эшче. ""Казан"" оешмасында исә булган хәлләрне башкача аңлаталар. Эшче янып китү куркынычы зур булган төзелеш кирәк-яраклары янында тәмәке тарткан, дип яза""МК-Поволжье""басмасы. Басма оешманың иминлек хезмәте вәкиле Дмитрий Юровәйткәннәргә таяна. Имеш иһаншин эшчегә кисәтү ясаган, ә ул үзен ""агрессив"" тота башлаган, иһаншинга ""арттан һөүм иткән һәм яңак сөягенә суккан"". Төзелеш мәйданчыгында иһаншин белән бергә Татарстан төзелеш министры Марат Айзатуллинһәм эш башкаручы оешмаларның итәкчеләре дә бар иде, дип ышандыра Юров. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Эшчеләр ""Казан"" оешмасы хуасы Равил иһаншинны бер кранчыны кыйнауда гаепли",1,news,Яңылыҡтар,1337,https://www.azatliq.org/a/eshchelar-ravil-jihanshinni-kranchini-kiynauda-gaepli/33031171.html,2024-07-11T17:26:01+03:00
"– Зарланырлыҡ та түгел һымаҡ тормошом, күптәр көнләшерлек тә, әммә иң мөһименән мәхрүммен – ни ғаиләм, ни балаларым юҡ. – Һеҙ һөйкөмлө генә, ни эшләп ваҡытында кейәүгә сыҡманығыҙ, бала тапманығыҙ һуң? – Иҫәр булғанға. Ғүмер буйы бер ирҙе һөйгәнгә.",Әгәр абортҡа бармаған булһам.,0,analytics,Әҙәп төбө - ғәҙәт,247,https://shonkar.com/news/-p-t-b-t/2025-02-20/g-r-abort-a-barma-an-bul-am-4129870,2025-02-20T14:14:28+00:00
"Стәрлетамаҡта янғын арҡаһында ике кешенең ғүмере өҙөлгән. Ут һүндереүселәр 64 һәм 62 йәшлек ир менән ҡатындың кәүҙәләрен янғынды һүндергәндән һуң тапҡан, тип хәбәр ителә. Ут менән һаҡ булығыҙ. Көндәр эҫе тора, ошондай көндәрҙә янғын хәүефе айырыуса ҙур.",Уттан һаҡ булығыҙ!,0,analytics,Хәүефһеҙлек,253,https://shonkar.com/news/kh-ef-e-lek/2025-06-18/uttan-a-buly-y-4279969,2025-06-18T10:08:00+00:00
"Нисәмә йыл үтһә лә, ошо яҙмышымды хәл иткән көн онотолмай. Йәйгеһен Граф күле буйында бер муйынсаҡ таптым. Ҡарап торһаң бер ниндәй артыҡ матурлығы ла юҡ кеүек. Гәрәбәнән һәм тағы ниндәйҙер таштар ҡуйып эшләнгән. Ләкин ул миңә бик ныҡ оҡшаны. Яҡын-тирәләге бар ҡыҙҙарҙан һорашып сығып та эйәһен тапмағас, муйынсаҡты үҙемә алдым. Иртәнсәк эшкә барыр алдынан биҙәүесте тағып алдым. Һәм, беләһегеҙме, ул миңә ниндәйҙер рәхәтлек тойғолары бирҙе, кәйеф күтәрелеп китте. Шуныһы ҡыҙыҡ: муйынсаҡтан һиҙелер-һиҙелмәҫ ниндәйҙер сәскә еҫе сыға башланы. Ошо көндән мин муйынсаҡты һәр саҡ таҡтым. Ике йылдан ашыу осрашып йөрөгән егетем миңә кейәүгә сығырға тәҡдим иткәс, муйынсаҡта сәскә еҫе көсәйҙе. Һәм мин яратам тип уйлап йөрөгән егетемдән баш тарттым! Үҙем дә был хәлгә аптыраным. Егетем дә бер ни ҙә аңламай, атай-әсәйем дә. Ләкин ниндәйҙер тойғо миңә уға кейәүгә сығырға рөхсәт итмәне. Күп тә үтмәне мин буласаҡ ирем менән таныштым. Был көндө муйынсаҡ күңелде елкендергән сәскә еҫе таратты. Ярты йыл осрашҡандан һуң өҙөлөп яратҡан кешемә кейәүгә сыҡтым. Иптәшем туйға миңә ҡиммәтле биҙәүес алып бирҙе, шуны таҡтым. Йәйгеһен дуҫтарыбыҙ менән тағы ла Граф күленә барҙыҡ. Мин яратҡан гәрәбә муйынсағымды таҡҡан инем. Сөнки иртәнсәк мин уның еҫенән уянып киттем. Күрәһең, биҙәүес үҙе хаҡында хәтергә төшөргәндер. Көнө буйы ял иткәндән һуң ҡайтырға сыҡтыҡ. Ҡараһам, муйынымда муйынсаҡ юҡ. Илай яҙып, иремде кире бороп, яр буйҙарын эҙләп сыҡтыҡ. Табылманы. Күрәһең, муйынсаҡ минең яҙмышымды дөрөҫ юлға һалғандан һуң, үҙе минән киткәндер. Икенселәрҙе бәхетле итергә. Шуға күрә һәр табып алған әйбергә шикләнеп ҡарамағыҙ. Муйынсаҡты тапҡан ҡыҙ минең кеүек бәхетле буласағында шигем юҡ. Л. ""Шоңҡар"" журналы сайтынан.",Ниндәйҙер тойғо миңә уға кейәүгә сығырға рөхсәт итмәне,0,analytics,Аңлатма,1700,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-06-20/nind-y-er-toy-o-mi-u-a-key-g-sy-yr-a-r-hs-t-itm-ne-4284449,2025-06-20T13:17:00+00:00
"22 мартта  Бөтә донъя  һыу көнө билдәләнә. Был көн Берләшкән Милләттәр Ойошмаһының Генераль Ассамблеяһы тарафынан 1993 йылда билдәләнә башлай. Уны үткәреү тәҡдиме 1992 йылда Рио-де-Жанейрола БМО- ның тирә-яҡ мөхитте һаҡлау буйынса конференцияһында яңғырай. Һыу көнөн билдәләүҙең маҡсаты –  йәмғиәттең иғтибарын сөсө һыуҙың йәшәү сығанағы булыуына һәм уны һаҡлауҙың  мөһимлегенә туплу. Беҙҙең Ер йөҙөнөң 71 проценты һыуҙан тора!  Ә шуның 97,5  процентын биш океан һәм күп һанлы диңгеҙҙәр тәшкил итә. Тоҙло диңгеҙ һыуы эсергә яраҡһыҙ. Йылғалар, күлдәр, шишмәләр һәм ер аҫты һыуҙары төп сөсө һыу сығанағы булып тора, әммә сөсө һыуҙың да ни бары 1 проценты ғына эсергә яраҡлы. Кеше организмы ла 55-65  процентҡа һыуҙан тора.  Һыу организмдағы бөтә процестарҙа   мөһим урын биләй. Әгәр Ерҙә һыу бөтһә, шунда уҡ ҡоролоҡ һәм үлем башланыр ине, тип уйлайым. Өлкән кеше һыуһыҙ 1-2 көндән 8-10 көнгә тиклем генә йәшәй ала. Ерҙә тереклек яҙмышы тирә-яҡ мөхит шарттарына   ныҡлы бәйләнгән. Шуға күрә һыуҙы һаҡларға кәрәк, йылғалар, күлдәр буйына сүп-сар ташларға, унда машиналарҙы йыуырға ярамай, сөнки һыуға бензин, май эләгә, шул арҡала  балыҡтар һәм ер-һыу ҡоштары  һәләк була. Мин һыуҙы һаҡсыо тотонорға тырышам, һауыт-һаба йыуғанда һыуҙы табаҡҡа ҡойоп алам да кранды ябып торам.  Ғаиләбеҙ менән һыу буйына ял итергә барғанда  кеше ҡалдырған сүп-сарҙы йыйып сүп контейнерҙарына һалабыҙ. Һәр беребеҙ һыуҙы һаҡларға тырышайыҡ, дуҫтар, һыу беҙгә тормош бирә. Аиша ИҪӘНҒОЛОВА, Ишембай ҡалаһы Ә. Вәлиди исемендәге Башҡорт гимназияһының 5-се синыф уҡыусыһы.",22 март -Бөтә донъя Һыу көнө!,1,news,Яңылыҡтар,1543,https://amanat.su/articles/novosti/2025-03-22/22-mart-b-t-don-ya-yu-k-n-4167374,2025-03-22T09:05:00+00:00
"Ошо тәңгәлдә беҙҙең ҡараштар ҡырҡа айырыла. Бәхәсләшә башлайбыҙ. Һәр кемебеҙ үҙ фекеренән тайпылмай. Байлыҡҡа табыныусы Фәүҡинурҙы тотҡан юлынан дүндерә алмайым, икебеҙ ике тарафҡа айырылып китәбеҙ. Әле лә, ҡайҙан ел ташланы был хаяһыҙ ҡатынды, тип уйлауым булды: — Һуңғы көндәрҙә гел һине уйлап йөрөйөм, ауылдаш, — тип ихахай-михахайлап килеп ҡосаҡлап алды. Ултырып әҙәмсә хәл-әхүәл һорашып та тормай, аяғөҫтө торған көйө бер бүлмәле генә фатирыма күҙ йүгертеп сыҡты ла тотондо минең тетмәмде тетергә: — Мин һине миллионерҙыр тиһәм, беҙҙең ауыл сөгөлдөрсө Йәмиләләй булып бер бүлмәле генә фатирҙа көн итәһең икән. Ауылдашым мине битәрләүҙе шулай башлап китте. Ҡайҙа ҡарама тулып ятҡан китап өйөмөн, өҫтәл тулы ҡағыҙҙарҙы күҙҙән кисерҙе лә теле телгә йоҡмай, ғәҙәтенсә, сурытырға тотондо: — Әстәғәфирулла, ошонда эшләйһең, ошонда ашайһың, ошонда йоҡлайһыңмы? Китсе, китсе, абау! Ауылға ҡайтып һөйләһәм, әҙәм ышанмаҫ. Гонорарға төшкән аҡсаңды тотонмайынса, әллә тоҡҡа тултырып бараһыңмы? Нисә тоҡ аҡса йыйҙың? Ул йәнә бүлмә эсен байҡап сыҡты. Бер мөйөштә торған тоҡ янына килеп, уны типкесләп ҡараны: — Әллә аҡсаң ошондамы? Көтөлмәгән һүҙҙәргә көлөргәме, асыуланырғамы белмәй баҙап ҡалдым. Аптырағас: — Нимә һөйләйһең, Фәүҡинур? — тинем. — Ҡасан яҙыусының бай булғанын күргәнең бар? Был тоҡта китап уҡыусыларҙан килгән хаттар ята. — Яҙаларҙыр, әйтәгүр, яҙаларҙыр. Баҙарҙа гел һинең китаптарыңды эҙләйҙәр. Ҡайҙан алып була, тиҙәр. Күреп йөрөйөм, халыҡ һинең китаптарыңды уҡый. Анау Мөжәүир хәҙрәт хаҡындағы китабыңды нисә ҡат баҫтырып сығарҙың әле? — Дөйөм тиражы утыҙ меңгә етте. — Яҙған пьесаң буйынса ла спектакль ҡуялар, буғай. Уңайһыҙланыу, тартыныуҙың ни икәнен белмәгән шаталаҡ Фәүҡинур тағы бер ҡат китап кәштәләренә күҙ йүгертеп алды. Бына минең балдағым, бармы һинең балдағың, тип әйтергә теләгәндәй, алтын балдаҡлы бармаҡтарын тарбайтып, ҡулын болғай-болғай, әртистәргә хас тауыш менән: — Эй, байғошҡайым, былай булғас өйөңдә ни ҡағыҙҙан башҡа нимә юҡ таһа. Баҙарҙа шмоткалар һатҡан ҡатындар ҙа һинән арыуыраҡ йәшәй. Яҙыусы булыуыңды ташҡа үлсәйем. Улай бер файҙаһы ла булмағас, ниңә күҙ нурыңды түгеп, үҙ ғүмереңдә бер тапҡыр санаторийға ла бармайынса, һаулығыңды бөтөрөп, яҙышып ултыраһың? Аптыранып торған ерҙән, ҡапыл зиһенем асылып китте. Ауылыбыҙҙың аҡыллы бер әбейе, күршеләге Нәғимә инәйем, һин иманлыһың, бигерәк кеше йәнлеһең, кешене белмәйенсә үҙеңә яҡынайтма, юҡһа һинең менән идара итә башларҙар ҙа үҙенсә эшләргә мәжбүр итерҙәр, тигәйне, шул иҫкә төштө. Фәүҡинурҙың бала сағы, әлегә тиклемге ғүмере күҙ алдымдан үтте. Бында килеп, алдымда үҙен әллә кемгә ҡуйып, байлығына маһайып торһа ла, ул да – бер колхозсы ҡыҙы. Байлыҡ яратҡанын белеп, Хоҙай Тәғәлә юлына сығарып ҡуйғандыр: бисәһе үлгән бер хәлле үзбәк ирен осратып, ҡыҙ шуға тормошҡа сыҡты. Һирәк-һаяҡ осрашҡанда, үзбәген яманлап һөйләп, зарланып та алғылай: — Ни хәл итәйем, үҙем һайлап алған яҙмыш. Түҙәм инде, бай бит, — ти. — Ике ҡатлы йорт, иномарка. Ни кейәйем, ни ашайым тигән ҡайғы юҡ. Тик бына балабыҙ булманы. Мин ошоларҙы иҫләп торған арала Фәүҡинур мине эттән алып, эткә һалып һүгеүен дауам итә: — Ҡыҙ сағыңда, комсомолка булып йөрөгәндә, ҡәҙимге үткер генә була торғайның даһа. Нисек улай баҫымсаҡҡа әйләндең? Ҡарасәле, йыуашайтып бөтөргәндәр. Ҡуйсы, ҡуйсы, ҡайһылай ярлы йәшәйһең, эй, меҫкенкәйем! Ижад — минең һайлаған юлым, унда минең үҙ һуҡмағым бар, унан мине һис кем тайпылта алмаҫ. Күңел күҙе һуҡыр, үҙе ҡуҡыр Фәүҡинурға быны аңлатып буламы ни? Килгәне бирле үҙен күктән төшкәндәй хис иткән ҡунаҡты үҙ урынына ултыртырға кәрәклеген аңланым да, шынаны шына менән сығаралар, тип уйлап, үҙе һымаҡ дорфа тауыш менән өндәштем: — Туҡта әле, ауылдаш, тороп тор, — тинем. — Телдәрмен тигәс тә, һин нимә, әллә мине тикшерергә килдеңме? Ҡунаҡ булһаң, тыйнаҡ бул, тигәнде ишеткәнең юҡмы ни? Һис нигә иҫе китеп бармаған вайымһыҙ Фәүҡинур, шарҡылдатып көлөп ебәрҙе: — Йә, йә, үпкәләмә! — Выждан тауышы еңдеме, мине килеп ҡосаҡлап алған булды, арҡамдан һөйөп, шкафҡа теҙелеп киткән китаптарыма күрһәтеп: — Ошо саҡлы китап сығарып, хеҙмәтеңдең баһаланмауына, күренекле яҙыусы башың менән бер бүлмәле фатирҙа йәшәп ятыуыңа һыным теймәй генә әйттем. — Ул тәкәбберлеген ҡуйып, тағы ла йомшағыраҡ тауыш менән һөйләп китте: — Күреп, ишетеп йөрөйөм, халыҡ бик оҡшата бит яҙғандарыңды. Бигерәк тә изгеләребеҙ хаҡында яҙған китаптарыңды уҡыйҙар. Миңә килгәндә, үҙ ғүмеремдә бер китап уҡыманым, әле һинең китаптарыңды ҡат-ҡат уҡыйым. Кенә ҡыуырға яратмайым, ҡайтымһаҡмын, килгәне бирле ауылдашымдың йәнгә тейеүен шунда уҡ оноттом да: — Яҙғанымды оҡшатҡас, үҙеңә яңы сыҡҡан китабымды бүләк итәйем, — тип кәштәнән Зәйнулла ишан тураһындағы китабымды ҡулына тотторҙом. Фәүҡинур уны әйләндереп, тулғандырып ҡарап торҙо ла күгелйем күҙҙәрен бәзрәйтеп: — Ә кем ул Зәйнулла ишан? — тип һораны. — Ошо тиклем оло ҡара китап яҙырлыҡ ни хеҙмәте бар? Ауылдашыма Зәйнулла ишандың кемлеген, уның халҡыбыҙҙың бөйөк шәхесе булыуын аңлатып бирергә тура килде. — Тағы үҙеңдең аҡсаңа сығарҙыңмы? — Эйе, самиздат. — Шул саҡлы бөйөк ишан хаҡында яҙғас, ниңә китабыңды нәшриәттә сығармайҙар? Эй, бахырҡай! Йәлләйем мин һине. — Фәүҡинур ҡабаттан баяғы фиғеленә ҡайтты: — Эй, бахырҡайым, — тип тағы ла ҡабатланы. — Үҙең яҙаһың, үҙең сығараһың, үҙең һатаһың. Три в одном. Алһыҙ-ялһыҙ эшләйһең, көнө-төнө архивтарҙы өйрәнәһең, осрашыуҙарға йөрөйһөң. Тик ҡәҙереңде белмәйҙәр. Йыуашһың! Шуға ла һин ярлының да ярлыһы. — Фәүҡинур, — тим, килгәне бирле тел менән тирмән тартыусыны туҡтатырға теләп, баяғынан да ҡәтғиерәк тауыш менән өндәшәм, — әйткәнем бар бит, мин байығыуҙы үҙемә маҡсат итеп ҡуймағанмын. Байлыҡтың, дан ҡаҙаныуҙың әҙәм балаһына ни кәрәге бар? Уларҙы әхирәткә алып китеп булмай. Мәңгелек донъяға тик иманыбыҙҙы юлдаш итәбеҙ, тип гел әйтәм бит. Был йәһәттән минең ҡарашты яҡшы беләһең, бынан ары минең ярлылыҡты тикшереүеңде ҡуй. Яҙған китаптарымды уҡып, халҡым иманға ҡайтһа, әҫәрҙәрем рухи тәрбиә бирә алһа, халҡыбыҙҙы берҙәмлеккә, татыулыҡҡа саҡырһа, бөтәбеҙгә берәү булған Ер шарын һаҡлауға өндәһә — миңә шул еткән. Тел сәйнәү ошоноң менән тамамдыр, тип уйлап, түрбашҡа үттем. Әллә ниҙә бер генә килеп сыҡҡан ауылдашты сәй менән һыйларға кәрәк бит инде. Табын хәстәрләп йөрөйөм, ә Фәүҡинур эргәмдән китмәй, ҡуйырҙан ҡуймай, тағы баяғы хәбәрен сурыта: — Аңла, һине бит халыҡ ҙурлай. Закон минең ҡулда булһамы, Халыҡ һөйөүе тигән премия булдырыр ҙа уны иң беренсе һиңә бирер инем. — Етте, етте, — тим. — Шапыртма, шайтан ҡолағы ишетеп ҡалмаһын! — Скромность украшает человека. Но это не всегда так, — ти ҡунағым руссалап, әллә башҡортса әйткән барып етмәй, тип уйлай. — Һинең ниндәй шарттарҙа йәшәүең, юғарынан бирелгән исем-дәрәжәләрең һинең яҙған китаптарыңа тәьҫир итеүен беләһеңме? Белмәйһеңдер. Күптәр бит яҙыусының ижадын халыҡ һөйөүенә, китап уҡыусыларҙың фекеренә ҡарап түгел, уға юғарынан бирелгән дәрәжәле исемдәргә ҡарап баһалай. Наградалар үҙеңә кәрәкмәһә лә, яҙған китаптарыңа кәрәк! Киләсәк быуындар өсөн кәрәк! Һинең дәрәжәң, матди хәлең бермә-бер китаптарыңдың яҙмышына тәьҫир итә бит. Был юлы Фәүҡинурҙың һүҙҙәрендә дөрөҫлөк бар һымаҡ тойолдо. Шулай ҙа уның ҡотҡоһона бирелмәҫкә булдым: — Ҡара әле, Фәүҡинур, етер һиңә фәлсәфә һатыу, — тим. Ә үҙем ауылдашымдың әле генә әйткәндәре хаҡында уйлайым. Эйе, уның был һуңғы әйткән һүҙҙәрендә дөрөҫлөк бар. Йәшермәйем, үҙемдең дә: Их, ун йыл буйы архив материалдарын өйрәнеп яҙған Зәйнулла ишан тигән тарихи-биографик романым берәй премияға лайыҡ булһа, ҡайһылай шәп булыр ине, — тип уйлайым. Башҡа яҡтарҙа Зәйн Аллаһ Рәсүлиҙе ололоҡлап мәсеттәр, мәҙрәсәләр һалдыралар. Рәсүлиә уҡыуҙарын үткәрәләр, уны бөтә мосолман донъяһы ихтирам итә, ә үҙ халҡы уның хаҡта бик аҙ белә. Бына бит, илдәге бар яңылыҡты белеп торған Фәүҡинур ҙа Зәйнулла ишандың исемен дә ишеткәне булмаған, — тип уйланым да, ҡапылда ауылдашым менән һүҙ ҡуйыртҡым килмәне. Телевизорҙы ҡабыҙып ебәрҙем. Унда халҡыбыҙҙың мәшһүр йырсыһы Фәрит ағай Бикбулатов йырлап тора икән: Йырҙарымды һеҙгә йырлап торһам, Миңә башҡа бер ни кәрәкмәй, — ти. — Яратам ошо йырын, — тим. — Ә һин? Һорауымды үҙ һүҙле ҡунағым ҡолағына ла элмәне, бер ҡолағынан инде, икенсеһенән сыҡты, һаман үҙенекен ныҡыны: — Ҡуйсы әле, ауылдаш, теңкәгә теймә. Ана, Фәрит Бикбулатов ағабыҙ ни тип йырланы. Миңә лә шулай: китаптарымды халыҡ яратып уҡыһа, башҡа бер нәмә лә кәрәкмәй. Һуңғы әйткән һүҙҙәрем Фәүҡинурҙың тамам йәнен көйҙөрҙө. Яһап биргән сәйен дә эсеп тормайынса, ултырған еренән һикереп торҙо ла: — Һинең урыныңда башҡа берәү булһа, белер ине ни эшләргә. Ярай, йөрө шулай майрығың әйләнеп, башыңды беттән, тапҡаныңды эттән ашатып, былҡы. — Был юлы уның әре ауылыбыҙҙың изге күңелле әбейҙәрен хәтерләтте, беҙҙе Нәғимә инәйем шулай тип әрләй торғайны. Мин көлөп ебәрҙем. Был көлөү Фәүҡинурҙы тамам сығырынан сығарҙы. Ул урынынан һикереп торҙо ла бейек үксәле модалы туфлиҙары менән тыҡ-тыҡ баҫып, ишеккә табан йүнәлде: — Теләһәң ни эшлә, әйттем-бөттөм. Миңә тимәһә, берәй ҡара урман эсенә бар ҙа шунда ҡыуыш ҡороп йәшә. Ә мин бер килгән ғүмерҙе байлыҡта, муллыҡта маҙрап йәшәргә теләйем. Шулай тине лә тамам ҡәһәтләнеп, ишекте шарт ябып, ауылдашым сығып та китте. Фәүҡинурҙы үпкәләтеүемә уңайһыҙланып, икебеҙҙең ике төрлө ҡарашта булыуыбыҙ хаҡында уйланып ултырып ҡалдым. Нәғимә әбейем әйтмешләй, алабарман, алабай ҡатын инде ул, әммә һуңғы әйткән фекеренең хаҡлыҡ барлығын таныным. Белеп торам, ауылдашым мине үҙ күргәнгә генә шулай ярһып битәрләне. Ауылы берҙең ҡәүеме бер, ярашырбыҙ әле.",Ике төрлө ҡараш,0,analytics,Юмор,9352,https://henek.info/articles/++--/2025-09-01/ike-t-rl-arash-4369021,2025-09-01T15:25:00+00:00
"Татар яшьләре форумы, 2019 елфикерләр 2004 елдан бирле эшләгән Дөнья татар яшьләре форумы низамнамәсенә (уставына) күрә, ыен ике елга бер тапкыр үткәрелергә тиеш. Соңгы тапкыр мондый зур ыен 2019 елда оештырылган.2024 елда Дөнья татар яшьләре форумының тугызынчы ыены август аенда узарга тиеш булган, әмма ул ""Казанда зур халыкара чаралар үткәрү сәбәпле""күчерелгән. Казанга ул чакта Русиядән һәм кайбер чит илләрдән 600 ләп делегат киләргә тиеш булган. Шуннан соң Татар конгрессы яшьләр ыенын 2025 елның 23-27 апрель көннәрендә үткәрүне планлаштырган. Аны татар шагыйре Габдулла Тукайның 139 еллыгы һәм ""Мин татарча сөйләшәм"" чарасының 20 еллыгына туры китерү планлаштырыла диелгән иде. Хәзер чараны август аенда үткәрү планлаштырыла. Катнашучылар саны 300 гә кыскартылды. Яшьләр ыены ""Милли ыен"" белән бергә узачак дип көтелә, анда ""Милли шура"" башлыгы сайланырга тиеш булачак. ""Бизнес "" чыганаклары әйтүенчә, ыенны чираттагы тапкыр кичектерү Дөнья Татар конгрессының актив милли анлы яшьләрнең ""иңел булмаган вакытларда кыю инициативалар белдерү ихтималыннан"" курку белән аңлата. Моңарчы Татар яшьләре форумы, мисал өчен, мәктәпләрдә татар телен мәбүри укытуны туктатуга кискен каршы чыккан иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Апрель аена планлаштырылган Дөнья татар яшьләре форумы янә үткәрелмәячәк,1,news,Яңылыҡтар,1295,https://www.azatliq.org/a/33355888.html,2025-03-22T10:21:06+00:00
"фикерләрХерсон өлкәсендә Кахов гидроэлектр станциясе дамбасы шартлаганнан соң, Украина ашыгыч хезмәтләре су астында калган ирләрдә яшәүче меңләгән кешене коткару эшен дәвам итә. Днепрның Русия басып алган сул ярыннан атышларны дәвам итәләр, бу коткаручыларның эшен авырлаштыра, дип искәртелә. Бүген, 8 июньдә Херсон өлкәсенә эш сәфәре белән Украина президенты Владимир Зеленскийкилде. Ул Кахов буасы имерелгән соң килеп туган вазгыятьне хәл итү турында киңәшмә үткәрде, дипхәбәр итә РБК Украина. Херсон өлкәсе хакимияте башлыгы Александр Прокудинхәбәр итүенчә, бүген иртәнгә су баскан урыннарда уртача тирәнлек 5,5 метрдан артык булган. Өлкәнең 600 дүрткел километр ире су астында калган, шуның 30 лап проценты – уң як ярда, калганы – сул як ярда, диеләаның -каналындагы хәбәрдә. Херсон өлкәсендә яшәүчеләрне эвакуацияләү дәвам итә дип сөйләгәндә, төбәк башлыгы 8 июнь иртәсенә куркыныч урыннардан ике меңгә якын кешене чыгаруларын әйткән. Аларның күпчелеге – 1500 ләбе Херсонның Корабел районыннан. Русия гадәттән тыш хәлләр министрлыгында исә узган тәүлектә су астында калган урыннардан 300 дән артык кешене чыгаруларын иткерделәр. Шуларның 70 е – балалар. Элегрәк баскын хакимиятләр сул як ярдан барлыгы дүрт мең кешене эвакуацияләдек, дип белдергән иде. Бүген Русия хәрбиләре басып алган Яңа Каховка мэры станция имерелгәннән соң биш кеше үлде диде. Яңа Каховка – гидроэлектр станциясенә якын урнашкан. Владимир Леонтьевәйтүенчә үлүчеләр көтү көткән һәм батып үлгән, тагын ике кешене коткарырга тырышалар. Аңарчы Леонтьев шәһәрде иде кеше хәбәрсез югалды, дигән иде. Украинаның гадәттән тыш хәлләр дәүләт хезмәте мәгълүматынча, гидроэлектр станциясе буасы имерелгәч баткан районнарда су күтәрелүен дәвам итә, әмма әкренрәк күтәрелә башлаган. Херсонда су 5,5 метрга күтәрелгән дип искәртелә. Днепрның ике ярында барлыгы 50 торак пункт өлешчә яки тулысынча су астында калган. Кичә бәйсез медиа Русия өй түбәләрендә кешеләр утыра торган авылларга волонтерларны кертми, дипхәбәр иткән иде. Кешеләр ярдәм соравын дәвам итә, су баскан авылларда яшәүчеләр өйләренең түбәләренә менеп котылырга тырыша, диелде. ""Укргидроэнерго"" ширкәте башлыгы Игорь Сирота Кахов гидроэлектр станциясен төзәтеп булмый, аның урынына яңа станция төзү өчен исә кимендә биш ел вакыт һәм бер миллиард һривна (27 миллион доллар тирәсе) кирәк булачакдиде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Херсон өлкәсе хакимиятләре 600 дүрткел километр ирне су басуын хәбәр итте,1,news,Яңылыҡтар,2424,https://www.azatliq.org/a/32450191.html,2023-06-08T10:09:04+00:00
"Һорамайым бер кемдән мин ярҙам, Ҡалһам да ташҡында бер ярҙа. Етемлек өйрәтте тормошта Донъяны тик үҙең ҡормошҡа. Бурысҡа алһам да бик һирәк, Биш итеп ҡайтарам бәхилләп. Мохтажға бирәм бар булғанын, Аяҡҡа тап килә юрғаным. Ышанмайым дошман һүҙенә, Тура ҡарайым ялған күҙенә. Юҡтан бар булмаҫын беләмен, Тик хәләл ризығын ейәмен. Донъяның алдағы әүрәтмәй, Әҙәмдәр ни генә өйрәтмәй. Ҡолағым ишеткән бар моңдо, Ят моңдо йөрәгем көйләтмәй. Ҡурҡма, һорама, ышанма –Был һүҙҙәр әйләнде доғаға. Намыҫың ҡушҡанса йәшәһәң, Самалар тап килер самаға. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.","Ҡурҡма, һорама, ышанма",0,analytics,Шиғриәт,1210,https://henek.info/articles/shi-yr-ar/2025-06-16/ur-ma-orama-yshanma-4277717,2025-06-16T15:25:00+00:00
"Әле Башлыҡ Указы менән булдырылған яңы коллективтың концерты  бара.  Ансамблдең художество етәксеһе – Рәсәйҙең атҡаҙанған, Башҡортостандың халыҡ артисы Азат Айытҡолов. Иҫтәлекле көн менән ҡотлап, Радий Фәрит улы коллективҡа гастролдәргә йөрөү өсөн автобус бүләк итте. Сығанаҡ",10 октябрь Ҡурай көнө тип иғлан ителде,1,news,Яңылыҡтар,275,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-10/10-oktyabr-uray-k-n-tip-i-lan-itelde-3964203,2024-10-10T20:36:00+00:00
"Организаторы масштабного мероприятия – Министерство культуры России, Правительство Башкортостана и Федерация креативных индустрий. Для обсуждения практической проектной деятельности в Уфу съедутся более 170 руководителей, преподавателей, экспертов и специалистов из 52 субъектов Российской Федерации. Важно, что Башкортостан первым среди регионов принимает съезд – ранее его проводили только в Москве. Это связано с успехами республики в этой сфере. Так, в Башкортостане – впервые в России – учредили День креативных индустрий, создали Совет по развитию креативных индустрий, а Глава региона регулярно проводит профильный «Час креативных индустрий». Амина Шафикова отметила, что съезд пройдёт на базе Геномного центра Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра, а также на площадке Башкирского государственного театра кукол. Программа форума, которую разработали с учётом запросов представителей школ креативных индустрий, включает лекции, экспертные и практические сессии, мастер-классы. Особое внимание уделят внедрению искусственного интеллекта в образовательную и проектную деятельность, новейшим подходам к повышению цифровой грамотности педагогических коллективов. Напомним, что новое направление поддержки юных талантов – школы креативных индустрий – запустили в 2022 году в рамках инициативы «Придумано в России» при содействии Министерства культуры страны. Они предлагают подросткам освоить навыки создания проектов на пересечении искусства и современных цифровых технологий. Среди наиболее востребованных направлений – звукорежиссура, электронная музыка, фото- и видеопроизводство, анимация, 3-графика, а также дизайн и разработка интерактивных цифровых продуктов. Всего в 65 регионах страны – 113 школ креативных индустрий, где более 16 тысяч ребят в возрасте от 12 до 18 лет получают уникальные знания. Три такие школы работают в Башкортостане – на базе Уфимского училища искусств, Башкирского республиканского колледжа культуры и искусства в Стерлитамаке и Сибайского колледжа искусств имени Камиля Валеева. В них занимаются 500 детей. Кроме того, с начала 2024 года в республике на базе Межвузовского студенческого кампуса Евразийского НОЦ развивают анимационный кластер. Он объединяет ведущие профильные образовательные и производственные площадки региона – Уфимское училище искусств, студию «Муха», киностудию «Башкортостан» имени Амира Абдразакова и школы креативных индустрий. Возможности кластера презентуют и участникам Всероссийского съезда. – Теме креативных индустрий мы придаём особое значение, я сам ею регулярно занимаюсь. Мы определили семь пилотных муниципалитетов по этому направлению, где креативная среда уже хорошо развита. Мы их прокачаем, а потом и другие районы подтянутся. Важно понимать, что это именно тот креатив, который приносит деньги, – сказал Радий Хабиров. – Съезд надо хорошо организовать. Мы тоже примем в нём участие.",Башкортостан примет Всероссийский съезд школ креативных индустрий,0,analytics,Аңлатма,2902,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-11-11/bashkortostan-primet-vserossiyskiy-s-ezd-shkol-kreativnyh-industriy-4461294,2025-11-11T11:09:00+00:00
"Сарала Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты һәм Президиум ағзалары, ижади төркөм һәм йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре ҡатнашты. «Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы (конгресы)» Йәмәғәт ойошмаларының халыҡ-ара берлеге Президиумы рәйесе, РФ Федераль Йыйылышы Дәүләт Думаһы депутаты Эльвира Айытҡолова фильмды ҡарар алдынан уның ҙур потенциалға, илһөйәрлек ҡиммәтенә эйә булыуын һәм киң аудиторияға етергә тейешлеген билдәләне. Шулай уҡ видеобәйләнеш буйынса сценарий авторы һәм ҡуйыусы режиссер Елена Дубровская ҡатнашыусыларға мөрәжәғәт итте һәм киноның беренсе мөхәббәт, үҫмерҙәр араһында дуҫлыҡ, тормошта һәр ваҡыт ҡаһарманлыҡ өсөн урын булыуы тураһында икәнлеген билдәләне. ""Рәсәй мәктәптәрендә кинодәрестәр"" Бөтә Рәсәй проекты сиктәрендә төшөрөлгән ""Батыр"" фильмында башҡорт тарихына, мәҙәниәтенә бәйле факттар байтаҡ. Башҡорт бал ҡорто, башҡорт балы, милли ризыҡ ҡыҫтыбый, милли уйындарҙың береһе булған уҡтан һыбай атыу менән бәйле күренештәр Рәсәйҙең башҡа төбәктәрендә йәшәгән башҡа халыҡтарҙың да иғтибарын йәлеп итер, тип уйлайым. Башҡортостандың һоҡланғыс тәбиғәте, йәш актерҙар - былар шулай уҡ фильмдың уңышы. Һәр кеше тәүге ғишыҡ хистәрен кисерә, шуға күрә тап ошо тойғолар аша йәш быуын күңеленә үтеп инергә ынтылыш - бик нескә һәм дөрөҫ юл, тип уйлайым. Бары тик халҡыбыҙ тарихы һәм йолалары өлгөһөндә беҙ киләсәк быуынды дәүләтебеҙҙең ысын граждандары итеп тәрбиәләй аласаҡбыҙ! "" - тине Лариса Абдуллина Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының мәҙәниәт һәм киң мәғлүмәт саралары комиссияһы рәйесе. Шуныһы иғтибарға лайыҡ: фильм Башҡортостандың 800 мәктәбенән макулатура йыйыуҙан килгән аҡсаға төшөрөлгән. Фильмды күрһәткәндән һуң фекер алышыу ойошторолдо, сара аҙағында ижади төркөмдә ҡатнашыусыларға Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының рәхмәт хаттары тапшырылды. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",«Батыр» көҙгә прокатҡа сыға,1,news,Яңылыҡтар,1942,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-07-19/batyr-k-g-prokat-a-sy-a-3854945,2024-07-19T11:54:00+00:00
"Мәлик хәзрәт ИбраһимовЧаллыдагы әмигъ мәчет имамы Мәлик хәзрәт Ибраһимовның эшеннән ибәрелүе күп кенә мөселманнарны аптырашта калдырды. Татарстанда мөфти Илдус хәзрәт Фәиз булганда имамнарны эштән ибәрү күренешләре арткан иде, яңа мөфти итеп Камил хәзрәт Сәмигуллин килгәч бу хәлгә нокта куелды кебек тоелган иде, әмма күрәсең озакка булмаган. Мәлик хәзрәткә, эштән китмәсә проблемнары булачак, дип аңлатканнар. Бу хакта аның үзе белән сөйләштек. – Мәлик хәзрәт, ""Независимая газета"" радикал исламда шикләнелүчеләр өчен Татарстан мөфтияте яңадан аттестация уздыра дип язды. Сез дә яңадан аттестация уздыгызмы? – Юк, миңа аны тәкъдим итүче булмады. Гомумән, мин Татарстан диния нәзарәтенең оештыру корылтаенда катнашып, 25 елдан артык мөфтияттә хезмәт иткән кеше буларак, кичә-бүген дингә килеп диния нәзарәте урындыгына утырган егетләр каршында аттестация үтеп тору мәгънәсез бер әйбер булыр иде. Шуңа да карамастан, миңа яңадан аттестация узуны тәкъдим итүче булмады. – Сезне имамлыктан ни өчен алдылар соң? – Нәзарәттән сорасагыз, үзе китте диячәкләр инде, әмма мине китәргә мәбүр иттеләр. Гариза язмасагыз проблем була, диделәр. – Кем әйтте? – Үзебезнең Чаллы шәһәре мөхтәсибе. Ул ниндидер бер комиссия белән очрашкан. Шул комиссиядәгеләр минем китүемне тәкъдим иткәннәр. Ләкин куркыныч янау кем тарафыннан килгәнне аңлатып тормадылар. Әгәр мин үзем китмәсәм проблем булачак кына диделәр. Шуңа гаризаны үз теләгем белән китәм дип яздым. – Башка эш тәкъдим итмәделәрме? – Юк. Бу хакта бернинди сүз булмады. – Эштән ни сәбәпле ибәрделәр дип уйлыйсыз? Ваһһабилыкта гаепләп кисәтүләр булмадымы? – Миңа турыдан-туры әйтүче булмады. Ваһһабилык булгач, ""синең шушы эшең туры килми"" дип әйтерләр иде, әмма минем белән сөйләшүче дә булмады. Мөфтият ниндидер конференцияләр, ыелышлар уздырганда мине махсус рәвештә читтә калдырды. Чаллыда әмигъ мәчет төзеләсе урында вакытлы мәчет– Үзегез сәбәпләрен сорап мөфтияткә чыгып карамадыгызмы? - Бу әйбер бөтен Чаллы шәһәренә шок булды. Әгәр алар традицион ислам дип баш әйләндерәләр икән, ни өчен бүген Чаллының бөтен әби-бабайлары, хәзрәт нәрсә булды? дип шау-гөр килеп шаккаталар. Ниндидер мәчет тирәсендә оешкан яшьләр генә каршы килсә иде, бөтен шәһәр шаккатты бит. Хәтта БДБ илләре, Америкадан: ""Сезнең Татарстанда нәрсә бара анда"" дип аптырап шалтыраттылар. Аларның Гарәбстанда укыган дип әйтәсе киләдер инде. Мин Согуд Гарәбстанында укыган кеше. Ләкин Гарәбстанда укыды дип кенә кешене эштән алып булмыйдыр инде. Пәйгамбәребез дә Гарәбстанда яшәгән. Мин тавыш куптарып йөрергә ыенмыйм дип әйттем. Китәмен, дидем. Куркыныч янагач. Ләкин аерым бер кешеләр мөфтигә мине яклап барганнар. Бер кеше кергән һәм мөфти аңа: ""Мин ул кешене белмим, аны танымыйм"" дип әйткән. Ләкин мөфтият оешуының башында торган кешене танымыйм дип әйтү мөфти өчен зур минус. Мин иде китап авторы, Татарстанда гына түгел, Русия, БДБ илләрендә дә китапларымны укыйлар. Басылган бөтенесен сатып алып баралар. Мөфтинең ""Мин ул кешене белмим"" диюе кызыграк килеп чыга инде. Минем эштән ибәрелүемне кеше белмичә дә калды. Соңгы омгага ыелган 400 кеше мине яклап имза ыйган иде. – Илдус Фәиз заманында сезгә кисәтүләр булмадымы? – Ул вакытта мин төбәк казые идем, мине казыйлыктан алдылар. Ул чакта да та ничектер мәгънәсез килеп чыкты. Эштән киткәндә бит инде йә чакырып сөйләшәләр, яки пленумнарда, ыелышларда хәл итәләр. Юк. ""Син төшерелдең"" диделәр дә шуның белән бетте. Мәлик хәзрәт Ибраһим хәзер нигездә өйдә генә утыруын әйтә. Проблемнары булачак дип куркытылгач, имам дөреслекне даулап йөрүнең мәгънәсен күрми. итмәсә әле күптән түгел Татарстанда Сөләйман хәзрәт Зариповюгалды. Инде ике айдан артык вакыт узса да ул әле һаман да табылмады. Журналист Ирек Биккинин Төньяк Кавказдагы кебек ""үлем эскадроннары"" эше генә була күрмәсендигәниде. Алар Төньяк Кавказдагы шактый гына бәйсез имамнарны һәм башка руханиларны юк итте. Ә алар башына иткән гади мөселманнарны әйтеп тә торасы юк инде, диде ул.","Мәлик хәзрәт Ибраһимов: ""Вазифадан китмәсәм проблемнарым булачак дип кисәттеләр""",0,analytics,Татарстан,3914,https://www.azatliq.org/a/27670783.html,2016-04-13T17:39:23+00:00
"Ольга КомлевафикерләрПермьнең Березникидагы 28 нче санлы колониясендә утыручы сәяси тоткын Ольга Комлевага төрмә итәкчелеге шелтә белдергән. Әлеге хәл Комлеваның колониягә китерелгәннән соң ун көн узгач булган. Бу хакта 30 декабрь көнне Ольганың ире Вячеслав Комлев Телеграм каналдаязды. Колония итәкчелеге рухи халәте сәбәпле Комлеваның тавышы югалуына ышанмаган. Элекке сәяси тоткын Лилия Чанышева сүзләренчә, ике шелтәдән соң колониядә гадәттә штраф изоляторына ябалар. Комлеваның озак вакытка тавышы октябрьдә югалды. Ул ике айга якын сөйләшә алмады. Аңа кадәр аның тавышы берничә сәгатькә югалып торды. Русиядә",Башкортстаннан активист һәм журналист Ольга Комлеваның тавышын югалтуына колония итәкчелеге ышанмаган,1,news,Яңылыҡтар,615,https://www.azatliq.org/a/33639143.html,2026-01-03T12:58:48+00:00
"Һуңғы йылдарҙа күренекле шәхестәребеҙгә республика, халыҡ алдында башҡарған ҙур хеҙмәттәре өсөн үҙҙәре иҫән сағында оло хөрмәт күрһәтеү матур йолаға әйләнеп бара. Тәүгеләрҙән булып танылған яҙыусы, билдәле мәғариф эшмәкәре Мәрйәм Бураҡаева исемендәге гимназия барлыҡҡа килгәйне. Хәҙер әҙибәнең тыуған яғында – Ейәнсура районы үҙәгендәге Иҫәнғолдағы белем усағы уның исемен йөрөтә. Ошо көндәрҙә Әлшәй районының Раевка ҡасабаһындағы үҙәк китапханаға Башҡортостандың халыҡ шағиры Гөлфиә Юнысованың исемен рәсми рәүештә биреү тантанаһы булып үтте.",Шағирә исемендәге китапхана,0,analytics,Шәхес,543,https://yanshishma.com/articles/shaxes/2025-04-20/sha-ir-isemend-ge-kitaphana-4204830,2025-04-20T16:28:00+00:00
"Ябай ғына бер ысул тәҡдим итәбеҙ. Ҡояш нурҙары туранан-тура төшмәгән урынға барыһын да йыйып иҙәнгә ҡуйырға. Ә уртаға ултырғыс өҫтөнә һыулы биҙрә ултыртыла. Һәр бер гөл төбөнә ҡалын еп менән бәйләнгән сөйҙө ипләп кенә батырып, ептең икенсе яҡ осон теге һыулы биҙрәгә ҡуйырға. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Гөлдәребеҙ имен торһон,0,analytics,Төрлө,948,https://henek.info/articles/+++-/2025-05-29/g-ld-rebe-imen-tor-on-4255293,2025-05-29T14:15:00+00:00
2010 елның 3 июнендә ябык корылмага кереп бикләнгән астронавтлар 4 ноябрьдә якты дөньяга чыктыСынауның ерак максаты -- Марс планетасы,Марска очыш уңышлы тәмамланды,0,analytics,Мәғариф,133,https://www.azatliq.org/a/24382550.html,2011-11-05T20:30:00+00:00
"Онлайн-интенсивтың өс бүлегендә 7–8-се, 9-сы һәм 10–11-се синыф уҡыусылары ҡатнаша. Унда үткән йылдар олимпиадалары заданиелары тикшереү ҙә планлаштырыла. Сарала ҡатнашыусылар белемдәрен ныҡлы байытасаҡ һәм олимпиада мәсьәләләрен сисеү тәжрибәһен туплаясаҡ. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Олимпиада мәсьәләләрен сисергә өйрәтәләр,1,news,Яңылыҡтар,688,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-26/olimpiada-m-s-l-l-ren-siserg-yr-t-l-r-3946253,2024-09-26T15:16:00+00:00
"Бөгөн, 4 октябрҙә, Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге Республика гимназия-интернатында ошо айҡанлы матур сара үтте. Унда конкурс йомғаҡтары буйынса иң яҡшы тип табылған 50 башҡорт һәм рус теле уҡытыусыһына Башҡортостан Республикаһы мәғарифын үҫтереүгә тос өлөш индергәне һәм һөҙөмтәле профессиональ эшмәкәрлеге өсөн аҡсалата премия тапшырылды. Уҡытыусы һөнәренә тоғролоҡ һаҡлап, мәктәптәрҙә, лицей һәм гимназияларҙа, колледждарҙа йәш быуынға тел нескәлектәрен төшөндөргән, рус һәм башҡорт телдәренә һөйөү тәрбиәләгән уҡытыусыларҙы БР мәғариф һәм фән министрының беренсе урынбаҫары Илдар Марат улы Мәүлетбирҙин, министр урынбаҫары Әлфиә Закир ҡыҙы Ғәлиева, БДУ-ның филология кафедраһы деканы Альмира Мөхәмәт ҡыҙы Ямалетдинова, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты рәйесе Юлдаш Мөхәмәт улы Йосопов тәбрикләне. Белорет районынан өс башҡорт теле уҡытыусыһы ошо премияға лайыҡ булды. Белорет ҡалаһындағы 13-сө мәктәптән Сания Бәхтийәр ҡыҙы Шәғәлиева, 21-се мәктәптән Гөлсибәр Искәнйәр ҡыҙы Шакирова, Советтар Союзы Геройы Ш. Ямалетдинов исемендәге Шығай урта мәктәбенән Гөлсөм Урал ҡыҙы Йылҡыбаева (фотола) һәр береһе икешәр-өсәр тиҫтә йыл балаларға башҡорт теленән белем биреп, йәш быуынды телһөйәр, илһөйәр итеп тәрбиәләүгә фиҙакәр хеҙмәт итә. Премияға лайыҡ булған уҡытыусылар исеменән Ишембай ҡалаһындағы Ә. Вәлиди исемендәге 2-се Башҡорт гимназия-интернаты уҡытыусыһы Фаягөл Тимербай ҡыҙы Әмирханова сығыш яһап: - Ябай ҙа, бөйөк тә, шул уҡ ваҡытта ҙур фиҙакәрлек талап иткән хеҙмәт ул – уҡытыусы һөнәре. Республикабыҙ етәкселегенең хеҙмәтебеҙҙе баһалауы – оло мәртәбә. Был баһа туған тел уҡытыусыларын күтәреү менән рәттән илһөйәрлекте, телһөйәрлекте үҫтереүгә лә булышлыҡ итә, беҙ башҡарған хеҙмәттең мәртәбәһен арттыра. Шул уҡ ваҡытта ул беҙгә оло яуаплылыҡ та өҫтәй. Артабан да Башҡортостаныбыҙҙың киләсәген тәрбиәләү эшенә тос өлөш индерербеҙ, - тип билдәләне. Тантаналы сараны ойоштороуға Ғ. Әлмөхәмәтов исемендәге Республика гимназия-интернаты тос өлөш индерҙе. Белем усағының уҡытыусылары һәм талантлы балалары матур сығыштары менән кисәне йәмләне. Гөлдәр ЯҠШЫҒОЛОВА.",Тел уҡытыусылары тәбрикләнде,1,news,Яңылыҡтар,2082,https://agideljurn.ru/news/novosti/2022-10-05/tel-u-ytyusylary-t-brikl-nde-2978414,2022-10-05T16:42:00+00:00
"Кәрәген бирҙең Ялҡауҙың, Ришүәтсенең, Ҡараҡтың. Элеп алып, һелкеп атып, Йәмғиәтте таҙарттың, Ҡайғы-хәсрәт, һағыштарҙы Йыраҡҡараҡ оҙаттың. Көлә-көлә дауаланың, Ғүмерҙәрҙе оҙайттың. Сәйфи Ҡудаш, Сәғит Агиш, Тимер Арслан, Атнабай. Авторҙарың исемдәрен Һанап була, туҡтамай. Ғариф Ғүмәр, Насыриҙар Һине тотоп атланы. Назар Нәжми, Һиҙиәттәр, Булмышыңды аҡланы. Марат Кәрим, Тәлғәт Сәғит Һине тотоп көрәште. Мар. Сәлим 30 йыл буйы Һинән көлкө өләште. Әбүзәров, Кинйәбаев, Миләүшәләр ҡулында Көләс килеш алға барҙың, Тайпылманың юлыңдан. Хәҙер Илгиз Ишбулат бар, Һин, тип уттар йотоусы, Йөҙ йәшлек юбилейыңда Һине ҡулда тотоусы! Һин Халҡымдың намыҫы һәм Выжданы булып ҡалдың. Өмөтө һүрелгәндәргә Яҡты шәм булып яндың, Намыҫың саф килеш ҡалды, Юлдарың туҡталманы. Ил ҡиблаһы буталһа ла, Һинеке буталманы! Гел көләһең, йылмаяһың, Оҫта ғына төрттөрөп. По пути, тәнҡит утында Алғылайһың өттөрөп. Йөҙ йыл буйы көлдөрәһең, Күңелдәрҙе астырып, Көлкө аша тәрбиәләп, Тура юлға баҫтырып. Һин килеп инһәң, өйҙәрҙең Эсе яҡтырып китә. Ҡабат тағын килереңде Һәр кем зарығып көтә. Илгә биргән хеҙмәтең дә, Абруйың да бик һәлмәк! Халҡым йәшәгән ҡәҙәре, Йәшәрһең һин дә, ""Һәнәк""! Вәлит ИЛЕМБӘТОВ.",«ҺӘНӘК»ТЕ ҠОТЛАУ,0,analytics,Шиғриәт,1172,https://henek.info/articles/shi-yr-ar/2025-11-26/n-k-te-otlau-4524009,2025-11-26T13:55:00+00:00
"Рус телендә баҫылған Стишки-безопасики от Томочки Дробинки китабы балаларға ла, уларҙың ата-әсәләренә лә тәғәйенләнгән. Ғүмер өсөн мөһим хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен ябай, күңелле шиғырҙар формаһында тәҡдим итә автор. Айҙар Әкрәм улы Ғәзизов – табип, медицина фәндәре кандидаты, уға хәүефһеҙлек ҡағиҙәләре һәм уларҙы һанға һуҡмауҙан тыуған күңелһеҙ ялдар ят түгел. Балаларға ябай шиғри тел менән етди мәсъәләләр хаҡында еткереүҙе төп бурысы итеп ҡуя һаулыҡ һағында тороусы шағир. Әйткәндәй, китаптың аудиоверсияһы ла бар.",Шиғырҙар менән дә дауалаусы табип,1,news,Яңылыҡтар,516,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-06-01/shi-yr-ar-men-n-d-daualausy-tabip-4259454,2025-06-01T15:21:00+00:00
"""Боланҡай"". Бөрйән районы Байназар урта мәктәбенең 5""а"" класс уҡыусыһы Диана Теләүсинаның һүрәте.","""Боланҡай"" һүрәте",0,analytics,"""Мин донъяны һүрәтләйем""",97,https://amanat.su/articles/min-donyany-r-tl-yem/2024-10-27/bolan-ay-r-te-3984086,2024-10-27T10:50:00+00:00
"Кәрәк буласаҡ: Ҡабаҡ 1,5 кг Һуған 1 кг Татлы борос Кишер Помидор 1 кг Дөгө ярмаһы 250 г Тоҙ 4 аш ҡалаҡ Шәкәр 100 г Көнбағыш майы 200 мл Аш һеркәһе 70 1 бал ҡалаҡ Әҙерләү: Салат әҙерләү өсөн ҡабаҡты шаҡмаҡлап, һуғанды ярым түңәрәкләп, боросты оҙонсалай һәм помидорҙы өлөшләп турарға, кишерҙе ҡырғыстан үткәрергә, ә һарымһаҡты мөмкин тиклем ваҡларға. Барыһын бергә ҙур һауытҡа һалып, тоҙ, май һәм шәкәр өҫтәп бешерергә. Йәшелсә ҡайнап сыҡҡас, дөгө өҫтәргә һәм бутай-бутай бер сәғәт ҡайнатырға. Әҙер булғас, банкаларға һалып, ҡапҡасын ябырға.",ҠЫШҠЫЛЫҠҠА ТӘМЛЕ ҠАБАҠ САЛАТЫ,0,analytics,Йәмғиәт,539,https://agideljurn.ru/articles/common_material/2023-09-22/ysh-yly-a-t-mle-aba-salaty-3450131,2023-09-22T13:07:00+00:00
"Рөстәм МиңнехановӘстерхан өлкәсе имамнары Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановисеменә һәм Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллинга Әстерхан өлкәсендә Явыз Иванга һәйкәл куйдырмауга ярдәм итүләрен сорап мөрәәгать итәргә ыена. Бу турыда Әстерхан шәһәренең Ак мәчете имам-наибы Мөслим Юнысовхәбәр итә. Аңа кадәр Әстерхан өлкәсе мөселманнары һәйкәлне куйдырмавын сорап өлкә губернаторы Игорь Бабушкинга да хат юллаган иде. Юнысов белдергәнчә, алар Татарстан президентына бу ике төбәкнең күп гасырлар буена килгән мәдәни, сәяси, дини һәм милли багъланышлары булу сәбәпле мөрәәгать итәргә булганнар. Явыз Иванга һәйкәл кую мәсьәләсе Әстерхан өлкәсе мөселманнары диния нәзарәтенең Мөхтәсибәт ыенында да күтәрелгән. Утырышта резолюция кабул ителеп, шуның нигезендә Әстерхан өлкәсе диния нәзарәте исеменнән өлкәнең дәүләт һәм муниципаль хакимияте оешмаларына рәсми мөрәәгать кабул ителәчәк.28 гыйнварда Дөнья татар яшьләре форумы Әстерхан шәһәренең тезелеш, архитектура һәм шәһәр төзелеше идарәсеннән дә үзенең мөрәәгатенә авап алды. Идарә итәкчесе Нина Абольянинакул куйган хатта Явыз Иванга һәйкәл кую инициативасы белән Бөек урыс империясе (Ве РИм) төбәкара ватанпарвәрлек итимагый оешмасы чыкканы әйтелгән. Узган елның гыйнварында Әстерхан аграр университетында бу һәйкәлне кую турында әмәгатьчелек белән фикер алышу узган, төбәкнең күп санлы итимагый оешмалары бу идеяны хуплаган. Әстерхан өлкәсенең казак берләшмәләре, һөнәр берлекләре, ватанпарвәрлек берләшмәләре, аграр университет профессорлары, студентлар, Әстерхан епархиясе вәкилләре һәйкәл куюны бертавыштан яклап чыккан. Мәдәни-тарихи үзәк өчен урын мәсьәләсе ачык килеш кала. Шәһәр идарәсе Грозныйга һәйкәлне Ленин исемендәге үзәк мәйданда кую ярамаганлыгын әйтте, чөнки Явыз Иванның эшчәнлегенә төрле карашлар булу сәбәпле һәйкәл кую турында әмәгатьчелек белән киңәшү зарур. Шуңа күрә электрон тавыш бирү уздырырга карар бирелде, авап өчен тәкъдим ителгән сорауларда милләт-ара ызгышка чакырулар юк диелгән хатта. Идарә авабында әйтелгәнчә, элегрәк Әстерханда төрле милләтләрнең күренекле вәкилләренә һәйкәлләр куелган, аларны әмәгатьчелек белән киңәшмичә, этник әмгыятьләр тәкъдиме белән, шәһәрнең этномәдәни үсеше хакына урнаштырганнар. Мисал итеп хатта төркмән шагыйре Фраги Мәхтүмколый, казакъ композиторы Кормангазы Сагырбаев, татар шагыйре Габдулла Тукай(һәйкәл Татарстан акчасына ясалган), Әзербайанның беренче президенты Гейдар Алиевка, фарсы фәлсәфәчесе Омар Хәйамга, шагыйрь Муса әлилгә, ногай мәгърифәтчесе Абдул-Хәмид анибәковка куелган һәйкәлләр телгә алына. Әстерхан шәһәре хакимияте Явыз Иванга һәйкәл кую турында сораштыру оештыра. Ул 3 февральгә кадәр барачак.",Әстерхан мөселманнары Миңнехановтан Явыз Иванга һәйкәл куюны булдырмаска ярдәм итүен сорамакчы,1,news,Яңылыҡтар,2631,https://www.azatliq.org/a/30403391.html,2020-01-29T06:18:33+00:00
"– Әгәр бала ит ашарға теләмәһә, уны ни менән әүрәтергә? – Эт менән. Эт гел ит ашай. – Интернет барлыҡҡа килгәнсе блоггерҙар ни менән шөғөлләнгән? – Ҡоймаға яҙғандар. – Ғәфү итегеҙ, һеҙҙә һатыуҙа компастар бармы? – Бар, төньяҡ-көнбайыштағы ике бүлекте үтегеҙ, шунан көнсығыштағы өсөнсө бүлеккә боролоғоҙ Рәсәйҙә тиҙҙән бөтәһе лә түләүле буласаҡ. Эштән тыш.",Көләмәстәр,0,analytics,Юмор,355,https://henek.info/articles/k-l-m-st-r/2025-12-15/k-l-m-st-r-4508537,2025-12-15T18:05:00+00:00
"Путинның Казанда мөселман дин әһелләре белән очрашуы, 25 гыйнвар 2017Русиядә мөселманнарның проблемнары бар, дини түрәләрнеке – юк. Иң күзгә ташланганы: мөфтиятләр башлыклары һәм башка дини функционерлар Русия президенты Владимир Путин алдына Русиядә ислам үсешенә (гомумән, яшәешенә) аяк чалучы, янаучы фактларны шап иттереп китереп салмадылар. Ә бит сәяси күзлектән караганда Путинның бу ике мөселман республикасы исәпләнгән төбәккә сәфәре сайлау алды сәфәре булып тора иде. Шуңа күрә дә бу очрашуларның форматы президентлыкка намзәткә наказлар бирү төсен алырга тиеш иде. Алмады. Әлеге очрашуга яклар төрле багаж белән килделәр. Русия президенты урыс булмаган халыкларның, шул исәптән татарларның, ана телләрен укытуны чикләү шартларында килде. Ә менә мөфтиләр мөселманнар алдында куелган бюрократик киртәләр, махсус тудырылган авырлыклар йөге астында килде. Русия президенты белән очрашыр алдыннан авырлыклар йөгенең нидән гыйбарәт икәнлеген әмәгатьчелеккә Русия мөселманнары Диния нәзарәте рәисе Равил Гайнетдиниткерде. Баксаң, Путин Русиясендә байтак урыннарда мәчетләр салырга ир бирмиләр икән. Шул ук Мәскәүдә, Сочида, башка шәһәрләрдә. Алай гына да түгел: Екатеринбуршәһәрендә башта ирне биргәннәр, әмма төзелеш эшләре кызган мәлдә, шәһәр хакимиятеннән эшләрне туктатырга, төзегәнне сүтәргә әмер килә. Имеш, ирне ялгыш биргәннәр. Калининградшәһәрендә инде төзелеп беткән мәчетне имерергә кушалар. Изге Рамазан һәм Корбан бәйрәмнәре көннәрендә Мәскәүнең әмигъ мәчете тирәсендәге урамнар ачы суыкта да, койма яңгыр астында да намаз укучы мөселманнар белән шыгрым тула. Шуңа карамастан, ир шарында иң зур территорияне биләп торган илдә шушы илнең гражданнары булган мөселманнарга мәчет салырга урын юк диярлек. Милләт, дин яшәешенә башка төр киртәләр дә итәрлек. Әмма ике сәгатьтән артык барган бу очрашуда бернинди дә принципиаль дини-милли мәсәләләр күтәтелмәгән булып чыкты. Фәкать дини уку йортларында уку-укыту, аларга акча бүлү мәсәләләре һәм мөселманнар турында аталарча хәстәрлек күргәне өчен Путинга рәхмәтләрбелдерү. Шулай итеп, әлеге очрашу Русиядәге мөселманнарның бүгенге дини итәкчеләренең милләтне яклап та, динне яклап та сүз әйтергә батырчылык итә алмый торган адәми затлар икәнлеген ачык итеп күрсәтте. Моңа хәтле дә мөфтиләр (алар хәзер Русиядә бер көтү) Исламда милләт юк дип татарны татар итеп саклау юлында кыл да кыймылдатмыйлар иде. Хәтта, төрле милләт балалары укыган мәктәпләргә православиены тыкканда да, мөфтиләр өнсез булдылар. Күптән түгел генә Мәскәү милли телләрне укытуны чикли торган карарлар кабул иткәндә, чынбарлыкта татарның тел-милләт язмышы хәл ителгәндә мөфтиләр янә ""сәясәттән читтә"" булдылар. Ә бит чынбарлыкта татарны татар итеп саклау шул ук татарлар арасында ислам динен саклауга ярдәм итә һәм киресенчә дә – исламның саклануы-көчәюе, татарны ассимиляциядән саклый, милләтне имерүче катнаш никахларның азаюына китерә. Сулдан: Рөстәм Хәмитов, Владимир Путин, Михаил Бабич һәм Тәлгать Таетдин Уфа әмигъ мәчетендә, 24 гыйнвар 2018Мөфтиләрнең ""исламда милләт юк"" дигән булып татарны саклау-үстерүгә битараф булулары татарлыкны санга сукмау идеологиясен алга сөрүче мөфти Тәлгат Таетдиннән башланды. Төрле урында, төрле мөнбәрләргә басып ул һәрвакыт: без татарлар түгел, без болгарлар, диптәкрарлап килә. Татарстанда татар язмасын латинга күчерү мәсәләсе күтәрелгәч тә күпчелек дини итәкчеләр авызларына су капты, ә үзен баш мөфти дип йөртүче (исламда андый дәрәә булмаса да) Тәлгат Таетдин Мәскәүдәге унитаристик көчләргә ияреп моңа кискенкаршы чыкты. Нәкъ Таетдин Уфадагы мәчетләрдә вәгазьләрне нигездә урысча сөйләүгә күчерде. Башкортстандагы татар әмәгатьчелеге дистәләрчә еллар буена республикада татар телен, мәдәниятен саклау өчен тигезсез шартларда көрәш алып барганда, Уфада яшәүче Тәлгат Таетдин беркайчан да татарның хокукларын яклап авызын ачмады. Киресенчә, татарны читкә тибү сәясәте алып баручы башкорт түрәләренә аркадаш булды. Башка мөфтиләрнең дә татарлыктан читләшүләренә янә бер сәбәп булып аларның барысының да диярлек заманында Уфада милләткә шундый үзенчәлекле мөнәсәбәттә булган Тәлгат Таетдин кул астында эшләп китүләре тора дияргә була. Шуңа күрә дә бүгенге мөселман дини итәкчеләрнең (әлбәттә араларында бер-ике татар анлылары да бар, әмма алар бу очрашуга чакырылмаганнар) татарның милли-дини-мәдәни хокукларын яклауларына өмет итү, мөгаен, урынсыздыр. ""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра",Бүгенге дини итәкчеләр милләткә терәк була алмый,0,analytics,Комментарийҙар,4398,https://www.azatliq.org/a/29023287.html,2018-02-10T05:53:24+00:00
"17 июлдә дүртенсегә Рәсәй Федерацияһының күп милләтле этномәҙәни ҡаҙанышын һаҡлауға һәм актуалләштереүгә йүнәлтелгән ""Берҙәм фольклор көнө"" Бөтә Рәсәй акцияһы үтәсәк. 2024 йылда акция Ғаилә йылына арналған һәм ғаиләне һаҡлау өлкәһендә дәүләт сәйәсәтен популярлаштырыу маҡсатында уҙғарыла. Шуға бәйле ""Атайсал"" мәҙәни үҙәге ""Ғаиләбеҙҙә туй йолалары"" онлайн-конкурсын иғлан итә. Акцияға ҡушылырға саҡырабыҙ. Бының өсөн 16 июлгә тиклем ""Атайсал"" мәҙәни үҙәгенең ВК-һындағы -   фекер алышыуҙа ниндәй фольклор йолаларының ҡулланылыуы тураһында бәләкәй генә эссе яҙырға кәрәк. Фотоһүрәттәрҙе беркетеү мотлаҡ шарт. Еңеүселәрҙе (1, 2, 3 урындар) лайктар буйынса билдәләйәсәкбеҙ. Еңеүселәргә ҡиммәтле бүләктәр тапшырыласаҡ. Тауыш биреү 17 июлдең 23.00 сәғәтетнә тиклем дауам итә. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477","""Берҙәм фольклор көнө"" Бөтә Рәсәй акцияһы үтәсәк.",1,news,Яңылыҡтар,930,https://tamasha-rb.ru/articles/novosti/2024-07-11/ber-m-folklor-k-n-b-t-r-s-y-aktsiya-y-t-s-k-3844777,2024-07-11T14:50:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМәхкәмә утырышында эшне карау 28 гыйнварга кичектерелгән. Актаныш районы мәхкәмәсе хөкемдары элекке премьер-министр һәм районның элекке башлыгы Энгель Фәттаховэшен караудан баш тартырга тели. Бу хакта чыганагына таянып""Коммерсантъ""яза. Басма чыганагы әйтүенчә, хөкемдар бу мәсьәләне фикер алышуга чыгарган, ә адвокаты Фәттаховның фикерен белешү өчен вакыт сораган. Мәхкәмә утырышында эшне карау 28 гыйнварга кичектерелгән. Энгель Фәттаховны 2024 елның маенда тоткарлаганнар иде. Аны еллларда ришвәт алуда (инаять кодексының 290 маддәсе) шикләнәләр. Тикшерүмәгълүматынча, 2018 елда, Фәттахов Актанышта район башлыгы булып эшләгән чакта туган авылы Чишмәдә йортын төзекләндерә башлаган. Әлеге эшне бер төзелеш оешмасы ришвәт буларак башкарган диелә. Төзекләндерү эшләре 2020 елда тәмамамланган һәм 21 млн 804 меңгә төшкән. Акча кулдан кулга бирелмәгән. Соңрак Фәттаховның эшендә яңа эпизодбарлыкка килде. Моңа кадәр булган гаепләүләргә тагын 14 млн сум күләмдә ришвәт алу турындагысын да өстәгәннәр иде. Тикшерү фаразынча, 2015 елның гыйнварыннан 2017 елның 4 декабренә кадәр, Татарстан вице-премьеры булып торган чагында ул ""Мастерстрой"" оешмасының мөдире — Гайнуллин дигән кешедән 2,1 млн сум күләмдә ришвәт алган. Моннан тыш, төзелеш оешмасының итәкчесе Фәттаховның гаиләсенеке булган ""Чишмә"" агрофирмасына милек һәм милеккә хезмәт күрсәтү буларак 12 млн сум тапшырган. Соңрак Энгель Фәттаховка 140 мең сумлык ришвәт алуы турында тагын бер инаять эшеачылды. Ноябрь ахырында исә тикшерү комитеты аңа вазифаи вәкаләтләрен арттырып ибәрү турында яңа инаять эше ачты. Тикшерү фаразынча, ул елларда, Татарстан мәгариф министры булып торган чагында ""Чишмә"" оешмасы мөдире Рәфыйк Сәхәбетдиновтан 128 ләп млн сумлык корылмаларны, милекне һәм терлекне, махсус техниканы ""Агрофирма Чишмә"" оешмасынабушлай бирдергән. Фәттахов гаебен танымый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Медиа: Актаныштагы хөкемдар Энгел Фәттахов эшен караудан баш тартырга тели,1,news,Яңылыҡтар,1990,https://www.azatliq.org/a/media-aktanishtagi-hokemdar-engel-fattahov-eshen-karaudan-bash-tarta/33274041.html,2025-01-13T16:49:13+03:00
"Бынан тыш, көндөҙгө бүлектә уҡыған ҡатын-ҡыҙҙар өсөн йөклөлөк һәм бала табыу буйынса пособиелар күләме йәшәү минимумы күләменә еткереләсәк. Йәнә 12 йәшкә тиклемге балаларға эске рейстарға авиабилетты ярты хаҡҡа алып була, ә күп балалы ғаиләләргә таксиҙа йөрөүгә ташлама индерелә. Сығанаҡ: Башинформ.",Балалы ғаиләләргә ярҙамға,1,news,Яңылыҡтар,299,https://amanat.su/news/novosti/2025-01-26/balaly-ail-l-rg-yar-am-a-4097077,2025-01-26T13:48:00+00:00
"Беренсеһе, шәкәр һәм шәкәр ҡушылған аҙыҡтарҙан баш тартыу. Табип организмға шәкәр килмәһә, рак күҙәнәктәре үлә башлай, тип белдерә. Икенсеһе, көнөнә бер мәртәбә, ә иң яҡшыһы ашар алдынан өс мәртәбә, лимон һуты һығылған бер стакан эҫе һыу эсергә кәрәк. Өсөнсөһө, иртәле-кисле, аҙыҡ менән йәки айырым, 2-3 аш ҡалағы органик кокос майы (органическое кокосовое масло) ашарға кәрәк. Уны интернет аша табып, заказ эшләргә була. Бына шундай кәңәштәрен еткерә Һиндостандың онкологы. Һау-сәләмәт булайыҡ!",Ракты еңеү һәм яман шеш ауырыуҙарын профилактикалау,0,analytics,"""Халҡым һаулығы - илем байлығы""",495,https://tamasha-rb.ru/articles/khal-ym-auly-y-ilem-bayly-y/2025-09-23/rakty-e-e-m-yaman-shesh-auyryu-aryn-profilaktikalau-4398823,2025-09-23T14:48:00+00:00
"""Шаймиев. В поисках Тартарии"" фильмыннан күренеш""Россия 1"" каналы тележурналисты, Татарстан түрәләре бик яраткан Сергей Брилевның ""Шаймиев. В поисках Тартарии"" дип аталган документаль фильмын карадым. Анда Тартариядән ""Т"" хәрефе дә юк. Автор шул Болгар тирәсендә болганудан ары китә алмаган. Имеш, 1236 елда татар-монголлар Шәһре Болгарны басып алганнар, утта яндырганнар. Имеш, ул вакытта урыслар да татар-монголлардан шундый ук әберләр күргәннәр. Имеш, бу яктан безнең уртак тарих, уртак язмыш икән. Ә 1552 елда Казанны гомумән урыслар басып алмаган, ә татарлар килеп яулап алган икән. Брилев әйтүенчә, Иван Грозный гаскәрендә һәр бишенче сугышчы татар булган икән. Шулай булгач, бу Казан ханлыгын яулап алу булмаган, ә татарлар арасында ватандашлар сугышы булган икән. Шулай булгач, безнең уртак тарих, уртак язмыш икән. Ул арада Брилев Татарстан акчасына Италиягә, Англиягә барып кайткан була, имеш, андагы харитада Тартария дип язылган, Мәскәү Тартариясе дигән сүз дә бар, шулай булгач, бу безнең уртак ватан булып чыга инде. Шәймиев исә бу фильмда бер тәти фон ролен генә үти, аннан күбрәк татар-урыс дуслыгы турында сүзләрне көтәләр, һәм ул бу хакта бер дә тартынмый фильмның буеннан-буена кайта-кайта сөйли. Болгар, Зөя, Кол Шәриф мәчете, Благовещен чиркәве сурәтендә шушы ""мөкатдәс урыс-татар дуслыгын"" бозарга теләгән татар милләтчеләрен күрсәтеп алалар. Анда – азан, монда – чаң, вәт яшиләр ичмасам, дип кенә әйтергә кала. Фон булу гына итмәгән – Шәймиев фильмда ислам дине турында бик ялгыш бер фикер дә бәян итә, имеш, ""Коръәнне пәйгамбәр язган, аны язганда ылы якта яшәүчеләр генә күздә тотылган, мондый салкын якларга да ислам киләсен белмәгәннәр"" дигән надан сүзләр әйтә. Гәрчә Коръәнне пәйгамбәр язмаган, мөселманнар өчен аның Аллаһтан иңүе шик уятмый, Мөхәммәт пәйгамбәр аны халыкка иткерүче генә. Бу фильмны экранга чыгарганчы аны Казанда белгечләр дә карагандыр бит инде, нигә аның шушы кимчелекләрен әйтмәделәр икән? Бу, әлбәттә, риторик сорау, күрсәләр дә, нигә әйтсеннәр – Мәскәү бит әлеге фильмны үз файдасына эшләгән, татарны тагы файдаланганнар. Хакимияттәгеләрдән каршы сүз хәзер инде көтеп тә булмый. Иң аянычы – бүгенге көндә шундый ялганнарга каршы урамнарга чыгарлык милли хәрәкәт тә юк. Шәймиев тырышлыгы белән. Тартария турында тарихи фильм күрсәтәләр, дип, иртәрәк сөенгәнбез икән. Фәүзия Бәйрәмоваязучы, әмәгать эшлеклесе""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра","""Шаймиев. В поисках Тартарии"" фильмы турында",0,analytics,Комментарийҙар,2426,https://www.azatliq.org/a/28248845.html,2017-01-21T22:20:03+00:00
"Был хаҡта юридик фәндәре докторы, Рәсәйҙең атҡаҙанған адвокаты Людмила Айвар хәбәр итә. Уларға  3 меңдән алып 5 мең һумға тиклем штраф ҡаралған. Әгәр ҙә мессенджерҙарҙа йәки интернетта таралып килһә, штраф 10 мең һумға тиклем етә. Чатта яҙышыусылар бер-береһен  урлауҙа, яуызлыҡ ҡылыуҙа ғәйепләп, был ысынбарлыҡҡа тура килмәһә, был яла яғыу булараҡ яуапҡа тарттырыласаҡ. Рәсәйҙә кешегә яла яҡҡан өсөн 500 меңдән 5 миллионға тиклем штраф, 5 йылға тиклем иркенән мәхрүм итеү ҡаралған. Бының өсөн мыҫҡыллау, кәметеүҙе дәлилләгән скриншоттар, тауыш яҙмалары кәрәк буласаҡ.",Ауыл чаттарында ауыҙыңды ипләп ас!,1,news,Яңылыҡтар,568,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-25/auyl-chattarynda-auy-y-dy-ls-p-as-4549789,2026-01-25T19:00:00+00:00
"Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһенең туғыҙ илендә йәшәүселәр Мах аша хәбәрҙәр ебәрә һәм шылтырата аласаҡ. Рәсәй, Белоруссия, Әзербайжан, Әрмәнстан, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан, Молдавия, Тажикстан һәм Үзбәкстанда йәшәүселәр хәҙер МАКС аша бәйләнешкә инә ала. Был хаҡта милли мессенджерҙың матбуғат хеҙмәте хәбәр итә. БДБ илдәрендәге ҡулланыусылар менән аралашыу өсөн һеҙ үҙегеҙҙең контакттар исемлегенә алыусының номерын өҫтәргә тейешһегеҙ. Элемтә платформаһы аңлатыуынса, контакттар исемлегенә номерҙы өҫтәү хәүефһеҙ элемтә форматын һаҡлау өсөн кәрәк. Был мутлыҡҡа ҡаршы һөҙөмтәле көрәште дауам итергә, спам-хәбәрҙәрҙе иҫкәртергә һәм ҡулланыусылар мәғлүмәттәрен өҫтәмә һаҡлау мөмкинлеген бирәсәк. Аккаунттың хәүефһеҙлеген ике факторлы аутентификация ярҙамында арттырырға мөмкин.",Махта Рәсәйҙән БДБ илдәренә бушлай шылтыратырға мөмкин,1,news,Яңылыҡтар,774,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-11-06/mahta-r-s-y-n-bdb-ild-ren-bushlay-shyltyratyr-a-m-mkin-4455714,2025-11-06T16:06:00+00:00
Поздравляем школьников Башкортостана – участников окружного этапа Интеллектуальной олимпиады Приволжского федерального округа – с заслуженной победой!,Поздравляем школьников Башкортостана – участников окружного этапа Интеллектуальной олимпиады,1,news,Яңылыҡтар,150,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-17/pozdravlyaem-shkolnikov-bashkortostana-uchastnikov-okruzhnogo-etapa-intellektualnoy-olimpiady-3731949,2024-04-17T17:36:34+00:00
"Бөрйән районы Әтек мәктәбе уҡыусылары йырлай. ""Мин башҡорт балаһы"". ""Алдар варистары"" ансамбле. Синыф етәксеһе Хакимова Айгизә Мансур ҡыҙы. Илхан Баймөхәмәтов (1-се синыф), Марсель Баймөхәмәтов (1-се синыф), Ғаффар Исламов (3-се синыф), Назар Иҙрисов (3-сө синыф), Ғайсар Исламғолов (3-сө синыф), Илмир Ҡужабаев (3-сө синыф).",Мин башҡорт балаһы,0,analytics,Bидеояҙмалар,325,https://amanat.su/articles/bash-ortsa-videoya-malar/2024-10-29/min-bash-ort-bala-y-3988078,2024-10-29T11:57:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТатарстанда студентлар протесты оешып килә. БРИКС ыенында әмәгать тәртибен саклаячак куәт оешмасы вәкилләре хакына КФУ студентларын тулай тораклардан чыгаралар. Бу аларда зур ризасызлык уятты. Студентлар үз хокуклары бозыла дип саный һәм күпләп прокуратурага мөрәәгать итә. Уку йорты басым ясый, кайбер студентларны ""сөйләшергә"" чакыралар дип сөйләде алар Азатлыкка.2024 елның 22-24 октябрендә Казанда БРИКС саммиты узачак. Анда төрле илләрдән 30 лап делегация килүе көтелә. Бу вакыйгага әзерлек инде хәзердән үк бара: юллар һәм төрле корылмалар төзекләндерелә. Әмма күсәкнең иң авыр башы Казан федераль университеты (КФУ) студентларына төште. Алар күпләп яшәгән ""Универсиада авылы"" комплексы БРИКС ыены өчен кулланылышка тапшырылачак. Бу хактахәбәрләрмай ахырында ук ишетелә башлады. Шуңа да алардан тулай торактагы бүлмәләрне бушатуны сорадылар. БРИКС(ингл. —, ,, , ) — дәүләтара берлек. 2006 елда оешкан. Аңа иң башта Бразилия, Русия, Һиндстан, Кытай илләре керде, соңрак Көньяк Африка республикасы кушылды.2024 елда БРИКСка Мисыр, Эфиопия, Иран, Берләшкән Гарәп Әмирлекләре керде. Яңа илләр кушылганнан соң оешма БРИКСдип атала башлады. Былтыр Хавьер Милей Аргентина президенты булып сайлангач БРИКСка керүдәнбаш тартты. БРИКС ыеннарында икътисади, сәяси мәсьәләләр турында фикер алышалар. Берлек халыкара оешма дип саналмый. Аның баш сәркатибе дә, низамнамәсе дә юк. БРИКС эшләрен ел саен үзендә саммит уздыручы берәр ил-әгъза оештыра. 2024 елның көзендә ул Русиядә узачак. Үткәрелү урыны дип Казан шәһәре билгеләнгән. Дөнья банкы мәгълүматына күрә, БРИКС оешмасына кергән илләр ир шарының 30 чамасы мәйданын һәм дөньяда халык санының 42 тәшкил итә. Әлеге оешмага нигездә үсеш алучы илләре керә, югары үсештәге дәүләтләр аның эшендә катнашмый. БРИКС ыены вакытында ""Универсиада авылында"" тәртип саклаячак куәт оешмасы вәкилләреяшәячәк, дип белдерде 25 июньдә КФУның ректоры Ленар Сафин. Шул сәбәпле студентларның уку елы 1 сентябрьдән түгел, 1 ноябрьдән башланачак. — Сентябрь башыннан 17 октябрьгә кадәр студентлар мөстәкыйль эш формасында теоретик белем алачак. Шуннан соң алар ике атналык каникулга китәчәк һәм 1 ноябрьдән гадәти укуга керешәчәк, — диде ректор. Ректор сүзләренчә, студентлар тулай торакларда булмаган вакытта анда төзекләндерү эшләре башкарылачак. БРИКС ыены сәбәпле уку програмы вакыты кичектерелә. Мәсәлән, каникуллар 3-9 мартка билгеләнгән. Уку вакыты кичектерелсә дә, шул исәптән офлайн сыйфатлы белем бирү оештырылмаса да, КФУ түләүле юл белән укучыларга бернинди ташлама бирмәячәге турындахәбәрләрчыкты. Бүген ""Универсиада авылында"" 11 мең кеше яши. Бу КФУ һәм Идел буе физик тәрбия, спорт һәм туризм университеты студентлары һәм хезмәткәрләре. Идел буе спорт университеты студентлары инде әй алдыннан ук бүлмәләрне бушатты дип хәбәр ителде. КФУ студентлары исә моңа каршылык күрсәтә башлагангамы, башка сәбәптәнме — әй ахырына кадәр яши алачак. Студентлар тулай торакларны ике айга бушатырга тиеш булачак: 1 сентябрьдән — 30 октябрьгә кадәр. ""Универсиада авылында"" 21 йорт КФУкарамагында. Аларда 9 меңгә якын кеше яши. БРИКС өчен 21 йортның 18 ен бушатырга кушылган. ""Гроза""язуынча, сүз 6 411 кеше турында бара. КФУ итәкчелеге башка тулай торакларда 180 урын әзерләгән, ләкин аларда чит ил кешеләре һәм ""итди сәбәбе"" булган студентлар гына яши алачак, дип сөйләгән студентлар ""Гроза""га. Студентларга үзләре белән алып китә алмаган әйберләрне саклау камерасында калдыра алачаклар дигәннәр, ләкин ул берничә букчаны гына сыйдыра ала. Хәзерге вакытта бу хәлләргә ризасызлык белдерүче КФУ студентлар аерым оеша башлады. Алар университет итәкчелегенең карарын гаделсез һәм канунсыз дип саный. 20 июньдә студентлар моңа каршыпетициябашлады. Анда 600 дән артык кеше имзасын калдырган. — Без саммит (БРИКС) уздыруга каршы түгел, ләкин ни өчен ул шәһәр хакимиятенә түгел, ә университет һәм студентлар илкәсенә төшәргә тиеш икәнен аңлый алмыйбыз, — диелә аноним мөрәәгатьтә. Иң мөһиме — монда канун бозыла дип саный алар. Тулай торак белән студент арасында килешү тулы уку вакытын, шул исәптән әйге каникулларны да колачлый. Алар КФУ Русия Торак кодексындагы 105 нче маддәсенең 2 нче өлешендә канун бозыла дип әйтә. Студентлар чарасызлыктан әмәгатьчелекнең игътибарын әлеп итеп эш итәчәген әйтте. — КФУ һәм университет тулай торагы итәкчелеге безне алдады дип уйлыйбыз. Без наданлыкта яшәргә әзер түгел. Без моңа каршы әмәгать кампаниясен башлыйбыз, — диелә мөрәәгатьтә. Протест белдерүчеләр үз каналынбулдырды. Анда студентларның тулай торак өчен көрәше белән таныштырып торалар. оставьтеобщагидип аталган хештег барлыкка килде. Кайбер студентлар КФУ тулай торактан килешүне бер яклы өзеп чыгарырга булган дипсөйләгән. Моны уку йорты ""сайтта очраклы рәвештә башка төймәгә бастык"" дип аңлаткан, ләкин инде бернишләтеп булмый, бүлмәне бушатырга кирәк дигәннәр. Мондый ""очраклы хәлләр"" берьюлы берничә студент белән булган. Ни өчен шулай эшлиләр? КФУ һәм тулай торак итәкчелегенең студентларны бүлмәләрдән чыгару турында аерым фәрманы юк, ди протест белдерүчеләр. — Мондый документның булмавы аңлашыла, — дип сөйләгән ""Гроза""га ""Молния"" хокук яклау проекты хезмәткәре Тимур Төхвәтуллин. — Алар (КФУ итәкчелеге) ни өчен студентлар килешүне, кануннарны читләтеп үз ихтыярыннан башка эшләргә тиешлеге хакында дәлил китерә алмый. Шуңа да мондый документ барлыкка килсә, мин нык гаәпләнәчәкмен. Документ булса да, булмаса да — бу барыбер канунны бозу. ""Безне иштемиләр, куалар һәм каравылчыларга урын бирәләр"", дип ачына хәзер студентлар төркеме. Шул сәбәпле Казанда торак бәяләре дә артачак ди алар. Студентлар КФУ итәкчелеге вакытлыча яшәргә башка урын табарга тиеш иде дипсаный. Бүген студентларга ярдәмгә ""Молния"" хокук яклау проекты килде. Алар канун нигезендә тулай торактан чыгаруга ничек каршы торырга дигәнинструкциятәкъдим итте. Шунда ук прокуратурага ничек мөрәәгать итәргә кирәклегенаңлатты. Азатлык тулай торакларны тартып алуга каршы оешканоставьтеобщагиканалыалып баручылар белән элемтәгә керде. Дөрес, күпме студентның шикаять язуы, протестта катнашучыларның саны турында алар әйтмәде. — Без битараф булмаган студентлар берләшмәсе һәм үз-үзебезгә ярдәм күрсәтәбез. Әгәр дә яңа мәгълүмат барлыкка килсә, безгә мөрәәгать итәләр. Без бер студент исеменнән (прокуратурага) шикаять юлладык. Шулай ук ""Молния"" хокук яклау проекты да киңәшләр белән ярдәм итә, — диде алар. Протест белдерүче студентларны ачыклап эзәрлекләүләр бармы, дигән сорауга: — Уку йорты әлегә эзәрлекләүләр белән шөгыльләнми, — ди алар. — Шулай да аерым басым бар. Уку йорты чатларында петиция турында искә алсаң яки аңа сылтама куйсаң, (КФУдагы) идарә моның белән шөгыльләнмәскә куша һәм кайвакыт кешеләрне ""сөйләшергә"" чакыра. Студентлар үз хокукларын яклауда көрәшне дәвам итәргә ыена, ләкин планнары хакында бүлешергә әзер түгелләр. — Безнең каналда барлык төр көрәшне дә күрергә була. Киләчәктәге планнар хакында сөйләргә әлегә әзер түгелбез. КФУ студентларын Мәскәүдәге Русия дәүләт һуманитар университеты студентларының ""РГГУ против школы Ильина"" берләшмәсеяклап чыкты. — Без чираттагы тапкыр студентларга — үз иленең ватандашларына һәм киләчәктәге белгечләргә төкереп карауларын күрәбез. Бу вакыйганы әмәгатьчелеккә күрсәтми калу гафу ителмәслек хәл булыр иде, — дип язды алар. Русия Дәүләт думасы депутаты Владимир Исаков КФУ тулай торагыннан чыгарылучы студентларны яклап Баш прокуратурагамөрәәгать иткән. — Прокуратура — канун үтәлешен кырыс һәм игътибарлы рәвештә күзәтергә тиешле оешма. Канун — студентлар ягында. Бу очракта уку йорты итәкчеләренең гамәлләре — чын башбаштаклык. Студентларны тулай торактан чыгару Русия торак кодексын боза. Тулай торакта аренда бөтен укыган чорга төзелә, ә бу чорга БРИКС ыены вакыты да керә, — ди депутат. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Тулай торактан куылучы студентлар: ""Әлегә эзәрлекләү юк, әмма басым бар""",0,analytics,Татарстан,7809,https://www.azatliq.org/a/tulay-toraqtan-quiluchi-studentlar-alega-ezarleklau-yuk-amma-basim-bar/33023189.html,2024-07-08T00:00:23+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАның өендә тентү узган, тикшерүчеләрнең сорау алуга алып китүе әйтелә. Чаллыда яшәүче татар милли хәрәкәте ветераны, 73 яшьлек Зиннур Әһлиуллинны тоткарлаганнар. Бу хакта ""Азатлык"" татар яшьләре берлеге һәм куәт оешмалары белән бәйле ""Татарская якудза"" -каналыязып чыкты. Әһлиуллинга быел сентябрьдә урыслар һәм татарлар арасында ""милләтара дошманлык уяту"" турында инаять эше ачылган диелә. Өендә тентү уздырып, ""бөтен кирәкле әйберләрне"" тартып алганнар. Хәзерге вакытта аннан тикшерүчеләр сорау ала дип яза ""Татарская якудза"". ""Азатлык"" яшьләр берлеге вәкилләре Зиннур Әһлиуллинның хатыны белән сөйләшкән. ""Хатыны әйтүенчә, иртән аларның өйләренә бәреп кергәннәр, тентү үткәргәннәр. Полиция хезмәткәрләре арасында Казанның экстремизмга каршы көрәш үзәге полициясе Алексей Соколов, ФСБ хезмәткәре Олег Бикмуллинбулган. Ике пүнәтәй килгән. Әлегә Чаллыга алып киткәннәр. Соколов Зиннур Әһлиуллинга ""экстремизмны пропагандалаган өчен"" инаять эше ачылуын әйткән. Зиннур ага тәремәче сораган, бер нәрсә дә имзаламаячагын әйткән. Альмира ханым (Зиннур Әһлиуллин хатыны) сүзләренчә, башка активистларда да тентүләр узган"", дип язаларберлекнең -каналында. ""Татарская якудза"" мәгълүматынча, узган ел Зиннур Әһлиуллин ""Яарыш Татар Халык Партиясе"" экстремист хәрәкәтенә кергән"". Хәрәкәтне АКШта яшәүче әмәгать эшлеклесе, активист Иршат Хәбиитәкли. Татарстан Югары мәхкәмәсе хәрәкәтне быел августта ""экстермистик"" диптаныган. Телеграм канал язуынча, Зиннур Әһлиуллин янәсе бер ел эчендә үзе янына өч яшь егетне ыйган, алар аны укытучы кебек күреп тыңлаган. Егетләргә ул атна саен ""милли үзаң тәрбияләү, гамәлдәге режим һәм урыслар белән көрәш кагыйдәләре"" турында дәресләр биргән дип яза Телеграм канал. Соңрак Зиннур Әһлиуллин ""Яарыш Татар Халык Партиясе""нең Чаллыдагы оешмасын итәкләгән, Иршат Хәби кушканнарны үтәгән диелә хәбәрдә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Чаллыда татар милли хәрәкәте ветераны Зиннур Әһлиуллин тоткарланган,1,news,Яңылыҡтар,1982,https://www.azatliq.org/a/kuat-oeshmalari-belan-bayle-telegram-kanal-challida-tatar-milli-harakate-veterani-zinnur-ahliullinning-totkarlanuin-jitkerde/33124482.html,2024-09-18T10:18:43+03:00
Алдыңда гел йылмайған кешегә ышанма. Иң ҡыҙығы һин уның янынан киткәс башлана.,"Эшенә шатланып барып, өйөнә ашҡынып ҡайтҡан кеше - иң бәхетлеһе",0,analytics,Төрлө,78,https://yanshishma.com/articles/t-rl-n-n/2025-05-22/eshen-shatlanyp-baryp-y-n-ash-ynyp-ayt-an-keshe-i-b-hetle-4245625,2025-05-22T10:00:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрӘтисенең сәламәтлеге начарайгач, Киевтан аннексияләнгән Кырымга бармакчы булган кырымтатар Ление Умерованы Русия дүрт айдан артык сак астында тота. Бу хакта ""Кырым хокук яклау төркеме""хәбәр итә. Хокук яклаучылар мәгълүматынча, былтыр 4 декабрьдә Ление Умерова Киевтан Кырымга барырга тиеш булган, чөнки аның әтисе яман шеш белән авырый. Грузия-Русия чиген үтеп чыгуыннан соң, кызны Русия куәт оешмалары вәкилләре тоткарлаган. Янәсе ул тәртип зонасы кагыйдәләрен бозган.16 мартка кадәр Лениене Владикавказ янындагы Чит ил ватандашларын вакытлыча тоту үзәгендә тотканнар. Шәһәр яны район мәхкәмәсе аны ""дәүләт чиге тәртибен бозу""да (Административ хокук бозулар кодексының 18 маддәсе, 1 өлеше) гаепле дип тапкан һәм ике мең сум штраф салган. 16 мартта төнлә Ление Умерова вакытлы тоту үзәгеннән чыгарылган. Шулай да кыз үзе сөйләвенчә, капка янында аны дүрт ир-ат утырган машина көтеп торган. Ление Умерова үзен тотып алуларын, башына пакет кидереп, Владикавказның таныш булмаган районына китерүләрен, шунда калдырып китүләрен сөйли. Кызны шунда ук полиция патруле тоткарлаган. Ни сәбәпле тоткарлауларын сорагач, аңа ""полиция хезмәткәрләренә буйсынмау"" турында беркетмә төзегәннәр. Ленин районы мәхкәмәсе кырымтатар кызына 15 тәүлек административ сак биргән. Вакытлыча тоту изоляторында утырган чагында кызга тагын бер шундый ук беркетмә төзелгән: янәсе ул телефонын полициягә бирмәгән. 27 мартта шул ук мәхкәмә аны кабат 15 тәүлеккә сак астына ибәргән. Лениены Беслан шәһәрендәге вакытлы тоту изоляторына күчергәннәр. 9 апрельдә аңа полициягә буйсынмау турында тагын бер беркетмә төзегәннәр. 11 апрельдә Владикавказның Совет районы мәхкәмәсе кызга янә 15 тәүлек административ сак биргән. ""Административ сак билгеләгән булып, кызны ибәрмичә тотып торалар. Бу тупас рәвештә хокук бозу, анда сәяси эзәрлекләү һәм ялган административ эшләр ачу билгеләре дә бар. Сак астында тотып, кызга инаять эше ачарга әзерләнүләре бар, дип сагаям"", ди ""Кырым хокук яклау төркеме"" идарә рәисе Ольга Скрипник. Ление Умерованың абыйсы Азиз Умеровисә, ""ул бер генә инаять кылды"" – Кырымда туган кеше булса да, Русия паспорты алмады, дип искәртә. ""Халыкара хокук нормаларын бозып, террорчы ил гаепсез кешене – Украина ватандашы булган 25 яшьлек кызны тотык итеп тота. Битараф булмаган бөтен итимагый активистларны, хокук яклау оешмаларын, дәүләт хакимияте оешмаларын Лениене әсирлектән коткарырга булышырга чакырам"", дип мөрәәгать иткән Азиз Умеров. Русия куәт оешмалары вәкилләре Ление Умерованы тоткарлаулары турында рәсми хәбәр итмәде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Хокук яклаучылар: Русия әтисе янына Киевтан Кырымга барырга чыккан кырымтатар кызын берничә ай сак астында тота,1,news,Яңылыҡтар,2636,https://www.azatliq.org/a/32360239.html,2023-04-12T08:33:15+00:00
"Китап ошо көндәрҙә Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәтендә донъя күрҙе. Унда Ҡәҙим Аралбайҙың рус теленә тәржемә ителгән шиғырҙары һәм поэмалары тупланған.  Тәржемәселәр араһында Дим Дәминов, Ғәзим Шафиҡов, Анатолий Майоров һәм башҡалар, шулай уҡ шағирҙың ҡыҙы Ләйлә Аралбаева һәм уның туғанының ҡыҙы Гүзәл Мөкминова бар. «Күптән көтөлгән китабым, йәш автор кеүек ҡыуанам, — тине яҙыусы. — Был минең рус телендәге икенсе китабым, ә тәүге «Гонец» тәржемәләр йыйынтығы 1983 йылда баҫылып сыҡты. Улар араһында башҡорт телендә бик күп китаптар донъя күрҙе, ә русса китапҡа сират етмәне. Китаптан бер ҡасан да айырылмағыҙ, уҡыған кеше үҙен тормошта ышаныслыраҡ, ҡыйыуыраҡ, ҡыҙыҡлыраҡ кеше итеп хис итә». Китап ошо көндәрҙә Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәтендә донъя күрҙе. Унда Ҡәҙим Аралбайҙың рус теленә тәржемә ителгән шиғырҙары һәм поэмалары тупланған.  Тәржемәселәр араһында Дим Дәминов, Ғәзим Шафиҡов, Анатолий Майоров һәм башҡалар, шулай уҡ шағирҙың ҡыҙы Ләйлә Аралбаева һәм уның туғанының ҡыҙы Гүзәл Мөкминова бар. «Күптән көтөлгән китабым, йәш автор кеүек ҡыуанам, — тине яҙыусы. — Был минең рус телендәге икенсе китабым, ә тәүге «Гонец» тәржемәләр йыйынтығы 1983 йылда баҫылып сыҡты. Улар араһында башҡорт телендә бик күп китаптар донъя күрҙе, ә русса китапҡа сират етмәне. Китаптан бер ҡасан да айырылмағыҙ, уҡыған кеше үҙен тормошта ышаныслыраҡ, ҡыйыуыраҡ, ҡыҙыҡлыраҡ кеше итеп хис итә».","""Китап-байрам""ында ""Сал ҡылған"" менән танышырһығыҙ",0,analytics,Йәмғиәт,1435,https://amanat.su/articles/common_material/2025-05-29/kitap-bayram-ynda-sal-yl-an-men-n-tanyshyr-y-y-4255258,2025-05-29T13:59:00+00:00
"Йәш ҡәләмдәштәребеҙ Шәйехзада Бабич исемендәге республика йәштәр премияһына Кемел Тоҡаевтың ""Билдәһеҙ эҙ"" китабын ҡаҙаҡсанан башҡортсаға тәржемә иткәне һәм милли прозаны үҫтереүҙәге өлөшө өсөн лайыҡ булды. Премия быйылғы тәржемә эшегеҙ өсөн генә түгел, ә быға тиклем әҙәбиәт һөйөүселәр күңелен яулаған әҫәрҙәрегеҙгә баһа тип ҡабул иттегеҙме? Башҡорт әҙәбиәтенә йәштәр килә, шуға күрә уның киләсәге ниндәй булыр, тип уйлайһығыҙ? Артабан ниндәй әҫәрҙәр менән ҡыуандырырға ниәтләйһегеҙ? «Ошо тәржемә эшенә тотонор алдынан ""Ҡоҙғон"" детектив хикәйәһен башлап ҡына тора инем. Кемел Тоҡаевтың ижады, был жанрҙа эҙмә-эҙлекле эшләй белеүе, миңә ҙур файҙа булды тип әйтә алам. Тәржемә эшен бөткәс, был хикәйәне тамамланым һәм Яҙыусылар Союзы менән ""Йәшлек"" гәзите ойошторған Н. Мусин исемендәге хикәйәләр конкурсында беренсе урын алдым. Псевдоним менән сығыш яһағас (Мыштымбай исеме менән баҫтырҙым), күптәр автор ир-егет яҙыусы тип уйлағандар. Һуңынан был жанрҙа яҙыуҙы аҙаҡ та дауам иттем. ""Йырым ҡалыр. "" тигән детектив повесть ""Шоңҡар"" журналында донъя күрҙе. Әҙәбиәт бөгөн үҫешә, яңы исемдәр аса, тип ауыҙ тултырып әйтә алам. Сөнки Яҙыусылар Союзы уның өсөн ҙур эштәр башҡара. ""Ысын яҙыусы үҙе артынан йәштәрҙе лә эйәртә алырға тейеш"", - ти Айгиз Ғиззәт улы Баймөхәмәтов һәм беҙҙе лә эшкә, ҡулға ҡәләм алырға дәртләндереп, алға әйҙәп тора. Был премияны алыуыбыҙҙа уның ярҙамы әйтеп бөткөһөҙ ҙур! Дөйөм ижадыма ла баһа тип ҡабул итәм һәм Башҡортостан Республикаһы хөкүмәтенә, Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар Союзына бының өсөн ҙур рәхмәтемде еткерәм. Повесть һәм хикәйәләремдә күп ваҡыт телде һаҡлауға, милләт булараҡ ер йөҙөндә киләсәктә лә йәшәү өсөн бөгөнгө заманда нимәләр эшләргә тигән һорауҙы геройҙарым менән бергәләп эҙләйбеҙ. Ғөмүмән, минең яҙған сәсмә әҫәрҙәр араһында геройҙарым үткәндәрҙе иҫләп, хәтирәләргә бирелеп ултырмай. Улар бөгөнгө кешеләр. Миҫал өсөн үҫмерҙәр өсөн яҙылған ""Упҡынға өс аҙым"", ""Рәмилә-Рокси"" хикәйәләремде алып ҡарайыҡ. Уларҙа ла йәш быуын араһындағы бөгөнгө көндәге проблемаларҙы күтәрергә тырышам. Әлеге ваҡытта йәнә детектив повесть яҙырға тотоноп торам. Аллаһ бирһә! » - тине Рәзинә. «Был премия ныҡ абруйлы, хатта минең ижадым да ул премия өсөн аҙ тойола, уны мин аванс менән бирелде тип ҡабул итәм. Киләсәктә был исемде аҡлар өсөн эшләргэ лә эшләргә кәрәк. Әҙәбиәт, һис шикһеҙ, үҫешә. Яҙыусылар союзында йәш яҙыусылар ҡоро барлыҡҡа килде. Уның маҡсаты студент, хатта мәктәп партаһы артында ултырыусылар араһынан ҡәләм тирбәлеүселәрҙе әҙәбиәт ылыҡтырыу. Ә яңы быуын яңыса уйлай, икенсе төрлө фекер йөрөтә, был үҙ сиратында әҙәбиәткә яңы һулыш, яңы төҫтәр индерә. Әлеге мәлдә мин тәржемә менән булышам. Үҙемдең буласаҡ әҫәрҙәргә фекер туплап йөрөйөм. Яҡын арала балалар, үҫмерҙәр өсөн мажаралы әҫәр яҙырға хыялланам, хатта маҡсат итеп ҡуйҙым», - тип уртаҡлашты Заһиҙә.","Афарин, Заһиҙә, Рәзинә!",1,news,Яңылыҡтар,2808,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-12-25/afarin-za-i-r-zin-4520774,2025-12-25T12:15:00+00:00
"Во время торжественного открытия также было подписано соглашение о создании базовой кафедры «Башнефть – Геофизика», которая будет готовить геологов, петрофизиков и других специалистов для компании «Башнефть-ПЕТРОТЕСТ». — УГНТУ — ключевой партнёр «Башнефти» в подготовке кадров. Более половины ее сотрудников — выпускники нашего университета.  Новая лаборатория будет способствовать тому, чтобы уровень образования будущих специалистов соответствовал ожиданиям  и потребностям компании «Башнефть», — сказал на открытии лаборатории ректор УГНТУ Олег Баулин. Будущие инженеры-геофизики обучаются на кафедре «Геофизические методы исследований» анализу и интерпретации данных геофизических исследований скважин, осваивают навыки работы со специализированным оборудованием. Оснащение новой лаборатории позволяет проводить в ней практические занятия по всем направлениям промысловой скважинной геофизики. Лаборатория укомплектована полностью российским оборудованием, системами регистрации данных, скважинными геофизическими приборами. В числе оборудования – программно-управляемый геофизический информационный комплекс регистрации данных каротажа «Лаборатория каротажная ГИК». Комплекс позволяет регистрировать, отображать в режиме реального времени и сохранять данные. Лаборатория также оснащена регистраторами, разработанными одной из уфимских компаний на новой элементной базе, соответствующей последним достижениям в области электроники. В основу заложен современный многоядерный микропроцессор, позволяющий значительно увеличить объем вычислительных ресурсов и выйти на качественно новый уровень обработки сигналов и гарантировать точность и достоверность получаемых данных. Регистраторы преобразуют в цифровую форму сигналы скважинной и наземной аппаратуры. Уфимский государственный нефтяной технический университет и НК «Роснефть» уже четверть века развивают сотрудничество в сфере подготовки квалифицированных кадров, в научной и инновационной областях. УГНТУ — один из ведущих технических университетов России, имеет статус регионального опорного вуза России. При поддержке Компании в УГНТУ создан Научно-образовательный центр «НК «Роснефть» - УГНТУ» на базе горно-нефтяного факультета. В университете работают 11 базовых и выпускающих кафедр, которые реализуют образовательные программы в интересах дочерних предприятий «Роснефти».",Вуз-резидент Межвузовского кампуса Уфы получил от «Башнефти» новую лабораторию,0,analytics,Йәмғиәт,2335,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-12-02/vuz-rezident-mezhvuzovskogo-kampusa-ufy-poluchil-ot-bashnefti-novuyu-laboratoriyu-4490269,2025-12-02T15:55:00+00:00
"Форумды әһәмиәте Форумдың әһәмиәте тураһында һөйләп, Радий Хәбиров  «Рәсәй – спорт державаһы»  илдең төп спорт форумы булыуын, унда спорт мәсьәләләре тураһында фекер алышыу, тәжрибә уртаҡлашыу мөмкинлеге булыуын билдәләне.  Ғәҙәттә, ошо Форум барышында ил Президенты Физик культура һәм спорт буйынса совет ултырышын үткәрә, унда тармаҡты үҫтереү буйынса яңы ҡарарҙар әҙерләнә. Форумдың Рәсәй Федерацияһындағы төп спорт байрамы  булыуын ошолар билдәләй, тине Башлыҡ һәм Өфөгә 170-тән ашыу Олимпия чемпионы һәм призеры килеп төшөүе лә байрамса кәйеф тыуҙырыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды. Спорт объекттары тураһында Республика мөһим сараны яңы спорт объекттары асып, булғандарын ремонтлап әҙерләнде.  Хәбәрсе улар тураһында һорашты. Радий Хәбиров Көрәш һарайын төп объект тип атаны. Был ҡоролмала биш зал, 18 келәм, ҡунаҡхана, медицина блогы һәм башҡалар бар. Майҙаны – 28 мең квадрат метр. «Форум да, Рәсәй Федерацияһы Президенты ҡарамағындағы Совет ултырышы ла шунда үтәсәк», – тине республика етәксеһе. Йәнә Фехтование үҙәге асылды. Был үҙәк, Радий Фәрит улы әйтеүенсә, Токиолағы Олимпия уйындарында Башҡортостандың ике спортсыһы фехтование буйынса алтын миҙал яулағас төҙөргә вәғәҙә ителгән объект. Ишкәкле слалом комплексы иһә Башҡортостанда 1980-се йылдарҙан үҫешеүсе спорт төрө өсөн төҙөлгән. Был уникаль комплекс  йыл әйләнәһенә эшләй, йылы һыу уға йылылыҡ электр станцияһынан килә. Нефтекамала ҙур физкультура-һауыҡтырыу комплексы асылырға тора. «Беҙҙең спорт объекттарының бығаса булмаған күләмдәрҙә төҙөлөүе һәм асылыуы  – спорт һәм физик культура үҫешһен, меңәрләгән малайҙар һәм ҡыҙҙар тыныс һәм яҡшы шарттарҙа спорт менән шөғөлләнә алһын өсөн, тип әйтер инем», – тине Радий Хәбиров. Форумдың бәйгеләре Хәбәрсе  Форум сиктәрендә үтәсәк спорт ярыштары тураһында һораны. Етәксе Форум сараларына 5 меңгә яҡын кеше,  30-лап илдән ҡунаҡтар килеүен белдерҙе. Спорт һәм физик культура министрҙары менән осрашыуҙар үтәсәк, бөгөнгө ҡатмарлы шарттарҙа спортты үҫтереү перспективалары ҡараласаҡ. Форум сиктәрендә үтәсәк ярыштар тураһында һөйләп, Радий Хәбиров  Фехтование үҙәгендә халыҡ-ара кимәлдәге «Салауат ҡылысы» турниры башланыуын,  кёрлинг, «Бокс төнө»,  баскетбол, көрәш ярыштарын телгә алды. 19 октябрҙә Башҡортостан Республикаһы Башлығы ҡарамағындағы Физик культура һәм спорт буйынса совет ултырышы үтәсәк, унда тармаҡтың үҫешенә йомғаҡ яһаласаҡ. Шул уҡ 19 октябрҙә Йәйәү йөрөү көнө үткәреләсәк, унда 25 меңләп кеше ҡатнаша. Башҡортостандар ниндәй спорт төрҙәренә өҫтөнлөк бирә? «Беҙ хоккейҙы бик яратабыҙ, – тине Радий Фәрит улы. –  Яратҡан командабыҙ «Салауат Юлаев» менән ғорурланабыҙ һәм уның өсөн һәр саҡ «көйәбеҙ». Футбол менән дә хәл насар түгел – уңыштар ҙа, юғалтыуҙар ҙа бар. Волейбол клубы һәм дөйөм алғанда волейбол, баскетбол бик яҡшы үҫешә. Көрәш төрҙәрен яратабыҙ – был традицион һәм боронғо спорт төрө, сөнки беҙҙә спорттың милли төрө булған көрәш тә бар. Шуға күрә грек-рим, ирекле көрәш төрҙәрен, самбо, дзюдоны үҫтерәбеҙ. Грэпплинг буйынса ике тапҡыр донъя чемпионы Джефф Монсон күнекмәләр алып бара. Бокс буйынса тәүге Рәсәй, Европа чемпиондары барлыҡҡа килде. Фехтование тураһында әйттем инде. Еңел атлетика яҡшы үҫешә – унда дисциплина төрҙәре байтаҡ, һәм һәр береһендә билдәле уңыштар бар. Шуға күрә малайҙар һәм ҡыҙҙарҙың бөйөк спортсы булып китеүе мотлаҡ та түгелдер, бәлки. Дөрөҫ, уныһы ла яҡшы. Иң мөһиме – улар ныҡ, көслө һәм сәләмәт булһын. Спорт һәм физик культураның асылы тап шул инде». Сығанаҡ",Радий ХӘБИРОВ: «Меңәрләгән малай һәм ҡыҙҙар спорт менән шөғөлләнә алһын өсөн төҙ,1,news,Яңылыҡтар,3427,https://amanat.su/articles/novosti/2024-10-17/radiy-h-birov-me-rl-g-n-malay-m-y-ar-sport-men-n-sh-ll-n-al-yn-s-n-t-3971753,2024-10-17T19:37:00+00:00
"Фәниә Иштанованың ике улы ла махсус хәрби операция биләмәһендә. —Киленде башҡортсаға өйрәтеп алдыҡ, —ти әсә. —Улдарымды уйламаған көнөм, минутым юҡ. Ятһам да, торһам да уларҙың һаулығына доғалар уҡыйым, Хоҙайҙан ярҙам итеүен һорайым. Тиҙерәк Еңеү килеүен, улдарымдың иҫән-һау ғаиләләре янына ҡайтыуҙарын теләйем. Ҡорбандар салдырып, аяттар бағышланыҡ. Әле кескәй бәпәйебеҙ менән булышып, бер аҙ һағыштарҙы ситкә ҡуйып торһаҡ та, кис етһә, йөрәк әрней башлай. Ҡулымдан телефон төшмәй, улдарым ҡасан бәйләнешкә сыға йә иһә хәбәр яҙа инде тип көтөп кенә йөрөйһөң. Бигерәк тә алғы һыҙыҡҡа инһәләр, тыным менән һурып алғандай булып ултырам.","""Ятһам да, торһам да уларҙың һаулығына доғалар уҡыйым""",0,analytics,Геройҙар,635,https://bashgazet.ru/articles/geroy-ar-d-ere/2025-12-04/yat-am-da-tor-am-da-ular-y-auly-yna-do-alar-u-yyym-4493960,2025-12-04T18:45:00+00:00
"В нашей деревне нет ни одного человека, кто мог бы сравниться с ними по своей отзывчивости, добросердечности, широте души. Правда, правда! Совсем не преувеличиваю. Богатство, достаток, материальные блага — всё это для них что есть, что нет. Они довольствуются тем, что есть, живут сегодняшним днем. Это же очень хорошее, красивое качество. И правильно делают, зачем лишнее в этой нашей такой короткой жизни! Все равно это останется здесь, с собой туда не унесешь. Они не торгуются из-за денег, как другие, не спрашивают, сколько им заплатят. И тебе тоже не докучают просьбами в разных работах. Поэтому те, у кого выпадает какая-то нужда, необходимость что-то сделать, прямиком бегут к ним. Накопился ли в сарае навоз, надо ли убрать двор, да мало ли еще каких дел найдется. Муж с женой не брезгуют никакой работой, трудятся, засучив рукава. Никогда не скажут свысока: «Не можем, времени нет, не досуг нам». Вот только застать их дома не так просто. Да и то сказать, всем нужны такие люди. Кто поумнее да попроворней, за два-три дня, хорошенько угостив, задобрив, заранее занимают очередь. Сегодня бабушка Ракия с дальнего конца улицы направилась в сторону их дома. Когда старушка стала открывать хлипкую, сколоченную из двух-трех досок калитку, та, соскочив с завязанной наспех веревки, с грохотом едва не упала на нее, хорошо еще, успела удержать руками. Боясь потревожить лежащие во дворе в большом количестве, там и сям, «коровьи блины», осторожно ступая, бабушка вошла в дом. Дверь открыта настежь. Никого нет! «И дом, и хозяйство у них такие же открытые, нараспашку, как они сами», - подумала бабушка, повернулась и собралась было уже уходить, как вдруг за печкой скрипнула кровать. Это проснулись муж с женой - опухшие от долгого сна, с заплывшими глазами, со всклоченными волосами. Увидев старушку, муж потянулся и сказал: - Вчера весь день у Гусмана сарай чистили, умаялись. - Кажется, перестарались, - будто надеясь на что-то, жена обхватила обеими руками голову. - Башка раскалывается. - Родненькие, у меня ведь вся картошка сорняком заросла, - высказала свою нужду старушка. - Это мы мигом. - Кое-как сполоснув руки, лицо, они поспешили вслед за бабкой. Дома, когда бабушка Ракия достала из холодильника запотевшую бутылку, поставила на стол съестное, глаза у них сразу заблестели. Утолив голод, несколько подлечившись, они рьяно принялись за дело. Ох, и горазды же до работы! В мгновение ока пропололи картошку, от жука колорадского обработали. Между делом не забывали и к антихристову лекарству приложиться. Затем жена вымыла в доме полы, а муж двор подмел. Вот что значит молодые. Глаза за руками не поспевают. Такую кучу работы за несколько часов провернули. Старушка осталась довольна. - Ай, спасибо, ай, молодцы, рукам вашим цены нет, только радоваться, - рассыпалась она в благодарностях, а про себя подумала: «Если бы еще свою картошку сохранили от жука, во дворе бы убрались, коровьи ошметки выкинули, в доме порядок навели, посуду помыли, калитку наладили, было бы совсем хорошо. Видать, времени у них на все это не хватает, вон сколько людям помогать приходится». А у вас тоже есть такие отзывчивые люди? Перевод с башкирского языка Алика Шакирова.",Отзывчивые люди Рассказ Венер Исхаков,0,analytics,Әҙәбиәт,3170,https://shonkar.com/articles/-bi-t/2025-06-17/otzyvchivye-lyudi-rasskaz-vener-ishakov-4279357,2025-06-17T18:00:00+00:00
"2024 елда ""Мин татарча сөйләшәм"" Казан Кирмәнендә уздыфикерләрДөнья татар яшьләре форумы үткәрә торган ""Мин татарча сөйләшәм"" чарасы быел Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрының яңа бинасы каршында узачак. Бу хакта ""Татар-информ""га форум рәисе Райнур Хәсәновхәбәр итте. — Быел чараны Камал театрының яңа бинасы якларын татарлаштырырга булдык. Безнең өчен яңа формат булыр. 26 апрельдә Камал театрының яңа бинасында да төрле чаралар узачак, безнең дә мәйданчыклар эшләп торачак, — диде ул. Хәсәнов сүзләренчә, ""Мин татарча сөйләшәм"" чарасына Камал театрында узачак чараларга килгән аудитория дә кушыла алыр. Чара өчен традицион урын дип саналган Бауман урамында ""Мин татарча сөйләшәм"" концертын оештырып булмый. Хәсәнов ""куркынычсызлык чараларын искә алып, бүгенге көндә без акцияне анда уздыра алмыйбыз"" диде. ""Мин татарча сөйләшәм"" чарасы быел 20 нче тапкыр үткәреләчәк. Апрель аенда аның кысаларында мәктәп балалары өчен квест, студентлар өчен квиз уены, яшь музыкантларны табуга юнәлтелгән музыкаль бәйге, ""фатирлык"" узачак. 26 апрель көнне исә концерттан тыш татар дизайнерлары маркеты, тел мәсьәләләренә багышланган лекторий, интерактив чаралар һәм күргәзмә планлаштырыла. Апрель аенда шулай ук Дөнья татар яшьләре ыены узарга тиеш булган, әмма ул чираттагы тапкыркичектерелгән. Бу Дөнья Татар конгрессының актив милли анлы яшьләрнең ""иңел булмаган вакытларда кыю инициативалар белдерү ихтималыннан"" куркуына бәйле булырга мөмкин. Узган елны 5""Мин татарча сөйләшәм"": еллар аша Бауман урамыннан — Казан Кирмәненә Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Мин татарча сөйләшәм"" чарасы быел Камал театрының яңа бинасы каршында оештырылачак",1,news,Яңылыҡтар,1633,https://www.azatliq.org/a/33377597.html,2025-04-09T08:47:30+00:00
"Һәр ҡатламға майонез һыларға онотмағыҙ. Салаттың өҫтөн корейса әҙерләнгән кишер салаты (200 г) менән биҙәргә. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Еңел кенә әҙерләнгән салат,0,analytics,Аш-һыу,782,https://henek.info/articles/-+-+-+/2025-08-04/e-el-ken-erl-ng-n-salat-4337732,2025-08-04T15:10:00+00:00
"Яратам да инде шул Өфө ҡалаһын! Һуңғы йылдарҙа Өфөбөҙ бик төҙөкләндерелде, матур ял итеү парктары, аллеялар, төрлө спорт комплекстары, батырҙарға арнап һәйкәлдәр ҡуйылды, ағастар ултыртылды, ғөмүмән, Өфөм үҫә, киңәйә һәм матурлана. Дуҫтарым, Өфө муйынсағы тураһында ишеткәнегеҙ бармы? Беҙ унда ғаиләбеҙ менән ял итергә яратабыҙ. Баш ҡаламдың 450 йыллығына арналған тантаналы байрамды  ла Өфө муйынсағында байрам иттек. Ул беҙҙең иң яратҡан урындарыбыҙҙың береһенә әүерелде. Ошо муйынсаҡҡа Өфөнөң ете районы буйынса йәйәүселәргә һәм велосипедсыларға маршрут һалынған. Ә ете район муйынсаҡтың төймәләре икән! Бигерәк тә спорт һөйөүселәргә шәп урын! Мин муйынсаҡтың Калинин һәм Киров райондарында булдым да инде. Ул майҙансыҡта төрлө мөғжизәләр күрергә мөмкин. Унда сылтырап аҡҡан йылғаһы ла, ҡамышлы күле лә, ағастан-ағасҡа һикереп уйнаған уйнаҡ тейендәре лә, матур һындар ҙа, саф һауаһы ла, йәшел ҡуйы ағастары ла, моңло ҡош һайрауҙары ла  – барыһы ла үҙенә йәлеп итеп тора. Бындай ожмахҡа тиң ер үҙебеҙҙең Башҡортостаныбыҙҙа ғына. Өфө муйынсағында асығып китһәң, тәмле ризыҡлы кафелары ла теҙелеп тора. Өфө муйынсағы ҡышын да буш тормай. Ҡышын майҙансыҡ әкиәттәге һымаҡ сихри бер донъяға әйләнә. Бөтә донъя ҡышҡы йоҡоға тала. Ә саңғысылар рәхәтләнеп саф һауала саңғыла елдерә. Мин унда ҡышын да булдым. Муйынсаҡтың даны тиҙ арала күрше ҡалаларға, республикаларға таралып өлгөрҙө. Ҡала ҡунаҡтары өсөн бик һәйбәт урын. Өфөм менән хушлашмайым, Өфө муйынсағын урап сыҡҡым килә! Киләсәктә Өфөм тағы матурланыр, тағы әллә күпме иҫтәлекле урындар төҙөлөр әле. Сәскә ат, Өфөм, баш ҡалам! Әхмәтова Самина, Туймазы районы, Серафимовка ауылы, 3-сө мәктәп.",Өфө муйынсағы,0,analytics,Хаттар,1644,https://amanat.su/articles/khat-kh-b-r/2024-12-02/f-muyynsa-y-4032467,2024-12-02T09:59:00+00:00
"Күгәрсен районының Үрге Сирбай ауылында йәшәгән Гөлнара апайҙың ике улы - яугир, үҙҙәренең хәрби бурысын оло намыҫ менән үтәй. Ҡыйыу ир-егеттәр үҫтергән әсәнең күңелен йылытыр, борсоу-хәсрәттәрен әҙ генә булһа ла таратыр өсөн Күгәрсен уҙамандары ошо көндәрҙә уға ярҙамға килгән.",Яугир әсәләре иғтибарҙан ситтә ҡалмай,0,analytics,Махсус хәрби операция,278,https://ye102.ru/articles/care/2026-02-07/yaugir-s-l-re-i-tibar-an-sitt-almay-4568811,2026-02-07T15:30:00+00:00
"Рәәп Эрдоган һәм Петр ПорошенкоЭрдоган сүзләренә караганда, Төркия ""Украинаның суверенитетына һәм бербөтенлегенә теләктәшлек белдерүен дәвам итәчәк"". Бу хакта төрек президенты украин президент Петр Порошенко белән сөйләшүләрдән соң узган матбугат очрашуында әйтте. Русиягә карата чикләүләр кертүгә Төркия әзерме дигән сорауга Эрдоган ""Кырым мәсьәләсе бик нәзберек, Әнкара әсирлектә булган кырымтатарларга ярдәм итәргә омтыла"" дип авап бирде. Шулай ук ул Төркия Киевның кырымтатарларга ярдәм итүеннән канәгать, дип тә әйтте. Порошенко исә Донецки һәм Луһански өлкәләрендә БМОның тынычлык урнаштыру көчләрен булдыруда Төркия ярдәменә өметләнүе турында белдерде. ""Безнең стратегик хезмәттәшлек югары дәрәәдә, президентлар арасында ышаныч дәрәәсе дә югары"", диде Украина президенты. Эрдоган белән Порошенконың Киевтагы очрашуы өч сәгатькә якын дәвам итте. Ике президент туризм, энергетика, хәрби һәм саклану сәнәгате өлкәләрендә хезмәттәшлек турында фикер алышты, дип яза УНИАН. Сөйләшүләрдән соң ике ил вәкилләре берничә килешү имзалады. Аерым алганда, инвестицияләрне саклау һәм икеләтә салым түләтүдән баш тарту турында килешүләр имзаланды. Алдагы биш елда Төркия һәм Украина тауар әйләнеше күләмен елына 10 миллиард долларга иткерергә планлаштыра. Безнеңканалына язылыгыз! Иң кызыклы хәбәрләрне беренче булып укыгыз.","Эрдоган: ""Төркия Кырымның канунсыз аннексиясен танымый""",1,news,Яңылыҡтар,1316,https://www.azatliq.org/a/28783811.html,2017-10-10T05:29:56+00:00
"Джералд ФордфикерләрАКШ алдагы ял көннәрендә Иранга һөүм ясау өчен итәрлек көч туплаган. Бу хакта 18 февральдә Ак йорт һәм Пентагондагы рәсми затларга таянып АКШ медиалары хәбәр итте. мәгълүматларынча, Пентагон Ак йортка, президенттан күрсәтмә килгән очракта, АКШ хәрбиләре ял көннәрендә хәрби чара үткәрергә әзер булачак дип иткергән. Әмма язуынча, президент Доналд Трампәлегә алга таба нинди гамәлләр кылу турында карар кабул иткәнен белдермәде. Бер яктан, АКШ Иран белән турыдан-туры сөйләшүләр алып бара һәм Тәһраннан уран баетуны туктатуны таләп итә. Ак йорт вәкиле Кэролайн Левиттбелдерүенчә, хакимият якын ике атнада Ираннан үз позициясен ачыграк аңлатуны көтә. Икенче яктан, ул Трампның Иран тәкъдимнәрен көтеп ихтимал хәрби чараны кичектерергә әзерме-юкмы дигән сорауга авап бирүдән баш тарткан. Доналд Трамп үзе исә, АКШ таләпләре белән килешмәгән очракта, Тәһранга ""кырыс нәтиәләр"" көтәчәген берничә тапкыр әйткән иде. АКШ медиалары хәбәр итүенчә, дөньядагы иң зур очкычларны йөртүче ""Джералд Форд"" итәкчелегендәге төркем Урта диңгезгә якынлаша. Анда инде ""Авраам Линкольн""хәрби очкычларны йөртүче (авианосец) да урнашкан. Британиядә урнашкан АКШ хәрби очкычлары, шул исәптән ягулык салучы очкычлар, Иранга якынрак күчерелгән. Соңгы ай дәвамында төбәктә өстәмә ракетка каршы саклану системнары да урнаштырылган. Америка белгечләре билгеләп үткәнчә, ихтимал һөүм хәдәфләре итеп Иранның кыска һәм урта радиуслы ракетлары, атом корылмалары, шулай ук Ислам инкыйлабы сакчылары корпусы белән бәйле корылмалар каралырга мөмкин. Шул ук вакытта язуынча, дәүләтнең иминлек киңәшчеләре президентны, әгәр чараның максаты Иранда хакимиятне алыштыру булса, аның уңышы гарантияләнмәгән дип кисәткән. Газетның Израилдәге чыганаклары хәбәр итүенчә, Израиль армиясе дә Иранга мөмкин булган һава һөүмнәренә әзерләнә. Аларның максаты — Тәһранны сөйләшүләрдә һәм аның атом програмы мәсьәләсендә чигенүләргә мәбүр итү. Русиядә",Медиа: АКШ хәрбиләре Ак Йортка атна ахырына Иранга һөүм ясарга әзер булачагын белдергән,1,news,Яңылыҡтар,1916,https://www.azatliq.org/a/33682626.html,2026-02-19T15:44:03+00:00
"КӘРӘК БУЛАСАҠ: Эремсек 360 г Шәкәр пағы 3 аш ҡалаҡ Шоколад 100 г (молочный) Аҡ май 20 г (сливочное масло) ӘҘЕРЛӘҮ: 1. Шоколад менән майҙы ҡушып иретергә, уның менән формаларҙы майларға һәм туңдырғысҡа 12 минутҡа ебәрергә. 2. Эремсек менән шәкәр пағын ҡушып болғарға. 3. Формаларҙы алып эремсек өҫтәргә. 4. Өҫтөнән шоколад ҡойоп, һыуытҡысҡа 5 минутҡа ебәрергә. 5. Әҙер сырҙарҙы формаларҙан алырға.",ӨЙҘӘ БЕШЕРЕЛӘ ТОРҒАН СЫРОК РЕЦЕБЫ,0,analytics,Йәмғиәт,396,https://agideljurn.ru/news/common_material/2023-11-23/y-besherel-tor-an-syrok-retseby-3533576,2023-11-23T11:04:00+00:00
"1. Бының өсөн 1-әр балғалаҡ лимон һуты, бал һәм үҫемлек майын ҡушып болғатығыҙ һәм иртән ас ҡарынға эсегеҙ. Дауаланыу курсы – 10 көн. Шулай уҡ 1 балғалаҡ бал менән ярты лимон һутын ҡушып болғатығыҙ ҙа 34 стакан йылы һыуға һалығыҙ. Был һыуҙы йоҡлар алдынан 10 көн дауамында эсеп ятығыҙ. 2. Ит турағыстан 2 уртаса ҙурлыҡтағы лимонды үткәреп, 2 аш ҡалағы бал ҡушып болғатығыҙ. Унан быяла һауытҡа һалығыҙ ҙа бүлмә температураһында бер тәүлек тотоғоҙ. Әҙер дауаны көнөнә 2-3 балғалаҡ ашағыҙ. Шулай уҡ сәйгә ҡушып эсергә була. Һау-сәләмәт булығыҙ! Халыҡ медицинаһы рецептарын ҡулланыр алдынан табип менән кәңәшләшегеҙ!",Тамырҙарҙы таҙартыу өсөн,0,analytics,"""Халҡым һаулығы - илем байлығы""",612,https://tamasha-rb.ru/articles/khal-ym-auly-y-ilem-bayly-y/2024-06-03/tamyr-ar-y-ta-artyu-s-n-3796860,2024-06-03T19:00:00+00:00
"2019 ел тәмамлануга таба барганда дөньяның төрле тел оешмалары, танылган сүзлекләр, үзенчә елга йомгак ясап, ел сүзен игълан итә. Әлеге чараның максаты булып әмгыятьтә иң күп күтәрелгән мәсьәләләрне барлау, иң актуаль сүз яки гыйбарәләрне табу тора. Азатлык инглиз һәм урыс телендә ""ел сүзе"" дип табылган сүз-гыйбарәләргә күзәтү ясады. Шулай ук без татар галимнәреннән дә быел татар телендә ел сүзен нәрсә дип атар идегез дип сораштык. Оксфорд ел сүзе итеп климатны атадыДөньяда инглиз телендә иң абруйлы оешма булып елына дистәләрчә яңа сүзлек чыгарган ""Оксфорд"" нәшрияты санала. Ул инде дистәләп ел итимагый яктан әһәмиятле саналган сүзләрне сайлый. Ел сүзе итеп, гадәттә, тормышка үзгәреш китергән, күпләрне борчыган һәм кызыксындырган төшенчәләр атала.2019 елның сүзе итеп Оксфорд "" ""(климатның гадәттән тыш халәте)гыйбарәсен сайлаган. Әлеге гыйбарәне сүзлек ""климат үзгәрешен туктату яки тоткарлау өчен, шулай ук әйләнә-тирә дөньяга кайтмас зыян китерүне булдырмау өчен ашыгыч чаралар таләп иткән вазгыять"", дип аңлата. ""Без ел сүзен сайлаганда, шунысы аңлашылды: климатка бәйле проблемнар без эшләгән барлык лексик элементларга кагыла һәм инглиз телле дөньяның 2019 елда нәрсәгә борчылуын чагылдыра"", дип аңлатты әлеге сүз сайланышын мөхәррир Кэтрин Коннор Мартин.2019 елда дөньякүләм чараларда климат үзгәреше, экология проблемнары чыннан да еш күтәрелде. Мисал итеп 16 яшьлек швед активисты Грета Тунбергчыгышытирәсендә шау-шуны гына искә төшерү итә. Шунысы кызык: ел сүзе шорт-листында сүзләрнең барысы да диярлек экология һәм климатка бәйле булган. Белгечләр искәртүенчә, шорт-листка кагыйдә буларак тел кулланылышында яңа тенденцияләрне чагылдырган сүзләр керә. Урыс теле: янгыннар һәм протестларӘ менә урыс телендә ел сүзе итеп медиада иң еш кулланылган сүзләр аталды. Аларны Пушкин исемендәге Урыс теле институты барлаган. Оешма игълан иткәнчә, 2019 елда урыс телле медиада иң күп итеп ""янгын"" һәм ""протест"" сүзләре кулланылды. Моннан тыш ел сүзе исемлегенә ""суверен интернет"" төшенчәсе дә керде. ""Янгын"" сүзенең ешаюын ""Слово года"" проекты итәкчесе Михаил Осадчийике фактор белән аңлатты: Себердә озак дәвам иткәнянгыннарһәм Нотр-Дам чиркәвеянуы. ""Протест"" сүзенә игътибар исә Мәскәү, Һонконг, Парижда булган протестлар сәбәпле арткан, ди галим. Элекке еллар белән чагыштырганда, 2019 елда янгын сүзе 5 тапкыр күбрәк, протест сүзе 3 тапкыр күбрәк кулланылган икән. Моннан тыш галимнәр еш кулланылган, чит ил кешеләренә аңлату таләп иткән ""суверен интернет"" сүзтезмәсенең барлыкка килүенә дә игътибар иткән. ""Безнең телдә яңа тотрыклы гыйбарә барлыкка килгән, ул Русия чынбарлыгының үзенчәлеген чагылдыра"", ди Осадчий. Урыс телендә ел сүзен сайлауда тагын нинди ""намзәтләр"" катнашкан? Телчеләр игътибар иткән гыйбарәләр арасында пенсия реформасы, Казакъстанда президент алмашуы, Шереметьевода очкыч казасы, Мәскәү шәһәр думасына сайлау кебек төшенчәләр дә булган.2018 елда исә Урыс теле институты ел сүзе итеп ""шпиль"" (манара очы) сүзен атаган иде. Хәтерләсәгез, Скрипаль эшендәгаепләнгән Петров һәм Боширов Солсбери шәһәрендә нәкъ чиркәүнең манара очын карарга баруын белдергән иде, әлеге сүзләр интернетта мемга әйләнде. Шулай итеп, урыс телендә ел сүзе сәяси төсмер йөртә булып чыга.2019 елның татар сүзе нинди? Татар теле белән шөгыльләнгән берничә оешма булуга карамастан, татарча ""ел сүзен"" сайлау гадәте юк. Шулай да, Азатлык берничә телче-галимгә мөрәәгать итеп, алар фикеренчә 2019 елның сүзе итеп нәрсәне атап була дип белеште. Ким МиңнуллинТел, әдәбият һәм сәнгать институтының мөдире, филология фәннәре докторы Ким Миңнуллинсүзләренчә, ел сүзе төшенчәсе гелмилләт язмышынабәйле. ""Безнең бөтен уйлаган әйберебез – татар дөньясы инде. Халык саны алу мәсьәләләре килеп керде хәзер. Болай институт тормышы киң планда татар дөньясына бәйле, анда әдәбият, тел, уку-укыту мәсьәләләре. Татар хәле, татар язмышы дигән әйбер бара инде безнең. Бөтен яшәгән әйберебез шул"", ди ул. Галим сүзләренчә, тел институтының бөтен эшчәнлеге татар теленә, милләт язмышына бәйле, ""Татарстанны күрсеннәр, Казанны күрсеннәр, безнең фән дәрәәсен күрсеннәр дип эшлибез. Ә ел саен татар сүзен сайлау кирәкме-юкмы, әлегә уйланганым юк, әйтә алмыйм, аның максаты нидә булыр икән соң? "", ди ул. ""Безнең өчен милләт язмышы дигән әйбер ел саен, һәрвакыт бара инде, шуннан тагын да китеп була микән. Чөнки яшәү рәвеше шул. Нәрсәгә генә тотынсак та. Әйтик, музыка юнәлешен карыйбыз. Русиянең башка төбәкләрдәге кебек музыка турында гына була алмый, баребер милләт язмышына бәйләп, аның тарихына бәйләп, киләчәген күзаллап, милләт өчен хезмәт куйган шәхескә бәйләп өйрәнелә. Без хәтта спорт турында гына сөйләшсәк тә, анда да милли якны карыйбыз – үзебезнекеләр бармы, безне бу танытамы, шушы әйбер килеп чыга. Бәлки бу безнең чикләнгәнлектер дә. Ләкин шулай булса гына милләт саклана ала, көндәлек, бертуктаусыз, һава сулаган кебек, ниндидер яшәү рәвеше шулай булса"", дип сөйләде Ким Миңнуллин Азатлыкка. Әлфәт ЗакирановТел, әдәбият һәм сәнгать институты әдәбият белеме бүлеге мөдире, галим Әлфәт Закирановта ""ел сүзен"" милләт темасына бәйләде. 2017 елдан татар теле мәктәпләрдә ихтыярига калганнан бирле соңгы елларның сүзләре дип ""борчылу"", ""сызлану"" сүзләрен атар идем, ди ул. Моннан тыш галим ""театр"" сүзе дә быел еш яңгырады дип саный. ""2019 елны әдәбият, сәнгать өлкәсендә еш яңгыраган һәм күпмедер дәрәәдә әмгыять аның йогынтысын да күргән сүз дип ""театр""ны атар идем. Чөнки татарның яшәешендә театр зур урын алып тора. Ул аның телен, гореф гадәтләрен, татарлыгын яклаучы һәм саклаучы урын. Кызганыч ки, мәктәп татар теле укыту мәсьәләсендә авыр хәлдә калган вакытта, төп таянычыларның берсе булып кала. Күңел халәтен аңлатуга килгәндә мин ""борчылу, сызлану"" сүзләрен алыр идем. Күпме генә шапырынмасыннар, мактау-макталу сүзләрен сәгатьләр буе сөйләмәсеннәр, ләкин, шул ук вакытта, татарның бүгенге киләчәгенә янаган куркыныч – аның теле һаман куллануы кимү бару, мәктәпләрдә телнең кысрыклануы һәм боларны еш кына бүгенге көндә Шәймиев тәкъдим иткән полилингваль мәктпләр белән алышытыру омтылышы бара. Әлеге мәктпләрне тәмамалучылар татар телен белмәячәк. Полилингваль мәктәп нигезе булган 165 нче мәктәптә татар рухы юк, һәм аның булуына шикләнеп карыйбыз. Саклыйбыз, төрле телләр белән татар телен дә өйрәнәбез дигән шау-шу белән халыкны тынычландыру бара. Болар артында минем ан әнрүем ята"", дип сөйләде Азатлыкка Әлфәт Закиранов. Айнур ТимерхановФилология фәннәре докторы, күп еллар сүзлекләр төзү белән шөгыльләнгән, бүгенге көндә Болгар ислам академиясе проректоры Айнур Тимерхановел сүзе булып ""ислам факторын"" атарга тәкъдим итте. ""Әлеге сүзтезмә уңай яктан да, тискәре яктан да телгән алына. Илдә дини күтәрелеш, ислам диненә игътибар арта. Ислам тукымасы Русиянең мәгариф системына керүгә дәгъва кыла. Болгар ислам академиясе ачылды, бу өлкәдә уку-укыту стандартларын тикшерү бара, теология буенча диссертация шурасы ачылды. Дөрес, әле бу православ диненә бәйле, ләкин шундый ук шураны ислам фәннәре юнәлешендә дә ачу эше алып барыла. Икенче яктан исламга бәйле негатив яссылык та бар. Террорчылыкны ислам белән бәйлиләр. Гәрчә бу дөрес булмаса да. Бу ислам диненә тискәре йогынты ясый, мөселманнар турында ялгыш образ тудыра, итимагый фикерне ялгыш юлга алып кереп китә, диде ул.","2019 ел сүзләре: климат, протест һәм. татар язмышы",0,analytics,Йыл йомғаҡтары,7190,https://www.azatliq.org/a/30309680.html,2019-12-15T08:57:09+00:00
"Милли кейем көнө – тарихыбыҙға, мәҙәниәтебеҙгә хөрмәт күрһәтеү мөмкинлеген бирә, үҫеп килгән быуынға йолаларыбыҙҙың ҙур байлыҡ булыуын аңлата.","Һай, лицей ҡыҙҙары!",0,analytics,Төрлө,142,https://yanshishma.com/articles/t-rl-n-n/2025-04-19/ay-litsey-y-ary-4205329,2025-04-19T23:00:00+00:00
"Тесто: Молоко - 0,300 мл. Масло подсолнечное - 0,150 мл. Сахар - 1,5 ст. л. Соль - 1,5 ч. л. Дрожжи сухие - 1,5 ч. л Мука - 0,600 гр. Замесить тесто и оставить на 1,5 часа для подъёма (хотя сильно не поднимется, т. к. масло с молоком). Начинка: Творог - 0,500 гр. Сахар - 10 ч. л. Сметана 20 - 0,500 гр. Яйцо - 1 шт. Всё смешать. Духовку предварительно разогреть при температуре  260 Тесто тонко раскатать и положить на смазанную маслом сковороду Распределить начинку Края пирога защипать красивым узором Температуру в духовке убавить до 180 и поставить пирог. Выпекать 25-30 минут Тесто станет красивым цветом. Вытащить, выложить полотенце или бумагу для запекания на поднос или противень и дать остыть. Приятного аппетита.",Пирог с творогом.,0,analytics,Аш-һыу,724,https://bashkizi.ru/articles/t-mlek-s/2025-09-16/pirog-s-tvorogom-4390000,2025-09-16T12:59:00+00:00
"Һәр һалдаттың тыуған яғына отпускыға ҡайтыуын барыһы ла түҙемһеҙләнеп көтөп ала. Краснокама районының Ҡуян ауылы батыры Андрей Юзаев та бер нисә тапҡыр ҡыҫҡа ваҡытлы ялда булған. Илебеҙгә ҡурҡыныс янағанда, Андрей Сергеевич һис кенә лә ситтә ҡала алмаған һәм ике уйламай шунда уҡ Рәсәй Оборона Министрлығы менән контракт төҙөгән. Артабан күпмелер ваҡыт хәрби әҙерлек үткәс, яҡташыбыҙҙы һөжүмселәр төркөмөнә беркетеп тә ҡуйғандар. – Әсәйҙәрҙебеҙҙең, кәләштәребеҙҙең, ғөмүмән, ҡатын-ҡыҙҙың күҙ йәше түгелмәһен өсөн ҡулыбыҙға ҡорал алдыҡ, – ти һалдат. – Һәр беребеҙ тыныслыҡ теләй. Һәр хәрби тыуған яғына тиҙерәк һәм Еңеү менән ҡайтһын! Андрей Юзаев – үҫеп килеүсе йәш быуын өсөн ысын мәғәнәһендә батырлыҡ өлгөһө. Краснокама районы егетенең Ватанды һаҡлау йәһәтенән ҡыйыу аҙым яһауы – ғорурлыҡ та, маҡтаулы ла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Илебеҙ батырҙар менән ғорурлана,0,analytics,Геройҙар,916,https://bashgazet.ru/articles/geroy-ar-d-ere/2026-01-20/ilebe-batyr-ar-men-n-orurlana-4543342,2026-01-20T13:00:00+00:00
"Вәкил ШӘРӘФЕТДИНОВ(Ҡомһоҙҙоң ҡолағына)– Саҡыртҡайнығыҙмы? Етәксе, өҫтөнә майланып, өтөлөп бөткән эш кейеме кейгән, ҡулына эш ҡоралдары һалынған ағас сумка тотҡан мастерға тексәйеп ҡарап торҙо ла, асыуланып: – Мин һеҙҙе иртән үк саҡыртҡайным, әле төш етеп килә. Ҡайҙа йөрөнөгөҙ? – тип өндәште. – Ғәфү итегеҙ, авария булды. Кеше етмәгәс, улымды мәктәпкә ебәрмәй, үҙем менән алып килгәйнем. Бала ғына бит, эш рәтен белеп етмәй. Бына, бармаҡты өҙҙөрҙө. – Ҡалын итеп бысраҡ сепрәккә төрөлгән бармаҡ урынын күрһәтте. – Ярай әле, үҙе иҫән ҡалды, әле балниста.",Отчет,1,news,Яңылыҡтар,552,https://henek.info/articles/ya-y-n-k-/2025-03-25/otchet-4170913,2025-03-25T14:30:00+00:00
"Башҡортостандың төрлө мөйөштәренән ата-әсәләре һәм биология уҡытыусылары менән балалар йыйылды бында. Араларында башланғыс синыфтар уҡыусылары ла, колледж студенттары ла бар ине. Уларҙың бөтәһен дә дөрөҫ туҡланыуға, тәмле ризыҡты үҙ ҡулдары менән үҫтереүгә ҡыҙыҡһыныу берләштерә. Йәш тикшеренеүселәрҙе ҡотларға оло ҡунаҡтар – Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығы, Өфөнөң Дим, Ленин район хакимиәттәре вәкилдәре, шулай уҡ Республика балалар экология-биология үҙәге директоры Екатерина Кошелева һәм ""Үҫенте"" фән, инновациялар һәм ижад үҙәге директоры Людмила Погорелец – килде. Ҡунаҡтар уҡыусыларҙың балаларға хас булмаған шөғөлгә — илебеҙҙең аҙыҡ-түлек хәүефһеҙлеген тәьмин итеүгә һәм халыҡты һауыҡтырыуға етди ҡарауына һоҡланды. Күмәкләп тотонғанда был глобаль мәсьәләне ысынлап та хәл итеп була: баҫыу һәм йылытма культураларын химик эшкәртеүҙән баш тартып, биологик агротехнологиялар ҡулланыуҙы нормаға әйләндереү мөһим. Быйыл жюри 49 ғилми-тикшеренеү эшен ҡараны һәм 16 номинацияла 22 еңеүсене билдәләне. Биологик-агрономик тәжрибәләрҙе үтәүгә, уларҙы тасуирлауға, тикшеренеү кимәленә юғары талаптар конкурсҡа бирелгән ғаризалар даирәһен сикләй. Әммә был ғәҙел шарт. 2025 йылда ҡатнашыусыларҙың географияһы ҙур: Башҡортостандың 22 районы һәм 3 ҡалаһы. Быйыл 1 апрелдән 30 ноябргә тиклем уҡыусылар ""Баш Инком"" биопрепараттары менән йәшелсә, тәмләткес үләндәр үҫтереү буйынса тәжрибәләр үткәрҙе. Улар микро- һәм макроэлементтарҙың уңышы һәм миҡдары буйынса юғары һөҙөмтәләргә өлгәште. Витаминдар, минералдар һәм биологик актив матдәләр миҡдары буйынса ысынлап та файҙалы Аҙыҡ 800 үҫтерелде! Сығанаҡ: ""Баш Инком"".",Йәш тикшеренеүселәр эшенә йомғаҡ яһалды,1,news,Яңылыҡтар,1615,https://amanat.su/news/novosti/2025-12-25/y-sh-tiksherene-sel-r-eshen-yom-a-ya-aldy-4520738,2025-12-25T12:39:00+00:00
"Принять участие в тестировании могут студенты 1-2 курсов и школьники 8-11 классов. Преподаватели ведущих профильных вузов страны – Российского государственного геологоразведочного университета им. С. Орджоникидзе (МГРИ) и Российского химико-технологического университета им. Д. И. Менделеева (РХТУ) специально для участников тестирования подготовили более 600 уникальных вопросов по экологии, химии, биологии, географии. «Зелёный зачет» пройдет в два этапа: с 18 ноября по 15 декабря – участники ответят на вопросы в дистанционном формате, а далее конкурсанты, которые наберут наибольшее количество баллов, пройдут во второй (очный) этап, где им предстоит решить олимпиадные задания. Итоги конкурса подведут в марте 2025 года. Участие в «Зелёном зачете» – это уникальная возможность оценить свой уровень экологической грамотности, считает Наталья Кунакбаева, учитель географии школы 8 г. Мелеуза, Амбассадор проекта Топ БЛОГ президентской платформы «Россия – страна возможностей», член Российского общества «Знание» и член регионального сообщества педагогов-наставников Башкортостана. – «Зелёный зачёт» – замечательный проект для общего развития, а ещё для тех, кто хочет заработать дополнительные баллы для поступления в ведущие вузы нашей страны. Мои ребята – олимпиадники по географии – обязательно примут участие, мы уже подали заявки. Будем надеяться на хороший результат. Такой шанс упустить никак нельзя, – уверена Наталья Кунакбаева. Узнать подробнее и зарегистрироваться можно по ссылке.",Школьников и студентов Башкортостана приглашают на «Зелёный зачет»,1,news,Яңылыҡтар,1496,https://uchbash.com/news/novosti/2024-11-19/shkolnikov-i-studentov-bashkortostana-priglashayut-na-zelyonyy-zachet-4014680,2024-11-19T12:36:00+00:00
"Кесаҙна, 4 сентябрҙә, төндә урыны менән, көндөҙ республикала ҡыҫҡа ваҡытлы ямғыр яуыуы, йәшен йәшнәүе фаразлана. Ел көньяҡтан талғын. Һауа температураһы төндә 13, 18, көндөҙ 19, 24.",28 тиклем йылыта,1,news,Яңылыҡтар,181,https://henek.info/articles/novosti/2025-09-02/28-tiklem-yylyta-4370690,2025-09-02T17:15:00+00:00
"Алия Исхакова һәм Юлия ГобәйдуллинафикерләрНидерландта яшәп иап итүче дуэтының беренче альбомын яздыру өчен караудфандинг ярдәме белән 6 мең евродан артык акча ыелганЕл башында Нидерландта яшәүче пианист Алия Исхаковабелән скрипкачы Юлия Гобәйдуллинататар классикасын туплаган беренче альбомнарын яздыру өчен интернетта акча ыюларын игълан иткән иде. Бу альбомына тупланачак музыканы профессиональ студиядә яздыру, редактуралау һәм мастеринг өчен кирәкле сумма. ""Альбомда иң абруйлы татар композиторларының музыкасы, үткәндәге һәм хәзерге татар классик музыкасының асылы тәкъдим ителәчәк"", ди музыкантлар. Барысы 10 мең евро кирәк булачак, бүгенгә 6,5 мең чамасы акчаыелган. Хәзерге вакытта студиядә яздыру һәм мастеринг эшләре барса да, яздыру эшләре беткәннән соң да яңа чыгымнар көтелә: дигитал релиз һәм концертларның чыгымнарын каплар өчен музыкантлар хәзер яңа мөмкинлекләр эзли. ""Һолландия фондлары безнең гаризаларны кире какты"", дипхәбәр итәдуэтның Инстаграмдагы аккаунты. Яңа альбомны тәкъдим итү концертлары ноябрьгә планлаштырылган. Альбом әзерләгән вакытта да кызларның концерт эшчәнлеге туктап тормый – Алия Исхакова соңгы айларда Европа шәһәрләре буйлап татар классик музыкасын үзегең соло концертларында тәкъдим итә, ә дуэт әй әйләнәсендә Нидерланд шәһәрләрендә концертларкуйды. Дуэт интернетта татарча онлайн концертлар уздыра, төрле милләт кешеләрен татар классик музыкасы белән таныштыра. Классик татар музыкасы ноталарын эзләү мааралары турында кызлар Азатлыкка дасөйләгән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",татар дуэтының беренче альбомын яздыру өчен халык ярдәме белән 6 мең евродан артык акча ыелган,1,news,Яңылыҡтар,1595,https://www.azatliq.org/a/33100759.html,2024-08-31T13:28:35+00:00
"Күңелдәребеҙ иман нуры менән тулһын. Донъялар тынысланһын! Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Йома мөбәрәк булһын!,0,analytics,Iman bar a khla bar,485,https://yanshishma.com/articles/iman-bar-a-khla-bar-/2025-10-03/yoma-m-b-r-k-bul-yn-4412352,2025-10-03T07:06:12+05:00
"Нурия Насибулла ҡыҙы Абдуллина 1957 йылдың 15 мартында Әлшәй районы Баязит ауылында тыуған. 1973 йылда Өфө ҡалаһының 1-се интернат-мәктәбен тамамлай. Артабан Өфө ҡалаһындағы музыка-педагогия училищеһында урта махсус һөнәри белем ала. Хеҙмәт эшмәкәрлеген Ейәнсура районында башлай. 1994 йылдан Башҡортостан уҡытыусыларҙың белемен камиллаштырыу институтында музыка кабинеты методисы булып эшләй. 1996 йылда ""Башҡортостан"" телерадиокомпанияһына ҡабул ителә. Радиола бик күп уңышлы проекттар алып бара. Нурия Абдуллина йырсы, үҙешмәкәр композитор булараҡ та танылыу яулай, башҡорт халыҡ йырҙарын башҡара. Ул ижад иткән йырҙар бик күп сәнғәт һөйөүселәрҙең күңелен яулаған. ""Яңғыҙҙарҙы кемдәр яратыр? "", ""Иҫән йөрөгөҙ, балам"", ""Ризыҡтарың өҙөлмәгән"" йырҙары эфир тулҡындарынан һәм йырсыларҙың репертуарынан төшмәй. Бәхил бул, Нурия апай! Һин беҙҙең йөрәктә мәңге ҡалырһың. Нурия Нәсибулла ҡыҙының яҡындарының һәм туғандарының ауыр ҡайғыһын уртаҡлашабыҙ.",Оло юғалтыу.,1,news,Яңылыҡтар,947,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-31/olo-yu-altyu-3990916,2024-10-31T12:04:00+00:00
"Башбармаҡ-шоу"" подкасы Башҡортостандың һәм Ҡарағалпаҡстандың атҡаҙанған артисы, мультиинструменталист Заһир Зәйнетдинов менән асыҡтан-асыҡ әңгәмә тәҡдим итә!",Зәйнетдин нисә йәшендә тәүге тапҡыр сәхнәгә сыҡҡан?,0,analytics,Мәҙәниәт,157,https://shonkar.com/news/culture/2025-02-08/z-ynetdin-nis-y-shend-t-ge-tap-yr-s-hn-g-sy-an-4113785,2025-02-08T20:23:55+00:00
"Иртәгәнән республиканың таулы райондарында 2 градусҡаса йылыта, тип хәбәр итә синоптиктар. Бөгөн көндөҙ урыны менән бер аҙ ҡар яуа. Ел төньяҡ-көнсығыштан талғын. Һауа температураһы көндөҙ -4, -9 градус, таулы райондарҙа 0 градусҡа тиклем.","Яҙ килә, яҙ!",1,news,Яңылыҡтар,238,https://henek.info/news/novosti/2025-02-27/ya-kil-ya-4138120,2025-02-27T10:00:00+00:00
"""Әйҙә уйнарға! "" фестивалендә көн һайын асыҡ һауала ""Тыныс йоҡо, кескәйҙәр"" тапшырыуы уҙасағы тураһында яҙғайныҡ инде.",Дмитрий Маликовтың концерты буласаҡ,0,analytics,Донъя,118,https://yanshishma.com/news/byl-donyala-ni-r-bar/2025-06-06/dmitriy-malikovty-kontserty-bulasa-4267906,2025-06-06T16:19:28+00:00
"Рамаҙан Өмөтбаев исемендәге башҡорт лицейының алтынсы синыфынан Айгүзәл Исҡужина яугирҙы һүрәтләгән. ""Рәсәй һалдаты - беҙҙе яҡлаусы һәм һаҡлаусы! "" тип атаған ул эшен. Маладис!",Үҙенсәлекле эш,0,analytics,Хаттар,176,https://yanshishma.com/articles/be-g-kilg-n-khattar-an-/2025-09-28/ens-lekle-esh-4405547,2025-09-28T23:56:00+00:00
"фикерләрРусиянең Украинага каршы башлаган сугышында Русия тарафыннан кимендә 145 мең сугышчы үлгән. Бу хакта ""Медиазона""ның Би-би-синың урыс хезмәте белән бергә алып барган хисабында әйтелә. 7 ноябрьгә исемлектә үлүчеләр саны 145 258 гә иткән. Сүз журналистлар һәм тикшеренүчеләр табып, раслый алган исемнәр турында гына бара. Русия хакимияте сугышта үлүчеләр санын яшерә, югалтулар турында сөйләмәскә тырыша. Соңгы ике ике атнада үлгән хәрбиләр исемлеге 5 меңгә диярлек арткан. Моны ""Медиазона"" элегрәк хәбәрсез югалган дип саналган, соңрак үлемнәре расланган сугышчыларның исемнәре өстәлүе белән аңлата. Үлүчеләрнең күпчелеге – Саклану министрлыгы белән контракт төзегән ихтыярилар. Алар арасында 18-20 яшьтәге яшьләр дә шактый, ""Медиазона"" кимендә 3,3 мең кешене атый. Басма игътибар иткәнчә, сугышка кадәр Русиядә 18 яшь тулган яшүсмерләргә контракт төзү кыен булган. Хәзер исә хакимият контракт төзүне мөмкин кадәр иңеләйтергә тырыша, мәсәлән, Русия думасы 2023 елның 14 апрелендә ""Хәрби хезмәт турында"" канунга төзәтмәләр кертте. Шулай ук 2024 елның октябрендә Русия армиясе белән контрактны инаять эшенең теләсә кайсы стадиясендә төзү мөмкинлеге бирелде. Шуннан соң сугышка үлгән 18-20 яшьлекләр саны кинәт артты, ди журналист Дмитрий Трещанин. Гадәттә, аларның контракт төзү белән үлем арасында 1-2 ай гына уза, ди ул. Төбәкләргә караганда, иң күп үлүчеләр элеккечә – Башкортстаннан (кимендә 7253 кеше) һәм Татарстаннан (кимендә 6441 кеше). Өченче урында Екатеринбур (кимендә 5151 кеше) бара. Русиядә",Журналистлар Украинадагы сугышта кимендә 145 мең Русия сугышчысының үлүен раслый алган,1,news,Яңылыҡтар,1508,https://www.azatliq.org/a/33584352.html,2025-11-08T09:17:32+00:00
"Камка авылы капкасыТүбән Новгород өлкәсе Сергач районының Камка авылы узган атна карантингаябылды. Сәбәбе – монда яшәүче бер кешегә -19 вирусына ясалган тест уңай булып чыккан. Авылга керү юлларында полиция патруле кизүдә тора, медицина хезмәткәре авылга кергән һәрбер кешенең температурасын тикшерә. Кибеткә икедән артык кеше керергә тиеш түгел дигән игъланнар эленгән. Урамга битлексез чыгу тыела. Шундый ук хәлләр Өчкүл авылында да. Ике авылда да изоляция режимы игълан ителгәч, Мәскәүдән күпләп кешеләр кайткан. Бүген Камканың һәр йортында диярлек Мәскәүдән кайткан туганнары, якыннары бар. Авыл халкы мәскәүләргә кайтмаска дигән кисәтү ясаган, әмма бу кайтучылар ташкынын киметмәгән. Бүген ике авылга вирус йоктырган ике кеше бар. Авыл кешеләре хәзер чир таралыр дип хафага калган. Азатлык Камкага Мәскәүдән ялларга кайткан Наил әфәнде(аның турында мәгълүмат редакциядә бар - ред. )белән сөйләште. Аның сүзләренә караганда, коронавируслы кешеләргә янаулар да булган. Күрше авылларда авыл кешеләре Мәскәүдән кайтучыларга каршы сугышкан очраклар да булды дип сөйләде ул. Камка авылында чирле кешеләргә янауларны туктату өчен инициатив төркем дә булдырылган. ""Берничә кешегә тест ясалды, шуларның икенче тест нәтиәсен көтәбез. Беренчеләре тискәре дип күрсәтте, шөкер анысына. Хәзер ул авырган кеше кемнәр белән элемтәдә булган, кайда, кемгә йоктыра алганы тикшерелә, шул кешеләрдән анализ алалар. Якынча 20 кеше. Үзем ул чирләп киткән кеше белән, аның гаиләсе белән элемтәдә булмадым. Алар болай да аралашмый торган кешеләр, безнең урам аша уза инде алар. Карт әби белән урамда йөриләр, һава сулап. Туктамыйлар, берсе белән дә сөйләшмиләр. Әмма аларга кереп йөргән күршеләре бар. Безнең йорт аша яшәүче күршебез, мисал өчен, алар белән элемтәдә тора. Ул апа безгә дә сугылды. Аны ябып куйдылар, аның да анализларын көтәбез. Ул йорт саен йөри торган апа. Котыбыз очып тора инде менә! Үзебез дә беркая чыгып йөрмибез, бикләнеп утырабыз. Камка авылы мәчетеУл мескен чирләп киткән кеше турында әллә нинди имеш-мимешләр йөри. Чыгышы белән безнең авылдан да түгел ул. Хатыны безнең авылныкы. Үзе түгел, ә кияве Италиядән кайткан дип әйттеләр. Аның коронавирус диагнозы булган, әмма ул дәваланып чыккан дип тә сөйлиләр. Авылга кайткач сырхаулаган. Ул кайткан иргә ябырылдылар, авылның чаты бар, мин дә бар анда. Язгаладылар төрлесен. Абзарын яндырабыз дип тә әйттеләр. Наданнар! Әмма күбесе каршы төште аңа, ирләр ыелышып әйтте, аңлаттык. Шулай да күбесе яхшы мөнәсәбәттә. Кешеләр аларны кызгана. ""Туган як"" гәзите комментарларында үртиләр, ямьсез сүзләр әйтәләр. Соң, кеше авырганын каян белсен? Дөнья буйлап бара бит бу хәлләр. Әйе, Мәскәүдә дә утырып торып була иде, әмма менә без дә кайттык бит Камкага! Мәскәүдән бик күп кеше кайтты, бик күп. Хәзер барысын да гаепли башласаң? .. Күрше авылда Мәскәүдән кайтучылар белән хәтта сугышканнар. Бездә булмады андый хәлләр. Бездә мәскәүләр күбрәк, сугыша алмый. Авыл төркемнәрендә, әбиләрне үтерергә кайтасыз, Мәскәүдә генә торыгыз, дип күп яздылар. Барыбер кайттым инде, балаларны каникулга кайтарырга билетлар алынган иде. Хатын соңрак кайтты, поезд белән. Купеда берүзе булган, кайтучылар азайды. Кайтасылары кайтып бетте бугай инде. Авылда урамда берсе дә йөрми. Үзем менә әти-әнигә барам, алар карт, бераз булышырга кирәк, урамнан барам, урам буш. Эт тә йөрми. Сәлам бирү дә ерактан гына, дистанцияне сакларга тырыша кешеләр, чыккан кешеләрнең барысында да битлек. Кибеткә керешкә игълан тора, ике кешедән артык кермәскә дип кисәтеп куйдылар. Авылдан ике чыгыш юл бар, бер ягын, шул Мәскәү юлы инде ул, зур таш белән ябып куйдылар. Патруль машинасы тора, ул документларны тикшерә, ә медицина хезмәткәре авылга керүчеләрнең температурасын үлчи. Мәскәүләрне кертәләр әлегә, керү ябык түгел. Әмма авылда карантин инде. Мәскәүдән кайткан туганнар бар, алар белән күрештем, алар беркая бармыйбыз, 10 көн өйдә утырабыз диделәр. Кагыйдәләрне үтиләр инде, бозарга ярамый! Авылдагы балалар мәйданчыгы бушКамкада фельдшер бар, кешеләрне ул бага. Уразовка хастаханәсендә яткан кеше белән аралаштым, аның коронавирус табылды бит инде, ул үзе ышанмый. Ризык авылда бар, әмма кешеләр атнага бер тапкыр Сергачка бара. Без дә кичә Сергачка бардык. Аның өчен махсус рөхсәт алдык. Шәһәрдә дә тыныч, коткы юк алай кешеләрдә"", дип сөйләде Наил әфәнде. Камка авылында 2010 елгы анисәпкә караганда 700 ләп кеше яши, татар авылы. Уразовкада 1600 ләп кеше яши. Тарихчылар авылга нигез 1603 елда салынган дип саный. Камканың зиратында гасырга караган кабер ташлары бар дип яза фәлсәфә фәннәре докторы А. Орлов.","Камка авылы: ""Зәхмәт китерәсез, әбиләрне үтерәсез, кайтмагыз авылга! """,0,analytics,коронавирус,4533,https://www.azatliq.org/a/30550804.html,2020-04-13T12:45:46+00:00
"Секретарь Генсовета партии «Единая Россия» Владимир Якушев провел встречу с сопредседателем Всероссийской ассоциации развития местного самоуправления (ВАРМСУ) Ириной Гусевой и муниципальными главами, где обсудили исполнение нового закона о МСУ и участие ВАРМСУ в партийных проектах. Для эффективного взаимодействия подписали соглашение, которое закрепило вектор развития муниципального уровня власти и позволит координировать усилия Ассоциации и всех партийных институтов.",«Единая Россия» и ВАРМСУ подписали соглашение о сотрудничестве,0,analytics,Йәмғиәт,472,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-03-13/edinaya-rossiya-i-varmsu-podpisali-soglashenie-o-sotrudnichestve-4164696,2025-03-13T12:50:00+00:00
"Архив фотосыГермания белән Төркия төшергән фильм Казан халыкара мөселман киносы фестивалендә катнашудан сәяси сәбәпләр аркасында баш тарткан. Бу хакта 15 августта фестивальнең башкарма мөдире Миләүшә Айтуганова""Татар-информ""да узган матбугат очрашуында белдерде. Аннан Русиягә карата кертелгән санкцияләр фестивальгә ни рәвешле йогынты ясавын сорадылар. ""Германия белән Төркия төшергән фильм фестивальдә катнашудан баш тартты. Алар безгә фильмны бирмәде. Аны алыштырырга туры килде"", диде ул. Кайсы фильм турында сүз барганы әйтелмәде. Быел фестивальдә барлыгы 44 илдән фильмнар катнашачак. Күпчелек гаризалар Көнчыгыш илләреннән килгән. Аерым алганда, Төркия, Һиндстан, Иран, Казакъстан, Бангладеш, Русия, Мисыр һәм Шри-Ланка. Шулай ук Ливан белән Германия, Татарстан белән Казакъстан төшергән уртак фильмнар да күрсәтеләчәк. Татарстаннан фестивальгә 40 ка якына фильм тәкъдим ителгән, шуларның уны милли бәйгегә, дүрте – халыкара бәйгегә кертелгән. Калган кино әсәрләр ""Казан премьерасы""нда күрсәтелер дип көтелә. Тулы метражлы нәфис фильм номинациясенә Татарстан һәм Казакъстанның уртак продукциясе булган ""Тарлан"" фильмы кергән. Ул Галиман Ибраһимовның ""Алмачуар"" әсәре нигезендә төшерелгән. Кыска метражлы нәфис фильм номинациясендә Рифат Миңдубаевның ""Галиябану"" фильмы бар. Тулы метражлы документаль фильм номинациясенә Марсель Мәхмүтовның ""Габдрахман"", кыска метражлы документаль фильм номинациясенә Булат Минкинның ""Сосновый ключ"" фильмнары кергән. Татарстаннан ике фильм фестивальнең ""Төрки дөнья"" програмынакергән. Болар –Андрей Кияницаның ""Фәрит Бикчәнтәев. Азатлык эзләп"" һәм Әмир Галиәскаровның ""Дөньядагы иң зур татар авылы"" фильмнары. ""Казан премьерасы"" кысаларында Салават Юзеевның ""Ехали татары"", Рәдиф Кашаповбелән Ильяс Гафаровның Финляндия татарлары турында төшергән ""Туңган як: Суоми"" фильмнары күрсәтеләчәк. Шулай ук ТНВның ике яңа сериалы тәкъдим ителер дип көтелә. Соңгы елларда фестивальдә иңү яулаган фильмнар зур бәхәсуятты. 2020 елда мөселманнар хокукларын күпләп бозуда гаепләнгән Кытайдан ""Чанфэн шәһәре"" фильмы иң яхшы дип табылуы ризасызлык тудырды. Былтыр 90 нчы елларда Казакъстан урамнарындагы наркоманлыкны сурәтләгән ""18 килоһерц"" фильмы иңүче дип табылды. Казан мөселман кинофестивале комиссиясендә бер генә мөселман эксперты да булмады. Быел жюрига Русия ислам институты ректоры Рәфыйк Мөхәммәтшинкертелде. Казан халыкара мөселман киносы фестивале 7-11 сентябрьдә узачак. Оештыручылар сүзләренчә, фильмнар бушлай күрсәтеләчәк. Фестиваль кысаларында ислам динен кабул итүнең 1100 еллыгына багышланган чаралар узачак. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Германия һәм Төркия төшергән фильм Казан мөселман киносы фестивалендә катнашудан баш тарткан,1,news,Яңылыҡтар,2653,https://www.azatliq.org/a/31989385.html,2022-08-15T12:03:03+00:00
Учалы районы Комсомольск ауылының әүҙемдәре ирекмән Рәил Таяр улы Ҡорамшин аша махсус хәрби операцияла ҡатнашҡан геройҙарыбыҙға гуманитар ярҙамдың сираттағы партияһын тапшырған.,Геройҙарыбыҙға гуманитар ярҙам,1,news,Яңылыҡтар,177,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-29/geroy-aryby-a-gumanitar-yar-am-4524526,2025-12-29T17:05:00+00:00
"фикерләр""Башнефть-розница"" ширкәте быелны әй дәвамында унынчы тапкыр бензинга бәя арттырган. Бу хакта""Коммерсантъ-Уфа""яза.24 августтан АИ-100 ягулыгының бер литры бәясе 50 тиенгә арткан. Хәзер ул 62,65 сум тәшки итә. АИ-92 литры бәясе 10 тиенгә артып, 51,85 сум булган. АИ-92 литры бәясе 15 тиенгә артып, 48,8 сумга кадәр иткән. Дизель ягулыгына да бәя арткан, ул 40 тиенгә күтәрелеп, хәзер 58,2 сум тәшкил итә. әй башы белән чагыштырганда, АИ-100 литры бәясе 3,7 сумга, АИ-92 бәясе 2,25 сумга, дизель ягулыгы бәясе 1 сумга арткан. Русиядә ягулыкка бәяләр илнең кайбер төбәкләрендә бензин һәм дизель итмәве турында хәбәрләр фонында үсә. ""Агентство. Новости"" язуынча, 2023 ел әендә Русиядә ягулыкка бәя артуы соңгы 10 елда иң зур күләмдә күзәтелде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Башнефть"" бу әй дәвамында унынчы тапкыр ягулыкка бәя арттырган",1,news,Яңылыҡтар,845,https://www.azatliq.org/a/32564550.html,2023-08-25T09:47:33+00:00
"Галим Хуиәхмәт Мәхмүтов.17 февральдә, озакка сузылган каты авырудан соң, галим, язучы, шагыйрь Хуиәхмәт Мәхмүтоввафат булган. Бу хакта пәнешәмбе Татарстан Язучылар берлеге хәбәр итте. Галим белән хушлашу мәрасиме 18 февральдә 11 сәгатьтә Казан шәһәре, Карбышев урамы 40 нчы йорт адресы буенча була. Хуиәхмәт Мәхмүтов 1933 елның 15 февралендә Татарстанның Мамадыш районы Түбән Ушмы авылында туган. Казан дәүләт университетының татар теле һәм әдәбияты бүлегендә укый, студент чакта ук анда татар теле һәм әдәбияты кафедрасына өлкән лаборант булып эшкә урнаша. Вакытлы хезмәткәр сыйфатында СССР Фәннәр академиясе Казан филиалының Тел, әдәбият һәм тарих институты (хәзер Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты) тарафыннан әй айларында оештырылган фольклор экспедицияләрендә катнаша. Берничә ел Буа районы газетында эшләгәннән соң Тел, әдәбият һәм тарих институтына кайта һәм аның бөтен гомере шушы институт белән бәйле була. Биредә ул ""Татар халык табышмаклары"" темасына кандидатлык һәм ""Татар фольклорының афористик жанрлары"" дигән темага докторлык диссертацияләре яклый. Моннан тыш, 30 елдан артык вакыт Татарстан радиосындагы ""Тел күрке – сүз"" тапшыруының даими авторларының берсе була.12 томнан торган ""Татар халык иаты"" ыелмасының ""Табышмаклар"", ""Мәзәкләр"", ""Мәкальләр һәм әйтемнәр"" китаплары өчен, аңа Габдулла Тукай исемендәге Дәүләт бүләге бирелә. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","Фольклорчы галим, язучы Хуиәхмәт Мәхмүтов вафат",1,news,Яңылыҡтар,1616,https://www.azatliq.org/a/31108981.html,2021-02-18T07:02:23+00:00
"Стәрлебаш районының уҡыусы ҡыҙҙары Мәктәп стартабы Бөтә Рәсәй конкурсында икенсе урын алды. Сараны Рәсәй Ауыл йәштәре союзы менән берлектә Россельхозбанк үткәргән. Балаларҙы ауылда эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнергә ҡыҙыҡтырыуға йүнәлтелгән сара АПК-ға кадрҙар федераль проекты маҡсаттарына тап килә, ә был проект Аҙыҡ-түлек хәүефһеҙлеген технологик тәьмин итеү милли проекты сиктәрендә бара. Уҡыусылар Самира Туҡтарова, Карина Ғимазова, Милана Ҡурамшина башҡарған проект өйҙә ваҡ ҡына тәмләткес үләндәр үҫтереү (микрозелень) темаһына арналған. Ауыл балалары өсөн йәшелсә үҫтереү ят түгел, улар йорт баҡсаһында эш рәтен белеп үҫә. Проект буйынса ҡыҙҙар руккола, борсаҡ, редис һәм гәрсис сәсә. ВКонтакте селтәрендә эштәрен хуплаусылар өсөн төркөм булдыралар, унда эш барышы менән таныштырып торалар. Үҫеп килгән уңышты һатып алырға теләүселәр ҙә табыла. Яратҡан шөғөлдәре уларға федераль этапты еңел генә үтеү мөмкинлеген бирә. Көтмәгәндә улар конкурстың финалына ла эләгә. Бөтә Рәсәй конкурсында ҡыҙҙар еңең яулаған өсөн баҡса кәрәк-ярағы һәм мини-йылытма менән бүләкләнә. Бүләкте балалар Стәрлебаш ауылындағы Ижад йортона тапшырырға ҡарар итә. Был ҡыҙҙар өсөн дә, минең өсөн дә бик яҡшы тәжрибә булды. Беҙ башҡа төбәктәрҙең сығыштарын тыңланыҡ һәм агросәнәғәт өлкәһенең ни тиклем күп төрлө һәм ҡыҙыҡлы булыуына хайран ҡалдыҡ. Баҡтиһәң, ҡабаҡтан тәмле кәнфиттәр, сублимацияланған морс эшләргә, хатта ашарға яраҡлы сәскәләр үҫтерергә мөмкин. Беҙ был саранан бик илһамландыҡ һәм киләһе йылға тема өҫтөндә уйлайбыҙ, – ти команданың остазы Мария Черненко. Сығанаҡ: Башҡортостан Республикаһы Ауыл хужалығы министрлығы. кадрывАПК агротехклассы АПК-ла кадрҙар агротехсиныфтар",Стәрлебаш ҡыҙҙары Бөтә Рәсәй конкурсында икенсе урын алды,1,news,Яңылыҡтар,1663,https://amanat.su/news/novosti/2025-11-25/st-rlebash-y-ary-b-t-r-s-y-konkursynda-ikense-uryn-aldy-4480818,2025-11-25T12:53:00+00:00
"Был  хәл борон - боронда ла түгел, хәҙерге ваҡытта, Илсе тигән ауылда булған. Ауылдың урынлашҡан урыны шундай матур, серле, ти. Һоҡланып туймаҫлыҡ тәбиғәте- үҙе бер мөғжизә. Ошо матур ерҙе уңған халҡы  борон-борондан   үҙенең төйәге иткән. Урманға. тауҙарға бик бай, ти.  Ауылдан йыраҡ түгел бик матур тауҙа  шыршылар  үҫкән. . Ул ауыл шул тиклем матур, ти, хатта бер тылсым эйәһе  шыршыларҙан «Илсе тигән яҙыу ҙа яҙып ҡуйған, ти. Был йыраҡтан   башҡаларҙы  һоҡландырып үҙенә тартып тора. Шул ауылда  Азат тигән   бер малай йәшәгән. Ул үҙе бик тә аҡыллы, тырыш булған, уҡыуы ла яҡшы, ти. . Ата-әсәһенә лә ярҙам итеп, туғандарын да  хәстәрләп кенә торған. .  Азаттың Яңы йыл байрамына ғаиләһенә бүләк эшләгеһе килгән. . Урмандан шыршы алып ҡайтырға уйы булған. Бына Яңы йыл да килеп еткән. Бөтәһе лә байрамға әҙерләнә башлаған. Азаттың да  өйгә тиҙерәк шыршы ултыртып биҙәһе килгән. Ул шыршы уйынсыҡтарын, төрлө-төрлө төҫтәге янған лампаларын  сығарып әҙерләнә башлаған. Яңы йыл етә башлағас, балтаһын алып  урманға шыршыға барырға булған. Урманға барып инһә, уның матурлығына хайран ҡалған.  Саф әкиәттәге һымаҡ, ти. Йәм-йәшел, матур-матур шыршылар малайҙы ҡаршы алғандар. Азат шунда ла иң матурын  алып ҡайтаһы килгән. Ул  һайланып оҙаҡ йөрөгән, бөтә ағастарҙы  ҡарап сыҡҡан. Арып- талып   бер ҡупшы ғына шыршы төбөнә хәл йыйырға ултырған. Ысынлап та, шыршы бик матур, ти. Азат ҡыуанысынан: -Бына бит, һин ҡайҙа ултыраһың, Һылыуҡаййй! - тип ҡысҡырып ебәргән. Һоланыуынан шыршыны  бер нисә мәртәбә әйләнеп тә сыҡҡан. Шулай  ҡыуанып торғанда тамаҡ ҡырған тауышҡа һиҫкәнеп китә. Бәй, шыршы төбөнә иғтибар менән ҡараһа, унда шундай бәләкәй генә буйлы, үҙе хәтле ҙурлыҡта бик ҡыҙыҡ йәшел төҫтәге осло  башлыҡ кейгән бер малай ултыра, ти. -Һин дә шул шыршы тип  килдеңме? Урмандағы бөтә ҡупшы шыршыларҙы ҡырҡып бөттөгөҙ ҙә инде! - тип ныҡ итеп сәрелдәп ебәргән. Азат  был һүҙҙәрҙән  аптырап ҡурҡып киткән. - Һин кем? – тип һораған - Мин урман эйәһе. Урманға матурлыҡ биреүсе, һинең кеүек башһыҙ малайҙарҙан һаҡлап тороусы тылсым эйәһе мин! Азат,  ҡалай бер ҙә күрмәнем, йәшел башлығы эсендә булғандыр  инде, тип уйлап та өлгөрмәне, теге тылсым эйәһе  тағы ла нығыраҡ итеп: – Бер шыршыға ла тейеүсе булма! –тигән. Азат ҡурҡышынан саҡ: –Шу-шунан, беҙ байрамды шыршыһыҙ ҡаршылайыҡмы инде! ?-тигән. Теге урман эйәһе малайға өндәшмәй оҙаҡ ҡарап торғандае һуң: -  Магазинда бит яһалма шыршылар һатыла лаһа һуң! Шуны ултыртып биҙәргә булмаймы ни? Уларҙы ла бит беҙҙең кеүек тылсым эйәләре уйлап сығарған. Әҙерәк кенә тәбиғәтте һаҡлар инегеҙ. Беҙҙең генә, урман эйәләренең генә хәленән килмәй. Барығыҙ ҙа күпләп ҡырҡа башлаһа  тау башынан ауылығыҙға йәм биреп тороусы «Илсе исеме лә юҡҡа сығыр бит! Йыл һайын байрам алдынан әллә нисә мең шыршы юҡҡа сыға бит! - тигән әсенеп. Был һүҙҙәрҙән һуң Азат бик ҡаты уйға ҡалған.  Бәләкәй генә тылсым эйәһе бик дөрөҫ әйтә бит, тип уйлаған. Үҙенә лә оят булып киткән. Оялышынан, хатта, ҡыҙарып бешеп киткән. Ниңә генә килдем икән, тигән уй башынан үтеп киткән.  Балтаһын да ҡайҙа ҡуйырға белмәй, бер урында тапанып тора биргән. Шунан бер ҡасан да урманға бер зыян да килтермәҫкә, тип,  тылсым эйәһенә һүҙ биреп ҡайтып киткән. Ҡайтып был хәлде ата-әсәһенә һөйләгән. Әлбиттә, ата-әсәһе Азаттың шыршы ҡырҡырға барғанын бер ҙә хупламағандар. Икенсе көнөнә магазиндан яһалма шыршы алып ҡайтып, щуны биҙәгәндәр.  Яһалма шыршы ла бер ҙә ысын шыршынан кәм түгел икән!  Азат урмандағы  һылыу шыршының ғүмерен өҙмәгәнгә бик ныҡ шатланған. Ул шыршы урманға йәм биреп, Яңы йыл төнөндә тағы ла ҡупшы булып ултыра ти. Ә тылсым эйәһе төнөн Азатҡа яһалма шыршы төбөнө үҙенең башлығына бүләктәрен һалып ҡалдырып киткән, ти. Учалы районы, Илсе урта мәктәбе Бәхтиәрова Аҙелинә(Аделина) 7-се кл. уҡыусыһы.",Шыршы әкиәте,0,analytics,Ижад,3711,https://amanat.su/articles/izhad-omary/2024-12-15/shyrshy-ki-te-4051636,2024-12-15T12:15:00+00:00
""" Халыҡ-ара  ""Китап байрамы"" йәрминкәһендә Яҙыусылар йортоноң тәртипкә килтерелеүен дүрт күҙ менән көттөк"".",Башҡортостан Яҙыусылар союзы төҙөкләндерелгән йортҡа ҡайта,1,news,Яңылыҡтар,107,https://yanshishma.com/articles/yanyliktar/2025-05-30/bash-ortostan-ya-yusylar-soyuzy-t-kl-nderelg-n-yort-a-ayta-4256769,2025-05-30T12:55:00+00:00
"Уны тыуған көнө һәм Яңы йыл байрамы менән Бөрйән районы хакимиәте башлығы Рәмил Абдуллин тәбрикләп, иҫтәлекле бүләктәр тапшырҙы.",Мәғәфиә инәй Маликова бер быуатлыҡ юбилейын билдәләне,1,news,Яңылыҡтар,128,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-04/m-fi-in-y-malikova-ber-byuatly-yubileyyn-bild-l-ne-4528701,2026-01-04T23:30:00+00:00
"Волга буйы федераль округында үткән Төбәктәрҙең тәме гастрофестивалендә Башҡортостан командаһы еңеү яуланы. Сара 22–24 августа  Нөгөш һыу һаҡлағысы буйында «Башҡортостан» милли паркында үтте. Ярышта Волга буйы федераль округының 14 субъекты вәкилдәре ҡатнашты. Һәр береһенән 3-5 кеше булды. Улар, усаҡ өҫтөндә милли ризыҡтар бешереп, жюриға күрһәтте. Ҡатнашыусылар өсөн белем биреү блогы булдырылды, «Ҡыҙҙар күҙ йәше» экскурсияһы һәм башҡа интерактивтар ойошторолдо. Еңеүсе команданың етәксеһе Рөстәм Фәтихов был проектта былтыр ҙа ҡатнашҡан. Икеһен сағыштырып, ул быйылғы сараның форматын оҡшатыуын белдерҙе. Уның төркөмөндә һәр ҡатнашыусы конкурс өсөн үҙ  варианттарын тәҡдим иткән, ә фекерләшеүҙән һуң  икеһен һайлағандар — өс төрлө ит менән бишбармаҡ һәм десертҡа бауырһаҡ. Фәтиховҡа быйылғы локация ла, проект үҙе лә, башҡа ҡатнашыусылар ҙа оҡшаған. Ябыу тантанаһында шеф-ашнаҡсы Денис Шепелев Башҡортостан командаһының да, Рөстәмдең үҙенең дә юғары оҫталығын билдәләне.  Шулай итеп, Башҡортостандыҡылар беренсе урынды яуланы. Икенсе һәм өсөнсө урындарҙа –  Ырымбур өлкәһе командалары. Сығанаҡ: Молодежная газета.","Башҡортостан командаһы грант та отҡан, фестиваль еңеүсеһе лә булған",1,news,Яңылыҡтар,1118,https://amanat.su/news/novosti/2025-09-03/bash-ortostan-komanda-y-grant-ta-ot-an-festival-e-e-se-e-l-bul-an-4372400,2025-09-03T19:52:00+00:00
"Ҡыҙ. Этикеткалары юҡмы ни? Әбей. Ниндәй этикетка? Үҙем бәйләнем, тинем бит. Был ризыҡтар үҙемдең һыйырымдыҡы. Ҡыҙ. Ғәфү итегеҙ, әммә беҙ тик яңы әйберҙәрҙе ҡабул итәбеҙ. Әбей. Былар ҙа яңы. Береһен дә кеймәнем дә, береһенән дә ауыҙ итмәнем. Барыһы мәрхәмәтлеккә. Ҡыҙ. Ғәфү итегеҙ, былар беҙгә бармай. Әбей. Һеҙгә түгел, мохтаждарға килтерҙем, тием бит. Ҡыҙ. Ҡасаҡтарға ла йөн ойоҡтоң кәрәге юҡ, уларҙы бит йылы яҡҡа эвакуациялайҙар. Әбей. Гәзиттә бит ниндәй ҙә булһа ярҙам мөһим, тип яҙалар. Ҡыҙ. Кеше хәҙер гәзиткә ышанамы? Интернеттан уҡыр инегеҙ. Әбей. Бәй, был тиклем әйберҙе хәҙер ҡайҙа итәйем икән? Ҡыҙ. Һатығыҙ. Бынан алыҫ түгел, ҡул оҫталары йәрминкәһе үтә. Шунда алып барығыҙ, шундуҡ аласаҡтар. Килгән аҡсаһын беҙгә тапшырырһығыҙ. Әбей. Һеҙ ул аҡсаны нимә эшләтәһегеҙ инде? Ҡыҙ. Ә беҙ ул аҡсаға магазиндан кейем-яраҡ, балаларға һөт аҙыҡтары алабыҙ. Стресс кисергән кешеләргә тәбиғи туҡымаларҙан тегелгән йомшаҡ ойоҡтар һәм фермерҙар әҙерләгән ризыҡтар кәрәк. Айбулат СӘСӘНБАЕВ.",Гуманитар ярҙам,1,news,Яңылыҡтар,986,https://henek.info/articles/ya-y-n-k-/2025-11-07/gumanitar-yar-am-4457138,2025-11-07T12:55:00+00:00
Ҡасандыр  улар Өфө сәнғәт училищеһында бергә белем алғандар.,Таныйһығыҙмы?,0,analytics,Мәҙәниәт,60,https://shonkar.com/articles/culture/2025-03-16/tanyy-y-y-my-4158935,2025-03-16T18:30:00+00:00
"- Ватанды һаҡлаусылар көнө менән бөтә хәрби хеҙмәткәрҙәрҙе, ветерандарҙы, Ватаныбыҙға хеҙмәт иткән һәм хеҙмәт итеүсе бөтәһен дә ҡотлайым, - тип яҙҙы үҙенең сәхифәһендә Радий Хәбиров. - Республика халҡы һәр ваҡыт хәрби бурысын намыҫ менән үтәй. Яҡташтарыбыҙ бөйөк Рәсәй сиктәрен һаҡлаусы ғәйәт ҙур армияның бер өлөшө булды һәм булып ҡала. Ватанды һаҡлаусылар көнө - быуындарҙы берләштергән байрам. Беҙ илебеҙ һәм хәрбиҙәребеҙ менән ғорурланабыҙ. Һәләк булғандар өсөн ҡайғырабыҙ, ил тарихында мәңгелеккә яҙылған батырлыҡтарын иҫкә алабыҙ. Геройҙарға мәңгелек хәтер һәм мәңгелек дан. Алғы һыҙыҡта булғандарға тиҙ арала ҡайтыуҙарын теләйбеҙ. Еңеү менән өйҙә көтәбеҙ! Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Ир-егеттәрҙе байрам менән!,1,news,Яңылыҡтар,840,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-23/ir-egett-r-e-bayram-men-n-4588765,2026-02-23T11:27:00+00:00
"1986 йылда хоккейсы карьераһын тамамлай һәм илдең йәштәр йыйылма командаларында тренерлыҡ итә. Илдең билдәле хоккей комментаторы була. Тулала Хоккей легендалары командаһы менән Тула өлкәһенең йыйылма командаһы араһындағы күрһәтмә матч барышында вафат була. Тромб өҙөлөүҙән. Матч алдынан ул бәләкәй хоккейсылар менән осраша, улар менән фотоға төшә, автографтар бирә. .Өфөләге матч Сергей Наил улы Ғимаевтың тыуыуына 70 йыл тулыуға бағышланды (уның тыуған көнө 1 ғинуар ине). Өфө-Аренаға донъя спорты йондоҙҙары Илья Ковальчук, Павел Дацюк, Алексей Морозов, Сергей Мозякин һәм башҡалар килде. Тантаналы тәбрикләү һүҙҙәре менән Башҡортостан Хөкүмәте вице-премьеры–спорт министры Руслан Хәбибов, данлы хоккейсы Вячеслав Фетисов, Сергей Ғимаевтың улы хоккейсы Сергей Ғимаев сығыш яһаны. Боҙ өҫтөнә Морозовтың һәм Дацюктың командалары сыҡты. Алыш морозовсылар файҙаһына 8:7 иҫәбе менән тамамланды. Әлбиттә, хәйриә матчында еңеүселәр һәм еңелеүселәр юҡ. Йыйылған аҡса Башҡортостандың балалар спортын үҫтереүгә китәсәк. Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров белдереүенсә, Ғимаев Кубогы матчын бынан ары йыл да үткәрергә ниәт ителә. Фотоларҙа: Башҡортостан Хөкүмәтенең оператив ултырышында ""Ғимаев кубогы""н йыл да үткәрергә ҡарар ителде; Сергей Наил улы Ғимаев. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Ғимаев кубогы матчы йыл да үтәсәк,0,analytics,Спорт,1680,https://amanat.su/news/sport/2025-01-14/imaev-kubogy-matchy-yyl-da-t-s-k-4082967,2025-01-14T11:43:00+00:00
"Тынлыҡты боҙоп бәләкәсе илап ебәргәс кенә Зилә аңына килгән кеүек булды. Ләкин ашыҡманы. Сөнки, эсендәге булған бөтә ғәйепте, бәхетһеҙлеген дә бәләкәсе өсөн тип уйлай ине. Бөтә тәне, йәне менән күрә алманы үҙ сабыйын. Ерҙе тырнап үкһеп илаһа ла был хаталар мәңгелеккә үҙенең йөрәгендә ҡуҙ кеүек өтәсәген аңлағандай тыныслана төштө. Тик ни хәл итәһең, тормош булғас хаталары һәм шатлыҡтары ла булыр тигән ҡараш менән бәләкәсенә ыңғайланы. Теләр-теләмәҫ кенә бәләкәс кенә аҡ биләүгә төрөлгән сабыйын ҡулына алып бәүелтергә тырышты. Нисек кенә күтәрһә лә, бәүелтһә лә бала тынысланманы. Бәлки ул да әсәһенең яратмағанлығын һиҙгәндер. Зилә илай-илай ҡалдырып китәм - тигән балаһына түшен бирҙе. Юҡ, Зилә насар кеше түгел, ул хатта бесәйҙәрҙе лә рәнйеткәне юҡ ине бит. Тик яҙмыш төрлө һынауҙар ҡуйып, аяҡ салырға ғына тора. Зилә менән Зариф бер ауылдан. Бергә уҡынылар, бер парталарҙа ултырҙылар. Һуңғы ҡыңғырау көнө генә улар бер-береһенә булған мөхәббәттәрен аңланылар. Аттестат алғас икеһе лә юғары уҡыу йортона уҡырға керҙе, уларҙың мөхәббәттәренә бөтәһелә көнләште. 4-се курста уҡығанда Зариф үҙе теләп армияға киткәс тә Зилә мөхәббәттәренә тоғро ҡалды. Үлеп яратҡан Зарифы армиянан ҡайтҡас үҙгәрҙе. Әллә башҡаларҙың күҙе тейҙе инде. Аңламаны. Тик һуң ине. Зилә ауырға ҡалғас та Зариф Зиләнең күҙенә ҡарап Һин тик минең уйынсығым булдың, яратманым – тигән һүҙҙәрен ишеткәндән һуң ғәрлегенән ер тишегенә керерҙәй булған Зиләнең күҙҙәренә йәш бөрсөктәре килеп бәрелде. Ярай табырмын да, ташлармын тигән балаһына һәҙер түшен биргән Зилә уйлаған уйҙарына үкенеп, илай-илай балаһын үҙенә нығыраҡ ҡыҫты.",ЙӨРӘК ҠУҘЫ,0,analytics,Хикәйә,1597,https://henek.info/articles/s-sm-r-r/2025-08-20/y-r-k-u-y-4355082,2025-08-20T10:35:00+00:00
"Билдәле булыуынса, Нуриман районында ата менән улы һәм ғаилә дуҫтары ҡаргиҙәрҙәрҙә йөрөргә урманға киткән. Таныш маршрутта улар йомшаҡ ҡарға инеп китә. Үҙалла сыға алмағас ярҙам һорап ашығыс хеҙмәттәргә мөрәжәғәт итә.",Урманда бала менән бәләгә тарығандар,1,news,Яңылыҡтар,217,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-08/urmanda-bala-men-n-b-l-g-tary-andar-4531074,2026-01-08T09:45:00+00:00
"Башҡортостандың Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты рәйесе Кирилл Первов хәбәр итеүенсә, бөгөн һауа шарттарының насар булыуы сәбәпле ведомствоның шәхси составы юғары әҙерлек режимына күсерелгән. Ҡотҡарыусылар Р-240 юлының 226-сы саҡрымында (Көйөргәҙе районы) һәм М-5 юлының 1306-сы саҡрымында (Туймазы районы) мобиль йылытыу пункттарын асҡан. Кирилл Первов һүҙҙәренсә, төп бурыс - хәлде күҙәтеү, буран ҡамауында ҡалған водителдәргә ярҙам итеү һәм йылытыу пунктының эшләүе. Башҡортостан буйынса Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, республика автомобиль юлдарында биш күсмә йылытыу пунктының дежурлығы ойошторолған. Бөтәһе 56 кеше һәм 48 берәмек техника йәлеп ителгән, Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығынан - 16 кеше һәм 8 берәмек техника. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","Йылынырға барығыҙ, водителдәр!",1,news,Яңылыҡтар,964,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-20/yylynyr-a-bary-y-voditeld-r-4587270,2026-02-20T16:48:00+00:00
Ижау әмигъ мәчетендә Гает намазыәмилә ГалиуллинаПылау һәм чәй табыныРөстәм Абаев,Ижау мөселманнары да Корбан гаетен атнакич уздырды,0,analytics,Татарстан,80,https://www.azatliq.org/a/24750981.html,2012-10-25T14:52:04+00:00
"Кисә үлһәм, белмәҫ инем: баҡтиһәң, 2 май ""Бер нәмә лә эшләмәү көнө"" икән дә! Беҙҙеңсә әйткәндә, Ата ялҡауҙар көнө! ""Теге өсәү"" шул айҡанлы ҡыҙыҡлы һөйләшеү ойошторҙо. Һорау шулай ҡуйылды: ниндәй эшегеҙгә һаман да ҡулығыҙ етмәй? Үҙемә килгәндә, көн һайын әллә ниндәй эштәр башҡарып, ғәмәлдәр атҡарып, йәшәргә һаман ҡул етмәй. Тимәк мин ата ялҡау булам инде! ""Мең дә бер күҙәтеүем"" яҙмаларынан 988-се күҙәтеү. Әхмәр Үтәбай.","2 май ""Бер нәмә лә эшләмәү көнө""",1,news,Яңылыҡтар,421,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-05-02/2-may-ber-n-m-l-eshl-m-k-n-3751057,2024-05-02T18:19:00+00:00
"Мәктәптә, һуңынан университетта: Һин ҡайһы яҡтан? – тип һораһалар, Мин – Ҡырмыҫҡалынан, Биш улдыҡы! – тип һәр ваҡыт ғорур яуап бирер инем. Ә-ә, билдәле Исхаҡов Рим Риф улы ла шул ауылдыҡы, беләм, – тиһәләр, күңелем тағы ла нығыраҡ талпынып китә торғайны, сөнки уның уҡыусыһы булараҡ, был һүҙҙәрҙе ишетеү Исхаҡов минең өсөн ябай уҡытыусы ғына түгел, белем алыу даръяһында оло маяҡ та, ҡыҙыҡлы сәнғәт, ғәжәйеп фән донъяһы менән таныштырыусы ла, миндә оратор оҫталығын асыусы ла булды. Минең ысын шәхес булараҡ үҫешемдә, тормоштағы бар уңыштарымда остазымдың роле баһалап бөткөһөҙ. Рим Исхаҡов Ҡырмыҫҡалы районының Бишауыл-Уңғар ауылында 1959 йылдың 21 февралендә донъяға килә. Үҫмер тыуған ауылында 8 йыллыҡ мәктәпте тамамлағандан һуң, урта белем алыу өсөн күрше Һәүәләй мәктәбенә юллана. Юғары уҡыу йортона инеү теләге егетте Өфөгә килтерә. Артабан ул белемен Башҡорт дәүләт университетының филология факультетында тәрәнәйтә. Хеҙмәт юлын Һәүәләй урта мәктәбендә башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы булып башлаһа, 1992 йылдан тыуған ауылы Бишауыл-Уңғарҙа дауам итә. Бында булдыҡлы йәш уҡытыусыға башҡорт теле һәм әҙәбиәте фәндәренән тыш, тарих һәм йәмғиәт белеме дәрестәрен ышанып тапшыралар. Педагог һис тә һынатмай, заман талаптарына ярашлы төрлө технологиялар ҡулланып, ҡыҙыҡлы дәрестәр үткәрә, балалар менән журналистика һәм фольклор буйынса түңәрәктәр алып бара. Мәктәп, район, республика конкурстарында үҙе һәм уҡыусылары ла ихлас ҡатнашып, еңеүҙәргә өлгәшә, мәктәбебеҙҙе яңы бейеклектәргә күтәрә. Төрлө саралар уртаһында ҡайнап йәшәгән уҡытыусым ваҡыт үткәнен дә һиҙмәй, һаман да элеккесә әүҙем, тырыш, ярҙамсыл. Быйыл 39-сы уҡыу йылын тамамланы остазым. Ә бит кескәй сағында бәләкәй Рим актер булырға хыялланған. Әммә Һәүәләй урта мәктәбендә уҡығанында класс етәксеһе Мәбүрә Мырҙахан ҡыҙы Ильясова уға уҡытыусы булырға кәңәш итә. Оло кешенең һүҙен йыҡмай Рим Исхаҡов. Остазының биргән кәңәштәрен әле лә күңел түрендә һаҡлай: Төрлө мәктәп сараларында ҡатнашырға, матур итеп һөйләү серҙәренә төшөнөргә ярҙам итте уҡытыусым. Уның кәңәшен тотоп, уҡытыусылыҡ юлынан киттем, – ти ул. Рим Исхаҡов өсөн уҡытыусылыҡ бик ҙур мәғәнәгә эйә: ул һөнәре менән генә түгел, ә бар булмышы менән бөйөк уҡытыусы. Уҡытыусы – белем һәм аҡыл биреүсе, тәрбиәгә өйрәтеүсе, балаларға тормошта үҙ юлын табып, ҡурҡмайынса, ышаныслы аҙымдар менән атларға йүнәлеш күрһәтеүсе. Ул үҙенең бар белемен, һәләтен уҡыусыларына биреп, бөтә ғүмерен шул изге эшкә бағышлаусы, – тип һоҡланып һүрәтләй үҙ һөнәрен. Был һүҙҙәрҙе уның береһенән-береһе ҡыҙыҡлы дәрестәре лә дәлилләй. Тарих дәресе йә башҡорт әҙәбиәте булһынмы – Рим Риф улы һөйләй башлау менән, һин тулыһынса уҡыу процесына инеп китәһең. Уның телмәре гипноз һымаҡ ҡолаҡҡа ята: тауышы көр, тыңлаған һайын тыңлағы килә. Шул уҡ ваҡытта дәрестә һин тик ултырмайһың: һәр бер уҡыусыһын Рим Исхаҡов иғтибар менән тыңлай, актив әңгәмә рәүешендә һәр береһе анализ процесына инеп китә. Әҙәбиәт йә тел дәресеме ул, тарихмы йә йәмғиәт белемеме – һәр дәрес уҡыусыға белем алыу менән бергә ҡыуаныс, кинәнес, фәнгә һөйөү килтерергә тейеш. Уҡыусы дәрестәрҙән һис кенә лә ялҡмаһын, – тип иҫәпләй уҡытыусым. Профессионализм, ижади ҡараш, эҙ лә неүҙәр, инициатива, аралашыу ябайлығы, эш һөйөүсәнлек, әҙәплелек, ярҙамсыллыҡ – былар барыһы ла Рим Исхаҡовҡа хас сифаттар. Актер булыу хыялын барыбер үҙенсә тормошҡа ашыра ул. Был хаҡта уның мәктәптә, ауыл клубындағы инсценировкаларҙа уйнаған ролдәре, театр түңәрәгендә режиссер булараҡ ҡуйылған сәхнәләштереүҙәре үҙенән-үҙе әйтеп тора. Миңә лә уның драма түңәрәгенә йөрөү бәхете тейҙе. Беҙҙең һәр бер дәресебеҙ профессионалдарҙың эшмәкәрлегенә тиң ине: сценарийҙы уҡыу, шаршауҙарға бүлеү, образдар өҫтөндә эшләү, костюмдар эҙләү, ролдәр буйынса анализ – барыһы ла Рим Исхаҡовтың хәстәрлекле етәкселеге аҫтында уҙҙы. Заманында республика конкурстарында гран-приҙар алып йөрөгән билдәле Уңғар драма түңәрәге ағзалары инек беҙ! Шул матур, күңелле ваҡыттар өсөн остазыма мең рәхмәтлемен! Әлеге көндә сәхнәлә матур итеп һөйләү оҫталығын да, үҙемде то та белеүемде лә тап ошо түңәрәк һәм уҡытыусымдың баһалап бөткөһөҙ дәрестәре менән бәйләйем. Унан белем алған һәр уҡыусыһы ла был һүҙҙәр менән килешер. Бөгөнгө эшеңде иртәгәгә ҡалдырма! тигән тормош девизы менән йәшәй остазым. Һәм был һүҙҙәргә уның бер ҡасан да хыянат ит кәне юҡ. Уҡытыусымды һәйбәт белгән кешеләр уны: Үтә яуаплы, тик тормаҫ, – тип баһалайҙар. Үҙенең тырыш, уңған, оҫта ҡуллы булыуын гөрләп торған бөхтә донъяһы, мул хужалығы дәлилләй. Ул бит мәктәптә уҡытып, иҫәпһеҙ-һанһыҙ отчеттар, документациялар ғына тултырып ҡалмай, төрлө кисәләргә сценарийҙар, фәнни һәм публицистик мәҡәләләр яҙа, ауыл клубы тормошонда ла ҡатнаша, шул уҡ ваҡытта ихата тултырып мал ҡарай, тормош иптәше Әлфиә ханыма ла ярҙам итә. Шундай яуаплы һәм үҙенең үткән тормошо тураһында бер ваҡытта ла үкенеү һүҙҙәрен яңғыратмай Рим Исхаҡов. Һис тә зарланырлыҡ түгел яҙмышым. Физик хеҙмәт көсөн дә, ижад эшмәкәрлеге һәләтен дә йәлләмәгән Хоҙайым. Әлегә тиклем тормош артыҡ иркәләмәне лә, бөтөнләй ҡырға ла типмәне. Юғары уңыштарға үрләүҙәр ҙә булды, ышыҡтараҡ ҡалыуҙар ҙа кисерелде. Маҡталыуҙар тәтене, тәнҡиттәре лә урап үтмәне. Әммә үҙемдең ҡуйған маҡсаттарым һәр саҡ алға әйҙәне һәм әйҙәй. Тормоштан алған тәжрибә ауырлыҡтар алдында баҙап ҡалмаҫҡа өйрәтте, – тип яҙмышына рәхмәтле булыуын белдерә ул. Үҙ ғүмеремдә төрлө кешеләр менән аралашырға, бергә эшләргә, бәйләнеш тоторға тура килде, әммә Рим Исхаҡов кеүек үҙ һөнәрен тулыһынса йөрәге менән яратҡан, бар күңелен биреп эшләгәндәр бик аҙ. Үҙ эшеңде яратып, күңел биреп башҡарһаң, уның ауырлығы һиҙелмәй, – тип әй тергә ярата уҡытыусым. Уның һөҙөмтәле эшмәкәрлеге хаҡында төрлө наградалары, маҡтаулы исемдәре, грамоталары, уҡыусыларының уңыштары һөйләп тора. Рәсәй Федерацияһы һәм Башҡортостан Республикаһы Журналистар һәм Яҙыу сылар союзы ағзаһы булып то роуы ла Рим Риф улының төрлө яҡтан та лантлы булыуын иҫбатлай. Бишауыл-Уңғар мәктәбе, шулай уҡ ауылдаштары, һис шикһеҙ, уҡы тыусыһынан уңды. Нисә быуын балаларын үҙ ҡанаты аҫтында ҙур тормошҡа аяҡ баҫтырҙы остазым! Уның биргән белемдәрен бөгөнгәсә һәр береһе ҡуллана, уға рәхмәттәрен белдерә. Хөрмәтле уҡытыусыма киләсәктә ныҡлы һаулыҡ, ғаилә именлеге, эштәрендә яңынан-яңы үрҙәр яулауын теләйем. Ф. Ә. САБИРОВА. Ҡырмыҫҡалы районы, Бишауыл-Уңғар ауылы.",Һис тә зарланырлыҡ түгел яҙмышым! ..,1,news,Яңылыҡтар,6249,https://uchbash.com/news/novosti/2024-07-23/is-t-zarlanyrly-t-gel-ya-myshym-3859018,2024-07-23T16:43:00+00:00
"Дату учредили для сохранения и развития исторических традиций, повышения престижа службы в органах федеральной фельдъегерской связи. Фельдъегерская связь — особая система связи для пересылки важных и секретных документов, которую осуществляют специальные военные или правительственные курьеры. В России эта функция выполняется Государственной фельдъегерской службой. Еще больше новостей в нашем канале МАХ: Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",В России появился новый праздник,0,analytics,Йәмғиәт,584,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-26/v-rossii-poyavilsya-novyy-prazdnik-4484971,2025-11-26T15:00:00+00:00
"Улар араһында «Мәғариф», «Этерна», «Альма-матер» кеүек Мәскәү предприятиелары ла, шулай уҡ Дағстан, Удмуртия, Сыуашстан, Мордовия, Татарстан, Санкт-Петербург төбәктәренән бихисап дәүләт һәм шәхси нәшриәттәр ҙә бар. Яҡын сит илдәрҙә – Белоруссия, Абхазия, Үзбәкстан, Тажикстан, Ҡаҙағстанда нәшер ителгән китаптарҙы һатып алыу мөмкинлеге лә буласаҡ. Уҡыусыларҙы, һис шикһеҙ, Өфө нәшриәттәре ҡыуандырасаҡ.  Мотлаҡ «Башҡортостан Республикаһы» нәшриәт йортоноң күргәҙмәһен ҡарарға саҡырабыҙ.",Ҡунаҡ көтәбеҙ,1,news,Яңылыҡтар,486,https://agideljurn.ru/news/novosti/2023-05-22/una-k-t-be-3267768,2023-05-22T15:46:00+00:00
"Ике ҙур феләккә һөҙөлөп һөт ҡойола, улар янына кисен генә айыртылған йәш ҡаймаҡ, эремсек ҡунаҡлай: Хәлил Ғәлиәхмәт улы утыҙ саҡрым алыҫлыҡта ятҡан  Белорет баҙарына юллана. Иртәнге етегә барып етеүгә ауылдың таҙа продукцияһына сират теҙелгән, күптән инде үҙ кешегә әйләнгән һатып алыусылары көтөп тә тора. Йорт хужаһы ҡаланан әйләнеп ҡайтып, бер аҙ ял иткәс, киске һауынға ла ваҡыт етә. Уның ағынан  Флүзә ханым бәләкәй өйҙә сепарат айырта, эремсек яһай, май бешә. Ошо хәл йылдың 365 көнөндә, миҙгеленә, һауа торошона ҡарамаҫтан, калейдоскоп кеүек, ҡабатлана ла ҡабатлана. Ҡарап тороуға барыһы ла еңел кеүек, һыйыр һауыу ҙа булдымы эш, тигәндәй. Ә һеҙ  шәхси хужалығығыҙҙа көн һайын, юҡ, көнөнә икешәр тапҡыр нисә һыйыр һауаһығыҙ? Бөгөнгө заманда хатта ауылда ла мал тотмаған ҡайһы бер замандаштарыбыҙ өсөн был күренеш бер аҙ ғәжәп тә, хатта сәйер ҙә кеүек тойолор, бәлки. Ә бына әлеге уңғандар өсөн ул – бәхетле һәм ябай йәшәү рәүеше, сөнки ауыл ерендә мал аҫрамай нисек көн итмәк кәрәк? Тыуған нигеҙеңдә хәләл көсөң менән тапҡан мал-болоң – бәрәкәттең иң-иң ҡәҙерлеһе түгелме ни? Әлбиттә, көнөнә ике тапҡыр ҡул менән ундан ашыу һыйыр һауыу, һәр көн алтмыш саҡрым ер урап ҡайтыу, йәйҙәрен утыҙ гектар ерҙә бесән әҙерләү, ҡышҡы айҙарҙа ғына түгел, йыл буйына мал аҙығы хәстәрләү һәм башҡа күҙгә күренмәгән хужалыҡ эштәрен атҡарыу еңел түгел. Уның өсөн Хәлил Ғәлиәхмәт улы кеүек үтә лә егәрле һәм бөтмөр булырға кәрәк. – Донъяң йырлап алға барһын, балаларыңдың өҫтө-башы бөтөн, тамаҡтары туҡ, киләсәктәре ышаныслы булһын тиһәң, тәгәрмәстәге тейен кеүек әйләнәһең дә әйләнәһең инде. Сөнки һыйлы көнөң – һыйырҙа. Һөттөң бер литры – 70 һум, бер кило эремсек – 200, ә ярты кило ҡаймаҡ 400 һум тора. Ошо тәү ҡарамаҡҡа аҙ ғына күренгән һандар ярайһы ғына килем килтерә, иң мөһиме – күне-гелгән, яратҡан эшеңдең һөҙөмтәһе бар, – ти Хәлил ағай һәм йәнә лә өҫтәй: – Әлбиттә, сығымдар күп, һыйырҙарҙың һөтө мул, ҡуйы булһын өсөн йыл буйы комбикорм ашатабыҙ, ә уға ғына айына яҡынса 50 мең, көнөнә бензинға ла арыуыҡ ҡына китеп тора. Бесәнде лә кеше ҡушып эшләтәбеҙ, сөнки үҙебеҙ генә атҡарып сығырлыҡ түгел. Йылҡы малы ла тотҡайныҡ – бөтөрҙөк, әлеге лә баяғы ваҡыт яғы самалы. Ҡош-ҡортто ла күпләп үрсетмәйбеҙ, һурпаһы татлы тип ҡаҙ ғына тотабыҙ. Ит һатмайбыҙ, быҙауҙарҙы үҫтереп, үгеҙҙәрен тереләй тапшырабыҙ, ә таналарҙы яҡын-тирә ауылдарҙан килеп алалар. – Хәлил Ғәлиәхмәт улы, шулай ҙа әйтегеҙ әле, нишләп фәҡәт һауынсы? – тип күңелде «ҡытыҡлаған» һорауҙы бирмәйенсә түҙә алмайым барыбер ҙә, был һөнәрҙе ғүмер баҡый тик ҡатын-ҡыҙ башҡарғанын һыҙыҡ өҫтөнә алып. – Ә ниңә аптырайһығыҙ, бөгөнгө заманда һөнәрҙәрҙе ир-ҡатындыҡына бүлеп айырып ҡарап булмай. Слесарь, крансы, комбайнсы, шофер булып эшләгән, вертолет, автобус йөрөткән ҡатын-ҡыҙҙар тураһында үҙегеҙҙең журналда ла яҙаһығыҙ ҙа. Ә «тимер ат»ты ауыҙлыҡлаған гүзәл зат тураһында әйтеп тораһы ла юҡ. Һәр һөнәр оло хөрмәткә лайыҡ: хәләл көсөң түгелгәне – бигерәк тә! – ти ул ихлас йылмайып һәм дауам итә. – Мин бит бәләкәйҙән йорт-ҡура тирәһендә, мал араһында үҫтем. Әсәйем оҙаҡ йылдар фермала һауынсы булып эшләне, уға гел ярҙамға йөрөнөм, ете йәшемдә үк һыйыр һауырға өйрәндем. Ул замандарҙа ауыл фермаларының гөрләп торған сағы, урта мәктәпте тамамлағас, Йылайыр совхоз-техникумына уҡырға индем. Дипломлы белгес булып ауылымдағы алдынғы «Заря» колхозына эшкә ҡайттым һәм ете йыл һауынсы булып эшләнем. Махсус һауыу аппараттары юҡ ине әле, ҡул менән һауҙыҡ. 1994 йылда ферма мөдире итеп тәғәйенләнеләр. Был  вазифала ете йыл эшләнем, һуңынан тағы ла ете йыл зоотехник булдым. Артабан инде фермалар бөтөп, колхоздар тарҡалғас, 2-3 һыйырҙы ишәйтеп 11-гә еткерҙем дә үҙ йүнемде үҙем күрә башланым. Ун йыллап күрше ауыл эшҡыуарҙарына һөт продукцияһы  тапшырҙыҡ, улар уны ҡала баҙарында һата ине. Һуңынан машина алып, үҙем тотоноп киттем.",Ирҙәрҙең аҫылдары Күнәктәге аҡ донъя,0,analytics,Ирҙәр,3782,https://bashkizi.ru/articles/ir-r-e-a-yldary/2026-02-03/ir-r-e-a-yldary-k-n-kt-ge-a-don-ya-4562801,2026-02-03T16:16:00+00:00
"Горбачёв эскелеккә ҡаршы аяуһыҙ көрәш иғлан иткән дәүерҙә Һәнәк редакцияһында була был хәл. Көрәше-көрәш, ә тормош, айырыуса, кистәрен күҙәтелгән спиртлы эсемлекле байрамдар, үҙ яйы менән бара. Эшмәкәрлеге, эстәлеге замана керҙәренән әсе көлөүҙе, фашлауҙы талап иткән баҫманың һәр хеҙмәткәре – телгә бөткән сатирик, юморист булыуын да оноторға ярамай.","""Фингал""",0,analytics,Ғәләмәт бит,351,https://henek.info/articles/++-++/2025-03-25/fingal-4524235,2025-03-25T14:25:00+00:00
1 апрелдән социаль пенсиялар арттырыла. Нисә процентҡа арта һәм күпме кешегә ҡағыласаҡ?,Социаль пенсиялар арта,0,analytics,Йәмғиәт,87,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-03-03/sotsial-pensiyalar-arta-4143200,2025-03-03T16:25:00+00:00
"Сибай ҡалаһы Рамаҙан Өмөтбаев исемендәге башҡорт лицейының 5 ""а"" синыфы уҡыусылары. ""Башланып китте уҡыуҙар. "" фотоконкурсына.",Сибайҙар конкурсҡа ҡушылды,0,analytics,Конкурстар,126,https://amanat.su/articles/konkurstar/2024-09-09/sibay-ar-konkurs-a-ushyldy-3922219,2024-09-09T15:39:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр2025 ел башында, узган елга караганда, Татарстанның дәүләт бурычы кимегән. Башкортстанның исә киресенчә бурычы арткан. Бу хакта республикаларның финанс министрлыгы сайтларында әйтелә. Ел башында Татарстанның дәүләт бурычы 112,1 млрд сум тәшкил итә, дипхәбәр итәфинанс министрлыгы. Бу узган ел башыннан 13,6 млрд сумга, яки 10,8ка азрак. Бер ел элек Татарстанның бурычы 125,7 млрд сум булган. Бүгенгә республиканың төп буычы, ягъни 90,4 млрд сумы бюджет кредитларына туры килә. Башкортстанда исә дәүләт бурычы 14,6ка арткан, диеләреспубликаның финанс министрлыгы сайтында. Узган ел башында ул 58,7 млрд сум тәшкил итсә, быел — 67,3 млрдка иткән. Бурычларның яртысыннан күбрәген — 35,1 млрд сумны бюджет кредитлары алып тора. Моннан тыш, Башкортстанның дәүләт кыйммәтле кәгазьләр буенча бурычлар — 17 млрд сум һәм зур процентлары кредитларыннан — 7,5 млрд сум әәте бар. Татарстанның, Башкортстаннан аермалы, кыйммәтле кәгазьләр һәм гади кредитлар бурычы юк. Дәүләт бурычы төбәкләрнең кредит алып яшәргә мәбүр булуына бәйле. Керемнәр итмәү сәбәпле, соңгы ике елда Татарстан үзендә инфраструктура проектларын федераль бюджет кредитлары алыптормышка ашыра башлады. Шул ук вакытта былтыр Татарстан Мәскәүгә барлыгы 1 трлн сумнан артык салымюллады. Былтыр Русия президенты Владимир Путин төбәкләрнең бюджет кредитларыннан ыелган бурычларын ""сызып атырга"" һәм инфраструктура кредитлары алыргачакырды. Татарстанның бер елда 25 млрд сум күләмендә бюджет кредиты бурычы кимегән.2025 елга исәпләнгән Татарстан бюджеты 13,5 млрд сумлык дефицит беләнкабул ителде. Башкортстанда дефицит — 4 млрд сум тәшкил итәчәк.2025 елга исәпләнгән Башкортстан бюджетында дәүләт үзенә каралган чыгымнарны ике тапкырга арттырган. Шул ук вакыттта социаль, торак-коммуналь хуалыгы, экология, массалы спорт кебек тармакларга акчаныкиметкән. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Соңгы бер елда Татарстанның дәүләт бурычы 10,8ка кимегән, Башкортстанныкы — 14,6ка арткан",1,news,Яңылыҡтар,1876,https://www.azatliq.org/a/songgi-ber-elda-tatarstanning-daulat-burichi-10-8-ka-kimegan-bashkortstanniki-14-6-ka-artkan/33286131.html,2025-01-23T13:37:47+03:00
"Өлкән кешеләрҙең телефондан туҡтауһыҙ төрлө открыткалар ебәреүенә асыу килә ҡайһы берҙә. ""Хәйерле иртә"", ""Сәләм"", ""Тыныс йоҡо"" кеүек фотоһүрәттәр ялҡытып та китә, телефондың хәтерен дә тултыра. Тик асыуланырға йәки яуап бирмәй ҡалдырырға тырышмағыҙ. Быға бына ниндәй аңлатма бар.","Өләсәйең ватсаптан ""Хәйерле иртә! "" ебәрһә, әрләшмә",0,analytics,Сәләмәтлек,279,https://bashgazet.ru/news/s-l-m-t-bulayy/2025-12-08/l-s-ye-vatsaptan-h-yerle-irt-eb-r-rl-shm-4496488,2025-12-08T00:15:00+00:00
"Ярты сәғәтлек (бәлки күберәктер, бәлки әҙерәктер, ваҡыттың ағышын, барышын тойманым да, ҡай саҡ ул шул тиклем яй барҙы, аҙағында шәп сапҡан кеүек тойолдо) был картинала кешенең бар ғүмере, бар кисерештәре сағылыш тапҡандай күренде. Бабай. Ташландыҡ ауыл. Улы атаһын үҙенә, ҡалаға, алырға килә. Бар сюжет шул. Үтә ябай кеүек. Ә эсендә, геройҙар эсендә, һуңынан тамашасы күңелендә күпме кисерештәр. Ентекләберәк. Яңғыҙлыҡ. Бер сәйнүк, бер карауат, бер заварник, һыңар сынаяҡ, ҡулы ҡалтыраған яңғыҙ ҡарт, етемһерәп ҡалған яңғыҙ йорт. Һиҫкәндереп эленеп торған салғы ла берәү, яралы бөркөт тә бер үҙе генә. Оло донъяла яңғыҙлыҡ янында Тынлыҡ һәм юҡҡа түгел, юҡҡа түгел (Назар Нәжми- Рим Хасанов) тигән Моң ғына хөкөм һөргән кеүек. Ҡанатһыҙ ҡалған ғорур ҡош менән сая ҡарашлы бабай араһында уртаҡлыҡ бармы? Бөркөттәр өйөр менән осмай, сая ҡоштар яңғыҙ була. Өйөрҙө, ырыуҙы, ҡәүемде, милләтте һаҡлар бөркөт. Бабайҙың (халыҡ артисы Риф Сәйфуллин иҫ киткес шәп уйнай) һәр хәрәкәте, ишек яңағына бер кинәнес кисереп арҡа ышҡыуы, ергә ныҡ баҫып талғын ғына йөрөүе, әкрен генә тын алыуы, күтәрмәгә самалап ултырыуы, ҡулының ҡалтыранып китеүе, йөҙөндәге мәғәнәле уйҙарҙың сағылышы, һырҙарҙың дерелдәп китеүе, ҡарашындағы ауыр тулҡындар, һағышлы моңдар. – оҙон-оҙаҡҡа һуҙылған кадрҙар тамашасыны яйлап ҡына бабайҙың тәненә, йәненә үҙе менән һөйрәп индерә бара, индерә бара. (Һәм Тарковскийҙы хәтерләтә). Күңелде ирекһеҙҙән ҡотолоп булмаҫ юҡҡа түгел былтигән уй менән бергә хәүеф баҫа башлай. Юҡ, был кадрҙар һис тә ялҡытмай, киреһенсә, геройҙың эсендәге өндәшмәҫ ялҡынлы уйҙары, ғәрәсәтле һыҙланыуы яйлап ҡына һиңә күсә. Бабай ҡаҙаҡ, сукеш алып иҫкергән донъяны яңырта, ауыл ташландыҡ, йәнһеҙ күренмәһен өсөн күрше тирәләренең йорт-ҡура тирәһен йүнәтә, йәм бирә. Ул шулай ауылын ғына түгел, күңелен, тормошон күркәмләй, тарихын, тыуған ерен һаҡлай, илен ҡотайта. Мин булмаһам, тағы кем? – ул дәүер кешеләре тыуған тупрағын устарына алып үберлек һөйөү йөрөтә йөрәгендә. Бабайҙың ишек яңағына арҡаһын ышҡыуын тәү күргәс тә тамашасы көлөп ебәрҙе. Эйе, тәүҙә, яңғыҙлыҡ, ҡулдың буйы етмәй, ҡысытҡан урынды һыйпар кеше юҡ, тип уйларға була, тик. бара-бара ошо арҡа терәр ишек яңағы йортто, ауылды, илде тотоп торған аумаҫ бағанаға әйләнә. Тыуған йорттан һине оло донъяға алып сыҡҡан һәм, киреһенсә, икһеҙ-сикһеҙ тормоштан киренән үҙ йылыһына, үҙ ҡосағына саҡырып торған изге ишек, ишекте, тыуған мөхитте хасил иткән яңаҡтарҙан да ҡәҙерле хазина юҡлығын аңлай тамашасы. Кино аҙағында бабай тағы ла арҡаһын ышҡый, ул саҡта бабайҙың үҙенең арҡаһынан дөпөлдәтеп яратҡы, ишек яңағын һыйпағы килә. Атаһын яңғыҙлыҡтан йолоп алып, улы үҙе менән алып китергә ҡайта. Ә улы (артист Рәсил Сынбулатов геройҙы бар тулылығында аса) хәрби кеше, отставкаға сыҡҡан да, тик илдәге хәлдәр, яңынан сафҡа баҫырға саҡыра. Ул әллә иҫән ҡайта, әллә юҡ. Шуға һәр саҡ етди, бер генә йылмайыу сатҡыһы ла сағылманы герой йөҙөндә. Ил яҙмышы менән бергә, атаһының хәле лә борсой уны. Ташландыҡ ауылда яңғыҙы үлеп ятһа, бер кем белмәҫ. Ул да хаҡлы бит. Аҙ һүҙле азаматтар ҡараштары менән аңлаша, артыҡ сәбәләнмәйҙәр. Кеше ғүмер буйы тауға, үргә менә. Үҙ яйы менән. Юлға сығыр алдынан бабай ҙа машинан төшөп, йәйәү юрғалай. Һәм ауылға әйләнеп ҡараған һайын йорт нигеҙенә бәйләнеп ҡалған ғүмеренең татлы бер сағы, ун-йөҙ, мең сағыу мәле хәтерендә, йөрәк төбөндә салт балҡып китә. Тауҙың яртыһына еткәнсе хәлдән тая ҡарт. Улы йүгереп төшөп, тотоп ҡала. Һәм атай ауыҙынан аяҡтан йығырлыҡ бер кәлимә атылып сыға: – Иҫләйһеңме, улым, анау ағас менән ярышып үҫтең, мин унан оҙон булам тип тырыштың. Ул буйға һине уҙып киткәс, ҡулыңа бысҡы алып, бысып ташламаҡсы булдың. Мин туҡтаттым. Ул хәҙер ана нисек олондарын йәйеп мәғрүр булып ултыра. Бөгөн бысҡы тотоп, тамырҙарымды ҡырҡырға миңә килделәр. Һәм шул уҡ сәйнүк, шул уҡ карауат, заварник, сынаяҡ, ҡулы ҡалтыраған ҡарт та үҙгәрмәгән кеүек, ә, йөҙөнә әҙерәк йылмайыу сатҡыһы йәбешкән. Йортта күркәм генә, тәҙрәләренән ут көлтәләре ағыла. Йәшәү сығанағы ут бар. Ишек яңағына терәлеп их рәхәтләнеп арҡа ышҡый хужа. Баҡһаң, бөтөнләй яңғыҙлыҡ юҡ икән. Бабай хәтерендә, күңелендә - тулы тормош. Ул шуның менән бәхетле. Яралы бөркөт тә нығынған, күкте иңләп ҡанаттарын йәйеп ауылды ҡурсалап әйләнеп китеп оса. Тик кеше, тыуған төбәген, нигеҙен һаҡлаған әҙәм генә биҙәк икән был ерҙә. Хужалар кәрәк һәр өйгә, ергә! »",«Нигеҙ»,1,news,Яңылыҡтар,4302,https://agideljurn.ru/news/novosti/2024-05-23/nige-3952453,2024-05-23T15:55:00+00:00
"ырчы Виктор Цой, 15 август – рок легенда Виктор Цойның үлгән көне. Быел аның 55 яшьлеге дә билгеләнә. Еллар узса да, аның ырлары актуальлеген югалтмый. Русиядә ниндидер күтәрелеш сизелә, бу 30 ел элек булган әмгыятьнең халәтенә охшаш. Ул вакытта да торгынлык чорыннан соң халык тормышны үзгәртергә кирәклеген сизгән. Хәзер вазгыять башкачарак – кысулар-тыюлар күпкә кимрәк, ирек бар, әмма бу тыштан караганда гына шулай. Чынлыкта Русия халкының торышы үзгәрмәде, кешеләр никадәр тышкы шартларга бәйле булып куркып яшәсә, һаман да шулай гомер кичерә. Кешеләрнең күпчелеге үзен эчке яктан ирекле итеп сизми. Цой Үзгәрешләр телим дип ырлаганда нәкъ шул турыда әйтә дә. Ул бер әңгәмәсендә мондыйрак фикер белдерә: Мин кешеләрнең тышкы шартлардан мөмкин кадәр иреклерәк булуларын теләр идем, башкаларга яраклашырга тырышасы урында кеше үз-үзе булып калсын. Перемен ыры чынлыкта әле үзгәртеп корулар башланганчы ук язылган һәм ул – кешенең эчке иреккә омтылышы. Илдә сәяси үзгәрешләр башлангач халык бу ырны үзенчә аңлап, байрак итеп күтәреп ала. Халык үз тормышын сәяси үзгәрешләр аша үзгәртермен дип ышанды. Цойны алар дөрес аңламады дип саныйм. Кемнәндер үзгәреш сорарга түгел, иң элек үзе куркып яшәүдән туктарга тиеш иде халык. Куркып яшәгәндә аның тормышы үзгәрешсез калачак. Цой үлмәгән булса, бәлки ул әйтергә теләгәнен аңлатып бетерә алган булыр иде. Әмма гомере өзелеп, ул башлаган эш, миссиясе дип әйтер идем, өзелеп калды. Тик ырлары бар. Халык аны онытмый, ул һаман да маяк. Аларда кеше тормышының һәр четрекле вакытларын да аңлата алырлык акыл тупланган дип саныйм. Цой башлаган эш әле тәмамланмады. Перемен ырын 2011 елда Болотнаяга оппозиция митингына чыккан кешеләр бергәләп ырлады, Беларуста флешмоб оештырдылар – урамда машиналар бер вакытта шул ырны кабызды. Шуннан соң дәүләт бу ырны радиодан уйнатуны тыйды. Быел Казанда 12 июньдә узган митингта да бер егет микрофон алдына чыгып, Перемен ырын телефоныннан кушты. Уфада митингта Цойның Группа крови ыры фон булып уйнады. Бу ырларның актуальлеге бар, әмма бу ырлар ниндидер инкыйлабка, күтәрелешләргә чакырган лозунглар булганга түгел. Халыкның илдәге хәлне үзгәртергә теләгән бер өлеше хакимият тәкъдим иткән ватанпәрвәрлек идеологиясенә, дәүләт хакимнәренә ышанмый, ә алга барыр өчен ниндидер башка маяклар кирәк. Халык элеккеге кумирларын, үзенә ирек хисе алып килгән, аңлаткан шәхесне – Виктор Цойны искә төшерә. Аннары, Болотнаядан соң булган бүгенге көн митингларында Цой ырлары бик сирәк яңгырый, митингта катнашучылар яшьрәк була барган саен, Цой онытыла төшә. Цой татарларның да шул вакытларда формалашкан бер буынына тәэсир иткәндер дип саныйм. Мин үзем аны елларда авылда тыңлый башлаган идем. Ул һәлак булгач, өлкән сыйныф укучыларының күпчелеге аны тыңлый башлады, бу популярлык алга таба үскәннән-үсә баргандыр. Ләкин бу ырчы татарларга гына аерым бер тәэсир ясаган дип әйтеп булмас. Татарча белә торган һәм татар музыкасын тыңлый торган татарларга бөтенләй тәэсире юктыр дияргә була, ә урыслашкан татарлар Русиядәге башка халык белән бер дәрәәдә Цой музыкасы тәэсирендә формалашкандыр. Алия Сабироважурналист, Казан""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра",Виктор Цой һәм үзгәрешләр көткән буын,0,analytics,Комментарийҙар,3165,https://www.azatliq.org/a/28676491.html,2017-08-14T21:55:24+00:00
"Ул – Өфө фән һәм технологиялар университеты студенты Вилдан Шәмсетдинов. Тырыш, аҡыллы, уңған егетте ихлас ҡотлайбыҙ. Венера Мәмбәтованан кейтерингка сертификат уныҡы! Шулай уҡ Башҡортостан дәүләт медицина университеты студенты Нургөл Тайсинаменән З. Аҡназаров исемендәге Урал аръяғы агросәнәғәт колледжы студенты Мораҙым Байегетовеңеүселәр рәтендә. Уларға аҡсалата сертификат һәм Чито Брито барбершобына сертификат тапшырыласаҡ. Конкурс бик әүҙем, ҡыҙыу барҙы, барлыҡ ҡатнашыусыларға ла ҙур рәхмәт! Әлбиттә, ҙур рәхмәтебеҙ бағыусыларға - Венера Мәмбәтоваға һәм Зөлфиә Мостафинаға. Хөрмәтле төркөмдәштәр! Һеҙҙе киләһе конкурстарҙа ла әүҙем ҡатнашырға саҡырабыҙ! ""Башҡортостан"" менән бергә булығыҙ! Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",КОНКУРСҠА ЙОМҒАҠ ЯҺАЛДЫ!,0,analytics,Йәмғиәт,806,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-25/konkurs-a-yom-a-ya-aldy-4549853,2026-01-25T21:05:00+00:00
"Ошо көндәрҙә Мәскәүҙә «Йыл Афорисы - 2025» бөтә Рәсәй премияһын тапшырыу тантанаһы үтте. Рәсәйҙең иң йәш әҙәби премияларының береһе 2022 йылда афоризмдар һәм бәләкәй әҙәби формалар авторҙары берләшмәһе тарафынан булдырыла. Йыл һайын ул афоризм жанрында, урыҫ телендә әҫәр ижад иткән  иң яҡшы шағирҙарҙы һәм яҙыусыларҙы билдәләй. Афоризмдар һәм бәләкәй әҙәби формалар авторҙары берләшмәһе Сократ тарафынан булдырылған наградаға жанрҙың иң яҡшы вәкилдәре лайыҡ була. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",«Йыл афорисы - 2025»,0,analytics,Конкурстар,1137,https://henek.info/articles/---+--/2025-12-12/yyl-aforisy-2025-4505207,2025-12-12T18:45:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЖурналистлар ачыклавынча, бу солдатлар төрле төбәкләрдән, шул исәптән Башкортстаннан да булган. Курски өлкәсенә Украина кораллы көчләре үтеп кергәннән бирле, төбәктә мәбүри хәрби хезмәткә алынган кимендә 13 солдат һәлак булган. Моны социаль челтәрләдә чыккан некрологларны һәм медиадагы хәбәрләрне өйрәнеп, ""Вёрстка"" басмасыисәпләп чыгарган. Беренче ""срочник""ның үлеме турында украин хәрбиләре үтеп кергәч тугызынчы көнгә билгеле булган. Ул — Ростов өлкәсеннән 22 яшьлек Артём Добродумскийдиелә. Соңгы һәлак булган солдат — Краснодар краеннан 20 яшьлек Константин Захарёноктурында сугыш турында язучы пабликлар 1 ноябрьдәхәбәр иткән, әмма егетнең мәбүри хәрби хезмәт узуы әйтелмәгән. Бу хакта бары тик бер атнадан соң гынабилгеле булган. Дорбродумский — үлүчеләр арасында иң өлкәне. Иң кечкенә өч солдат 18 яшьләрендә булган: бу — Алтай краеннан Сергей Сивцов, Вологда өлкәсеннән Даниил Рубцовһәм Ярослав өлкәсеннән Валентин Шумилов. Үлгән солдатларга уртача 20 яшь булган диелә. Һәлак булучылар төрле төбәкләрдән: Башкортстан һәм Удмуртия республикаларыннан, Алтай, Краснодар крайларыннар, Белгород, Вологда, Ленинград, Пенза, Псков, Ростов, Свердлау, Чиләбе һәм Ярослав өлкәләреннән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Медиа: Курски өлкәсенә украин хәрбиләре үтеп кергәннән бирле Русиянең кимендә 13 ""срочнигы"" һәлак булган",1,news,Яңылыҡтар,1344,https://www.azatliq.org/a/media-kurski-olkasena-ukrain-harbilare-utep-kergannan-birle-rusiyaneng-kimenda-13-srochnigi-halak-bulgan/33203154.html,2024-11-15T15:06:54+03:00